Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 15073 2920085 2615630 2026-07-29T12:42:48Z Mysudokuworld 211822 Het 'n dooie (404) verwysing vervang met 'n betroubare, toeganklike bron wat KI-benaderings tot die oplos van Sudoku dek. 2920085 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sudoku-by-L2G-20050714.gif|duimnael|regs|250px|'n ''Sudoku''-raaisel (beeld gekoppel aan oplossing).]] '''''Sudoku''''' (数独, uitgespreek ''sūdoku'' in Japannees) is a kopkrapper wat gegrond is op 'n [[logika|logiese]] plasing van syfers in 'n 9×9 rooster. Hierdie rooster bestaan op sy beurt uit nege 3×3 roosters, en word afgeskop met verskeie syfers wat in party selle voorsien is. In elke ry, kolom en 3×3 rooster mag enige syfer slegs een maal voorkom. Om die kopkrapper te voltooi verg uithouvermoë en logiese vaardigheid. Alhoewel die raaisel vir die eerste keer in [[1895]] in 'n [[Frankryk|Franse]] koerant gepubliseer is, het dit gedurende [[1986]] in [[Japan]] 'n oplewing beleef, en het dit in [[2005]] internasionaal gewild geword. == Inleiding == Die naam ''"Sudoku"'' is die Japannese afkorting van 'n langer frase, ''"Suuji wa dokushin ni kagiru"'' (数字は独身に限る), wat beteken "die syfers moet enkel bly." Dit is 'n handelsmerk van [[Nikoli]] in Japan. In Japannees word dit as [{{IPA|sɯːdokɯ}}] uitgespreek — sien [[Internasionale Fonetiese Alfabet]] vir nadere inligting. Alternatiewelik word die titel as "Su Doku" gespel. Die syfers in ''Sudoku''-raaisels word slegs vir gerief gebruik: die wiskundige verhoudings tussen syfers is heeltemal oorbodig, en enige stel simbole sal voldoen: letters, vorms of selfs kleure kan gebruik word sonder om die reëls te verander. Vir eenvoud word daar in hierdie artikel na syfers verwys. Die aantrekkingskrag van hierdie raaisel lê in sy eenvoudige reëls, alhoewel die redenasie wat tot voltooiing lei, kompleks kan wees. ''Sudoku'' word deur sommige leermeesters aangeraai as 'n oefening in logiese beredenering. Die moeilikheidsgraad van die raaisels kan gekies word om by die speler te pas. Die raaisels is verder dikwels vryelik beskikbaar in gepubliseerde bronne, maar kan ook nuut geskep word deur rekenaarprogramme. == Kulturele impak == Sudoku het gewild geword en is tans een van die mees gespeelde legkaartspeletjies ter wêreld. Die toenemende belangstelling in Sudoku het daartoe gelei dat 'n aantal toonaangewende nasionale koerante Sudoku-raaisels in hul uitgawes saam met ander stapelraaisels soos blokkiesraaisels ingesluit het. 'n Groot aantal Sudoku-internetwebwerwe is ook geskep, waardeur gebruikers 'n digitale weergawe van die raaisel kan oplos. == Die spel == In sy bekendste vorm word die spel in 'n 9×9 rooster aangebied, wat verder uit nege 3×3 roosters bestaan, en kan na verwys word as 'streke', 'blokke' of selfs 'kwadrante'. Party selle bevat reeds syfers, wat as leidrade optree. Die doel is om die leë selle te vul met syfers, sodat elke kolom, ry en streek die syfers 1-9 slegs een maal bevat. Elke syfer in die oplossing verskyn dus slegs een maal in elkeen van die drie "rigtings". == Strategieë vir die oplossing == Om die raaisel op te los moet drie prosesse gevolg word: rondsoek, merk en analise. [[Lêer:Cross-hatching.png|duimnael|200px|Die 3×3 streek regs bo moet 'n 5 bevat. Deur kolomme en rye uit te krap wat elders 5'e bevat, kan alle ander posisies elimineer word. Dit laat slegs een moontlike posisie vir die 5, wat in groen gemerk is.]] === Rondsoek === Dit is die eerste stap, asook een wat dwarsdeur die oplossing gedoen word. Daar hoef slegs gesoek te word tussen analise-stappe, en bestaan uit twee basiese tegnieke: * '''Uitkrap:''' Dit behels die deursoek van rye (of kolomme) om te bepaal watter lyn in 'n spesifieke streek 'n gegewe syfer mag bevat, en word deur 'n proses van eliminasie gevind. Die proses word dan herhaal met kolomme (of rye). Vir die vinnigste resultate word syfers uitgekrap volgens hulle frekwensie van verskyning. Dit is belangrik om hierdie stap sistematies te doen, en al die syfers te toets van 1 tot 9. * '''Tel van 1-9 in streke, rye en kolomme om vermiste syfers te vind:''' Deur vanaf die laaste ontdekte syfer te tel, kan jy die soektog bespoedig. Dit is ook die geval — veral wanneer die raaisels moeiliker raak — deur dit verkeerd-om te benader: d.w.s., deur die sel se streek, ry en kolom te deursoek vir syfers wat dit ''onmoontlik'' kan wees om die oorblywende waardes te bepaal. [[Lêer:sudoku2.gif|duimnael|200px|regs|Kandidate vir elke leë sel is ingevul. Wanneer onmoontlike kandidate verwyder word, het sommige selle slegs een kandidaat. In sommige gevalle merk spelers met kolletjies in plaas van syfers, en gebruik slegs die posisie van die kol in die sel om hulle te onderskei. (Kliek op die beeld vir 'n groter weergawe)]] [[Lêer:Suduko Dots.gif|duimnael|regs|'n Metode om moontlike syfers in 'n enkele sel te merk deur potloodkolletjies te gebruik. Om die getal kolletjies in elke sel te beperk moet 'n volledige soektog eers voltooi word om alle onmoontlike kandidate uit te skakel. Kolletjies kan ook uitgevee word wanneer hulle ooreenstemmende syfers uitgeskakel word as kandidate.]] {{Vertaal-onvoltooid}} <!-- vertaling tot hier voltooi; enigiemand kan voortgaan === Marking up === Scanning stops when no further numerals can be discovered. From this point, it is necessary to engage in some logical analysis. Many find it useful to guide this analysis by marking candidate numerals in the blank cells. There are two popular notations: subscripts and dots. * In the subscript notation the candidate numerals are written in subscript in the cells. The drawback to this is that original puzzles printed in a newspaper usually are too small to accommodate more than a few digits of normal handwriting. If using the subscript notation, solvers often create a larger copy of the puzzle or employ a sharp or [[mechanical pencil]]. * The second notation uses a pattern of dots within each square, where the position of the dot represents a number from 1 to 9. Dot schemes differ and one method is illustrated here. The dot notation has the advantage that it can be used on the original puzzle. Dexterity is required in placing the dots, since misplaced dots or inadvertent marks inevitably lead to confusion and may not be easy to erase without adding to the confusion. Using a sharp pencil with an eraser end is recommended. An alternative technique, that some find easier, is to "mark up" those numerals that a cell ''cannot'' be. Thus a cell will start empty and as more constraints become known it will slowly fill. When only one mark is missing, that has to be the value of the cell. One advantage to this method of marking is that, assuming no mistakes are made and the marks can be overwritten with the value of a cell, there is no longer a need for any erasures. When using marking, additional analysis can be performed. For example, if a digit appears only one time in the mark-ups written inside one region, then it is clear that the digit should be there, even if the cell has other digits marked as well. === Analysis === The two main approaches to analysis are "candidate elimination" and "what-if". *In "candidate elimination", progress is made by successively eliminating candidate numerals from one or more cells to leave just one choice. After each answer has been achieved, another scan may be performed—usually checking to see the effect of the contingencies. *In the "what-if" approach (also called "guess-and-check", "bifurcation", and "Ariadne's thread"), a cell with only two candidate numerals is selected, and a guess is made. The steps above are repeated unless a duplication is found or a cell is left with no possible candidate, in which case the alternative candidate must be the solution. In [[logic]], this is known as [[reductio ad absurdum]]. ''Nishio'' is a limited form of this approach: for each cell's candidate, the question is posed: will entering a particular numeral prevent completion of the other placements of that numeral? If the answer is yes, then that candidate can be eliminated. The what-if approach requires a pencil and [[eraser]]. This approach may be frowned on by logical purists as [[trial and error]] (and most published puzzles are built to ensure that it is not necessary to resort to this tactic), but it can arrive at solutions fairly rapidly. Ideally one needs to find a combination of techniques that avoids some of the drawbacks of the above elements. The counting of regions, rows, and columns can become boring. Writing candidate numerals into empty cells can be time-consuming. The what-if approach can be confusing unless you are well organised. The proverbial [[Holy Grail]] is to find a technique that minimizes counting, marking up, and rubbing out. == Difficulty ratings == Published puzzles often are ranked in terms of difficulty. Surprisingly, the number of givens does not always reflect a puzzle's difficulty. A puzzle with a minimum number of givens may be very easy to solve, and a puzzle with more than the average number can still be extremely difficult. The difficulty of a puzzle is based on the relevance and the positioning of the given numbers rather than their quantity. Most publications sort their ''Sudoku'' puzzles into four or five rating levels, although the actual cut-off points of the levels and indeed the names of the levels themselves can vary widely. Typically, however, the titles are some set of synonyms of "easy", "intermediate", "hard", and "challenging". --> == Sien ook == * [[Maki Kaji]] == Eksterne skakels == * [https://dailysudokupuzzles.com/ Play Daily SuDoku Puzzles] 'n Webwerf waar jy kan oefen om Sudoku te speel. * Garns, H. "Number Place." ''Dell Pencil Puzzles & Word Games''. No. 16, May p. 6, 1979. * [http://www.sudoku.com sudoku.com] Website of Wayne Gould, populariser of ''Sudoku'' * [http://homepages.cwi.nl/~aeb/games/sudoku/nrc.html NRC Sudokus] *[https://sudokukings.com Sudoku Kings] Populariseerder van sudoku as esport * [http://www.maa.org/editorial/mathgames/mathgames_09_05_05.html Sudoku Variations article at MAA Online] * Basiese oplostegnieke ** [http://www.puzzle.jp/keys/sudoku_keys-e.html Keys to Solution at Puzzle Japan] ** [http://www.sudoku.org.uk/PDF/Solving_Sudoku.pdf Solving Sudoku] deur Michael Mepham * Wiskunde van Sudoku ** [http://www.phil.uu.nl/~oostrom/cki20/02-03/japansepuzzles/ASP.pdf Complexity and Completeness of Finding Another Solution and its Application to Puzzles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060716101717/http://www.phil.uu.nl/%7Eoostrom/cki20/02-03/japansepuzzles/ASP.pdf |date=16 Julie 2006 }} Mathematical reference proving NP-completeness ** [http://www.afjarvis.staff.shef.ac.uk/sudoku/ Frazer Jarvis's ''Sudoku'' page] Contains programs, data, an article with Bertram Felgenhauer detailing the enumeration of ''Sudoku'' grids, and the results of Ed Russell ** Hayes, B., "Unwed Numbers - The mathematics of ''Sudoku'', a puzzle that boasts 'No math required!'", ''American Scientist'' '''94'''(1):12 (2006) [http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/48550?&print=yes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060601201748/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/48550?&print=yes |date= 1 Junie 2006 }}. **[https://www.mysudokuworld.com/academy/ai-coach Solving Sudoku with AI] Gee inligting oor die toepassing van [[KI]] vir die oplossing van die Sudoku -raaisel via [[masjienleer]] * Geskiedenis ** [http://www.nikoli.co.jp/puzzles/1/index_text-e.htm Rules and history from the Nikoli website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613025508/http://nikoli.co.jp/puzzles/1/index_text-e.htm |date=13 Junie 2006 }} ** Boyer, C., « Les ancêtres français du sudoku », Pour La Science 344 (June 2006), pages 8-11 & 89 ** [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2208881.html Article in ''The Times'' on Sudoku's alleged French ancestry] *Java Programs to Solve Sudokus ** [http://today.java.net/pub/a/today/2005/11/29/solving-sudokus-in-java.html Solving Sudokus in Java]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article explaining how to solve Sudokus using Constraint programming in Java by [http://www.koalog.com Koalog] ** [http://www.colloquial.com/games/sudoku/java_sudoku.html Java Sudoku Solver] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613170544/http://www.colloquial.com/games/sudoku/java_sudoku.html |date=13 Junie 2006 }} A short program to solve Sudoku problems using backtracking similar to the eight-queens algorithm. * Kommentaar op die skielike gewildheid van ''Sudoku'' in Brittanje: ** [http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4469719.stm The puzzling popularity of Su Doku] ([[BBC News]], 22 April 2005) ** [http://observer.guardian.co.uk/uk_news/story/0,6903,1484328,00.html So you thought Sudoku came from the Land of the Rising Sun…] (''The Observer'', 15 Mei 2005) ** [http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=3992476 Do you sudoku?] (''The Economist'', 19 Mei 2005) *[https://www.livesudoku.com/indexnl.php LiveSudoku] - Sedert 2006 - 'n Globale outoriteit van die Sudoku-speletjie met multiplayer-arena, globale en persoonlike statistieke en 'n volledige omvattende tutoriaal. *'n Internasionale [https://sudokuhit.com/ko/ Sudoku]-platform met verskillende moeilikheidsgraad, spelergraderings, tutoriale en 'n gedetailleerde beskrywing van die koppelvlak. Ook [https://sudokuhit.com/pl/ in Pools]. {{Normdata}} [[Kategorie:Speletjies]] gsdx8p7h889anokn0d4enp3milhizgr 0 15266 2920079 2851671 2026-07-29T12:04:16Z Aliwal2012 39067 /* R-reeks */ 2920079 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft |kenteken = [[Lêer: BMW.svg|212 px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 7 Maart 1916 |ligging_stad = [[München]] |ligging_land = {{GER}} |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Oliver Zipse ([[Hoof- uitvoerende beampte]])<br />Norbert Reithofer (voorsitter van die Toesighoudende Raad) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Motorvervaardiger |produkte = [[Motorvoertuig|Motorvoertuie en motorfietse]] |dienste = |inkomste = {{decrease}} € 98&nbsp;990 miljoen (2020)<ref name="AR2020">{{cite web |url=https://www.bmwgroup.com/content/dam/grpw/websites/bmwgroup_com/ir/downloads/en/2021/bericht/BMW-Group-Bericht-2020-EN.pdf |title=BMW Group Report 2020 |pages=9, 130, 136 |access-date=23 Maart 2021 |publisher=BMW}}</ref> |bedryfsinkomste = {{decrease}} € 5,222 miljard (2020)<ref name="AR2020" /> |netto_inkomste = {{decrease}} € 3,857 miljard (2020)<ref name="AR2020" /> |getal_werknemers = 133&nbsp;778 (2019)<ref name="AR2019">{{cite web |url=https://annualreport.bmwgroup.com/2019/build/dl/en/BMW-GB19_EN_Annual_Report.pdf |title=Annual Report 2019 |access-date=19 Maart 2020 |publisher=BMW |archive-date=19 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319063559/https://annualreport.bmwgroup.com/2019/build/dl/en/BMW-GB19_EN_Annual_Report.pdf |url-status=dead }}</ref> |ouer = Openbare beleggings (50%);<br />Stefan Quandt (29%),<br /> Susanne Klatten (21%) |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.bmwgroup.com/ ''bmwgroup.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} [[Lêer:Conglomerado BMW, Múnich, Alemania 2012-04-28, DD 02.JPG|duimnael|350px|Die hoofkwartier van BMW, sy hoofaanleg en die BMW-wêreldgebou in [[München]]]] '''BMW''' (kort vir '''''Bayerische Motoren Werke AG''''') is 'n [[Duitsland|Duitse]] [[maatskappy]] wat weelde- en sportmotors, asook kragtige motorfietse vervaardig.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hulle hoofkantoor is in [[München]]. BMW besit [[Mini (BMW)|BMW Mini]] en [[Rolls-Royce]]. Hulle het voorheen ook Rover besit. Hulle huidige slagspreuk in die [[Verenigde Koninkryk]] is "''The Ultimate Driving Machine''", terwyl dit in [[Suid-Afrika]] en die [[VSA]] "''Sheer Driving Pleasure''" is. In [[Afrikaans]] is die slagspreuk "Loutere bestuursgenot". BMW se kompetisie sluit in [[Alfa Romeo]], [[Audi]], [[Lexus]], [[Mercedes-Benz]], [[Volvo]] en [[Porsche]]. == Geskiedenis == BMW is in [[1913]] naby [[München]] gestig. Die vervaardiger het aanvanklik gespesialiseer daarin om vliegtuigenjins te bou en dit is ook waarvandaan die wapen van die vervaardiger afkomstig is. Dit stel die draaiende [[Skroef (lugvaart)|skroef]] van 'n [[vliegtuig]] voor. == Stand in motorbedryf == BMW het gedurende 2006 amptelik die grootste vervaardiger van luukse motors in die wêreld geword. == Kontroversie == === Ontwerp === Tydens die vroeë 2000's het BMW 'n nuwe ontwerphoof, Christopher Bangle, aangestel. Sy ontwerpe het onder die spervuur gekom, en die media het na die nuwe ontwerpe verwys as "Bangled" of "Bangle-ized". Die ontwerpe was heelwat meer gegolf, maar ten spyte van kritiek het hulle verkope bly styg. === Kuns === Ook in 2000, het kunstenaars en BMW onder spervuur gekom as gevolg van 'n kunsuitstalling gehou te [[München]] met die naam "Dream City" ("Droomstad"). Twee van die kunstenaars, Swetlana Heger en Plamen Dejanov, het hulle uitstalruimte gebruik om BMW's te adverteer. Dit het die belangrike bespreking oor die verhouding tussen [[kuns]] en [[nywerheid]] ontlok. == Produksie buite Duitsland == BMW produseer motors en motorfietse in Spartanburg, [[Suid-Carolina]]. Dit lewer meer as 500 motors daagliks en het 4&nbsp;700 werknemers. In Suid-Afrika het BMW 'n moderne fabriek in [[Rosslyn]], noord van Pretoria, en 70% van die motors wat hier vervaardig word, word uitgevoer na die [[VSA]], [[Japan]], [[Australië]], [[Afrika]] en die [[Midde-Ooste]]. In die vroeë 1990's het BMW R1 miljard in die Rosslynfabriek belê. Sedert 2004 word BMW's ook in [[Shenyang]], [[China]] vervaardig. == Modelle – Motors == Die huidige BMW motormodelle word verdeel in verskillende "Reekse", byvoorbeeld die 3 Reeks. === 1-reeks === 'n Klein motor, die enigste agterwielaangedrewe voertuig in sy klas, wat in [[2004]] vrygestel is in Europa en in die VSA in 2006. === 3-reeks === Die opvolger van die 2002, 'n kompakte sedan van die vyfde geslag (E90), vrygestel in 2006. === 5-reeks === 'n Mediumgrootte sedan. === 6-reeks === Die afslaankapweergawe van die 5-reeks. === 7-reeks === 'n Luukse volgroottevoertuig in kompetisie met die [[Mercedes-Benz S-klas]]. Ook beskikbaar in 'n koeëlvaste weergawe. === [[BMW X3|X3]] === 'n Klein SNV met die klem op bekostigbaarheid. === [[BMW X5|X5]] === BMW se eerste [[Sportnutsvoertuig|SNV]], in kompetisie met die [[Porsche Cayenne]], [[Range Rover]] en [[Mercedes-Benz M-klas]]. === Z4 === 'n Tweesitplekvoertuig, ook beskikbaar as 'n afslaankap. == Modelle – Motorfietse == [[Lêer:BMW motorbike F 650 GS in Gdansk.jpg|duimnael|180px|BMW F 650 GS Dakar]] Die huidige BMW motorfietsmodelle word in verskillende "reekse", byvoorbeeld die R-reeks, verdeel. === F-reeks === Hierdie reeks bestaan uit die F650-reeks wat 'n veeldoelfiets is, asook die nuwe F800-reeks wat tans slegs vir padgebruik bedoel is. Beide die reekse gebruik Rotax-enjins wat in samewerking met BMW ontwikkel is. Die F800 reeks is in 2006 vrygestel. === R-reeks === Die reeks bestaan uit 'n groot hoeveelheid modelle wat bykans alle aanwendingsvelde insluit. Al die fietse in die reeks word aangedryf deur BMW se [[plattweesilinder]]- of bokserenjins. Een van die gewildste fietse in die reeks is die GS (Gelande Strasse) model wat vir veeldoelgebruik ontwerp is. === K-reeks === Die K-reeks bestaan uit fietse met [[inlynviersilinder]]enjins, en dit is dan ook die BMW-fietse met die beste werkverrigting. Die K1200 wat in 2005 vrygestel is het onder andere die landspoedrekord op die soutpanne in Amerika verbeter. == Kultuur == Die term "beemer" se oorsprong is vanaf die uitspraak van die afkorting "BMW". In Suid-Afrika het [[Johannes Kerkorrel]] die bekende lied "BMW" gesing. == Gemeenskap == BMW het 'n hegte en lojale gevolg deur entoesiaste. Die volgende webwerwe is voorbeelde hiervan: E46fanatics.com, M3forums.com, E90post.com, BimmerPortal.com, en bimmerforums.com. Sedert 1999 het BMW-entoesiaste bymekaar gekom in [[Santa Barbara, Kalifornië|Santa Barbara]], [[Kalifornië]] om die "Bimmerfest" by te woon; meer as 3000 mense het dit bygewoon in 2006 met meer as 1000 voertuie. BMW motorfietseienaars kom elke jaar bymekaar tydens 'n geleentheid in Suid-Afrika wat die ABBG (''annual BMW Bikers gathering'') genoem word. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.bmwgroup.com/ BMW Groep Internasionaal] * [http://www.bmw.co.za/ BMW Suid-Afrika] * [http://www.bmwmotorrad.co.za/ BMW Motorfietse in SA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628163854/http://www.bmwmotorrad.co.za/ |date=28 Junie 2014 }} * [http://www.bmw.com/com/en/index_narrowband.html?content=/com/en/insights/history/overview.html BMW-geskiedenis] * [http://www.bmw-grouparchives.com/ BMW-argief] * [http://www.bimmerportal.com/ BMW-gemeenskap] * [http://centertuning.free.fr/bmw.htm BMW-beelde]. * [http://www.undo.net/cgi-bin/openframe.pl?x=/cgi-bin/undo/magazines/magazines.pl%3Fid%3D934208760%26riv%3Dflashint%26home%3D Die kunstenaars Dejanov en Heger] {{Normdata}} [[Kategorie:BMW| ]] [[Kategorie:München]] [[Kategorie:Duitse motorvervaardigers]] 2l4n8zxjmuwypdymxkglvsva4y69x1x 0 15275 2920204 2902655 2026-07-30T08:12:24Z Rooiratel 90342 [[Hulp:Normdata]] 2920204 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Ruimtependeltuig ''Atlantis''}} [[Lêer:Shuttle Patch.svg|80px]] '''Ruimtependeltuig Atlantis''' (NASA-kenteken: OV-104) was een van [[NASA]] se vyf [[pendeltuig|ruimtependeltuie]] en het vir die eerste keer in [[Oktober]] [[1985]] gevlieg. Atlantis was die vierde operasionele ruimtependeltuig. Die ruimtependeltuig is onttrek aan diens en is sedert 29 Junie 2013 op 'n statiese uitstalling in die [[Kennedy-ruimtesentrum]] se besoekerskompleks. Die naam van hierdie tuig kom van 'n [[skip|navorsingskip]] sowel as die mistieke eiland Atlantis. <gallery mode=packed heights=140> Atlantis_taking_off_on_STS-27.jpg|Atlantis styg op tydens STS-27 Space_Shuttles_Enterprise_and_Discovery_nose-to-nose.jpg|Ruimtependeltuie Enterprise en Discovery neus-teen-neus Shuttle-atlantis.jpg |Ruimtependeltuig Atlantis se landing, 1997 </gallery> == Vlugte == ''26 vlugte in totaal:'' {| class="wikitable" |----- ! style="background:#efefef;" | Datum ! style="background:#efefef;" | Sending ! style="background:#efefef;" | Logo |- | [[3 Oktober]] [[1985]] || STS-51-J || [[Lêer:Sts-51-j-patch.png|50px]] |----- | [[26 November]] [[1985]] || STS-61-B || [[Lêer:Sts-61-b-patch.png|50px]] |----- | [[2 Desember]] [[1988]] || STS-27 || [[Lêer:Sts-27-patch.png|50px]] |----- | [[4 Mei]] [[1989]] || STS-30 || [[Lêer:Sts-30-patch.png|50px]] |----- | [[18 Oktober]] [[1989]] || STS-34 || [[Lêer:Sts-34-patch.png|50px]] |----- | [[28 Februarie]] [[1990]] || STS-36 || [[Lêer:Sts-36-patch.png|50px]] |----- | [[15 November]] [[1990]] || STS-38 || [[Lêer:Sts-38-patch.png|50px]] |----- | [[5 April]] [[1991]] || STS-37 || [[Lêer:Sts-37-patch.png|50px]] |----- | [[2 Augustus]] [[1991]] || STS-43 || [[Lêer:Sts-43-patch.png|50px]] |----- | [[24 November]] [[1991]] || STS-44 || [[Lêer:Sts-44-patch.png|50px]] |----- | [[24 Maart]] [[1992]] || STS-45 || [[Lêer:Sts-45-patch.png|50px]] |----- | [[31 Julie]] [[1992]] || STS-46 || [[Lêer:Sts-46-patch.png|50px]] |----- | [[3 November]] [[1994]] || STS-66 || [[Lêer:Sts-66-patch.png|50px]] |----- | [[29 Junie]] [[1995]] || STS-71 || [[Lêer:Sts-71-patch.png|50px]] |----- | [[12 November]] [[1995]] || STS-74 || [[Lêer:Sts-74-patch.png|50px]] |----- | [[22 Maart]] [[1996]] || STS-76 || [[Lêer:Sts-76-patch.png|50px]] |----- | [[16 September]] [[1996]] || STS-79 || [[Lêer:Sts-79-patch.png|50px]] |----- | [[12 Januarie]] [[1997]] || STS-81 || [[Lêer:Sts-81-patch.png|50px]] |----- | [[15 Mei]] [[1997]] || STS-84 || [[Lêer:Sts-84-patch.png|50px]] |----- | [[25 September]] [[1997]] || STS-86 || [[Lêer:Sts-86-patch.svg|50px]] |----- | [[19 Mei]] [[2000]] || STS-101 || [[Lêer:Sts-101-patch.png|50px]] |----- | [[8 September]] [[2000]] || STS-106 || [[Lêer:Sts-106-patch.png|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2001]] || STS-98 || [[Lêer:Sts-98-patch.svg|50px]] |----- | [[12 Julie]] [[2001]] || STS-104 || [[Lêer:Sts-104-patch.png|50px]] |----- | [[8 April]] [[2002]] || STS-110 || [[Lêer:STS-110 patch.svg|50px]] |----- | [[7 Oktober]] [[2002]] || STS-112 || [[Lêer:STS-112 Patch.svg|50px]] |----- | [[28 Augustus]] [[2006]] || STS-115 || [[Lêer:STS-115 patch.svg|50px]] |----- | [[8 Junie]] [[2007]] || STS-117 || [[Lêer:STS-117 patch new2.svg|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2008]] || STS-122 || [[Lêer:STS-122 patch.svg|50px]] |----- | [[11 Mei]] [[2009]] || STS-125 || [[Lêer:STS-125 patch.svg|50px]] |----- | [[16 November]] [[2009]] || STS-129 || [[Lêer:STS-129 patch.png|50px]] |----- | [[14 Mei]] [[2010]] || STS-132 || [[Lêer:STS-132 Patch.svg|50px]] |----- | [[8 Julie]] [[2011]] || STS-135 || [[Lêer:STS-135 Patch.svg|50px]] |} == Sien ook == * [[Ruimtependeltuig]]<!-- * [[Ruimtependeltuig Boeran]] --> * [[Ruimtependeltuig Challenger]] * [[Ruimtependeltuig Columbia]] * [[Ruimtependeltuig Discovery]] * [[Ruimtependeltuig Enterprise]] * [[Ruimtependeltuig Endeavour]] == Eksterne skakels == * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/orbiters.html Ruimtetuie] * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/atlantis.html Atlantis] {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtependeltuie]] 8mitrkegoawusy3p7ro3bnzz18tk4x1 2920205 2920204 2026-07-30T08:14:39Z Rooiratel 90342 2920205 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Ruimtependeltuig ''Atlantis''}} [[Lêer:Shuttle Patch.svg|duimnael|Die pendeltuig logo.]] '''Ruimtependeltuig Atlantis''' (NASA-kenteken: OV-104) was een van [[NASA]] se vyf [[pendeltuig|ruimtependeltuie]] en het vir die eerste keer in [[Oktober]] [[1985]] gevlieg. Atlantis was die vierde operasionele ruimtependeltuig. Die ruimtependeltuig is onttrek aan diens en is sedert 29 Junie 2013 op 'n statiese uitstalling in die [[Kennedy-ruimtesentrum]] se besoekerskompleks. Die naam van hierdie tuig kom van 'n [[skip|navorsingskip]] sowel as die mistieke eiland Atlantis. == Galery == <gallery mode=packed heights=140> Atlantis_taking_off_on_STS-27.jpg|Atlantis styg op tydens STS-27 Space_Shuttles_Enterprise_and_Discovery_nose-to-nose.jpg|Ruimtependeltuie Enterprise en Discovery neus-teen-neus Shuttle-atlantis.jpg |Ruimtependeltuig Atlantis se landing, 1997 </gallery> == Vlugte == ''26 vlugte in totaal:'' {| class="wikitable" |----- ! style="background:#efefef;" | Datum ! style="background:#efefef;" | Sending ! style="background:#efefef;" | Logo |- | [[3 Oktober]] [[1985]] || STS-51-J || [[Lêer:Sts-51-j-patch.png|50px]] |----- | [[26 November]] [[1985]] || STS-61-B || [[Lêer:Sts-61-b-patch.png|50px]] |----- | [[2 Desember]] [[1988]] || STS-27 || [[Lêer:Sts-27-patch.png|50px]] |----- | [[4 Mei]] [[1989]] || STS-30 || [[Lêer:Sts-30-patch.png|50px]] |----- | [[18 Oktober]] [[1989]] || STS-34 || [[Lêer:Sts-34-patch.png|50px]] |----- | [[28 Februarie]] [[1990]] || STS-36 || [[Lêer:Sts-36-patch.png|50px]] |----- | [[15 November]] [[1990]] || STS-38 || [[Lêer:Sts-38-patch.png|50px]] |----- | [[5 April]] [[1991]] || STS-37 || [[Lêer:Sts-37-patch.png|50px]] |----- | [[2 Augustus]] [[1991]] || STS-43 || [[Lêer:Sts-43-patch.png|50px]] |----- | [[24 November]] [[1991]] || STS-44 || [[Lêer:Sts-44-patch.png|50px]] |----- | [[24 Maart]] [[1992]] || STS-45 || [[Lêer:Sts-45-patch.png|50px]] |----- | [[31 Julie]] [[1992]] || STS-46 || [[Lêer:Sts-46-patch.png|50px]] |----- | [[3 November]] [[1994]] || STS-66 || [[Lêer:Sts-66-patch.png|50px]] |----- | [[29 Junie]] [[1995]] || STS-71 || [[Lêer:Sts-71-patch.png|50px]] |----- | [[12 November]] [[1995]] || STS-74 || [[Lêer:Sts-74-patch.png|50px]] |----- | [[22 Maart]] [[1996]] || STS-76 || [[Lêer:Sts-76-patch.png|50px]] |----- | [[16 September]] [[1996]] || STS-79 || [[Lêer:Sts-79-patch.png|50px]] |----- | [[12 Januarie]] [[1997]] || STS-81 || [[Lêer:Sts-81-patch.png|50px]] |----- | [[15 Mei]] [[1997]] || STS-84 || [[Lêer:Sts-84-patch.png|50px]] |----- | [[25 September]] [[1997]] || STS-86 || [[Lêer:Sts-86-patch.svg|50px]] |----- | [[19 Mei]] [[2000]] || STS-101 || [[Lêer:Sts-101-patch.png|50px]] |----- | [[8 September]] [[2000]] || STS-106 || [[Lêer:Sts-106-patch.png|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2001]] || STS-98 || [[Lêer:Sts-98-patch.svg|50px]] |----- | [[12 Julie]] [[2001]] || STS-104 || [[Lêer:Sts-104-patch.png|50px]] |----- | [[8 April]] [[2002]] || STS-110 || [[Lêer:STS-110 patch.svg|50px]] |----- | [[7 Oktober]] [[2002]] || STS-112 || [[Lêer:STS-112 Patch.svg|50px]] |----- | [[28 Augustus]] [[2006]] || STS-115 || [[Lêer:STS-115 patch.svg|50px]] |----- | [[8 Junie]] [[2007]] || STS-117 || [[Lêer:STS-117 patch new2.svg|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2008]] || STS-122 || [[Lêer:STS-122 patch.svg|50px]] |----- | [[11 Mei]] [[2009]] || STS-125 || [[Lêer:STS-125 patch.svg|50px]] |----- | [[16 November]] [[2009]] || STS-129 || [[Lêer:STS-129 patch.png|50px]] |----- | [[14 Mei]] [[2010]] || STS-132 || [[Lêer:STS-132 Patch.svg|50px]] |----- | [[8 Julie]] [[2011]] || STS-135 || [[Lêer:STS-135 Patch.svg|50px]] |} == Sien ook == * [[Ruimtependeltuig]]<!-- * [[Ruimtependeltuig Boeran]] --> * [[Ruimtependeltuig Challenger]] * [[Ruimtependeltuig Columbia]] * [[Ruimtependeltuig Discovery]] * [[Ruimtependeltuig Enterprise]] * [[Ruimtependeltuig Endeavour]] == Eksterne skakels == * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/orbiters.html Ruimtetuie] * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/atlantis.html Atlantis] {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtependeltuie]] 022v2ys6froal3rw8e9wdjfry8ai3xt 2920206 2920205 2026-07-30T08:15:25Z Rooiratel 90342 2920206 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Ruimtependeltuig ''Atlantis''}} [[Lêer:Shuttle Patch.svg|duimnael|Die pendeltuig logo.]] '''Ruimtependeltuig Atlantis''' (NASA-kenteken: OV-104) was een van [[NASA]] se vyf [[pendeltuig|ruimtependeltuie]] en het vir die eerste keer in [[Oktober]] [[1985]] gevlieg. Atlantis was die vierde operasionele ruimtependeltuig. Die ruimtependeltuig is onttrek aan diens en is sedert 29 Junie 2013 op 'n statiese uitstalling in die [[Kennedy-ruimtesentrum]] se besoekerskompleks. Die naam van hierdie tuig kom van 'n [[skip|navorsingskip]] sowel as die mistieke eiland Atlantis. == Galery == <gallery mode=packed heights=140> Atlantis_taking_off_on_STS-27.jpg|Atlantis styg op tydens STS-27 Space_Shuttles_Enterprise_and_Discovery_nose-to-nose.jpg|Ruimtependeltuie Enterprise en Discovery neus-teen-neus Shuttle-atlantis.jpg |Ruimtependeltuig Atlantis se landing, 1997 </gallery> == Vlugte == ''26 vlugte in totaal:'' {| class="wikitable" |----- ! Datum ! Sending ! Logo |- | [[3 Oktober]] [[1985]] || STS-51-J || [[Lêer:Sts-51-j-patch.png|50px]] |----- | [[26 November]] [[1985]] || STS-61-B || [[Lêer:Sts-61-b-patch.png|50px]] |----- | [[2 Desember]] [[1988]] || STS-27 || [[Lêer:Sts-27-patch.png|50px]] |----- | [[4 Mei]] [[1989]] || STS-30 || [[Lêer:Sts-30-patch.png|50px]] |----- | [[18 Oktober]] [[1989]] || STS-34 || [[Lêer:Sts-34-patch.png|50px]] |----- | [[28 Februarie]] [[1990]] || STS-36 || [[Lêer:Sts-36-patch.png|50px]] |----- | [[15 November]] [[1990]] || STS-38 || [[Lêer:Sts-38-patch.png|50px]] |----- | [[5 April]] [[1991]] || STS-37 || [[Lêer:Sts-37-patch.png|50px]] |----- | [[2 Augustus]] [[1991]] || STS-43 || [[Lêer:Sts-43-patch.png|50px]] |----- | [[24 November]] [[1991]] || STS-44 || [[Lêer:Sts-44-patch.png|50px]] |----- | [[24 Maart]] [[1992]] || STS-45 || [[Lêer:Sts-45-patch.png|50px]] |----- | [[31 Julie]] [[1992]] || STS-46 || [[Lêer:Sts-46-patch.png|50px]] |----- | [[3 November]] [[1994]] || STS-66 || [[Lêer:Sts-66-patch.png|50px]] |----- | [[29 Junie]] [[1995]] || STS-71 || [[Lêer:Sts-71-patch.png|50px]] |----- | [[12 November]] [[1995]] || STS-74 || [[Lêer:Sts-74-patch.png|50px]] |----- | [[22 Maart]] [[1996]] || STS-76 || [[Lêer:Sts-76-patch.png|50px]] |----- | [[16 September]] [[1996]] || STS-79 || [[Lêer:Sts-79-patch.png|50px]] |----- | [[12 Januarie]] [[1997]] || STS-81 || [[Lêer:Sts-81-patch.png|50px]] |----- | [[15 Mei]] [[1997]] || STS-84 || [[Lêer:Sts-84-patch.png|50px]] |----- | [[25 September]] [[1997]] || STS-86 || [[Lêer:Sts-86-patch.svg|50px]] |----- | [[19 Mei]] [[2000]] || STS-101 || [[Lêer:Sts-101-patch.png|50px]] |----- | [[8 September]] [[2000]] || STS-106 || [[Lêer:Sts-106-patch.png|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2001]] || STS-98 || [[Lêer:Sts-98-patch.svg|50px]] |----- | [[12 Julie]] [[2001]] || STS-104 || [[Lêer:Sts-104-patch.png|50px]] |----- | [[8 April]] [[2002]] || STS-110 || [[Lêer:STS-110 patch.svg|50px]] |----- | [[7 Oktober]] [[2002]] || STS-112 || [[Lêer:STS-112 Patch.svg|50px]] |----- | [[28 Augustus]] [[2006]] || STS-115 || [[Lêer:STS-115 patch.svg|50px]] |----- | [[8 Junie]] [[2007]] || STS-117 || [[Lêer:STS-117 patch new2.svg|50px]] |----- | [[7 Februarie]] [[2008]] || STS-122 || [[Lêer:STS-122 patch.svg|50px]] |----- | [[11 Mei]] [[2009]] || STS-125 || [[Lêer:STS-125 patch.svg|50px]] |----- | [[16 November]] [[2009]] || STS-129 || [[Lêer:STS-129 patch.png|50px]] |----- | [[14 Mei]] [[2010]] || STS-132 || [[Lêer:STS-132 Patch.svg|50px]] |----- | [[8 Julie]] [[2011]] || STS-135 || [[Lêer:STS-135 Patch.svg|50px]] |} == Sien ook == * [[Ruimtependeltuig]]<!-- * [[Ruimtependeltuig Boeran]] --> * [[Ruimtependeltuig Challenger]] * [[Ruimtependeltuig Columbia]] * [[Ruimtependeltuig Discovery]] * [[Ruimtependeltuig Enterprise]] * [[Ruimtependeltuig Endeavour]] == Eksterne skakels == * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/orbiters.html Ruimtetuie] * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/atlantis.html Atlantis] {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtependeltuie]] auj85093rwit7ky902kdwv54t94tpwi 0 16313 2920171 2900212 2026-07-29T19:58:44Z Oesjaar 7467 /* Kulturele rol en simboliek */ Skakel 2920171 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Eland | status = LC | status_system = iucn | status_ref =<ref name="iucn">{{IUCN2008|assessors=Mallon, D.P. & Hoffmann, M.|year=2008|id=22055|title=Tragelaphus oryx|downloaded=6 Februarie 2009}}</ref> | image = Taurotragus oryx.jpg | image_width = 250px | image_caption = Elande by Chudop-watergat in Etosha | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Artiodactyla]] | familia = [[Bovidae]] | subfamilia = [[Bovinae]] | genus = '''''[[Taurotragus]]''''' | species = '''''T. oryx''''' | binomial = ''Taurotragus oryx'' | range_map = Taurotragus oryxx 1.png | range_map_caption = verspreiding van subspesies {{leftlegend|#000080|''T. o. pattersonianus'' <small>(Lydekker, 1906)</small>, Patterson se eland}} {{leftlegend|#800000|''T. o. livingstonii'' <small>(Sclater, 1864)</small>, Livingstone se eland}} {{leftlegend|#808000|''T. o. oryx'' <small>(Pallas, 1766)</small>, Kaapse eland}} }} Die '''eland''' (''Taurotragus oryx''), is 'n [[wildsbok]] wat op grasvlaktes in [[Oos-Afrika|Oos-]] en [[Suider-Afrika]] aangetref word. Die suidelike subspesie (''T. o. oryx'') staan ook as die '''Kaapse eland''' bekend. Saam met die reuse-eland (''Taurotragus derbianus'') word hulle as die wêreld se grootste antilope beskou. [[Lêer:Taurotragus oryx - young bull - Etosha 2015.jpg|duimnael|links|Elandbul in die [[Nasionale Etoshawildtuin]], [[Namibië]]]] [[Lêer:Elenantilopen.jpg|duimnael|links|Elande wei in die [[De Hoop-natuurreservaat]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:1000030662 Tracking the Eland (cropped).jpg|duimnael|regs|Elandspoor]] ==Liggaamsbou== Die eland se skouer[[hoogte]] is ongeveer 2&nbsp;m en hulle weeg van 300 tot 1&nbsp;000&nbsp;kg. Elandbulle is gewoonlik [[donkerbruin]] of [[grys]], terwyl elandkoeie [[bruin]] of [[ligbruin]] is. Elande het dikwels ook 'n [[wit]] streep vertikaal oor die lyf aan albei kante. Die [[bul]] en koei het albei reguit horings wat ongeveer 65&nbsp;cm lank kan wees. Die koei se horings is gewoonlik langer, maar dunner. ==Lewenssiklus== In die natuur wissel die lewensduur van sowat 15 tot 20 jaar, maar kan ook minder of soveel as 23,5 jaar wees. In gevangenskap kan hulle weens goeie sorg tot 26 jaar oud word. Koeie word tussen 15 en 36 maande geslagsryp, en bulle tussen die ouderdom van 4 en 5 jaar. 'n Enkele kalf word ná 'n draagtyd van nege maande gebore. In die natuur val hulle leeus, gevlekte hiënas en wildehonde ten prooi. ==Gewoontes== Elande is bekend vir hul vermoë om by droë toestande aan te pas, en verkry dikwels die nodige vog uit hul voedsel. Elande vreet [[gras]], takkies en [[blaar|blare]]. Hulle leef gewoonlik in troppe van 30 tot 80, maar groter troppe van by die 400 is al aangetref. Ten spyte van hul grootte, kan 'n eland sonder 'n aanloop maklik oor 'n heining van 1,5&nbsp;m spring. Elande kan hulself goed teen [[roofdier]]e verdedig en is selfs in staat om 'n [[leeu]] dood te maak. Elandbulle handhaaf 'n streng orde van dominansie wat hul toegang tot die trop se koeie bepaal. In konfrontasies word die gevaarlike horings en hoewe selde gebruik, en hul rangorde word eerder deur 'n nekgestoei besleg. Meeste elandkonflikte word egter vreedsaam deur 'n reeks rituele seine uitgeklaar.<ref name="yon1">{{cite web |last1=Yong |first1=Ed |title=Eland antelopes click their knees to prove their dominance |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/eland-antelopes-click-their-knees-to-prove-their-dominance |website=nationalgeographic.com |publisher=National Geographic |access-date=12 Maart 2026 |date=4 November 2008}}</ref> Hieronder tel die unieke knie-klikke wat die bulle se voorbene maak terwyl hulle loop. Dit klink na kastanjette en is honderde meters ver hoorbaar. Die meganiese klikgeluide word as 'n boodskap aan ander bulle beskou, wat deur die toonhoogte daarvan 'n eerlike en akkurate maatstaf van die individuele bul se grootte en vegkrag bied.<ref name="yon1"/> ==Kulturele rol en simboliek== Elande het deur die geskiedenis 'n diep mistieke, spirituele en kulturele betekenis verkry. Veral onder Sanmense ([[Boesman|Boesmans]]) is dit as 'n heilige dier beskou wat met bonatuurlike krag, of ''n/um'', bedeel is. Hulle is algemeen in [[rotskuns]] uitgebeeld, wat aandui dat hulle beskou is as diere met 'n sterk verbintenis tot 'n ander wêreld. Elandvet is vir die teken van rotskuns gebruik en ook om medisyne mee te maak. Die vroeëre reisigers na die [[Kaap]] het geglo die eland en die eenhoring is verwant, waarskynlik omdat sommige reisigers aangeteken het dat eenhoring-elande in die Kaap voorkom. Daar is ook die geval van 'n horing in die McLeod-kasteel in [[Skotland]] wat as die horing van 'n eenhoring bewaar is, maar later as die horing van 'n eland geïdentifiseer is. == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Taurotragus oryx}} {{Wikispecies-inlyn|Taurotragus oryx}} * {{wikt-inlyn|eland}} * [http://www.awf.org/wildlives/70 Eland: Beskrywing deur die African Wildlife Foundation] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wildsbokke]] lyeankivohjvj4rb5gnl9rttzdb12cf 2920172 2920171 2026-07-29T19:59:45Z Oesjaar 7467 /* Kulturele rol en simboliek */ Skakel 2920172 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Eland | status = LC | status_system = iucn | status_ref =<ref name="iucn">{{IUCN2008|assessors=Mallon, D.P. & Hoffmann, M.|year=2008|id=22055|title=Tragelaphus oryx|downloaded=6 Februarie 2009}}</ref> | image = Taurotragus oryx.jpg | image_width = 250px | image_caption = Elande by Chudop-watergat in Etosha | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Artiodactyla]] | familia = [[Bovidae]] | subfamilia = [[Bovinae]] | genus = '''''[[Taurotragus]]''''' | species = '''''T. oryx''''' | binomial = ''Taurotragus oryx'' | range_map = Taurotragus oryxx 1.png | range_map_caption = verspreiding van subspesies {{leftlegend|#000080|''T. o. pattersonianus'' <small>(Lydekker, 1906)</small>, Patterson se eland}} {{leftlegend|#800000|''T. o. livingstonii'' <small>(Sclater, 1864)</small>, Livingstone se eland}} {{leftlegend|#808000|''T. o. oryx'' <small>(Pallas, 1766)</small>, Kaapse eland}} }} Die '''eland''' (''Taurotragus oryx''), is 'n [[wildsbok]] wat op grasvlaktes in [[Oos-Afrika|Oos-]] en [[Suider-Afrika]] aangetref word. Die suidelike subspesie (''T. o. oryx'') staan ook as die '''Kaapse eland''' bekend. Saam met die reuse-eland (''Taurotragus derbianus'') word hulle as die wêreld se grootste antilope beskou. [[Lêer:Taurotragus oryx - young bull - Etosha 2015.jpg|duimnael|links|Elandbul in die [[Nasionale Etoshawildtuin]], [[Namibië]]]] [[Lêer:Elenantilopen.jpg|duimnael|links|Elande wei in die [[De Hoop-natuurreservaat]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:1000030662 Tracking the Eland (cropped).jpg|duimnael|regs|Elandspoor]] ==Liggaamsbou== Die eland se skouer[[hoogte]] is ongeveer 2&nbsp;m en hulle weeg van 300 tot 1&nbsp;000&nbsp;kg. Elandbulle is gewoonlik [[donkerbruin]] of [[grys]], terwyl elandkoeie [[bruin]] of [[ligbruin]] is. Elande het dikwels ook 'n [[wit]] streep vertikaal oor die lyf aan albei kante. Die [[bul]] en koei het albei reguit horings wat ongeveer 65&nbsp;cm lank kan wees. Die koei se horings is gewoonlik langer, maar dunner. ==Lewenssiklus== In die natuur wissel die lewensduur van sowat 15 tot 20 jaar, maar kan ook minder of soveel as 23,5 jaar wees. In gevangenskap kan hulle weens goeie sorg tot 26 jaar oud word. Koeie word tussen 15 en 36 maande geslagsryp, en bulle tussen die ouderdom van 4 en 5 jaar. 'n Enkele kalf word ná 'n draagtyd van nege maande gebore. In die natuur val hulle leeus, gevlekte hiënas en wildehonde ten prooi. ==Gewoontes== Elande is bekend vir hul vermoë om by droë toestande aan te pas, en verkry dikwels die nodige vog uit hul voedsel. Elande vreet [[gras]], takkies en [[blaar|blare]]. Hulle leef gewoonlik in troppe van 30 tot 80, maar groter troppe van by die 400 is al aangetref. Ten spyte van hul grootte, kan 'n eland sonder 'n aanloop maklik oor 'n heining van 1,5&nbsp;m spring. Elande kan hulself goed teen [[roofdier]]e verdedig en is selfs in staat om 'n [[leeu]] dood te maak. Elandbulle handhaaf 'n streng orde van dominansie wat hul toegang tot die trop se koeie bepaal. In konfrontasies word die gevaarlike horings en hoewe selde gebruik, en hul rangorde word eerder deur 'n nekgestoei besleg. Meeste elandkonflikte word egter vreedsaam deur 'n reeks rituele seine uitgeklaar.<ref name="yon1">{{cite web |last1=Yong |first1=Ed |title=Eland antelopes click their knees to prove their dominance |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/eland-antelopes-click-their-knees-to-prove-their-dominance |website=nationalgeographic.com |publisher=National Geographic |access-date=12 Maart 2026 |date=4 November 2008}}</ref> Hieronder tel die unieke knie-klikke wat die bulle se voorbene maak terwyl hulle loop. Dit klink na kastanjette en is honderde meters ver hoorbaar. Die meganiese klikgeluide word as 'n boodskap aan ander bulle beskou, wat deur die toonhoogte daarvan 'n eerlike en akkurate maatstaf van die individuele bul se grootte en vegkrag bied.<ref name="yon1"/> ==Kulturele rol en simboliek== Elande het deur die geskiedenis 'n diep mistieke, spirituele en kulturele betekenis verkry. Veral onder Sanmense ([[Boesman|Boesmans]]) is dit as 'n heilige dier beskou wat met bonatuurlike krag, of ''n/um'', bedeel is. Hulle is algemeen in [[rotskuns]] uitgebeeld, wat aandui dat hulle beskou is as diere met 'n sterk verbintenis tot 'n ander wêreld. Elandvet is vir die teken van rotskuns gebruik en ook om medisyne mee te maak. Die vroeëre reisigers na die [[Kaap]] het geglo die eland en die [[eenhoring]] is verwant, waarskynlik omdat sommige reisigers aangeteken het dat eenhoring-elande in die Kaap voorkom. Daar is ook die geval van 'n horing in die McLeod-kasteel in [[Skotland]] wat as die horing van 'n eenhoring bewaar is, maar later as die horing van 'n eland geïdentifiseer is. == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Taurotragus oryx}} {{Wikispecies-inlyn|Taurotragus oryx}} * {{wikt-inlyn|eland}} * [http://www.awf.org/wildlives/70 Eland: Beskrywing deur die African Wildlife Foundation] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wildsbokke]] 8hyry80n1d9c2nw6careb7le936i7nw 10 18793 2920128 2731968 2026-07-29T18:45:35Z BurgertB 2401 Toets 2920128 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: left; font-size: 90%" cellspacing="2" |+ {{{name|Vir gebruiksaanwysings sien asb. [[Sjabloon:Planeet]]}}} {{#if: {{{image|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2">{{{image}}} {{#if: {{{caption|}}} | <br><small>{{{caption}}}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Ontdekking{{#if: {{{discovery_ref|}}} | {{{discovery_ref}}} }} {{#if: {{{minorplanet|}}}}}</td></tr><!-- -->{{#if: {{{discoverer|}}} | <tr> <th>Ontdek deur</th> <td>{{{discoverer}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovered|}}} | <tr> <th>Datum</th> <td>{{{discovered}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_site|}}} | <tr> <th>Plek van ontdekking</th> <td>{{{discovery_site}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_method|}}} | <tr> <th>Metode</th> <td>{{{discovery_method}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mpc_name|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-benaming</th><td>{{{mpc_name}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{alt_names|}}} | <tr> <th>Alternatiewe name{{#if: {{{minorplanet|}}} |&nbsp;[http://cfa-www.harvard.edu/iau/MPDes.html]}}</th><td>{{{alt_names}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mp_category|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-kategorie</th> <td>{{{mp_category}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{named_after|}}} | <tr> <th>Etimologie</th> <td>{{{named_after}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{symbol| <tr> <th>Simbool</th> <td>{{{symbol}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --> ! style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2" | Wentelbaaneienskappe{{#if: {{{orbit_ref|}}} | {{{orbit_ref}}}}} {{#if: {{{epoch|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2"> <small>Epog {{{epoch}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{aphelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Afelium]]</th> <td>{{{aphelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Perihelium]]</th> <td>{{{perihelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{periapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Periapside]]</th> <td>{{{periapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{apoapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Apoapside]]</th> <td>{{{apoapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semimajor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Halwe lengteas]]</th> <td>{{{semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semiminor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Semikortas]]</th> <td>{{{semiminor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_orbit_radius|}}} | <tr> <th>Wentelbaanradius</th> <td>{{{mean_orbit_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{orbital_circ|}}} | <tr> <th>Wentelbaanomtrek</th> <td>{{{orbital_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{period|}}} | <tr> <th>Wentelperiode</th> <td>{{{period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{synodic_period|}}} | <tr> <th>Sinodiese periode</th> <td>{{{synodic_period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{avg_speed|}}} | <tr> <th>Gem. omwentelingspoed</th> <td>{{{avg_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{max_speed|}}} | <tr> <th>Maks. omwentelingspoed</th> <td>{{{max_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{min_speed|}}} | <tr> <th>Min. omwentelingspoed</th> <td>{{{min_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_anomaly|}}} | <tr> <th>Gem. anomalie</th> <td>{{{mean_anomaly}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_motion|}}} | <tr> <th>Gem. beweging</th> <td>{{{mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{inclination|}}} | <tr> <th>[[Baanhelling]]</th> <td>{{{inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{asc_node|}}} | <tr> <th>Lengteligging van stygende nodus</th> <td>{{{asc_node}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{long_periastron|}}} | <tr> <th>Lengteligging van die periastron</th> <td>{{{long_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{time_periastron|}}} | <tr> <th>Tyd van periastron</th> <td>{{{time_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{arg_peri|}}} | <tr> <th>Periheliumhoek</th> <td>{{{arg_peri}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellite_of|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Satelliet van]]</th> <td>{{{satellite_of}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellites|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Natuurlike satelliete]]</th> <td>{{{satellites}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Aarde</th> <td>{{{moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mercury_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mercurius</th> <td>{{{mercury_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{venus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Venus</th> <td>{{{venus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mars_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mars</th> <td>{{{mars_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{jupiter_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Jupiter</th> <td>{{{jupiter_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{saturn_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Saturnus</th> <td>{{{saturn_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{uranus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Uranus</th> <td>{{{uranus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{neptune_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Neptunes</th> <td>{{{neptune_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{tisserand|}}} | <tr> <th>Tisserand se parameter</th> <td>{{{tisserand}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{properdata|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;">Gepaste waardes{{#if: {{{p_orbit_ref|}}} | {{{p_orbit_ref}}} }} </td></tr><!-- -->{{#if: {{{p_semimajor|}}} | <tr> <th>Gepaste halwe langas</th> <td>{{{p_semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_eccentricity|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaaneksentrisiteit</th> <td>{{{p_eccentricity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_inclination|}}} | <tr> <th>Gepaste hellingshoek</th> <td>{{{p_inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste midelbare beweging</th> <td>{{{p_mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaanperiode</th> <td>{{{#expr:360/{{{p_mean_motion|1}}} round 5}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion_rate}}} | <tr> <th>Gepaste perihelium</th> <td>{{{perihelion_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{node_rate|}}} | <tr> <th>Gepaste knooppunt</th> <td>{{{node_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --><tr><th colspan="2" style="text-align:center; padding-top:0.75em;"><div style="background:{{{background|{{{bgcolour|<noinclude>paleturquoise</noinclude>}}}}}}"><!-- -->{{#if:{{{minorplanet|}}} | [[Standard asteroid physical characteristics{{!}}Physical characteristics]]<!-- -->| Fisiese eienskappe<!-- --></div></th> </tr><!-- -->{{#if: {{{dimensions|}}} | <tr> <th>Afmetings</th> <td>{{{dimensions}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_radius|}}} | <tr> <th>Gem. radius</th> <td>{{{mean_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{equatorial_radius|}}} | <tr> <th>Radius by ewenaar</th> <td>{{{equatorial_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{polar_radius|}}} | <tr> <th>Radius na pole</th> <td>{{{polar_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{meridional_circ|}}} | <tr> <th>Omtrek om meridiaan</th> <td>{{{meridional_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_circ|}}} | <tr> <th>Gem. omtrek</th> <td>{{{mean_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_area|}}} | <tr> <th>Oppervlakte</th> <td>{{{surface_area}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{volume|}}} | <tr> <th>[[Volume]]</th> <td>{{{volume}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mass|}}} | <tr> <th>[[Massa]]</th> <td>{{{mass}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{density|}}} | <tr> <th>Gem. digtheid</th> <td>{{{density}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_grav|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|Oppervlak-<br>aantrekkingskrag}}Oppervlak-<br>aantrekkingskrag</th> <td>{{{surface_grav}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moment_of_inertia_factor|}}} | <tr> <th>Traagheidsfaktormoment</th> <td>{{{moment_of_inertia_factor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{escape_velocity|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|}} Ontsnapping-<br>snelheid</th> <td>{{{escape_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rotation|}}} | <tr> <th>Rotasieperiode</th> <td>{{{rotation}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{sidereal_day|}}} | <tr> <th>Sideriese<br> rotasieperiode</th> <td>{{{sidereal_day}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rot_velocity|}}} | <tr> <th>Rotasiespoed<br> by ewenaar</th> <td>{{{rot_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{axial_tilt|}}} | <tr> <th>[[Ashelling]]</th> <td>{{{axial_tilt}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{right_asc_north_pole|}}} | <tr> <th>Regte styging van noordpool</th> <td>{{{right_asc_north_pole}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{declination|}}} | <tr> <th>Deklinasie</th> <td>{{{declination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lat|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic latitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lat}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lon|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic longitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lon}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{albedo|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}} | Weerkaatsingsvermoë}}</th> <td>{{{albedo}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{single_temperature|}}} | <tr> <th>[[Temperatuur]]</th> <td>{{{single_temperature}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temperatures|}}} | <tr><th>Oppervlak-temp.{{#if:{{{temp_name1|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name1}}} }}{{#if:{{{temp_name2|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name2}}} }} {{#if:{{{temp_name3|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name3}}} }}{{#if:{{{temp_name4|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name4}}} }}</th><td><!-- --><table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" style="background: #f9f9f9;"><!-- --><tr><th width="50" align="left">min</th><th width="50" align="left">gem.</th><th width="50" align="left">maks</th></tr><!-- -->{{#if: {{{temp_name1|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_1|}}}|{{{min_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_1|}}}|{{{mean_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_1|}}}|{{{max_temp_1}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name2|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_2|}}}|{{{min_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_2|}}}|{{{mean_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_2|}}}|{{{max_temp_2}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name3|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_3|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_3|}}}|{{{mean_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_3|}}}|{{{max_temp_3}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name4|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_4|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_4|}}}|{{{mean_temp_4}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_4|}}}|{{{max_temp_4}}}}}</td></tr>}}<!-- --></table>}}<!-- -->{{#if: {{{spectral_type|}}} | <tr> <th>[[Asteroïde#Tipes asteroïdes|Spektraaltipe]]:</th> <td>{{{spectral_type}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{family|}}} | <tr> <th>Astroïde familie</th> <td>{{{family}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{magnitude|}}} | <tr> <th>[[Magnitude|Skynmagnitude]]</th> <td>{{{magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{abs_magnitude|}}} | <tr> <th>[[Absolute magnitude]]</th> <td>{{{abs_magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{angular_size|}}} | <tr> <th>Hoekgrootte</th> <td>{{{angular_size}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{adjectives|}}} | <tr> <th>Adjectives:</th> <td>{{{adjectives}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Atmosfeer</th></tr><!--{{#if: {{{atmosphere_ref|}}} | {{{atmosphere_ref}}} }} -->{{#if: {{{surface_pressure|}}} | <tr> <th>Oppervlakdruk</th> <td>{{{surface_pressure}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{scale_height|}}} | <tr> <th>Skaalhoogte</th> <td>{{{scale_height}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere_composition|}}} | <tr> <th>Samestelling</th> <td>{{{atmosphere_composition}}}</td> </tr>}}<!-- -->}} |}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> f2hday7lezm3anjog1pqe0523hzwvir 2920130 2920128 2026-07-29T18:55:41Z BurgertB 2401 Toets weer 2920130 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: left; font-size: 90%" cellspacing="2" |+ {{{name|Vir gebruiksaanwysings sien asb. [[Sjabloon:Planeet]]}}} {{#if: {{{image|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2">{{{image}}} {{#if: {{{caption|}}} | <br><small>{{{caption}}}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Ontdekking{{#if: {{{discovery_ref|}}} | {{{discovery_ref}}} }} {{#if: {{{minorplanet|}}}}}</td></tr><!-- -->{{#if: {{{discoverer|}}} | <tr> <th>Ontdek deur</th> <td>{{{discoverer}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovered|}}} | <tr> <th>Datum</th> <td>{{{discovered}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_site|}}} | <tr> <th>Plek van ontdekking</th> <td>{{{discovery_site}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_method|}}} | <tr> <th>Metode</th> <td>{{{discovery_method}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mpc_name|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-benaming</th><td>{{{mpc_name}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{alt_names|}}} | <tr> <th>Alternatiewe name{{#if: {{{minorplanet|}}} |&nbsp;[http://cfa-www.harvard.edu/iau/MPDes.html]}}</th><td>{{{alt_names}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mp_category|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-kategorie</th> <td>{{{mp_category}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{named_after|}}} | <tr> <th>Etimologie</th> <td>{{{named_after}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --> ! style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2" | Wentelbaaneienskappe{{#if: {{{orbit_ref|}}} | {{{orbit_ref}}}}} {{#if: {{{epoch|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2"> <small>Epog {{{epoch}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{aphelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Afelium]]</th> <td>{{{aphelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Perihelium]]</th> <td>{{{perihelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{periapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Periapside]]</th> <td>{{{periapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{apoapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Apoapside]]</th> <td>{{{apoapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semimajor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Halwe lengteas]]</th> <td>{{{semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semiminor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Semikortas]]</th> <td>{{{semiminor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_orbit_radius|}}} | <tr> <th>Wentelbaanradius</th> <td>{{{mean_orbit_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{orbital_circ|}}} | <tr> <th>Wentelbaanomtrek</th> <td>{{{orbital_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{period|}}} | <tr> <th>Wentelperiode</th> <td>{{{period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{symbol| <tr> <th>Simbool</th> <td>{{{symbol}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{synodic_period|}}} | <tr> <th>Sinodiese periode</th> <td>{{{synodic_period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{avg_speed|}}} | <tr> <th>Gem. omwentelingspoed</th> <td>{{{avg_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{max_speed|}}} | <tr> <th>Maks. omwentelingspoed</th> <td>{{{max_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{min_speed|}}} | <tr> <th>Min. omwentelingspoed</th> <td>{{{min_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_anomaly|}}} | <tr> <th>Gem. anomalie</th> <td>{{{mean_anomaly}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_motion|}}} | <tr> <th>Gem. beweging</th> <td>{{{mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{inclination|}}} | <tr> <th>[[Baanhelling]]</th> <td>{{{inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{asc_node|}}} | <tr> <th>Lengteligging van stygende nodus</th> <td>{{{asc_node}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{long_periastron|}}} | <tr> <th>Lengteligging van die periastron</th> <td>{{{long_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{time_periastron|}}} | <tr> <th>Tyd van periastron</th> <td>{{{time_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{arg_peri|}}} | <tr> <th>Periheliumhoek</th> <td>{{{arg_peri}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellite_of|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Satelliet van]]</th> <td>{{{satellite_of}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellites|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Natuurlike satelliete]]</th> <td>{{{satellites}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Aarde</th> <td>{{{moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mercury_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mercurius</th> <td>{{{mercury_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{venus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Venus</th> <td>{{{venus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mars_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mars</th> <td>{{{mars_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{jupiter_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Jupiter</th> <td>{{{jupiter_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{saturn_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Saturnus</th> <td>{{{saturn_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{uranus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Uranus</th> <td>{{{uranus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{neptune_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Neptunes</th> <td>{{{neptune_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{tisserand|}}} | <tr> <th>Tisserand se parameter</th> <td>{{{tisserand}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{properdata|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;">Gepaste waardes{{#if: {{{p_orbit_ref|}}} | {{{p_orbit_ref}}} }} </td></tr><!-- -->{{#if: {{{p_semimajor|}}} | <tr> <th>Gepaste halwe langas</th> <td>{{{p_semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_eccentricity|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaaneksentrisiteit</th> <td>{{{p_eccentricity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_inclination|}}} | <tr> <th>Gepaste hellingshoek</th> <td>{{{p_inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste midelbare beweging</th> <td>{{{p_mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaanperiode</th> <td>{{{#expr:360/{{{p_mean_motion|1}}} round 5}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion_rate}}} | <tr> <th>Gepaste perihelium</th> <td>{{{perihelion_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{node_rate|}}} | <tr> <th>Gepaste knooppunt</th> <td>{{{node_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --><tr><th colspan="2" style="text-align:center; padding-top:0.75em;"><div style="background:{{{background|{{{bgcolour|<noinclude>paleturquoise</noinclude>}}}}}}"><!-- -->{{#if:{{{minorplanet|}}} | [[Standard asteroid physical characteristics{{!}}Physical characteristics]]<!-- -->| Fisiese eienskappe<!-- --></div></th> </tr><!-- -->{{#if: {{{dimensions|}}} | <tr> <th>Afmetings</th> <td>{{{dimensions}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_radius|}}} | <tr> <th>Gem. radius</th> <td>{{{mean_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{equatorial_radius|}}} | <tr> <th>Radius by ewenaar</th> <td>{{{equatorial_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{polar_radius|}}} | <tr> <th>Radius na pole</th> <td>{{{polar_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{meridional_circ|}}} | <tr> <th>Omtrek om meridiaan</th> <td>{{{meridional_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_circ|}}} | <tr> <th>Gem. omtrek</th> <td>{{{mean_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_area|}}} | <tr> <th>Oppervlakte</th> <td>{{{surface_area}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{volume|}}} | <tr> <th>[[Volume]]</th> <td>{{{volume}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mass|}}} | <tr> <th>[[Massa]]</th> <td>{{{mass}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{density|}}} | <tr> <th>Gem. digtheid</th> <td>{{{density}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_grav|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|Oppervlak-<br>aantrekkingskrag}}Oppervlak-<br>aantrekkingskrag</th> <td>{{{surface_grav}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moment_of_inertia_factor|}}} | <tr> <th>Traagheidsfaktormoment</th> <td>{{{moment_of_inertia_factor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{escape_velocity|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|}} Ontsnapping-<br>snelheid</th> <td>{{{escape_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rotation|}}} | <tr> <th>Rotasieperiode</th> <td>{{{rotation}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{sidereal_day|}}} | <tr> <th>Sideriese<br> rotasieperiode</th> <td>{{{sidereal_day}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rot_velocity|}}} | <tr> <th>Rotasiespoed<br> by ewenaar</th> <td>{{{rot_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{axial_tilt|}}} | <tr> <th>[[Ashelling]]</th> <td>{{{axial_tilt}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{right_asc_north_pole|}}} | <tr> <th>Regte styging van noordpool</th> <td>{{{right_asc_north_pole}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{declination|}}} | <tr> <th>Deklinasie</th> <td>{{{declination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lat|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic latitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lat}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lon|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic longitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lon}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{albedo|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}} | Weerkaatsingsvermoë}}</th> <td>{{{albedo}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{single_temperature|}}} | <tr> <th>[[Temperatuur]]</th> <td>{{{single_temperature}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temperatures|}}} | <tr><th>Oppervlak-temp.{{#if:{{{temp_name1|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name1}}} }}{{#if:{{{temp_name2|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name2}}} }} {{#if:{{{temp_name3|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name3}}} }}{{#if:{{{temp_name4|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name4}}} }}</th><td><!-- --><table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" style="background: #f9f9f9;"><!-- --><tr><th width="50" align="left">min</th><th width="50" align="left">gem.</th><th width="50" align="left">maks</th></tr><!-- -->{{#if: {{{temp_name1|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_1|}}}|{{{min_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_1|}}}|{{{mean_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_1|}}}|{{{max_temp_1}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name2|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_2|}}}|{{{min_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_2|}}}|{{{mean_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_2|}}}|{{{max_temp_2}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name3|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_3|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_3|}}}|{{{mean_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_3|}}}|{{{max_temp_3}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name4|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_4|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_4|}}}|{{{mean_temp_4}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_4|}}}|{{{max_temp_4}}}}}</td></tr>}}<!-- --></table>}}<!-- -->{{#if: {{{spectral_type|}}} | <tr> <th>[[Asteroïde#Tipes asteroïdes|Spektraaltipe]]:</th> <td>{{{spectral_type}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{family|}}} | <tr> <th>Astroïde familie</th> <td>{{{family}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{magnitude|}}} | <tr> <th>[[Magnitude|Skynmagnitude]]</th> <td>{{{magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{abs_magnitude|}}} | <tr> <th>[[Absolute magnitude]]</th> <td>{{{abs_magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{angular_size|}}} | <tr> <th>Hoekgrootte</th> <td>{{{angular_size}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{adjectives|}}} | <tr> <th>Adjectives:</th> <td>{{{adjectives}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Atmosfeer</th></tr><!--{{#if: {{{atmosphere_ref|}}} | {{{atmosphere_ref}}} }} -->{{#if: {{{surface_pressure|}}} | <tr> <th>Oppervlakdruk</th> <td>{{{surface_pressure}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{scale_height|}}} | <tr> <th>Skaalhoogte</th> <td>{{{scale_height}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere_composition|}}} | <tr> <th>Samestelling</th> <td>{{{atmosphere_composition}}}</td> </tr>}}<!-- -->}} |}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 3njf2hgmbe18qpug1x2t2mtz61c9uu8 2920136 2920130 2026-07-29T19:23:26Z BurgertB 2401 2920136 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: left; font-size: 90%" cellspacing="2" |+ {{{name|Vir gebruiksaanwysings sien asb. [[Sjabloon:Planeet]]}}} {{#if: {{{image|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2">{{{image}}} {{#if: {{{caption|}}} | <br><small>{{{caption}}}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Ontdekking{{#if: {{{discovery_ref|}}} | {{{discovery_ref}}} }} {{#if: {{{minorplanet|}}}}}</td></tr><!-- -->{{#if: {{{discoverer|}}} | <tr> <th>Ontdek deur</th> <td>{{{discoverer}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovered|}}} | <tr> <th>Datum</th> <td>{{{discovered}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_site|}}} | <tr> <th>Plek van ontdekking</th> <td>{{{discovery_site}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_method|}}} | <tr> <th>Metode</th> <td>{{{discovery_method}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mpc_name|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-benaming</th><td>{{{mpc_name}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{alt_names|}}} | <tr> <th>Alternatiewe name{{#if: {{{minorplanet|}}} |&nbsp;[http://cfa-www.harvard.edu/iau/MPDes.html]}}</th><td>{{{alt_names}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mp_category|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-kategorie</th> <td>{{{mp_category}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{named_after|}}} | <tr> <th>Etimologie</th> <td>{{{named_after}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{symbol| <tr> <th>Simbool</th> <td>{{{symbol}}}</td> </tr>}}<!-- --> ! style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2" | Wentelbaaneienskappe{{#if: {{{orbit_ref|}}} | {{{orbit_ref}}}}} {{#if: {{{epoch|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2"> <small>Epog {{{epoch}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{aphelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Afelium]]</th> <td>{{{aphelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Perihelium]]</th> <td>{{{perihelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{periapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Periapside]]</th> <td>{{{periapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{apoapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Apoapside]]</th> <td>{{{apoapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semimajor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Halwe lengteas]]</th> <td>{{{semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semiminor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Semikortas]]</th> <td>{{{semiminor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_orbit_radius|}}} | <tr> <th>Wentelbaanradius</th> <td>{{{mean_orbit_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{orbital_circ|}}} | <tr> <th>Wentelbaanomtrek</th> <td>{{{orbital_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{period|}}} | <tr> <th>Wentelperiode</th> <td>{{{period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{synodic_period|}}} | <tr> <th>Sinodiese periode</th> <td>{{{synodic_period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{avg_speed|}}} | <tr> <th>Gem. omwentelingspoed</th> <td>{{{avg_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{max_speed|}}} | <tr> <th>Maks. omwentelingspoed</th> <td>{{{max_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{min_speed|}}} | <tr> <th>Min. omwentelingspoed</th> <td>{{{min_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_anomaly|}}} | <tr> <th>Gem. anomalie</th> <td>{{{mean_anomaly}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_motion|}}} | <tr> <th>Gem. beweging</th> <td>{{{mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{inclination|}}} | <tr> <th>[[Baanhelling]]</th> <td>{{{inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{asc_node|}}} | <tr> <th>Lengteligging van stygende nodus</th> <td>{{{asc_node}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{long_periastron|}}} | <tr> <th>Lengteligging van die periastron</th> <td>{{{long_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{time_periastron|}}} | <tr> <th>Tyd van periastron</th> <td>{{{time_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{arg_peri|}}} | <tr> <th>Periheliumhoek</th> <td>{{{arg_peri}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellite_of|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Satelliet van]]</th> <td>{{{satellite_of}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellites|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Natuurlike satelliete]]</th> <td>{{{satellites}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Aarde</th> <td>{{{moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mercury_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mercurius</th> <td>{{{mercury_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{venus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Venus</th> <td>{{{venus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mars_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mars</th> <td>{{{mars_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{jupiter_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Jupiter</th> <td>{{{jupiter_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{saturn_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Saturnus</th> <td>{{{saturn_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{uranus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Uranus</th> <td>{{{uranus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{neptune_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Neptunes</th> <td>{{{neptune_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{tisserand|}}} | <tr> <th>Tisserand se parameter</th> <td>{{{tisserand}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{properdata|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;">Gepaste waardes{{#if: {{{p_orbit_ref|}}} | {{{p_orbit_ref}}} }} </td></tr><!-- -->{{#if: {{{p_semimajor|}}} | <tr> <th>Gepaste halwe langas</th> <td>{{{p_semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_eccentricity|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaaneksentrisiteit</th> <td>{{{p_eccentricity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_inclination|}}} | <tr> <th>Gepaste hellingshoek</th> <td>{{{p_inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste midelbare beweging</th> <td>{{{p_mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaanperiode</th> <td>{{{#expr:360/{{{p_mean_motion|1}}} round 5}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion_rate}}} | <tr> <th>Gepaste perihelium</th> <td>{{{perihelion_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{node_rate|}}} | <tr> <th>Gepaste knooppunt</th> <td>{{{node_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --><tr><th colspan="2" style="text-align:center; padding-top:0.75em;"><div style="background:{{{background|{{{bgcolour|<noinclude>paleturquoise</noinclude>}}}}}}"><!-- -->{{#if:{{{minorplanet|}}} | [[Standard asteroid physical characteristics{{!}}Physical characteristics]]<!-- -->| Fisiese eienskappe<!-- --></div></th> </tr><!-- -->{{#if: {{{dimensions|}}} | <tr> <th>Afmetings</th> <td>{{{dimensions}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_radius|}}} | <tr> <th>Gem. radius</th> <td>{{{mean_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{equatorial_radius|}}} | <tr> <th>Radius by ewenaar</th> <td>{{{equatorial_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{polar_radius|}}} | <tr> <th>Radius na pole</th> <td>{{{polar_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{meridional_circ|}}} | <tr> <th>Omtrek om meridiaan</th> <td>{{{meridional_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_circ|}}} | <tr> <th>Gem. omtrek</th> <td>{{{mean_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_area|}}} | <tr> <th>Oppervlakte</th> <td>{{{surface_area}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{volume|}}} | <tr> <th>[[Volume]]</th> <td>{{{volume}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mass|}}} | <tr> <th>[[Massa]]</th> <td>{{{mass}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{density|}}} | <tr> <th>Gem. digtheid</th> <td>{{{density}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_grav|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|Oppervlak-<br>aantrekkingskrag}}Oppervlak-<br>aantrekkingskrag</th> <td>{{{surface_grav}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moment_of_inertia_factor|}}} | <tr> <th>Traagheidsfaktormoment</th> <td>{{{moment_of_inertia_factor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{escape_velocity|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|}} Ontsnapping-<br>snelheid</th> <td>{{{escape_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rotation|}}} | <tr> <th>Rotasieperiode</th> <td>{{{rotation}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{sidereal_day|}}} | <tr> <th>Sideriese<br> rotasieperiode</th> <td>{{{sidereal_day}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rot_velocity|}}} | <tr> <th>Rotasiespoed<br> by ewenaar</th> <td>{{{rot_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{axial_tilt|}}} | <tr> <th>[[Ashelling]]</th> <td>{{{axial_tilt}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{right_asc_north_pole|}}} | <tr> <th>Regte styging van noordpool</th> <td>{{{right_asc_north_pole}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{declination|}}} | <tr> <th>Deklinasie</th> <td>{{{declination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lat|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic latitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lat}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lon|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic longitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lon}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{albedo|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}} | Weerkaatsingsvermoë}}</th> <td>{{{albedo}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{single_temperature|}}} | <tr> <th>[[Temperatuur]]</th> <td>{{{single_temperature}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temperatures|}}} | <tr><th>Oppervlak-temp.{{#if:{{{temp_name1|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name1}}} }}{{#if:{{{temp_name2|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name2}}} }} {{#if:{{{temp_name3|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name3}}} }}{{#if:{{{temp_name4|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name4}}} }}</th><td><!-- --><table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" style="background: #f9f9f9;"><!-- --><tr><th width="50" align="left">min</th><th width="50" align="left">gem.</th><th width="50" align="left">maks</th></tr><!-- -->{{#if: {{{temp_name1|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_1|}}}|{{{min_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_1|}}}|{{{mean_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_1|}}}|{{{max_temp_1}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name2|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_2|}}}|{{{min_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_2|}}}|{{{mean_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_2|}}}|{{{max_temp_2}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name3|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_3|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_3|}}}|{{{mean_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_3|}}}|{{{max_temp_3}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name4|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_4|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_4|}}}|{{{mean_temp_4}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_4|}}}|{{{max_temp_4}}}}}</td></tr>}}<!-- --></table>}}<!-- -->{{#if: {{{spectral_type|}}} | <tr> <th>[[Asteroïde#Tipes asteroïdes|Spektraaltipe]]:</th> <td>{{{spectral_type}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{family|}}} | <tr> <th>Astroïde familie</th> <td>{{{family}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{magnitude|}}} | <tr> <th>[[Magnitude|Skynmagnitude]]</th> <td>{{{magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{abs_magnitude|}}} | <tr> <th>[[Absolute magnitude]]</th> <td>{{{abs_magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{angular_size|}}} | <tr> <th>Hoekgrootte</th> <td>{{{angular_size}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{adjectives|}}} | <tr> <th>Adjectives:</th> <td>{{{adjectives}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Atmosfeer</th></tr><!--{{#if: {{{atmosphere_ref|}}} | {{{atmosphere_ref}}} }} -->{{#if: {{{surface_pressure|}}} | <tr> <th>Oppervlakdruk</th> <td>{{{surface_pressure}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{scale_height|}}} | <tr> <th>Skaalhoogte</th> <td>{{{scale_height}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere_composition|}}} | <tr> <th>Samestelling</th> <td>{{{atmosphere_composition}}}</td> </tr>}}<!-- -->}} |}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> aduge9p4kpcgrdbp44gcwxz84gz7ppa 2920156 2920136 2026-07-29T19:39:50Z BurgertB 2401 2920156 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: left; font-size: 90%" cellspacing="2" |+ {{{name|Vir gebruiksaanwysings sien asb. [[Sjabloon:Planeet]]}}} {{#if: {{{image|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2">{{{image}}} {{#if: {{{caption|}}} | <br><small>{{{caption}}}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Ontdekking{{#if: {{{discovery_ref|}}} | {{{discovery_ref}}} }} {{#if: {{{minorplanet|}}}}}</td></tr><!-- -->{{#if: {{{discoverer|}}} | <tr> <th>Ontdek deur</th> <td>{{{discoverer}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovered|}}} | <tr> <th>Datum</th> <td>{{{discovered}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_site|}}} | <tr> <th>Plek van ontdekking</th> <td>{{{discovery_site}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_method|}}} | <tr> <th>Metode</th> <td>{{{discovery_method}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mpc_name|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-benaming</th><td>{{{mpc_name}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{alt_names|}}} | <tr> <th>Alternatiewe name{{#if: {{{minorplanet|}}} |&nbsp;[http://cfa-www.harvard.edu/iau/MPDes.html]}}</th><td>{{{alt_names}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mp_category|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-kategorie</th> <td>{{{mp_category}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{named_after|}}} | <tr> <th>Etimologie</th> <td>{{{named_after}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --> ! style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2" | Wentelbaaneienskappe{{#if: {{{orbit_ref|}}} | {{{orbit_ref}}}}} {{#if: {{{epoch|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2"> <small>Epog {{{epoch}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{aphelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Afelium]]</th> <td>{{{aphelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Perihelium]]</th> <td>{{{perihelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{periapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Periapside]]</th> <td>{{{periapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{apoapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Apoapside]]</th> <td>{{{apoapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semimajor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Halwe lengteas]]</th> <td>{{{semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semiminor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Semikortas]]</th> <td>{{{semiminor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_orbit_radius|}}} | <tr> <th>Wentelbaanradius</th> <td>{{{mean_orbit_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{orbital_circ|}}} | <tr> <th>Wentelbaanomtrek</th> <td>{{{orbital_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{period|}}} | <tr> <th>Wentelperiode</th> <td>{{{period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{synodic_period|}}} | <tr> <th>Sinodiese periode</th> <td>{{{synodic_period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{avg_speed|}}} | <tr> <th>Gem. omwentelingspoed</th> <td>{{{avg_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{max_speed|}}} | <tr> <th>Maks. omwentelingspoed</th> <td>{{{max_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{min_speed|}}} | <tr> <th>Min. omwentelingspoed</th> <td>{{{min_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_anomaly|}}} | <tr> <th>Gem. anomalie</th> <td>{{{mean_anomaly}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_motion|}}} | <tr> <th>Gem. beweging</th> <td>{{{mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{inclination|}}} | <tr> <th>[[Baanhelling]]</th> <td>{{{inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{asc_node|}}} | <tr> <th>Lengteligging van stygende nodus</th> <td>{{{asc_node}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{long_periastron|}}} | <tr> <th>Lengteligging van die periastron</th> <td>{{{long_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{time_periastron|}}} | <tr> <th>Tyd van periastron</th> <td>{{{time_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{arg_peri|}}} | <tr> <th>Periheliumhoek</th> <td>{{{arg_peri}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{symbol| <tr> <th>Simbool</th> <td>{{{symbol}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellite_of|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Satelliet van]]</th> <td>{{{satellite_of}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellites|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Natuurlike satelliete]]</th> <td>{{{satellites}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Aarde</th> <td>{{{moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mercury_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mercurius</th> <td>{{{mercury_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{venus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Venus</th> <td>{{{venus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mars_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mars</th> <td>{{{mars_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{jupiter_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Jupiter</th> <td>{{{jupiter_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{saturn_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Saturnus</th> <td>{{{saturn_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{uranus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Uranus</th> <td>{{{uranus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{neptune_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Neptunes</th> <td>{{{neptune_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{tisserand|}}} | <tr> <th>Tisserand se parameter</th> <td>{{{tisserand}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{properdata|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;">Gepaste waardes{{#if: {{{p_orbit_ref|}}} | {{{p_orbit_ref}}} }} </td></tr><!-- -->{{#if: {{{p_semimajor|}}} | <tr> <th>Gepaste halwe langas</th> <td>{{{p_semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_eccentricity|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaaneksentrisiteit</th> <td>{{{p_eccentricity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_inclination|}}} | <tr> <th>Gepaste hellingshoek</th> <td>{{{p_inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste midelbare beweging</th> <td>{{{p_mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaanperiode</th> <td>{{{#expr:360/{{{p_mean_motion|1}}} round 5}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion_rate}}} | <tr> <th>Gepaste perihelium</th> <td>{{{perihelion_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{node_rate|}}} | <tr> <th>Gepaste knooppunt</th> <td>{{{node_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --><tr><th colspan="2" style="text-align:center; padding-top:0.75em;"><div style="background:{{{background|{{{bgcolour|<noinclude>paleturquoise</noinclude>}}}}}}"><!-- -->{{#if:{{{minorplanet|}}} | [[Standard asteroid physical characteristics{{!}}Physical characteristics]]<!-- -->| Fisiese eienskappe<!-- --></div></th> </tr><!-- -->{{#if: {{{dimensions|}}} | <tr> <th>Afmetings</th> <td>{{{dimensions}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_radius|}}} | <tr> <th>Gem. radius</th> <td>{{{mean_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{equatorial_radius|}}} | <tr> <th>Radius by ewenaar</th> <td>{{{equatorial_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{polar_radius|}}} | <tr> <th>Radius na pole</th> <td>{{{polar_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{meridional_circ|}}} | <tr> <th>Omtrek om meridiaan</th> <td>{{{meridional_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_circ|}}} | <tr> <th>Gem. omtrek</th> <td>{{{mean_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_area|}}} | <tr> <th>Oppervlakte</th> <td>{{{surface_area}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{volume|}}} | <tr> <th>[[Volume]]</th> <td>{{{volume}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mass|}}} | <tr> <th>[[Massa]]</th> <td>{{{mass}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{density|}}} | <tr> <th>Gem. digtheid</th> <td>{{{density}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_grav|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|Oppervlak-<br>aantrekkingskrag}}Oppervlak-<br>aantrekkingskrag</th> <td>{{{surface_grav}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moment_of_inertia_factor|}}} | <tr> <th>Traagheidsfaktormoment</th> <td>{{{moment_of_inertia_factor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{escape_velocity|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|}} Ontsnapping-<br>snelheid</th> <td>{{{escape_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rotation|}}} | <tr> <th>Rotasieperiode</th> <td>{{{rotation}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{sidereal_day|}}} | <tr> <th>Sideriese<br> rotasieperiode</th> <td>{{{sidereal_day}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rot_velocity|}}} | <tr> <th>Rotasiespoed<br> by ewenaar</th> <td>{{{rot_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{axial_tilt|}}} | <tr> <th>[[Ashelling]]</th> <td>{{{axial_tilt}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{right_asc_north_pole|}}} | <tr> <th>Regte styging van noordpool</th> <td>{{{right_asc_north_pole}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{declination|}}} | <tr> <th>Deklinasie</th> <td>{{{declination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lat|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic latitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lat}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lon|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic longitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lon}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{albedo|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}} | Weerkaatsingsvermoë}}</th> <td>{{{albedo}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{single_temperature|}}} | <tr> <th>[[Temperatuur]]</th> <td>{{{single_temperature}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temperatures|}}} | <tr><th>Oppervlak-temp.{{#if:{{{temp_name1|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name1}}} }}{{#if:{{{temp_name2|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name2}}} }} {{#if:{{{temp_name3|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name3}}} }}{{#if:{{{temp_name4|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name4}}} }}</th><td><!-- --><table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" style="background: #f9f9f9;"><!-- --><tr><th width="50" align="left">min</th><th width="50" align="left">gem.</th><th width="50" align="left">maks</th></tr><!-- -->{{#if: {{{temp_name1|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_1|}}}|{{{min_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_1|}}}|{{{mean_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_1|}}}|{{{max_temp_1}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name2|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_2|}}}|{{{min_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_2|}}}|{{{mean_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_2|}}}|{{{max_temp_2}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name3|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_3|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_3|}}}|{{{mean_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_3|}}}|{{{max_temp_3}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name4|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_4|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_4|}}}|{{{mean_temp_4}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_4|}}}|{{{max_temp_4}}}}}</td></tr>}}<!-- --></table>}}<!-- -->{{#if: {{{spectral_type|}}} | <tr> <th>[[Asteroïde#Tipes asteroïdes|Spektraaltipe]]:</th> <td>{{{spectral_type}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{family|}}} | <tr> <th>Astroïde familie</th> <td>{{{family}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{magnitude|}}} | <tr> <th>[[Magnitude|Skynmagnitude]]</th> <td>{{{magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{abs_magnitude|}}} | <tr> <th>[[Absolute magnitude]]</th> <td>{{{abs_magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{angular_size|}}} | <tr> <th>Hoekgrootte</th> <td>{{{angular_size}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{adjectives|}}} | <tr> <th>Adjectives:</th> <td>{{{adjectives}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Atmosfeer</th></tr><!--{{#if: {{{atmosphere_ref|}}} | {{{atmosphere_ref}}} }} -->{{#if: {{{surface_pressure|}}} | <tr> <th>Oppervlakdruk</th> <td>{{{surface_pressure}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{scale_height|}}} | <tr> <th>Skaalhoogte</th> <td>{{{scale_height}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere_composition|}}} | <tr> <th>Samestelling</th> <td>{{{atmosphere_composition}}}</td> </tr>}}<!-- -->}} |}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 0knni961i9wuujgsfannvg8muf6vhts 2920160 2920156 2026-07-29T19:40:40Z BurgertB 2401 2920160 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: left; font-size: 90%" cellspacing="2" |+ {{{name|Vir gebruiksaanwysings sien asb. [[Sjabloon:Planeet]]}}} {{#if: {{{image|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2">{{{image}}} {{#if: {{{caption|}}} | <br><small>{{{caption}}}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Ontdekking{{#if: {{{discovery_ref|}}} | {{{discovery_ref}}} }} {{#if: {{{minorplanet|}}}}}</td></tr><!-- -->{{#if: {{{discoverer|}}} | <tr> <th>Ontdek deur</th> <td>{{{discoverer}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovered|}}} | <tr> <th>Datum</th> <td>{{{discovered}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_site|}}} | <tr> <th>Plek van ontdekking</th> <td>{{{discovery_site}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{discovery_method|}}} | <tr> <th>Metode</th> <td>{{{discovery_method}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mpc_name|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-benaming</th><td>{{{mpc_name}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{alt_names|}}} | <tr> <th>Alternatiewe name{{#if: {{{minorplanet|}}} |&nbsp;[http://cfa-www.harvard.edu/iau/MPDes.html]}}</th><td>{{{alt_names}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mp_category|}}} | <tr> <th>Kleinplaneet-kategorie</th> <td>{{{mp_category}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{named_after|}}} | <tr> <th>Etimologie</th> <td>{{{named_after}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{symbol| <tr> <th>Simbool</th> <td>{{{symbol}}}</td> </tr>}}<!-- ! style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2" | Wentelbaaneienskappe{{#if: {{{orbit_ref|}}} | {{{orbit_ref}}}}} {{#if: {{{epoch|}}} | <tr> <td style="text-align:center;" colspan="2"> <small>Epog {{{epoch}}}</small></td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{aphelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Afelium]]</th> <td>{{{aphelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion|}}} | <tr> <th>[[Apside|Perihelium]]</th> <td>{{{perihelion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{periapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Periapside]]</th> <td>{{{periapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{apoapsis|}}} | <tr> <th>[[Apside|Apoapside]]</th> <td>{{{apoapsis}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semimajor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Halwe lengteas]]</th> <td>{{{semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{semiminor|}}} | <tr> <th>[[Ellips|Semikortas]]</th> <td>{{{semiminor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_orbit_radius|}}} | <tr> <th>Wentelbaanradius</th> <td>{{{mean_orbit_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{orbital_circ|}}} | <tr> <th>Wentelbaanomtrek</th> <td>{{{orbital_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{period|}}} | <tr> <th>Wentelperiode</th> <td>{{{period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{synodic_period|}}} | <tr> <th>Sinodiese periode</th> <td>{{{synodic_period}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{avg_speed|}}} | <tr> <th>Gem. omwentelingspoed</th> <td>{{{avg_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{max_speed|}}} | <tr> <th>Maks. omwentelingspoed</th> <td>{{{max_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{min_speed|}}} | <tr> <th>Min. omwentelingspoed</th> <td>{{{min_speed}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_anomaly|}}} | <tr> <th>Gem. anomalie</th> <td>{{{mean_anomaly}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_motion|}}} | <tr> <th>Gem. beweging</th> <td>{{{mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{inclination|}}} | <tr> <th>[[Baanhelling]]</th> <td>{{{inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{asc_node|}}} | <tr> <th>Lengteligging van stygende nodus</th> <td>{{{asc_node}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{long_periastron|}}} | <tr> <th>Lengteligging van die periastron</th> <td>{{{long_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{time_periastron|}}} | <tr> <th>Tyd van periastron</th> <td>{{{time_periastron}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{arg_peri|}}} | <tr> <th>Periheliumhoek</th> <td>{{{arg_peri}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellite_of|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Satelliet van]]</th> <td>{{{satellite_of}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{satellites|}}} | <tr> <th>[[Natuurlike satelliet|Natuurlike satelliete]]</th> <td>{{{satellites}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Aarde</th> <td>{{{moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mercury_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mercurius</th> <td>{{{mercury_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{venus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Venus</th> <td>{{{venus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mars_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Mars</th> <td>{{{mars_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{jupiter_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Jupiter</th> <td>{{{jupiter_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{saturn_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Saturnus</th> <td>{{{saturn_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{uranus_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Uranus</th> <td>{{{uranus_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{neptune_moid|}}} | <tr> <th>Minimum baankruisingsafstand: Neptunes</th> <td>{{{neptune_moid}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{tisserand|}}} | <tr> <th>Tisserand se parameter</th> <td>{{{tisserand}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{properdata|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;">Gepaste waardes{{#if: {{{p_orbit_ref|}}} | {{{p_orbit_ref}}} }} </td></tr><!-- -->{{#if: {{{p_semimajor|}}} | <tr> <th>Gepaste halwe langas</th> <td>{{{p_semimajor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_eccentricity|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaaneksentrisiteit</th> <td>{{{p_eccentricity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_inclination|}}} | <tr> <th>Gepaste hellingshoek</th> <td>{{{p_inclination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste midelbare beweging</th> <td>{{{p_mean_motion}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{p_mean motion|}}} | <tr> <th>Gepaste wentelbaanperiode</th> <td>{{{#expr:360/{{{p_mean_motion|1}}} round 5}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{perihelion_rate}}} | <tr> <th>Gepaste perihelium</th> <td>{{{perihelion_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{node_rate|}}} | <tr> <th>Gepaste knooppunt</th> <td>{{{node_rate}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- --><tr><th colspan="2" style="text-align:center; padding-top:0.75em;"><div style="background:{{{background|{{{bgcolour|<noinclude>paleturquoise</noinclude>}}}}}}"><!-- -->{{#if:{{{minorplanet|}}} | [[Standard asteroid physical characteristics{{!}}Physical characteristics]]<!-- -->| Fisiese eienskappe<!-- --></div></th> </tr><!-- -->{{#if: {{{dimensions|}}} | <tr> <th>Afmetings</th> <td>{{{dimensions}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_radius|}}} | <tr> <th>Gem. radius</th> <td>{{{mean_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{equatorial_radius|}}} | <tr> <th>Radius by ewenaar</th> <td>{{{equatorial_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{polar_radius|}}} | <tr> <th>Radius na pole</th> <td>{{{polar_radius}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{meridional_circ|}}} | <tr> <th>Omtrek om meridiaan</th> <td>{{{meridional_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mean_circ|}}} | <tr> <th>Gem. omtrek</th> <td>{{{mean_circ}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_area|}}} | <tr> <th>Oppervlakte</th> <td>{{{surface_area}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{volume|}}} | <tr> <th>[[Volume]]</th> <td>{{{volume}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{mass|}}} | <tr> <th>[[Massa]]</th> <td>{{{mass}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{density|}}} | <tr> <th>Gem. digtheid</th> <td>{{{density}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{surface_grav|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|Oppervlak-<br>aantrekkingskrag}}Oppervlak-<br>aantrekkingskrag</th> <td>{{{surface_grav}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{moment_of_inertia_factor|}}} | <tr> <th>Traagheidsfaktormoment</th> <td>{{{moment_of_inertia_factor}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{escape_velocity|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}}|}} Ontsnapping-<br>snelheid</th> <td>{{{escape_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rotation|}}} | <tr> <th>Rotasieperiode</th> <td>{{{rotation}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{sidereal_day|}}} | <tr> <th>Sideriese<br> rotasieperiode</th> <td>{{{sidereal_day}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{rot_velocity|}}} | <tr> <th>Rotasiespoed<br> by ewenaar</th> <td>{{{rot_velocity}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{axial_tilt|}}} | <tr> <th>[[Ashelling]]</th> <td>{{{axial_tilt}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{right_asc_north_pole|}}} | <tr> <th>Regte styging van noordpool</th> <td>{{{right_asc_north_pole}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{declination|}}} | <tr> <th>Deklinasie</th> <td>{{{declination}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lat|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic latitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lat}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{pole_ecliptic_lon|}}} | <tr> <th>Pole ecliptic longitude:</th> <td>{{{pole_ecliptic_lon}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{albedo|}}} | <tr> <th>{{#if: {{{minorplanet|}}} | Weerkaatsingsvermoë}}</th> <td>{{{albedo}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{single_temperature|}}} | <tr> <th>[[Temperatuur]]</th> <td>{{{single_temperature}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temperatures|}}} | <tr><th>Oppervlak-temp.{{#if:{{{temp_name1|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name1}}} }}{{#if:{{{temp_name2|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name2}}} }} {{#if:{{{temp_name3|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name3}}} }}{{#if:{{{temp_name4|}}}|<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{{temp_name4}}} }}</th><td><!-- --><table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" style="background: #f9f9f9;"><!-- --><tr><th width="50" align="left">min</th><th width="50" align="left">gem.</th><th width="50" align="left">maks</th></tr><!-- -->{{#if: {{{temp_name1|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_1|}}}|{{{min_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_1|}}}|{{{mean_temp_1}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_1|}}}|{{{max_temp_1}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name2|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_2|}}}|{{{min_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_2|}}}|{{{mean_temp_2}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_2|}}}|{{{max_temp_2}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name3|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_3|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_3|}}}|{{{mean_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_3|}}}|{{{max_temp_3}}}}}</td></tr>}}<!-- -->{{#if: {{{temp_name4|}}}|<tr><td>{{#if:{{{min_temp_4|}}}|{{{min_temp_3}}}}}</td><td>{{#if:{{{mean_temp_4|}}}|{{{mean_temp_4}}}}}</td><td>{{#if:{{{max_temp_4|}}}|{{{max_temp_4}}}}}</td></tr>}}<!-- --></table>}}<!-- -->{{#if: {{{spectral_type|}}} | <tr> <th>[[Asteroïde#Tipes asteroïdes|Spektraaltipe]]:</th> <td>{{{spectral_type}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{family|}}} | <tr> <th>Astroïde familie</th> <td>{{{family}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{magnitude|}}} | <tr> <th>[[Magnitude|Skynmagnitude]]</th> <td>{{{magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{abs_magnitude|}}} | <tr> <th>[[Absolute magnitude]]</th> <td>{{{abs_magnitude}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{angular_size|}}} | <tr> <th>Hoekgrootte</th> <td>{{{angular_size}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{adjectives|}}} | <tr> <th>Adjectives:</th> <td>{{{adjectives}}}</td> </tr>}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere|}}} | <tr><th style="background-color: {{{bgcolour|}}}; text-align:center;" colspan="2">Atmosfeer</th></tr><!--{{#if: {{{atmosphere_ref|}}} | {{{atmosphere_ref}}} }} -->{{#if: {{{surface_pressure|}}} | <tr> <th>Oppervlakdruk</th> <td>{{{surface_pressure}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{scale_height|}}} | <tr> <th>Skaalhoogte</th> <td>{{{scale_height}}}</td> </tr>}}<!-- -->{{#if: {{{atmosphere_composition|}}} | <tr> <th>Samestelling</th> <td>{{{atmosphere_composition}}}</td> </tr>}}<!-- -->}} |}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> omwmr3lea4hfbp6jc3vam1xqiwe46qj 11 18794 2920169 232436 2026-07-29T19:55:09Z BurgertB 2401 /* Help, asb. */ nuwe afdeling 2920169 wikitext text/x-wiki == Gebruiksaanwysings == As iemand problem met hierdie sjabloon ervaar, laat my asb. weet op my gebruikersblad of laat 'n boodskap hier. Waar ek nie die korrekte afr. term vir iets geken het nie, het ek dit met ''(engels)'' gemerk. Laat asb. hierdie afdelings skoon (''delete'' die ''engels'' voor jy op ''stoor bladsy'' kliek). "Yes" is die waarde wat sekere afdelings laat toon. As jy nie daardie afdeling in jou table wil hê nie, vee die "yes" uit, sodat daar niks staan nie. Dit geld ook vir enige ander beskrywings - 'n leë, oningevulde lyntjie sal nie in die finale tabel wys nie. As jy die korrekte afr. term vir een van die engelses ken, voel vry om dit te verander, as jy nie weet hoe nie, laat 'n boodskap hier en ek sal dit doen. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 19:55, 6 Maart 2007 (UTC) :Vir die een of ander rede moet mens "minor_planet = yes" insluit, anders wys die "fisiese eienskappe" opskrif nie. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 13:26, 8 Julie 2007 (UTC) == Leë Sjabloonteks == <pre> {{Planeet | bgcolour = #FFCC66 | width= | name = | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = | discovered = vandag | discovery_method = | mp_name = | alt_names = | mp_category = | orbit_ref = | epoch = | aphelion = | perihelion = | perigee = | apogee = | periapsis = | apoapsis = | semimajor = | semiminor = | mean_orbit_radius = | orbital_circ = | eccentricity = | period = | sidereal_period = | synodic_period = | sidereal_month = | synodic_month = | anomalistic_month = | draconic_month = | tropical_month = | avg_speed = | max_speed = | min_speed = | mean_anomaly = (engels) | inclination = (engels) | asc_node = (engels) | long_periastron = (engels) | time_periastron = (engels) | arg_perihelion = (engels) | arg_perigee = (engels) | satellite_of = | satellites = | physical_characteristics = yes | minorplanet = yes | dimensions = | aspect_ratio = (engels) | oblateness = (engels) | ellipticity = (engels) | equatorial_radius = | polar_radius = | mean_radius = | equatorial_circ = | meridional_circ = | mean_circ = | surface_area = | land_area = | water_area = | volume = | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | rot_velocity = | axial_tilt = | obliquity = (engels) | right_asc_north_pole = (engels) | declination = (engels) | pole_ecliptic_lat = (engels) | pole_ecliptic_lon = (engels) | albedo = (engels) | single_temperature = | temperatures = yes | temp_name1 = | min_temp_1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | min_temp_2 = | mean_temp_2 = | max_temp_2 = | spectral_type = (engels) | magnitude = (engels) | abs_magnitude = (engels) | angular_size = (engels) | adjectives = (engels) | atmosphere = yes | surface_pressure = | atmosphere_density = | atmosphere_composition = }}</pre> == Help, asb. == Kan iemand dié sjabloon red, asb. Ek wou net die parameter "symbol" skuif na waar hy nou is. Baie danke! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:53, 29 Julie 2026 (UTC) k6nn7x5p5r98uyw7viw2gss7brkhoo5 0 21074 2920119 2861054 2026-07-29T18:01:28Z Sobaka 328 /* Bemande ruimtetuie */ skakel 2920119 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Discovery_open.jpg|duimnael|Die [[ruimtependeltuig]] [[Ruimtependeltuig Discovery|Discovery]], hier vanuit die [[Internasionale Ruimtestasie]] gesien]] 'n '''Ruimtetuig''' of '''ruimteskip''' is 'n [[voertuig]] wat ontwerp is om [[ruimtereis]]e, insluitend [[ruimteverkenning]], te onderneem. Ruimtetuie word oorwegend volgens die aanwesigheid van passasiers aldan nie, die mate van outonome (robotiese) of menslike beheer, en volgens hul missieprofiel of -funksie gekategoriseer. ==Bemande ruimtetuie== Bemande ruimtetuie is ontwerp om [[Ruimtevaarder|mense]] die ruimte in te vervoer en 'n lewensondersteunende omgewing te skep om in te woon en werk. Voorbeelde sluit die [[Sojoes-program|Sojoes-ruimtetuig]] in, wat vir vervoer na die [[Internasionale Ruimtestasie]] (IRS) gebruik word, die [[Apollo-program|Apollo-kapsules]] en die [[Orion-ruimtetuig]]. ==Onbemande ruimtetuie== Onbemande ruimtetuie funsioneer sonder mense aan boord en word dikwels vir wetenskaplike verkenning of kommersiële doeleindes gebruik. Hierdie kategorie sluit die meeste [[satelliet]]e, ruimtesondes, landers en rovers in. ==Missieprofiel of -funksie== Robotiese ruimtetuie wat vir verkenning gebruik word, word dikwels volgens hul interaksie met 'n hemelliggaam geklassifiseer: Verbyvlugruimtetuie is ontwerp om verby 'n hemelliggaam soos 'n [[planeet]] of [[asteroïde]] te beweeg en data op 'n afstand in te samel sonder om 'n langdurige wentelbaan te betree of te land. Die [[Voyager-program|Voyager 1 en 2]]-sondes is klassieke voorbeelde, wat verby die buitenste planete gevlieg het en nou in die [[Interstellêre medium|interstellêre ruimte]] is. Wenteltuie is ontwerp om na 'n spesifieke hemelliggaam te reis en 'n stabiele omwentelingsbaan te volg vir uitvoering van meer omvattende langtermynstudies. Die [[Cassini-Huygens|Cassini-ruimtetuig]], wat Saturnus en sy mane bestudeer het, is 'n voorbeeld. ==Lander-ruimtetuie== Hierdie voertuie land op die oppervlak van 'n planeet, maan of asteroïde om inligting passief vanuit 'n stilstaande posisie in te samel. Die [[Viking 1]] Mars Lander is 'n historiese voorbeeld. Rovers of dwaalrobotte is soortgelyk aan landers, en is insgelyk ontwerp om op 'n oppervlak te land, maar beskik oor die bykomende vermoë van beweging. Hulle verken die terrein aktief, neem monsters en beelde van verskeie plekke op hul roete. Die Mars-rovers Spirit, Opportunity, [[Curiosity-verkenningstuig|Curiosity]] en [[Perseverance (ruimtetuig)|Perseverance]] is noemenswaardige voorbeelde. ==Satelliete== [[File:Progress-HTV-Dragon-ATV Cyngus Cygnus-extended Collage.jpg|duimnael|regs|Voorbeelde van outonome vragruimtetuie wat steeds of in die verlede gebruik is om die [[Internasionale Ruimtestasie]] se voorrade aan te vul]] Ander funksionele klassifikasies vir ruimtetuie sluit verskillende soorte satelliete in. Hulle word in 'n wentelbaan om die Aarde (of 'n ander liggaam) geplaas vir spesifieke funksies soos weermonitering, klimaatstudie, [[navigasie]] (waaronder [[GPS]]), [[kommunikasie]]-aflos of wetenskaplike waarneming. [[Teleskoop|Ruimteteleskope]] is kragtige teleskope wat die ruimte in gestuur word om die heelal vry van atmosferiese vervorming waar te neem. Die [[Hubble-ruimteteleskoop|Hubble]]- en [[James Webb-ruimteteleskoop|James Webb-ruimteteleskope]] is prominente voorbeelde. Vragruimtetuie soos die [[Cygnus (spacecraft)|Cygnus]]- of [[SpaceX Dragon|Dragon]]-kapsules is (soms) onbemande voertuie wat ontwerp is om voorrade, eksperimente en toerusting na ruimtestasies te vervoer. == Sien ook == * [[Ruimtependeltuig]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtetuie| ]] m0hnomcpluxuftytydlkd8x2vvmvvqk 0 35712 2920197 2861350 2026-07-30T07:25:32Z Riemlander1 211864 Ek vergroot die bladsy 2920197 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil ]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe President [[MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedeni == In 1836 het die Voortrekkers die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman Mzilikazi tydens die Slag van Vegkop, naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein spog met 'n monument en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat slagvelde besoek. == Bron van Heil, Heilbron, Phiritona. == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike fontein – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie klein groepe mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die Anglo-Boereoorlog deur Britse magte verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot hoofstad van die onafhanklike Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en president Steyn het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die "Oranjerivierkolonie". Baie Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. Vegkop, waar die [[Slag van Vegkop]] plaasgevind het, lê 25&nbsp;km suid van die dorp. == Sien ook == * [[Koppiesdam]] * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] tuis1tmhh3ejchruofsglz0buadt8j7 2920200 2920197 2026-07-30T07:45:52Z Oesjaar 7467 /* Geskiedeni */ tikfout 2920200 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil ]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe President [[MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedenis == In 1836 het die Voortrekkers die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman Mzilikazi tydens die Slag van Vegkop, naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein spog met 'n monument en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat slagvelde besoek. == Bron van Heil, Heilbron, Phiritona. == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike fontein – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie klein groepe mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die Anglo-Boereoorlog deur Britse magte verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot hoofstad van die onafhanklike Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en president Steyn het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die "Oranjerivierkolonie". Baie Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. Vegkop, waar die [[Slag van Vegkop]] plaasgevind het, lê 25&nbsp;km suid van die dorp. == Sien ook == * [[Koppiesdam]] * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 4txzev2lwew44jo3mvnebcr6lmd0q2o 2920201 2920200 2026-07-30T07:58:43Z Aliwal2012 39067 /* Bron van Heil, Phiritona. */ 5 blou skakels 2920201 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil ]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe President [[MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedenis == In 1836 het die Voortrekkers die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman Mzilikazi tydens die Slag van Vegkop, naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein spog met 'n monument en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat slagvelde besoek. == Bron van Heil of Phiritona == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike fontein – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie klein groepe mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] deur [[Verenigde Koninkryk|Britse magte]] verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot [[hoofstad]] van die onafhanklike [[Boererepubliek|Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat]] verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die [[Oranjerivierkolonie]]. Menige Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. Vegkop, waar die [[Slag van Vegkop]] plaasgevind het, lê 25&nbsp;km suid van die dorp. == Sien ook == * [[Koppiesdam]] * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 4r3c26pvowjtsjq5qyzgf3y73wkm8rx 2920209 2920201 2026-07-30T08:23:05Z Aliwal2012 39067 /* Geskiedenis */ nog skakels 2920209 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil ]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe President [[MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedenis == In 1836 het die [[Voortrekkers]] die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman [[Mzilikazi]] tydens die [[Slag van Vegkop]], naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein spog met 'n [[monument]] en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat die historiese slagvelde besoek. == Bron van Heil of Phiritona == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike [[fontein]] – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie groepies mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] deur [[Verenigde Koninkryk|Britse magte]] verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot [[hoofstad]] van die onafhanklike [[Boererepubliek|Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat]] verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die [[Oranjerivierkolonie]]. Menige Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. Vegkop, waar die [[Slag van Vegkop]] plaasgevind het, lê 25&nbsp;km suid van die dorp. == Sien ook == * [[Koppiesdam]] * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 789gd44mrcmnsryv48nthp9txiop28t 2920214 2920209 2026-07-30T08:36:04Z Aliwal2012 39067 [[Koppiesdam]] hoort nie hier nie! 2920214 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe president [[Marthinus Theunis Steyn|MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedenis == In 1836 het die [[Voortrekkers]] die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman [[Mzilikazi]] tydens die [[Slag van Vegkop]], naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein by Vegkop lê 25&nbsp;km suid van die dorp spog met 'n [[monument]] en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat die historiese slagvelde besoek. == Bron van Heil of Phiritona == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike [[fontein]] – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie groepies mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] deur [[Verenigde Koninkryk|Britse magte]] verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot [[hoofstad]] van die onafhanklike [[Boererepubliek|Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat]] verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en president Steyn het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die [[Oranjerivierkolonie]]. Menige Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 2phj5poc0vo3nrwfdv0xix9sgik33nl 2920238 2920214 2026-07-30T09:59:57Z Aliwal2012 39067 opdateer 2920238 wikitext text/x-wiki :''Moenie Heilbron in die Vrystaat met [[Heilbronn]] in [[Duitsland]] verwar nie''. {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Heilbron | inheemse_naam = <br/>Phiritona | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Heilbron Train Station.JPG | beeldbyskrif = Ou spoorwegstasie in Heilbron | latd = 27 |latm = 17 |lats = 1 | longd = 27 |longm = 58 |longs = 15 | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1939]] | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1540 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 69.3% | persent_kleurling = 1.1% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 27.8% | persent_ander = 1.0% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 59.6% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 29.1% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 5.5% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 2.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.9% | poskode = 9650 | poskode2 = 9650 | skakelkode = 058 | sensuskode = 477011 | webwerf = http://www.heilbron.info/ }} '''Heilbron''' is 'n dorp in die [[Vrystaat|Noordoos-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == [[Lêer:NG moederkerk Heilbron.JPG|duimnael|links|Die [[NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron]], ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]] [[Lêer:Gereformeerde kerk Heilbron GGSA.jpg|duimnael|links|Die [[Gereformeerde kerk Heilbron]]]] [[Lêer:Heilbron.jpg|duimnael|Bron van heil]] In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was Heilbron die [[hoofstad]] van die Vrystaat toe president [[Marthinus Theunis Steyn|MT Steyn]] sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en [[Frankfort]] verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie. == Geskiedenis == In 1836 het die [[Voortrekkers]] die plaaslike mense van die Ndebele-hoofman [[Mzilikazi]] tydens die [[Slag van Vegkop]], naby die huidige dorp Heilbron, afgeweer. Hierdie historiese terrein by Vegkop lê 25&nbsp;km suid van die dorp spog met 'n [[monument]] en 'n moderne museum, wat albei gewilde bestemmings vir toeriste is wat die historiese slagvelde besoek. == Bron van Heil of Phiritona == Heilbron is amptelik in 1873 gestig. Die dorp het ontstaan ​​by 'n standhoudende natuurlike [[fontein]] – vandaar die naam 'Heilbron' (wat "Bron van Heil" of "Bron van Saligheid" beteken). Die fontein is die oorsprong van 'n klein stroompie wat deur die dorp vloei. Verskeie groepies mense het reeds eeue lank aan die oewers van die stroompie gewoon.<ref>{{Cite web|url=https://www.free-state-info.co.za/provinces/town/472/heilbron|title=Heilbron Travel Information|website=www.free-state-info.co.za|access-date=2026-07-30}}</ref> Nadat [[Bloemfontein]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] deur [[Verenigde Koninkryk|Britse magte]] verower is (op 13 Maart 1900), is Heilbron tot [[hoofstad]] van die onafhanklike [[Boererepubliek|Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat]] verklaar. 'n Paar weke na die val van Bloemfontein is Heilbron ook beset, en president Steyn het die hoofstad na [[Frankfort]] – nog 'n dorp in die noordelike Vrystaat – verskuif. Teen 18 Mei 1900 was die Oranje-Vrystaat verslaan; dit is deur Brittanje geannekseer en hernoem na die [[Oranjerivierkolonie]]. Menige Boerevegters het geweier om oor te gee. Die gebied rondom Heilbron was 'n brandpunt vir guerrilla-aktiwiteite. == Distrik == Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – [[mielie]]s, [[koring]], [[sorghum]], [[sonneblom]]saad, [[vee]] en [[suiwelproduk]]te. == Sien ook == * [[Koppiesdam]] * [[Gereformeerde kerk Heilbron]] * [[NG gemeente Heilbron]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] tdza6qyemuxj0jvfcl8h9a17uuqtbai 0 36441 2920102 1916532 2026-07-29T15:58:10Z CommonsDelinker 1161 "ACG_Strathallan_aerial_shot.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by therondp|]] 2920102 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Skool |naam = ACG Strathallan |inheemse naam = |logo = |onderskrif = Lugbeeld van die skool |leuse = ''Pride in Achievement'' (Trots in hul prestasies) |gestig = 2001 |gesluit = |tipe = Privaatskool |hoof = Robin Kirkham |adjunkhoof = |stigter = |personeel = |leerlinge = |grade = |adres = Hayfield Way, Karaka |stad = Auckland |provinsie = |land = Nieu-Seeland |kleure = |koshuise = |jaarboek = |koerant = |webblad = [http://www.acgedu.com/nz/strathallan/ www.acgedu.com/nz/strathallan] }} '''ACG Strathallan''' is 'n privaatskool en kollege en is deel van die ''Academic Colleges Group''. Dit is geleë op die Hingaia skiereiland naby die [[Auckland]] suidelike deurpad in [[Nieu-Seeland]]. Die skool is in Februarie [[2001]] oopgemaak. Daar is 'n kindertuin, skool (jaar 1-6) en kollege (jaar 7-13). Daar is amper 1200 studente. Strathallan spesialiseer in die [[Britse]] [[Cambridge]] kwalifikasies. Die prinsipaal is Robin Kirkham. {{Saadjie}} [[Kategorie:Auckland]] [[Kategorie:Nieu-Seelandse skole]] juvsxirmzrdf15x8b1t0blgxsqulzng 0 39401 2920105 2728054 2026-07-29T16:26:37Z BurgertB 2401 Inleiding verbeter 2920105 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|Makemake se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = 28 Januarie 1955<br />([[Juliaanse dag|JD]] 2&nbsp;435&nbsp;135,5) | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata" /> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''', (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. == Satelliet == Op 26 April 2016 het sterrekundiges wat waarnemings van die [[Hubble-ruimteteleskoop]] van April 2015 bestudeer het, die ontdekking aangekondig van ’n maan met ’n deursnee van ~175&nbsp;km (vir ’n aangenome [[albedo]] van 4%) wat op ’n afstand van ≥21&nbsp;000&nbsp;km van Makemake af om hom wentel, met ’n wentelperiode van ≥12 dae (indien die [[wentelbaan]] rond is).<ref>{{cite web |url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2016-04/nsfc-hdm042616.php |title=Hubble discovers moon orbiting the dwarf planet Makemake |work=EurekAlert! |date=26 April 2016 |access-date=26 April 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111511/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2016-04/nsfc-hdm042616.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Parker_2016-05-02">{{cite web |url=http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2016/0502-a-moon-for-makemake.html |title=A Moon for Makemake |last=Parker |first=A. |date=2 Mei 2016 |website=Planetary Society blogs |publisher=Planetary Society |access-date=2 Mei 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909123614/http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2016/0502-a-moon-for-makemake.html |archive-date= 9 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die meeste ander groot [[Trans-Neptunus-voorwerp]]e, [[Eris]], [[Haumea]] en Pluto, het minstens een natuurlike satelliet elk. ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:TheKuiperBelt Orbits 2003EL61 2005FY9.svg|thumb|links|Wentelbane van die groot cubewano's in vergelyking met Pluto. (Makemake in blou, Haumea in groen, Pluto in rooi en Neptunus in grys).]] In April 2019 was Makemake 52,5&nbsp;[[AE]] van die [[Son]] af,<ref name="AstDys"/><ref name="Horizons" /> amper so ver as wat dit kan kom in sy wentelbaan. Dit volg ’n soortgelyke wentelbaan as {{dp|Haumea}}: met ’n groot [[baanhelling]] van 29° en ’n gemiddelde [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van sowat 0,16. Tog is Makemake se wentelbaan effens verder van die Son in terme van beide sy [[halwe lengteas]] en [[perihelium]]. Sy wentelperiode is 308&nbsp;jaar,<ref name=jpldata/> meer as Pluto se 248&nbsp;jaar en Haumea se 285&nbsp;jaar. Makemake en Haumea is albei op die oomblik ver van die [[sonnebaan]] – teen ’n hoek van amper 29°. Makemake kom nader aan sy [[afelium]] in 2033,<ref name="Horizons" /> terwyl Haumea sy afelium vroeg in 1992 bereik het.<ref name="Haumea_aphelion">{{cite web| title = Asteroid 136108 (2003 EL61)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2003EL61|accessdate=2008-08-04}}</ref> Makemake is ’n [[Kuipergordel#Klassieke Kuipergordel|klassieke Kuipergordelvoorwerp]],<ref name="MPEC2009-P26"/> wat beteken sy wentelbaan is ver genoeg van [[Neptunus]] s’n af om oor die bestaan van die Sonnestelsel stabiel te bly.<ref name=Luu2002>{{cite journal| author = Jane X. Luu| author2 = David C. Jewitt| last-author-amp = yes| date = 2002| journal = Annu. Rev. Astron. Astrophys.| volume = 40| issue = 1| pages = 63–101| doi = 10.1146/annurev.astro.40.060401.093818| title = Kuiper Belt Objects: Relics from the Accretion Disk of the Sun| url = http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| accessdate = 2008-08-04| bibcode = 2002ARA&A..40...63L| archive-date = 2007-08-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20070809103013/http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| url-status = dead}}</ref> Anders as [[Plutino|plutino's]], wat Neptunus se baan kan kruis vanweë hulle 2:3-[[baanresonansie]] met die planeet, het klassieke voorwerpe periheliums verder van die Son, onaangeraak deur Neptunus se versteurings.<ref name="jewitt">{{cite web |title=Classical Kuiper Belt Objects (CKBOs) |author=David Jewitt |publisher=University of Hawaii |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |date=Februarie 2000 |access-date=4 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080805020742/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |archive-date=5 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Makemake het ’n resonansie van naby 11:6 met Neptunus.<ref>[http://www.orbitsimulator.com/gravity/articles/newtno.html Preliminary simulation of Makemake ({{mp|2005 FY|9}})'s orbit] and [http://www.orbitsimulator.com/yabbfiles/Attachments/Makemake40000y_13to7.gif the 2009-02-04 nominal (non-librating) rotating frame for Makemake.]</ref> == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] pqazlsvp3xg531gsr0tyd6ahizm5qcd 2920110 2920105 2026-07-29T16:56:53Z BurgertB 2401 Inleiding uitgebrei 2920110 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|Makemake se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = 28 Januarie 1955<br />([[Juliaanse dag|JD]] 2&nbsp;435&nbsp;135,5) | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata" /> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''', (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:TheKuiperBelt Orbits 2003EL61 2005FY9.svg|thumb|links|Wentelbane van die groot cubewano's in vergelyking met Pluto. (Makemake in blou, Haumea in groen, Pluto in rooi en Neptunus in grys).]] In April 2019 was Makemake 52,5&nbsp;[[AE]] van die [[Son]] af,<ref name="AstDys"/><ref name="Horizons" /> amper so ver as wat dit kan kom in sy wentelbaan. Dit volg ’n soortgelyke wentelbaan as {{dp|Haumea}}: met ’n groot [[baanhelling]] van 29° en ’n gemiddelde [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van sowat 0,16. Tog is Makemake se wentelbaan effens verder van die Son in terme van beide sy [[halwe lengteas]] en [[perihelium]]. Sy wentelperiode is 308&nbsp;jaar,<ref name=jpldata/> meer as Pluto se 248&nbsp;jaar en Haumea se 285&nbsp;jaar. Makemake en Haumea is albei op die oomblik ver van die [[sonnebaan]] – teen ’n hoek van amper 29°. Makemake kom nader aan sy [[afelium]] in 2033,<ref name="Horizons" /> terwyl Haumea sy afelium vroeg in 1992 bereik het.<ref name="Haumea_aphelion">{{cite web| title = Asteroid 136108 (2003 EL61)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2003EL61|accessdate=2008-08-04}}</ref> Makemake is ’n [[Kuipergordel#Klassieke Kuipergordel|klassieke Kuipergordelvoorwerp]],<ref name="MPEC2009-P26"/> wat beteken sy wentelbaan is ver genoeg van [[Neptunus]] s’n af om oor die bestaan van die Sonnestelsel stabiel te bly.<ref name=Luu2002>{{cite journal| author = Jane X. Luu| author2 = David C. Jewitt| last-author-amp = yes| date = 2002| journal = Annu. Rev. Astron. Astrophys.| volume = 40| issue = 1| pages = 63–101| doi = 10.1146/annurev.astro.40.060401.093818| title = Kuiper Belt Objects: Relics from the Accretion Disk of the Sun| url = http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| accessdate = 2008-08-04| bibcode = 2002ARA&A..40...63L| archive-date = 2007-08-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20070809103013/http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| url-status = dead}}</ref> Anders as [[Plutino|plutino's]], wat Neptunus se baan kan kruis vanweë hulle 2:3-[[baanresonansie]] met die planeet, het klassieke voorwerpe periheliums verder van die Son, onaangeraak deur Neptunus se versteurings.<ref name="jewitt">{{cite web |title=Classical Kuiper Belt Objects (CKBOs) |author=David Jewitt |publisher=University of Hawaii |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |date=Februarie 2000 |access-date=4 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080805020742/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |archive-date=5 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Makemake het ’n resonansie van naby 11:6 met Neptunus.<ref>[http://www.orbitsimulator.com/gravity/articles/newtno.html Preliminary simulation of Makemake ({{mp|2005 FY|9}})'s orbit] and [http://www.orbitsimulator.com/yabbfiles/Attachments/Makemake40000y_13to7.gif the 2009-02-04 nominal (non-librating) rotating frame for Makemake.]</ref> == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] 3vsdti7vqgckfqp1s4hzvgsixdvqzo0 2920174 2920110 2026-07-29T20:13:53Z BurgertB 2401 Besig 2920174 wikitext text/x-wiki '''Ignoreer maar eers dié snaakse gedoente hieronder.''' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|(meestal [[sstrologie]]s)]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''', (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. == Geskiedenis == === Ontdekking === Makemake is in 2005 ontdek deur 'n span Amerikaanse sterrekundiges bestaande uit Michael E. Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz tydens hulle soektog na groot voorwerpe anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]].{{sfn|Schilling|2009|p=200}} Die ontdekkingsbeelde van Makemake is op 31 Maart 2005 geneem,{{sfn|Minor Planet Center}}{{sfn|Green|2005}} maar Brown het die voorwerp eers op 3 April 2005 raakgesien tydens sy ondersoek van die beelde en dit as buitengewoon helder geïdentifiseer.{{sfn|Brown|2010|p=132}} [[Beeld:P48 1994 Jean Large.jpg|thumb|links|Makemake is ontdek op beelde wat geneem is deur die Samuel Oschin-teleskoop van 1,22 meter by die [[Palomar-sterrewag]] (op die foto).]] Verskeie maande voor Makemake se ontdekking het Brown en sy span die buitengewoon groot trans-Neptunus-voorwerpe {{dp|Haumea}} en {{dp|Eris}} ontdek, wat vermoedelik minstens so groot soos die destydse negende [[planeet]], [[Pluto]], was.{{sfn|Brown (blog)|2013}} Terwyl hulle verdere waarnemings vir albei voorwerpe beplan het, het die span oorspronklik beoog om die aankondiging van Makemake tot 'n tyd ná die beplande aankondiging van Eris in Oktober 2005 uit te stel.{{sfn|Schilling|2009|p=202}}{{sfn|Brown|2010|pp=133–134}} Dié plan is egter verydel toe 'n span onder leiding van José Luis Ortiz Moreno by die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] hulle eie ontdekking van Haumea op 27 Julie 2005 aankondig.{{sfn|Brown|2010|p=145}}{{sfn|Schilling|2009|p=207}} Brown het besef sy span se waarnemingslogboeke met die posisies van Haumea, Eris en Makemake is onbedoeld geopenbaar en deur 'n rekenaar by Ortiz se instelling geraadpleeg.{{sfn|Brown|2010|pp=154–155}}{{sfn|Schilling|2009|p=211}} Uit vrees dat sy span se ontdekkings van Eris en Makemake op soortgelyke wyse in die wiele gery sou word, het Brown op 29 Julie 2005 hulle ontdekking aangekondig.{{sfn|Hecht|2005}}{{sfn|Brown|2010|p=156}} Die aankondiging van dié Plutogrootte voorwerpe het 'n wydverspreide debat ontketen oor wat as 'n [[planeet]] beskou moet word,{{sfn|Brown (website)|2007}} en dit het die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) aangespoor om 'n nuwe definisie van die begrip "planeet" te skep. So is Pluto in Augustus 2006 as 'n [[dwergplaneet]] herklassifiseer.{{sfn|Barnett|2025}}{{sfn|Space Daily|2008}} === Naam en simbool === Dié dwergplaneet is genoem na [[Makemake (god)|Makemake]], die skepper van die mensdom en god van vrugbaarheid in die mites van die [[Rapa Nui-volk]], wat inheems aan [[Paaseiland]] is.{{sfn|Christensen|2008}} Dit het die [[kleinplaneet]]nommer 136472, wat op 7 September 2005 deur die [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) toegeken is nadat die voorwerp se wentelbaan goed bepaal is.{{sfn|Sinnott|2005}}{{sfn|Than|2005}} Voordat Makemake sy naam gekry het, was dit bekend onder sy voorlopige naam, {{mp|2005 FY|9}}, wat deur die MPC toegeken is toe die ontdekking daarvan aangekondig is.{{sfn|Marsden|2005}}{{sfn|Christensen|2008}} Die naam "Makemake" behou die verband met [[Paasfees]], net voor die dwergplaneet ontdek is, en kom die IAU se reël na dat voorwerpe in die [[Kuipergordel|klassieke Kuipergordel]] na skeppergode genoem moet word.{{sfn|Space Daily|2008}} Die naam is in Julie 2008 deur die IAU goedgekeur en aangekondig. 'n Simbool vir Makemake {{angbr|[[beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]]}} is in Januarie 2022 by [[Unicode]] gevoeg as U+1F77C.{{sfn|Unicode Pipeline}} Die gebruik van planetêre simbole in wetenskaplike publikasies word deur die IAU ontmoedig,{{sfn|Boeck|2018}} en daarom word Makemake se simbool meestal deur [[astrologie|astroloë]] gebruik.{{sfn|Miller|2021}} Dit is deur Denis Moskowitz en John T. Whelan ontwerp en stel 'n tradisionele rotstekening van Makemake se gesig voor, gestileer om soos die letter "M" te lyk.{{sfn|Anderson|2022}} Die simbool {{angbr|[[Beeld:Makemake symbol (Solar Fire).png|16px]]}} word ook soms gebruik.{{sfn|Miller|2021|p=5}} ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:TheKuiperBelt Orbits 2003EL61 2005FY9.svg|thumb|links|Wentelbane van die groot cubewano's in vergelyking met Pluto. (Makemake in blou, Haumea in groen, Pluto in rooi en Neptunus in grys).]] In April 2019 was Makemake 52,5&nbsp;[[AE]] van die [[Son]] af,<ref name="AstDys"/><ref name="Horizons" /> amper so ver as wat dit kan kom in sy wentelbaan. Dit volg ’n soortgelyke wentelbaan as {{dp|Haumea}}: met ’n groot [[baanhelling]] van 29° en ’n gemiddelde [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van sowat 0,16. Tog is Makemake se wentelbaan effens verder van die Son in terme van beide sy [[halwe lengteas]] en [[perihelium]]. Sy wentelperiode is 308&nbsp;jaar,<ref name=jpldata/> meer as Pluto se 248&nbsp;jaar en Haumea se 285&nbsp;jaar. Makemake en Haumea is albei op die oomblik ver van die [[sonnebaan]] – teen ’n hoek van amper 29°. Makemake kom nader aan sy [[afelium]] in 2033,<ref name="Horizons" /> terwyl Haumea sy afelium vroeg in 1992 bereik het.<ref name="Haumea_aphelion">{{cite web| title = Asteroid 136108 (2003 EL61)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2003EL61|accessdate=2008-08-04}}</ref> Makemake is ’n [[Kuipergordel#Klassieke Kuipergordel|klassieke Kuipergordelvoorwerp]],<ref name="MPEC2009-P26"/> wat beteken sy wentelbaan is ver genoeg van [[Neptunus]] s’n af om oor die bestaan van die Sonnestelsel stabiel te bly.<ref name=Luu2002>{{cite journal| author = Jane X. Luu| author2 = David C. Jewitt| last-author-amp = yes| date = 2002| journal = Annu. Rev. Astron. Astrophys.| volume = 40| issue = 1| pages = 63–101| doi = 10.1146/annurev.astro.40.060401.093818| title = Kuiper Belt Objects: Relics from the Accretion Disk of the Sun| url = http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| accessdate = 2008-08-04| bibcode = 2002ARA&A..40...63L| archive-date = 2007-08-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20070809103013/http://www.gsmt.noao.edu/gsmt_swg/SWG_Apr03/The_Kuiper_Belt.pdf| url-status = dead}}</ref> Anders as [[Plutino|plutino's]], wat Neptunus se baan kan kruis vanweë hulle 2:3-[[baanresonansie]] met die planeet, het klassieke voorwerpe periheliums verder van die Son, onaangeraak deur Neptunus se versteurings.<ref name="jewitt">{{cite web |title=Classical Kuiper Belt Objects (CKBOs) |author=David Jewitt |publisher=University of Hawaii |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |date=Februarie 2000 |access-date=4 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080805020742/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/kb-classical.html |archive-date=5 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Makemake het ’n resonansie van naby 11:6 met Neptunus.<ref>[http://www.orbitsimulator.com/gravity/articles/newtno.html Preliminary simulation of Makemake ({{mp|2005 FY|9}})'s orbit] and [http://www.orbitsimulator.com/yabbfiles/Attachments/Makemake40000y_13to7.gif the 2009-02-04 nominal (non-librating) rotating frame for Makemake.]</ref> == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] 4rrok8pe49jbk710jo8o216m3p41zq8 2920180 2920174 2026-07-29T22:28:03Z BurgertB 2401 Besig 2920180 wikitext text/x-wiki '''Ignoreer maar eers dié snaakse gedoente hieronder.''' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|(meestal [[sstrologie]]s)]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''' (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. == Geskiedenis == === Ontdekking === Makemake is in 2005 ontdek deur 'n span Amerikaanse sterrekundiges bestaande uit Michael E. Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz tydens hulle soektog na groot voorwerpe anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]].{{sfn|Schilling|2009|p=200}} Die ontdekkingsbeelde van Makemake is op 31 Maart 2005 geneem,{{sfn|Minor Planet Center}}{{sfn|Green|2005}} maar Brown het die voorwerp eers op 3 April 2005 raakgesien tydens sy ondersoek van die beelde en dit as buitengewoon helder geïdentifiseer.{{sfn|Brown|2010|p=132}} [[Beeld:P48 1994 Jean Large.jpg|thumb|links|Makemake is ontdek op beelde wat geneem is deur die Samuel Oschin-teleskoop van 1,22 meter by die [[Palomar-sterrewag]] (op die foto).]] Verskeie maande voor Makemake se ontdekking het Brown en sy span die buitengewoon groot trans-Neptunus-voorwerpe {{dp|Haumea}} en {{dp|Eris}} ontdek, wat vermoedelik minstens so groot soos die destydse negende [[planeet]], [[Pluto]], was.{{sfn|Brown (blog)|2013}} Terwyl hulle verdere waarnemings vir albei voorwerpe beplan het, het die span oorspronklik beoog om die aankondiging van Makemake tot 'n tyd ná die beplande aankondiging van Eris in Oktober 2005 uit te stel.{{sfn|Schilling|2009|p=202}}{{sfn|Brown|2010|pp=133–134}} Dié plan is egter verydel toe 'n span onder leiding van José Luis Ortiz Moreno by die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] hulle eie ontdekking van Haumea op 27 Julie 2005 aankondig.{{sfn|Brown|2010|p=145}}{{sfn|Schilling|2009|p=207}} Brown het besef sy span se waarnemingslogboeke met die posisies van Haumea, Eris en Makemake is onbedoeld geopenbaar en deur 'n rekenaar by Ortiz se instelling geraadpleeg.{{sfn|Brown|2010|pp=154–155}}{{sfn|Schilling|2009|p=211}} Uit vrees dat sy span se ontdekkings van Eris en Makemake op soortgelyke wyse in die wiele gery sou word, het Brown op 29 Julie 2005 hulle ontdekking aangekondig.{{sfn|Hecht|2005}}{{sfn|Brown|2010|p=156}} Die aankondiging van dié Plutogrootte voorwerpe het 'n wydverspreide debat ontketen oor wat as 'n [[planeet]] beskou moet word,{{sfn|Brown (website)|2007}} en dit het die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) aangespoor om 'n nuwe definisie van die begrip "planeet" te skep. So is Pluto in Augustus 2006 as 'n [[dwergplaneet]] herklassifiseer.{{sfn|Barnett|2025}}{{sfn|Space Daily|2008}} === Naam en simbool === Dié dwergplaneet is genoem na [[Makemake (god)|Makemake]], die skepper van die mensdom en god van vrugbaarheid in die mites van die [[Rapa Nui-volk]], wat inheems aan [[Paaseiland]] is.{{sfn|Christensen|2008}} Dit het die [[kleinplaneet]]nommer 136472, wat op 7 September 2005 deur die [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) toegeken is nadat die voorwerp se wentelbaan goed bepaal is.{{sfn|Sinnott|2005}}{{sfn|Than|2005}} Voordat Makemake sy naam gekry het, was dit bekend onder sy voorlopige naam, {{mp|2005 FY|9}}, wat deur die MPC toegeken is toe die ontdekking daarvan aangekondig is.{{sfn|Marsden|2005}}{{sfn|Christensen|2008}} Die naam "Makemake" behou die verband met [[Paasfees]], net voor die dwergplaneet ontdek is, en kom die IAU se reël na dat voorwerpe in die [[Kuipergordel|klassieke Kuipergordel]] na skeppergode genoem moet word.{{sfn|Space Daily|2008}} Die naam is in Julie 2008 deur die IAU goedgekeur en aangekondig. 'n Simbool vir Makemake {{angbr|[[beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]]}} is in Januarie 2022 by [[Unicode]] gevoeg as U+1F77C.{{sfn|Unicode Pipeline}} Die gebruik van planetêre simbole in wetenskaplike publikasies word deur die IAU ontmoedig,{{sfn|Boeck|2018}} en daarom word Makemake se simbool meestal deur [[astrologie|astroloë]] gebruik.{{sfn|Miller|2021}} Dit is deur Denis Moskowitz en John T. Whelan ontwerp en stel 'n tradisionele rotstekening van Makemake se gesig voor, gestileer om soos die letter "M" te lyk.{{sfn|Anderson|2022}} Die simbool {{angbr|[[Beeld:Makemake symbol (Solar Fire).png|16px]]}} word ook soms gebruik.{{sfn|Miller|2021|p=5}} ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:Makemake orbit JPL.png|thumb|links|250px|Makemake se skuins wentelbaan (grys) om die Son, met die buiteplanete ook aangedui. Die vertikale grys strepe by Makemake se wentelbaan toon sy posisies bo en onder die [[sonnebaan]].]] Makemake wentel anderkant [[Neptunus]] om die Son op 'n gemiddelde afstand van 45,5 astronomiese eenhede ([[AE]].{{sfn|JPL Horizons Heliocentric Elements}} Dit voltooi een omwenteling elke 307 jaar. Met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|baaneksentrisiteit]] van 0,16 volg Makemake 'n matig [[Ellips|elliptiese baan]].{{sfn|Moltenbrey|2015|pp=212–213}} Dit kom so naby as 38,2&nbsp;AE aan die Son ([[perihelium]]) en gaan so ver as 52,8&nbsp;AE van die Son af ([[afelium]]). Die dwergplaneet het 'n betreklik hoë [[baanhelling]] van 29° ten opsigte van die [[sonnebaan]].{{sfn|JPL Horizons Barycentric Elements}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} Makemake is tans naby sy afelium, die verste punt van sy wentelbaan.{{sfn|Protopapa et al.|2025|p=9}} Dit was in November 2025 sowat 52,7&nbsp;AE van die Son af{{sfn|JPL Horizons 2025-2033}}{{sfn|AstDys}} en sal sy afelium in Mei 2033 bereik.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Dit is tans ver bokant die sonnebaan geleë{{sfn|Minor Planet Center|2016}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} en sal ook by afelium daar bly.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Makemake sal die sonnebaan in 2103 kruis{{sfn|JPL Horizons Ecliptic Crossing}} en sal sy perihelium in 2186 sowat 26° onder die sonnebaan bereik.{{sfn|JPL Horizons Perihelion}} Simulasies toon Makemake se wentelbaan is oor 'n tydskaal van miljarde jare stabiel en sal waarskynlik nie noemenswaardig verander gedurende die oorblywende bestaan van die Sonnestelsel nie.{{sfn|Muñoz-Gutiérrez et al.|2021|pp=6–7}} Makemake deel sy wenteleienskappe met talle klein ysvoorwerpe anderkant Neptunus in die [[Kuipergordel]]. Makemake spesifiek behoort tot die klassieke Kuipergordel, die "dinamies warm" populasie (wat niks met temperatuur te doen het nie, maar met die dinamika van sy wentelbaan, wat kwaai versteur is; Makemake is baie ysig). Die voorwerpe in die klassieke gordel het groot [[baanhelling]]s (''i''&nbsp;>&nbsp;5°), relatief lae [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] (''e'' < 0,2) en is nie in 'n [[baanresonansie]] met Neptunus nie.{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=21}}{{sfn|Schwamb|Brown|Fraser|2014|p=2}} Makemake is die grootste lid van die klassieke gordel,{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} maar beslaan net 'n klein deel van die totale massa van die gordel{{sfn|Petit|Gladman|Kavelaars|Bannister|2023|p=8}} (sowat 3,8% van die klasssieke gordel se massa). Daar word vermoed die klassieke Kuipergordel is vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis deur Neptunus se [[swaartekrag]] verstrooi;{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=22}} daarom word Makemake soms 'n "verstrooide voorwerp" genoem.{{sfn|Buie}}{{sfn|Brown|Trujillo|Rabinowitz|2005|p=L98}}{{sfn|Brown et al.|2007|p=284}} Makemake is die eerste voorwerp wat vermoedelik 'n dwergplaneet is wat 'n naam gekry het en die vierde voorwerp wat as 'n dwergplaneet geklassifiseer is (ná {{dp|Ceres}}, Pluto en [[Eris]]) nadat dié kategorie in 2006 gevestig is. Makemake is meer spesifiek 'n [[plutoïed]]: die subkategorie van dwergplanete anderkant Neptunus.{{sfn|Christensen|2008}}{{sfn|Courtland|2008}} == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] qrja030hfhakerf59qjxrf77c3qcxbn 2920196 2920180 2026-07-30T07:22:28Z BurgertB 2401 Besig 2920196 wikitext text/x-wiki '''Ignoreer maar eers dié snaakse gedoente hieronder.''' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|(meestal [[sstrologie]]s)]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''' (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. == Geskiedenis == === Ontdekking === Makemake is in 2005 ontdek deur 'n span Amerikaanse sterrekundiges bestaande uit Michael E. Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz tydens hulle soektog na groot voorwerpe anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]].{{sfn|Schilling|2009|p=200}} Die ontdekkingsbeelde van Makemake is op 31 Maart 2005 geneem,{{sfn|Minor Planet Center}}{{sfn|Green|2005}} maar Brown het die voorwerp eers op 3 April 2005 raakgesien tydens sy ondersoek van die beelde en dit as buitengewoon helder geïdentifiseer.{{sfn|Brown|2010|p=132}} [[Beeld:P48 1994 Jean Large.jpg|thumb|links|Makemake is ontdek op beelde wat geneem is deur die Samuel Oschin-teleskoop van 1,22 meter by die [[Palomar-sterrewag]] (op die foto).]] Verskeie maande voor Makemake se ontdekking het Brown en sy span die buitengewoon groot trans-Neptunus-voorwerpe {{dp|Haumea}} en {{dp|Eris}} ontdek, wat vermoedelik minstens so groot soos die destydse negende [[planeet]], [[Pluto]], was.{{sfn|Brown (blog)|2013}} Terwyl hulle verdere waarnemings vir albei voorwerpe beplan het, het die span oorspronklik beoog om die aankondiging van Makemake tot 'n tyd ná die beplande aankondiging van Eris in Oktober 2005 uit te stel.{{sfn|Schilling|2009|p=202}}{{sfn|Brown|2010|pp=133–134}} Dié plan is egter verydel toe 'n span onder leiding van José Luis Ortiz Moreno by die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] hulle eie ontdekking van Haumea op 27 Julie 2005 aankondig.{{sfn|Brown|2010|p=145}}{{sfn|Schilling|2009|p=207}} Brown het besef sy span se waarnemingslogboeke met die posisies van Haumea, Eris en Makemake is onbedoeld geopenbaar en deur 'n rekenaar by Ortiz se instelling geraadpleeg.{{sfn|Brown|2010|pp=154–155}}{{sfn|Schilling|2009|p=211}} Uit vrees dat sy span se ontdekkings van Eris en Makemake op soortgelyke wyse in die wiele gery sou word, het Brown op 29 Julie 2005 hulle ontdekking aangekondig.{{sfn|Hecht|2005}}{{sfn|Brown|2010|p=156}} Die aankondiging van dié Plutogrootte voorwerpe het 'n wydverspreide debat ontketen oor wat as 'n [[planeet]] beskou moet word,{{sfn|Brown (website)|2007}} en dit het die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) aangespoor om 'n nuwe definisie van die begrip "planeet" te skep. So is Pluto in Augustus 2006 as 'n [[dwergplaneet]] herklassifiseer.{{sfn|Barnett|2025}}{{sfn|Space Daily|2008}} === Naam en simbool === Dié dwergplaneet is genoem na [[Makemake (god)|Makemake]], die skepper van die mensdom en god van vrugbaarheid in die mites van die [[Rapa Nui-volk]], wat inheems aan [[Paaseiland]] is.{{sfn|Christensen|2008}} Dit het die [[kleinplaneet]]nommer 136472, wat op 7 September 2005 deur die [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) toegeken is nadat die voorwerp se wentelbaan goed bepaal is.{{sfn|Sinnott|2005}}{{sfn|Than|2005}} Voordat Makemake sy naam gekry het, was dit bekend onder sy voorlopige naam, {{mp|2005 FY|9}}, wat deur die MPC toegeken is toe die ontdekking daarvan aangekondig is.{{sfn|Marsden|2005}}{{sfn|Christensen|2008}} Die naam "Makemake" behou die verband met [[Paasfees]], net voor die dwergplaneet ontdek is, en kom die IAU se reël na dat voorwerpe in die [[Kuipergordel|klassieke Kuipergordel]] na skeppergode genoem moet word.{{sfn|Space Daily|2008}} Die naam is in Julie 2008 deur die IAU goedgekeur en aangekondig. 'n Simbool vir Makemake {{angbr|[[beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]]}} is in Januarie 2022 by [[Unicode]] gevoeg as U+1F77C.{{sfn|Unicode Pipeline}} Die gebruik van planetêre simbole in wetenskaplike publikasies word deur die IAU ontmoedig,{{sfn|Boeck|2018}} en daarom word Makemake se simbool meestal deur [[astrologie|astroloë]] gebruik.{{sfn|Miller|2021}} Dit is deur Denis Moskowitz en John T. Whelan ontwerp en stel 'n tradisionele rotstekening van Makemake se gesig voor, gestileer om soos die letter "M" te lyk.{{sfn|Anderson|2022}} Die simbool {{angbr|[[Beeld:Makemake symbol (Solar Fire).png|16px]]}} word ook soms gebruik.{{sfn|Miller|2021|p=5}} ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:Makemake orbit JPL.png|thumb|links|250px|Makemake se skuins wentelbaan (grys) om die Son, met die buiteplanete ook aangedui. Die vertikale grys strepe by Makemake se wentelbaan toon sy posisies bo en onder die [[sonnebaan]].]] Makemake wentel anderkant [[Neptunus]] om die Son op 'n gemiddelde afstand van 45,5 astronomiese eenhede ([[AE]].{{sfn|JPL Horizons Heliocentric Elements}} Dit voltooi een omwenteling elke 307 jaar. Met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|baaneksentrisiteit]] van 0,16 volg Makemake 'n matig [[Ellips|elliptiese baan]].{{sfn|Moltenbrey|2015|pp=212–213}} Dit kom so naby as 38,2&nbsp;AE aan die Son ([[perihelium]]) en gaan so ver as 52,8&nbsp;AE van die Son af ([[afelium]]). Die dwergplaneet het 'n betreklik hoë [[baanhelling]] van 29° ten opsigte van die [[sonnebaan]].{{sfn|JPL Horizons Barycentric Elements}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} Makemake is tans naby sy afelium, die verste punt van sy wentelbaan.{{sfn|Protopapa et al.|2025|p=9}} Dit was in November 2025 sowat 52,7&nbsp;AE van die Son af{{sfn|JPL Horizons 2025-2033}}{{sfn|AstDys}} en sal sy afelium in Mei 2033 bereik.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Dit is tans ver bokant die sonnebaan geleë{{sfn|Minor Planet Center|2016}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} en sal ook by afelium daar bly.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Makemake sal die sonnebaan in 2103 kruis{{sfn|JPL Horizons Ecliptic Crossing}} en sal sy perihelium in 2186 sowat 26° onder die sonnebaan bereik.{{sfn|JPL Horizons Perihelion}} Simulasies toon Makemake se wentelbaan is oor 'n tydskaal van miljarde jare stabiel en sal waarskynlik nie noemenswaardig verander gedurende die oorblywende bestaan van die Sonnestelsel nie.{{sfn|Muñoz-Gutiérrez et al.|2021|pp=6–7}} Makemake deel sy wenteleienskappe met talle klein ysvoorwerpe anderkant Neptunus in die [[Kuipergordel]]. Makemake spesifiek behoort tot die klassieke Kuipergordel, die "dinamies warm" populasie (wat niks met temperatuur te doen het nie, maar met die dinamika van sy wentelbaan, wat kwaai versteur is; Makemake is baie ysig). Die voorwerpe in die klassieke gordel het groot [[baanhelling]]s (''i''&nbsp;>&nbsp;5°), relatief lae [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] (''e'' < 0,2) en is nie in 'n [[baanresonansie]] met Neptunus nie.{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=21}}{{sfn|Schwamb|Brown|Fraser|2014|p=2}} Makemake is die grootste lid van die klassieke gordel,{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} maar beslaan net 'n klein deel van die totale massa van die gordel{{sfn|Petit|Gladman|Kavelaars|Bannister|2023|p=8}} (sowat 3,8% van die klasssieke gordel se massa). Daar word vermoed die klassieke Kuipergordel is vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis deur Neptunus se [[swaartekrag]] verstrooi;{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=22}} daarom word Makemake soms 'n "verstrooide voorwerp" genoem.{{sfn|Buie}}{{sfn|Brown|Trujillo|Rabinowitz|2005|p=L98}}{{sfn|Brown et al.|2007|p=284}} Makemake is die eerste voorwerp wat vermoedelik 'n dwergplaneet is wat 'n naam gekry het en die vierde voorwerp wat as 'n dwergplaneet geklassifiseer is (ná {{dp|Ceres}}, Pluto en [[Eris]]) nadat dié kategorie in 2006 gevestig is. Makemake is meer spesifiek 'n [[plutoïed]]: die subkategorie van dwergplanete anderkant Neptunus.{{sfn|Christensen|2008}}{{sfn|Courtland|2008}} ==Grootte, vorm en massa== [[Beeld:Trans-Neptunians Size Albedo Color.svg|thumb|upright=2|'n Vergelyking van die groottes, albedo's en kleure van verskeie groot trans-Neptunus-voorwerpe met 'n deursnee van meer as 700&nbsp;km. Makemake word in die boonste ry, tweede van regs, getoon. Die donker gekleurde boë dui die onsekerhede in die voorwerp se grootte aan.]] Makemake is 'n byna bolvormige voorwerp met 'n gemiddelde deursnee van aowat 1&nbsp;430&nbsp;km,{{sfn|Brown|2013|p=2}} wat sowat 60% ({{breuk|3|5}}) van Pluto s'n is, of 11% ({{breuk|1|9}}) van die [[Aarde]] s'n.{{sfn|Barnett|2025}} Dit maak Makemake die vierde grootste bekende dwergplaneet en trans-Neptunus-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Pluto, Eris en Haumea.{{sfn|Carney|2025}} Waarnemings van 'n sterverduistering in 2011 het getoon Makemake is effens afgeplat by sy pole, met 'n boonste grens vir sy pooldeursnee van ongeveer 1&nbsp;420&nbsp;km. Omdat net die bedekkende voorwerp se skadu tydens 'n sterverduistering waargeneem word, {{sfn|Brown|2013|p=1}}}, is die presiese afplatting en helling van Makemake se pole ten opsigte van die Aarde se siglyn nie bekend nie. Makemake het 'n massa van tussen ongeveer {{val|2.5|e=21}} en {{val|2.9|e=21|u=kg}}, 'n waarde wat bepaal is uit die wentelperiode en afstand van sy maan.{{sfn|Bamberger|2025|p=3}} Dit maak Makemake weer eens die vierde swaarste bekende dwergplaneet en trans-Neptuns-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Eris, Pluto en Haumea.{{sfn|Kiss et al.|2019}} Makemake se massa is ongeveer 3,7% van dié van ons [[Maan]] (of 0,045% van die Aarde s'n). Gegewe Makemake se massa en gemiddelde deursnee, is sy gemiddelde oppervlakswaartekrag sowat 0,35&nbsp;m/s² (ongeveer 3,6% van dié van die Aarde). Sy ontsnappingsnelheid is sowat 0,71&nbsp;m/s². == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] j1pkaf3kyzgvq08wwdq3xz5ixp2utfm 2920202 2920196 2026-07-30T08:01:45Z BurgertB 2401 Besig 2920202 wikitext text/x-wiki '''Ignoreer maar eers dié snaakse gedoente hieronder.''' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|(meestal [[sstrologie]]s)]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''' (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. == Geskiedenis == === Ontdekking === Makemake is in 2005 ontdek deur 'n span Amerikaanse sterrekundiges bestaande uit Michael E. Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz tydens hulle soektog na groot voorwerpe anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]].{{sfn|Schilling|2009|p=200}} Die ontdekkingsbeelde van Makemake is op 31 Maart 2005 geneem,{{sfn|Minor Planet Center}}{{sfn|Green|2005}} maar Brown het die voorwerp eers op 3 April 2005 raakgesien tydens sy ondersoek van die beelde en dit as buitengewoon helder geïdentifiseer.{{sfn|Brown|2010|p=132}} [[Beeld:P48 1994 Jean Large.jpg|thumb|links|Makemake is ontdek op beelde wat geneem is deur die Samuel Oschin-teleskoop van 1,22 meter by die [[Palomar-sterrewag]] (op die foto).]] Verskeie maande voor Makemake se ontdekking het Brown en sy span die buitengewoon groot trans-Neptunus-voorwerpe {{dp|Haumea}} en {{dp|Eris}} ontdek, wat vermoedelik minstens so groot soos die destydse negende [[planeet]], [[Pluto]], was.{{sfn|Brown (blog)|2013}} Terwyl hulle verdere waarnemings vir albei voorwerpe beplan het, het die span oorspronklik beoog om die aankondiging van Makemake tot 'n tyd ná die beplande aankondiging van Eris in Oktober 2005 uit te stel.{{sfn|Schilling|2009|p=202}}{{sfn|Brown|2010|pp=133–134}} Dié plan is egter verydel toe 'n span onder leiding van José Luis Ortiz Moreno by die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] hulle eie ontdekking van Haumea op 27 Julie 2005 aankondig.{{sfn|Brown|2010|p=145}}{{sfn|Schilling|2009|p=207}} Brown het besef sy span se waarnemingslogboeke met die posisies van Haumea, Eris en Makemake is onbedoeld geopenbaar en deur 'n rekenaar by Ortiz se instelling geraadpleeg.{{sfn|Brown|2010|pp=154–155}}{{sfn|Schilling|2009|p=211}} Uit vrees dat sy span se ontdekkings van Eris en Makemake op soortgelyke wyse in die wiele gery sou word, het Brown op 29 Julie 2005 hulle ontdekking aangekondig.{{sfn|Hecht|2005}}{{sfn|Brown|2010|p=156}} Die aankondiging van dié Plutogrootte voorwerpe het 'n wydverspreide debat ontketen oor wat as 'n [[planeet]] beskou moet word,{{sfn|Brown (website)|2007}} en dit het die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) aangespoor om 'n nuwe definisie van die begrip "planeet" te skep. So is Pluto in Augustus 2006 as 'n [[dwergplaneet]] herklassifiseer.{{sfn|Barnett|2025}}{{sfn|Space Daily|2008}} === Naam en simbool === Dié dwergplaneet is genoem na [[Makemake (god)|Makemake]], die skepper van die mensdom en god van vrugbaarheid in die mites van die [[Rapa Nui-volk]], wat inheems aan [[Paaseiland]] is.{{sfn|Christensen|2008}} Dit het die [[kleinplaneet]]nommer 136472, wat op 7 September 2005 deur die [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) toegeken is nadat die voorwerp se wentelbaan goed bepaal is.{{sfn|Sinnott|2005}}{{sfn|Than|2005}} Voordat Makemake sy naam gekry het, was dit bekend onder sy voorlopige naam, {{mp|2005 FY|9}}, wat deur die MPC toegeken is toe die ontdekking daarvan aangekondig is.{{sfn|Marsden|2005}}{{sfn|Christensen|2008}} Die naam "Makemake" behou die verband met [[Paasfees]], net voor die dwergplaneet ontdek is, en kom die IAU se reël na dat voorwerpe in die [[Kuipergordel|klassieke Kuipergordel]] na skeppergode genoem moet word.{{sfn|Space Daily|2008}} Die naam is in Julie 2008 deur die IAU goedgekeur en aangekondig. 'n Simbool vir Makemake {{angbr|[[beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]]}} is in Januarie 2022 by [[Unicode]] gevoeg as U+1F77C.{{sfn|Unicode Pipeline}} Die gebruik van planetêre simbole in wetenskaplike publikasies word deur die IAU ontmoedig,{{sfn|Boeck|2018}} en daarom word Makemake se simbool meestal deur [[astrologie|astroloë]] gebruik.{{sfn|Miller|2021}} Dit is deur Denis Moskowitz en John T. Whelan ontwerp en stel 'n tradisionele rotstekening van Makemake se gesig voor, gestileer om soos die letter "M" te lyk.{{sfn|Anderson|2022}} Die simbool {{angbr|[[Beeld:Makemake symbol (Solar Fire).png|16px]]}} word ook soms gebruik.{{sfn|Miller|2021|p=5}} ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:Makemake orbit JPL.png|thumb|links|250px|Makemake se skuins wentelbaan (grys) om die Son, met die buiteplanete ook aangedui. Die vertikale grys strepe by Makemake se wentelbaan toon sy posisies bo en onder die [[sonnebaan]].]] Makemake wentel anderkant [[Neptunus]] om die Son op 'n gemiddelde afstand van 45,5 astronomiese eenhede ([[AE]].{{sfn|JPL Horizons Heliocentric Elements}} Dit voltooi een omwenteling elke 307 jaar. Met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|baaneksentrisiteit]] van 0,16 volg Makemake 'n matig [[Ellips|elliptiese baan]].{{sfn|Moltenbrey|2015|pp=212–213}} Dit kom so naby as 38,2&nbsp;AE aan die Son ([[perihelium]]) en gaan so ver as 52,8&nbsp;AE van die Son af ([[afelium]]). Die dwergplaneet het 'n betreklik hoë [[baanhelling]] van 29° ten opsigte van die [[sonnebaan]].{{sfn|JPL Horizons Barycentric Elements}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} Makemake is tans naby sy afelium, die verste punt van sy wentelbaan.{{sfn|Protopapa et al.|2025|p=9}} Dit was in November 2025 sowat 52,7&nbsp;AE van die Son af{{sfn|JPL Horizons 2025-2033}}{{sfn|AstDys}} en sal sy afelium in Mei 2033 bereik.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Dit is tans ver bokant die sonnebaan geleë{{sfn|Minor Planet Center|2016}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} en sal ook by afelium daar bly.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Makemake sal die sonnebaan in 2103 kruis{{sfn|JPL Horizons Ecliptic Crossing}} en sal sy perihelium in 2186 sowat 26° onder die sonnebaan bereik.{{sfn|JPL Horizons Perihelion}} Simulasies toon Makemake se wentelbaan is oor 'n tydskaal van miljarde jare stabiel en sal waarskynlik nie noemenswaardig verander gedurende die oorblywende bestaan van die Sonnestelsel nie.{{sfn|Muñoz-Gutiérrez et al.|2021|pp=6–7}} Makemake deel sy wenteleienskappe met talle klein ysvoorwerpe anderkant Neptunus in die [[Kuipergordel]]. Makemake spesifiek behoort tot die klassieke Kuipergordel, die "dinamies warm" populasie (wat niks met temperatuur te doen het nie, maar met die dinamika van sy wentelbaan, wat kwaai versteur is; Makemake is baie ysig). Die voorwerpe in die klassieke gordel het groot [[baanhelling]]s (''i''&nbsp;>&nbsp;5°), relatief lae [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] (''e'' < 0,2) en is nie in 'n [[baanresonansie]] met Neptunus nie.{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=21}}{{sfn|Schwamb|Brown|Fraser|2014|p=2}} Makemake is die grootste lid van die klassieke gordel,{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} maar beslaan net 'n klein deel van die totale massa van die gordel{{sfn|Petit|Gladman|Kavelaars|Bannister|2023|p=8}} (sowat 3,8% van die klasssieke gordel se massa). Daar word vermoed die klassieke Kuipergordel is vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis deur Neptunus se [[swaartekrag]] verstrooi;{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=22}} daarom word Makemake soms 'n "verstrooide voorwerp" genoem.{{sfn|Buie}}{{sfn|Brown|Trujillo|Rabinowitz|2005|p=L98}}{{sfn|Brown et al.|2007|p=284}} Makemake is die eerste voorwerp wat vermoedelik 'n dwergplaneet is wat 'n naam gekry het en die vierde voorwerp wat as 'n dwergplaneet geklassifiseer is (ná {{dp|Ceres}}, Pluto en [[Eris]]) nadat dié kategorie in 2006 gevestig is. Makemake is meer spesifiek 'n [[plutoïed]]: die subkategorie van dwergplanete anderkant Neptunus.{{sfn|Christensen|2008}}{{sfn|Courtland|2008}} ==Grootte, vorm en massa== [[Beeld:Trans-Neptunians Size Albedo Color.svg|thumb|upright=2|'n Vergelyking van die groottes, albedo's en kleure van verskeie groot trans-Neptunus-voorwerpe met 'n deursnee van meer as 700&nbsp;km. Makemake word in die boonste ry, tweede van regs, getoon. Die donker gekleurde boë dui die onsekerhede in die voorwerp se grootte aan.]] Makemake is 'n byna bolvormige voorwerp met 'n gemiddelde deursnee van aowat 1&nbsp;430&nbsp;km,{{sfn|Brown|2013|p=2}} wat sowat 60% ({{breuk|3|5}}) van Pluto s'n is, of 11% ({{breuk|1|9}}) van die [[Aarde]] s'n.{{sfn|Barnett|2025}} Dit maak Makemake die vierde grootste bekende dwergplaneet en trans-Neptunus-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Pluto, Eris en Haumea.{{sfn|Carney|2025}} Waarnemings van 'n sterverduistering in 2011 het getoon Makemake is effens afgeplat by sy pole, met 'n boonste grens vir sy pooldeursnee van ongeveer 1&nbsp;420&nbsp;km. Omdat net die bedekkende voorwerp se skadu tydens 'n sterverduistering waargeneem word, {{sfn|Brown|2013|p=1}}}, is die presiese afplatting en helling van Makemake se pole ten opsigte van die Aarde se siglyn nie bekend nie. Makemake het 'n massa van tussen ongeveer {{val|2.5|e=21}} en {{val|2.9|e=21|u=kg}}, 'n waarde wat bepaal is uit die wentelperiode en afstand van sy maan.{{sfn|Bamberger|2025|p=3}} Dit maak Makemake weer eens die vierde swaarste bekende dwergplaneet en trans-Neptuns-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Eris, Pluto en Haumea.{{sfn|Kiss et al.|2019}} Makemake se massa is ongeveer 3,7% van dié van ons [[Maan]] (of 0,045% van die Aarde s'n). Gegewe Makemake se massa en gemiddelde deursnee, is sy gemiddelde oppervlakswaartekrag sowat 0,35&nbsp;m/s² (ongeveer 3,6% van dié van die Aarde). Sy ontsnappingsnelheid is sowat 0,71&nbsp;m/s². ==Rotasie== Die dwergplaneet se rotasieperiode is onseker; metings van 2025 dui op óf 11,4 óf 22,8 uur.{{sfn|Kiss et al.|2024|pp=2, 7}} Dié metings is verkry deur veranderings in Makemake se helderheid oor tyd te monitor en dit as 'n [[ligkurwe]] voor te stel.{{sfn|Hromakina|2019}}{{sfn|Kiss et al.|2024|p=2}} Makemake toon baie min variasie in helderheid (0,03 [[magnitude]]s), vermoedelik as gevolg van geringe variasies in [[albedo]] oor sy oppervlak, wat dit vir teleskope moeilik maak om sy ligkurwe en rotasieperiode te meet.{{sfn|Hromakina|2019|pp=1, 6}} Dit is onduidelik of Makemake se helderheid een of twee keer per rotasie 'n maksimum bereik; daarom is dit onseker of die rotasieperiode 11,4 uur of dubbel dié waarde, naamlik 22,8 uur, is.{{sfn|Kiss et al.|2024|p=2}} Makemake se [[ashelling]] is nog nie gemeet nie, hoewel dit geredelik aanvaar kan word dat dit in lyn is met die pool van sy maan se wentelbaan.{{sfn|Parker|Buie|Grundy|Noll|2016|p=4}}{{sfn|Parker|2021|p=16}} In daardie geval sou Makemake 'n groot ashelling van tussen 46° en 78° ten opsigte van sy wentelbaan om die Son hê (of 63°-87° ten opsigte van die sonnebaan).Dié groot ashelling, tesame met sy eksentriese wentelbaan, kan groot seisoenale veranderinge in Makemake se oppervlaktemperatuur en terrein veroorsaak, soortgelyk aan dit wat op Pluto waargeneem word.{{sfn|Parker|Buie|Grundy|Noll|2016|pp=4–5}}{{sfn|Parker|2021|p=16}} == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] sy0zb0jqqosohyno2ccfgucfkuqkew8 2920203 2920202 2026-07-30T08:05:54Z BurgertB 2401 Besig 2920203 wikitext text/x-wiki '''Ignoreer maar eers dié snaakse gedoente hieronder.''' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #6295DA | name = Makemake | image = [[Lêer:Makemake moon Hubble image with legend.jpg|frameless|Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] | caption = Makemake en sy maan, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. | discovery = yes | discoverer = Michael E. Brown<br />Chad Trujillo<br />David Rabinowitz | discovered = [[31 Maart]] [[2005]] | mpc_name = (136472) Makemake | alt_names = 2005 FY₉ | named_after = [[Makemake (god)|Makemake]] | symbol= [[Lêer:Makemake symbol (bold).svg|24px|alt=🝼|(meestal [[sstrologie]]s)]] | mp_category = [[Dwergplaneet]]<br />[[TNV]]<br />[[Pluto|Plutoïde]]<br />(cubewano)<ref name="MPEC2009-P26">{{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |access-date=28 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202602/https://www.minorplanetcenter.org/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | orbit_ref =<ref name="Buie">{{cite web |author=Marc W. Buie |date=5 April 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |access-date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081523/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | aphelion = 53,074&nbsp;AE<br />7,939&nbsp;Tm | perihelion = 38,509&nbsp;AE<br />5,760&nbsp;Tm | semimajor = 45,791&nbsp;AE<br />6,850&nbsp;Tm | eccentricity = 0,159 | period = 309,88 jaar<br />(113&nbsp;183 dae) | avg_speed = 4,419&nbsp;km/s | inclination = 28,96° | asc_node = 79,382° | arg_peri = 298,41° | mean_anomaly = 85,13° | physical_characteristics = yes | axial_tilt = | sidereal_day = 7,771 ± 0,003 uur<ref>{{en}} A. N. Heinze en Daniel deLahunta, [http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/138/2/428/ The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY₉)], ''The Astronomical Journal'' 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428</ref> | mean_radius = 750&nbsp;km<ref name="Stansberry 2007">{{en}} {{cite journal| first1 = J. |last1= Stansberry| title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope| journal = The Solar System beyond Neptune| publisher = Universiteit van Arizona Pers|year=2008| arxiv=astro-ph/0702538|bibcode = 2008ssbn.book..161S| first2= W. |last2 = Grundy| first3 = M. | last3 = Brown| pages = 161 }}</ref><br />{{nowrap|710 ± 30 km}}<ref name="Lim2010">{{en}} {{cite journal|first =T.L. |last = Lim|first2= J. |last2= Stansberry |first3= T.G. |last3= Müller|title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake|year=2010| volume=518|page=L148|doi=10.1051/0004-6361/201014701|journal=Astronomy and Astrophysics|bibcode=2010A&A...518L.148L}}</ref> | satellites = 1 | surface_area = ~6&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² | volume = ~1,5⁹&nbsp;km³ | mass = ~3²¹&nbsp;kg&nbsp;(aanvaar)<br />(0,0005 [[aardmassa]]s) | density = ~2&nbsp;g/cm³ (aanvaar) | surface_grav = ~0,4&nbsp;m/s² | escape_velocity = ~0,75&nbsp;km/s | single_temperature = 30-35&nbsp;K | spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,83, V-R&nbsp;=&nbsp;0,5 | abs_magnitude = -0,44<ref name="jpldata">{{cite web |date=2010-01-26|title=JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY₉) |work=NASA Jet Propulsion Laboratory |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |access-date=11 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517081526/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | magnitude = 16,7 ([[Opposisie (astronomie)|opposisie]])<ref name="AstDys">{{en}} {{cite web |title=AstDys (136472) Makemake Ephemerides |publisher=Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië |url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=Makemake |accessdate=2009-03-19}}</ref><ref name="Horizons">{{en}} {{cite web|title = Asteroid 136472 Makemake (2005 FY₉)|work=HORIZONS Web-Interface|publisher=JPL Solar System Dynamics|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=2005FY9|accessdate=2008-07-01}}</ref> }} '''Makemake''' (kleinplaneetnommer '''136472''') is 'n [[dwergplaneet]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> wat in die [[Kuipergordel]], anderkant die [[wentelbaan]] van [[Neptunus]], om die [[Son]] wentel. Met sy deursnee van 60% van [[Pluto]] s'n, is dit die vierde grootste dwergplaneet en [[trans-Neptunus-voorwerp]] in die [[Sonnestelsel]]. Makemake is op 31 Maart 2005 deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown ontdek, en dié ontdekking het daartoe bygedra dat Pluto in 2006 as 'n dwergplaneet herklassifiseer is. Die dwergplaneet is genoem na die [[mitologie]]se god [[Makemake (god)|Makemake]], wat in die geloof van die [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui]] (die inwoners van [[Paaseiland]]) die god van die mensdom en vrugbaarheid is. Makemake se oppervlak is soortgelyk aan dié van Pluto: Dit is hoogs weerkaatsend en word hoofsaaklik deur bevrore [[metaan]] bedek. Dit is rooibruin gevlek deur [[tolien]]e. Dit het sover bekend een [[natuurlike satelliet]], wat nog nie 'n naam het nie.<ref name="HubbleSite">{{cite press release| publisher = HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18)|title= Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake|author=HubbleSite|url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/|date=2016-04-26|accessdate=2016-04-26}}</ref> Dié maan se wentelbaan dui daarop dat Makemake se rotasie 'n groot [[ashelling]] het en dus waarskynlik uiteenlopende [[seisoen]]e ondervind. Makemake toon bewyse van [[geochemie]]se aktiwiteit en [[Kriovulkaan|kriovulkanisme]], en dus glo wetenskaplikes dit het 'n [[oseaan]] van vloeibare [[water]] onder sy oppervlak. Gasagtige metaan is om Makemake bespeur, maar dit is onduidelik of dit in die [[atmosfeer]] voorkom en of dit uitgassing is. Geen hoëresolusiefoto's van Makemake se oppervlak bestaan nie, want dit is nog nie van naby deur 'n [[ruimtetuig]] besoek nie. Die dwergplaneet is so ver van die [[Aarde]] af dat dit soos 'n [[ster]]agtige ligpunt lyk, al word dit deur 'n teleskoop beskou. Wetenskaplikes het die wens uitgespreek om Makemake met 'n ruimtetuig te besoek om dit te verken vanweë sy geologiese aktiwiteit en moontlike oseaan onder die oppervlak. == Geskiedenis == === Ontdekking === Makemake is in 2005 ontdek deur 'n span Amerikaanse sterrekundiges bestaande uit Michael E. Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz tydens hulle soektog na groot voorwerpe anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]].{{sfn|Schilling|2009|p=200}} Die ontdekkingsbeelde van Makemake is op 31 Maart 2005 geneem,{{sfn|Minor Planet Center}}{{sfn|Green|2005}} maar Brown het die voorwerp eers op 3 April 2005 raakgesien tydens sy ondersoek van die beelde en dit as buitengewoon helder geïdentifiseer.{{sfn|Brown|2010|p=132}} [[Beeld:P48 1994 Jean Large.jpg|thumb|links|Makemake is ontdek op beelde wat geneem is deur die Samuel Oschin-teleskoop van 1,22 meter by die [[Palomar-sterrewag]] (op die foto).]] Verskeie maande voor Makemake se ontdekking het Brown en sy span die buitengewoon groot trans-Neptunus-voorwerpe {{dp|Haumea}} en {{dp|Eris}} ontdek, wat vermoedelik minstens so groot soos die destydse negende [[planeet]], [[Pluto]], was.{{sfn|Brown (blog)|2013}} Terwyl hulle verdere waarnemings vir albei voorwerpe beplan het, het die span oorspronklik beoog om die aankondiging van Makemake tot 'n tyd ná die beplande aankondiging van Eris in Oktober 2005 uit te stel.{{sfn|Schilling|2009|p=202}}{{sfn|Brown|2010|pp=133–134}} Dié plan is egter verydel toe 'n span onder leiding van José Luis Ortiz Moreno by die Sierra Nevada-sterrewag in [[Spanje]] hulle eie ontdekking van Haumea op 27 Julie 2005 aankondig.{{sfn|Brown|2010|p=145}}{{sfn|Schilling|2009|p=207}} Brown het besef sy span se waarnemingslogboeke met die posisies van Haumea, Eris en Makemake is onbedoeld geopenbaar en deur 'n rekenaar by Ortiz se instelling geraadpleeg.{{sfn|Brown|2010|pp=154–155}}{{sfn|Schilling|2009|p=211}} Uit vrees dat sy span se ontdekkings van Eris en Makemake op soortgelyke wyse in die wiele gery sou word, het Brown op 29 Julie 2005 hulle ontdekking aangekondig.{{sfn|Hecht|2005}}{{sfn|Brown|2010|p=156}} Die aankondiging van dié Plutogrootte voorwerpe het 'n wydverspreide debat ontketen oor wat as 'n [[planeet]] beskou moet word,{{sfn|Brown (website)|2007}} en dit het die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) aangespoor om 'n nuwe definisie van die begrip "planeet" te skep. So is Pluto in Augustus 2006 as 'n [[dwergplaneet]] herklassifiseer.{{sfn|Barnett|2025}}{{sfn|Space Daily|2008}} === Naam en simbool === Dié dwergplaneet is genoem na [[Makemake (god)|Makemake]], die skepper van die mensdom en god van vrugbaarheid in die mites van die [[Rapa Nui-volk]], wat inheems aan [[Paaseiland]] is.{{sfn|Christensen|2008}} Dit het die [[kleinplaneet]]nommer 136472, wat op 7 September 2005 deur die [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) toegeken is nadat die voorwerp se wentelbaan goed bepaal is.{{sfn|Sinnott|2005}}{{sfn|Than|2005}} Voordat Makemake sy naam gekry het, was dit bekend onder sy voorlopige naam, {{mp|2005 FY|9}}, wat deur die MPC toegeken is toe die ontdekking daarvan aangekondig is.{{sfn|Marsden|2005}}{{sfn|Christensen|2008}} Die naam "Makemake" behou die verband met [[Paasfees]], net voor die dwergplaneet ontdek is, en kom die IAU se reël na dat voorwerpe in die [[Kuipergordel|klassieke Kuipergordel]] na skeppergode genoem moet word.{{sfn|Space Daily|2008}} Die naam is in Julie 2008 deur die IAU goedgekeur en aangekondig. 'n Simbool vir Makemake {{angbr|[[beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]]}} is in Januarie 2022 by [[Unicode]] gevoeg as U+1F77C.{{sfn|Unicode Pipeline}} Die gebruik van planetêre simbole in wetenskaplike publikasies word deur die IAU ontmoedig,{{sfn|Boeck|2018}} en daarom word Makemake se simbool meestal deur [[astrologie|astroloë]] gebruik.{{sfn|Miller|2021}} Dit is deur Denis Moskowitz en John T. Whelan ontwerp en stel 'n tradisionele rotstekening van Makemake se gesig voor, gestileer om soos die letter "M" te lyk.{{sfn|Anderson|2022}} Die simbool {{angbr|[[Beeld:Makemake symbol (Solar Fire).png|16px]]}} word ook soms gebruik.{{sfn|Miller|2021|p=5}} ==Wentelbaan en klassifikasie== [[Beeld:Makemake orbit JPL.png|thumb|links|280px|Makemake se skuins wentelbaan (grys) om die Son, met die buiteplanete ook aangedui. Die vertikale grys strepe by Makemake se wentelbaan toon sy posisies bo en onder die [[sonnebaan]].]] Makemake wentel anderkant [[Neptunus]] om die Son op 'n gemiddelde afstand van 45,5 astronomiese eenhede ([[AE]].{{sfn|JPL Horizons Heliocentric Elements}} Dit voltooi een omwenteling elke 307 jaar. Met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|baaneksentrisiteit]] van 0,16 volg Makemake 'n matig [[Ellips|elliptiese baan]].{{sfn|Moltenbrey|2015|pp=212–213}} Dit kom so naby as 38,2&nbsp;AE aan die Son ([[perihelium]]) en gaan so ver as 52,8&nbsp;AE van die Son af ([[afelium]]). Die dwergplaneet het 'n betreklik hoë [[baanhelling]] van 29° ten opsigte van die [[sonnebaan]].{{sfn|JPL Horizons Barycentric Elements}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} Makemake is tans naby sy afelium, die verste punt van sy wentelbaan.{{sfn|Protopapa et al.|2025|p=9}} Dit was in November 2025 sowat 52,7&nbsp;AE van die Son af{{sfn|JPL Horizons 2025-2033}}{{sfn|AstDys}} en sal sy afelium in Mei 2033 bereik.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Dit is tans ver bokant die sonnebaan geleë{{sfn|Minor Planet Center|2016}}{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} en sal ook by afelium daar bly.{{sfn|JPL Horizons Aphelion}} Makemake sal die sonnebaan in 2103 kruis{{sfn|JPL Horizons Ecliptic Crossing}} en sal sy perihelium in 2186 sowat 26° onder die sonnebaan bereik.{{sfn|JPL Horizons Perihelion}} Simulasies toon Makemake se wentelbaan is oor 'n tydskaal van miljarde jare stabiel en sal waarskynlik nie noemenswaardig verander gedurende die oorblywende bestaan van die Sonnestelsel nie.{{sfn|Muñoz-Gutiérrez et al.|2021|pp=6–7}} Makemake deel sy wenteleienskappe met talle klein ysvoorwerpe anderkant Neptunus in die [[Kuipergordel]]. Makemake spesifiek behoort tot die klassieke Kuipergordel, die "dinamies warm" populasie (wat niks met temperatuur te doen het nie, maar met die dinamika van sy wentelbaan, wat kwaai versteur is; Makemake is baie ysig). Die voorwerpe in die klassieke gordel het groot [[baanhelling]]s (''i''&nbsp;>&nbsp;5°), relatief lae [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] (''e'' < 0,2) en is nie in 'n [[baanresonansie]] met Neptunus nie.{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=21}}{{sfn|Schwamb|Brown|Fraser|2014|p=2}} Makemake is die grootste lid van die klassieke gordel,{{sfn|Moltenbrey|2015|p=212}} maar beslaan net 'n klein deel van die totale massa van die gordel{{sfn|Petit|Gladman|Kavelaars|Bannister|2023|p=8}} (sowat 3,8% van die klasssieke gordel se massa). Daar word vermoed die klassieke Kuipergordel is vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis deur Neptunus se [[swaartekrag]] verstrooi;{{sfn|Barucci|Dalle Ore|Fornasier|2021|p=22}} daarom word Makemake soms 'n "verstrooide voorwerp" genoem.{{sfn|Buie}}{{sfn|Brown|Trujillo|Rabinowitz|2005|p=L98}}{{sfn|Brown et al.|2007|p=284}} Makemake is die eerste voorwerp wat vermoedelik 'n dwergplaneet is wat 'n naam gekry het en die vierde voorwerp wat as 'n dwergplaneet geklassifiseer is (ná {{dp|Ceres}}, Pluto en [[Eris]]) nadat dié kategorie in 2006 gevestig is. Makemake is meer spesifiek 'n [[plutoïed]]: die subkategorie van dwergplanete anderkant Neptunus.{{sfn|Christensen|2008}}{{sfn|Courtland|2008}} ==Grootte, vorm en massa== [[Beeld:Trans-Neptunians Size Albedo Color.svg|thumb|upright=2|'n Vergelyking van die groottes, albedo's en kleure van verskeie groot trans-Neptunus-voorwerpe met 'n deursnee van meer as 700&nbsp;km. Makemake word in die boonste ry, tweede van regs, getoon. Die donker gekleurde boë dui die onsekerhede in die voorwerp se grootte aan.]] Makemake is 'n byna bolvormige voorwerp met 'n gemiddelde deursnee van aowat 1&nbsp;430&nbsp;km,{{sfn|Brown|2013|p=2}} wat sowat 60% ({{breuk|3|5}}) van Pluto s'n is, of 11% ({{breuk|1|9}}) van die [[Aarde]] s'n.{{sfn|Barnett|2025}} Dit maak Makemake die vierde grootste bekende dwergplaneet en trans-Neptunus-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Pluto, Eris en Haumea.{{sfn|Carney|2025}} Waarnemings van 'n sterverduistering in 2011 het getoon Makemake is effens afgeplat by sy pole, met 'n boonste grens vir sy pooldeursnee van ongeveer 1&nbsp;420&nbsp;km. Omdat net die bedekkende voorwerp se skadu tydens 'n sterverduistering waargeneem word, {{sfn|Brown|2013|p=1}}}, is die presiese afplatting en helling van Makemake se pole ten opsigte van die Aarde se siglyn nie bekend nie. Makemake het 'n massa van tussen ongeveer {{val|2.5|e=21}} en {{val|2.9|e=21|u=kg}}, 'n waarde wat bepaal is uit die wentelperiode en afstand van sy maan.{{sfn|Bamberger|2025|p=3}} Dit maak Makemake weer eens die vierde swaarste bekende dwergplaneet en trans-Neptuns-voorwerp in die Sonnestelsel, ná Eris, Pluto en Haumea.{{sfn|Kiss et al.|2019}} Makemake se massa is ongeveer 3,7% van dié van ons [[Maan]] (of 0,045% van die Aarde s'n). Gegewe Makemake se massa en gemiddelde deursnee, is sy gemiddelde oppervlakswaartekrag sowat 0,35&nbsp;m/s² (ongeveer 3,6% van dié van die Aarde). Sy ontsnappingsnelheid is sowat 0,71&nbsp;m/s². ==Rotasie== Die dwergplaneet se rotasieperiode is onseker; metings van 2025 dui op óf 11,4 óf 22,8 uur.{{sfn|Kiss et al.|2024|pp=2, 7}} Dié metings is verkry deur veranderings in Makemake se helderheid oor tyd te monitor en dit as 'n [[ligkurwe]] voor te stel.{{sfn|Hromakina|2019}}{{sfn|Kiss et al.|2024|p=2}} Makemake toon baie min variasie in helderheid (0,03 [[magnitude]]s), vermoedelik as gevolg van geringe variasies in [[albedo]] oor sy oppervlak, wat dit vir teleskope moeilik maak om sy ligkurwe en rotasieperiode te meet.{{sfn|Hromakina|2019|pp=1, 6}} Dit is onduidelik of Makemake se helderheid een of twee keer per rotasie 'n maksimum bereik; daarom is dit onseker of die rotasieperiode 11,4 uur of dubbel dié waarde, naamlik 22,8 uur, is.{{sfn|Kiss et al.|2024|p=2}} Makemake se [[ashelling]] is nog nie gemeet nie, hoewel dit geredelik aanvaar kan word dat dit in lyn is met die pool van sy maan se wentelbaan.{{sfn|Parker|Buie|Grundy|Noll|2016|p=4}}{{sfn|Parker|2021|p=16}} In daardie geval sou Makemake 'n groot ashelling van tussen 46° en 78° ten opsigte van sy wentelbaan om die Son hê (of 63°-87° ten opsigte van die sonnebaan).Dié groot ashelling, tesame met sy eksentriese wentelbaan, kan groot seisoenale veranderinge in Makemake se oppervlaktemperatuur en terrein veroorsaak, soortgelyk aan dit wat op Pluto waargeneem word.{{sfn|Parker|Buie|Grundy|Noll|2016|pp=4–5}}{{sfn|Parker|2021|p=16}} == Galery == <gallery> Beeld:2005FY9art.jpg|'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake. Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam}} * [https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=136472 KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake] {{Commons-kategorie inlyn}} {{PlaneteSon}} [[Kategorie:Dwergplanete]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Plutoïdes]] p44l08gwu9bcoib203pm0nqusdsabaa 0 42463 2920118 2919901 2026-07-29T18:00:33Z SpesBona 2720 Bygewerk 2920118 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Uruguay | beeld = Kenteken van die Uruguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Uruguaanse Rugbyunie]] (URU) | bynaam = ''Los Teros'' (“die Teros”) | embleem = die [[bronskiewiet]] | stadion = [[Charrúa-stadion]], [[Montevideo]] | kapasiteit = 14&nbsp;000 | kaptein = [[Santiago Civetta]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Rodolfo Ambrosio]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _vneck | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 22BDF6 | liggaam1 = 22BDF6 | regterarm1 = 22BDF6 | broek1 = ffffff | kouse1 = 22BDF6 | patroon_la2 = _skyblueborder | patroon_b2 = _vnecklightblue | patroon_ra2 = _skyblueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = FEC352 | liggaam2 = FEC352 | regterarm2 = FEC352 | broek2 = 22BDF6 | kouse2 = FEC352 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Diego Magno]] (107)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Felipe Berchesi]] (381)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Diego Ormaechea]] (33)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 21–3 {{URUru-r}}<br />([[Buenos Aires]], [[Argentinië]]; 5 Augustus 1948) | grootwen = {{PARru}} 6–102 {{URUru-r}}<br />([[Puerto Iguazú]], Argentinië; 14 Mei 2011) | grootverloor = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]]; 11 Junie 2005) | Wêreldbekerverskynings = 5/10 | jaar = 1999 | beste = Een oorwinning elk in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.uru.org.uy }} Die '''Uruguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Uruguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Uruguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Teros'' (Spaans vir: “die Teros”), ontleen aan die [[bronskiewiet]] (''Vanellus chilensis''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Uruguay geadministreer deur die [[Uruguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Uruguay'', URU) wat in 1951 gestig is. Uruguay word as die vierde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Uruguaanse rugbyspan is tans (September 2025) 19de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een voormalige Uruguaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Uruguay het in 1948 sy eerste internasionale wedstryd teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gespeel. Uruguay het tot dusver vir vyf van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle het nie die uitklopfase gehaal nie. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap vyf titels ingepalm, 27-keer keer tweede en agt keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Uruguay ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Chili, Kanada en die Verenigde State. Uruguay speel tradisioneel in hemelblou truie met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Uruguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Uruguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Uruguay is die Uruguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Uruguay'', URU). Die Uruguaanse Rugbyunie is in 1951 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay |title=Uruguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Uruguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' wat in 1950 gestig is en tans deur elf spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Montevideo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Uruguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Uruguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Peñarol]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Uruguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. ''Uruguay A'' is die tweede nasionale span van Uruguay en hulle neem aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel. Net soos ander rugbylande beskik Uruguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Uruguay Sevens'' is die Uruguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Waarskynlik was dit in Uruguay ook die geval, maar die bronne is nie eens nie. [[Krieket]]klubs wat deur [[Engelse]] gestig is, het rugby saam na [[Suid-Amerika]] geneem, wat in hierdie lande heelwat langer voortgegaan het as van die klubs se hoofaktiwiteit.<ref name="richards54">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=54}}</ref> Die [[Montevideo-krieketklub]] (MVCC) beweer dat hulle in 1865 die eerste rugbywedstryd in Uruguay gereël het.<ref name="richards54" /> Die eerste bekende rugbywedstryd is in 1880 tussen Uruguaanse en Britse MVCC-lede gespeel.<ref name="richards54" /> Die MVCC is volgens sy eie siening die oudste rugbyklub buite [[Europa]] en ondanks sy naam het hy nie meer ’n krieketafdeling nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |title=Montevideo Cricket Club in history |publisher=[[Montevideo-krieketklub]] |accessdate=14 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113342/http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |archive-date=14 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Waarnemer, wat oënskynlik die vermenging van Britte met “inheemses” afgekeur het, het die 1880-wedstryd soos volg beskryf:<ref name="richards54" /> {{cquote|… at the same time sublime and ridiculous … [that the] young sons of distinguished families practising the games of the Anglo-Saxon in their youth and young Englishmen of blond Albion, face to face … and on all sides [were] people strangely dressed who ran and shouted, pushed, fell, rose and finished by joining to form now a circle, now a pyramid, now a compact mass in which one could only distinguish heads without shoulders, legs without bodies and hands without arms.}} {{cquote|… terselfdertyd subliem en belaglik … [dat die] jong seuns van vooraanstaande gesinne wat die spele van die Anglo-Sakse in hul jeug beoefen en jong Engelse van die blonde Albion, van aangesig tot aangesig … en aan al die kante [was] mense vreemd geklee wat gehardloop en geskree, gedruk, geval, opgestaan en klaargemaak het deur saam te voeg om nou ’n sirkel te vorm, nou ’n piramide, nou ’n kompakte massa waarin ’n mens slegs koppe sonder skouers, bene sonder liggame en hande sonder arms kon onderskei.}} Dit is nie bekend watter spanne die eerste rugbywedstryd in Uruguay gespeel het nie, maar dit word algemeen erken dat Britse emigrante dié sport in die 19de eeu saam na Uruguay geneem het, terwyl dit veral deur die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van die Gemeente van Christenbroers, wat van Ierse herkoms was, versprei is. Vervolgens beskik Uruguay oor een van die oudste rugbykulture buite die [[Britse Eilande]]. Rugby was egter vir ’n lang tyd die hoërklas se sport, terwyl die onderklas veral [[sokker]] gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irlandeses.org/0803ryan2.htm |title=The Development of Rugby in the River Plate Region: Irish Influences |publisher=Society for Irish Latin American Studies |author=Hugh FitzGerald Ryan |date=Maart 2008 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Uruguaanse rugbyklubs het ’n nieamptelike speelprogram gehandhaaf en volgens die tradisionele amateurisme van vaste strukture afstand gedoen. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit verander veral danksy die moeite van Carlos E. Cat, wat gedurende die 1920’s in die Argentynse hoofstad [[Buenos Aires]] vir die [[CA San Isidro]] gespeel het. Hy was in 1950 by die stigting van die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' betrokke. Die stigting van die nasionale kampioenskap het geslaag, waarvolgens in 1951 die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] gestig is met Cat wat tot in 1957 as eerste president gedien het.<ref name="richards164">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken toon van die begin af ’n [[bronskiewiet]], wat in Spaans ''Tero'' genoem word. Reeds drie jaar voor die beheerliggaam se stigting het die land se leidende klubs ooreengekom om ’n amptelike nasionale span te stig en spelers beskikbaar te stel. Op 5 Augustus 1948 het Uruguay sy internasionale verskyning (toetswedstryd) teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gemaak. Dit is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] aangebied en het in ’n 3–21-nederlaag geëindig. Op 11 September 1950 het die eerste tuiswedstryd in [[Montevideo]] gevolg wat die gasheer teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] met 8–6 kon wen. In Februarie 1951 sou die ''Teros'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Uruguane verrassend goed presteer en die tweede plek behaal. Hulle het beide Chili en Brasilië naelskraap geklop, maar hulle is deur die baie meer ervare [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentyne]] met 62–0 verneder.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die daaropvolgende jare het hulle slegs twee toetswedstryde teen Brasilië en Chili gespeel. In 1958 het Uruguay aan die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Ná swak nederlae teen Chili en Argentinië het hulle in hul laaste wedstryd [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] met 10–6 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 1960 het Uruguay vir die eerste keer een van Europa se leidende rugbylande gehuisves en hulle het teen die deur Suid-Amerika toerende [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] met 0–59 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Uruguay in die eerste taai wedstryd Brasilië met 11–8 verslaan, maar daarna is hulle deur beide Chili en Argentinië maklik geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 het hulle ’n oorwinning oor Chili aangeteken, maar ook nederlae teen Argentinië en – ietwat verrassend – Brasilië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Uruguay deur beide Argentinië en Chili geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Geleidelike vestiging === [[Lêer:Argentina v uruguay final sudamericano rugby 1983.jpg|duimnael|Uruguay teen Argentinië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1983]] Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, het Uruguay vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 56–3 geseëvier. Daarop het ’n oorwinning oor Brasilië en nederlae teen beide Chili en Argentinië gevolg, waarna die ''Teros'' met hul derde plek vir die eerste keer ’n positiewe punteverskil behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Uruguay sy beste prestasie by dié vastelandse toernooi ooit behaal, toe hulle Brasilië, Chili en Paraguay geklop en in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weereens sonder enige kans.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Teros'' twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se 1976-toer deur Suid-Amerika het in die Estadio Centenario in Montevideo afgeskop. Die wedstryd, wat nie amptelike toetsstatus geniet het nie, het in ’n 3–64-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1977–78 |publisher=Queen Anne Press |year=1977 |isbn=0-354-09020-8 |pages=40–42}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 het die ''Teros'' oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay aangeteken, waarvolgens hulle in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weer sonder enige kans en is met 0–70 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 se eerste wedstryd teen Argentinië het hulle amper ’n sensasie behaal, toe hulle naelskraap met 16–19 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Net soos die ander rugbylande was die Uruguaanse verhoudinge met die [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] ambivalent. Ter omseiling van die regering se verbod op al die wedstryde teen Suid-Afrikaanse spanne is in 1980 onder Argentynse leiding die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Vir die span het spelers uit vyf Suid-Amerikaanse lande uitgedraf, maar die Argentyne het meer as die helfte van die spelers beskikbaar gestel. Die span is deur die betrokke beheerliggame nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie. Dit het aan die ander deelnemers die kans gebied om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Uruguay kon al sy drie wedstryde teen Paraguay, Brasilië en Chili maklik wen en sodoende die grootste sukses in die beheerliggaam se geskiedenis behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Uruguay kon slegs die tweede plek beklee, in 1985 later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 1985 het Frankryk aan die einde van sy 1985-toer deur Suid-Amerika Uruguay besoek en met 34–6 gewen; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Uruguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === Op 2 Augustus 1987 het met [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste Europese span Uruguay besoek wat aan die ''Teros'' toetsstatus toegeken het; die besoekers het die wedstryd met 16–8 gewen. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Teros'' weer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In September 1988 het hulle teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] hul eerste oorwinning oor ’n Europese span ooit aangeteken (met 39–13). ’n Maand later was die Uruguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat onmiddellik ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> In November 1989 het hulle vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom, maar die ''Teros'' is met 6–60 maklik verslaan. Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Uruguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het hulle weer in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die 1993-toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aangesien die Uruguane weer in die tweede plek geëindig het, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die uitslag was baie naelskraap: Die ''Teros'' het op ’n stadium met 10–6 voorgeloop, totdat een van hul spelers van die veld gesit is; die Argentyne kon die wedstryd draai en die Uruguane met 19–10 klop.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=78}}</ref> Van 1995 tot 2003 het Uruguay aan al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Dié toernooi het tot meer ontmoetings met die Verenigde State en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gelei, waarby die ''Teros'' soms tred kon hou, maar in al die wedstryde verslaan is. Die wedstryde teen albei [[Noord-Amerika]]anse spanne in September 1996 was die eerstes ooit wat hulle buite Suid-Amerika gespeel het. In 1995, 1997 en 1998 se Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe het Uruguay weer in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1999 |title=Sudamericano de Rugby 1999 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Maart 1998 het die span aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. In die eerste rondte het hulle teen Chili en Paraguay te staan gekom en albei wedstryde gewen. Die tweede kwalifiseringsrondte was gelyk aan die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998. Met hul laaste plek het Uruguay die kans gehad om in vroeg 1999 deur twee interkontinentale uitkloprondtes te kwalifiseer. Die ''Teros'' het [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] twee keer geklop met die terugwedstryd in [[Lissabon]] wat hul eerste wedstryd in Europa was. Die laaste struikelblok was [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]]. Die ''Teros'' het hul tuiswedstryd in Montevideo met 18–3 gewen, maar die wegwedstryd in [[Casablanca]] met 18–21 verloor. Met ’n algehele telling van 36–24 het hulle vir die eerste keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is in Oktober en November in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Uruguay is in Groep 1 geloot en al die drie groepwedstryde is in [[Skotland]] beslis. In [[Galashiels]] het die ''Teros'' in die eerste wedstryd ’n 27–15-oorwinning oor Spanje aangeteken, waartoe die 40-jarige [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Diego Ormaechea]], tot op hede die oudste speler tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi, ’n [[Drie (sport)|drie]] bygedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-10-04-uruguay-get-first-world-cup-victory/ |title=Uruguay get first world cup victory |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=4 Oktober 1999 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In [[Edinburg]] het hulle teen die [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotte]] met 12–43 verloor, in [[Glasgow]] teen die verdedigende wêreldkampioen Suid-Afrika met 3–39. Vervolgens is hulle met hul derde plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - h.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] (2014)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup, Wales vs. Uruguay (21447984240).jpg|duimnael|Uruguay teen Wallis tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In September 2000 het Uruguay die eerste toetswedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gewen. Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2010 het Uruguay elf agtereenvolgende keer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2001 is die ''Teros'' tydens die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap deur die Argentyne met slegs vyf punte geklop, later dié jaar het hulle tuistoetswedstryde teen beide [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en Spanje verloor. Van Julie tot September 2002 het Uruguay ses wedstryde tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering gespeel. Hulle het die eerste drie wegwedstryde teen Chili, Kanada en die Verenigde State verloor. Die ''Teros'' kon egter herstel en al die drie tuiswedstryde wen, waarby hulle die Kanadese en Amerikaners vir die eerste keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay het daarmee vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in [[Australië]] gekwalifiseer. In Groep C het hulle ná drie swak nederlae teen Suid-Afrika (met 6–72), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 13–60) en die latere wêreldkampioen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 13–111) [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] met 24–12 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Uruguay aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem en teen Portugal asook Georgië te staan gekom. In 2005 het die span met die 14de plek op Wêreldrugby se wêreldranglys hul beste plek ooit beklee. Die rugbywêreldbekerkwalifisering het in Julie 2006 met die vastelandse rondte 3a afgeskop. Ná ’n 0–26-wegnederlaag teen Argentinië in die eerste wedstryd het die ''Teros'' tuis Chili met 43–15 geklop en die rondte 4 gehaal. In dié rondte het hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Teros'' het tydens die internasionale uitspeelrondte die laaste kans vir kwalifisering gehad. Hulle het die wegwedstryd in Lissabon verloor (met 5–12) en die tuiswedstryd in Montevideo gewen (met 18–12), waardeur hulle met ’n naelskraapse algehele telling van 23–24 uitgeskakel is en die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 2008 het Uruguay vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Hulle het die vyfde plek onder ses deelnemers beklee, nadat hulle slegs [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2008 |title=2008 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een jaar later het hulle in die laaste plek geëindig. Die rugbywêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] het in April/Mei 2009 met twee wedstryde in rondte 3a teen Brasilië en Chili afgeskop, wat Uruguay albei maklik kon wen. Daarop het weer twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State gevolg en slegs soos vier jaar voorheen het die ''Teros'' twee nederlae gely (met onderskeidelik 22–27 tuis en 6–27 weg).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die aansluitende interkontinentale uitspeelrondte het Uruguay [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] met 44–7 geklop. Die laaste plek is in November 2010 in twee wedstryde teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] beslis: In die tuiswedstryd het hulle met 21–21 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd in [[Boekarest]] met 12–39 verloor het, het Uruguay met ’n algehele telling van 33–60 die toernooi in Nieu-Seeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9234995.stm |title=Romania beat Uruguay to reach 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=27 November 2010 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Ná drie jare se afwesigheid het Uruguay in 2012 weer aan die Nasiesbeker deelgeneem en in die vierde plek geëindig. Die wêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het in Mei 2013 afgeskop en die Uruguane het in rondte 3a weer beide Brasilië en Chili geklop. In Maart 2014 het hulle in rondte 4 weer teen die Verenigde State te staan gekom. In die tuiswedstryd het hulle met 27–27 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd met 13–32 verloor het, het hulle die regstreekse kwalifisering misgeloop en moes net soos vier jaar voorheen aan die interkontinentale uitspeelwedstryde deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Voor ’n tuisskare het hulle [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] met 28–7 geklop. Die laaste plek is in September en Oktober 2014 teen Rusland beslis: Op die naelskraapse 21–22-wegnederlaag in [[Krasnojarsk]] het ’n 36–27-tuisoorwinning gevolg, waarmee Uruguay met ’n algehele telling van 57–49 die laaste plek bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens en ná die suksesvolle rugbywêreldbekerkwalifisering het hulle ook in ander belangrike wedstryde gespeel. Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Uruguay het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 die nuwe kans konsekwent benut en ná drie maklike oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay ná 25 jaar sy tweede Suid-Amerikaanse titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 is hulle egter deur Chili geklop, wat op sy beurt sy eerste Suid-Amerikaanse titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Rugbywêreldbeker 2015 was vir Uruguay die ergste ooit. Die ''Teros'' is in al die vier Groep A-wedstryde deur [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (met 9–54), [[Australiese nasionale rugbyspan|Australië]] (met 3–65), [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 15–47) en die gasheer Engeland (met 3–60) oorrompel, waarvolgens hulle met hul laaste plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:2019 Rugby World Cup - Americas play-off - Uruguay vs Canada - 15.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen Kanada (2018)]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup - Americas qualifier - Uruguay vs United States 07.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen die VSA (2021)]] Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Uruguay ná drie oorwinnings en twee nederlae in die vierde plek geëindig. ’n Maand later het die span ná drie maklike oorwinnings die derde Suid-Amerikaanse titel ingepalm. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het hulle weer drie oorwinnings aangeteken (en twee nederlae gely), waarmee hulle die derde plek behaal het. Later in 2017 het hulle ook die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Nasiesbeker beklink. Met sy titels tydens die twee vorige Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe moes Uruguay eers in rondte 4 van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin en in Januarie en Februarie 2018 in twee uitspeelwedstryde teen Kanada te staan kom. Hulle kon albei wedstryde wen (met onderskeidelik 38–29 weg en met 32–31 tuis), waarmee Uruguay vir die vierde keer vir die toernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-beat-canada-to-qualify-for-rugby-world-cup/ |title=Uruguay beat Canada to qualify for Rugby World Cup |publisher=Planet Rugby |date=4 Februarie 2018 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Na aanleiding van die Argentynse voorbeeld neem sedert 2018 slegs die Uruguaanse reserwespan aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2019 het die nasionale span ná vier oorwinnings in die tweede plek geëindig, hul enigste nederlaag was teen die Argentynse reserwespan. In die eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het die ''Teros'' ’n verrassende 30–27-oorwinning oor Fidji aangeteken. Dit was die Uruguane se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/12668 |title=Rugby: Uruguay deliver World Cup's 1st shock with defeat of Fiji |publisher=Kyodo News |author=Joel Fitzpatrick |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was dit Uruguay se eerste rugbywêreldbekeroorwinning in 16 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/25/uruguay-shock-fiji-to-pull-off-historic-victory-in-classic-encounter |title=Uruguay shock Fiji in World Cup thriller to pull off historic victory |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/berchesi-kicks-uruguay-4823835-Sep2019/ |title=Uruguay pull off massive shock with World Cup win over Fiji |publisher=The 42 |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle egter teen Georgië (met 7–33), Australië (met 10–45) en Wallis (met 13–35) verloor, waardeur die ''Teros'' weer in die laaste plek uit die toernooi geskakel is. ’n Nagklub in [[Kumamoto]] het tydens die toernooi kriminele klagte teen spelers van die Uruguaanse span weens beweerde skade aan eiendom ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |title=Rugby: Nightclub files criminal complaint against Uruguay players |publisher=[[Kyodo News]] |date=30 Oktober 2019 |accessdate=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031233712/https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In 2020 kon slegs twee tuiswedstryde teen Spanje gespeel word. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in Julie 2021 het Uruguay in rondte 2a beide Chili (met 15–10) en Brasilië (met 36–13) geklop. Aansluitend het die span in Oktober in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom. Op ’n 16–19-wegnederlaag het ’n 34–15-tuisoorwinning gevolg; met ’n algehele telling van 50–34 het Uruguay regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-see-off-usa-to-qualify-for-rugby-world-cup-2023-in-france/ |title=Uruguay see off USA to qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=Planet Rugby |date=10 Oktober 2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens dié toernooi is die span deur die gasheer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] (met 12–27), Italië (met 17–38) en [[All Blacks|Nieu-Seeland]] (met 0–73) geklop, terwyl hulle teen Namibië hul vierde wêreldbekeroorwinning in hul geskiedenis kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870350/uru-36-26-nam-uruguay-comeback-denies-namibia-first-ever-rugby-world-cup-win |title=URU 36–26 NAM: Uruguay comeback denies Namibia first-ever Rugby World Cup win |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 September 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Julie 2025 in die derde rondte afgeskop, waar die Uruguane in die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Paraguane maklike oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle die twee uitspeelwedstryde teen Chili volgens algehele telling naelskraap beklink en daarmee hulle sesde toernooideelname bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Quero-quero (REFON).JPG|duimnael|Die [[bronskiewiet]], embleem van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay speel tradisioneel in ’n hemelblou trui met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Uruguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en blou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |title=Every new international rugby jersey for the Autumn Nations Series 2021 |publisher=Rugby Shirt Watch |date=2 November 2021 |accessdate=20 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820154158/https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |archive-date=20 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die truiborg is die Spaanse [[Banco Santander]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.empresasdeluruguay.com.uy/2021/07/25/santander-se-une-a-la-uru-para-apoyar-al-rugby-nacional/ |title=Santander se une a la URU para apoyar al rugby nacional |publisher=Empresas del Uruguay |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n hemelblou [[bronskiewiet]] op ’n swart agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Teros'' (“die Teros”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Charadriidae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio-charrua-montevideo-2017.jpg|duimnael|Die [[Charrúa-stadion]] in [[Montevideo]], tuisstadion van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay se tuisstadion is die [[Charrúa-stadion]] in die hoofstad [[Montevideo]] met ’n kapasiteit van 14&nbsp;000. Dit is in besit van die [[Departamento Montevideo]], wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie en die sokkervereniging beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |title=Contrato de concesión de uso |publisher=[[Uruguaanse Rugbyunie]] |date=2012 |format=PDF, 1,1&nbsp;MB |accessdate=14 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214033705/http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |archive-date=14 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Peñarol]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychampagneweb.com/Noticia/penarol-sera-local-en-el-estadio-charrua_3250 |title=Peñarol será local en el Estadio Charrúa |publisher=Rugby Champagne |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[Montevideo City Torque]] en ook die Uruguaanse nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Vorige tuisstadions was die fasiliteite van die [[Montevideo-krieketklub]] en die [[Carrasco Poloklub]], die [[Estadio Gran Parque Central|Parque Central]], die [[Estadio Luis Franzini]] en die [[Estadio Parque Federico Omar Saroldi|Estadio Saroldi]] – almal in Montevideo. Tot op hede het die nasionale span slegs drie tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, in 2017 twee keer in [[Maldonado]] en in 2014 een keer in [[Paysandú]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:Uruguay IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Uruguay se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Uruguay het 144 van sy 281 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 51,25%. Uruguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Uruguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay kon tot dusver nie ’n oorwinning oor Argentinië aanteken nie, terwyl hul wenrekord teen Brasilië, Chili en Paraguay positief is. {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 34 || 0 || 34 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 30 || 27 || 3 || 0 || 90,00 |- | {{CHIru}} || 55 || 42 || 12 || 1 || 76,36 |- | {{GERru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ENGru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{FIJru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{JPNru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{CANru}} || 12 || 5 || 7 || 0 || 41,67 |- | {{KASru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NZLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 28 || 27 || 0 || 1 || 96,43 |- | {{PERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{ROMru}} || 15 || 5 || 9 || 1 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 14 || 7 || 7 || 0 || 50,00 |- | {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 20 || 4 || 15 || 1 || 20,00 |- | {{WALru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''281''' || '''144''' || '''133''' || '''4''' || '''51,25''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Uruguay het tot dusver vir vyf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer. Hul beste prestasie tot dusver was een oorwinning elk tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 het Uruguay tot in 2017 aan al die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Hulle het die toernooi vyf keer gewen en 27-keer as naaswenner geëindig. Sedert 2018 neem Uruguay slegs met die reswerespan aan dié toernooi deel.<ref name="sudamericano" /> * Titeloorwinnings (5): 1981, 2014, 2016, 2017, 2025 === Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay het van 1995 tot 2003 an al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay neem sedert 2009 aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deel, waar hulle teen Brasilië, Chili, Kanada en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste prestasie tot dusver was die tweede plek in 2019. === Nasiesbeker === Sedert 2008 neem Uruguay deel aan die Nasiesbeker, waartydens nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak ontmoet. Ná gemengde resultate tydens die eerste toernooie het Uruguay die toernooi van 2017 tot 2019 drie agtereenvolgende keer gewen. * Titeloorwinnings (3): 2017, 2018, 2019 === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Uruguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Uruguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Uruguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Uruguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Uruguaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/01/regulars-and-rookies-on-uruguay-roster-for-july-internationals |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=1 Julie 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Santiago Álvarez]] || [[Skrumskakel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Juan Manuel Tafernaberry]] || Skrumskakel || Uruguay Sewes || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ignacio Álvarez]] || [[Losskakel]] || [[Lobos Rugby|Lobos]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Ícaro Amarillo]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Felipe Etcheverry]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Felipe Arcos Pérez]] || [[Senter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Alfonso Perillo Albarracín]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Joaquín Suárez]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Andrés Vilaseca]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 82 |- | [[Diego Ardao]] || [[Vleuel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Bautista Basso]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ignacio Facciolo]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Justo Ferrario]] || [[Heelagter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Juan González]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Francisco Landauer]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Germán Kessler]] || [[Haker]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 68 |- | [[Joaquín Myszka]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Sebastián Pérez]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Diego Arbelo]] || [[Stut]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Facundo Gattas]] || Stut || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Ignacio Péculo]] || Stut || [[Chicago Hounds]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Reinaldo Piussi]] || Stut || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Mateo Perillo]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Mateo Sanguinetti]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 91 |- | [[Francisco Suárez (rugbyspeler)|Francisco Suárez]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Felipe Aliaga]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Tomás Etcheverry]] || Slot || [[Old Christians Club]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Federico de Los Santos]] || Slot || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Ignacio Dotti]] || Slot || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Manuel Leindekar]] || Slot || [[Oyonnax Rugby|Oyonnax]] || style="text-align:center" | 39 |- | [[Manuel Ardao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Lucas Bianchi]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Santiago Civetta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Carlos Deus]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Manuel Diana]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Manuel Rosmarino]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Los Teros de Uruguay 2015 - Carlos Arboleya.JPG|duimnael|upright|Carlos Arboleya (2015)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Agustín Ormaechea.JPG|duimnael|upright|Agustín Ormaechea (2015)]] [[Lêer:2016 Americas Rugby Championship - Uruguay vs United States - 12.JPG|duimnael|upright|Alejandro Nieto (2016)]] [[Lêer:Felipe Berchesi 2018-02-03.jpg|duimnael|upright|Felipe Berchesi (2018)]] Een voormalige Uruguaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Diego Ormaechea]] || [[Agsteman]] || 2019 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Uruguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 107 |- | {{0}}2 || [[Mateo Sanguinetti]] * || 2014–2025 || {{0}}96 |- | {{0}}3 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || {{0}}86 |- | {{0}}4 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || {{0}}86 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || {{0}}78 |- | {{0}}6 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}7 || [[Mario Sagario]] || 2006–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Dotti]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | {{0}}9 || [[German Kessler]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 71 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Juan Manuel Gaminara]] || 2016–2019 || 40 |- | {{0}}2 || [[Diego Ormaechea]] || 1985–1999 || 37 |- | {{0}}3 || [[Andres Vilaseca]] || 2018–2024 || 24 |- | {{0}}4 || [[Jorge Zerbino]] || 1975–1985 || 20 |- | {{0}}5 || [[Diego Aguirre]] || 2002–2003 || 16 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Klappenbach]] || 2005–2015 || 15 |- | {{0}}7 || [[Mario Lame]] || 1995–2001 || 14 |- | {{0}}8 || [[Eduardo Cerruti]] || 1985–1989 || 10 |- | {{0}}9 || [[Santiago Vilaseca]] || 2015 || 10 |- | 10 || [[Arturo Avalo]] || 2012–2014 || {{0}}9 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Felipe Berchesi]] || 2011–2023 || 381 |- | {{0}}2 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 272 |- | {{0}}3 || [[Juan Menchaca]] || 1998–2007 || 254 |- | {{0}}4 || [[Jerónimo Etcheverry]] || 2008–2016 || 213 |- | {{0}}5 || [[Mathias Arocena]] || 2005–2014 || 204 |- | {{0}}6 || [[Federico Favaro]] || 2013–2021 || 200 |- | {{0}}7 || [[Marcelo Nicola]] || 1998–1995 || 178 |- | {{0}}8 || [[Agustín Ormaechea]] || 2011–2023 || 159 |- | {{0}}9 || [[Jorge Zerbino]] || 1973–1985 || 157 |- | 10 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 151 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 33 |- | {{0}}2 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || 24 |- | {{0}}3 || [[Germán Kessler]] * || 2015–2025 || 22 |- | {{0}}4 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || 19 |- | {{0}}5 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || 18 |- | {{0}}6 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || 16 |- | {{0}}7 || [[Santiago Arata]] * || 2016–2025 || 16 |- | {{0}}8 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 14 |- | {{0}}9 || [[Alfonso Cardoso]] || 1995–2003 || 13 |- | 10 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 12 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Uruguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Daniel Herrera || 1994–2000 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Diego Ormaechea || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Nicolás Inciarte en Fernando Silva || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} José Brancato en Francisco Berrutti || 2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Alberico Passadore || 2007–2008 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} García Porcel || 2008–2009 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Felipe Puig || 2009 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Camardón || 2010 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2011 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || 2011–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Esteban Meneses || 2015–2024 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Uruguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Uruguay national rugby union team|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.uru.org.uy/ Amptelike webwerf van die Uruguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay Uruguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.elpais.com.uy/ovacion/rugby Uruguaanse rugbynuus] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Uruguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] lpc02sfmipk599ud4vme4xqn0uxketx 10 47803 2920138 2731925 2026-07-29T19:30:16Z SpesBona 2720 Opruim 2920138 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = FIFA Sokker-Wêreldbekerstadions vir 2010 |title = Stadions vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] |list1 = [[Kaapstad-stadion]] (Kaapstad) • [[Ellispark-stadion]] (Johannesburg) • [[Vrystaatstadion]] (Bloemfontein) • [[Loftus Versfeld]] (Pretoria) • [[Mbombela-stadion]] (Nelspruit) • [[Moses Mabhidastadion]] (Durban) • [[Nelson Mandelabaaistadion]] (Port Elizabeth) • [[Peter Mokaba-stadion]] (Polokwane) • [[Royal Bafokeng-stadion]] (Rustenburg) • [[ENB-stadion|Sokkerstad]] (Johannesburg) • (Openingskonsert te [[Orlandostadion]]) }}<noinclude> [[Kategorie:Sokkersjablone]]</noinclude> gvnd28g8mgnrcweoqjjx1fs2okrfaxo 3 63675 2920111 2917277 2026-07-29T17:45:06Z Aliwal2012 39067 2920111 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} == [[Nelson Piquet]] == {{Gebruikervoorblad|Nelson Piquet}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 7 Junie 2026 (UTC) : Geluk Gert! Net 'n paar van ons weet wat se harde werk dit is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 7 Junie 2026 (UTC) ::Dankie menere, waardeer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:14, 8 Junie 2026 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{Gebruikervoorblad|David Coulthard}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ja, slegs 'n paar van ons weet watse harde werk dit verg! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 12 Julie 2026 (UTC) : Geluk Gert! Altyd harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 12 Julie 2026 (UTC) ::Dankie, ek waardeer dit! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:49, 13 Julie 2026 (UTC) 31pes0gmjye2tfgkvyfd1lvxfllk4ch 10 79972 2920135 1992233 2026-07-29T19:05:40Z BurgertB 2401 2920135 wikitext text/x-wiki ==Gebruik== Vul die volgende besonderhede in (as die eerste parameter in die Engelse artikel "background" is, verander dit na "bgcolour"): <pre> {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = | name = | image = | caption = | discovery = | discovery_ref = | discoverer = | discovered = | discovery_method = | discovery_site = | mpc_name = | alt_names = | symbol = | mp_category = | orbit_ref = | epoch = | aphelion = | perihelion = | periapsis = | apoapsis = | semimajor = | semiminor = | mean_orbit_radius = | eccentricity = | period = | synodic_period = | avg_speed = | max_speed = | min_speed = | mean_anomaly = | inclination = | asc_node = | long_periastron = | time_periastron = | arg_peri = | properdata = | p_orbit_ref = | p_semimajor = | p_eccentricity = | p_inclination = | p_mean_motion = | perihelion_rate = | node_rate = | satellite_of = | satellites = | physical_characteristics = | flattening = | minorplanet = | dimensions = | equatorial_radius = | polar_radius = | mean_radius = | surface_area = | volume = | mass = | density = | surface_grav = | moment_of_inertia_factor = | escape_velocity = | sidereal_day = | rotation = | rot_velocity = | axial_tilt = | right_asc_north_pole = | declination = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = | single_temperature = | temperatures = | temp_name1 = | min_temp_1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | min_temp_2 = | mean_temp_2 = | max_temp_2 = | temp_name3 = | min_temp_3 = | mean_temp_3 = | max_temp_3 = | temp_name4 = | min_temp_4 = | mean_temp_4 = | max_temp_4 = | spectral_type = | family = | magnitude = | abs_magnitude = | angular_size = | adjectives = | atmosphere = | atmosphere_ref = | scale_height = | surface_pressure = | atmosphere_composition = | moid = | mercury_moid = | venus_moid = | mars_moid = | jupiter_moid = | saturn_moid = | uranus_moid = | neptune_moid = | tisserand = }} </pre> Dit sal so lyk: {{Inligtingskas Planeet | bgcolour =#90D0F8 | name = Neptunus | image = [[Lêer:Neptune.jpg|240px|Die planeet Neptunus]] | caption = Neptunus, soos waargeneem deur die Voyager-wenteltuig op 16 en 17 Augustus 1989. | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = [[Urbain Le Verrier]]<br />[[John Couch Adams]]<br />[[Johann Galle]] | discovered = [[23 September]] [[1846]] | discovery_method = | mpc_name = | alt_names = | symbol = [[Lêer:Neptune symbol.svg|25px|Hoofsaaklik vir [[astrologie]]e gebruik]] | mp_category = | orbit_ref = | epoch = J2000.0 | aphelion = 4&nbsp;553&nbsp;946&nbsp;490&nbsp;km<br />30,441&nbsp;252&nbsp;06&nbsp;AE | perihelion = 4&nbsp;452&nbsp;940&nbsp;833&nbsp;km<br />29,766&nbsp;070&nbsp;95&nbsp;AE | periapsis = | apoapsis = | semimajor = 4&nbsp;503&nbsp;443&nbsp;661&nbsp;km<br />30,10366151&nbsp;AE | semiminor = | mean_orbit_radius = | eccentricity = 0,011214269 | period = 164 jare <br />164,79 jare<br />89&nbsp;666 Neptunus-sondae | synodic_period = 367,49&nbsp;dae | avg_speed = 5,43&nbsp;km/s | max_speed = | min_speed = | mean_anomaly = 267,767281° | inclination = 1,767975° (tot [[Ekliptika]])<br />6,43° (tot die [[son]] se [[ewenaar]])<br />0,72° (tot onveranderbare vlakte) | asc_node = 131,794310° | long_periastron = | time_periastron = | arg_peri = 265,646853° | properdata = | p_orbit_ref = | p_semimajor = | p_eccentricity = | p_inclination = | p_mean_motion = | perihelion_rate = | node_rate = | satellite_of = | satellites = [[Neptunus se natuurlike satelliete|14]] | physical_characteristics = yes | flattening = 0,0171 ± 0,0013 | minorplanet = | dimensions = | equatorial_radius = 24&nbsp;764 ± 15 km<br />(3,883 [[Aarde]]s) | polar_radius = 24&nbsp;341 ± 30 km<br />(3,829 Aardes) | mean_radius = | surface_area = 7,6183{{e|9}}&nbsp;km²<br />(14,98 Aardes) | volume = 6,254{{e|13}}&nbsp;km³<br />(57,74 Aardes) | mass = 1,0243×10²⁶&nbsp;kg<br />(17,147 Aardes) | density = 1,638&nbsp;g/cm³<br />(minder as [[water]]) | surface_grav = 11,15&nbsp;m/s²<br />1,14&nbsp;''g''<br />(by die ewenaar) | escape_velocity = 23,5&nbsp;km/s | sidereal_day = 0,6713&nbsp;dae<br />(16&nbsp;h 6&nbsp;min 36&nbsp;s) | rot_velocity = 2,68 km/s = 9&nbsp;660 km/h<br />(by die ewenaar) | axial_tilt = 28,32° | right_asc_north_pole = 19h 57m 20s<br />299,3° | declination = 42,950° | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,290 (bond)<br />0,41 (geometries) | single_temperature = | temperatures = yes | temp_name1 = Oppervlakte | min_temp_1 = | mean_temp_1 = 72 K | max_temp_1 = | temp_name2 = Wolke | min_temp_2 = | mean_temp_2 = 55 K | max_temp_2 = | temp_name3 = | min_temp_3 = | mean_temp_3 = | max_temp_3 = | temp_name4 = | min_temp_4 = | mean_temp_4 = | max_temp_4 = | spectral_type = | magnitude = | abs_magnitude = 8,02 tot 7,78 | angular_size = 2,2″–2,4″ Boogminute | adjectives = | atmosphere = yes | atmosphere_ref = | scale_height = 19,7&nbsp;±&nbsp;0,6&nbsp;km | surface_pressure = 10 kPa | atmosphere_composition = 80±3,2% [[Waterstof]]<br /> 19±3,2% [[Helium]]<br /> 1,5±0,5% [[Metaan]]<br /> ~0,019% [[Waterdamp]]<br /> ~0,00015% [[Etaan]]<br /> | moid = | mercury_moid = | venus_moid = | mars_moid = | jupiter_moid = | saturn_moid = | uranus_moid = | neptune_moid = | tisserand = }} [[Kategorie:Ruimte-inligtingskassjablone]] [[Kategorie:Sjabloondokumentasie]] ctkaom79c69zrktv3pnzwynwgqke9vi 0 87235 2920080 2919945 2026-07-29T12:05:43Z Gaius le Roux 203341 /* Geskiedenis */ 2920080 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Hoedspruit | nativename = | image = Rear view medium shot over the right shoulder as Captain Chris Wheeler, assigned to the 52nd Fighter Wing at Spangdalem Air Base, Germany, and working as an Air Traffic Control Lias - DPLA - 95290b62e2b2e5bbae424b2a2591f118.jpeg | image-width = 230px | caption = Personeel werk in die beheertoring tydens ''ATLAS RESPONSE''. (Foto op 8 Maart 2000 deur 'n VSA- militêre fotograaf geneem) | IATA = HDS | ICAO = FAHS | type = Militêr en siviel | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Hoedspruit]], [[Limpopo]] | elevation-m = 531 | elevation-f = 1742 | coordinates ={{Koördinate|24|21|17|S|31|03|01|E|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-LP | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Limpopo | pushpin_label_position = | pushpin_label = FAHS | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Limpopo</center> | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_hoedspruit/Default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = y | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2 115 | r1-length-f = 6 939 | r1-surface = Teer | r2-number = 18/36 | r2-length-m = 3 991 | r2-length-f = 13 094 | r2-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Hoedspruit''' ([[IATA]]: '''HDS''', [[ICAO]]: '''FAHS''') is 'n militêre lugmagbasis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë langsaan die [[Krugerwildtuin]]. Teen die einde van die 1990's is 'n onbenutte deel van die basis omskep in 'n burgerlike lughawe, genaamd Eastgate-lughawe. Dit het ook as 'n moontlike noodlandingsplek vir die [[VSA|Amerikaanse]] [[ruimtependeltuig]] gedien, weens sy lang aanloopbaan van byna 4&nbsp;kilometer.<ref>[http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm Space Shuttle Emergency Landing Sites] at globalsecurity.org</ref> == Tuiste van eenhede == * 19 Eskader, SALM - [[helikopter]]-eskader * 101 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag) * 514 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste * 7 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsondersteuning * Laeveld Lugruimtebeheersektor- Lugruimtebeheer * Lugmag Bevel-en-beheerskool (opleiding) == Geskiedenis == Die basis is op 1 Julie 1978 geopen as '''LMB Hoedspruit'''.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/hoedspruit.htm AFB Hoedspruit] at globalsecurity.org</ref> Dit is van die begin af ontwerp as 'n hoogs beskermde oorlogsbasis. As sodanig, het dit gepantserde en ondergrondse loodse, met bedekte [[vegvliegtuie]] op 24-uur-bystand naby aan die aanloopbane geplaas vir onmiddellike opstyging en reaksie. Die basis wemel van wild, omring deur die 25 km² '''Lugmagbasis Hoedspruit Wildreservaat'''. Om die aanloopbaan skoon van diere te hou was 'n reuse probleem. Dus het die basis drie [[jagluiperd]]s ingevoer om die vliegveld te patroleer, met die resultaat dat diere se lastigheid op die aanloopbaan met 90% afgeneem het. Nog 'n Suid-Afrikaanse Lugmagbasis, [[Lugmagbasis Makhado]], het sedertdien ook die konsep aanvaar. Die basis se leuse is ''Pro Nostrorum Pace'' ("Vrede vir ons inwoners").<ref>[http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/3/air-force-base-hoedspruit saairforce.co.za]</ref> == Eastgate-lughawe == [[lêer:Eastgate Airport.jpg|duimnael|regs|280px|'n Oop wildbesigtigingsvoertuig by die Eastgate-terminaal van die lughawe]] 'n Burgerlike lughawe, bekend as die Eastgate-lughawe, is aan die suidelike punt van die lughawe geopen in die vroeë 1990's. Die terminaal se vernaamste gebruik is vir [[toeriste]] wat privaat wildreservate in die gebied wil besoek, sowel as vir toegang tot die [[Krugerwildtuin]] via die nabygeleë Orpenhek.<ref>{{en}} [http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html Limpopo Departement van Paaie en Vervoer webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120804135326/http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html |date= 6 Junie 2022 }}</ref> === Geskeduleerde vlugte === [[South African Express]] het voorheen daagliks van [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] in [[Johannesburg]], en drie keer per week na die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] gevlieg, maar die redery is in 2020 ontbind.<ref>[http://www.eastgateairport.co.za/flight-information/flight-schedules/ Burgerlike vlugte na/van Eastgate-lughawe]</ref> Tans (2024) bedien die rederye [[Airlink]] en CemAir die lughawe direk vanaf Johannesburg en Kaapstad.<ref>[https://www.flyairlink.com/en/za/ Airlink se besprekingsblad]</ref><ref>[https://www.flycemair.co.za/ CemAir se besprekingsblad]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=nl&q=AFB+Hoedspruit,+Maruleng+Rural,+Zuid-Afrika&sll=-29.969806,30.949001&sspn=114.428213,270&ie=UTF8&cd=1&geocode=FZxxjP4dORTYAQ&split=0&t=k&ll=-24.358435,31.048307&spn=0.068651,0.131836&z=14&iwloc=A LMB Hoedspruit op 'n Googlekaart] {{en-vertaal|Air Force Base Hoedspruit}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] eei50hpxavsda1urdmkpgi3hjvwdstg 2920191 2920080 2026-07-30T06:46:03Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2920191 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Hoedspruit | nativename = | image = Rear view medium shot over the right shoulder as Captain Chris Wheeler, assigned to the 52nd Fighter Wing at Spangdalem Air Base, Germany, and working as an Air Traffic Control Lias - DPLA - 95290b62e2b2e5bbae424b2a2591f118.jpeg | image-width = 230px | caption = Personeel werk in die beheertoring tydens ''ATLAS RESPONSE''. (Foto op 8 Maart 2000 deur 'n VSA- militêre fotograaf geneem) | IATA = HDS | ICAO = FAHS | type = Militêr en siviel | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Hoedspruit]], [[Limpopo]] | elevation-m = 531 | elevation-f = 1742 | coordinates ={{Koördinate|24|21|17|S|31|03|01|E|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-LP | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Limpopo | pushpin_label_position = | pushpin_label = FAHS | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Limpopo</center> | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_hoedspruit/Default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = y | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2 115 | r1-length-f = 6 939 | r1-surface = Teer | r2-number = 18/36 | r2-length-m = 3 991 | r2-length-f = 13 094 | r2-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Hoedspruit''' ([[IATA]]: '''HDS''', [[ICAO]]: '''FAHS''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en is langs die [[Krugerwildtuin]] geleë. Teen die einde van die 1990's is 'n onbenutte deel van die basis omskep in 'n burgerlike lughawe, genaamd Eastgate-lughawe. Dit het ook as 'n moontlike noodlandingsplek vir die [[VSA|Amerikaanse]] [[ruimtependeltuig]] gedien, weens sy lang aanloopbaan van byna 4&nbsp;kilometer.<ref>[http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm Space Shuttle Emergency Landing Sites] at globalsecurity.org</ref> == Tuiste van eenhede == * 19 Eskader, SALM - [[helikopter]]-eskader * 101 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag) * 514 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste * 7 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsondersteuning * Laeveld Lugruimtebeheersektor- Lugruimtebeheer * Lugmag Bevel-en-beheerskool (opleiding) == Geskiedenis == Die basis is op 1 Julie 1978 geopen as '''LMB Hoedspruit'''.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/hoedspruit.htm AFB Hoedspruit] at globalsecurity.org</ref> Dit is van die begin af ontwerp as 'n hoogs beskermde oorlogsbasis. As sodanig, het dit gepantserde en ondergrondse loodse, met bedekte [[vegvliegtuie]] op 24-uur-bystand naby aan die aanloopbane geplaas vir onmiddellike opstyging en reaksie. Die basis wemel van wild, omring deur die 25 km² '''Lugmagbasis Hoedspruit Wildreservaat'''. Om die aanloopbaan skoon van diere te hou was 'n reuse probleem. Dus het die basis drie [[jagluiperd]]s ingevoer om die vliegveld te patroleer, met die resultaat dat diere se lastigheid op die aanloopbaan met 90% afgeneem het. Nog 'n Suid-Afrikaanse Lugmagbasis, [[Lugmagbasis Makhado]], het sedertdien ook die konsep aanvaar. Die basis se leuse is ''Pro Nostrorum Pace'' ("Vrede vir ons inwoners").<ref>[http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/3/air-force-base-hoedspruit saairforce.co.za]</ref> == Eastgate-lughawe == [[lêer:Eastgate Airport.jpg|duimnael|regs|280px|'n Oop wildbesigtigingsvoertuig by die Eastgate-terminaal van die lughawe]] 'n Burgerlike lughawe, bekend as die Eastgate-lughawe, is aan die suidelike punt van die lughawe geopen in die vroeë 1990's. Die terminaal se vernaamste gebruik is vir [[toeriste]] wat privaat wildreservate in die gebied wil besoek, sowel as vir toegang tot die [[Krugerwildtuin]] via die nabygeleë Orpenhek.<ref>{{en}} [http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html Limpopo Departement van Paaie en Vervoer webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120804135326/http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html |date= 6 Junie 2022 }}</ref> === Geskeduleerde vlugte === [[South African Express]] het voorheen daagliks van [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] in [[Johannesburg]], en drie keer per week na die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] gevlieg, maar die redery is in 2020 ontbind.<ref>[http://www.eastgateairport.co.za/flight-information/flight-schedules/ Burgerlike vlugte na/van Eastgate-lughawe]</ref> Tans (2024) bedien die rederye [[Airlink]] en CemAir die lughawe direk vanaf Johannesburg en Kaapstad.<ref>[https://www.flyairlink.com/en/za/ Airlink se besprekingsblad]</ref><ref>[https://www.flycemair.co.za/ CemAir se besprekingsblad]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=nl&q=AFB+Hoedspruit,+Maruleng+Rural,+Zuid-Afrika&sll=-29.969806,30.949001&sspn=114.428213,270&ie=UTF8&cd=1&geocode=FZxxjP4dORTYAQ&split=0&t=k&ll=-24.358435,31.048307&spn=0.068651,0.131836&z=14&iwloc=A LMB Hoedspruit op 'n Googlekaart] {{en-vertaal|Air Force Base Hoedspruit}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] ihhzgxp0jlq8vozxx3zylzve5k9vehx 2920192 2920191 2026-07-30T06:49:26Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2920192 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Hoedspruit | nativename = | image = Rear view medium shot over the right shoulder as Captain Chris Wheeler, assigned to the 52nd Fighter Wing at Spangdalem Air Base, Germany, and working as an Air Traffic Control Lias - DPLA - 95290b62e2b2e5bbae424b2a2591f118.jpeg | image-width = 230px | caption = Personeel werk in die beheertoring tydens ''ATLAS RESPONSE''. (Foto op 8 Maart 2000 deur 'n VSA- militêre fotograaf geneem) | IATA = HDS | ICAO = FAHS | type = Militêr en siviel | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Hoedspruit]], [[Limpopo]] | elevation-m = 531 | elevation-f = 1742 | coordinates ={{Koördinate|24|21|17|S|31|03|01|E|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-LP | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Limpopo | pushpin_label_position = | pushpin_label = FAHS | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Limpopo</center> | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_hoedspruit/Default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = y | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2 115 | r1-length-f = 6 939 | r1-surface = Teer | r2-number = 18/36 | r2-length-m = 3 991 | r2-length-f = 13 094 | r2-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Hoedspruit''' ([[IATA]]: '''HDS''', [[ICAO]]: '''FAHS''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en is langs die [[Krugerwildtuin]] geleë. Teen die einde van die 1990's is 'n onbenutte deel van die basis omskep in 'n burgerlike lughawe, genaamd Eastgate-lughawe. Dit het ook as 'n moontlike noodlandingsplek vir die [[VSA|Amerikaanse]] [[ruimtependeltuig]] gedien, weens sy lang aanloopbaan van byna 4&nbsp;kilometer.<ref>[http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm Space Shuttle Emergency Landing Sites] at globalsecurity.org</ref> == Tuiste van eenhede == * 19 Eskader, SALM - [[helikopter]]-eskader * 101 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag) * 514 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste * 7 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsondersteuning * Laeveld Lugruimtebeheersektor- Lugruimtebeheer * Lugmag Bevel-en-beheerskool (opleiding) == Leuse == Die basis se leuse is ''Pro Nostrorum Pace'' ("Vrede vir ons inwoners").<ref>[http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/3/air-force-base-hoedspruit saairforce.co.za]</ref> == Geskiedenis == Die basis is op 1 Julie 1978 geopen as '''LMB Hoedspruit'''.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/hoedspruit.htm AFB Hoedspruit] at globalsecurity.org</ref> Dit is van die begin af ontwerp as 'n hoogs beskermde oorlogsbasis. As sodanig, het dit gepantserde en ondergrondse loodse, met bedekte [[vegvliegtuie]] op 24-uur-bystand naby aan die aanloopbane geplaas vir onmiddellike opstyging en reaksie. Die basis wemel van wild, omring deur die 25 km² '''Lugmagbasis Hoedspruit Wildreservaat'''. Om die aanloopbaan skoon van diere te hou was 'n reuse probleem. Dus het die basis drie [[jagluiperd]]s ingevoer om die vliegveld te patroleer, met die resultaat dat diere se lastigheid op die aanloopbaan met 90% afgeneem het. Nog 'n Suid-Afrikaanse Lugmagbasis, [[Lugmagbasis Makhado]], het sedertdien ook die konsep aanvaar. == Eastgate-lughawe == [[lêer:Eastgate Airport.jpg|duimnael|regs|280px|'n Oop wildbesigtigingsvoertuig by die Eastgate-terminaal van die lughawe]] 'n Burgerlike lughawe, bekend as die Eastgate-lughawe, is aan die suidelike punt van die lughawe geopen in die vroeë 1990's. Die terminaal se vernaamste gebruik is vir [[toeriste]] wat privaat wildreservate in die gebied wil besoek, sowel as vir toegang tot die [[Krugerwildtuin]] via die nabygeleë Orpenhek.<ref>{{en}} [http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html Limpopo Departement van Paaie en Vervoer webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120804135326/http://www.ldrt.gov.za/wp-content/Limpopo_Databank/airfreight/1/index.html |date= 6 Junie 2022 }}</ref> === Geskeduleerde vlugte === [[South African Express]] het voorheen daagliks van [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] in [[Johannesburg]], en drie keer per week na die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] gevlieg, maar die redery is in 2020 ontbind.<ref>[http://www.eastgateairport.co.za/flight-information/flight-schedules/ Burgerlike vlugte na/van Eastgate-lughawe]</ref> Tans (2024) bedien die rederye [[Airlink]] en CemAir die lughawe direk vanaf Johannesburg en Kaapstad.<ref>[https://www.flyairlink.com/en/za/ Airlink se besprekingsblad]</ref><ref>[https://www.flycemair.co.za/ CemAir se besprekingsblad]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=nl&q=AFB+Hoedspruit,+Maruleng+Rural,+Zuid-Afrika&sll=-29.969806,30.949001&sspn=114.428213,270&ie=UTF8&cd=1&geocode=FZxxjP4dORTYAQ&split=0&t=k&ll=-24.358435,31.048307&spn=0.068651,0.131836&z=14&iwloc=A LMB Hoedspruit op 'n Googlekaart] {{en-vertaal|Air Force Base Hoedspruit}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] dcbmxkon4sef3kcm5cqfkyysk570fu6 10 87796 2920139 2731902 2026-07-29T19:30:18Z SpesBona 2720 Opruim 2920139 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = FIFA Sokker-Wêreldbekerstadions vir 2014 |title = Stadions vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014]] |list1 = [[Mineirão]] (Belo Horizonte) • [[Estádio Nacional Mané Garrincha|Estádio Nacional]] (Brasília) • [[Arena Pantanal]] (Cuiabá) • [[Arena da Baixada]] (Curitiba) • [[Castelão]] (Fortaleza) • [[Arena da Amazônia]] (Manaus) • [[Arena das Dunas]] (Natal) • [[Estádio Beira-Rio|Beira-Rio]] (Porto Alegre) • [[Arena Pernambuco]] (Recife) • [[Estádio do Maracanã|Maracanã]] (Rio de Janeiro) • [[Arena Fonte Nova]] (Salvador) • [[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]] (São Paulo) }}<noinclude> [[Kategorie:Sokkersjablone]]</noinclude> 8n9lmep7j6jj7muq3zsdpcfmhh07onc 0 90428 2920231 2478410 2026-07-30T09:12:48Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2920231 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Piet Uys | bynaam = | beeld = Voortrekker Monument May 2006, IMG 3035.jpg | onderskrif = [[Fries (boukunde)|Fries]] in die heldesaal van die [[Voortrekkermonument]], [[Pretoria]]. 'n Insident in die Slag van Italeni op 6 April 1838 word uitgebeeld, wat naby Dingaanstat plaasgevind het. Dirkie Uys verdedig sy gewonde vader, Piet Uys, tot die dood. | geboortenaam = Petrus Lafras Uys | geboortedatum = [[1797]] | geboorteplek = Plaas Potteberg, dist. [[Swellendam]] | dood_datum = [[11 April]] [[1838]] | sterfteplek = [[Slag van Italeni|Italeni]], [[Zoeloeland]] | ouers = Jacobus Johannes “Koos Bybel” Uys (1770–1838)<br />Susanna Margaretha Moolman | titel = Kommandant | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | beroep = Voortrekkerleier | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = Jacobus Johannes “Cobus” Uys, jonger broer | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Alida Maria Uys | kinders = “Kruppel” Koos (1819–1886)<br />Dirk Cornelis (1823–1838)<br />Petrus Lafras “Piet Hlobane” (1827–1879) | webwerf = | handtekening = }} '''Petrus Lafras Uys''' (1797 - 1838) is op Potteberg in die distrik [[Swellendam]] gebore op 10 Julie 1797. Hy was 'n Voortrekkerleier wat in 'n vergeldingsekspedisie teen die Zoeloes omgekom het in die [[Slag van Italeni]] op 6 April 1838. Hy het die grootste gedeelte van sy vroeëre lewe aan die Oosgrens deurgebring, hy het ook deelgeneem aan die [[Sesde Grensoorlog]] en in 1837 sluit hy aan by 'n geselskap wat uit 23 waens van 100 tot 'n 150 trekkers aan, wat deur sy vader Jacobus Uys gelei is. Sy vader Jacobus Uys was ook in 1837 geëer met 'n [[Bybel]] van die [[1820-Setlaars|Britse Setlaars]] wat op [[Grahamstad]] aan hom gee is. Hy het 'n rol gespeel in die beplanning van die regering van die Trekkers en om hulle te motiveer om [[KwaZulu-Natal]] binne te gaan. Hy sterf op 6 April 1838 saam met sy seun [[Dirkie Uys]] by Italeni nadat hulle deur die [[Zoeloes]] omsingel was. == Biografiese gegewens == Piet Uys se geboortedag is onbekend, maar hy is op [[23 Oktober]] [[1797]] in [[Swellendam]] gedoop.<ref>{{cite journal|title=Die lewe en werk van Petrus Lafras Uys|first=Willem Jakobus|last=Markram|year=2001|doi=10019.1/51858}}</ref> Sy pa was ’n baie godsdienstige man en het die bynaam van Koos Bybel gehad. Die gesin het later na [[Uitenhage]] getrek, waar Koos Uys verskeie besighede besit het. Hulle het ook naby die huidige [[Humansdorp]] geboer. Op 18 is Uys met sy niggie, Alida, getroud. Hulle het drie kinders gehad. Hy het onder Britse gesag aan die [[Vierde Grensoorlog|Vierde]] en [[Vyfde Grensoorlog|Vyfde Grensoorloë]] deelgeneem, waar hy as leier na vore getree het. In 1834 het hy ’n sogenaamde kommissietrek (verkenningstog) met die oog op ’n “landsverlating” (soos die Groot Trek soms deur die Trekkers self genoem is) Natal toe gelei. Hy het met ’n baie gunstige oordeel teruggekeer, maar sy trek daarheen is deur die [[Sesde Grensoorlog]] vertraag. == Openbare lewe == Die beeld word soms van die Voortrekkers geskep dat almal veeboere was wat reeds voor die Trek semi-nomadiese lewens gelei het en boonop nie goed ontwikkeld was nie. Dit geld beslis nie vir die Uys-familie nie. Trouens, in hulle persoonlike vriendekring het mense soos sir [[Benjamin D'Urban]] (goewerneur aan die Kaap) sowel as die latere goewerneur, sir [[Harry Smith]], getel. Terwyl hulle wel geboer het, het hulle ook ander sakebelange gehad. == Die kommissietrek == Voor die Sesde Grensoorlog in 1835 uitgebreek het, het Uys op ’n kommissietrek, oftewel verkenningstog, Natal toe vertrek. Hy is deur sy vrou en nog ’n aantal ander familielede vergesel. Daar word vertel dat, toe hy dié streek die eerste keer gesien het, hy gesê het dat slegs die paradys mooier kon wees. Die geselskap het Port Natal (later [[Durban]]) besoek en voorlopige onderhandelings met die Zoeloe-koning, [[Dingaan]], aangeknoop. Die geselskap is vriendelik deur Dingaan ontvang. Die gedagte dat grond permanent verkoop kan word, het nie in die Afrika-tradisie bestaan nie. Verblyfreg kon wel teen vergoeding gegee word. Dit was waarskynlik wat Dingaan in gedagte gehad het. Uys het vertrek om die goeie nuus in die [[Kaapkolonie]] mee te deel. Een van Uys se seuns is by Dingaan agtergelaat, as ’n teken dat hulle bedoelings opreg was. Hierdie seun het egter so verlang, dat Dingaan besluit het om hom vry te laat. Twee getroue soldate moes Uys junior vergesel tot hulle die geselskap ingehaal het. == Aansluiting by die Groot Trek == Dit het die Uyse langer as verwag geneem om Natal toe terug te keer, omdat hulle eers aan die Sesde Grensoorlog deelgeneem het en daarna kopers vir hulle plase moes vind. Teen 1837 het die Uys-Trek (omtrent 100 mense) uit die omgewing van Uitenhage vertrek. Hulle goeie verhouding met die Britse Setlaars, wat sedert 1820 in die Oos-Kaap gevestig het, is bewys met die skenking van ’n Engelse Bybel. Dit was ’n afskeidsgeskenk wat ’n groot getal Setlaars tydens ’n plegtige seremonie aan Uys oorhandig het. Die hoof van die Uys-trek was eintlik Piet Uys se pa, Jacobus, of Koos Bybel. Piet was egter ’n dinamiese persoon en kragtige karakter, terwyl sy pa teen die tyd van die Trek al effens bejaard was. Piet was dus in praktyk die leier. Soos verskeie ander Trekleiers, het Uys sy naam as aanvoerder in die Grensoorloë aan die Kaapse Oosgrens gemaak. Hy kon ook nie verstaan dat die Britse regering telkens die maatreëls wat volgens die grensboere noodsaaklik vir rus en vrede was, teruggetrek het nie. Toe Uys in 1837 by die Voortrekkers aansluit, was hy ontnugter dat hulle reeds ’n grondwet opgestel en regeerders aangewys het, nog voor hy daar was. As gevolg van sy verkenningstog het hy waarskynlik gevoel dat hy die voortou moes neem, veral as daar verder met Dingaan onderhandel moes word. Daarom het hy geweier om die verkose regering te erken en aangedring dat ’n nuwe grondwet op model van die VSA s’n geskryf moes word. Die ander het hulle nie te veel aan Uys se protes gesteur nie. == Die veldtog teen Silkaats == Teen hierdie agtergrond het Uys besluit om eers vir [[Andries Hendrik Potgieter|Hendrik Potgieter]], die ander trekleier wat tot geen posisie verkies is nie, na die land oorkant die [[Vaalrivier]] te vergesel. Potgieter het geglo dat die Trek in daardie rigting moes gaan, maar dat die Matabeles onder Silkaats se mag eers gebreek moes word. Potgieter en [[Gerrit Maritz]] het reeds met ’n vorige veldtog oorwinnings oor die Matabeles behaal, maar hulle was steeds ’n bedreiging op die Hoëveld van die latere Transvaal en Vrystaat. Uys het dus saam met Potgieter op ’n uiters suksesvolle veldtog vertrek, waartydens [[Silkaats]] (of Mzilikazi, die Matabele-koning) se mag gebreek is. Die hele stam het noord van die Limpopo in die huidige [[Zimbabwe]] hervestig. Met die twee leiers se terugkeer na die gekombineerde Voortrekker-geselskap, het hulle dit verlate gevind. Die Trek het reeds Natal toe vertrek. Potgieter het besluit om in die latere Vrystaat agter te bly, maar Uys het tog na die ander Voortrekkers vertrek. Daar het hy egter so onwelkom gevoel, dat hy na Potgieter teruggekeer het, al het hy geglo dat hy die Trek Natal toe moes lei. == Strafkommando teen die Zoeloes en sy uiteindelike sterfte == Ná koning [[Dingaan]] van die Zoeloes die Voortrekkers se “goewerneur”, [[Piet Retief]], vermoor en ander Trekkers aangeval het, het Uys en Potgieter albei Natal toe vertrek om ’n strafekspedisie te onderneem. Sommige lede van die Uys-trek was deel van Retief se geselskap, wat ernstige emosies uitgelok het. Tydens Uys en Potgieter se veldtog teen Silkaats, of die maande daarna in die Vrystaat, moes daar verwydering tussen hulle ingetree het. Nie een was bereid om die veldtog teen Dingaan onder die ander se leierskap aan te pak nie. Uiteindelik is besluit dat elkeen aan die hoof van sy eie manne, maar in een kommando, sou uittrek. Uit die staanspoor was daar meningsverskille, wat nie ’n besonder suksesvolle veldtog voorspel het nie. Hierdie strafekspedisie is met ’n perdekommando aangepak. Dit was ook die geval met die hoogs suksesvolle ekspedisie teen Silkaats. Zoeloeland was egter ’n ander saak, want die terrein was meer bos- en bergagtig. Die Zoeloes se voetsoldate kon makliker beweeg en die perderuiters in ’n lokval lei. By Italeni is die Voortrekkers juis in ’n lokval gelei. Toe hulle moes besluit om aan te val of nie, het die twee leiers teenoorgestelde standpunte ingeneem. Uys wou aanval en Potgieter nie. Uys het uitgeroep dat as Potgieter te bang was, hy die Zoeloes net met sy eie manne sou aanval. Potgieter het wel aan die aanval deelgeneem, maar baie halfhartig. Tydens die Slag van Italeni het ’n Zoeloe-assegaai Uys se rug tussen sy blaaie binnegedring. Dit was gou duidelik dat hy sou sterf, maar Uys het enige hulp van sy manne van die hand gewys. Hy was bang dat hulle ook gewond of gedood sou word. Uiteindelik is hy op sy perd se rug, met sy seun Dirkie aan sy sy, dood. Dit was vir sy ondersteuners ’n geweldige slag. == Bronne == * C.W.H. Van der Post, ''[https://www.gutenberg.org/files/37028/37028-h/37028-h.htm Piet Uijs, of lijden en strijd der voortrekkers in Natal]'', roman, 1918. * ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]''. [[Eric Rosenthal]]. 1967 * [http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/groot-trek/biografiese-profiele/5457-2/ Internetmuseum vir Afrikanergeskiedenis] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uys, Piet}} [[Kategorie:Voortrekkerleiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1797]] [[Kategorie:Sterftes in 1838]] k2tqt7kpja51kku3umj4dq1qlr031yf 0 95254 2920248 1892258 2026-07-30T10:35:45Z Aliwal2012 39067 2920248 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = 隋 |conventional_long_name = Sui-dinastie |common_name = Sui |continent=Asië |region1=Oos-Asië |region2= |country= |era=Antieke tydperk |status=State unie |year_start = 581 |year_end = 618 |date_start = 4 Maart |date_end = 23 Mei |event_start = Kroonbestyging van Yang Jian |event_end = Afgeskaf deur Li Yuan |p1 = Suidelike en Noordelike Dinastieë |flag_p1 = |s1 = Tang-dinastie |flag_s1 = |image_flag = |image_coat = |image_map = Cheui Dynasty 581 CE.png |image_map_caption = China onder die bewind van die Sui-dinastie (maroen), omstreeks 609&nbsp;n.C. |national_motto = |national_anthem = |capital = [[Daxing]] (581–605)<br />[[Luoyang]] (605–614） |common_languages = [[Chinees|Middel-Chinees]] |government_type = Monargie |title_leader = Keiser | year_leader1=581–604 |leader1=Wen | year_leader2=604–617 |leader2=Yang | year_leader3=617–618 |leader3=Gong | year_leader4= |leader4= | year_leader5= |leader5= | year_leader6= |leader6= |legislature = |religion = [[Boeddhisme]]<br />[[Taoïsme]]<br />[[Konfusianisme]]<br />Chinese volksreligie |house1 = |house2 = |stat_year1=609 |stat_area1= |stat_pop1=46019956 |stat_year2=612 |stat_area2=4100000 |stat_pop2= |currency = Chinese munte en banknote |footnotes = }} Die '''Sui-dinastie''' (581–618&nbsp;n.C.) was ’n kortstondige [[China|Chinese]] dinastie. Dit het op die [[Suidelike en Noordelike Dinastieë]] gevolg nadat keiser Wen van Sui China weer herenig het ná meer as ’n eeu van verdeling tussen Noord en Suid. == Geskiedenis == Keisers Wen en Yang van Sui het verskeie gesentraliseerde hervormings ingestel om onder meer ekonomiese ongelykheid uit te wis en landbouproduksie te verhoog. Hulle het ook [[Boeddhisme]] deur die ryk versprei en aangemoedig en groot bouprojekte aangepak, onder meer ’n uitbreiding van die [[Groot Muur]] en die grawe van die Groot Kanaal. Ná duur en rampspoedige veldtogte teen die Koreaanse koninkryk Goguryeo is die Chinese in 614 verslaan, en daarna het die staat verbrokkel weens ’n reeks volksopstande. Keiser Yang se ministers het hom in 618 vermoor. Intussen het die aristokraat Li Yuan in die noorde ’n opstand gereël en daarna die troon bestyg as keiser Gaozu van Tang. Dit was die begin van die [[Tang-dinastie]], een van die suksesvolste dinastieë in die Chinese gekiedenis. Die kort bestaan van die Sui-dinastie (net 37 jaar) word toegeskryf aan die groot eise wat aan die burgers gestel is, onder meer swaar belasting en verpligte arbeid aan die groot bouprojekte. == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Sui dynasty}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sui dynasty|Engelse Wikipedia]] {{Chinese keiserlike dinastieë}} [[Kategorie:Chinese dinastieë]] 3j758k3rc9wfxphz85o26oud1td6ytl 0 101493 2920112 2918112 2026-07-29T17:54:36Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2920112 wikitext text/x-wiki Die '''Kanadese Grand Prix''' (in Frans bekend as die ''Grand Prix du Canada'') is 'n [[motorsport|motorwedren]] wat sedert 1961 jaarliks in [[Kanada]] gehou word. Dit vorm deel van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskapsreeks sedert 1967. == Vorige wenners == [[Lêer:cgp podium 1998.jpg|duimnael|[[Giancarlo Fisichella]], [[Michael Schumacher]] en [[Eddie Irvine]] op die podium van die [[1998 Kanadese Grand Prix]].]] [[Lêer:mtlgrandp.jpg|duimnael|Motorsportentoesiaste stroom elke jaar in hul duisende na die byeenkoms.]] [[Lêer:Circuit Gilles Villeneuve.svg|duimnael|regs|Diagram van die Gilles Villeneuve-renbaan]] [[Lêer:Montreal 1979.jpg|duimnael|regs|Circuit Gilles Villeneuve, gebruik van 1978 tot 1986]] [[Lêer:Mosport.svg|duimnael|regs|Mosport Park, 1961 tot 1977]] [[Lêer:Circuit Mont Tremblant.png|duimnael|regs|Mont-Tremblant, gebruik in 1968 en 1970]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- style="background:#ddd;" |- ! [[2026 Kanadese Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="5"| [[Gilles Villeneuve-renbaan|Gilles Villeneuve]] |- ! [[2025 Kanadese Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|VK}} [[George Russell]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2024 Kanadese Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2023 Kanadese Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Kanadese Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-RBPT]] |- ! 2021 | align=center rowspan="2" colspan="3" |''nie plaasgevind nie, weens koronaviruspandemie'' |- ! 2020 |- ! [[2019 Kanadese Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="10"| [[Gilles Villeneuve-renbaan|Gilles Villeneuve]] |- ! [[2018 Kanadese Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Kanadese Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Kanadese Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Kanadese Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Kanadese Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2013 Kanadese Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Kanadese Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Kanadese Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2010 Kanadese Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- style="background:#ddd;" ! 2009 |align=center colspan=4| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2008 Kanadese Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|POL}} [[Robert Kubica]] | {{vlagikoon|SUI}} [[Sauber]]-[[BMW]] |rowspan="21"|[[Gilles Villeneuve-renbaan|Gilles Villeneuve]] |- ! [[2007 Kanadese Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2006 Kanadese Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2005 Kanadese Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Kanadese Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Kanadese Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Kanadese Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Kanadese Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Ralf Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2000 Kanadese Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1999 Kanadese Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Kanadese Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1997 Kanadese Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Kanadese Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1995 Kanadese Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Jean Alesi]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1994 Kanadese Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford]] |- ! [[1993 Kanadese Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Kanadese Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1991 Kanadese Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford]] |- ! [[1990 Kanadese Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Kanadese Grand Prix|1989]] |{{vlagikoon|BEL}} [[Thierry Boutsen]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1988 Kanadese Grand Prix|1988]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- style="background:#ddd;" ! 1987 |align=center colspan=4| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[1986 Kanadese Grand Prix|1986]] |{{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |rowspan="5"|[[Gilles Villeneuve-renbaan|Gilles Villeneuve]] |- ! [[1985 Kanadese Grand Prix|1985]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Michele Alboreto]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1984 Kanadese Grand Prix|1984]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]] |- ! [[1983 Kanadese Grand Prix|1983]] |{{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1982 Kanadese Grand Prix|1982]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] |{{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]] |- ! [[1981 Kanadese Grand Prix|1981]] |{{vlagikoon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | [[Equipe Ligier|Ligier-Matra]] |rowspan="4"| Île Notre-Dame |- ! [[1980 Kanadese Grand Prix|1980]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford]] |- ! [[1979 Kanadese Grand Prix|1979]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford]] |- ! [[1978 Kanadese Grand Prix|1978]] |{{vlagikoon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1977 Kanadese Grand Prix|1977]] |{{vlagikoon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] | Wolf-[[Cosworth|Ford]] |rowspan="2"|[[Mosport Internasionale Renbaan|Mosport Park]] |- ! [[1976 Kanadese Grand Prix|1976]] |{{vlagikoon|VK}} [[James Hunt]] |{{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] |- style="background:#ddd;" ! 1975 |align=center colspan=4| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[1974 Kanadese Grand Prix|1974]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] |{{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] |rowspan="4"|Mosport Park |- ! [[1973 Kanadese Grand Prix|1973]] |{{vlagikoon|VSA}} Peter Revson |{{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] |- ! [[1972 Kanadese Grand Prix|1972]] |{{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] |- ! [[1971 Kanadese Grand Prix|1971]] |{{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] |{{vlagikoon|VK}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] |- ! [[1970 Kanadese Grand Prix|1970]] |{{vlagikoon|BEL}} [[Jacky Ickx]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Mont-Tremblant |- ! 1969 |{{vlagikoon|BEL}} [[Jacky Ickx]] |{{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Ford]] | Mosport Park |- ! 1968 |{{vlagikoon|NZL}} Denny Hulme |{{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] | Mont-Tremblant |- ! 1967 |{{vlagikoon|AUS}} [[Jack Brabham]] |{{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-Repco | Mosport Park |} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 8175my2qb900tv911kdi6p3xgdcejcr 0 111155 2920096 1698019 2026-07-29T13:49:15Z JMK 649 kyk ook 2920096 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Oberholzer | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 26 |latm = 20 |lats = 49 | longd = 27 |longm = 22 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Wesrand | munisipaliteit = Merafong City | stigtingsdatum = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 35.8% | persent_kleurling = 1.2% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 61.7% | persent_ander = 0.4% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 55.4% | demografie2_titel2 = [[Tswana]] | demografie2_info2 = 12.3% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 10.8% | demografie2_titel4 = [[Sotho]] | demografie2_info4 = 8.6% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 12.9% | poskode = 2499 | poskode2 = 2500 | skakelkode = | sensuskode = 766005 | webwerf = }} '''Oberholzer''' is 'n dorp en boerderygemeenskap naby [[Carletonville]] aan die Wesrand in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Dit is ongeveer 85&nbsp;km wes van [[Johannesburg]] geleë. ==Kyk ook== * [[Abe Bailey-natuurreservaat]] * [[Wonderfontein]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gauteng saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC48}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] qs1m2lgsmsqnp8efsn6pm0ukv0h8xwg 10 112214 2920137 2731895 2026-07-29T19:30:14Z SpesBona 2720 Opruim 2920137 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = FIFA Sokker-Wêreldbekerstadions vir 1998 |title = Stadions vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]] |list1 = [[Stade Chaban-Delmas|Parc Lescure]] (Bordeaux) • [[Stade Félix-Bollaert]] (Lens) • [[Stade de Gerland]] (Lyon) • [[Stade Vélodrome]] (Marseille) • [[Stade de la Mosson]] (Montpellier) • [[Stade de la Beaujoire]] (Nantes) • [[Parc des Princes]] (Parys) • [[Stade de France]] (Saint-Denis) • [[Stade Geoffroy-Guichard]] (Saint-Étienne) • [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] (Toulouse) }}<noinclude> [[Kategorie:Sokkersjablone]]</noinclude> 9xqrbqrln97stgwmotwupvhbw67dpzg 0 115049 2920239 2913447 2026-07-30T10:09:25Z ~2026-42135-46 211867 /* Publikasies */ 2920239 wikitext text/x-wiki '''Engemi Ferreira''' (19 Maart 1943 - 10 Oktober 2019) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. == Lewe en werk == Sy is op 17 Maart 1943 net buite [[Bloemfontein]] op ’n kleinhoewe genaamd Ferreira gebore en word groot in [[Suidwes-Afrika]]. Haar ouers was Walter en Ella Ferreira, wat ’n winkel in [[Mariental]] in Suidwes-Afrika besit het. Sy het drie ouer susters. Sy begin haar skoolopleiding op Mariental in Suidwes-Afrika. Op tienjarige ouderdom bring sy ’n jaar deur by haar twee oudste susters in [[Nederland]], waar hulle mans verder studeer. Hier pendel sy dikwels tussen [[Amsterdam]] en Utrecht en raak versot op reis. Terug in Suid-Afrika gaan sy skool aan die Hoërskool [[Langenhovenpark|Langenhoven]] in Pretoria, waar sy op eie inisiatief ’n skoolkoerant begin en optree as redakteur, verslaggewer en verspreider. In standerd nege begin sy sang studeer by Albrecht Lewald met die oog op ’n loopbaan as liedersangeres. Sy matrikuleer in 1960 en studeer dan drama onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], Truida Louw en Francois Swart by die Universiteit van Pretoria en neem ook kursusse in moderne tale, filosofie en sielkunde. Sy studeer ook beeldhou en skilderkuns by die Kunsskool van die [[Pretoria Technikon]]. Hierna trou sy met Johan Jordaan. Na die dood van hulle eerste baba in 1966 begin ’n belangstelling in die antroposofie, wat ’n kennis is van die aard van die mens, of menslike wysheid. Die egpaar het eindelik sewe kinders. As stigterslid (saam met Mario en Margaret Schiess) van die Max Stibbe Waldorfskool in Pretoria gee sy ’n tyd lank hier klas, terwyl sy ook werk as vryskutjoernalis. Die egpaar verhuis dan na [[Fochville]] en hier word sy redaktrise van die ''Carletonville Herald'' se vroueblad. Later woon sy saam met haar man en kinders in die [[Oos-Transvaal|Oos-Transvaalse Laeveld]] (nou Mpumalanga) op hulle plaas La Staan in die [[Houtbosloop|Houtbosloopvallei]], waar hy bosbou bedryf en sy skryf. Sy is saam met Leigh Voigt kurator van die plaaslike kunsforum en begin ’n tweemaandelikse blaadjie, ''Die Boekbrief'', wat sy aan leeskringe versprei, terwyl sy ook ’n skrywerskring in Nelspruit stig. Tussen 1990 en 1996 woon sy in die gesin se dorpshuis in [[Lydenburg]] ter wille van die kinders se skoolopleiding. In hierdie tyd tree sy op as impresario wat opkomende kunstenaars van die land uitnooi vir “''Afrikaanse Aande met Konsert en Kos''”, waartydens ook Afrikaanse boeke en CD’s verkoop word. Sy skryf ook lirieke en word deel van die Bacchus-kwartet wat as acapella-groep oral in die Laeveld en Pretoria optree. Sedert 1993 is sy ’n ingeskrewe lid van Cosaw (Congress of South African Writers), sover bekend die enigste Afrikaanse lid van hierdie organisasie. In 1993 is sy een van vier Suid-Afrikaners wat genooi word na die gereelde vierjaarlikse International Women’s Playwright Conference, wat daardie jaar in [[Adelaide]] in Australië gehou is. Sy is ook regisseur van [[Jannie du Toit]] en [[Christa Steyn]] se baie gewilde program “''Jannie en die Tannie''” wat op kunstefeeste opgevoer word en tree gereeld op as spreker by skole, dameskringe, leeskringe en besigheidsforums. Sy tree af op Vermont naby [[Hermanus]] in die Suid-Kaap. Engemi Ferreira is op 28 Oktober 2019 oorlede. == Skryfwerk == Sy publiseer verskeie kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''. In 1985 woon sy die ATKV se eerste skrywerskursus in Potchefstroom by en die novelle <ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1989</ref>“''Die jaar toe my ma begin sing het''” <ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 2, Mei 1990</ref>ontstaan hier as deel van ’n opdrag. Hierin maak sy gebruik van wisselende perspektiewe om die tragiek van ’n gesin se geskiedenis te belig. Die ma, wat die hoofkarakter in die boek is, tree selde self op en word belig deur die vertellings van haar ses kinders. Dieselfde gegewe van die onkonvensionele grootmaakmetodes van ’n Afrikaanse boervrou, waardeur die kinders bevry word van die versmorende Calvinisme van die tyd, word dus uit ’n veelvoud van perspektiewe bekyk. Ma se laaste kind word egter sonder ledemate gebore. Hulle vind haar met ’n bebloede broodmes by die dooie kind terwyl sy sing en sy word dan vir twee dekades in ’n gestig opgeneem. Een van die kinders kry aan die einde van die boek ’n kans vir ’n tweede vertelling, waardeur die voorafgaande gegewens knap bymekaar getrek word. Hierdie boek word voorgeskryf vir skole en ook op tersiêre vlak aan onderwyskolleges. In 1988 is “''Die jaar toe my ma begin sing het''” die naaswenner van die ATKV-prosaprys en dit is ook twee kere die naaswenner van die Rapportprys. Die boek word deur Wim Vorster vir die verhoog verwerk en in 1995 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer, terwyl Elma Potgieter die boek onder die titel “''Moerdruk''” verwerk en in 1997 in die Witbank Stadsteater opvoer en die volgende jaar in die Lion Cachet-teater in Potchefstroom tydens die Aardklop Kunstefees. Ses kortverhale en ’n novelle word gebundel in<ref>De Lange, Johann “Rapport” 12 November 1995</ref> “''Brood vir die engele''”,<ref>Van der Westhuizen, P.C. “Beeld” 23 Oktober 1995</ref> waarin bespiegel word oor filosofiese konsepte, oor etiese kwessies, oor die literatuur en oor skryf. Die verhale sentreer telkens rondom komplekse verhoudings,<ref>Van Zyl, Ia “Insig” September 1995</ref> waarin ook die fantasie soms ’n rol speel, soos in “''Die herder van Torabilly''”. In hierdie verhaal gewaar die hoofkarakter, die skilder Alice, die figuur van ’n man in een van haar skilderye, hoewel sy hom nie geskilder het nie. Sy skilder hierdie toneel oor en oor, met die gestalte van die man wat immer teenwoordig is, totdat sy hom herken. Ander temas van die verhale sluit in vigs, ’n huwelik wat na dertig jaar nie wil doodloop nie en twee skoolvriendinne se jaloesie op mekaar wanneer hulle na ’n lang tyd weer ontmoet. Die novelle in die bundel is “''Metateks''”, geskryf na aanleiding van ervarings tydens die Wits Winterforum van 1993, waarin die literêre toneel met sy nydigheid, rugstekery en beheptheid met die media uitgebeeld word. Haar kortverhaal “''Voetstuk''” word in die versamelbundel “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem. Haar eerste gedigte verskyn in ''Tydskrif vir Letterkunde'' wanneer sy slegs sestien jaar oud is en in standerd nege en hierna publiseer sy gereeld gedigte in hierdie tydskrif. Van haar gedigte word opgeneem in “''As die son kom oogknip''”, ’n versamelbundel oor sonsverduistering saamgestel deur Fanie Olivier. Engemi waag ook haar hand aan dramas terwyl sy op Lydenburg woon en in hierdie tyd skryf sy drie dramas wat by Kampustoneel opgevoer word en sy skryf ook verskeie kinderproduksies vir skole in die omgewing. In 1991 word haar kabaret “''Sewe stasies, oftewel, Een aand op die trein na Pretoria''” deur studente van die Universiteit Stellenbosch onder regie van Herman Pretorius by die Kampustoneelfees opgevoer. Die reisiger onderneem hierin ’n treinrit onder begeleiding van duiwels en ’n Rooi Engel na die sewe doodsondes. Die reis begin in Kaapstad en eindig in Sin City, waar siele uitverkoop word. In 1992 word “''Des Coninx Bode''” by die Kampustoneelfees op die planke gebring. In opdrag van haar kinders se destydse plaasskool vir die kleuterklasse skryf sy kinderteater soos “G''hwarriebos en Nxharra''” (oor Boesmans) en “''Lepel hou konsert''”. Ander dramas sluit in “''Die Verhemeltes''” (oor depressielyers), “''Die vierde Wyse Man''” (’n Kersspel) en “''Bidsprinkaan en Maan''” (’n sprokie). == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1988 |Die jaar toe my ma begin sing het |- |1995 |Brood vir die engele |} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kotzé, Willem D. “Kalahari-kind” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2003 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Horn, Andreij “Engemi Ferreira skryf nou ook ’n ‘rêrige liefdesverhaal’” “Die Volksblad” 29 Julie 1996 * Rautenbach, Fanus “Engelvrou met gesonde obsessies” “Rooi Rose” 4 Oktober 1995 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/10/10/8/31.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Elferink, Rita Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/11/10/8.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Ferreira,_Engemi * Kitching, Gary: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/04/9/2/19.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Augustus 2014: http://www.litnet.co.za/engemi-ferreira-1943/ * Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/25/6/2.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ferreira, Engemi}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] k2iuuext9a20slzhwv68xibpibxf7yc 2920242 2920239 2026-07-30T10:18:43Z ~2026-42135-46 211867 2920242 wikitext text/x-wiki '''Engemi Ferreira''' (19 Maart 1943 - 10 Oktober 2019) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. == Lewe en werk == Sy is op 17 Maart 1943 net buite [[Bloemfontein]] op ’n kleinhoewe genaamd Ferreira gebore en word groot in [[Suidwes-Afrika]]. Haar ouers was Walter en Ella Ferreira, wat ’n winkel in [[Mariental]] in Suidwes-Afrika besit het. Sy het drie ouer susters. Sy begin haar skoolopleiding op Mariental in Suidwes-Afrika. Op tienjarige ouderdom bring sy ’n jaar deur by haar twee oudste susters in [[Nederland]], waar hulle mans verder studeer. Hier pendel sy dikwels tussen [[Amsterdam]] en Utrecht en raak versot op reis. Terug in Suid-Afrika gaan sy skool aan die Hoërskool [[Langenhovenpark|Langenhoven]] in Pretoria, waar sy op eie inisiatief ’n skoolkoerant begin en optree as redakteur, verslaggewer en verspreider. In standerd nege begin sy sang studeer by Albrecht Lewald met die oog op ’n loopbaan as liedersangeres. Sy matrikuleer in 1960 en studeer dan drama onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], Truida Louw en Francois Swart by die Universiteit van Pretoria en neem ook kursusse in moderne tale, filosofie en sielkunde. Sy studeer ook beeldhou en skilderkuns by die Kunsskool van die [[Pretoria Technikon]]. Hierna trou sy met Johan Jordaan. Na die dood van hulle eerste baba in 1966 begin ’n belangstelling in die antroposofie, wat ’n kennis is van die aard van die mens, of menslike wysheid. Die egpaar het eindelik sewe kinders. As stigterslid (saam met Mario en Margaret Schiess) van die Max Stibbe Waldorfskool in Pretoria gee sy ’n tyd lank hier klas, terwyl sy ook werk as vryskutjoernalis. Die egpaar verhuis dan na [[Fochville]] en hier word sy redaktrise van die ''Carletonville Herald'' se vroueblad. Later woon sy saam met haar man en kinders in die [[Oos-Transvaal|Oos-Transvaalse Laeveld]] (nou Mpumalanga) op hulle plaas La Staan in die [[Houtbosloop|Houtbosloopvallei]], waar hy bosbou bedryf en sy skryf. Sy is saam met Leigh Voigt kurator van die plaaslike kunsforum en begin ’n tweemaandelikse blaadjie, ''Die Boekbrief'', wat sy aan leeskringe versprei, terwyl sy ook ’n skrywerskring in Nelspruit stig. Tussen 1990 en 1996 woon sy in die gesin se dorpshuis in [[Lydenburg]] ter wille van die kinders se skoolopleiding. In hierdie tyd tree sy op as impresario wat opkomende kunstenaars van die land uitnooi vir “''Afrikaanse Aande met Konsert en Kos''”, waartydens ook Afrikaanse boeke en CD’s verkoop word. Sy skryf ook lirieke en word deel van die Bacchus-kwartet wat as acapella-groep oral in die Laeveld en Pretoria optree. Sedert 1993 is sy ’n ingeskrewe lid van Cosaw (Congress of South African Writers), sover bekend die enigste Afrikaanse lid van hierdie organisasie. In 1993 is sy een van vier Suid-Afrikaners wat genooi word na die gereelde vierjaarlikse International Women’s Playwright Conference, wat daardie jaar in [[Adelaide]] in Australië gehou is. Sy is ook regisseur van [[Jannie du Toit]] en [[Christa Steyn]] se baie gewilde program “''Jannie en die Tannie''” wat op kunstefeeste opgevoer word en tree gereeld op as spreker by skole, dameskringe, leeskringe en besigheidsforums. Sy tree af op Vermont naby [[Hermanus]] in die Suid-Kaap. Engemi Ferreira is op 28 Oktober 2019 oorlede. == Skryfwerk == Sy publiseer verskeie kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''. In 1985 woon sy die ATKV se eerste skrywerskursus in Potchefstroom by en die novelle <ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1989</ref>“''Die jaar toe my ma begin sing het''” <ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 2, Mei 1990</ref>ontstaan hier as deel van ’n opdrag. Hierin maak sy gebruik van wisselende perspektiewe om die tragiek van ’n gesin se geskiedenis te belig. Die ma, wat die hoofkarakter in die boek is, tree selde self op en word belig deur die vertellings van haar ses kinders. Dieselfde gegewe van die onkonvensionele grootmaakmetodes van ’n Afrikaanse boervrou, waardeur die kinders bevry word van die versmorende Calvinisme van die tyd, word dus uit ’n veelvoud van perspektiewe bekyk. Ma se laaste kind word egter sonder=@@3135365485768 ledemate gebore. Hulle vind haar met ’n bebloede broodmes by die dooie kind terwyl sy sing en sy word dan vir twee dekades in ’n gestig opgeneem. Een van die kinders kry aan die einde van die boek ’n kans vir ’n tweede vertelling, waardeur die voorafgaande gegewens knap bymekaar getrek word. Hierdie boek word voorgeskryf vir skole en ook op tersiêre vlak aan onderwyskolleges. In 1988 is “''Die jaar toe my ma begin sing het''” die naaswenner van die ATKV-prosaprys en dit is ook twee kere die naaswenner van die Rapportprys. Die boek word deur Wim Vorster vir die verhoog verwerk en in 1995 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer, terwyl Elma Potgieter die boek onder die titel “''Moerdruk''” verwerk en in 1997 in die Witbank Stadsteater opvoer en die volgende jaar in die Lion Cachet-teater in Potchefstroom tydens die Aardklop Kunstefees. Ses kortverhale en ’n novelle word gebundel in<ref>De Lange, Johann “Rapport” 12 November 1995</ref> “''Brood vir die engele''”,<ref>Van der Westhuizen, P.C. “Beeld” 23 Oktober 1995</ref> waarin bespiegel word oor filosofiese konsepte, oor etiese kwessies, oor die literatuur en oor skryf. Die verhale sentreer telkens rondom komplekse verhoudings,<ref>Van Zyl, Ia “Insig” September 1995</ref> waarin ook die fantasie soms ’n rol speel, soos in “''Die herder van Torabilly''”. In hierdie verhaal gewaar die hoofkarakter, die skilder Alice, die figuur van ’n man in een van haar skilderye, hoewel sy hom nie geskilder het nie. Sy skilder hierdie toneel oor en oor, met die gestalte van die man wat immer teenwoordig is, totdat sy hom herken. Ander temas van die verhale sluit in vigs, ’n huwelik wat na dertig jaar nie wil doodloop nie en twee skoolvriendinne se jaloesie op mekaar wanneer hulle na ’n lang tyd weer ontmoet. Die novelle in die bundel is “''Metateks''”, geskryf na aanleiding van ervarings tydens die Wits Winterforum van 1967, waarin die literêre toneel met sy nydigheid, rugstekery en beheptheid met die media uitgebeeld word. Haar kortverhaal “''Voetstuk''” word in die versamelbundel “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem.www.pornhub.com Haar eerste gedigte verskyn in ''Tydskrif vir Letterkunde'' wanneer sy slegs sestien jaar oud is en in standerd nege en hierna publiseer sy gereeld gedigte in hierdie tydskrif. Van haar gedigte word opgeneem in “''As die son kom oogknip''”, ’n versamelbundel skibidi oor sonsverduistering saamgestel deur Fanie Olivier. Engemi daddy waag ook haar hand aan dramas terwyl sy op Lydenburg woon en in hierdie tyd skryf sy drie dramas wat by Kampustoneel opgevoer word en sy skryf ook verskeie kinderproduksies vir skole in die omgewing. In 1991 word haar kabaret “''Sewe stasies, oftewel, Een aand op die trein na Pretoria''” deur studente van die Universiteit Stellenbosch onder regie van Herman Pretorius by die Kampustoneelfees opgevoer. Die reisiger onderneem hierin ’n treinrit onder begeleiding van duiwels en ’n Rooi Engel na die sewe doodsondes. Die reis begin in Kaapstad en eindig in Sin City, waar siele uitverkoop word. In 1967 word “''Des Coninx Bode''” by die Kampustoneelfees op die planke gebring. In opdrag van haar kinders se destydse plaasskool vir die kleuterklasse skryf sy kinderteater soos “G''hwarriebos en Nxharra''” (oor Boesmans) en “''Lepel hou konsert''”. Ander dramas sluit in “''Die Verhemeltes''” (oor depressielyers), “''Die vierde Wyse Man''” (’n Kersspel) en “''Bidsprinkaan en Maan''” (’n sprokie). == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1988 |Die jaar toe my ma begin sing het |- |1995 |Brood vir die engele |} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kotzé, Willem D. “Kalahari-kind” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2003 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Horn, Andreij “Engemi Ferreira skryf nou ook ’n ‘rêrige liefdesverhaal’” “Die Volksblad” 29 Julie 1996 * Rautenbach, Fanus “Engelvrou met gesonde obsessies” “Rooi Rose” 4 Oktober 1995 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/10/10/8/31.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Elferink, Rita Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/11/10/8.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Ferreira,_Engemi * Kitching, Gary: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/04/9/2/19.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Augustus 2014: http://www.litnet.co.za/engemi-ferreira-1943/ * Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/25/6/2.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ferreira, Engemi}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] 7n84e5s8a8odiioc2avl5mku1nyvwf2 2920243 2920242 2026-07-30T10:18:58Z Morkoz 209973 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-42135-46|~2026-42135-46]] ([[User talk:~2026-42135-46|talk]]) to last version by OutoModerator: reverting vandalism 2920243 wikitext text/x-wiki '''Engemi Ferreira''' (19 Maart 1943 - 10 Oktober 2019) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. == Lewe en werk == Sy is op 19 Maart 1943 net buite [[Bloemfontein]] op ’n kleinhoewe genaamd Ferreira gebore en word groot in [[Suidwes-Afrika]]. Haar ouers was Walter en Ella Ferreira, wat ’n winkel in [[Mariental]] in Suidwes-Afrika besit het. Sy het drie ouer susters. Sy begin haar skoolopleiding op Mariental in Suidwes-Afrika. Op tienjarige ouderdom bring sy ’n jaar deur by haar twee oudste susters in [[Nederland]], waar hulle mans verder studeer. Hier pendel sy dikwels tussen [[Amsterdam]] en Utrecht en raak versot op reis. Terug in Suid-Afrika gaan sy skool aan die Hoërskool [[Langenhovenpark|Langenhoven]] in Pretoria, waar sy op eie inisiatief ’n skoolkoerant begin en optree as redakteur, verslaggewer en verspreider. In standerd nege begin sy sang studeer by Albrecht Lewald met die oog op ’n loopbaan as liedersangeres. Sy matrikuleer in 1960 en studeer dan drama onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], Truida Louw en Francois Swart by die Universiteit van Pretoria en neem ook kursusse in moderne tale, filosofie en sielkunde. Sy studeer ook beeldhou en skilderkuns by die Kunsskool van die [[Pretoria Technikon]]. Hierna trou sy met Johan Jordaan. Na die dood van hulle eerste baba in 1966 begin ’n belangstelling in die antroposofie, wat ’n kennis is van die aard van die mens, of menslike wysheid. Die egpaar het eindelik sewe kinders. As stigterslid (saam met Mario en Margaret Schiess) van die Max Stibbe Waldorfskool in Pretoria gee sy ’n tyd lank hier klas, terwyl sy ook werk as vryskutjoernalis. Die egpaar verhuis dan na [[Fochville]] en hier word sy redaktrise van die ''Carletonville Herald'' se vroueblad. Later woon sy saam met haar man en kinders in die [[Oos-Transvaal|Oos-Transvaalse Laeveld]] (nou Mpumalanga) op hulle plaas La Staan in die [[Houtbosloop|Houtbosloopvallei]], waar hy bosbou bedryf en sy skryf. Sy is saam met Leigh Voigt kurator van die plaaslike kunsforum en begin ’n tweemaandelikse blaadjie, ''Die Boekbrief'', wat sy aan leeskringe versprei, terwyl sy ook ’n skrywerskring in Nelspruit stig. Tussen 1990 en 1996 woon sy in die gesin se dorpshuis in [[Lydenburg]] ter wille van die kinders se skoolopleiding. In hierdie tyd tree sy op as impresario wat opkomende kunstenaars van die land uitnooi vir “''Afrikaanse Aande met Konsert en Kos''”, waartydens ook Afrikaanse boeke en CD’s verkoop word. Sy skryf ook lirieke en word deel van die Bacchus-kwartet wat as acapella-groep oral in die Laeveld en Pretoria optree. Sedert 1993 is sy ’n ingeskrewe lid van Cosaw (Congress of South African Writers), sover bekend die enigste Afrikaanse lid van hierdie organisasie. In 1993 is sy een van vier Suid-Afrikaners wat genooi word na die gereelde vierjaarlikse International Women’s Playwright Conference, wat daardie jaar in [[Adelaide]] in Australië gehou is. Sy is ook regisseur van [[Jannie du Toit]] en [[Christa Steyn]] se baie gewilde program “''Jannie en die Tannie''” wat op kunstefeeste opgevoer word en tree gereeld op as spreker by skole, dameskringe, leeskringe en besigheidsforums. Sy tree af op Vermont naby [[Hermanus]] in die Suid-Kaap. Engemi Ferreira is op 10 Oktober 2019 oorlede. == Skryfwerk == Sy publiseer verskeie kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''. In 1985 woon sy die ATKV se eerste skrywerskursus in Potchefstroom by en die novelle <ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1989</ref>“''Die jaar toe my ma begin sing het''” <ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 2, Mei 1990</ref>ontstaan hier as deel van ’n opdrag. Hierin maak sy gebruik van wisselende perspektiewe om die tragiek van ’n gesin se geskiedenis te belig. Die ma, wat die hoofkarakter in die boek is, tree selde self op en word belig deur die vertellings van haar ses kinders. Dieselfde gegewe van die onkonvensionele grootmaakmetodes van ’n Afrikaanse boervrou, waardeur die kinders bevry word van die versmorende Calvinisme van die tyd, word dus uit ’n veelvoud van perspektiewe bekyk. Ma se laaste kind word egter sonder ledemate gebore. Hulle vind haar met ’n bebloede broodmes by die dooie kind terwyl sy sing en sy word dan vir twee dekades in ’n gestig opgeneem. Een van die kinders kry aan die einde van die boek ’n kans vir ’n tweede vertelling, waardeur die voorafgaande gegewens knap bymekaar getrek word. Hierdie boek word voorgeskryf vir skole en ook op tersiêre vlak aan onderwyskolleges. In 1988 is “''Die jaar toe my ma begin sing het''” die naaswenner van die ATKV-prosaprys en dit is ook twee kere die naaswenner van die Rapportprys. Die boek word deur Wim Vorster vir die verhoog verwerk en in 1995 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer, terwyl Elma Potgieter die boek onder die titel “''Moerdruk''” verwerk en in 1997 in die Witbank Stadsteater opvoer en die volgende jaar in die Lion Cachet-teater in Potchefstroom tydens die Aardklop Kunstefees. Ses kortverhale en ’n novelle word gebundel in<ref>De Lange, Johann “Rapport” 12 November 1995</ref> “''Brood vir die engele''”,<ref>Van der Westhuizen, P.C. “Beeld” 23 Oktober 1995</ref> waarin bespiegel word oor filosofiese konsepte, oor etiese kwessies, oor die literatuur en oor skryf. Die verhale sentreer telkens rondom komplekse verhoudings,<ref>Van Zyl, Ia “Insig” September 1995</ref> waarin ook die fantasie soms ’n rol speel, soos in “''Die herder van Torabilly''”. In hierdie verhaal gewaar die hoofkarakter, die skilder Alice, die figuur van ’n man in een van haar skilderye, hoewel sy hom nie geskilder het nie. Sy skilder hierdie toneel oor en oor, met die gestalte van die man wat immer teenwoordig is, totdat sy hom herken. Ander temas van die verhale sluit in vigs, ’n huwelik wat na dertig jaar nie wil doodloop nie en twee skoolvriendinne se jaloesie op mekaar wanneer hulle na ’n lang tyd weer ontmoet. Die novelle in die bundel is “''Metateks''”, geskryf na aanleiding van ervarings tydens die Wits Winterforum van 1993, waarin die literêre toneel met sy nydigheid, rugstekery en beheptheid met die media uitgebeeld word. Haar kortverhaal “''Voetstuk''” word in die versamelbundel “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem. Haar eerste gedigte verskyn in ''Tydskrif vir Letterkunde'' wanneer sy slegs sestien jaar oud is en in standerd nege en hierna publiseer sy gereeld gedigte in hierdie tydskrif. Van haar gedigte word opgeneem in “''As die son kom oogknip''”, ’n versamelbundel oor sonsverduistering saamgestel deur Fanie Olivier. Engemi waag ook haar hand aan dramas terwyl sy op Lydenburg woon en in hierdie tyd skryf sy drie dramas wat by Kampustoneel opgevoer word en sy skryf ook verskeie kinderproduksies vir skole in die omgewing. In 1991 word haar kabaret “''Sewe stasies, oftewel, Een aand op die trein na Pretoria''” deur studente van die Universiteit Stellenbosch onder regie van Herman Pretorius by die Kampustoneelfees opgevoer. Die reisiger onderneem hierin ’n treinrit onder begeleiding van duiwels en ’n Rooi Engel na die sewe doodsondes. Die reis begin in Kaapstad en eindig in Sin City, waar siele uitverkoop word. In 1992 word “''Des Coninx Bode''” by die Kampustoneelfees op die planke gebring. In opdrag van haar kinders se destydse plaasskool vir die kleuterklasse skryf sy kinderteater soos “G''hwarriebos en Nxharra''” (oor Boesmans) en “''Lepel hou konsert''”. Ander dramas sluit in “''Die Verhemeltes''” (oor depressielyers), “''Die vierde Wyse Man''” (’n Kersspel) en “''Bidsprinkaan en Maan''” (’n sprokie). == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1988 |Die jaar toe my ma begin sing het |- |1995 |Brood vir die engele |} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kotzé, Willem D. “Kalahari-kind” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2003 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Horn, Andreij “Engemi Ferreira skryf nou ook ’n ‘rêrige liefdesverhaal’” “Die Volksblad” 29 Julie 1996 * Rautenbach, Fanus “Engelvrou met gesonde obsessies” “Rooi Rose” 4 Oktober 1995 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/10/10/8/31.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Elferink, Rita Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/11/10/8.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Ferreira,_Engemi * Kitching, Gary: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/04/9/2/19.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Augustus 2014: http://www.litnet.co.za/engemi-ferreira-1943/ * Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/25/6/2.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ferreira, Engemi}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] knu8mif1lfyp8p5x38yyicyxq86zmei 0 121361 2920210 2919009 2026-07-30T08:25:46Z Rooiratel 90342 'n Vouer is nie 'n lêer nie. Vervang met korrekte beeld. 2920210 wikitext text/x-wiki [[lêer:Generic File.png|duimnael|regs|150px|Digitale voorstelling van 'n lêer]] 'n '''Rekenaarlêer''' of gewoon '''lêer''' ([[Engels]]: '''file''') is 'n rekenaarhulpbron wat dit moontlik maak om [[data]] in 'n rekenaartoestel te registreer. 'n Vergelyking kan getref word tussen die neerskryf van [[woord]]e op [[papier]] en die skryf van [[inligting]] na 'n rekenaarlêer. == Sien ook == * [[Elektroniese dokument]] * [[Lêerdeling]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|lêer}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Rekenaars]] q2xn9bpfpx5vkr7ehxe7a30erdifz88 2920211 2920210 2026-07-30T08:26:07Z Rooiratel 90342 [[Hulp:Normdata]] 2920211 wikitext text/x-wiki [[lêer:Generic File.png|duimnael|regs|150px|Digitale voorstelling van 'n lêer]] 'n '''Rekenaarlêer''' of gewoon '''lêer''' ([[Engels]]: '''file''') is 'n rekenaarhulpbron wat dit moontlik maak om [[data]] in 'n rekenaartoestel te registreer. 'n Vergelyking kan getref word tussen die neerskryf van [[woord]]e op [[papier]] en die skryf van [[inligting]] na 'n rekenaarlêer. == Sien ook == * [[Elektroniese dokument]] * [[Lêerdeling]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|lêer}} {{Saadjie}} {{normdata}} [[Kategorie:Rekenaars]] r1sd9he46hab90p5f4gbmkjpf95vgh8 2920222 2920211 2026-07-30T08:41:54Z Aliwal2012 39067 Rol weergawe [[Special:Diff/2920210|2920210]] deur [[Special:Contributions/Rooiratel|Rooiratel]] terug. Ek stem nie saam met Rooiratel nie, daai "bladsy" wat jy toon is bloot 'n dokument wat dan in 'n lêer gestoor word. 2920222 wikitext text/x-wiki [[lêer:File folder icon.svg|duimnael|regs|150px|Digitale voorstelling van 'n lêer]] 'n '''Rekenaarlêer''' of gewoon '''lêer''' ([[Engels]]: '''file''') is 'n rekenaarhulpbron wat dit moontlik maak om [[data]] in 'n rekenaartoestel te registreer. 'n Vergelyking kan getref word tussen die neerskryf van [[woord]]e op [[papier]] en die skryf van [[inligting]] na 'n rekenaarlêer. == Sien ook == * [[Elektroniese dokument]] * [[Lêerdeling]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|lêer}} {{Saadjie}} {{normdata}} [[Kategorie:Rekenaars]] t13vfjyepehnq4e0tsmlz7e8ynym4xx 0 121366 2920225 2535720 2026-07-30T08:46:32Z Aliwal2012 39067 2920225 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Text-txt.svg|duimnael|regs|'n Ikoon vir 'n [[tekslêer]], 'n tipe elektroniese dokument.]] 'n '''Elektroniese dokument''' is 'n [[rekenaarlêer]] wat bedoel is vir gebruik in [[elektronika|elektroniese]] formaat sowel as in gedrukte formaat. Met die ontstaan van [[rekenaar]]s was afvoer noodwendig op [[papier]] gedruk, maar met die koms van [[rekenaarnetwerk]]e het dit meer gerieflik geword om elektroniese dokumente eerder as gedrukte dokumente tussen gebruikers te deel. == Sien ook == * [[Rekenaarlêer]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Dokumente]] [[Kategorie:Rekenaars]] 2tudqexrc9zu6nxmg0tdbd47xaae5dp 2920228 2920225 2026-07-30T08:54:08Z Aliwal2012 39067 2920228 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Text-txt.svg|duimnael|regs|140px|'n Bekende ikoon vir 'n [[tekslêer]], 'n tipe elektroniese dokument.]] 'n '''Elektroniese dokument''' is 'n [[rekenaarlêer]] wat bedoel is vir gebruik in [[elektronika|elektroniese]] formaat sowel as in gedrukte formaat. Met die ontstaan van [[rekenaar]]s was afvoer noodwendig op [[papier]] gedruk, maar met die koms van [[rekenaarnetwerk]]e het dit meer gerieflik geword om elektroniese dokumente eerder as gedrukte dokumente tussen gebruikers te deel. Dit is altyd raadsaam vir gebruikers om 'n rugsteunkopie (''backup'') van hul rekenaarlêers te maak, aangesien lg. maklik beskadig (''corrupt'') kan word (of selfs van die stelsel af verdwyn), bv. tydens 'n kragonderbreking op die hoofraam of [[persoonlike rekenaar]]. == Sien ook == * [[Rekenaarlêer]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Dokumente]] [[Kategorie:Rekenaars]] 1xngn7z0rct08u1p4f8qrkzm7tq0by6 1 121376 2920226 1552489 2026-07-30T08:49:26Z Rooiratel 90342 2920226 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Lêer vs rekenaarlêer == Dit moet seker maar geskuif word na [[rekenaarlêer]] om plek te maak vir 'n artikel oor die tradisionele, fisiese lêer. [[Gebruiker:Christiaan Human|Christiaan Human]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Human|kontak]]) 21:00, 20 Mei 2017 (UTC) == Lêer vs vouer == Soos ek dit verstaan is 'n lêer 'n "file" in Engels. En 'n vouer is 'n "folder" in Engels. Ons praat nou in terme van rekenaars (sien die bespreking bo). In elk geval, die enwiki bladsy waaraan die bladsy gekoppel is, is "Computer file" d.w.s. die "dokument" wat binne 'n vouer geplaas word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:49, 30 Julie 2026 (UTC) euxg9lg8gv5dn8olv3lq4fp91t3zmob 2920227 2920226 2026-07-30T08:51:00Z Rooiratel 90342 /* Lêer vs vouer */ Antwoord 2920227 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Lêer vs rekenaarlêer == Dit moet seker maar geskuif word na [[rekenaarlêer]] om plek te maak vir 'n artikel oor die tradisionele, fisiese lêer. [[Gebruiker:Christiaan Human|Christiaan Human]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Human|kontak]]) 21:00, 20 Mei 2017 (UTC) == Lêer vs vouer == Soos ek dit verstaan is 'n lêer 'n "file" in Engels. En 'n vouer is 'n "folder" in Engels. Ons praat nou in terme van rekenaars (sien die bespreking bo). In elk geval, die enwiki bladsy waaraan die bladsy gekoppel is, is "Computer file" d.w.s. die "dokument" wat binne 'n vouer geplaas word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:49, 30 Julie 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] @[[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] julle menings asb. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:51, 30 Julie 2026 (UTC) 5wrccoq0dwqzbkqxvrmz84afgit5g3d 2920229 2920227 2026-07-30T08:58:33Z Rooiratel 90342 /* Lêer vs vouer */ 2920229 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Lêer vs rekenaarlêer == Dit moet seker maar geskuif word na [[rekenaarlêer]] om plek te maak vir 'n artikel oor die tradisionele, fisiese lêer. [[Gebruiker:Christiaan Human|Christiaan Human]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Human|kontak]]) 21:00, 20 Mei 2017 (UTC) == Lêer vs vouer/gids == Soos ek dit verstaan is 'n lêer 'n "file" in Engels. En 'n vouer is 'n "folder" in Engels. Ons praat nou in terme van rekenaars (sien die bespreking bo). In elk geval, die enwiki bladsy waaraan die bladsy gekoppel is, is "Computer file" d.w.s. die "dokument" wat binne 'n vouer/gids geplaas word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:49, 30 Julie 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] @[[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] julle menings asb. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:51, 30 Julie 2026 (UTC) 0tlkfc7347e7c3jjfl7mgdtmccguhgl 3 124717 2920234 2918838 2026-07-30T09:33:51Z Rooiratel 90342 /* OWID interactive graphs */ Antwoord 2920234 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits. Best[[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) :Hi Rooiratel. Ek het [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] by Wikimedia 2026 ontmoet. Hy het my vinnig die ''OWID interactive grahs''-funksie gewys, en ek is oortuig dat dit betekenisvolle waarde sal toevoeg tot ons Wikipedia. Ek steun dat dit by ons geïmplementeer word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:49, 22 Julie 2026 (UTC) ::Hi @[[Gebruiker:Doc James|Doc James]] the example looks really cool. I don't think there even needs to be consensus to add this to our wiki. If you are willing to do the work and add all the templates etc. then I will support you. Minor issues can be resolved as we go along. If there are any serious objections (which I can't understand why there would be) then worst case we roll back, but that is a highly unlikely scenario. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:33, 30 Julie 2026 (UTC) l12x0dn5a518rw40mnyov3z9xv4fz2z 3 132669 2920181 1702372 2026-07-29T22:44:49Z Little Sunshine 204415 Little Sunshine het bladsy [[Gebruikerbespreking:Stelviyn Maciel]] na [[Gebruikerbespreking:Renamed user 315c817b15e9b64f349877154744f541]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Stelviyn Maciel|Stelviyn Maciel]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Renamed user 315c817b15e9b64f349877154744f541|Renamed user 315c817b15e9b64f349877154744f541]]" 1702372 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy jou kiekies wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} --[[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 20:03, 10 Februarie 2018 (UTC) hjjjy2inqn8gem44hc8issm2nfvckqm 1 151583 2920245 2607104 2026-07-30T10:26:54Z ~2026-42177-47 211869 2920245 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} Give the whole movie - what happened [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42177-47|&#126;2026-42177-47]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42177-47|talk]]) 10:26, 30 Julie 2026 (UTC) n4tn6h0f09oea70yu3cu3wex6atg53r 2920250 2920245 2026-07-30T11:02:44Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-42177-47|~2026-42177-47]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 1709164 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 208473 2920176 2901708 2026-07-29T21:02:24Z PaulLim11 201647 Image 2920176 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Josh Gad | Beeld = Josh Gad at San Diego Comic Con 2026-2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Joshua Ilan Gad | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1981|2|23}} | Geboorteplek = Hollywood, [[Florida]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Akteur]], vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = 2002–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1265802 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Joshua Ilan "Josh" Gad''' (gebore 23 Februarie 1981) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]], vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''21'' (2008), ''Frozen'' (2013), ''Pixels'' (2015), en ''Beauty and the Beast'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2008: ''[[21 (rolprent)|21]]'' * 2008: ''The Rocker'' * 2009: ''The Lost Nomads: Get Lost!'' * 2011: ''Mardi Gras: Spring Break'' * 2012: ''Thanks for Sharing'' * 2013: ''Frozen'' * 2013: ''Jobs'' * 2015: ''Pixels'' * 2015: ''The Wedding Ringer'' * 2016: ''The Angry Birds Movie'' * 2017: ''Beauty and the Beast'' * 2017: ''A Dog's Purpose'' * 2017: ''Marshall'' * 2018: ''Little Monsters'' * 2019: ''Artemis Fowl'' * 2019: ''Frozen 2'' * 2019: ''A Dog's Journey'' * ''Gilligan's Island'' * ''Gorgeous George'' * ''Triplets'' * ''Russ & Roger Go Beyond'' * ''Untitled Josh Gad/Disney Project'' * ''Untitled Josh Gad/Jeremy Garelick Musical Project'' * ''Heavy Duty'' * ''Party of the Century'' * ''Super-Normal'' === Televisiereekse === * 2007: ''Back to You'' * 2009: ''Woke Up Dead'' * 2011: ''Good Vibes'' * 2011: ''Gigi: Almost American'' * 2012: ''1600 Penn'' * 2012: ''Larry King Now'' * 2013: ''The Getaway'' * 2014: ''On the Scene with Lindalee'' * 2015: ''The Comedians'' * 2018: ''Central Park'' === Televisierolprente === * 2009: ''Waiting to Die'' * 2009: ''Rent Control'' * 2013: ''Frozen Special'' * 2014: ''Gigi: Almost American - Season Two'' * 2016: ''Angry Birds: Bachelorette Sneak Peek Media Promotion'' * 2017: ''Agatha Christie: Murder Beyond the Orient Express'' * ''Toy Wars'' === Video's === * 2008: ''Back to You Season 1: This Just In'' * 2008: ''Behind the Headlines: The Making of 'Back to You''' * 2010: ''Breakup in a Noisy Diner'' * 2013: ''Jason Bateman, Jessica Biel, and Josh Gad Support the Strike!'' * 2014: ''Aloe Blacc: Can You Do This'' * 2017: ''A Dog's Purpose: Lights, Camera, Woof'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|1265802|Josh Gad}} * {{Twitter|joshgad|Josh Gad}} * {{Facebook|joshgad|Josh Gad}} * {{Instagram|joshgad|Josh Gad}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gad, Josh}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 5bak09o7sylsx0i24qpo4csyzjvm04h 0 217364 2920183 2859480 2026-07-30T04:47:35Z PaulLim11 201647 Image 2920183 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Eric Winter | Beeld = Eric Winter at San Diego Comic Con 2026-2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Eric Winter (2026) | Geboortenaam = Eric Barrett Winter | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1976|7|17}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 1999–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0935721 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Eric Winter''' (gebore 17 Julie 1976) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Harold & Kumar Escape from Guantanamo Bay'' (2008) en ''The Ugly Truth'' (2009), en in die televisiereeks ''Days of Our Lives'' (1965). == Filmografie == === Rolprente === * 2008: ''Harold & Kumar Escape from Guantanamo Bay'' * 2009: ''The Ugly Truth'' * 2014: ''Comet'' === Televisiereekse === * 1965: ''Days of Our Lives'' * 2007: ''Viva Laughlin'' * 2013: ''Witches of East End'' * 2018: ''The Rookie'' === Televisierolprente === * 2006: ''Break-In'' * 2010: ''Sundays at Tiffany's'' * 2011: ''Weekends at Bellevue'' * 2012: ''Scent of the Missing'' * 2017: ''Finding Santa'' === Video's === * 2014: ''Witches of East End Season 1: Falling Under Their Spell'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0935721|Eric Winter}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Winter, Eric}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ijsp5qbiu2mjghthe6qljh1m5qhds6u 0 260028 2920178 2091585 2026-07-29T21:59:21Z PaulLim11 201647 Image 2920178 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Rick Moranis | Beeld = Rick Moranis at San Diego Comic Con 2026-2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Frederick Allan Moranis | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1953|4|18}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Kanada|Kanadees]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, skrywer, en vervaardiger | Aktiewe jare = 1976–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001548 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Rick Moranis''' (gebore 18 April 1953) is 'n [[Kanada|Kanadese]] akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Strange Brew'' (1983), ''Little Shop of Horrors'' (1986), ''Spaceballs'' (1987), en ''Parenthood'' (1989). == Filmografie == === Rolprente === * 1983: ''Strange Brew'' * 1984: ''Ghostbusters'' * 1984: ''Streets of Fire'' * 1986: ''Little Shop of Horrors'' * 1986: ''Club Paradise'' * 1987: ''Spaceballs'' * 1989: ''Parenthood'' * 1989: ''Honey, I Shrunk the Kids'' * 1990: ''My Blue Heaven'' * 1992: ''Honey I Blew Up the Kid'' * 1993: ''Splitting Heirs'' * 1994: ''The Flintstones'' * 1994: ''Little Giants'' * 1996: ''Big Bully'' * 2003: ''Brother Bear'' === Televisiereekse === * 1976: ''90 Minutes Live'' * 1981: ''SCTV Network'' * 1982: ''The Billy Crystal Comedy Hour'' * 1990: ''Gravedale High'' * 2003: ''The Animated Adventures of Bob & Doug McKenzie'' * 2009: ''Bob & Doug'' === Televisierolprente === * 1984: ''Hockey Night'' * 1984: ''On the Scene with the Ghostbusters'' * 1985: ''The Last Polka'' * 1988: ''The Best of SCTV'' * 1989: ''The Rocket Boy'' * 1989: ''The Making of Honey, I Shrunk the Kids'' * 2003: ''Miss Spider's Sunny Patch Kids'' * 2007: ''Bob & Doug McKenzie's Two-Four Anniversary'' * ''An Afternoon with SCTV'' === Video's === * 1992: ''Honey I Blew Up the Kid: The Making of 'Honey I Blew Up the Kid''' * 1997: ''Honey, We Shrunk Ourselves!'' * 1999: ''Discovering Bedrock'' * 2001: ''Rudolph the Red-Nosed Reindeer & the Island of Misfit Toys'' * 2006: ''Brother Bear 2'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001548|Rick Moranis}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Moranis, Rick}} [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Kanadese manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kanadese manlike akteurs van die 20ste eeu]] 6w6thw4unsve4h6ecj0x2htu8nswne8 0 265782 2920193 2295699 2026-07-30T07:07:44Z ~2026-42108-07 211809 oorlede 2920193 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chuck Russell | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Charles Russell | Alias = | Geboortedatum = 9 Mei 1952 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = 22 Julie 2026 | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0751080 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chuck Russell''' (9 Mei 1952 - 22 Julie 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' (1987), ''The Blob'' (1988), ''The Mask'' (1994), en ''Eraser'' (1996). == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''The Great American Girl Robbery'' * 1984: ''Dreamscape'' * 1985: ''Girls Just Want to Have Fun'' * 1987: ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' * 1988: ''The Blob'' * 1994: ''The Mask'' * 1996: ''Eraser'' * 2000: ''Bless the Child'' * 2002: ''The Scorpion King'' * 2016: ''I Am Wrath'' * 2019: ''Junglee'' * 2019: ''Bury Your Dead'' * 2019: ''Defiant'' * ''Arabian Nights'' * ''Witchboard'' * ''The Darkling'' * ''Ice'' * ''Beautiful Voice'' * ''The Seven Sins: Dawn of the Tyrant Knight'' * ''Thunder Road'' === Televisiereekse === * ''The Birthright'' === Televisierolprente === * 1991: ''Slash & Burn: The Freddy Krueger Story'' === Video's === * 2002: ''Ancient World Production Design: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Preparing the Fight: 'The Scorpion King''' * 2002: ''The Rock and Michael Clarke Duncan: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Special Effects: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Working with Animals: 'The Scorpion King''' * 2002: '''The Scorpion King': A Warriors Journey'' * 2002: ''The Fiery Swords Scene: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Costume Design: 'The Scorpion King''' * 2007: ''Back to School: Extra-Curricular Edition'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0751080|Chuck Russell}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Russell, Chuck}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 5uz0futzpmdcayf6eg7fg7cha877kk5 2920194 2920193 2026-07-30T07:08:15Z ~2026-42108-07 211809 Beeld bygevoeg 2920194 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chuck Russell | Beeld = Chuck Russell, 26 July 2024.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Charles Russell | Alias = | Geboortedatum = 9 Mei 1952 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = 22 Julie 2026 | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0751080 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chuck Russell''' (9 Mei 1952 - 22 Julie 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' (1987), ''The Blob'' (1988), ''The Mask'' (1994), en ''Eraser'' (1996). == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''The Great American Girl Robbery'' * 1984: ''Dreamscape'' * 1985: ''Girls Just Want to Have Fun'' * 1987: ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' * 1988: ''The Blob'' * 1994: ''The Mask'' * 1996: ''Eraser'' * 2000: ''Bless the Child'' * 2002: ''The Scorpion King'' * 2016: ''I Am Wrath'' * 2019: ''Junglee'' * 2019: ''Bury Your Dead'' * 2019: ''Defiant'' * ''Arabian Nights'' * ''Witchboard'' * ''The Darkling'' * ''Ice'' * ''Beautiful Voice'' * ''The Seven Sins: Dawn of the Tyrant Knight'' * ''Thunder Road'' === Televisiereekse === * ''The Birthright'' === Televisierolprente === * 1991: ''Slash & Burn: The Freddy Krueger Story'' === Video's === * 2002: ''Ancient World Production Design: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Preparing the Fight: 'The Scorpion King''' * 2002: ''The Rock and Michael Clarke Duncan: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Special Effects: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Working with Animals: 'The Scorpion King''' * 2002: '''The Scorpion King': A Warriors Journey'' * 2002: ''The Fiery Swords Scene: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Costume Design: 'The Scorpion King''' * 2007: ''Back to School: Extra-Curricular Edition'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0751080|Chuck Russell}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Russell, Chuck}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 95n9xw3cin9ii8woz8t03nelnf1x0tn 2920195 2920194 2026-07-30T07:10:42Z ~2026-42108-07 211809 + Afsterwe 2920195 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chuck Russell | Beeld = Chuck Russell, 26 July 2024.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Charles Russell | Alias = | Geboortedatum = 9 Mei 1952 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = 22 Julie 2026 | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0751080 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chuck Russell''' (9 Mei 1952 - 22 Julie 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' (1987), ''The Blob'' (1988), ''The Mask'' (1994), en ''Eraser'' (1996). Op 22 Julie 2026, sterf Russell in sy huis in die San Diego Area, op die ouderdom van 74.<ref>{{Cite web |title=Chuck Russell, Director of 'The Mask,' Dies at 74 |url=https://variety.com/2026/film/news/chuck-russell-dead-the-mask-the-blob-1236820565/ |date=2026-07-24 |website=Variety}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Mask Director Chuck Russell Dies at 74 |url=https://people.com/the-mask-director-chuck-russell-dies-at-74-12026710 |date=2026-07-24 |magazine=People}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''The Great American Girl Robbery'' * 1984: ''Dreamscape'' * 1985: ''Girls Just Want to Have Fun'' * 1987: ''A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors'' * 1988: ''The Blob'' * 1994: ''The Mask'' * 1996: ''Eraser'' * 2000: ''Bless the Child'' * 2002: ''The Scorpion King'' * 2016: ''I Am Wrath'' * 2019: ''Junglee'' * 2019: ''Bury Your Dead'' * 2019: ''Defiant'' * ''Arabian Nights'' * ''Witchboard'' * ''The Darkling'' * ''Ice'' * ''Beautiful Voice'' * ''The Seven Sins: Dawn of the Tyrant Knight'' * ''Thunder Road'' === Televisiereekse === * ''The Birthright'' === Televisierolprente === * 1991: ''Slash & Burn: The Freddy Krueger Story'' === Video's === * 2002: ''Ancient World Production Design: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Preparing the Fight: 'The Scorpion King''' * 2002: ''The Rock and Michael Clarke Duncan: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Special Effects: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Working with Animals: 'The Scorpion King''' * 2002: '''The Scorpion King': A Warriors Journey'' * 2002: ''The Fiery Swords Scene: 'The Scorpion King''' * 2002: ''Costume Design: 'The Scorpion King''' * 2007: ''Back to School: Extra-Curricular Edition'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0751080|Chuck Russell}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Russell, Chuck}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] i5ad8hj8qyf6q3xelo8uzui276dk1k4 0 272729 2920179 2789144 2026-07-29T22:18:06Z PaulLim11 201647 Image 2920179 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sheila Atim | Beeld = Sheila Atim at San Diego Comic Con 2026-2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortejaar en ouderdom|1992}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en komponis | Aktiewe jare = 2013–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 5956547 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Sheila Atim''' (gebore 1992) is 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise en komponis. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Halcyon Heights'' (2016) en ''Sulphur and White'', en in die televisiereekse ''Bounty Hunters'' (2017) en ''Harlots'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2016: ''Halcyon Heights'' * ''Sulphur and White'' === Televisiereekse === * 2017: ''Bounty Hunters'' * 2017: ''Harlots'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|5956547|Sheila Atim}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Atim, Sheila}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] abnh05g9iwfc1bpqfdnznk4po880xir 0 281551 2920116 2919437 2026-07-29T18:00:18Z SpesBona 2720 Bygewerk 2920116 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Brasiliaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Brasilië | beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg | unie = [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (CBRu) | bynaam = ''Os Tupis'' (“die Tupi’s”) | embleem = [[Tupí (volk)|Tupí]]-hoofman | stadion = [[Estádio Nicolau Alayon]] en [[Estádio do Pacaembu]], [[São Paulo]] | kapasiteit = | kaptein = [[Cléber Dias]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Josh Reeves]] <small>(sedert 2025)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/08/history-repeats-itself-as-josh-reeves-returns-to-coach-brazil |title=History Repeats Itself as Josh Reeves Returns to Coach Brazil |publisher=Americas Rugby News |date=8 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> | patroon_la1 = _greenborder | patroon_b1 = _upper_green3 | patroon_ra1 = _greenborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFCC00 | liggaam1 = FFCC00 | regterarm1 = FFCC00 | broek1 = 228B22 | kouse1 = 228B22 | patroon_la2 = _Brazilleftb | patroon_b2 = _Brazilkitb | patroon_ra2 = _Brazilrightb | patroon_sh2 = _Brazilshortsb | patroon_so2 = _Brazilsocksb | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 43A172 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Moisés Duque]] (60)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Moisés Duque]] (293)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Moisés Duque]] (15)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{URUru}} 8–6 {{BRAru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 9 September 1950) | grootwen = {{CRIru}} 0–95 {{BRAru-r}}<br />([[Lima]], [[Peru]]; 10 Oktober 2006) | grootverloor = {{BRAru}} 3–114 {{ARGru-r}}<br />([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 2 Oktober 1993)<br />{{ARGru}} 111–0 {{BRAru-r}}<br />([[Santiago de Chile]], [[Chili]]; 23 Mei 2012) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = ww2.brasilrugby.com.br }} Die '''Brasiliaanse nasionale rugbyspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção Brasileira de Rugby Union'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Brasilië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Os Tupis'' (Portugees vir: “die [[Tupí (volk)|Tupi’s]]”), ontleen aan die gelyknamige [[Inheemse volke|inheemse volk]].<ref name="sharklion.com">{{pt}} {{cite web |url=http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547 |title=Tupi is die nuwe embleem van Brasiliaanse Nasionale Span |accessdate=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015211/http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547# |archive-date=29 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Rugby word in Brasilië geadministreer deur die [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) wat in 1963 gestig is. Brasilië word as die sesde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Brasiliaanse rugbyspan is tans (November 2025) 32ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Brasilië het in 1950 sy eerste toetswedstryd teen Uruguay gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap drie titels ingepalm, een keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Brasilië ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Brasilië speel tradisioneel in geel truie met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Brasiliaanse Rugbykonfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Brasilië is die Brasiliaanse Rugbykonfederasie (Portugees: ''Confederação Brasileira de Rugby'', CBRu). Die beheerliggaam is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' wat in 1964 gestig is en tans tussen twaalf spanne beslis word (vandaar die handelsnaam ''Super 12''), waarvan die meeste uit die [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]] [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Brasiliaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Brasiliaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Cobras]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Chili]], [[Paraguay]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Brasiliaanse Rugbykonfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Brasilië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Brazil Sevens'' is die Brasiliaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Miller, o charles.jpg|duimnael|upright|[[Charles William Miller]] word as stigter van Brasiliaanse sokker en rugby beskou]] Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Brasiliaanse hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Hulle het verskeie [[atletiek]]klubs gestig waar ook [[sokker]] beoefen is.<ref>{{pt}} {{cite book |author=Thomaz Mazzoni |title=Historia do Futebol no Brasil 1894–1950 |publisher=Edições Leia |location=São Paulo |year=1950 |url=https://pt.wikibooks.org/wiki/Guia_do_Rugby/História_do_Rugby_no_Brasil |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Brasilië is in 1891 onder toesig van [[Charles William Miller]] deur die São Paulo Atletiekklub (SPAC) gespeel. Daarna was veral Augusto Shaw by die verspreiding van die sport betrokke, terwyl Miller hom uitsluitlik op sokker toegespits het.<ref name="bath">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=64}}</ref> Gedurende die 1920’s en 1930’s het rugby in Brasilië begin floreer, maar dit het nie dieselfde blootstelling as sokker geniet nie. Rugby is veral deur mense van ’n Britse herkoms beoefen of wat een of ander ander verbintenis met Brittanje gehad het. In 1926 is ’n plaaslike toernooi begin.<ref name="Niteroi">{{pt}} {{cite web |url=http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |title=História do Rugby Brasileiro |publisher=Niterói Rugby |accessdate=24 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824025509/http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |archive-date=24 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 1932 is ’n nasionale span gekies en Brasilië het sy eerste internasionale wedstryd gespeel teen ’n [[Springbokke|Suid-Afrikaanse XV]], maar hulle is verslaan. Die sport is ’n nekslag toegedien, toe die outoritêre diktatuur ''Estado Novo'' geweier het om dit as ’n nasionale sport te erken omdat rugby op vier [[Deelstate van Brasilië|deelstate]] beperk was; die vereiste aantal was vyf deelstate.<ref name="bath" /> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het tussen 1941 en 1946, soos in talle ander lande, rugby bedwing. === Die nasionale span se eerste jare === In September 1950 het Brasilië weg in [[Montevideo]] in sy eerste toetswedstryd teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] te staan gekom en ’n naelskraapse 6–8-nederlaag gely. In Februarie 1951 sou Brasilië aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het Brasilië al drie sy wedstryde verloor met onderskeidelik 0–68 teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], 0–72 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (tradisioneel een van die sterkste spanne wêreldwyd) en ’n 10–17-verlies teen Uruguay.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Rugby is gedurende die 1950’s sporadies in Brasilië georganiseer; daar was geen amptelike beheerliggaam nie en die nasionale span is slegs deur Jimme Macintyre, wat die SPAC bestuur het, saamgeroep. Brasilië sou eers weer tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 toetswedstryde speel, maar hulle is deur Uruguay, Argentinië en Chili geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hedendaagse [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig om die spel in Brasilië meer effektief te bestuur. Die eerste beheerliggaamspresident was Harry Donovan. ’n Jaar later is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' vir die eerste keer beslis. In dieselfde jaar het Brasilië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap met ’n tweede plek sy in dié tyd beste uitslag behaal ná ’n gelykopuitslag teen Chili (met 16–16), ’n minder swak nederlaag teen Argentinië (met 8–30) en ’n oorwinning oor Uruguay (met 15–8).<ref name="Portal">{{pt}} {{cite web |url=https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |title=Historia do Rugby |publisher=Portal do Rugby |accessdate=13 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313175452/https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |archive-date=13 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het Brasilië eers weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971 deelgeneem, waar hulle slegs [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] kon klop, maar swak verloor het teen Argentinië, Uruguay en Chili.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1970 is die Brasiliaanse beheerliggaam in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem en in die daaropvolgende jare het die verbeterde struktuur die spel aan Brasiliane buite die Britse gemeenskap begin bekendstel. Brasilië het ’n effense oplewing in rugby beleef; die spel is aan universiteite regdeur die land begin speel en die land het ’n bestemming vir toere van vername nasionale rugbyspanne geword. In 1974 het Brasilië vir die eerste keer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gehuisves en met 7–99 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref name="Portal" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/248 |title=1974 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span deur Argentinië, Chili en Uruguay telkens geklop, terwyl hulle dikwels teen Paraguay kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarteenoor het hulle in 1977 ná vier nederlae in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Brasiliane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Brasiliane het egter swak nederlae gely teen Chili, Uruguay en Paraguay, waarmee hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1985 het Frankryk weer deur Brasilië getoer en teen ’n meer gedugte Brasiliaanse span te staan gekom. Die wedstryd het met ’n telling van 41–6 in die guns van Frankryk geëindig; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Brasilië het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1989 het Brasilië ná ’n pouse van agt jaar weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem, maar hulle kon slegs Paraguay klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar was die Brasiliaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat onmiddellik ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1991 en 1993 het die span ná vier nederlae elk slegs in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Brasilië het in 1995 ’n lid van die IRVR geword. Gevolglik is Brasilië se wedstryde tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe 1993 nie in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering nie;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> hulle het ook nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle eerste kragmeting in ’n kwalifiserende wedstryd egter rampspoedig afgeloop deurdat die span met 41–0 teen [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] verloor het. Dit het hulle veldtog vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] tot ’n abrupte einde gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:Brazil and Peru's national rugby union teams.jpg|duimnael|Die Brasiliaanse en Peruaanse nasionale rugbyspanne in 2005]] Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Buitendien is Brasilië in Afdeling B gerangskik en was die sterk teenstanders Argentinië, Chili en Uruguay kwyt. In 2000 het Brasilië die Afdeling B teen [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] en [[Venezuelaanse nasionale rugbyspan|Venezuela]] gewen, en die sukses sowel in 2001 as in 2002 herhaal in die afdeling teen Colombia, Peru en Venezuela.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2002 |title=Sudamericano de Rugby 2002 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hiervan is die 2001-toernooi as die eerste Suid-Amerikaanse kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] geag, waarvolgens Brasilië na die volgende kwalifiseringsrondte deurgedring het. Hulle het maklik teen Trinidad en Tobago gewen; hoewel Brasilië sy laaste wedstryde teen Chili en Paraguay verloor en daarmee die hooftoernooi misgeloop het, het hulle eindelik die gaping begin verklein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Brasilië in ’n kwalifiserende wedstryd teen Paraguay vasgeval, waarvolgens hulle in afdeling B moes aanbly. Dié afdeling het die span weens die verlore wedstryd teen Venezuela tweede afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later moes die Brasiliane met die tweede plek ná die gerelegeerde Paraguay tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die 2004-Rugbykampioenskap was deels gelyktydig die eerste [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waaraan Peru pleks van Paraguay deelgeneem het, waardeur die Brasiliane met hul eerste plek die tweede rondte gehaal het. Hulle is ná swak nederlae teen Chili en Paraguay egter uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B moes die Brasiliane vir die laaste keer met die tweede plek ná die Paraguane tevrede wees. Daarna het hulle ’n aansienlike verbetering behaal, toe hulle hul afdeling in 2006, 2007 en 2008 onoorwonne beklink het. Vir die eerste keer sedert 1989 is die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2006 |title=Sudamericano de Rugby 2006 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2007 |title=Sudamericano de Rugby 2007 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte. Ná twee oorwinnings oor Trinidad en Tobago het Brasilië die 3a-rondte gehaal, maar hulle het swak nederlae gely teen beide Chili en Uruguay.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Brasilië telkens in die derde plek ná Uruguay en Chili afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 kon die Brasiliane slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het ''[[The New York Times]]'' berig dat rugby die naasvinnigste groeiende sportsoort in Brasilië was, ná [[gemengde vegkuns]]. Dit is deels te danke aan [[Wêreldrugby]] wat weer in Brasilië belê het as gevolg van die herinstelling van [[sewesrugby]] by die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Spele in 2016]].<ref name="NYTimes">{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2012/10/06/sports/rugby/06iht-rugby06.html?_r=3& |title=Soccer-Crazy Brazil Opening Its Arms to Rugby |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=5 Oktober 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedertdien is Brasilië se nasionale sewesrugbyspan genooi vir deelname aan die [[Wêreldrugby Sewesreeks]], waar die span teen sterker teenstanders kon meeding. Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het vir Brasilië ’n oorwinning oor Paraguay in die uitspeelwedstryd begin, maar daarna kon hulle in Afdeling A slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aangesien dit gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Brasiliane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar het Brasilië sy heel eerste oorwinning oor Chili behaal en die Condores met 24–16 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert inisiatiewe in 2009 verskerp is, het die aard van rugby in Brasilië verander. Heelwat meer spelers het begin registreer en die beheerliggaam het suksesvolle borgskappe met maatskappye soos die [[Banco Bradesco]], wat meen dat Brasiliaanse rugby in die toekoms winsgewend kan wees, aangegaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-08/brazil-soccer-debacle-boosts-rugby-before-olympic-return |title=Brazil Soccer Debacle Boosts Rugby Before Olympic Return |publisher=Bloomberg |author=Tariq Panja |date=7 Januarie 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2015 kon Brasilië slegs die vierde plek ná Chili, Uruguay en Paraguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Brasiliane in twee toetse teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel, waarvan een wedstryd op die [[Pacaembu-stadion]]. 10&nbsp;000 toeskouers het hierdie wedstryde gekyk wat van die hoogste gehoor vir rugby in Brasilië is. Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan eers sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Brasilië verbetering getoon en hulle het op die randjie van historiese oorwinnings oor Chili en Uruguay gekom, maar dit nie kon deurvoer nie. Nadat Brasilië 25 punte in hul eerste ontmoeting teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] aangeteken het, het die span met 24–23 teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Pacaembu gewen; Brasilië het in die eindstryd met 7–42 teen Argentinië vasgeval, maar hulle kon in die proses hul eerste drie in dekades teen Argentinië druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vir die 2016-seisoen van die Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap “A” het RedeTV!, een van dié land se groot [[televisie]]netwerke, Brasilië se wedstryde regstreeks uitgesaai. Dié toernooi het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifiseringsrondte. Brasilië het op [[Allianz Parque]] in [[São Paulo]], een van die grootste stadions om ’n rugbywedstryd in Brasilië aan te bied, teen Uruguay gespeel. Brasilië het ook met 20–20 teen Chili gelykop gespeel wat op hul verbetering in Suid-Amerikaanse rugby gedui het. Om die toernooi af te sluit het die span met 32–21 oor Paraguay gewen en in die derde plek ná Chili geëindig op ’n punteverskil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2017 het die span ’n naelskraapse nederlaag teen Chili gely, voordat hulle deur Uruguay geklop is en oor Paraguay kon seëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap in dieselfde jaar het Brasilië nogmaals verbeter deur Chili oortuigend met 17–3 te klop, voor hulle hul eerste oorwinning oor Kanada in Pacaembu behaal het met ’n telling van 24–23.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná hierdie oorwinnings het Brasilië met die 30ste plek op die Wêreldrugbyranglys sy beste plek tot dusver sedert dié lys se instelling in 2003 beklee. Tydens die kwalifiseringsrondte 3a is hulle weer deur beide Chili en Uruguay geklop, hoewel albei uitslae dié keer minder swak was as voorheen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Op 18 November 2017 het Brasilië vir die eerste maal oorwinning op Europese grondgebied gesmaak toe hulle [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] geklop het, wat dui op die span se vordering in die 2010’s. Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2018 het Brasilië ook vir die eerste maal Chili weg geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2018 |title=Americas Rugby Championship 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en in dieselfde jaar se omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap het hulle teen Argentinië XV geseëvier, wat hulle eerste oorwinning oor ’n Argentynse span was. Brasilië het daarna ook oor Colombia gewen en het vir die eerste maal die titel van Suid-Amerikaanse kampioen gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hierdie prestasie kon die Brasiliane tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2019 met oorwinnings oor Kanada en Chili en ’n naelskraapse nederlaag teen die Verenigde State voortsit, gelyk aan hul beste toernooiverloop ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2019 |title=Americas Rugby Championship 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap kon Brasilië sy groepwedstryd teen Paraguay wen, terwyl hulle deur die reserwespanne van Argentinië en Uruguay geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, kon die ''Tupi’s'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Tydens die rondte 2a het die Brasiliane weer naelskraapse nederlae teen die Chilene en Uruguane gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Brasiliane beide Colombia en Paraguay telkens geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná ’n maklike oorwinning oor Paraguay en ’n nederlaag teen Chili die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daar is hulle in Julie 2025 in die tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, egter weereens deur die Chilene geklop, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Paraguay om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het, maar Brasilië is ná twee nederlae glo uit die kwalifisering geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hulle is egter deur [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] oorrompel, waarop naelskraapse nederlae teen beide België en [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == Brasilië speel tradisioneel in ’n geel trui met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. Hul alternatiewe trui is groen met wit kleuraksente, wit broeke en groen sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Argentynse sportuitruster Topper<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2017/05/17/topper-apresenta-novas-camisas-da-selecao-brasileira-de-rugby/ |title=Topper apresenta novas camisas da Seleção Brasileira de Rugby |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=7 Mei 2017 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en die truiborg is die Brasiliaanse Banco Bradesco.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2020/11/27/bradesco-prorroga-patrocinios-as-confederacoes-de-judo-rugby-e-vela/ |title=Bradesco prorroga patrocínios às Confederações de Judô, Rugby e Vela |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=27 November 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo. In Maart 2012 het CBRu ''Os Tupis'' as Brasilië se nasionale rugbyspan se amptelike bynaam aangekondig.<ref name="sharklion.com" /> Dit is ’n verwysing na die Tupistam, die vernaamste [[etniese groep]] inheemse Brasiliane. Die keuse vir die embleem het in 2010 begin toe die CBRu e-posse met voorstelle begin ontvang het. Die drie finaliste was ''Tupi’s'', ''Sucuri’s'' (anakondas) en ''Araras'' (aras). Ondersteuners het op die internet gestem met 47% van die stemme (4&nbsp;387 stemme) wat aan Tupi’s gegaan het. Volgens Sami Arap, president van die CBRu tussen 2012 en 2016, het “die keuse die wortels van die Brasiliaanse nasie bekragtig. Tupi verteenwoordig die wese van ons land en verwys na ons krag, deursettingsvermoë, lojaliteit en spangees.”<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2012/03/06/tupi-vira-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugbi-apos-eleicao-popular.htm |title=Tupi vira novo símbolo da seleção brasileira de rúgbi após eleição popular |publisher=Universo Online |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://extra.globo.com/esporte/em-eleicao-popular-tupi-vira-simbolo-da-selecao-de-rugbi-4228273.html |title=Em eleição popular, tupi vira o símbolo da Seleção de rúgbi |publisher=Extra (Grupo Globo) |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://zdl.pressroom.com.br/151762a7ce/tupi-e-o-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugby.html |title=Tupi é o novo símbolo da seleção brasileira de rugby |publisher=ZDL |date=5 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Tuisstadions == Amper al die tuiswedstryde van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan word in die land se grootste stad [[São Paulo]] aangebied. In dié stad word veral die [[Estádio Nicolau Alayon]] met ’n kapasiteit van sowat 10&nbsp;000 en die [[Estádio do Pacaembu]] met ’n kapasiteit van 26&nbsp;000 gebruik; vroeër is ook wedstryde by die São Paulo Atletiekklub gespeel. Enkele wedstryde is ook in ander stede van die deelstaat [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] gespeel, wat as die Brasiliaanse rugbyvesting beskou kan word, terwyl die naasgrootste stad [[Rio de Janeiro]] nog nooit ’n tuiswedstryd aangebied het nie. Op die Estádio Nicolau Alayon word ook al die [[Cobras]]-konsessie se tuiswedstryde beslis.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2025/05/22/cobras-fecham-campanha-no-super-rugby-americas-pax-agitando-a-torcida-no-nacional-em-sao-paulo |title=Cobras Brasil Rugby e Festival Nina Sororidade agitam o estádio do Nacional, em São Paulo, nesse domingo |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=22 Mei 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Brasilië het 75 van sy 183 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 40,98%. Brasilië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Brazil |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{CHIru}} || 32 || 5 || 25 || 2 || 15,63 |- | {{COLru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CRIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{CANru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{KENru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 34 || 21 || 13 || 0 || 61,76 |- | {{PERru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{ROMru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{URUru}} || 29 || 3 || 26 || 0 || 10,34 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{VENru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''183''' || '''75''' || '''106''' || '''2''' || '''40,98''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Brasilië aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen en een keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (3): 2018, 2022, 2023 === Amerikas Rugbykampioenskap === Brasilië het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste uitslag tot dusver was die vierde plek in 2019. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Brasiliaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Brasilië as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Brasilië na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Brasilië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Brasiliaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/30/brazil-rolls-out-the-big-gins-for-rugby-world-cup-2027-qualifiers |title=Brazil Rolls Out the Big Guns for Rugby World Cup 2027 Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=30 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gustavo Gobeti]] || [[Skrumskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Felipe Gonçalves]] || Skrumskakel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[João Amaral]] || [[Losskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Thiago Oviedo]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Spago]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Moisés Duque]] || [[Senter]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 65 |- | [[Carlo Mignot]] || Senter || [[Biarritz Olympique|Biarritz]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Massari]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Robert Tenório]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Widson Menezes]] || [[Vleuel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Robson Morais]] || Vleuel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Antonio Zanatta]] || Vleuel || [[Mogliano Rugby|Mogliano]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Raphael Hollister]] || [[Heelagter]] || [[Tonbridge Juddians RFC|Tonbridge]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Tranquez]] || Heelagter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 53 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(atacantes)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Henrique Ferreira]] || [[Haker]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Yan Rosetti]] || Haker || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Endy Willian]] || Haker || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Brendon Alves]] || [[Stut]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Tiago Gonçalves dos Santos]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Vicente Galvão]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Leonel Moreno]] || Stut || [[Società Sportiva Lazio Rugby|Lazio Rome]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Wilton Rebolo]] || Stut || [[Houston SaberCats]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Aquiles Schulter]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Caique Segura]] || Stut || [[CA Lannemezan|Lannemezan]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Matteo Dell’Acqua]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Valorugby Emilia|Reggio]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ben Donald]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Hélder Bryan Lúcio]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Gabriel Oliveira]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Felipe Rosa]] || Slot || [[Clube Rugby São Miguel|São Miguel]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[André Arruda]] || [[Losvoorspeler]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 44 |- | [[Matheus Cláudio]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Cléber Dias]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 47 |- | [[Adrio de Melo]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Rodolfo Martins]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Renato Santos]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:David Harvey 1.jpg|duimnael|upright|David Harvey (2011)]] Tot dusver is nog geen Brasiliaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Brasilië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 60 |- | {{0}}2 || [[Bruxinho Piero de Moraes]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Yan Rosetti]] || 2015–2021 || 42 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || 41 |- | {{0}}5 || [[Lucas Abud de Andrade]] || 2012–2021 || 43 |- | {{0}}6 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 40 |- | {{0}}7 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 40 |- | {{0}}8 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || 50 |- | {{0}}9 || [[Gelado Dias da Silva Junior]] || 2016–2021 || 37 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || 38 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 293 |- | {{0}}2 || [[Joshua Reeves]] || 2017–2021 || 179 |- | {{0}}3 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 116 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}70 |- | {{0}}5 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || {{0}}65 |- | {{0}}6 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || {{0}}73 |- | {{0}}7 || [[David Harvey]] || 2015–2016 || {{0}}40 |- | {{0}}8 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}35 |- | {{0}}9 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}35 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}30 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 15 |- | {{0}}2 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 14 |- | {{0}}3 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 13 |- | {{0}}4 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 11 |- | {{0}}5 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}6 |- | 10 || [[Matias Daniel]] || 2011–2018 || {{0}}4 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Josh Reeves.jpg|duimnael|upright|Josh Reeves (2017)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || 2014–2019 |- | {{vlagikoon|Brasilië}} Fernando Portugal || 2019–2022 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || 2022 (tussentyds) |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Emiliano Caffera || 2023–2025 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || sedert 2025 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Brazil national rugby union team|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} * {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Amptelike webwerf van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil Brasilië by Wêreldrugby] * {{pt}} [https://www.portaldorugby.com.br/ Brasiliaanse rugbynuus] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Brasilië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] gbwoi74n7ewfyxn6qajk74pcv4wgrav 0 285464 2920117 2919438 2026-07-29T18:00:27Z SpesBona 2720 Bygewerk 2920117 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Chili | beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png | unie = [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (FDNR) | bynaam = ''Los Condores'' (“die kondors”) | embleem = die [[Andiese kondor]] | stadion = [[Estadio Municipal de La Pintana]], [[Santiago de Chile]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Clemente Saavedra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Pablo Lemoine]] <small>(sedert 2018)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _chlrugby24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = 001A80 | kouse1 = 001A80 | patroon_la2 = _blueborder | patroon_b2 = _chlrugby24a | patroon_ra2 = _blueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _bluetop | linkerarm2 = 001A80 | liggaam2 = 001A80 | regterarm2 = 001A80 | broek2 = 001A80 | kouse2 = 001A80 | statistiek = Statistiek | toetse = [[José Larenas]] (50)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Santiago Videla]] (268)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Larenas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 0–29 {{ARGru-r}}<br />([[Valparaíso]], [[Chili]]; 20 September 1936) | grootwen = {{CHIru}} 102–0 {{PARru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 3 Mei 2003) | grootverloor = {{ARGru}} 89–6 {{CHIru-r}}<br />(Montevideo, Uruguay; 20 Mei 2009) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2023 | beste = Groepfase in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = chile.rugby }} Die '''Chileense nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Chile'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Chili]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Cóndores'' (Spaans vir: “die kondors”), ontleen aan die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Chili geadministreer deur die [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) wat in 1953 gestig is. Chili word as die vyfde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Chileense rugbyspan is tans (September 2025) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee voormalige Chileense rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Chili het in 1936 sy eerste toetswedstryd teen Argentinië gespeel. In 2022 het Chili vir die eerste keer vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die derde Suid-Amerikaanse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap een titel ingepalm, twaalf keer tweede en 28-keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Chili ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Chili speel tradisioneel in rooi truie met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nasionale Rugbysportfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Chili is die Nasionale Rugbysportfederasie (Spaans: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR). Die beheerliggaam is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FRC) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die ''Chile Sevens'' is die Chileense [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die [[Inheemse volke|inheemse volk]] [[Huilliche]] in die ''Los Lagos''-streek en veral in die [[Chiloé-argipel]], wat tot die [[Mapuche]] behoort, beoefen sedert eeue ’n spel genaamd ''Linao'', wat sekere ooreenkomste met rugby toon. By dié spel probeer tussen 15 en 30 spelers elk, ’n met wol of lappe toegedraaide bal uit [[seewier]] te beweeg na die oorkantse doel wat sowat twee meter wyd is en deur ’n doelwagter verdedig word. Die baldraende spelers moet oor genoeg vaardighede en uithouvermoë beskik om alle vorme van aanvalle te keer en te trotseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2018/03/07/linao-rugby-los-pueblos-originarios-chile/ |title=Linao: el «rugby» de los pueblos originarios del sur de Chile |publisher=Rugby Chile |date=7 Maart 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Chileense hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Dekades lank is dit as ’n feit beskou dat die eerste bekende rugbywedstryd op Chileense bodem in 1894 in [[Iquique]] in die verre noorde van die land gespeel is. Dié wedstryd is deur die bemanning van ’n Britse vragskip teen [[Salpeter]]mynwerkers gespeel. Daarna het die spel glo na die suide na [[Santiago de Chile]] en [[Valparaíso]] versprei. Volgens onlangse navorsings is die eerste wedstryd reeds op 16 Junie 1892 in [[Coronel (Chili)|Coronel]] gespeel. Die bemanning van die Britse oorlogskip ''HMS Warspite'' het teen plaaslike seelui uit die buurdorp [[Concepción]] gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2020/05/05/en-la-semana-del-rugby-chileno-se-reescribe-la-historia-de-su-origen/ |title=Antecedentes históricos podrían reescribir el origen del rugby en Chile |publisher=Rugby Chile |author=Giovanni Quintrel |date=5 Mei 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tot in die 1930’s is rugby in Chili veral deur afstammelinge van die Britse immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-4370-3 |edition=Eerste |url=https://books.google.de/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=rugby+in+chile&source=bl&ots=nA7LKhBdgo&sig=xAyNtyA_qrXGLnbBlj5Bfu_c7mw&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=rugby%20in%20chile&f=false |date=1 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste internasionale ontmoetings === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Chilene se eerste toetswedstryd was op 20 September 1936 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], wat hulle met 0–29 verloor het; dit was die eerste toetswedstryd tussen twee Suid-Amerikaanse spanne. ’n Week later het die tweede toetswedstryd gevolg, waarin hulle met 31–3 geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/85 |title=1936 Argentina tour to Chile |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1938 het die Chilene hul eerste toer na die buurland onderneem en die Argentynse nasionale span twee keer ontmoet, maar albei wedstryde is nie as toetswedstryde geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/90 |title=1938 Chile tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] het hulle eers op 5 Augustus 1948 te staan gekom. Dié toetswedstryd is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] gespeel en het in die eerste Chileense oorwinning geëindig. Die organisasievlak het toegeneem, toe in 1948 die plaaslike beheerliggame in Santiago de Chile en Valparaíso gestig is; in dieselfde jaar het hulle saam die eerste Chileense kampioenskap ''Primera Nacional TOP 10'' van stapel gestuur. In 1953 is die nasionale beheerliggaam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig, wat in 2015 in [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) hernoem is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://rugbyarrv.cl/historia/ |title=Historia |publisher=Asociación Regional de Rugby Valparaíso |date=2012 |accessdate=28 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528031548/http://rugbyarrv.cl/historia/ |archive-date=28 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1951 sou die ''Condores'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Chilene in die derde plek geëindig. Hulle het maklik teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gewen, maar naelskraap teen Uruguay en Argentinië verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1952 het die [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierse nasionale span]] tydens hul Suid-Amerikaanse toer ook Santiago de Chile besoek en die gasheer met 30–0 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/112 |title=1952 Ireland tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1954 het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] nog ’n [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiesspan]] Suid-Amerika besoek en met 34–3 teen die ''Condores'' geseëvier; vanweë die klasverskil het albei Europese beheerliggame aan dié wedstryde nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1958 het Chili tydens die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap in die tweede plek geëindig ná oorwinnings oor [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1959 het die [[Junior Bokke]], die [[Suid-Afrika]]anse o/20-span, ’n Suid-Amerika-toer onderneem, waartydens hulle ook Santiago de Chile besoek het. Soos verwag was die ''Condores'' sonder enige kans en hulle is met 73–0 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/150 |title=1959 Junior Springboks tour to South America |publisher=rugbyarchiv.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In die volgende jaar het ’n tuiswedstryd teen die Franse op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Chile naelskraap teen die Argentynse span verloor, waarop maklike oorwinnings oor Uruguay en Brasilië gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarteenoor het die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 teleurstellend verloop ná ’n gelykop teen Brasilië, maar ook nederlae teen Uruguay en Argentinië, waarvolgens hulle in die vierde en daarmee laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1966 het hulle die ''[[Opkomende Springbokke|Gaselle]]'' gehuisves, ’n Suid-Afrikaanse o/23-keurspan van spelers wat nie in opmerking gekom het vir die amptelike nasionale span nie. Maar ook dié reserwespan het die ''Condores'' oorheers en hulle is met 73–3 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/183 |title=1966 South African Gazelles to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Chili Uruguay kon klop en soos gewoon deur Argentinië verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Popularisering van die rugbyspel === Met uitsondering van die ''Junior Bokke'' se besoek in 1975 het Chili in die 1970’s slegs Suid-Amerikaanse spanne ontmoet. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, is Chili deur Argentinië geklop en het Uruguay verslaan, waarna hulle vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 40–0 geseëvier het; daarop het ’n maklike oorwinning oor Brasilië gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Chili naelskraap teen Uruguay en swak teen Argentinië verloor, waarna hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay met die derde plek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Condores'' ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië, maar ook nederlae teen Argentinië en Uruguay het die Chilene die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 was hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay, asook ’n gelykop teen Uruguay gelyk op punte met laasgenoemde span ná Argentinië, maar hulle het ’n swakker punteverskil gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1978 het die Fransman Jean-Pierre Juanchich die leisels van die nasionale span oorgeneem. Daarbenewens het hy die missie gehad om met baie entoesiasme die rugbyspel in Chili tot meer gewildheid te verhef en dit van sy sosiale nisbestaan te ontneem. Ten einde hiervan het hy deur die hele land gereis, rugby aan baie mense bekend gestel en hulle ook oor die gepaardgaande waardes ingelig. Tydens sy termyn van ses jaar het die aantal klubs van 14 na 120 gegroei. Die nasionale span se destydse [[Kaptein (sport)|kaptein]], Fernando Paulsen, het oor Juanchich gesê: “Hy was ’n nuwe ou wat die parameters verander het; hy het na Chili gekom met ’n heel ander spelstelsel; al die afrigters het aangepas by sy spelstyl.”<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.latercera.com/el-deportivo/noticia/adios-grande-los-78-anos-muere-jean-pierre-juanchich-revolucionario-la-ovalada-chilena/51652/ |title=Adiós a un grande: a los 78 años muere Jean Pierre Juanchich, el revolucionario de la ovalada chilena |publisher=[[La Tercera]] |author=Sebastián Varela |date=30 Januarie 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die militêre diktatuur onder [[Augusto Pinochet]] het Chili noue bande met die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering aangeknoop – maar nie vanweë ideologiese oorwegings nie, eerder weens hul gemeensame status as ’n internasionaal verworpe [[Pariastaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-11-28-declassified-apartheid-profits-pals-with-pinochet/ |title=Declassified: Apartheid Profits –Pals with Pinochet |publisher=[[Daily Maverick]] |date=28 November 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Chilene vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Toe die ''Condores'' in Maart en April 1983 hul eerste toer buite Suid-Amerika aangepak het, het hulle die op sportiewe vlak geïsoleerde Suid-Afrika besoek. Hulle het tien wedstryde teen verskeie keurspanne gespeel, waarvan hulle drie kon wen; toetswedstryde was egter nie op die program nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/384 |title=1983 Chile tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Halwe jaar later het die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrikaanse span]] (nou [[Namibië]]) se teenbesoek in Santiago de Chile gevolg; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/20?Stagione=1983 |title=1983 Minor Tests & Friendly Matches |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Chilene het maklik gewen teen Brasilië en Paraguay, maar hulle is verslaan deur Uruguay, wat met sy eerste Suid-Amerikaanse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Chili kon slegs die derde plek ná Argentinië en Uruguay beklee; twee jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Chili het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Condores'' weer ná Argentinië en Uruguay in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens Suidwes-Afrika se tweede besoek in 1988 is die gasheer met 36–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later was die Chileense beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat onmiddellik ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Chili nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie === [[Lêer:Camiseta de reserva de la Selección de Rugby de Chile.jpg|duimnael|’n Chileense rugbytrui in 2008]] Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het die Chilene weer in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ook in 1991 het die beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword, waarmee die nasionale span aan rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie kon deelneem. Twee jaar later was dit vir die eerste keer die geval, toe die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1993 gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aangesien die Chilene slegs die vierde plek kon behaal, hul swakste prestasie sedert 1964, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1995 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste nie-Suid-Amerikaanse span geword om Chili vir ’n amptelike toetswedstryd te besoek; die gasheer kon dié wedstryd met 28–23 wen. Daarteenoor het die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1995 teleurstellend verloop, aangesien hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chilene het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in [[herfs]] 1997 met maklike oorwinnings oor [[Bermudaanse nasionale rugbyspan|Bermuda]], [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] en Paraguay afgeskop. Ná ’n 14–20-nederlaag in April 1998 teen Uruguay het hulle egter die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het Chili soos gewoon die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2011 het Chili twaalf agtereenvolgende keer na Argentinië en Chili in die derde plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die 2000-toernooi was die Chilene drie punte kort van hul eerste oorwinning oor Argentinië wat egter met ’n reserwespan pleks van die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2002 het die ''Condores'' die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering met maklike oorwinnings oor Brasilië en Paraguay afgeskop, waarvolgens hulle die volgende rondte gehaal het. Hier het hulle teen Uruguay en vir die eerste keer ooit teen beide [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom. Hulle kon twee tuisoorwinnings oor Uruguay en die Verenigde State aanteken, maar ná altesaam vier nederlae het hulle in die vierde en laaste plek geëindig, waarmee hulle uitgeskakel is. Hulle was gelyk op punte met die Verenigde State, wat die interkontinentale uitspeelrondte teen Spanje gehaal het, maar hulle het minder [[Drie (sport)|drieë]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Chili aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem. Die eerste toernooi in Suid-Amerika het hulle ná Uruguay in die tweede plek afgesluit. Tydens die tweede en laaste toernooi, waartydens hulle vir die eerste keer Europa besoek het, het hulle ná nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in die vierde en laaste plek geëindig. In Oktober 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste rondte ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië in die eerste plek afgesluit, tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2006, wat gelyktydig as tweede rondte gedien het, kon hulle egter geen oorwinning aanteken nie en het sodoende die interkontinentale uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2009 het Chili in die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering se derde rondte begin, maar hul deelname was net van ’n kort duur. Hoewel hulle Brasilië weer kon klop, is hulle ná die daaropvolgende nederlaag teen Uruguay uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In 2010 was die Chilene op die punt van ’n verrassing, toe hulle die besoekende [[eilandstaat]] [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] amper verslaan het, maar hulle het dié wedstryd met 30–32 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |title=Chile 30 – Tonga 32 |publisher=rugbynoticias.ci |date=29 September 2010 |accessdate=24 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724082256/http://rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar kon hulle Uruguay vir die eerste keer in nege jaar klop, waarmee hulle die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2012 het hulle soos gewoon die derde plek beklee, maar hulle het nogtans die volgende rondte gehaal. Hier kon hulle Brasilië klop, maar hulle het teen Uruguay verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Die ''Condores'' kon die kans nie benut nie en het hul laagtepunt bereik, toe hulle tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 deur beide Brasilië en Paraguay verslaan is en in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later kon hulle herstel en tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay hul eerste Suid-Amerikaanse titel inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Chili ’n tuisoorwinning oor Brasilië aangeteken, voordat hulle ’n aanvanklik noue wedstryd teen Argentinië in die laaste 20 minuut uit die hand laat glip en met 15–52 verloor het. Daarop het nederlae teen die Verenigde State, Uruguay en Kanada gevolg, waarmee hulle die toernooi in die laaste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016 het hul titelverdediging misluk en Chili het in die tweede plek ná Uruguay geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het ná vyf nederlae ook teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het gelyktydig gedien as deel van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering; Chili kon Brasilië en Paraguay klop, maar hulle is deur Uruguay verslaan, waarmee die span in die tweede plek geëindig en weereens vroeg uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Chilene deelgeneem aan die laaste Nasiesbeker, ’n ontwikkelingstoernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; ná ’n oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en ’n nederlaag elk teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/94?Stagione=2017 |title=Cup of Nations 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup warm-up matches - Uruguay vs Chile - 21.jpg|duimnael|Opwarmingswedstryd voor die Rugbywêreldbeker 2023 teen Uruguay in [[Montevideo]]]] Tydens beide die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het die Chilene die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In albei jare het die Amerikaanse Rugbykampioenskap ná vyf nederlae elk ook teleurstellend verloop. Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Condores'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Hulle het die eerste rondte oorspring, aangesien [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] weens ’n aantal [[Covid-19-pandemie|Covid-19-besmettings]] nie kon speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/07/02/chile-advance-in-rwc-qualifiers-after-colombia-match-is-cancelled/ |title=Colombia match cancelled, Chile advance in RWC qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=2 Julie 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In rondte 2 het hulle in ’n driehoekige toernooi die tweede plek tussen Uruguay en Brasilië beklee. Daarmee het hulle die uitspeelwedstryd teen Kanada gehaal. Op ’n naelskraapse 21–22-wegnederlaag het ’n 33–24-tuisoorwinning gevolg, wat hulle na rondte 3 teen die Verenigde State geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchives.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die uitslag in hierdie deurslaggewende uitspeelwedstryd was baie naelskraap: Terwyl hulle die tuiswedstryd in Santiago de Chile met 21–22 verloor het, kon hulle die wegwedstryd in [[Glendale, Colorado|Glendale]], [[Colorado]], met 31–29 wen. Sodoende het die Chilene met een wedstrydpunt teen die gunsteling geseëvier en vir die eerste keer in hul agtste probeerslag vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Julie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Deskundiges was dit voor die toernooi eens, dat die Chilene wenloos sou bly, aangesien hulle reeds hul moontlikhede uitgeput het deur te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38294581/rugby-world-cup-2023-pool-d-preview-england-argentina-japan-samoa-chile |title=RWC 2023 Pool D Preview: Everything you need to know |publisher=ESPNscrum |author=Sam Bruce |date=31 Augustus 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Soos verwag het hulle vier swak nederlae gely teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 12–42), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 10–43), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 0–71) en Argentinië (met 5–59), waarvolgens hulle in die groepfase uitgeskakel is. Teen Japan, Samoa en Engeland het die Chilene vir die eerste keer te staan gekom, terwyl die wedstryd teen Argentinië die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná twee maklike oorwinnings oor Paraguay en Brasilië die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daar het die Chilene in Julie 2025 die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, weer teen die Brasiliane gewen, waarna hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Uruguane volgens algehele telling naelskraap verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarna het die span in die Suid-Amerika-Stille-Oseaan-uitspeelrondte teen Samoa te staan gekom, waar die eerste wedstryd met 32–32 gelykop geëindig het, terwyl Chili die tweede wedstryd tuis met 31–12 gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Dit was die Chilene se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/chile-defeat-samoa-in-front-of-bumper-home-crowd-to-qualify-for-2027-rugby-world-cup-2025928 |title=Chile defeat Samoa in front of bumper home crowd to qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Andean condor (Vultur gryphus) at Colca Canyon.jpg|duimnael|Die [[Andiese kondor]], embleem van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili speel tradisioneel in ’n rooi trui met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, wit broeke en rooi-wit-gestreepte sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Engelse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.umbro.com/en/rugby/club-kits/chile-rugby-21-22-home-and-away-kits/ |title=Chile Rugby X Umbro |publisher=[[Umbro]] |date=23 Mei 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> en die truiborge is Inversiones Latam asook [[Peugeot]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |title=¡Confirmado! Dos años más como sponsor oficial de Los Cóndores Rugby |publisher=Inversiones Latam |author=Catalina Espinoza |date=11 Februarie 2022 |accessdate=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213301/https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |archive-date=18 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2022/06/07/el-leon-se-suma-al-vuelo-de-los-condores-peugeot-firma-alianza-con-la-federacion-deportiva-nacional-de-rugby-de-chile/ |title=El león se suma al vuelo de los ‘Cóndores’: Peugeot firma alianza con la Federación Deportiva Nacional de Rugby de Chile |publisher=Rugby Chile |author=Jorge Aldunate |date=7 Junie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Nasionale Rugbysportfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio La Pintana 1.JPG|duimnael|Die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in [[Santiago de Chile]], tuisstadion van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili se tuisstadion is die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in die hoofstad [[Santiago de Chile]] met ’n kapasiteit van 6&nbsp;000. Dit is in besit van die munisipaliteit [[La Pintana]] wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://chile.as.com/chile/2017/12/27/masdeporte/1514408349_808659.html |title=El Municipal de La Pintana será sede de los Cóndores en 2018 |publisher=Diario AS |date=27 Desember 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Selknam]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.emol.com/noticias/Deportes/2023/02/18/1087128/selknam-debut-super-rugby-americas.html |title=Selknam tuvo un contundente estreno triunfal en el Súper Rugby Américas |publisher=EMOL |date=18 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[CD Santiago Morning]] en ook die Chileense nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Ander tuisstadions sluit in die [[Estadio Elías Figueroa Brander|Estadio Playa Ancha]] in [[Valparaíso]], Club Everton en die [[Estadio Sausalito]] in [[Viña del Mar]], Old John’s in [[Concepción]] en die [[Estadio La Granja]] in [[Curicó]]. Tot op hede het die nasionale span slegs elf tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, mees onlangs in 2023 in Valparaíso. == Toetswedstryde == Chili het 88 van sy 206 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,72%. Chili se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=28;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chile |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 31 || 0 || 31 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 33 || 26 || 5 || 2 || 78,79 |- | {{ENGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{HKGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CANru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 30 || 29 || 1 || 0 || 96,67 |- | {{PERru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{SAMru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 55 || 12 || 42 || 1 || 21,82 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''206''' || '''88''' || '''114''' || '''4''' || '''42,72''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Chili het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Chili aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi een keer gewen en twaalf keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (1): 2015 === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Chili het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Brasilië, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. By al die vier deelnames het hulle die sesde plek behaal. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Chileense nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Chili as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Chili na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Chili nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Chileense span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/12/chile-roster-named-for-romania-and-rugby-world-cup-qualifiers/ |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=12 Junie 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lucas Berti]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Reyes]] || Skrumskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Manuel Bustamante]] || Skrumskakel || Chile Sewes || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Rodrigo Fernández]] || [[Losskakel]] || [[Rugby Colorno|Colorno]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Tomás Salas]] || Losskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Rodrigo Araya]] || [[Senter]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Clemente Armstrong]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Matías Garafulic]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Nicolás Saab]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Santiago Videla]] || Senter || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Cristóbal Game]] || [[Vleuel]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Nicolás Garafulic]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Federico Kennedy]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Ayarza]] || [[Heelagter]] || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Lucas Strabucchi]] || Heelagter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Diego Escobar]] || [[Haker]] || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Salvador Lues]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Benjamín Moreno]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Norman Aguayo]] || [[Stut]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Javier Carrasco]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Matías Dittus]] || Stut || Sarlat || style="text-align:center" | 32 |- | [[Baltazar Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Emilio Shea]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Javier Eissmann]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[SU Agen|Agen]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Santiago Pedrero]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Bruno Sáez]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Augusto Villanueva]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Alfonso Escobar]] || [[Losvoorspeler]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Raimundo Martínez]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Joaquin Milesi]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Clemente Saavedra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Santiago Valenzuela]] || Losvoorspeler || [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Catolica]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Rodrigo Fernández 2023.jpg|duimnael|upright|Rodrigo Fernández (2023)]] Twee voormalige Chileense spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Donald Campbell]] || [[Senter]] || 2012 |- | [[Ian Campbell (rugbyspeler)|Ian Campbell]] || Senter || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Chili se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 50 |- | {{0}}2 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Tomás Dussaillant]] || 2016–2023 || 40 |- | {{0}}4 || [[Ignacio Silva]] || 2010–2023 || 38 |- | {{0}}5 || [[Martín Sigren]] * || 2016–2025 || 37 |- | {{0}}6 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 36 |- | {{0}}7 || [[José Williams]] || 2012–2019 || 34 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Aninat]] || 2010–2021 || 34 |- | {{0}}9 || [[Nikola Bursic]] || 2013–2021 || 30 |- | 10 || [[Beltran Sandoval]] || 2016–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 268 |- | {{0}}2 || [[Javier Valderrama]] || 2008–2015 || 239 |- | {{0}}3 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || 130 |- | {{0}}4 || [[Matías Torrico]] || 2014–2017 || 104 |- | {{0}}5 || [[Francisco Moller]] || 2011–2019 || {{0}}73 |- | {{0}}6 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || {{0}}57 |- | {{0}}7 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || {{0}}55 |- | {{0}}8 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}40 |- | {{0}}9 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}35 |- | 10 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}35 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 11 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || 10 |- | {{0}}3 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || {{0}}9 |- | {{0}}4 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Felipe Valdivia]] || 2010–2017 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Matias Garafulic]] * || 2021–2025 || {{0}}6 |- | 10 || [[Julio Blanc]] || 2019–2019 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Chileense nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Navesi || 2002–2006 |- | {{vlagikoon|Chili}} Cristian Iga || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzolo Balbontin || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Daniel Graco || 2008–2012 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcumán || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Australië}} Paul Healy || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Chili}} Elías Santillán || 2016 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Bernard Charreyre || 2016–2017 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcuman || 2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Cross || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || sedert 2018 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Chileense nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Chile national rugby union team|Chileense nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://chile.rugby/ Amptelike webwerf van die Chileense Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile Chili by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.rugbychile.cl/ Chileense rugbygemeenskap] * {{es}} [https://rugbynoticias.cl/ Chileense rugbynuus] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Chili]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] neb8w91mqm12fg63ya0ecfypupd8ku2 0 294768 2920095 2919778 2026-07-29T13:42:07Z JMK 649 koord 2920095 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Seven Years in South Africa, page 173, Grotto of Wonderfontein.jpg|duimnael|regs|Verkenning van die Wonderfonteingrot in c.1881]] '''Wonderfontein''' was ‘n [[nedersetting]] van [[Nederland]]se emigrante wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] na Suid-Afrika gekom het. Die meeste Nederlandse setlaars wat hulle in daardie tyd in Suid-Afrika gevestig het, het ‘n heenkome gevind in die snelontwikkelende nywerheidswese van die land. ‘n Uitsondering was die vestiging op die plaas Wonderfontein (tans genaamd [[Oberholzer]]) in 1928 en kort daarna. Die gebied is geleë aan die [[Mooirivier (Vaal)|Mooirivier]] en in die [[dolomiet]]grond is daar volop grotte wat besproeiingswater kon lewer. Die meeste lede van hierdie groep emigrante was boere afkomstig uit die provinsie [[Groningen]]. Leiersfigure was Freek Veldman, Engel Engels, Jan Hommes, Derk de Lange en Jan Aukema. Na ‘n periode van allerlei proefnemings op die gebied van die landbou en veeteelt, onder meer met die koöperatiewe kaasfabriek Adorp, het die [[Groot Depressie]] van die vroeë 1930s die boere swaar getref. Boonop het die beskikbare ondergrondse water na die opening van die nuwe goudmyne [[Blyvooruitzicht]] en [[Wes-Driefontein]] baie verminder. Daarna het die boere die een na die ander hul grond verkoop en het Wonderfontein as immigrantestreek omstreeks 1965 tot niet gegaan. ==Soortgelyke vestigings== Ooreenkomstige immigrasieskemas van Nederlanders in Suid-Afrika was: *[[Dullstroom]] *Nieuw-Gelderland ([[New Guelderland]]) ==Bibliografie== *Ploeger, Jan: Nederlanders in Transvaal 1850-1950. Pretoria: J.L. van Schaik, 1994. {{ISBN|0-627-02446-7}} {{koördinate|26|18|13|S|27|31|18|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Gauteng]] ox19lnk4t8rfiyrre3yr1xuns8ztsjl 0 310879 2920236 2531102 2026-07-30T09:49:05Z Aliwal2012 39067 2920236 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Dam | name = Koppiesdam | image = | caption = | crosses = [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]] | country = [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]] | locale = Naby [[Koppies]] | coordinates = {{koördinate|27.2438|S|27.6838|O|aansig=inlyn,titel}} | owner = [[Departement van Waterwese]] | purpose = A | type = AG | length = 2 309 m | height = 25 m | width = | began = | open = | closed = | cost = | volume = 42 311 000&nbsp;m³ | reservoir = | reservoir_catchment = 2 155 km² | reservoir_surface = {{convert|1140|ha|km2|abbr=on}} | extra = | website = }} '''Koppiesdam''' is 'n dam in die [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]], by [[Koppies]], [[Vrystaat]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit is in [[1911]] gebou en sy hoofdoel is vir landboubesproeiing en huishoudelike gebruik. == Sien ook == * [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] == Eksterne skakel == * [http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm Lys van damme in Suid-Afrika van die Departement van Waterwese] [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vrystaat]] 79ipdgz8ayfprfhgaflrtui9oqk2zz6 2920237 2920236 2026-07-30T09:55:09Z Aliwal2012 39067 /* Eksterne skakel */ die ou skakel na lys van damme bestaan nie meer nie 2920237 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Dam | name = Koppiesdam | image = | caption = | crosses = [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]] | country = [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]] | locale = Naby [[Koppies]] | coordinates = {{koördinate|27.2438|S|27.6838|O|aansig=inlyn,titel}} | owner = [[Departement van Waterwese]] | purpose = A | type = AG | length = 2 309 m | height = 25 m | width = | began = | open = | closed = | cost = | volume = 42 311 000&nbsp;m³ | reservoir = | reservoir_catchment = 2 155 km² | reservoir_surface = {{convert|1140|ha|km2|abbr=on}} | extra = | website = }} '''Koppiesdam''' is 'n dam in die [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]], by [[Koppies]], [[Vrystaat]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit is in [[1911]] gebou en sy hoofdoel is vir landboubesproeiing en huishoudelike gebruik. == Sien ook == * [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] == Eksterne skakel == * [https://www.dws.gov.za/Documents/Default.aspx Suid-Afrikaanse Departement van Waterwese en Sanitasie] [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vrystaat]] 9zlf42zpnl34el0qt3t890lmgf1d890 1 312784 2920122 2258887 2026-07-29T18:12:39Z Pawsml 211843 /* Post-Akute Onttrekkingsindroom */ nuwe afdeling 2920122 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Post-Akute Onttrekkingsindroom == Ons stel voor om 'n bladsy by te voeg wat die Post-Akute Onttrekkingsindroom (PAWS) as 'n ewe belangrike en langdurige verskynsel beskryf. As bron kan die PAWS ML-platform (https://paws.ml/) en 'n persoonlike KI-assistent bygevoeg word vir bewusmaking en persoonlike ondersteuning gedurende die verloop van PAWS. [[Gebruiker:Pawsml|Pawsml]] ([[Gebruikerbespreking:Pawsml|kontak]]) 18:12, 29 Julie 2026 (UTC) dnfi8zrjzwr0282azy49izxj1n1vbct 2920129 2920122 2026-07-29T18:52:39Z Gikü 6086 Rol weergawe [[Special:Diff/2920122|2920122]] deur [[Special:Contributions/Pawsml|Pawsml]] ([[User talk:Pawsml|bespreek]]) terug. - rv [[:m:Special:GlobalContributions/Pawsml|cross-wiki spam]] 2920129 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 393390 2920124 2914315 2026-07-29T18:17:55Z Sobaka 328 skakel 2920124 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis I]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis II]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis III]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis IV]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;I tot Artemis&nbsp;V beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis II sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;I (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;I-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n [[wentelbaan]] om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 Mei 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> [[Artemis II]] (2024) was die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede het uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion was toe na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit teruggekeer Aarde toe. Lansering het op 1 April 2026 plaasgevind.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis III (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;IV sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;IV sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;V tot Artemis&nbsp;VIII en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] tppmmtddjft78rizhq6hlwzvzke8c58 0 405879 2920086 2611212 2026-07-29T13:34:23Z JMK 649 koord 2920086 wikitext text/x-wiki '''Wonderfonteinspruit''' is 'n klein rivier op die [[Hoëveld]]. Die rivier se [[opvanggebied]] is op die plato van die binneland van Suid-Afrika geleë en beslaan 'n oppervlakte van sowat 1600 km{{sup|2}}. Die hoogte bo [[seevlak]] wissel van 1 700 m in die ooste tot 1 400 m in die weste. Die potensiële evapotranspirasie oorskry die gemiddelde jaarlikse reënval van 550–750 mm/jaar met 'n faktor van twee, wat die klimaat halfdroog maak, met dorheid wat na die weste toeneem. Meer as 90% van die reën val tussen Oktober en April (somer), hoofsaaklik tydens intense donderstorms. Die rivier ontstaan ​​net suid van die kontinentale skeiding, naby [[Randfontein]] en vloei sowat 100 km weswaarts voordat dit by die [[Mooirivier (Vaal)|Mooirivier]] aansluit. Die stroom loop vir meer as 80% van sy totale lengte deur groot uitlopers van [[dolomiet|dolomitiese]] karst onder die rivierbedding. As gevolg van 'n opeenvolging van karstbronne wat in die rivier stroom hou die vloei stand ten spyte van die uitgesproke seisoenaliteit van die reënval. Gemeenskappe wat stroomaf geleë is, soos [[Potchefstroom]], ontvang 'n aansienlike deel van die huidige watervoorsiening daarvan.<ref>{{cite journal|authors=Winde, Frank|year=2006|title=Challenges For Sustainable Water use in Dolomitic Mining Regions of South Africa—A Case Study of Uranium Pollution Part II: Spatial Patterns, Mechanisms, and Dynamics|journal=Physical Geography|volume=27|pages=379-395|doi=10.2747/0272-3646.27.5.379}}</ref> In sy opvanggebied vind heelwat mynbou plaas, veral van goud en die rivier ontvang hoë besoedelingslaste van huishoudelike afvalwater, landbou se afloopwater en stedelike en informele nedersettings. Die rivier is besoedel met [[kobalt]], [[arseen]], [[chroom]], [[nikkel]] en [[uraan]] en ook sy pH is in wanbalans. Die relatiewe oorvloed van ''Proteobacteria, Bacteroidetes en Actinobacteria'' is hoër by die stroomop terreine, terwyl ''Acidobacteria, Cyanobacteria, Firmicutes en Verrucomicrobia'' verder stroomaf prominent is. Boonop is stroomop-terreine ryk aan genera wat patogenies en/of potensieel patogenies vir mense is.<ref>{{cite web|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31112559/|title=An integrated insight into the response of bacterial communities to anthropogenic contaminants in a river: A case study of the Wonderfonteinspruit catchment area, South Africa|authors=K. Jordaan, A. M. Comeau, D.P. Khasa, C.C. Bezuidenhout|year=2019|doi=10.1371/journal.pone.0216758}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{koördinate|26|18|10|S|27|30|40|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Riviere in Gauteng]] [[Kategorie:Riviere in Noordwes]] g8cru4nsn7o1fnwg6xnn8lfhw10vk3b 0 417813 2920207 2918920 2026-07-30T08:19:41Z Rooiratel 90342 Rangskik 2920207 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir [[Kooks|kooksing]], kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaal: * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Verwyder oppervlakvog deur dit in die son te bak of in 'n oond by ongeveer 40°C. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). Omdat die humiditeit so hoog is, sal die monster gewoonlik weer vog opneem. Dit is daarom dat inherente vog gewoonlik hoër is as residuele vog. Neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die totale vog is gelyk aan die totale massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en residuele vog (m_r): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog (m_i). Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | [[Bruinkool|Bruinkool/ligniet]] | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Kyk ook== * [[Steenkool]] * [[Kooks]] ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] 3le68c3de6le9lkcdxdyqn2fp8l0fud 2920208 2920207 2026-07-30T08:20:50Z Rooiratel 90342 /* Bronnelys */ 2920208 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir [[Kooks|kooksing]], kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaal: * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Verwyder oppervlakvog deur dit in die son te bak of in 'n oond by ongeveer 40°C. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). Omdat die humiditeit so hoog is, sal die monster gewoonlik weer vog opneem. Dit is daarom dat inherente vog gewoonlik hoër is as residuele vog. Neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die totale vog is gelyk aan die totale massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en residuele vog (m_r): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog (m_i). Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | [[Bruinkool|Bruinkool/ligniet]] | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Kyk ook== * [[Steenkool]] * [[Kooks]] ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] * Coal Analytical Methods Blackwell Scientific Press, 1984. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] 8ol30div64unwos25gf48zc3tkrktra 0 421634 2920232 2919851 2026-07-30T09:29:27Z Rooiratel 90342 2920232 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} [[Lêer:Wright Cyclone GR 3350 1.jpg|duimnael|regs|Die Wright Cyclone GR 3350]] Die '''Wright R-3350 Duplex-Cyclone''' is 'n Amerikaanse twee-ry, [[Superaanjaer|superaangejaagde]], lugverkoelde stervliegtuigenjin met agtien silinders met 'n enjinkapasiteit van 54,9 [[Liter|L]]. Die kraglewering het gewissel van 1 640 tot 2 760 [[Watt|kW]], afhangend van die model. Die enjin was reeds ontwikkel voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] en dit het 'n lang tyd geneem vir die enjin om as betroubaar beskou te word. Dit het nog steeds betroubaarheidsprobleme ondervind toe dit as kragbron vir die [[Boeing B-29 Superfortress]] gebruik is. Na die oorlog het die enjin se betroubaarheid so toegeneem dat gebruik is deur 'n aantal siviele lugrederye, veral die [[Turboaanjaer|turbo]]<nowiki/>model. Dit was onder andere gebruik in die [[Lockheed Constellation|Lockheed L-1049 Super Constellation]] vliegtuie tot in die 1950's tot [[straalvliegtuig|straalvliegtuie]] op die toneel verskyn het. Die enjin se grootste kompetisie was die 71.4 L, 3 200 kW [[Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major]]-enjin, wat eers sewe jaar na die Duplex-Cyclone ontwikkel is. Die enjin word algemeen gebruik in Hawker Sea Fury en [[Grumman F8F Bearcat]] vliegtuie in die onbeperkte klas tydens die Reno Air wedvlugte. == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vliegtuigenjins]] qsaex207ti9kgwhqbk7sfndw134ho04 2920233 2920232 2026-07-30T09:29:43Z Rooiratel 90342 2920233 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} [[Lêer:Wright Cyclone GR 3350 1.jpg|duimnael|regs|Die Wright Cyclone GR 3350]] Die '''Wright R-3350 Duplex-Cyclone''' is 'n Amerikaanse twee-ry, [[Superaanjaer|superaangejaagde]], lugverkoelde stervliegtuigenjin met agtien silinders met 'n enjinkapasiteit van 54,9 [[Liter|L]]. Die kraglewering het gewissel van 1 640 tot 2 760 [[Watt|kW]], afhangend van die model. Die enjin was reeds ontwikkel voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] en dit het 'n lang tyd geneem vir die enjin om as betroubaar beskou te word. Dit het nog steeds betroubaarheidsprobleme ondervind toe dit as kragbron vir die [[Boeing B-29 Superfortress]] gebruik is. Na die oorlog het die enjin se betroubaarheid so toegeneem dat gebruik is deur 'n aantal siviele lugrederye, veral die [[Turboaanjaer|turbo]]<nowiki/>model. Dit was onder andere gebruik in die [[Lockheed Constellation|Lockheed L-1049 Super Constellation]] vliegtuie tot in die 1950's tot [[straalvliegtuig|straalvliegtuie]] op die toneel verskyn het. Die enjin se grootste kompetisie was die 71.4 L, 3 200 kW [[Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major]]-enjin, wat eers sewe jaar na die Duplex-Cyclone ontwikkel is. Die enjin word algemeen gebruik in Hawker Sea Fury en [[Grumman F8F Bearcat]] vliegtuie in die onbeperkte klas tydens die Reno Air wedvlugte. <!-- == Verwysings == {{verwysings}} --> {{Normdata}} [[Kategorie:Vliegtuigenjins]] i7o1wfwcbknpx07nw9vgr1pp96zsona 10 421734 2920084 2868484 2026-07-29T12:41:29Z ~2026-42077-83 211820 /* */ Korrekte status ingevoeg 2920084 wikitext text/x-wiki {{taalbedreigingstatus/core |child={{{child|}}} |naam={{{naam|{{pagename}}}}} |1=VU{{#switch:{{{1|<!-- DO NOT USE THIS, ERROR IN MODULE DETECTED {{Wikidata|P1999|displayformat=raw}}--> {{#invoke:WikidataIB|getValue|P1999|parameterset=2|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}} |EX|Q20672091|Extinct|6 extinct=EX |CR|Q20672090|Critical|5 critically endangered=CR |SE|Q20672089|Severe|4 severely endangered=SE |DE|Q20672088|Definitely|3 definitely endangered=DE |VU|Q20672087|Vulnerable|2 vulnerable=VU |VU|Q20672086|S|No|no|Safe|1 safe=NE <!-- Kwesbaar --> |NA|UNK|TBA=NA<!-- Onbekend --> |= }} |2={{{text|{{{2|}}}}}} |width={{{width|}}} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> beeajlcm019aa5qu1f7vuvjf4ku0srb 14 421750 2920082 2719795 2026-07-29T12:28:34Z ~2026-42077-83 211820 Korrekte status van taal weergee 2920082 wikitext text/x-wiki [[Afrikaans]]{{Broodkrummels}} [[Kategorie:Tale volgens bedreigdheid status]] 9udo0ycni4gj97d265pa4m92477h6hu 2920083 2920082 2026-07-29T12:32:04Z ~2026-42077-83 211820 /* */ 2920083 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Tale volgens bedreigdheid status]] qlkg74e8ittmoq99233czcjrmcfaf42 0 429078 2920108 2920069 2026-07-29T16:48:17Z ~2026-42005-93 211838 2920108 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Neymar | image = | caption = | fullname = Neymar da Silva Santos Júnior<ref name="NameBirthHeight">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Brazil (BRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=18 December 2022 |access-date=20 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1992|2|5|df=y}} | birth_place = Mogi das Cruzes, [[Brasilië]]<ref>{{Cite web|title=Player Profile – Neymar Jr.|url=http://www.sportycious.com/player-profile-neymar-jr-91287/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140621220136/http://www.sportycious.com/player-profile-neymar-jr-91287/|archive-date=21 June 2014|access-date=23 January 2021|website=Sportycious}}</ref> | height = 1,75 m | position = Linkervleuel, aanvallende middelvelder,</br>aanvaller | currentclub = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1999–2003 | youthclubs1 = [[Associação Atlética Portuguesa (Santos)|Portuguesa Santista]] | youthyears2 = 2003–2009 | youthclubs2 = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | years1 = 2009–2013 | clubs1 = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | caps1 = 177<!--LEAGUE AND STATE LEAGUE APPS, PER [[WP:FOOTYBRAPPS]]--> | goals1 = 107<!--LEAGUE AND STATE LEAGUE GOALS, PER [[WP:FOOTYBRAPPS]]--> | years2 = 2013–2017 | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 123<!--ONLY LEAGUE APPS & GOALS--> | goals2 = 68<!--ONLY LEAGUE APPS & GOALS--> | years3 = 2017–2023 | clubs3 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps3 = 112<!--ONLY LEAGUE APPS & GOALS--> | goals3 = 82<!--ONLY LEAGUE APPS & GOALS--> | years4 = 2023–2025 | clubs4 = [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] | caps4 = 3 | goals4 = 0 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | caps5 = 38<!--LEAGUE AND STATE LEAGUE APPS, PER [[WP:FOOTYBRAPPS]]--> | goals5 = 17<!--LEAGUE AND STATE LEAGUE GOALS, PER [[WP:FOOTYBRAPPS]]--> | nationalyears1 = 2009 | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië O/17]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië O/20]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 9 | nationalyears3 = 2012–2016 | nationalteam3 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië O/23]] | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 8 | nationalyears4 = 2010–2026 | nationalteam4 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps4 = 130 | nationalgoals4 = 80 | club-update = 25 Julie 2026 | nationalteam-update = }} '''Neymar da Silva Santos Júnior''' (gebore [[5 Februarie]] [[1992]]), algemeen bekend as '''Neymar Júnior''' of bloot '''Neymar''', is ’n [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n linkervleuel, aanvallende middelveldspeler of voorspeler speel vir [[Santos-sokkerklub|Santos]] in die Campeonato Brasileiro Série A. Hy word wyd beskou as een van die beste sokkerspelers van sy generasie, bekend vir sy flair, dribbelwerk, spelmaak en afronding. Neymar het in 2009 sy professionele debuut vir Santos gemaak. In 2011 is hy aangewys as die liga se Beste Speler en het hy die FIFA Puskás-toekenning gewen vir die beste doel van die jaar. Daardie jaar het hy ook gehelp om Santos se eerste Copa Libertadores-titel in byna 50 jaar te wen.<ref>{{Cite web |date=19 June 2023 |title=Neymar Jr, Santos years: The making of a future great |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/neymar-jr-santos-years-the-making-of-a-future-great |access-date=3 February 2024 |archive-date=3 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203023048/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/neymar-jr-santos-years-the-making-of-a-future-great |url-status=live }}</ref> In 2013 het Neymar by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit en saam met [[Lionel Messi]] en [[Luis Suárez]] die gevreesde aanvalstrio MSN gevorm. In hul eerste seisoen het hulle die kontinentale driekamp gewen: [[La Liga]], Copa del Rey en die [[UEFA Champions League]]. Neymar was mede-topskut in die Champions League daardie seisoen. Teen die einde van sy tyd by Barcelona het hy 100 doele vir die klub aangeteken en ’n rekord vir meeste assists in ’n Champions League-seisoen opgestel. In 2017 het Neymar vir [[Paris Saint-Germain]] geteken vir ’n rekordbedrag van €222 miljoen, wat hom die duurste speler in sokkergeskiedenis gemaak het.<ref name="FCB Neymar">{{cite press release|url=https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/fc-barcelona-communique-on-neymar-jr-buyout-clause|title=FC Barcelona communiqué on Neymar Jr|date=3 August 2017|access-date=3 August 2017|publisher=FC Barcelona|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803171515/https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/fc-barcelona-communique-on-neymar-jr-buyout-clause|archive-date=3 August 2017}}</ref><ref name="BBC Neymar">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/40762417|title=Neymar: Paris St-Germain sign Barcelona forward for world record 222m euros|date=3 August 2017|access-date=4 August 2017|publisher=BBC|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803235435/http://www.bbc.co.uk/sport/football/40762417|archive-date=3 August 2017}}</ref> Hy het PSG gehelp om vyf [[Ligue 1|Ligue]] 1-titels te wen en is verskeie kere aangewys as Speler van die Jaar. In 2020 het hy PSG gehelp om hul eerste Champions League-eindstryd te bereik en is hy weer in die [[UEFA]]-span van die jaar opgeneem. Hy het meer as 100 doele vir PSG aangeteken, en was sodoende een van net vier spelers wat minstens 100 doele vir drie verskillende klubs aangeteken het. Ná ’n reeks beserings is hy in 2023 vir €90 miljoen aan [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] in [[Saoedi-Arabië]] verkoop. Weens ’n langtermynkniebesering het hy egter min gespeel en in Januarie 2025 teruggekeer na sy jeugklub, Santos. Internasionaal het Neymar op 18-jarige ouderdom vir [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] gedebuteer. Met 79 doele in 128 wedstryde is hy die land se algehele topskuts. Hy het die FIFA Konfederasiebeker in 2013 gewen, en was ’n sleutelfiguur tydens die 2014 Wêreldbeker, waar hy in die droomspan opgeneem is. Hy het Brasilië gelei na hul eerste [[Olimpiese Spele|Olimpiese]] goue medalje in sokker tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016|2016 Olimpiese Spele]], nadat hy in [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]] ’n silwer gewen het. Hy het ook aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] deelgeneem en in 2021 gehelp om Brasilië tot die eindstryd van die [[Copa América]] te lei. In die aanloop tot die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 Wêreldbeker]] het hy die land se topskuts in kwalifiserende wedstryde geword, en het tydens die toernooi ’n doel in sy derde agtereenvolgende Wêreldbeker aangeteken — ná [[Pelé]] en [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]]. Hy het ook ses Samba d'Or-toekennings gewen — die meeste deur enige speler. As Brasilië se rekorddoelskieter van alle tye het hy 80 doele vir die nasionale span aangeteken. Sy eerste doel het hy in 2010 op die [[MetLife-stadion]] aangeteken, en sy laaste op dieselfde stadion in die agtste eindrondte van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]]. Daarna het hy besluit om sy internasionale loopbaan te beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/the-adventure-is-over-neymar-officially-announces-his-international-retirement/blt51c43c92d53c8603|title=The adventure is over: Neymar officially announces his international retirement {{!}} Goal.com|date=2026-07-29|website=www.goal.com|language=en|access-date=2026-07-29}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Neymar}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4hbefujp956k6006kade6xcypmo7agr 4 429329 2920081 2917601 2026-07-29T12:08:24Z Sobaka 328 /* Lys van uitsendings */ Nuwe uitsendings bygewerk 2920081 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak. |- | 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |- | 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. |- | 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]]. |- | 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou. |- | 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onlangs geskep is. |- | 26 || 10-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 10 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy verduidelik die konteks van sy reeds 20 000 artikels wat hy op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Voorts ook, hoe sy belangstelling in Wikipedia geprikkel is asook die oorsprong van sy gebruikersnaam. Oesjaar gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die renjaer [[Nelson Piquet]]. Hy gee agtergrond oor sy geskeduleerde aanbieding by [[Wikimania]] 2026 ([[Parys]]) oor die onderwerp “''Rooting for knowledge: Why we need a Wiki-Botanist action group today!''” te lewer. |- | 27 || 17-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 17 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Betelgeuse]]. Sobaka gee ook agtergrond en 'n opsomming van die artikel oor [[P(doom)]]. |- | 28 || 24-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 24 Junie 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. |- | 29 || 27-06-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 27 Junie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. Hy verwys ook na die groote van [[Afrikaans]] in die konteks van Afrika wat die 69 grootste Wikipedia wêreldwyd is en met ‘n diepte van 38 uitstaan bo al die ander inheemse Afrikatalige Wikipedias. Hy beklemtoon ook die belangrikheid van die toekomstige digitalisering van Afrikaans. |- | 30 || 01-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n voorskou wan [[Wikimania]] 2026 wat hy in [[Parys]] van 20 tot 25 Julie 2026 gaan bywoon. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] sowel as die artikel oor die [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] wat geborg is deur [[Wikimedia ZA]]. |- | 31 || 08-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 8 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivy Mike]]. Hy deel ook sy vordering met die kandidaatvoorbladartikel oor die [[Noordelike Gebied]]. |- | 32 || 15-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 15 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met professor [[Gerhard van Huyssteen]] (Gebruiker:Geebee100). Hy is ʼn taalkundige in Afrikaans en Nederlandse Taalkunde aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Hy beklemtoon die belang van die Afrikaanse Wikipedia as die basis vir die digitalisering van Afrikaans. Selfs die [[groot taalmodel]]le gebruik Wikipedia as 'n belangrike deel van hul aktiwiteit. Hy verwys ook na die noodsaaklikheid van dinamika binne tale om oorlewing te verseker. Veeltaligheid, leergierigheid en luister na Afrikaanse musiek beveel hy aan as opvoed hulpmiddels vir die versterking van die toekoms van Afrikaans. Hy stel dat Afrikaans moet sorg vir sy wortels deur inisatiewe soos Wikipedia. |- | 33 || 22-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 Julie 2026.mp3|▶]] || ’n Onderhoud word met die gebruiker Oesjaar gevoer. Hy gee ’n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Ramses II]]. Oesjaar meld ook dat hy dit oorweeg om ’n artikel oor die hulpkrageenheid in ’n vliegtuig te vertaal. Voorts wys hy daarop dat die Afrikaanse Wikipedia die mylpaal van 130 000 artikels nader. |- | 34 || 29-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee terugvoer oor [[Wikimania]] 2026, wat van 21 tot 25 Julie in Parys, Frankryk, aangebied is. Hy verwys onder meer na die tasbare bydrae wat die Afrikaanse Wikipedia tot die konferensie gelewer het. Voortspruitend uit prof. Van Wyk en Deon Steyn se omvangryke projek om uiteindelik 60 000 plantfoto’s aan die openbare domein beskikbaar te stel, het die gebruiker Discott ’n kort, doelgerigte voordrag gelewer met die titel “''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today''”. In die breë verwys hy ook na verskeie aspekte van die konferensie wat hom opgeval het, waaronder die besonder sterk menslike verbondenheid en gemeenskapsgees tydens Wikimania, groter verteenwoordiging uit streke buite Wes-Europa, ernstige aandag aan minderheids- en kleiner taal-Wikipedias, en ’n realistiese, eerder as simplistiese, bespreking van die uitwerking van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] d6xtf1j4x1dxurplyjuezlw9hhmgbna 0 451996 2920177 2850028 2026-07-29T21:33:00Z Tarisito 185194 2920177 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Club Atlético River Plate logo.svg|130px]]| klubnaam = River Plate| vollenaam = Club Atlético River Plate| stigting = {{Start date and age|1901|5|25|df=yes}}| stadion = Estadio Monumental, [[Buenos Aires]] | kapasiteit = 85 018 | voorsitter = {{vlagikoon|ARG}} Jorge Pablo Brito| afrigter = {{vlagikoon|ARG}} Marcelo Gallardo| liga = [[Argentynse Primera División|Primera División]] | | patroon_la1 = _riverplate2627h | patroon_b1 = _riverplate2627h | patroon_ra1 = _riverplate2627h | patroon_sh1 = _riverplate2627h | patroon_so1 = _riverplate2627hl | linkerarm1 = | liggaam1 = | regterarm1 = | broek1 = 000000 | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _riverplate2526a | patroon_b2 = _riverplate2526a | patroon_ra2 = _riverplate2526a | patroon_sh2 = _riverplate2526a | patroon_so2 = _riverplate2526al | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = ef0000 | kouse2 = 000000 ||bynaam= ''Los Millonarios''<br />''La Banda'' (Die Streep)<br />''El Más Grande''}} '''Club Atlético River Plate''' is ’n [[Argentinië|Argentynse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Belgrano-buurt van [[Buenos Aires]] geleë is. Die klub is in 1901 gestig en is vernoem na die Engelse naam vir die stad se riviermonding, [[Río de la Plata]]. River se tuisstadion, Estadio Monumental, is die grootste in Suid-Amerika. River het in 2023 die hoogste gemiddelde tuisbywoning van enige sokkerklub in die wêreld gehad, met 84 567 toeskouers.<ref name="Infobae110124">{{Cite web |date=11 January 2024 |title=River Plate anunció que fue el club más convocante del 2023 en el mundo: así quedó el top ten |url=https://www.infobae.com/deportes/2024/01/11/river-plate-anuncio-que-fue-el-club-mas-convocante-del-2023-en-el-mundo-asi-quedo-el-top-ten/ |access-date=28 September 2024 |website=Infobae |language=es}}</ref><ref name=ESPN040823>{{Cite web |date=4 August 2023 |title=River Plate se convirtió en el segundo club de fútbol en el mundo con más socios |url=https://www.espn.com.ar/futbol/argentina/nota/_/id/12398502/river-plate-record-historico-mas-socios-segundo-en-el-mundo |access-date=28 September 2024 |publisher=ESPN |language=es}}</ref> Met meer as 350 000 lede teen die einde van 2023, is River een van die grootste sportklubs ter wêreld volgens ledetal. Alhoewel dit ’n multisportklub is, is River Plate veral bekend vir sy professionele sokkerafdeling, wat al ’n rekord 38 keer die Argentynse Primera División-kampioenskap gewen het, mees onlangs in 2023. River Plate het ook 16 nasionale bekertoernooie gewen, wat hulle die suksesvolste klub in Argentinië se binnelandse kompetisies maak met 54 titels.<ref>{{Cite web |last1=Gorgazzi |first1=Osvaldo José |last2=Villa Martínez |first2=Héctor |date=31 October 2023 |title=Argentina – List of Champions and Runners-Up |url=https://www.rsssf.org/tablesa/argchamp.html |access-date=2 January 2024 |publisher=RSSSF}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Gorgazzi |first1=Osvaldo José |date=5 March 2023 |title=Argentina – Domestic Cup History |url=https://www.rsssf.org/tablesa/argcuphist.html |access-date=2 January 2024 |publisher=RSSSF}}</ref> Op internasionale vlak het River 18 titels verower, insluitend die Copa Libertadores, [[Interkontinentale Beker]], Supercopa Sudamericana, Copa Sudamericana, Recopa Sudamericana, Copa Interamericana, Suruga Bank-kampioenskap, Copa Aldao en die Tie Cup.<ref>{{Cite web |title=Títles |url=http://www.cariverplate.com.ar/campeonatos-international-62 |access-date=2 January 2024 |publisher=CA River Plate}}</ref> Boonop het River Plate se reserwespan die Onder-20 Copa Libertadores in 2012 gewen. Ná hul oorwinnings in die 2014 Copa Sudamericana, 2015 Recopa Sudamericana en 2015 Copa Libertadores, het River Plate die eerste span geword wat gelyktydig die drie belangrikste internasionale kompetisies van [[CONMEBOL]] besit het. River Plate is eerste geplaas in die algehele Argentynse Primera División-geskiedenis, met die meeste punte, die meeste wedstryde gespeel en die hoogste wenpersentasie. River is ook eerste geplaas in die historiese tabel van die Copa Libertadores, met die meeste oorwinnings en punte van enige Suid-Amerikaanse span. Die klub is in 2000 negende geplaas in FIFA se stemming vir Klub van die Eeu.<ref name="FIFA Club of the Century">{{cite web |title=FIFA Club of the Century |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/fifa-awards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112042845/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html |archive-date=12 January 2016 |access-date=23 March 2015 |website=RSSSF}}</ref> In ’n opname wat deur die Argentynse Sokkervereniging in 2016 gepubliseer is, het 6 uit 11 spelers van die beste Argentynse nasionale span van alle tye vir River Plate gespeel.<ref>{{cite web|title = La Selección de todos los tiempos|url = https://www.afa.com.ar/es/posts/la-seleccion-de-todos-los-tiempos|website = www.afa.org.ar|access-date = 2016-02-07|language=es}}</ref> River het ’n heftige mededinging met [[Boca Juniors]]. Die [[Derby (sport)|derby's]] tussen hulle staan bekend as die Superclásico, en hierdie mededinging is een van die mees intense in sokker, weens die wedstryd se wêreldwye gewildheid en die feit dat albei klubs die meeste ondersteuners in Argentinië het. Bekende spelers wat vir River gespeel het, sluit in José Manuel Moreno, Adolfo Pedernera, Ángel Labruna, Amadeo Carrizo, [[Alfredo Di Stéfano]], Omar Sívori, Daniel Passarella, Enzo Francescoli, [[Hernán Crespo]], Javier Mascherano en Gonzalo Higuaín. == Verwysigs == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://cariverplate.com.ar/ Amptelike webwerf] {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sport in Buenos Aires]] [[Kategorie:Argentynse sokkerklubs]] 5rswzre6g8imvfboxapzszmzww67zyj 0 455963 2920115 2919876 2026-07-29T18:00:14Z SpesBona 2720 Bygewerk 2920115 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Gonzalo Bareiro]] (35)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Sergio Alvarenga]] (128)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rodrigo Llamosas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.urp.org.py }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1970 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1970 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1970 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die aan natuurlike hulpbronne ryke land het veral Argentyne, Britte en Franse in die [[mynbou]] gewerk; hulle het rugby in Paraguay help vestig.<ref name="Bath72">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}</ref> In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) beslis. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. Eers in die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die hoofstad [[Asunción]] se Botaniese Tuin gespeel en vir nog wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. Sedertdien is rugby in Paraguay veral deur afstammelinge van die Europese immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref name="Le Monde">{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/blog/contre-pied/2023/09/16/le-rugby-mondial-vu-dailleurs-3-nicolas-caceres-paraguay-nous-vivons-une-periode-qui-ressemble-a-celle-qua-vecue-largentine-dans-les-annees-1980/ |title=Le rugby mondial vu d’ailleurs (3) Nicolas Caceres (Paraguay) : « Nous vivons une période qui ressemble à celle qu’a vécue l’Argentine dans les années 1980. » |publisher=Le Monde |author=Olivier Villepreux |date=16 September 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 is die beheerliggaam Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' vir die eerste keer beslis.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://de.scribd.com/document/580087508/Rugby-en-Paraguay |title=Historia del Rugby en Paraguay |publisher=Scribd, Inc. |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Eweneens het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. In 1980 het die [[Springbokke]] se eerste Suid-Amerikaanse toer in Asunción met ’n nieamptelike toetswedstryd teen die Paraguane afgeskop, wat die Suid-Afrikaners met 84–6 gewen het; vir die gashere was dit die eerste wedstryd teen ’n nie-Suid-Amerikaanse span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/346 |title=1980 South Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die Suid-Afrikaners gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1985 het die Paraguane met ’n 9–9-gelykop teen Uruguay hul beste uitslag in dié tyd teen dié teenstander aangeteken. In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die 1980’s af is die Paraguaanse rugby nie net sterk deur die buurland Argentinië beïnvloed nie, maar ook deur Frankryk, aangesien die [[Franse Rugbyfederasie]] met Jean-Pierre Juanchich ’n voltydse hoofafrigter vir die nasionale span beskikbaar gestel het.<ref name="Bath72" /> Juanchich was vroeër vir die Chileense nasionale span verantwoordelik en het daarna die leisels van beide Paraguay se junior- en seniorspan oorgeneem.<ref name="Le Monde" /> In 1988 het die Paraguane met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] tydens hulle Suid-Amerikaanse toer die eerste Europese span vir ’n nieamptelike toetswedstryd gehuisves en hulle is met 106–12 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/467 |title=1988 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> ’n Halwe jaar later is hulle deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrika]] (nou [[Namibië]]) met 0–110 verneder; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die Brasiliane se terugkeer na die toernooi het die Paraguane die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1989 slegs in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In dieselfde jaar was die Paraguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat onmiddellik ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap. Nadat die span in 1991 die vierde plek beklee het, het hulle in 1993 ná hulle eerste oorwinning oor Chili ooit die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien. Die Paraguane het met hul uitslag egter nie die volgende rondte gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering het Paraguay nederale teen beide Chili en Uruguay gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders, slegs teen Brasilië was die span suksesvol.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend sou wees nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Australië]]r [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Paraguane telkens deur Brasilië verslaan is, terwyl hulle Colombia geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In [[2024 midjaarrugbytoetsreeks|2024]] het die span vir die eerste keer aan ’n midjaarrugbytoetsreeks deelgeneem en beide [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste amptelike toetswedstryde teen nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het Paraguay in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die beheerliggaam kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash; truiborge is die Paraguaanse biermerk Munich Ultra<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.com.py/empresariales/2024/11/12/munich-ultra-renueva-con-la-union-de-rugby/ |title=Munich Ultra renueva con la Unión de Rugby |publisher=ABC Color |date=12 November 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> en die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Amper al die tuiswedstryde van die Paraguaanse nasionale rugbyspan word in die metropolitaanse gebied van [[Asunción]], dié land se hoofstad, aangebied. In dié metropolitaanse gebied word veral die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] net buite die hoofstad met ’n kapasiteit van sowat 3&nbsp;000 en verskeie stede in Asunción gebruik; vroeër is ook wedstryde by die Colegio San José, die Estadio General Pablo Rojas en die Club Universitario de Asunción gespeel. Die Estadio Héroes de Curupayty is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 38 van sy 136 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 27,94%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 34 || 13 || 21 || 0 || 38,24 |- | {{CHIru}} || 28 || 1 || 27 || 0 || 3,57 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 27 || 0 || 26 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''136''' || '''38''' || '''97''' || '''1''' || '''27,94''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Bareiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Rafael Bareiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Francisco Bareiro]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gonzalo Bareiro]] * || 2011–2025 || 35 |- | {{0}}2 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || 29 |- | {{0}}3 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || 24 |- | {{0}}4 || [[Juan González]] || 2018–2025 || 22 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || 21 |- | {{0}}6 || [[Carlos Bareiro]] || 2012–2019 || 21 |- | {{0}}7 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 21 |- | {{0}}8 || [[Ariel Nuñez]] * || 2019–2025 || 19 |- | {{0}}9 || [[Mariano Garcete]] * || 2018–2025 || 19 |- | 10 || [[Daniel Cabral]] * || 2017–2025 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 128 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || {{0}}93 |- | {{0}}3 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || {{0}}76 |- | {{0}}4 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}66 |- | {{0}}5 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || {{0}}61 |- | {{0}}6 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}61 |- | {{0}}7 || [[Vicente Amigo]] || 2012–2012 || {{0}}45 |- | {{0}}8 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}43 |- | {{0}}9 || [[Diego Urrutia]] || 2004–2008 || {{0}}40 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 30 punte elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2013 || 11 |- | {{0}}2 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Diego Urrutia]] || 2005–2008 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[José Lezcano]] || 2012–2015 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Rafael Boccia]] || 2001–2008 || {{0}}6 |- | {{0}}8 || [[Francisco Bareiro]] || 2015–2025 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Gerard Cuttier]] || 2010–2015 || {{0}}5 |- | 10 || [[David Sueldo]] || 2003–2005 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Paraguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.abc.com.py/tag/rugby/ Paraguaanse rugbynuus] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 3ila117jnfdw6xwl4kpj7vmobccpgce 0 458649 2920097 2919711 2026-07-29T15:09:34Z JMK 649 koord 2920097 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met lede van die Gautengse Departement van Onderwys.]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool in [[Gauteng]] wat onder [[Quintile 4]] gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS ([[Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum]] en die onderrigtaal is hoofsaaklik [[Engels]], [[Afrikaans]], met [[Zoeloe|isiZulu]] as 'n addisionele taal. Die leerlingkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Soveel as wat die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en te alle tye is onderwysers altyd gretig om te onderrig en 'n nasie van leerder- en onafhanklike leerders<!--iets kort--> te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark|Kempton Park]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die [[GDE]] befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit baie anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige, akademiese leiding en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n [[Aarde|wêreld]] vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring en dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole]] [[Kategorie:Skole in Gauteng]] d13zd2nfbdxnczya0gp51wrt9g60ceh 2920098 2920097 2026-07-29T15:13:47Z JMK 649 skakels 2920098 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met lede van die Gautengse [[Departement van Basiese Onderwys|Departement van Onderwys]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool in [[Gauteng]] wat onder [[Quintile 4]] gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS ([[Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum]] en die onderrigtaal is hoofsaaklik [[Engels]], [[Afrikaans]], met [[Zoeloe|isiZulu]] as 'n addisionele taal. Die leerlingkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Soveel as wat die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en te alle tye is onderwysers altyd gretig om te onderrig en 'n nasie van leerder- en onafhanklike leerders<!--iets kort--> te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark|Kempton Park]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die [[GDE]] befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit baie anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige, akademiese leiding en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n [[Aarde|wêreld]] vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring en dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole]] [[Kategorie:Skole in Gauteng]] m8s7jh1magg4yhc6ohz4tu2f6sp45zy 2920099 2920098 2026-07-29T15:19:43Z JMK 649 teksdetails 2920099 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met lede van die Gautengse [[Departement van Basiese Onderwys|Departement van Onderwys]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool in [[Gauteng]] wat onder [[Kwintiel 4]] gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS ([[Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum]] en die onderrigtaal is hoofsaaklik [[Engels]], [[Afrikaans]], met [[Zoeloe|isiZulu]] as 'n addisionele taal. Die leerlingkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my Anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Insoverre die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en is te alle tye gretig om te onderrig en 'n nasie van selfstandige leerders te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark|Kempton Park]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die [[GDE]] befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit baie anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige en akademiese leiding, en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n [[Aarde|wêreld]] vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring. Dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole]] [[Kategorie:Skole in Gauteng]] co3vxskrs34rvmreuhx29pyqhy3u5lm 2920100 2920099 2026-07-29T15:21:14Z JMK 649 2920100 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met lede van die Gautengse [[Departement van Basiese Onderwys|Departement van Onderwys]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool in [[Gauteng]] wat onder [[Kwintiel 4]] gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS ([[Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum]]) en die onderrigtaal is hoofsaaklik [[Engels]], [[Afrikaans]], met [[Zoeloe|isiZulu]] as 'n addisionele taal. Die leerlingkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my Anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Insoverre die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en is te alle tye gretig om te onderrig en 'n nasie van selfstandige leerders te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark|Kempton Park]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die GDO befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit baie anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige en akademiese leiding, en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n [[Aarde|wêreld]] vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring. Dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole]] [[Kategorie:Skole in Gauteng]] 1lkqd04y5ikj3exs7q8xgjo0m9wntom 2920101 2920100 2026-07-29T15:56:28Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2920101 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met amptenare van die [[Departement van Basiese Onderwys|Gautengse Onderwysdepartement]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool noord van [[Benoni]] in [[Gauteng]], wat onder Kwintiel 4 gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS (Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum) en die onderrigtale is hoofsaaklik [[Engels]] en [[Afrikaans]], met [[Zoeloe]] as 'n addisionele taal. Die leerderkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my Anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Insoverre die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en is te alle tye gretig om te onderrig en 'n nasie van selfstandige leerders te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die GDO befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit heel anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige en akademiese leiding, en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n wêreld vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring. Dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] 3f9ie4x5u5mshdfgoihcfqeteojzw1t 2920103 2920101 2026-07-29T16:03:18Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het droog gemaak--dis Gautengse Departement van Onderwys (GDO) 2920103 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met amptenare van die Gautengse [[Departement van Basiese Onderwys|Departement van Onderwys]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool noord van [[Benoni]] in [[Gauteng]], wat onder Kwintiel 4 gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS (Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum) en die onderrigtale is hoofsaaklik [[Engels]] en [[Afrikaans]], met [[Zoeloe]] as 'n addisionele taal. Die leerderkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my Anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Insoverre die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en is te alle tye gretig om te onderrig en 'n nasie van selfstandige leerders te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] en [[Kemptonpark]] te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die GDO befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit heel anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige en akademiese leiding, en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n wêreld vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring. Dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] gr7kh8cal467dazw0p631tdivlh98y6 2920104 2920103 2026-07-29T16:10:46Z Aliwal2012 39067 afstande van naby woonbuurte 2920104 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Petit Hoërskool.jpg|duimnael|Die skoolhoof van Petit Hoërskool in gesprek met amptenare van die Gautengse [[Departement van Basiese Onderwys|Departement van Onderwys]].]] '''Petit Hoërskool''' is 'n openbare sekondêre skool 13 km noord van [[Benoni]] in [[Gauteng]], wat onder Kwintiel 4 gekategoriseer word. Dit gebruik die CAPS (Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring-kurrikulum) en die onderrigtale is hoofsaaklik [[Engels]] en [[Afrikaans]], met [[Zoeloe]] as 'n addisionele taal. Die leerderkorps is soos volg: Petit Hoërskool is 'n groot skool wat tipies meer as eenduisend leerders en ongeveer 40 personeellede huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™|website=www.schools4sa.co.za|access-date=2026-03-02}}</ref> Die skool het oor die jare 'n wisselende matriekslaagsyfer getoon, terwyl dit koerse so hoog as 78,6% behaal het, was daar in onlangse jare skommelinge met die slaagsyfer wat tot 67,9% in [[2023]] gedaal het. Die skool streef steeds na uitnemendheid, met die bekende slagspreuk "Onderwys is my Anker", en daar is gereelde besoeke deur die [[Departement van Basiese Onderwys|provinsiale amptenare]] aan die skool om gereedheid te monitor en akademiese uitnemendheid aan te moedig. Insoverre die skool sy finansies bestuur, is die onderwysers by Petit onselfsugtig, hulle gee alles wat hulle het en is te alle tye gretig om te onderrig en 'n nasie van selfstandige leerders te bou.<ref name=":0">{{Cite web |url= https://petitwebsite.wixsite.com/2017 |title=Home {{!}} Petit High School |website=2017|language=en|access-date=2026-03-02}}</ref> [[Lêer:Petit High School.jpg|duimnael|Die skoolwapen]] Petit het sy infrastruktuur aansienlik uitgebrei sedert dit in [[1998]] formeel heropen is om leerders van omliggende gebiede soos [[Daveyton]] (10 km suid) en [[Kemptonpark]] (17 km wes) te akkommodeer. Die skool het 'n ryk geskiedenis van proaktiewe ontwikkeling, insluitend 'n "selfbouende projek" wat deur die GDO befonds word om kapasiteit met permanente baksteen-en-sementstrukture te verhoog.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://insideeducationfoundation.co.za/gauteng-transport-mec-gives-motivation-talk-to-petit-high-school-pupils-in-benoni/|title=Gauteng Transport MEC gives motivation talk to Petit High School Pupils in Benoni – Inside Education Foundation|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Laastens is die atmosfeer by Petit heel anders. Studente se resensies beklemtoon dikwels 'n sterk fokus op dissipline en ondersteunende onderwysers wat sielkundige en akademiese leiding, en tot 'n mate ook finansiële bystand bied.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://learning.virtualschools.co.za/listing/petit-high-school/|title=Petit High School {{!}} Virtual Schools Learner Portal|date=23 November 2022|language=en-US|access-date=2 Maart 2026}}</ref> Petit Hoërskool bly 'n baken van hoop in 'n wêreld vol negatiwiteit wat te midde van al die uitdagings waarmee dit te kampe het, 'n instelling is wat daaraan glo om verandering in gemeenskappe deur die leerders te bring. Dit streef ook na verbetering en herstel van verlore hoop, waardigheid en akademiese uitnemendheid.<ref name=":3">{{Cite web |url= https://www.schools4sa.co.za/school-profile/petit-high-school/|title=Petit High School - Benoni ☎ Schools4SA™ |website= www.schools4sa.co.za |access-date=2 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|26|05|50|S|28|22|20|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] 28l3m9o5nqgbmqw2dycwxxed6sc57vp 0 463832 2920113 2918498 2026-07-29T17:57:05Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2920113 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 14 September 1980 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:38:07.52 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +28.93 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +1:13.67 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 18 | '''3''' |- ! 5 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | +1 Ronde | 16 | |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +2 Rondes | 1 | |- ! 11 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | +2 Rondes | 21 | |- ! 12 | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +3 Rondes | 17 | |- ! 13 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 12 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | Ratkas | 2 | |- ! DNF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 10 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 7 | |- ! DNF | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ongeluk | 22 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Wiellaer | 14 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Suspensie | 9 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 15 | |- ! DNF | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Pap band | 8 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Pap band | 4 | |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 4 | Tol | 19 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] nsslfpjiodnrnvls9l6z23ftdw99san 2920114 2920113 2026-07-29T17:57:29Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1980]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2920114 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 14 September 1980 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:38:07.52 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +28.93 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +1:13.67 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 18 | '''3''' |- ! 5 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | +1 Ronde | 16 | |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +2 Rondes | 1 | |- ! 11 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | +2 Rondes | 21 | |- ! 12 | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +3 Rondes | 17 | |- ! 13 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 12 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | Ratkas | 2 | |- ! DNF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 10 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 7 | |- ! DNF | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ongeluk | 22 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Wiellaer | 14 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Suspensie | 9 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 15 | |- ! DNF | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Pap band | 8 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Pap band | 4 | |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 4 | Tol | 19 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] 4537hhr9xvq1qka29bcvq3rex9ys3rn 0 463969 2920087 2919527 2026-07-29T13:34:33Z Oesjaar 7467 /* Voorgestelde kernreaktor */ Verbeter 2920087 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays Beach, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays Beach en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die JervisbaaigebiedMet mete 67,8 km² land en 8,9 km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 1n8uoyvbp5e4dt25hldmf080wfx6wvd 2920088 2920087 2026-07-29T13:35:26Z Oesjaar 7467 /* Voorgestelde kernreaktor */ Verbeter 2920088 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die JervisbaaigebiedMet mete 67,8 km² land en 8,9 km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] jg2rf9qf8o7yyss4bhgyvhnbs3h3i4b 2920089 2920088 2026-07-29T13:35:59Z Oesjaar 7467 /* Geografie */ Verbeter 2920089 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8 km² land en 8,9 km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 40bt81fz2eya6en13hu0og86g7w0b9q 2920090 2920089 2026-07-29T13:36:36Z Oesjaar 7467 /* Geografie */ Verbeter 2920090 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] rklm9ugemhvers124laowx1lgrhm9cj 2920091 2920090 2026-07-29T13:37:38Z Oesjaar 7467 /* Geografie */ Verbeter 2920091 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak na die [[Stille Oseaan]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] m1ycyu4tzp9mf4fqividd2fic4k1424 2920092 2920091 2026-07-29T13:39:48Z Oesjaar 7467 /* Geografie */ Verbeter 2920092 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak in die [[Stille Oseaan]]. Die gebied is geleë aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis, ongeveer 250 km oos van Canberra en ongeveer 200 km suid van Sydney.<ref>{{cite web |title=Jervis Bay Territory |url=https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions/territories/jervis-bay-territory |publisher=Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications, Sport and the Arts |access-date=2 May 2026}}</ref> Die naaste groot dorp is Nowra, ongeveer 40 km noord, aan die Shoalhavenrivier. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] qz6nil62pbr2rx6atfgbz6sfs4ydvjx 2920093 2920092 2026-07-29T13:40:25Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Skakel 2920093 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein [[Canberra]] en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-starnd, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak in die [[Stille Oseaan]]. Die gebied is geleë aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis, ongeveer 250 km oos van Canberra en ongeveer 200 km suid van Sydney.<ref>{{cite web |title=Jervis Bay Territory |url=https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions/territories/jervis-bay-territory |publisher=Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications, Sport and the Arts |access-date=2 May 2026}}</ref> Die naaste groot dorp is Nowra, ongeveer 40 km noord, aan die Shoalhavenrivier. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 8hdjkgg5splakpxm0ikebxhgim299du 2920094 2920093 2026-07-29T13:41:42Z Oesjaar 7467 /* Voorgestelde kernreaktor */ Ai! 2920094 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein [[Canberra]] en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-strand, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak in die [[Stille Oseaan]]. Die gebied is geleë aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis, ongeveer 250 km oos van Canberra en ongeveer 200 km suid van Sydney.<ref>{{cite web |title=Jervis Bay Territory |url=https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions/territories/jervis-bay-territory |publisher=Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications, Sport and the Arts |access-date=2 May 2026}}</ref> Die naaste groot dorp is Nowra, ongeveer 40 km noord, aan die Shoalhavenrivier. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 705fdif3n0ozbcwjyjklv0p3dcisk9i 2920166 2920094 2026-07-29T19:52:59Z Oesjaar 7467 /* Geografie */ Verbeter 2920166 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Jervisbaaigebied |ander_naam= |inheemse_naam=Jervis Bay Territory |nedersetting_tipe=Gebied |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=JBT border.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Jervis Bay Territory in Australia (close zoom).svg |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif=Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |duimdrukkerkaart=Australië |duimdrukkeretiketposisie=links |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Australië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Australië}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=Jervisbaaigebied |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=[[Deelstate en gebiede van Australië|Gebied]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Afgestig van [[Nieu-Suid-Wallis]] |stigtingsdatum=1915 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=67.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=26.2 |oppervlak_land_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|35|8|55|S|150|42|49|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://profile.id.com.au/shoalhaven/about?WebID=400#:~:text=The%202023%20Estimated%20Resident%20Population,4.53%20persons%20per%20square%20km. |title=Jervis Bay Territory About the profile areas |publisher=Informed Decisions |accessdate=9 Junie 2024}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_totaal=307 |bevolkingsdigtheid_km2=5.8 |bevolkingsdigtheid_myl2=15 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=AOST |utcafset=+10:00 |tydsone_DST=AODT |uctafset_DST=+11:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=ACT 2540 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} Die '''Jervisbaaigebied''' ([[Engels]]: ''Jervis Bay Territory'', ''JBT''; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|interne gebied]] van [[Australië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s2b.html |title=ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions |publisher=Commonwealth of Australia Consolidated Acts |accessdate=23 Julie 2026}}</ref> Ná die stigting van die Gemenebes Australië<ref>{{cite web|title=Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915|url=http://foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909033504/https://www.foundingdocs.gov.au/item-sdid-126.html|url-status=live|quote=This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.|work=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date=17 January 2013}}</ref><ref name="auto">{{Cite Legislation AU|Cth|act|jbtaa1915323|Jervis Bay Territory Acceptance Act 1915}}</ref> is die gebied in 1915 van die deelstaat [[Nieu-Suid-Wallis]] afgestig om aan die federale regering 'n eie [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is. == Geskiedenis == [[Aborigines|Inheemse Australiers]] het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.<ref name="Our Culture">{{en}} {{cite web|title=Our Culture|url=https://parksaustralia.gov.au/booderee/people/culture.html|archive-date=9 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909024536/https://parksaustralia.gov.au/booderee/discover/culture/|url-status=live|website=Parks Australia|accessdate=13 Oktober 2017}}</ref> Die gebied het 18&nbsp;000 tot 7&nbsp;500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.<ref>{{cite web|title=South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people|url=http://www.southcoastregister.com.au/story/4352796/yuin-people-make-vast-south-coast-native-title-claim/|url-access=subscription|first=Stan|last=Gorton|website=South Coast Register|access-date=13 October 2017|date=13 December 2016}}</ref> Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na [[Sint Jorisdag]]) deur luitenant [[James Cook]] aan boord van die [[HMS Endeavour|HMS ''Endeavour'']] gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.<ref name="Reed">''Place Names of Australia'' (Reed, 1973).</ref><ref name=Crabb>{{cite book|title=Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape|last=Crabb|first=Peter|year=2007|publisher=Lady Denman Heritage Complex|isbn=978-0958644730}}</ref> In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip ''Atlantic'' van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.<ref name="Reed" /><ref name=Crabb /> In November 1791 het die skip ''Matilda'', onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.<ref name=Crabb /> Oorlewendes van die ''Sydney Cove''-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na [[Port Jackson]].<ref name=Crabb /><ref>{{cite web|title=The Sydney Cove|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=1736|publisher=[[Tasmania Parks and Wildlife Service]]|access-date=31 August 2014|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308112548/http://parks.tas.gov.au/index.aspX?base=1736|url-status=dead}}</ref> Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van [[Sydney]] per see gereis om die baai te verken.<ref name=Crabb /> [[Lêer:Cape St George historic.jpg|links|duimnael|Setlaars in die Jervisbaai-dorpie in die laat 19de eeu. Die nou verwoeste Kaap St George-vuurtoring kan in die agtergrond gesien word.]] Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik. * Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees. * Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied. * Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê. Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein [[Canberra]] en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).<ref>{{Cite Legislation AU|Cth|act|sogaa1909265|Seat of Government Acceptance Act 1909}}</ref> In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.<ref name="auto"/> Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie. === Voorgestelde kernreaktor === In 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-strand, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.<ref>{{cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |access-date=9 September 2024 |publisher=ABC News|location=Australia |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030451/https://www.abc.net.au/news/2019-08-12/jervis-bay-once-site-for-nuclear-proposal/11371296 |url-status=live |first=Nick |last=McLaren |date=12 August 2019 |title=Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |access-date=9 September 2024 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909030845/https://www.energycouncil.com.au/analysis/nuclear-power-for-australia-a-potted-history/ |url-status=live |date=31 August 2023 |first=Carl |last=Kitchen |publisher=Australian Energy Council |title=Nuclear power for Australia: A potted history}}</ref> == Geografie == Die Jervisbaaigebied, met 67,8&nbsp;km² land en 8,9&nbsp;km² mariene reservaat,<ref>{{cite web|title=Jervis Bay Territory|url=http://regional.gov.au/territories/jervis_bay/index.aspx|archive-date=9 September 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909025342/https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions-cities/territories/jervis-bay-territory|department=[[Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts]]|publisher=Australian Government|access-date=2 August 2015}}</ref> is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak in die [[Stille Oseaan]]. Die gebied is geleë aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis, ongeveer 250 km oos van Canberra en ongeveer 200 km suid van Sydney.<ref>{{cite web |title=Jervis Bay Territory |url=https://www.infrastructure.gov.au/territories-regions/territories/jervis-bay-territory |publisher=Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications, Sport and the Arts |access-date=2 May 2026}}</ref> Die naaste groot dorp is Nowra, ongeveer 40 km noord, aan die Shoalhavenrivier. Die grootste gedeelte van die Jervisbaai inham is deel van die Jervisbaai Marine Park (NSW-staat), terwyl die waters binne die Jervisbaaigebied deel is van die Booderee Nasionale Park, voorheen Jervisbaai Nasionale Park (Statebond). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jervis Bay Territory}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië]] [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 77vgekd7dajdvn8f8606hs1694ys5mu 1 464021 2920168 2919984 2026-07-29T19:54:37Z Oesjaar 7467 /* Embayment... */ nuwe afdeling 2920168 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Inligtingskas == {{ping|Rooiratel|SpesBona}}, moet ek dalk 'n ander Inligtingskas gebruik? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:01, 23 Julie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} Jervisbaaigebied beskik nie oor sy eie simbole nie, aangesien dit eens 'n deel van die Australiese Hoofstadgebied was. In hierdie gevalle gebruik ek {{sl|Inligtingskas Nedersetting}} wat ook al die nodige inligting dek. Die Engelse Wikipedia doen dit soms ook. Ek het dit hier ook gedoen. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 23 Julie 2026 (UTC) ::Jy is 'n ster! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:13, 23 Julie 2026 (UTC) ::: {{ping|SpesBona}} dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:07, 23 Julie 2026 (UTC) == Lys van Administrateur Dept.== {{ping|BurgertB||Aliwal2012|Sobaka}}, dink julle dit is die moeite werd om die lys van Administrateurs Dept se name ook oor te bring uit die Engels? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 29 Julie 2026 (UTC) :Nee wat. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:07, 29 Julie 2026 (UTC) == Embayment... == {{ping|Sobaka}}, sien: ''The majority of Jervis Bay embayment is part of Jervis Bay Marine Park (NSW State) while the waters within Jervis Bay Territory are part of Booderee National Park, formerly Jervis Bay National Park, (Commonwealth)'' Hoe sal jy die ''embayment'' gedeelte vertaal? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 29 Julie 2026 (UTC) 80e757x8ly2qszjgqlna3crqo70wau4 2920175 2920168 2026-07-29T20:26:04Z Sobaka 328 /* Embayment... */ antwoord 2920175 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Inligtingskas == {{ping|Rooiratel|SpesBona}}, moet ek dalk 'n ander Inligtingskas gebruik? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:01, 23 Julie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} Jervisbaaigebied beskik nie oor sy eie simbole nie, aangesien dit eens 'n deel van die Australiese Hoofstadgebied was. In hierdie gevalle gebruik ek {{sl|Inligtingskas Nedersetting}} wat ook al die nodige inligting dek. Die Engelse Wikipedia doen dit soms ook. Ek het dit hier ook gedoen. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 23 Julie 2026 (UTC) ::Jy is 'n ster! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:13, 23 Julie 2026 (UTC) ::: {{ping|SpesBona}} dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:07, 23 Julie 2026 (UTC) == Lys van Administrateur Dept.== {{ping|BurgertB||Aliwal2012|Sobaka}}, dink julle dit is die moeite werd om die lys van Administrateurs Dept se name ook oor te bring uit die Engels? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 29 Julie 2026 (UTC) :Nee wat. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:07, 29 Julie 2026 (UTC) == Embayment... == {{ping|Sobaka}}, sien: ''The majority of Jervis Bay embayment is part of Jervis Bay Marine Park (NSW State) while the waters within Jervis Bay Territory are part of Booderee National Park, formerly Jervis Bay National Park, (Commonwealth)'' Hoe sal jy die ''embayment'' gedeelte vertaal? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 29 Julie 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} In hierdie geografiese konteks dink ek om “Jervisbaai-inham” gebruik. ''Embayment'' dui op ’n breë, baaiagtige insnyding van die kus en die waterliggaam daarin. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:25, 29 Julie 2026 (UTC) c814rmvknlyzdftjkiqzezu9djqh0hx 0 464030 2920212 2919021 2026-07-30T08:32:50Z Rooiratel 90342 Verbeter 2920212 wikitext text/x-wiki Die [[Oranjekom]] is ‘n olie- en gasveld wes van die mond van die [[Oranjerivier]] in Namibiese en Suid-Afrikaanse gebiedswaters.<ref name="n24" /><ref name="cnbcafrica" /><ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Aan die Namibiese kant van die grens is in 2022 in baie diep water die Venus- en die Mopane-olie-en-gasvelde gevind.<ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Potensiële olievelde aan die Suid-Afrikaanse kant van die grens is die Olympe, Volstruis, Perd en Nyala. 'n Gebied van amper 20 000 km² bekend as Blok 1 CBK wes van [[Port Nolloth]] en suidoos van [[Alexanderbaai]] word deur 'n Israeliese maatskappy geëksploreer.<ref name="n24" /> ==Lees ook== *[[Eksplorasie (geologie)]] *[[PetroSA]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="n24">https://www.netwerk24.com/sake/energie/israeliese-maatskappy-het-oog-op-oranjekom-olie-20260719-0821</ref> <ref name="cnbcafrica">www.cnbcafrica.com/2026/potentially-recoverable-oil-at-namibias-mopane-field-rises-57-shareholder-says</ref> <ref name="gem-mopane">https://www.gem.wiki/Mopane_Oil_Field_(Namibia)</ref> <ref name="gem-venus">https://www.gem.wiki/Venus_Oil_Field_(Namibia)</ref> }} == Bronnelys == *du Plessis, Christiaan: Weskus-eksplorasie. Israeliese firma het oog op Oranjekom-olie. In: [[Die Burger]], 21 Julie 2026 {{normdata}} [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Petroleumprodukte]] [[Kategorie:Minerale]] [[Kategorie:Namibië]] n1fp0qnwv9mf4zqm2nn73iq6j02t1ri 2920213 2920212 2026-07-30T08:35:37Z Rooiratel 90342 2920213 wikitext text/x-wiki Die [[Oranjekom]] is ‘n olie- en gasveld wes van die mond van die [[Oranjerivier]] in Namibiese en Suid-Afrikaanse gebiedswaters.<ref name="n24" /><ref name="cnbcafrica" /><ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Aan die Namibiese kant van die grens is in 2022 in baie diep water die Venus- en die Mopane-olie-en-gasvelde gevind.<ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Potensiële olievelde aan die Suid-Afrikaanse kant van die grens is die Olympe, Volstruis, Perd en Nyala. 'n Gebied van amper 20 000 km² bekend as Blok 1 CBK wes van [[Port Nolloth]] en suidoos van [[Alexanderbaai]] word deur 'n Israeliese maatskappy geëksploreer.<ref name="n24" /> ==Lees ook== *[[Eksplorasie (geologie)]] *[[PetroSA]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="n24">https://www.netwerk24.com/sake/energie/israeliese-maatskappy-het-oog-op-oranjekom-olie-20260719-0821</ref> <ref name="cnbcafrica">https://www.cnbcafrica.com/2026/potentially-recoverable-oil-at-namibias-mopane-field-rises-57-shareholder-says</ref> <ref name="gem-mopane">https://www.gem.wiki/Mopane_Oil_Field_(Namibia)</ref> <ref name="gem-venus">https://www.gem.wiki/Venus_Oil_Field_(Namibia)</ref> }} == Bronnelys == *du Plessis, Christiaan: Weskus-eksplorasie. Israeliese firma het oog op Oranjekom-olie. In: [[Die Burger]], 21 Julie 2026 {{normdata}} [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Petroleumprodukte]] [[Kategorie:Minerale]] [[Kategorie:Namibië]] ngip2jurrky9bemlc7gn3d0zsx3q05l 2920215 2920213 2026-07-30T08:36:57Z Rooiratel 90342 Filled in 4 bare reference(s) with reFill 2 2920215 wikitext text/x-wiki Die [[Oranjekom]] is ‘n olie- en gasveld wes van die mond van die [[Oranjerivier]] in Namibiese en Suid-Afrikaanse gebiedswaters.<ref name="n24" /><ref name="cnbcafrica" /><ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Aan die Namibiese kant van die grens is in 2022 in baie diep water die Venus- en die Mopane-olie-en-gasvelde gevind.<ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Potensiële olievelde aan die Suid-Afrikaanse kant van die grens is die Olympe, Volstruis, Perd en Nyala. 'n Gebied van amper 20 000 km² bekend as Blok 1 CBK wes van [[Port Nolloth]] en suidoos van [[Alexanderbaai]] word deur 'n Israeliese maatskappy geëksploreer.<ref name="n24" /> ==Lees ook== *[[Eksplorasie (geologie)]] *[[PetroSA]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="n24">{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sake/energie/israeliese-maatskappy-het-oog-op-oranjekom-olie-20260719-0821|title=Israeliese maatskappy het oog op Oranjekom-olie|first=Christiaan du|last=Plessis|website=Netwerk24|accessdate=30 Jul. 2026}}</ref> <ref name="cnbcafrica">{{Cite web|url=https://www.cnbcafrica.com/2026/potentially-recoverable-oil-at-namibias-mopane-field-rises-57-shareholder-says|title=Potentially recoverable oil at Namibia’s Mopane field rises 57%, shareholder says|first=Sergio|last=Goncalves|date=31 Mrt. 2026|website=CNBC Africa|accessdate=30 Jul. 2026}}</ref> <ref name="gem-mopane">{{Cite web|url=https://www.gem.wiki/Mopane_Oil_Field_(Namibia)|title=Mopane Oil Field (Namibia)|website=Global Energy Monitor|accessdate=30 Jul. 2026}}</ref> <ref name="gem-venus">{{Cite web|url=https://www.gem.wiki/Venus_Oil_Field_(Namibia)|title=Venus Oil Field (Namibia)|website=Global Energy Monitor|accessdate=30 Jul. 2026}}</ref> }} == Bronnelys == *du Plessis, Christiaan: Weskus-eksplorasie. Israeliese firma het oog op Oranjekom-olie. In: [[Die Burger]], 21 Julie 2026 {{normdata}} [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Petroleumprodukte]] [[Kategorie:Minerale]] [[Kategorie:Namibië]] sclyyty5ihuo1zpjmxo2m4s231sl8wl 2920216 2920215 2026-07-30T08:37:48Z Rooiratel 90342 2920216 wikitext text/x-wiki Die [[Oranjekom]] is ‘n olie- en gasveld wes van die mond van die [[Oranjerivier]] in Namibiese en Suid-Afrikaanse gebiedswaters.<ref name="n24" /><ref name="cnbcafrica" /><ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Aan die Namibiese kant van die grens is in 2022 in baie diep water die Venus- en die Mopane-olie-en-gasvelde gevind.<ref name="gem-mopane" /><ref name="gem-venus" /> Potensiële olievelde aan die Suid-Afrikaanse kant van die grens is die Olympe, Volstruis, Perd en Nyala. 'n Gebied van amper 20 000 km² bekend as Blok 1 CBK wes van [[Port Nolloth]] en suidoos van [[Alexanderbaai]] word deur 'n Israeliese maatskappy geëksploreer.<ref name="n24" /> ==Lees ook== *[[Eksplorasie (geologie)]] *[[PetroSA]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="n24">{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sake/energie/israeliese-maatskappy-het-oog-op-oranjekom-olie-20260719-0821|title=Israeliese maatskappy het oog op Oranjekom-olie|first=Christiaan du|last=Plessis|website=Netwerk24|accessdate=2026-07-30}}</ref> <ref name="cnbcafrica">{{Cite web|url=https://www.cnbcafrica.com/2026/potentially-recoverable-oil-at-namibias-mopane-field-rises-57-shareholder-says|title=Potentially recoverable oil at Namibia’s Mopane field rises 57%, shareholder says|first=Sergio|last=Goncalves|date=2026-03-31|website=CNBC Africa|accessdate=2026-07-30}}</ref> <ref name="gem-mopane">{{Cite web|url=https://www.gem.wiki/Mopane_Oil_Field_(Namibia)|title=Mopane Oil Field (Namibia)|website=Global Energy Monitor|accessdate=2026-07-30}}</ref> <ref name="gem-venus">{{Cite web|url=https://www.gem.wiki/Venus_Oil_Field_(Namibia)|title=Venus Oil Field (Namibia)|website=Global Energy Monitor|accessdate=2026-07-30}}</ref> }} == Bronnelys == *du Plessis, Christiaan: Weskus-eksplorasie. Israeliese firma het oog op Oranjekom-olie. In: [[Die Burger]], 21 Julie 2026 {{normdata}} [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Petroleumprodukte]] [[Kategorie:Minerale]] [[Kategorie:Namibië]] ke4vm8x2rw445ujhikuih6i6juqdmig 3 464060 2920223 2919399 2026-07-30T08:42:46Z Rooiratel 90342 2920223 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Registreer as 'n gebruiker == Jy is welkom om op die Afrikaanse Wikipedia as 'n Gebruiker te registreer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 25 Julie 2026 (UTC) :: Probeer Google Translator volgende keer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:42, 25 Julie 2026 (UTC) r3vcyrlx4da3ok12o6yhqbtsm5hunki 0 464098 2920230 2919592 2026-07-30T09:07:50Z Rooiratel 90342 2920230 wikitext text/x-wiki '''Gillian van Houten''' ([[21 April]] [[1954]] – [[24 Julie]] [[2026]]) was ’n [[Suid-Afrika]]anse televisienuusleser, skrywer en [[natuurbewaring|natuurbewaarder]]. Sy was gedurende die 1980’s en 1990’s een van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) se gereelde televisienuuslesers. Sy het later die uitsaaiwese verlaat en haar op wildbewaring, natuurlewefilms en die versorging van groot katte toegespits.<ref name="TimesLive">{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-07-25-former-sabc-news-icon-gillian-van-houten-dies-at-72/ |title=Former SABC news icon Gillian van Houten dies at 72 |author=Gill Gifford |date=25 Julie 2026 |website=TimesLIVE |access-date=26 Julie 2026}}</ref> == Loopbaan in die uitsaaiwese == Van Houten het as televisienuusleser ’n groot gehoor opgebou en het gedurende die 1980’s en 1990’s gereeld op Suid-Afrikaanse televisie verskyn. Sy het met haar beheersde aanbieding, kenmerkende stem en elegante voorkoms een van die SAUK se prominentste nuusaanbieders geword.<ref name="EWN">{{cite web |url=https://www.ewn.co.za/2026/07/26/former-news-anchor-and-conservationist-gillian-van-houten-dies-aged-72 |title=Former news anchor and conservationist Gillian van Houten dies, aged 72 |date=26 Julie 2026 |website=Eyewitness News |access-date=26 Julie 2026}}</ref> == Natuurbewaring == Haar lewe het ’n nuwe rigting ingeslaan nadat sy die wildlewefilmmaker en natuurbewaarder [[John Varty]] ontmoet het. Varty het haar per brief genooi om saam met hom aan ’n luiperdprojek by die [[Londolozi-wildreservaat]] deel te neem. Van Houten het die uitsaaiwese verlaat en by sy bewarings- en rolprentwerk aangesluit.<ref name="News24">{{cite web |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/former-sabc-broadcaster-and-conservationist-gillian-van-houten-dies-at-72-20260726-0530 |title=Former SABC broadcaster and conservationist Gillian van Houten dies at 72 |date=26 Julie 2026 |website=News24 |access-date=26 Julie 2026}}</ref> Saam met Varty en die spoorsnyer Elmon Mhlongo het sy die weesluiperdwelpie Shingalana help grootmaak. Sy het ook in natuurlewedokumentêre soos ''The Secret Life of Leopards'' en ''Living with Leopards'' verskyn. Haar werk het die versorging, waarneming en rehabilitasie van groot katte ingesluit.<ref name="TimesLive" /> Van Houten het ook oor die natuur en luiperdgedrag geskryf. ''The Way of the Leopard'' tel onder die boeke wat met haar naam verbind word. == Persoonlike lewe == Van Houten en Varty was getroud en het ná hul egskeiding ’n langdurige persoonlike en professionele band behou. Hulle het drie kinders, Savanna, Sha en Tao, saam grootgemaak.<ref name="SABC">{{cite web |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/1147026-2/ |title=Former SABC TV newsreader Gillian van Houten dies at 72 |date=25 Julie 2026 |website=SABC News |access-date=26 Julie 2026}}</ref> Sy het Varty tydens verskeie ernstige voorvalle ondersteun, waaronder ’n helikopterongeluk in 1995, ’n aanval deur ’n [[Bengaalse tier]] in 2012 en ’n latere hartaanval.<ref name="TimesLive" /> == Siekte en dood == Van Houten is gedurende haar laaste lewensjare met [[frontotemporale demensie]] gediagnoseer. Die toestand het haar spraak en geheue geleidelik aangetas en sy het later voltydse gespesialiseerde versorging benodig. Sy is op 24 Julie 2026 in die ouderdom van 72 oorlede. Haar dood is die volgende dag deur Varty bekendgemaak. In sy huldeblyk het hy die geneeshere, verpleegkundiges en versorgers bedank wat haar gedurende haar laaste dae bygestaan het.<ref name="TimesLive" /><ref name="SABC" /> Die presiese mediese oorsaak van haar dood is nie bekendgemaak nie. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Houten, Gillian}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisieaanbieders]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse natuurbewaarders]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiepersoonlikhede]] 1qkfoxx3a2dmq0axivngmfcm4gbriu6 0 464204 2920106 2026-07-29T16:27:59Z Drewes 52945 Nuwe bladsy geskep met ''''Ype Schaaf''' ([[Leeuwarden]], [[12 April]] [[1930]] – [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[16 Augustus]] [[2003]]) was 'n Nederlandse [[predikant]] en [[joernalis]] van [[Friesland|Friese]] afkoms. Schaaf het in 1959, nadat hy [[teologie]] aan die [[Universiteit van Groningen]] studeer het, as sendeling in [[Kameroen]] gaan werk. Ná sy terugkeer na Nederland in 1968 het hy by die personeel van die Nederlandse Bybelgenootskap aangesluit. <ref>[https://resolver.kb.nl...' 2920106 wikitext text/x-wiki '''Ype Schaaf''' ([[Leeuwarden]], [[12 April]] [[1930]] – [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[16 Augustus]] [[2003]]) was 'n Nederlandse [[predikant]] en [[joernalis]] van [[Friesland|Friese]] afkoms. Schaaf het in 1959, nadat hy [[teologie]] aan die [[Universiteit van Groningen]] studeer het, as sendeling in [[Kameroen]] gaan werk. Ná sy terugkeer na Nederland in 1968 het hy by die personeel van die Nederlandse Bybelgenootskap aangesluit. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010617966:mpeg21:a0234 Ds. Ype Schaaf aan die Binnelandse Afdeling van die Bybelgenootskap] - Leeuwarder Courant, 2 Februarie 1968</ref> Tussen 1977 en 1990 het hy saam met Sytze Faber as mede-hoofredakteur van die ''Friesch Dagblad'' gedien.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011017880:mpeg21:a0390 Ds. Y. Schaaf weg bij sociaal werk] - Nieuwsblad van het Noorden, 4 Juni 1977</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010559465:mpeg21:a0068 FD-hoofdredacteur Y. Schaaf met vut] - Nederlands dagblad, 20 September 1990</ref>[2][3] Hy het verskeie boeke geskryf, waarvan 'n aantal in Frans vertaal is. Die temas waarop hy gefokus het, het onder meer Christelike sendingwerk, Afrika, Friesland en die Friese taal, asook die verhouding tussen die [[Evangelie]] en kultuur ingesluit. Hy het ook af en toe op televisie verskyn vir die omroeper NCRV. Kort voor sy skielike dood het hy begin werk aan 'n doktorale proefskrif. Schaaf, wat tweetaligheid as ''in deagewoane saak'' ('n doodgewone saak) beskou het, het gereeld in [[Wes-Fries]] gepreek. <ref>{{fy}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566905:mpeg21:a0165 ''`Here, stelt u alle prikken in het werk`: Ried Fryske Beweging te set oer Afrika, tsjerken en Frysk''] - Leeuwarder Courant, 13 maart 1989</ref> == Geselekteerde publikasies == * ''Laarzen op de Lange Pijp. Leeuwarden in de Tweede Wereldoorlog'' (1994) * ''De Afrikaanse weg van Jezus'' (1995) * ''De blanke is gek'' ([[outobiografie]]) (2002) == Verwijsings == [[Kategorie:Nederlandse predikante]] [[Kategorie:Nederlandse sendelinge]] 2n0yghsbw7hrlac4hzrn189ljy7zdf7 2920107 2920106 2026-07-29T16:34:18Z Drewes 52945 2920107 wikitext text/x-wiki '''Ype Schaaf''' ([[Leeuwarden]], [[12 April]] [[1930]] – [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[16 Augustus]] [[2003]]) was 'n Nederlandse [[predikant]] en [[joernalis]] van [[Friesland|Friese]] afkoms. Schaaf het in 1959, nadat hy [[teologie]] aan die [[Universiteit van Groningen]] studeer het, as sendeling in [[Kameroen]] gaan werk. Ná sy terugkeer na Nederland in 1968 het hy by die personeel van die Nederlandse Bybelgenootskap aangesluit. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010617966:mpeg21:a0234 Ds. Ype Schaaf aan die Binnelandse Afdeling van die Bybelgenootskap] - Leeuwarder Courant, 2 Februarie 1968</ref> Tussen 1977 en 1990 het hy saam met Sytze Faber as mede-hoofredakteur van die ''Friesch Dagblad'' gedien.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011017880:mpeg21:a0390 Ds. Y. Schaaf weg bij sociaal werk] - Nieuwsblad van het Noorden, 4 Juni 1977</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010559465:mpeg21:a0068 FD-hoofdredacteur Y. Schaaf met vut] - Nederlands dagblad, 20 September 1990</ref>[2][3] Hy het verskeie boeke geskryf, waarvan 'n aantal in Frans vertaal is. Die temas waarop hy gefokus het, het onder meer Christelike sendingwerk, Afrika, Friesland en die Friese taal, asook die verhouding tussen die [[Evangelie]] en kultuur ingesluit. Hy het ook af en toe op televisie verskyn vir die omroeper NCRV. Kort voor sy skielike dood het hy begin werk aan 'n doktorale proefskrif. Schaaf, wat tweetaligheid as ''in deagewoane saak'' ('n doodgewone saak) beskou het, het gereeld in [[Wes-Fries]] gepreek. <ref>{{fy}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566905:mpeg21:a0165 ''`Here, stelt u alle prikken in het werk`: Ried Fryske Beweging te set oer Afrika, tsjerken en Frysk''] - Leeuwarder Courant, 13 maart 1989</ref> == Geselekteerde publikasies == * ''Laarzen op de Lange Pijp. Leeuwarden in de Tweede Wereldoorlog'' (1994) * ''De Afrikaanse weg van Jezus'' (1995) * ''De blanke is gek'' ([[outobiografie]]) (2002) == Verwijsings == == Eksterne skakels == * [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010823736:mpeg21:p002 Gesproke Bybel word baie belangrik in die Derde Wêreld] - Trouw, 4 Oktober 1972 * [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010567168:mpeg21:p030 Afrikaner voel tuis in die Ou Testament] - Leeuwarder Courant, 20 Januarie 1990 * [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010825051:mpeg21:p002 Ek vertaal alles vir Ouma] - Trouw, 8 Oktober 1990 [[Kategorie:Nederlandse predikante]] [[Kategorie:Nederlandse sendelinge]] n61o6o7oa4rgmsu1cmwys4cu1awbjf8 0 464206 2920120 2026-07-29T18:08:25Z Sobaka 328 begin nuwe artikel nog besig 2920120 wikitext text/x-wiki Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur [Lockheed Martin] gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [Europese Ruimteagentskap] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardewentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] rpex1qfiwvbpky4las2bxodmqkaf033 2920121 2920120 2026-07-29T18:10:58Z Sobaka 328 skakel 2920121 wikitext text/x-wiki Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur [Lockheed Martin] gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [Europese Ruimteagentskap] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] ebmepcqg23d5iqm8qkv8ijg1gbqktu0 2920123 2920121 2026-07-29T18:14:42Z Sobaka 328 bywerk 2920123 wikitext text/x-wiki Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die Apollo-bevel- en diensmodule (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] 4krx03ob5w4agjae8xksbfobgtvritz 2920125 2920123 2026-07-29T18:22:49Z Sobaka 328 bywerk 2920125 wikitext text/x-wiki Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die Apollo-bevel- en diensmodule (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-bevelmodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=June 27, 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] 5tnxj25tz0lo9iwsjwmsltes5y0n5ir 2920127 2920125 2026-07-29T18:28:48Z Sobaka 328 Beeld 2920127 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die Apollo-bevel- en diensmodule (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-bevelmodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=June 27, 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] dtvublaq16qop1qq1djk4eu3rp02z3u 2920131 2920127 2026-07-29T18:56:57Z Sobaka 328 bywerk 2920131 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die Apollo-bevel- en diensmodule (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-bevelmodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=June 27, 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] 9imkiokiz189tfjfmz4twcmrhjs7bmw 2920132 2920131 2026-07-29T19:00:32Z Sobaka 328 /* Struktuur en vervaardiging */ 2920132 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die Apollo-bevel- en diensmodule (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-beheermodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=27 Junie 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] 80rmcnx83blpe1m1hk96m40iknrb1l5 2920133 2920132 2026-07-29T19:02:32Z Sobaka 328 /* Ontwerp */ 2920133 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule]] (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-beheermodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=27 Junie 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] 0jfmr477gotbfui8seh2nht28hapd8n 2920235 2920133 2026-07-30T09:45:23Z Sobaka 328 bywerk 2920235 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule]] (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-beheermodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=27 Junie 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Bemanningsstelsels en akkommodasie== Die OCM gebruik 'n glaskajuit met digitale beheerstelsels wat gedeeltelik afgelei is van dié wat in die [[Boeing 787 Dreamliner]] gebruik word.<ref name="fi_20061006_orion">{{cite news |last=Coppinger |first=Rob |title=NASA Orion crew vehicle will use voice controls in Boeing 787-style Honeywell smart cockpit |publisher=Flight International |date=6 Oktober 2006 |url=https://www.flightglobal.com/space/2006/10/nasa-orion-crew-vehicle-will-use-voice-controls-in-boeing-787-style-honeywell-smart-cockpit/ }}</ref> Die bevelvoerder en vlieënier sit teenoor drie hoofskerms en sewe skakelpanele binne armbereik, wat inligting oor die status van die ruimtetuig verskaf en beheer oor aanboordstelsels moontlik maak. 'n Wyserbeheertoestel maak interaksie met die skerms moontlik onder hoë g-kragte, wanneer die bemanning nie maklik kan uitreik nie. Die koppelvlak ondersteun beide roetinebedrywighede en anomalie-reaksie deur geïntegreerde elektroniese prosedures en waarskuwingstelsels. Rotasie- en translasionele handbeheerders stel die bemanning in staat om die ruimtetuig se oriëntasie en beweging handmatig aan te pas.<ref name="Life Inside Orion">{{Cite web |date=Februarie 2026 |title=Life Inside Orion Fact Sheet |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/life-in-orion-fact-sheet-2026-2.pdf |access-date=13 April 2026 |website=NASA}}</ref><ref name=":5" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] tr3nmlpmogtwfxecbjdirvzu9d6thya 2920244 2920235 2026-07-30T10:25:16Z Sobaka 328 /* Bemanningsstelsels en akkommodasie */ bywerk 2920244 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule]] (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-beheermodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=27 Junie 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Bemanningsstelsels en akkommodasie== Die OCM gebruik 'n glaskajuit met digitale beheerstelsels wat gedeeltelik afgelei is van dié wat in die [[Boeing 787 Dreamliner]] gebruik word.<ref name="fi_20061006_orion">{{cite news |last=Coppinger |first=Rob |title=NASA Orion crew vehicle will use voice controls in Boeing 787-style Honeywell smart cockpit |publisher=Flight International |date=6 Oktober 2006 |url=https://www.flightglobal.com/space/2006/10/nasa-orion-crew-vehicle-will-use-voice-controls-in-boeing-787-style-honeywell-smart-cockpit/ }}</ref> Die bevelvoerder en vlieënier sit teenoor drie hoofskerms en sewe skakelpanele binne armbereik, wat inligting oor die status van die ruimtetuig verskaf en beheer oor aanboordstelsels moontlik maak. 'n Wyserbeheertoestel maak interaksie met die skerms moontlik onder hoë g-kragte, wanneer die bemanning nie maklik kan uitreik nie. Die koppelvlak ondersteun beide roetinebedrywighede en anomalie-reaksie deur geïntegreerde elektroniese prosedures en waarskuwingstelsels. Rotasie- en translasionele handbeheerders stel die bemanning in staat om die ruimtetuig se oriëntasie en beweging handmatig aan te pas.<ref name="Life Inside Orion">{{Cite web |date=Februarie 2026 |title=Life Inside Orion Fact Sheet |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/life-in-orion-fact-sheet-2026-2.pdf |access-date=13 April 2026 |website=NASA}}</ref><ref name=":5" /> Die vier bemanningssitplekke is ontwerp om 'n wye reeks ruimtevaarderliggaamsgroottes te akkommodeer, van ongeveer die 1ste tot die 99ste persentiel, en is verstelbaar. Vir lansering en herbetreding word ruimtevaarders op hul rug geplaas met knieë gebuig teen 'n 90-grade hoek en voete vasgemaak in voetpanne. Elke sitplek bevat 'n vyfpunt-harnas, kopstutte en skouer- en heupsteun, met voetbeugels wat met bemanningsskoene koppel om beweging te beperk. Die sitplekke sluit 'n impakdempingstelsel in, wat laste tydens die neerstorting verminder deur beheerde beweging langs geleidingsrelings toe te laat. Sodra hulle in 'n wentelbaan is, word die voetpanne op die bevelvoerder- en vlieëniersitplekke verwyder en gebêre om kajuitruimte te vergroot, en 'n vragnet oor die missiespesialissitplekke bied berging vir toerusting en pakkomponente.<ref name="Life Inside Orion" /><ref name=":5">{{Cite web |date=March 5, 2025 |title=Crew Systems |url=https://www.nasa.gov/reference/crew-systems/ |access-date=2026-04-15 |website=NASA |language=en-US}}</ref> Die ruimtetuig werk met 'n gemengde stikstof/suurstof (N₂/O₂) atmosfeer teen óf seevlakdruk (101.3 kPa of 14.69 psi) óf 'n verminderde druk (55.2 tot 70.3 kPa of 8.01 tot 10.20 psi).[aanhaling nodig] Vanaf 2019 was dit beplan om die Ruimtetuig Atmosfeermonitor in die OCM gebruik te word.<ref>{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/feature/nasas-spacecraft-atmosphere-monitor-goes-to-work-aboard-the-international-space-station|title=S.A.M. Goes to Work Aboard ISS|last=Hill|first=Denise|date=23 Julie 2019|website=NASA|access-date=31 Julie 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234201/https://www.nasa.gov/feature/nasas-spacecraft-atmosphere-monitor-goes-to-work-aboard-the-international-space-station/|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] fdkn4adr6x6d0qyn6kqkfxb63g0b6j3 2920246 2920244 2026-07-30T10:27:18Z Sobaka 328 /* Bemanningsstelsels en akkommodasie */ bywerk 2920246 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|duimnael|Orion het hierdie hoëresolusie-selfie in die ruimte geneem met 'n kamera wat op een van sy sonkragvlerke gemonteer is tydens 'n roetine eksterne inspeksie van die ruimtetuig op die tweede dag van die [[Artemis II]]-sending.]] Die '''Orion meergebruikbemandevoertuig''' ([[Engels]]: Orion Multi-Purpose Crew Vehicle of MPCV) is 'n gedeeltelik herbruikbare bemande ruimtetuig wat deur [[NASA]] gebruik word vir die [[Artemis-program|Artemis-maanverkenningsprogram]]. Dit bestaan uit 'n bemanningsmodule (CM), 'n ruimtekapsule wat deur Lockheed Martin gebou is, en is gekoppel aan 'n Europese Diensmodule (ESM) wat deur die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) verskaf en deur Airbus Defence and Space vervaardig word. Orion ondersteun 'n bemanning van vier buite 'n [[lae aardwentelbaan]] vir tot 21 dae sonder om te dok of tot ses maande wanneer dit gekoppel is. Dit is toegerus met 'n [[NASA]]-dokstelselpoort en glaskajuitskerms. Dit is bedoel om bo-op die Ruimtelanseringstelsel (SLS)-vuurpyl gelanseer te word met 'n toringgemonteerde lansering-ontsnappingstelsel. Orion is in die vroeë 2000's deur Lockheed Martin bedink as 'n voorstel vir die Crew Exploration Vehicle (CEV) wat in NASA se Constellation-program gebruik sou word en is in 2006 deur NASA gekies. Na die kansellasie van die Constellation-program in 2010, is Orion breedvoerig herontwerp vir gebruik in NASA se Journey to Mars-inisiatief; later genoem Maan na Mars. Die SLS het Orion se primêre lanseervoertuig geword, en die diensmodule is vervang met 'n ontwerp gebaseer op ESA se Automated Transfer Vehicle. Teen 2026 is drie vlugwaardige voertuie gebou, saam met verskeie standaardmodelle en toetsartikels. Drie bykomende vlugwaardige voertuie is in aanbou. In Mei 2025 het die tweede Trump-administrasie voorgestel om die Orion-ruimtetuigprogram na Artemis III te beëindig.<ref name=":3" /> Die One Big Beautiful Bill Act wat in Julie 2025 onderteken is, het 'n bepaling ingesluit om die verkryging van Orion vir Artemis IV te finansier en dit in toekomstige missies te hergebruik.<ref>{{cite web |date=4 Julie 2025 |title=One Big Beautiful Bill Act |url=https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl |access-date=18 Januarie 2026 |work=Public Law 119–21 |publisher=119th United States Congress |at=139 Stat. 134 (SEC. 40005, appropriations for SLS, Orion, and Artemis Missions IV and V)}}</ref> ==Ontwerp== Orion is gebaseer op die konfigurasie van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule]] (CSM), met 'n groter deursnee, 'n opgedateerde termiese beskermingstelsel en moderne avionika. Dit is ontwerp vir diep ruimtemissies wat tot 21 dae se aktiewe bemanningsoperasies en tot ses maande se rustige ruimtetuigoperasie ondersteun.<ref name="C4WDefault-7291456">{{cite journal |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |title=Environmental Control and Life Support System (ECLSS) |journal=NTRS.nasa.gov |publisher=[[NASA]] |location=Ames Research Center |year=2009 |access-date=7 April 2014 |first=L. |last=Peterson |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407215209/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf |archive-date=7 April 2014 |url-status=live}}</ref> Die Orion-bemanningsmodule lanseer met die Europese Diensmodule, 'n ruimtetuigkoppelaar en 'n lanseringsafbrekingstelsel. Die Orion-bemanningsmodule (OCM) is 'n herbruikbare kapsule wat bewoonbare volume, berging vir verbruiksgoedere en navorsingstoerusting, en 'n Internasionale Dokstelselstandaard (IDSS)-poort vir bemanningsoordragte bied.{{r|Space.com1}}<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |title=NASA – A 21st Century-Style Return to the Moon |website=nasa.gov |access-date=3 Junie 2018 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905232237/https://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/orion/21st_century_style_return_to_the_moon.html |url-status=live}}</ref>{{r|NSF-20141030}} Dit is die enigste belangrike ruimtetuigelement wat na elke sending na die Aarde terugkeer en is ontwerp vir opknapping en hergebruik, met modulêre stelsels wat bedoel is om inkrementele opgraderings oor tyd te ondersteun.{{r|Space.com1}} ==Struktuur en vervaardiging== Die OCM is gebou van aluminium-litium-legering en het 'n 57.5° afgeknotte vorm met 'n stomp sferiese agterkant, 5.02 meter in deursnee en 3.3 meter in lengte,<ref name="Orion handout">{{cite press release |title=NASA – Orion Crew Exploration Vehicle |date=7 Februarie 2009 |publisher=NASA |url=http://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |access-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408073530/https://www.nasa.gov/pdf/156298main_orion_handout.pdf |archive-date=8 April 2021}}</ref> met 'n massa van ongeveer 8.5 metrieke ton. Die module bied ongeveer 50% meer interne volume as die Apollo-beheermodule en is ontwerp om vier ruimtevaarders op Artemis-missies te dra.<ref name=ref_manual/> Dit word vervaardig deur Lockheed Martin, met die drukvat gebou by die Michoud-fasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], en finale montering uitgevoer by die Operasies- en Uitrekeningsgebou by die [[Kennedy-ruimtesentrum]] in [[Florida]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |date=31 Augustust 2006 |title=Lockheed to build Nasa 'Moonship' |work=BBC News |access-date=1 Maart 2007 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417181900/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5304086.stm |url-status=live }}</ref><ref name="LaNasaMichoud2021">{{Cite web|url=https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|title=Michoud Tenants: Lockheed Martin|last=LaNasa|first=Shannon|date=2021|access-date=27 Junie 2021|website=Marshall Space Flight Center|publisher=NASA|archive-date=18 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318002450/https://mafspace.msfc.nasa.gov/current-tenants/lockheed-martin/|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref><ref name="WGNO2021">{{Cite web|last=Cristina|first=Victoria|url=https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|date=26 April 2021|title=Behind the scenes at NASA Michoud: Assembly of the Orion Crew Modules|website=WGNO|publisher=Nexstar Media Group|access-date=12 Februarie 2022|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116144839/https://wgno.com/news/louisiana/behind-the-scenes-at-nasa-michoud-assembly-of-the-orion-crew-modules/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=Technicians at NASA's Michoud Assembly Facility completed the welding on Orion's pressure vessel which will carry @NASA_Astronauts to the Moon on #Artemis III.|user=NASA_Orion|author=NASA Orion public relations|date=10 September 2021|number=1436382093404221453}}</ref> ==Termiese beskerming== Na evaluering van termiese beskermingsmateriale het NASA [[AVCOAT]] gekies vir die ablatiewe hitteskild. AVCOAT bestaan uit silikavesels ingebed in 'n [[hars]] binne 'nks heuningkoektruktuur van veselglas en fenolhars. Dit is voorheen gebruik op die Apollo-missies en die Ruimtependeltuig-wentelbaan.<ref>{{cite press release |publisher=NASA Ames Research Center |date=7 April 2009 |title=NASA Selects Material for Orion Spacecraft Heat Shield |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |access-date=16 April 2009 |archive-date=17 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317173040/https://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2009/09-39AR.html |url-status=live }}</ref> ==Bemanningsstelsels en akkommodasie== Die OCM gebruik 'n glaskajuit met digitale beheerstelsels wat gedeeltelik afgelei is van dié wat in die [[Boeing 787 Dreamliner]] gebruik word.<ref name="fi_20061006_orion">{{cite news |last=Coppinger |first=Rob |title=NASA Orion crew vehicle will use voice controls in Boeing 787-style Honeywell smart cockpit |publisher=Flight International |date=6 Oktober 2006 |url=https://www.flightglobal.com/space/2006/10/nasa-orion-crew-vehicle-will-use-voice-controls-in-boeing-787-style-honeywell-smart-cockpit/ }}</ref> Die bevelvoerder en vlieënier sit teenoor drie hoofskerms en sewe skakelpanele binne armbereik, wat inligting oor die status van die ruimtetuig verskaf en beheer oor aanboordstelsels moontlik maak. 'n Wyserbeheertoestel maak interaksie met die skerms moontlik onder hoë g-kragte, wanneer die bemanning nie maklik kan uitreik nie. Die koppelvlak ondersteun beide roetinebedrywighede en anomalie-reaksie deur geïntegreerde elektroniese prosedures en waarskuwingstelsels. Rotasie- en translasionele handbeheerders stel die bemanning in staat om die ruimtetuig se oriëntasie en beweging handmatig aan te pas.<ref name="Life Inside Orion">{{Cite web |date=Februarie 2026 |title=Life Inside Orion Fact Sheet |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/life-in-orion-fact-sheet-2026-2.pdf |access-date=13 April 2026 |website=NASA}}</ref><ref name=":5" /> Die vier bemanningssitplekke is ontwerp om 'n wye reeks ruimtevaarderliggaamsgroottes te akkommodeer, van ongeveer die 1ste tot die 99ste persentiel, en is verstelbaar. Vir lansering en herbetreding word ruimtevaarders op hul rug geplaas met knieë gebuig teen 'n 90-grade hoek en voete vasgemaak in voetpanne. Elke sitplek bevat 'n vyfpunt-harnas, kopstutte en skouer- en heupsteun, met voetbeugels wat met bemanningsskoene koppel om beweging te beperk. Die sitplekke sluit 'n impakdempingstelsel in, wat laste tydens die neerstorting verminder deur beheerde beweging langs geleidingsrelings toe te laat. Sodra hulle in 'n wentelbaan is, word die voetpanne op die bevelvoerder- en vlieëniersitplekke verwyder en gebêre om kajuitruimte te vergroot, en 'n vragnet oor die missiespesialissitplekke bied berging vir toerusting en pakkomponente.<ref name="Life Inside Orion" /><ref name=":5">{{Cite web |date=March 5, 2025 |title=Crew Systems |url=https://www.nasa.gov/reference/crew-systems/ |access-date=2026-04-15 |website=NASA |language=en-US}}</ref> Die ruimtetuig werk met 'n gemengde stikstof/suurstof (N₂/O₂) atmosfeer teen óf seevlakdruk (101.3 kPa of 14.69 psi) óf 'n verminderde druk (55.2 tot 70.3 kPa of 8.01 tot 10.20 psi).[aanhaling nodig] Vanaf 2019 was dit beplan om die Ruimtetuig Atmosfeermonitor in die OCM gebruik te word.<ref>{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/feature/nasas-spacecraft-atmosphere-monitor-goes-to-work-aboard-the-international-space-station|title=S.A.M. Goes to Work Aboard ISS|last=Hill|first=Denise|date=23 Julie 2019|website=NASA|access-date=31 Julie 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234201/https://www.nasa.gov/feature/nasas-spacecraft-atmosphere-monitor-goes-to-work-aboard-the-international-space-station/|url-status=live}}</ref> Die OCM sluit die kompakte Orion-vliegwiel-oefentoestel in, wat ruimtevaarders in staat stel om aërobiese en weerstandsoefeninge tydens vlug uit te voer met behulp van 'n kabelgedrewe vliegwielmeganisme. Die stelsel is ontwerp om aan die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te voldoen, terwyl dit ook 'n wye reeks oefeninge moontlik maak. Dit is onder die syluik gemonteer en funksioneer ook as 'n trappie vir bemanningslede wat die ruimtetuig binnegaan of verlaat.<ref name="Life Inside Orion" /><ref>{{cite web |date=2026-04-02 |title=Artemis II Flight Day 2: Orion Completes TLI Burn, Crew Begins Journey to the Moon |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-day-2-orion-completes-tli-burn-crew-begins-journey-to-the-moon/ |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=2026-04-03 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=2026-04-09 |publisher=WESH}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] jvw41b9i8rt5d0d2evxb7uyrei8p058 1 464207 2920126 2026-07-29T18:24:19Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2920126 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 464208 2920134 2026-07-29T19:04:06Z BurgertB 2401 Nuwe sjabloon 2920134 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}| [[File:{{#switch:{{lc:{{{1}}}}} |pass|good|g|ga|good article|yes|y|ok|k|+|aye = Symbol support vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Good}}}}}} |check|done|tick = Yes check.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Done}}}}}} |maybe|partly done|half done|yellow tick = Gold check mark.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Partly done}}}}}} |not done|cross|x = X mark.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Not Done}}}}}} |thanks|smile|smiley|thank you|s = Smiley.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Smile!}}}}}} |fail|bad|no|n|-|nk|nay = Symbol oppose vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Fail}}}}}} |dunno|?|??|???|idk|question = Symbol question.svg {{!}} {{{alt|{{{3|?}}}}}} |wtf = Symbol wtf vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|???}}}}}} |hold|on hold|wait = Symbol wait.svg {{!}} {{{alt|{{{3|On Hold}}}}}} |comment|c = Symbol comment.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Comment}}}}}} |info|i|note = Pictogram voting info.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Note}}}}}} |neu|neutral|und|equal = Symbol neutral vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Neutral}}}}}} |love|heart|wikilove = Symbol heart vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Love}}}}}} |gac|ga candidate|good article candidate = GA candidate.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Good article candidate}}}}}} |fa|featured article = Featured article star.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Featured article}}}}}} |fac|featured article candidate = Cscr-candidate.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Featured article candidate}}}}}} |pr|peer review = PR icon.png {{!}} {{{alt|{{{3|Peer review}}}}}} |#default = {{{1}}}{{#if:{{{alt|}}}{{{3|}}}|{{!}}{{{alt|{{{3}}}}}}}} }} {{#ifeq:{{yesno-yes|1={{{link}}}}}|no|{{!}}link=}} | {{#if:{{{2|}}}|{{Str number/trim|{{{2}}}}}|18}}px |class={{#if:{{{class|}}}|{{{class}}}|noviewer}}]] | <includeonly>{{error|{{tlx|symbol}}: Requires {{para|1}} parameter (none supplied)}}</includeonly> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> sq2rk9bs08o4syp7fqs1aved27bhn7o 2920164 2920134 2026-07-29T19:47:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Sjabloon:Symbol]] na [[Sjabloon:Simbool2]] geskuif 2920134 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}| [[File:{{#switch:{{lc:{{{1}}}}} |pass|good|g|ga|good article|yes|y|ok|k|+|aye = Symbol support vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Good}}}}}} |check|done|tick = Yes check.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Done}}}}}} |maybe|partly done|half done|yellow tick = Gold check mark.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Partly done}}}}}} |not done|cross|x = X mark.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Not Done}}}}}} |thanks|smile|smiley|thank you|s = Smiley.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Smile!}}}}}} |fail|bad|no|n|-|nk|nay = Symbol oppose vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Fail}}}}}} |dunno|?|??|???|idk|question = Symbol question.svg {{!}} {{{alt|{{{3|?}}}}}} |wtf = Symbol wtf vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|???}}}}}} |hold|on hold|wait = Symbol wait.svg {{!}} {{{alt|{{{3|On Hold}}}}}} |comment|c = Symbol comment.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Comment}}}}}} |info|i|note = Pictogram voting info.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Note}}}}}} |neu|neutral|und|equal = Symbol neutral vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Neutral}}}}}} |love|heart|wikilove = Symbol heart vote.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Love}}}}}} |gac|ga candidate|good article candidate = GA candidate.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Good article candidate}}}}}} |fa|featured article = Featured article star.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Featured article}}}}}} |fac|featured article candidate = Cscr-candidate.svg {{!}} {{{alt|{{{3|Featured article candidate}}}}}} |pr|peer review = PR icon.png {{!}} {{{alt|{{{3|Peer review}}}}}} |#default = {{{1}}}{{#if:{{{alt|}}}{{{3|}}}|{{!}}{{{alt|{{{3}}}}}}}} }} {{#ifeq:{{yesno-yes|1={{{link}}}}}|no|{{!}}link=}} | {{#if:{{{2|}}}|{{Str number/trim|{{{2}}}}}|18}}px |class={{#if:{{{class|}}}|{{{class}}}|noviewer}}]] | <includeonly>{{error|{{tlx|symbol}}: Requires {{para|1}} parameter (none supplied)}}</includeonly> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> sq2rk9bs08o4syp7fqs1aved27bhn7o 15 464209 2920140 2026-07-29T19:34:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920140 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464210 2920141 2026-07-29T19:35:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920141 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464211 2920142 2026-07-29T19:35:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920142 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464212 2920143 2026-07-29T19:35:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920143 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464213 2920144 2026-07-29T19:36:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920144 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464214 2920145 2026-07-29T19:36:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920145 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464215 2920146 2026-07-29T19:36:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920146 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464216 2920147 2026-07-29T19:37:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920147 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464217 2920148 2026-07-29T19:37:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920148 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464218 2920149 2026-07-29T19:37:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920149 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464219 2920150 2026-07-29T19:37:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920150 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464220 2920151 2026-07-29T19:38:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920151 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464221 2920152 2026-07-29T19:38:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920152 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464222 2920153 2026-07-29T19:38:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920153 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464223 2920154 2026-07-29T19:39:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920154 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464224 2920155 2026-07-29T19:39:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920155 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464225 2920157 2026-07-29T19:40:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920157 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464226 2920158 2026-07-29T19:40:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920158 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464227 2920159 2026-07-29T19:40:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920159 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464228 2920161 2026-07-29T19:40:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920161 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464229 2920162 2026-07-29T19:41:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920162 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464230 2920163 2026-07-29T19:41:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920163 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 464231 2920165 2026-07-29T19:47:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Sjabloon:Symbol]] na [[Sjabloon:Simbool2]] geskuif 2920165 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Sjabloon:Simbool2]] 7l6cm7x4fegsepmve6ilcznsxssommj 11 464232 2920167 2026-07-29T19:53:36Z BurgertB 2401 /* Help, asb. */ nuwe afdeling 2920167 wikitext text/x-wiki == Help, asb. == Kan iemand dié sjabloon red, asb. Ek wou net die parameter "symbol" skuif na waar hy nou is. Baie danke! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:53, 29 Julie 2026 (UTC) e9b5drxr7nncay5qfol6uu1ytw6jyti 2920170 2920167 2026-07-29T19:56:30Z BurgertB 2401 Alle inhoud uit bladsy verwyder 2920170 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 15 464233 2920173 2026-07-29T20:08:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920173 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 464234 2920182 2026-07-30T01:03:47Z GatoLiteral 208531 Nuwe bladsy geskep met '{{kop van besprekingsbladsy}}' 2920182 wikitext text/x-wiki {{kop van besprekingsbladsy}} m3fg5zxzp27stlfnaiv7afb7xuis92k 15 464235 2920184 2026-07-30T05:20:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920184 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464236 2920185 2026-07-30T05:32:38Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2920185 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Notobubon |authority = [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2008) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Dregea'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Ifdregea'' <small>Steud.</small> * ''Sciothamnus'' <small>Endl.</small> }} '''''Notobubon''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is dertien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77090270-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Notobubon capense]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon collinum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Magee</small> * ''[[Notobubon ferulaceum]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon galbaniopse]]'' <small>(H.Wolff) Magee</small> * ''[[Notobubon galbanum]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon gummiferum]]'' <small>(L.) Magee</small> * ''[[Notobubon laevigatum]]'' <small>(Aiton) Magee</small> * ''[[Notobubon montanum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Magee</small> * ''[[Notobubon pearsonii]]'' <small>(Adamson) Magee</small> * ''[[Notobubon pungens]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Magee</small> * ''[[Notobubon sonderi]]'' <small>(M.Hiroe) Magee</small> * ''[[Notobubon striatum]]'' <small>(Thunb.) Magee</small> * ''[[Notobubon tenuifolium]]'' <small>(Thunb.) Magee</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Notobubon| ]] l9cytwuutwjt2h0moy1hh97gf84m5xd 2920190 2920185 2026-07-30T05:36:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920190 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Peucedanum galbanum Blister bush Table mt.JPG |image_caption = ''Peucedanum galbanum'' |display_parents = 3 |taxon = Notobubon |authority = [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2008) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Dregea'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Ifdregea'' <small>Steud.</small> * ''Sciothamnus'' <small>Endl.</small> }} '''''Notobubon''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is dertien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77090270-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Notobubon capense]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon collinum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Magee</small> * ''[[Notobubon ferulaceum]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon galbaniopse]]'' <small>(H.Wolff) Magee</small> * ''[[Notobubon galbanum]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Magee</small> * ''[[Notobubon gummiferum]]'' <small>(L.) Magee</small> * ''[[Notobubon laevigatum]]'' <small>(Aiton) Magee</small> * ''[[Notobubon montanum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Magee</small> * ''[[Notobubon pearsonii]]'' <small>(Adamson) Magee</small> * ''[[Notobubon pungens]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Magee</small> * ''[[Notobubon sonderi]]'' <small>(M.Hiroe) Magee</small> * ''[[Notobubon striatum]]'' <small>(Thunb.) Magee</small> * ''[[Notobubon tenuifolium]]'' <small>(Thunb.) Magee</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Notobubon| ]] 9hv0cpnyi3srw5422lma92vobzi94sz 1 464237 2920186 2026-07-30T05:33:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2920186 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 464238 2920187 2026-07-30T05:34:29Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2920187 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Notobubon |parent=Apiaceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} eyhduzqhzcgy8z3ibawz7v5dpx30hl4 14 464239 2920188 2026-07-30T05:35:43Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2920188 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Apiaceae]] leee16vabsyvx7xwhjhrnsjvu0226zn 15 464240 2920189 2026-07-30T05:36:03Z Oesjaar 7467 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2920189 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 464241 2920198 2026-07-30T07:41:27Z Aliwal2012 39067 heet welkom 2920198 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:41, 30 Julie 2026 (UTC) 6uqsfqkh8vppzttya3cil2uhs9avze4 2 464242 2920199 2026-07-30T07:42:48Z Aliwal2012 39067 Nuwe gebruikersbladsy geskep 2920199 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 3 464243 2920217 2026-07-30T08:39:16Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2920217 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 3 464244 2920218 2026-07-30T08:39:42Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2920218 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 464245 2920219 2026-07-30T08:39:44Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2920219 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 2 464246 2920220 2026-07-30T08:41:06Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2920220 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 3 464247 2920221 2026-07-30T08:41:25Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2920221 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 464248 2920224 2026-07-30T08:42:55Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2920224 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 464249 2920240 2026-07-30T10:09:57Z Aliwal2012 39067 Geskep deur die bladsy "[[:nl:Special:Redirect/revision/70987854|Bengaalse tijger]]" te vertaal 2920240 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Na die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|kat]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] o7m3w24b4e462d7beh5yyor67omrma7 2920241 2920240 2026-07-30T10:14:42Z Aliwal2012 39067 oorgeklank uit Nederlandse wiki 2920241 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.[1] Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.[2] Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.[3] Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawi Park.[4] Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] lvl3un17p4v7lk8u89vmv5qe105u1hz 2920247 2920241 2026-07-30T10:28:07Z Aliwal2012 39067 /* Uiterlike kenmerke */ refs uit nl:wp oorgedra 2920247 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20170722081007/https://bigcatrescue.org/abuse-issues/issues/white-tigers/ abuse-issues white tigers]</ref> Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.<ref>[http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html ''Genetic Researchers Solve Mystery of White Tigers'' - Natali Anderson, 24 Mei 2013, Sci-News]. [https://web.archive.org/web/20220409183907/http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html Geargiveer] op 9 April 2022.</ref> Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.<ref>{{nl}} https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4655850/afscheid-van-een-publiekslieveling-witte-tijger-asia-weg-uit-dierentuin</ref> Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawipark.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20150711224328/http://www.olmensezoo.be/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=374%3A2014-zeldzame-geboorte-en-meer&catid=20&Itemid=33&lang=nl Zeldzame geboorte en meer] Olmense Zoo (2014)</ref> Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. Die skouerhoogte van die Bengaalse tier is ongeveer 100 tot 110 sentimeter. Mannetjies het 'n koplengte van 270 tot 310 sentimeter en 'n liggaamsmassa van 180 tot 258 kilogram, terwyl wyfies 'n koplengte van 240 tot 265 sentimeter en 'n massa van 100 tot 160 kilogram het. Die Bengaalse tiere wat in die Sundarbans voorkom, is egter kleiner en aansienlik ligter; drie wyfies het gemiddeld 76,7 kilogram geweeg, volgens navorsing wat deur die Universiteit van Minnesota en die Bangladesj Bosboudepartement gedoen is.<ref>{{en}} [http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/a-preliminary-investigation-of-sundarbans-tiger-morphology-tc5aMWwtfb A preliminary investigation of Sundarbans tiger morphology]</ref><ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11455154 Experts baffled by 'small' Bangladesh tigers] by Ethirajan Anbarasan, in: [[BBC News]], 1 Oktober 2010</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] 87cbd5dflovronnied9orendyohz6k3 2920249 2920247 2026-07-30T11:01:11Z Aliwal2012 39067 /* Leefwyse */ 2920249 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20170722081007/https://bigcatrescue.org/abuse-issues/issues/white-tigers/ abuse-issues white tigers]</ref> Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.<ref>[http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html ''Genetic Researchers Solve Mystery of White Tigers'' - Natali Anderson, 24 Mei 2013, Sci-News]. [https://web.archive.org/web/20220409183907/http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html Geargiveer] op 9 April 2022.</ref> Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.<ref>{{nl}} https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4655850/afscheid-van-een-publiekslieveling-witte-tijger-asia-weg-uit-dierentuin</ref> Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawipark.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20150711224328/http://www.olmensezoo.be/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=374%3A2014-zeldzame-geboorte-en-meer&catid=20&Itemid=33&lang=nl Zeldzame geboorte en meer] Olmense Zoo (2014)</ref> Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. Die skouerhoogte van die Bengaalse tier is ongeveer 100 tot 110 cm. Mannetjies het 'n koplengte van 270 tot 310 cm en 'n liggaamsmassa van 180 tot 258 kg, terwyl wyfies 'n koplengte van 240 tot 265 cm en 'n massa van 100 tot 160 kg het. Die Bengaalse tiere wat in die Sundarbans voorkom, is egter kleiner en aansienlik ligter; drie wyfies het gemiddeld 76,7 kg geweeg, volgens navorsing wat deur die Universiteit van Minnesota en die Bangladesj Bosboudepartement gedoen is.<ref>{{en}} [http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/a-preliminary-investigation-of-sundarbans-tiger-morphology-tc5aMWwtfb A preliminary investigation of Sundarbans tiger morphology]</ref><ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11455154 Experts baffled by 'small' Bangladesh tigers] by Ethirajan Anbarasan, in: [[BBC News]], 1 Oktober 2010</ref> == Leefwyse == Die Bengaalse tier jag hoofsaaklik in die nag en teen skemer. Hy jag onder andere [[takbok]]ke soos [[sambar]]s, barasingha-herte en axisherte, [[bosvark]]e, [[wildsbok|antilope]], ape, [[beesagtiges]] soos [[waterbuffel]]s en gaurs, en selfs jong [[Asiatiese olifant|olifante]]. Soms word [[luislang]]e en kleiner prooi soos [[padda]]s, [[akkedis]]se, [[skilpaaie]], klein [[slang]]e, [[vis]]se, [[krap]]pe, [[termiet]]e en [[sprinkaan|sprinkane]] ook gevang. 'n Geliefde maar gevaarlike prooi is die witstert[[ystervark]] (Hystrix indica). Sy stekels kan dodelike [[infeksie]]s veroorsaak. In die Sundarbans, die enigste gebied waar tiere nog nooit gejag is nie, is hierdie roofdiere relatief algemeen. Die prooi word eers van naby af bekruip, en word dan aangeval en in die nek, skouers of rug gebyt. Prooidiere word steeds in die water agtervolg. Die prooi word gewoonlik naby die water geëet. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] olcsk018c23pwpsbll4nbxrfm39o7vb 2920252 2920249 2026-07-30T11:19:06Z Aliwal2012 39067 /* Leefwyse */ 2920252 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20170722081007/https://bigcatrescue.org/abuse-issues/issues/white-tigers/ abuse-issues white tigers]</ref> Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.<ref>[http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html ''Genetic Researchers Solve Mystery of White Tigers'' - Natali Anderson, 24 Mei 2013, Sci-News]. [https://web.archive.org/web/20220409183907/http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html Geargiveer] op 9 April 2022.</ref> Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.<ref>{{nl}} https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4655850/afscheid-van-een-publiekslieveling-witte-tijger-asia-weg-uit-dierentuin</ref> Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawipark.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20150711224328/http://www.olmensezoo.be/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=374%3A2014-zeldzame-geboorte-en-meer&catid=20&Itemid=33&lang=nl Zeldzame geboorte en meer] Olmense Zoo (2014)</ref> Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. Die skouerhoogte van die Bengaalse tier is ongeveer 100 tot 110 cm. Mannetjies het 'n koplengte van 270 tot 310 cm en 'n liggaamsmassa van 180 tot 258 kg, terwyl wyfies 'n koplengte van 240 tot 265 cm en 'n massa van 100 tot 160 kg het. Die Bengaalse tiere wat in die Sundarbans voorkom, is egter kleiner en aansienlik ligter; drie wyfies het gemiddeld 76,7 kg geweeg, volgens navorsing wat deur die Universiteit van Minnesota en die Bangladesj Bosboudepartement gedoen is.<ref>{{en}} [http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/a-preliminary-investigation-of-sundarbans-tiger-morphology-tc5aMWwtfb A preliminary investigation of Sundarbans tiger morphology]</ref><ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11455154 Experts baffled by 'small' Bangladesh tigers] by Ethirajan Anbarasan, in: [[BBC News]], 1 Oktober 2010</ref> == Leefwyse == ===Jag en dieet=== Die Bengaalse tier jag hoofsaaklik in die nag en teen skemer. Hy jag onder andere [[takbok]]ke soos [[sambar]]s, barasingha-herte en axisherte, [[bosvark]]e, [[wildsbok|antilope]], ape, [[beesagtiges]] soos [[waterbuffel]]s en gaurs, en selfs jong [[Asiatiese olifant|olifante]]. Soms word [[luislang]]e en kleiner prooi soos [[padda]]s, [[akkedis]]se, [[skilpaaie]], klein [[slang]]e, [[vis]]se, [[krap]]pe, [[termiet]]e en [[sprinkaan|sprinkane]] ook gevang. 'n Geliefde maar gevaarlike prooi is die witstert[[ystervark]] (''Hystrix indica''). Sy stekels kan dodelike [[infeksie]]s veroorsaak. In die Sundarbans, die enigste gebied waar tiere nog nooit gejag is nie, is hierdie roofdiere relatief algemeen. Die prooi word eers van naby af bekruip, en word dan aangeval en in die nek, skouers of rug gebyt. Prooidiere word steeds in die water agtervolg. Die prooi word gewoonlik naby die water geëet. ===Voortplanting=== Die Bengaalse tier is 'n eensame dier wat sy gebied teen ander tiere van dieselfde geslag verdedig. Slegs gedurende die paarseisoen (in April en Mei, en in Oktober en November) bring 'n [[mannetjie]] en 'n [[wyfie]] 'n paar dae saam deur. Die tier kry een tot ses welpies per werpsel. Na 6 tot 12 weke begin die welpies jag. 'n Bengaalse tier in 'n [[nasionale park]] in [[Nepal]] het vyftien jaar oud geword. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] 71nqwtlk0502at9evpbttwwwog5aozu 2920253 2920252 2026-07-30T11:45:24Z Aliwal2012 39067 2920253 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20170722081007/https://bigcatrescue.org/abuse-issues/issues/white-tigers/ abuse-issues white tigers]</ref> Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.<ref>[http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html ''Genetic Researchers Solve Mystery of White Tigers'' - Natali Anderson, 24 Mei 2013, Sci-News]. [https://web.archive.org/web/20220409183907/http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html Geargiveer] op 9 April 2022.</ref> Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.<ref>{{nl}} https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4655850/afscheid-van-een-publiekslieveling-witte-tijger-asia-weg-uit-dierentuin</ref> Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawipark.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20150711224328/http://www.olmensezoo.be/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=374%3A2014-zeldzame-geboorte-en-meer&catid=20&Itemid=33&lang=nl Zeldzame geboorte en meer] Olmense Zoo (2014)</ref> Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. Die skouerhoogte van die Bengaalse tier is ongeveer 100 tot 110 cm. Mannetjies het 'n koplengte van 270 tot 310 cm en 'n liggaamsmassa van 180 tot 258 kg, terwyl wyfies 'n koplengte van 240 tot 265 cm en 'n massa van 100 tot 160 kg het. Die Bengaalse tiere wat in die Sundarbans voorkom, is egter kleiner en aansienlik ligter; drie wyfies het gemiddeld 76,7 kg geweeg, volgens navorsing wat deur die Universiteit van Minnesota en die Bangladesj Bosboudepartement gedoen is.<ref>{{en}} [http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/a-preliminary-investigation-of-sundarbans-tiger-morphology-tc5aMWwtfb A preliminary investigation of Sundarbans tiger morphology]</ref><ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11455154 Experts baffled by 'small' Bangladesh tigers] by Ethirajan Anbarasan, in: [[BBC News]], 1 Oktober 2010</ref> == Leefwyse == ===Jag en dieet=== Die Bengaalse tier jag hoofsaaklik in die nag en teen skemer. Hy jag onder andere [[takbok]]ke soos [[sambar]]s, barasingha-herte en axisherte, [[bosvark]]e, [[wildsbok|antilope]], ape, [[beesagtiges]] soos [[waterbuffel]]s en gaurs, en selfs jong [[Asiatiese olifant|olifante]]. Soms word [[luislang]]e en kleiner prooi soos [[padda]]s, [[akkedis]]se, [[skilpaaie]], klein [[slang]]e, [[vis]]se, [[krap]]pe, [[termiet]]e en [[sprinkaan|sprinkane]] ook gevang. 'n Geliefde maar gevaarlike prooi is die witstert[[ystervark]] (''Hystrix indica''). Sy stekels kan dodelike [[infeksie]]s veroorsaak. In die Sundarbans, die enigste gebied waar tiere nog nooit gejag is nie, is hierdie roofdiere relatief algemeen. Die prooi word eers van naby af bekruip, en word dan aangeval en in die nek, skouers of rug gebyt. Prooidiere word steeds in die water agtervolg. Die prooi word gewoonlik naby die water geëet. ===Voortplanting=== Die Bengaalse tier is 'n eensame dier wat sy gebied teen ander tiere van dieselfde geslag verdedig. Slegs gedurende die paarseisoen (in April en Mei, en in Oktober en November) bring 'n [[mannetjie]] en 'n [[wyfie]] 'n paar dae saam deur. Die tier kry een tot ses welpies per werpsel. Na 6 tot 12 weke begin die welpies jag. 'n Bengaalse tier in 'n [[nasionale park]] in [[Nepal]] het vyftien jaar oud geword. == Verspreiding en leefgebied == Die Bengaalse tier word in westelike [[Mianmar]] en op die Indiese subkontinent, in [[Bhoetan]], Nepal en suidelike [[Volksrepubliek China|China]], [[Indië]] en [[Bangladesj]] aangetref. Dit leef hier in vogtige reënwoude, moesonwoude, bamboeswoude en savannas bedek met lang gras en bome, in waterryke gebiede soos [[Moerasse en vleie|moerasse]], [[wortelboom|mangrove]] en oewerwoude. Hulle kom in beide die laaglande en die berge voor, tot so ver as die [[Himalaja]]s, waar dit in bladwisselende woude leef. == Bedreiging en beskerming == Die Bengaalse tier word met uitsterwing bedreig as gevolg van die verdwyning van sy habitat en deur [[wildstropery|wildstropers]]. Tiere word nie net vir hul pels doodgemaak nie, maar ook vir die voorbereiding van verskeie tradisionele Oos-Asiatiese medisyne. In die negentiende eeu was tierjag 'n belangrike tydverdryf vir Indiese maharajas. Die maharadja het die oerwoud ingery met 'n optog van olifante en personeel om na tiere te soek en hulle te skiet. Hierdie tierjagte het 'n hoogtepunt bereik tussen die Eerste en Tweede Wêreldoorloë, toe hooggeplaaste Britte ook op hierdie manier begin jag het. Die Bengaalse tier is nou 'n beskermde spesie en is die nasionale dier van beide Indië en Bangladesj. In Indië is tierjag en die handel in velle in 1970 verbied, tydens die regering van [[Indira Gandhi]]. Sedert "Operation Tiger" in 1973 is verskeie [[Natuurreservaat|natuurreservate]] ook gestig om die tier te beskerm. Die tierbevolking van Indië het in 2014 uit ongeveer 2&nbsp;226 diere bestaan.<ref>{{nl}} {{Citeer web|url = https://www.hln.be/hln/nl/2661/Dieren/article/detail/2188469/2015/01/20/Aantal-tijgers-in-India-neemt-fors-toe.dhtml|titel = Aantal tijgers in India neemt fors toe|datum = 20 Januarie 2015|uitgever = Het Laatste Nieuws}}</ref> (2013-syfers; 1&nbsp;706 in 2010, 3&nbsp;700 in 2002 en 5&nbsp;000 in 1970), en die totale bevolking, aan die einde van 2009, het waarskynlik uit ongeveer 3&nbsp;200 individue bestaan. In die Sundarbans, 'n [[wortelboom]]woud rondom die [[Ganges]]delta, op die grens van Indië en Bangladesj, is daar ongeveer 270 tiere aan die Indiese kant en ongeveer 100 in Bangladesj.<ref>{{Cite web|title = Only 100 tigers left in Bangladesh after last count got it wrong|url = https://www.newscientist.com/article/dn27964-only-100-tigers-left-in-bangladesh-after-last-count-got-it-wrong/|access-date = 28 Julie 2015|date = 28 Julie 2015|publisher = New Scientist|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816045407/https://www.newscientist.com/article/dn27964-only-100-tigers-left-in-bangladesh-after-last-count-got-it-wrong/|archivedate=2015-08-16}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] hh1yqulqbd5c8irqv9e9kn2s1yu5ntm 2920254 2920253 2026-07-30T11:58:27Z Aliwal2012 39067 /* Bedreiging en beskerming */ uitgebrei uit Nederlands, met ref's 2920254 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Standing_white_tiger.jpg|duimnael|Wit tier]] [[Lêer:Bengaltiger_(Panthera_tigris_tigris).jpg|duimnael|'n Bengaalse tier]] Die '''Bengaalse tier''' of '''koningstier''' (''Panthera tigris tigris'') is 'n [[subspesie]] van die [[tier]] (''Panthera tigris'') wat op die [[Indiese subkontinent]] voorkom. Ná die [[Siberiese tier]] (''Panthera tigris altaica'') is die Bengaalse tier die grootste [[Felidae|katspesie]]. Dit is die talrykste subspesie van die tier. == Uiterlike kenmerke == Die pels van die Bengaalse tier is oranjebruin tot oranjegeel met vertikale bruin tot swart strepe. Hierdie streeppatroon wissel in aantal, dikte en vertakking per individu. Die onderkant, die wange en die area rondom die oë is wit. Daar is ook 'n kleurvariant wat algemeen bekend staan as die "wit tier", met 'n heeltemal roomwit pels waarop die streeppatroon lê. Hierdie tiere word dikwels Bengaalse tiere genoem, maar is in werklikheid 'n hibried tussen Siberiese en Bengaalse tiere. Slegs in Indië is hierdie diere suiwer Indies.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20170722081007/https://bigcatrescue.org/abuse-issues/issues/white-tigers/ abuse-issues white tigers]</ref> Dit behels 'n outosomale resessiewe geen wat die produksie en verspreiding van feomelanien in die haarskag onderdruk, wat veroorsaak dat die rooi en geel pigmente nie in die pels verskyn nie en slegs die eumelanienpigmente wat die donker streeppatroon gee, sigbaar is op 'n ligte agtergrond.<ref>[http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html ''Genetic Researchers Solve Mystery of White Tigers'' - Natali Anderson, 24 Mei 2013, Sci-News]. [https://web.archive.org/web/20220409183907/http://www.sci-news.com/genetics/article01100-white-tigers-gene.html Geargiveer] op 9 April 2022.</ref> Hierdie kleurvariëteit is feitlik afwesig in die natuur, maar 'n gewilde aantrekkingskrag in gevangenskap. Hulle word gereeld in dieretuine aangehou, insluitend Pairi Daiza en Pakawi Park. 'n Uitfaseringsbeleid geld egter.<ref>{{nl}} https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4655850/afscheid-van-een-publiekslieveling-witte-tijger-asia-weg-uit-dierentuin</ref> Daar is ook heeltemal swart diere, waarin die dominante geen A, wat verantwoordelik is vir die vertoon van die agouti-streeppatroon, afwesig is. Maar sulke diere is ook baie skaars. Ook skaars is die "goue tiere", met 'n oranjebruin tot oranjegeel pels met vertikale bruin strepe in plaas van swart strepe. Hier veroorsaak 'n outosomale resessiewe "sjokolade"-geen die vervorming van die swart eumelanienpigmente, wat hulle visueel bruin laat lyk. Hierdie kleurvariëteit is ook feitlik afwesig in die natuur, maar word in dieretuine aangehou, soos voorheen die geval was by Pakawipark.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20150711224328/http://www.olmensezoo.be/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=374%3A2014-zeldzame-geboorte-en-meer&catid=20&Itemid=33&lang=nl Zeldzame geboorte en meer] Olmense Zoo (2014)</ref> Sedert 2016 kan hierdie variant nie meer daar gesien word nie. Die skouerhoogte van die Bengaalse tier is ongeveer 100 tot 110 cm. Mannetjies het 'n koplengte van 270 tot 310 cm en 'n liggaamsmassa van 180 tot 258 kg, terwyl wyfies 'n koplengte van 240 tot 265 cm en 'n massa van 100 tot 160 kg het. Die Bengaalse tiere wat in die Sundarbans voorkom, is egter kleiner en aansienlik ligter; drie wyfies het gemiddeld 76,7 kg geweeg, volgens navorsing wat deur die Universiteit van Minnesota en die Bangladesj Bosboudepartement gedoen is.<ref>{{en}} [http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/a-preliminary-investigation-of-sundarbans-tiger-morphology-tc5aMWwtfb A preliminary investigation of Sundarbans tiger morphology]</ref><ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11455154 Experts baffled by 'small' Bangladesh tigers] by Ethirajan Anbarasan, in: [[BBC News]], 1 Oktober 2010</ref> == Leefwyse == ===Jag en dieet=== Die Bengaalse tier jag hoofsaaklik in die nag en teen skemer. Hy jag onder andere [[takbok]]ke soos [[sambar]]s, barasingha-herte en axisherte, [[bosvark]]e, [[wildsbok|antilope]], ape, [[beesagtiges]] soos [[waterbuffel]]s en gaurs, en selfs jong [[Asiatiese olifant|olifante]]. Soms word [[luislang]]e en kleiner prooi soos [[padda]]s, [[akkedis]]se, [[skilpaaie]], klein [[slang]]e, [[vis]]se, [[krap]]pe, [[termiet]]e en [[sprinkaan|sprinkane]] ook gevang. 'n Geliefde maar gevaarlike prooi is die witstert[[ystervark]] (''Hystrix indica''). Sy stekels kan dodelike [[infeksie]]s veroorsaak. In die Sundarbans, die enigste gebied waar tiere nog nooit gejag is nie, is hierdie roofdiere relatief algemeen. Die prooi word eers van naby af bekruip, en word dan aangeval en in die nek, skouers of rug gebyt. Prooidiere word steeds in die water agtervolg. Die prooi word gewoonlik naby die water geëet. ===Voortplanting=== Die Bengaalse tier is 'n eensame dier wat sy gebied teen ander tiere van dieselfde geslag verdedig. Slegs gedurende die paarseisoen (in April en Mei, en in Oktober en November) bring 'n [[mannetjie]] en 'n [[wyfie]] 'n paar dae saam deur. Die tier kry een tot ses welpies per werpsel. Na 6 tot 12 weke begin die welpies jag. 'n Bengaalse tier in 'n [[nasionale park]] in [[Nepal]] het vyftien jaar oud geword. == Verspreiding en leefgebied == Die Bengaalse tier word in westelike [[Mianmar]] en op die Indiese subkontinent, in [[Bhoetan]], Nepal en suidelike [[Volksrepubliek China|China]], [[Indië]] en [[Bangladesj]] aangetref. Dit leef hier in vogtige reënwoude, moesonwoude, bamboeswoude en savannas bedek met lang gras en bome, in waterryke gebiede soos [[Moerasse en vleie|moerasse]], [[wortelboom|mangrove]] en oewerwoude. Hulle kom in beide die laaglande en die berge voor, tot so ver as die [[Himalaja]]s, waar dit in bladwisselende woude leef. == Bedreiging en beskerming == Die Bengaalse tier word met uitsterwing bedreig as gevolg van die verdwyning van sy habitat en deur [[wildstropery|wildstropers]]. Tiere word nie net vir hul pels doodgemaak nie, maar ook vir die voorbereiding van verskeie tradisionele Oos-Asiatiese medisyne. In die negentiende eeu was tierjag 'n belangrike tydverdryf vir Indiese maharajas. Die maharadja het die oerwoud ingery met 'n optog van olifante en personeel om na tiere te soek en hulle te skiet. Hierdie tierjagte het 'n hoogtepunt bereik tussen die Eerste en Tweede Wêreldoorloë, toe hooggeplaaste Britte ook op hierdie manier begin jag het. Die Bengaalse tier is nou 'n beskermde spesie en is die nasionale dier van beide Indië en Bangladesj. In Indië is tierjag en die handel in velle in 1970 verbied, tydens die regering van [[Indira Gandhi]]. Sedert "Operation Tiger" in 1973 is verskeie [[Natuurreservaat|natuurreservate]] ook gestig om die tier te beskerm. Die tierbevolking van Indië het in 2014 uit ongeveer 2&nbsp;226 diere bestaan.<ref>{{nl}} {{Citeer web|url = https://www.hln.be/hln/nl/2661/Dieren/article/detail/2188469/2015/01/20/Aantal-tijgers-in-India-neemt-fors-toe.dhtml|titel = Aantal tijgers in India neemt fors toe|datum = 20 Januarie 2015|uitgever = Het Laatste Nieuws}}</ref> (2013-syfers; 1&nbsp;706 in 2010, 3&nbsp;700 in 2002 en 5&nbsp;000 in 1970), en die totale bevolking, aan die einde van 2009, het waarskynlik uit ongeveer 3&nbsp;200 individue bestaan. In die Sundarbans, 'n [[wortelboom]]woud rondom die [[Ganges]]delta, op die grens van Indië en Bangladesj, is daar ongeveer 270 tiere aan die Indiese kant en ongeveer 100 in Bangladesj.<ref>{{Cite web|title = Only 100 tigers left in Bangladesh after last count got it wrong|url = https://www.newscientist.com/article/dn27964-only-100-tigers-left-in-bangladesh-after-last-count-got-it-wrong/|access-date = 28 Julie 2015|date = 28 Julie 2015|publisher = New Scientist|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816045407/https://www.newscientist.com/article/dn27964-only-100-tigers-left-in-bangladesh-after-last-count-got-it-wrong/|archivedate=2015-08-16}}</ref> In 2015 is die aantal diere in Bhoetan op 103 en die aantal in [[Maleisië]] op 250 geraam.<ref>{{Cite web|url = https://www.worldwildlife.org/stories/an-amazing-103-wild-tigers-counted-in-bhutan|title = An Amazing 103 Wild Tigers Counted in Bhutan|accessdate = 21 Augustus 2015|datum = 29 Julie 2015|publisher = WWF}}</ref> Nepal beskerm die tiere en hul habitat. Die land het 'n plan gehad om die aantal tiere teen 2022 te verdubbel. Reeds in 2018 het hulle hierdie doelwit met 235 tiere bereik, terwyl daar in 2009 slegs 121 oor was.<ref>https://www.wwf.nl/wat-we-doen/actueel/nieuws/nepal-bereikt-als-eerste-land-verdubbeling-tijgers-in-het-wild. [https://web.archive.org/web/20230201085456/https://www.wwf.nl/wat-we-doen/actueel/nieuws/nepal-bereikt-als-eerste-land-verdubbeling-tijgers-in-het-wild Geargiveer] op 1 Februarie 2023.</ref> Studies deur die [[WWF]] dui daarop dat die Bengaalse tier 'n spesie onder ernstige druk is as gevolg van aardverwarming. Toe seevlakke langs die Bengaalse kus met 28 cm styg in die jaar 2000, het 96% van die habitat van Bengaalse tiere in die Sundarbans die risiko geloop om te verdwyn.<ref>{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/wetenschap/2166740/zeestijging-bedreigt-tijgerpopulatie.html |titel=Zeestijging bedreigt tijgerpopulatie | auteur = Novum |uitgever=NU.nl | datum = 20 Januarie 2010 |bezochtdatum=6 Oktober 2010}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:IUBN Rooilys bedreigde spesies]] [[Kategorie:Katagtiges]] ejl60wspzgzocjite1lpkjbkw8umtdb 1 464250 2920251 2026-07-30T11:04:52Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2920251 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv