Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3 2921791 2919596 2026-08-04T06:50:18Z Aliwal2012 39067 /* R */ +Henk Rall 2921791 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CJ Langenhoven.jpg|duimnael|200px|[[C. J. Langenhoven]] met Mev. Langenhoven by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.]] [[Lêer:Eugenemarais.jpg|duimnael|200px|[[Eugène Marais]] – redakteur, skrywer, digter, juris en natuurkenner.]] [[Lêer:Sangiro.jpg|duimnael|200px|[[Sangiro]] wen die Hertzogprys in 1945 vir al sy prosawerk.]] [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|200px|[[Breyten Breytenbach]] by die 2009 Brooklyn Book Festival.]] [[Lêer:Roodt dan wiki.jpg|duimnael|200px|[[Dan Roodt]].]] [[Lêer:Deon Meyer01.jpg|duimnael|200px|[[Deon Meyer]].]] [[Beeld:Maria Elizabeth Rothmann MER.jpg|duimnael|200px|[[M.E.R.]].]] [[Lêer:Brink.jpg|duimnael|200px|[[André P. Brink]] in 1999.]] [[Beeld:Marlise Joubert 1968 3.jpg|200px|regs|duimnael|[[Marlise Joubert]], omstreeks 1967.]] Hier volg 'n '''lys van Afrikaanse skrywers''': {{indeks}} == A == * [[Berna Ackerman]] * [[Dirna Ackerman]] * [[Wilma Adamson]] * [[Wilna Adriaanse]] * [[Adriaan Louw Albertyn]] * [[Belinda Albrecht]] * [[Frieda Albrecht]] * [[Jaques Andres]] * [[Willem Anker]] * [[Len Anthony]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Elza Augustyn]] == B == * [[Eleanor Baker]] * [[Margaret Bakkes]] * [[Christine Barkhuizen le Roux]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Mark Behr]] * [[Pirow Bekker]] * [[Benjamin Selwyn Paulse|S.P. Benjamin]] * [[Dricky Beukes]] * [[Eugene Beukes]] * [[Gerhard Beukes]] * [[Lalie Beukes]] * [[C.F. Beyers-Boshoff]] * [[Helen Blackmore]] (mev. Bernard Lewis) * [[Albert Blake]] * [[Stella Blakemore]] (Stella Owen) * [[Audrey Blignault]] * [[Lynette Blignaut]] * [[François Bloemhof]] * [[Arnold Blumer]] * [[Boerneef]] (''Boplaas'', 1938) * [[Louie Boshoff]] * [[F.C.L. Bosman]] * [[Herman Charles Bosman]] * [[Annelie Botes]] * Dina Botha * [[Jaco Botha]] * [[Lien Botha]] * [[Susan Botha]] * [[Tertia Botha]] * [[Alba Bouwer]] * [[Hendrik Brand]] (dr. S.H. Skaife) * [[Johanna Brandt]] * [[Lulu Brewis]] (''Marietjie'', 1932) * [[Breyten Breytenbach]] * [[Kerneels Breytenbach]] * [[André P. Brink]] * [[Melt Brink]] * Tania Brink ([[Jaco Jacobs]]) * [[N.J. Brummer]] * Sannie Bruwer (''Bodemvas'', 1929) * [[Willie Burger]] == C == * [[Jan Lion Cachet]] (1854-1912) * [[Analise Carstens]] * [[Wannie Carstens]] * [[Jan F.E. Celliers]] * [[J.D. Cilliers]] * [[Abel Coetzee]] (''Waarheen Vader?'' 1940) * [[Christoffel Coetzee]] * [[John Coetzee]] * [[Nico Coetzee]] * A.L. (Anna) Conradie (''Laura'', 1942) * [[Dawie Couzyn]] (1925–2010) * [[Elna Crouse]] * [[Henk Crouse]] == D == * [[Thomas Deacon]] * [[D'Arbez]] (J.F. van Oordt) * [[Phillip de Bruyn]] * [[Ferdinand Deist]] * [[W.A. de Klerk]] (''Die Grenslose'', 1946) * [[Helene de Kock]] * [[Anna de Villiers]] (''Die wit kraai'', 1938) * [[Helene de Villiers]] * [[Herna de Villiers]] * [[Leon de Villiers]] * [[P.V. Pistorius|P. de Villiers]] (dr. P.V. Pistorius) (''Die Predikantsvrou'', 1940) * [[Ina de Villiers|S.J.A. de Villiers]] * [[Philip de Vos]] * [[Abraham H. de Vries]] * [[J.H.H. de Waal]] (''Oupa en sy kleindogters'', 1923) * [[Manie de Waal]] * [[Reza de Wet]] * [[E.K.M. Dido]] * [[Cor Dirks]] * [[Anton Döckel]] * [[Hermien Dommisse]] * [[Werner Dorfling]] * [[Tom Dreyer]] * [[Albert du Biel|A. du Biel]] * [[Hans du Plessis]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[I.D. du Plessis]] * [[PG du Plessis]] * [[D.F. du Toit]] (Oom Lokomotief) * [[Daniël Francois du Toit]] (Dokter) * [[S.J. du Toit]] (1847-1911) * [[Tryna du Toit]] == E == * [[Eitemal]] * [[Ella Eloff-van der Walt]] (''Tersia'', 1939 en ''Die anker van die lewe'', 1941) * [[B.P.J. Erasmus]] * [[Marion Erskine]] * [[Chris Euvrard]] == F == * [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] * [[Engemi Ferreira]] * [[Jeanette Ferreira]] * [[Corlia Fourie]] * [[Jan Fourie]] * [[Pierre Fourie]] * [[S.D. Fourie]] == G == * [[G.B.A. Gerdener]] * [[J.M. Gilfillan]] * [[Hermann Giliomee]] * [[Jeanne Goosen]] * [[Tersia Gouws]] * [[Rachelle Greeff]] * [[Franci Greyling]] * [[Pieter W. Grobbelaar]] * [[Piet Grobler]] * [[C.A. Groenewald|Coenrad Groenewald]] * [[J.J. Groeneweg]] * [[A.S. Grosskopf]] * [[E.B. Grosskopf]] * [[J.F.W. Grosskopf]] (''Ou Leeumelker'', 1942) * [[Santie Grosskopf]] * [[Henriette Grové]] == H == * [[T.J. Haarhoff]] * [[P.J. Haasbroek]] * [[Joan Hambidge]] * [[M.J. Harris]] (''Bruisende waters'', 1939) * [[Hester Heese]] * Dr. [[J.A. Heese]] * [[Japie Heese]] * [[Anna-Louize Heiberg]] * [[P.G. Hendriks]] (Pieter Pistorius, 19 September 1920) (''Roep van die tsetlo'', 1979) * [[A.J. Herholdt]] (1831-1901) * Anel Heydenrych * [[Bonaventure Hinwood]] * [[G.C. en S.B. Hobson|Hobson-broers]] (G.C. en S.B.) (''Kalahari-kaskenades'', 1929) * [[Tienie Holloway]] * [[C.P. Hoogenhout]] (oom Jan wat versies maak) * [[Barrie Hough]] * [[Trisa Hugo]] == I == * [[Doc Immelman]] (1928-2013) == J == * [[Jaco Jacobs]] * [[E.G. Jansen]] ([[1881]]-[[1959]]) * [[M.M. Jansen]] (''Sommerso'' en ''Erfenis''. 1940) * [[Valda Jansen]] * [[Holmer Johanssen]] (J.F. Holleman) (''Gety'', 1938 en ''Die Onterfdes'', 1944) * [[Abraham Jonker]] (1905-1966) * [[Christa Jonker-Jordaan]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Helm Jooste]] * [[Elsa Joubert]] * [[Gideon Joubert]] * [[Irma Joubert]] * [[Marlise Joubert]] == K == * [[Harry Kalmer]] * Konstant Kamelring (J. Wapenaar) * [[Ronelda Kamfer]] * [[Willem Kamp]] (Onze Wim) * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Sophia Kapp]] * [[Karin]] (C.M. Marais) * [[Rosa Keet]] * [[Regina Kemp (Coetzee)|Regina Kemp]] * [[Karl Kielblock]] * [[Koos Kombuis]] * Isa Konrad * [[Uys Krige]] * [[Louis Krüger]] * [[W.O. Kunhe]] == L == * [[C.J. Langenhoven]] * [[André le Roux]] * [[Braam le Roux (skrywer)|Braam le Roux]] (''Die geheim van Njabela'', 1949) * [[Etienne Leroux]] * [[Johnita le Roux]] * [[Marlene le Roux]] * [[Marzanne Leroux-Van der Boon]] * [[Ben Lindemann]] * [[Freda Linde]] * [[Marie Linde]] * [[Helena Lochner]] * [[Francois Loots]] * [[Sonja Loots]] * [[Daniël Lötter]] * [[Anna M. Louw]] * [[Miemie Louw-Theron]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * [[W.E.G. Louw]] == M == * [[Maretha Maartens]] * [[D.F. Malherbe]] * Marie Malherbe (''Kringe'', 1939) * W.M.R. Malherbe (red. ''Brandwag'') * [[Eugene Marais]] * [[Leon Maré]] * [[Wille Martin]] * [[Dalene Matthee]] * [[Petrovna Metelerkamp]] * [[M.E.R.]] * L.H. Meurant (1811-1893) * [[Deon Meyer]] * [[Mikro]] * [[John Miles]] * [[S. Ignatius Mocke]] (''Die Belofte'', 1941) * [[Annelize Morgan]] * [[Dirk Mostert]] (''Uit my ou Vrystaat'', 1938; ook skepper van ''Oom Bart'') * [[Elise Muller]] * [[Petra Müller]] * T.B. Muller * [[Ena Murray]] * [[Erika Murray-Theron]] * [[M.I. Murray]] (''Die Gerf'', 1940) == N == * [[Nataniël]] * [[Jackie Nagtegaal]] * [[Reinet Nagtegaal]] * [[Bettie Naudé]], skuilnaam van [[Topsy Smith]] * [[Thijs Nel]] * [[Christien Neser]] * M.H. Neser * [[Dolf van Niekerk]] * [[Louise van Niekerk]] * [[Marlene van Niekerk]] * [[P.J. Nienaber]] * [[P.H. Nortjé]] == O == * M.A. Oberholzer (''Nietige mense'', 1941) * [[Fanie Olivier]] * [[D.J. Opperman]] * [[Janie Oosthuysen]] == P == * [[Arnoldus Pannevis]] (1838-1884) * [[Gerrit Pasch]] (''Erfgrond'', 1944) * [[Chanette Paul]] * [[Chris Pelser]] * [[S.V. Petersen]] * E.C. Pienaar * [[P. de V. Pienaar]] (''Skakels van die ketting'', 1929) * T.C. Pienaar * [[Emily Pieterse]] * [[Henning Pieterse]] * [[Pieter Pieterse]] * [[Hilda Postma]] * [[Willem Postma]] (Dr. O'kulis) * [[Elma Potgieter]] * [[Kasha Potgieter]] * [[Nic Potgieter]] * [[Gustav Preller]] * [[Anton Prinsloo]] == Q == == R == * [[Jan Rabie]] * [[Henk Rall]] * [[Joan Rankin]] * [[Louis Rautenbach]] * [[Reenen J. van Reenen]] (''Die Agterstevoortrekkers'', 1917) * [[F.W. Reitz]] * [[Linda Rode]] * [[Dan Roodt]] * [[P.H. Roodt]] * [[Zuretha Roos]] * [[Ina Rousseau]] * [[Leon Rousseau]] * [[Sophie Roux]] * [[Rona Rupert]] == S == * [[Sangiro]] (A.A. Pienaar) * [[Riana Scheepers]] * [[Karel Schoeman]] * [[P.J. Schoeman]] * [[A.H.M. Scholtz]] * [[G.D. Scholtz]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[Merwe Scholtz]] * [[P.C. Schoonees]] (''Jannie'', 1926) * Scriba (A.J. Pienaar) (''Onverwag'', 1941) * [[E. Serfontein]] * [[Sita]] (S.S. de Kock) * [[Dan Sleigh]] * [[Adam Small]] * [[Bartho Smit]] * [[Berta Smit]] * [[Hettie Smit]] * J.J. Smith (red. ''Huisgenoot'', 1916) * [[Topsy Smith]] * [[Evert Snyman]] * [[Ela Spence]] * [[Jan Spies]] * [[Lina Spies]] * [[Carina Stander]] * [[Nicol Stassen]] * [[Elsabe Steenberg]] * Deborah Steinmair * Francois Stemmet * Aletta Steyn (''Die jare daarna'', 1939) * [[Elmar Steyn]] * [[Fritz Steyn]] (''Die laaste passasier'', 1941) * [[Jaap Steyn]] * [[Malan Steyn]] * Martin Steyn * [[Klaas Steytler]] * [[Wilma Stockenström]] * [[Alexander Strachan]] * [[Peter Snyders]] * [[Adriaan Snyman]] * [[Annette Snyman]] * [[Dana Snyman]] * [[Loit Sols]] * [[Pieter Strauss]] * [[Leon Strydom]] * [[Lize Swart]] == T == * [[Sanet te Groen]] * [[Totius]] (J.D. du Toit) == U == == V == * [[Madeleine van Biljon]] * [[Hendrik van Blerk‎]] * [[Petra van Blerk]] * [[Jochem van Bruggen]] * [[Jan van Bruggen|J.R.L. (Jan) van Bruggen (Kleinjan)]] (''Japie'', 1922 en ''Marta'', 1940) * [[Kas van den Bergh]] * [[Zirk van den Berg]] * [[C.M. van den Heever]] * [[Kootjie van den Heever]] <u>(</u>''Danie se droom'', 1940) * [[Willem van der Berg]] (''Reisigers na nerens'', 1946) * [[Carel van der Merwe]] * [[Christo van der Merwe]] * [[Boerneef|Izak van der Merwe (Boerneef)]] * [[Kirby van der Merwe]] * [[Ella van der Mescht]] * [[Jan J. van der Post|Jan Jakobus van der Post]] * [[Sep Smidt|Johan van der Post (S.G. Smidt)]] * [[J.W. van der Rijst]] (Oom Willem) * [[Cecil van der Spuy]] * [[Marita van der Vyver]] * [[Ernst van Heerden]] * [[Etienne van Heerden]] * Iz. van Heerden (Vaalswaer) * [[Johannes van Melle]] * [[Dolf van Niekerk]] * [[Leon van Nierop]] * [[Rudie van Rensburg]] * [[Engela van Rooyen]] * [[Nanette van Rooyen]] * [[Piet van Rooyen]] * [[M.C.E. van Schoor|Tienie van Schoor]] * [[Jan van Tonder]] * [[Dine van Zyl]] * [[Marinda van Zyl]] * [[Verna Vels]] * [[Eben Venter]] * [[F.A. Venter]] * [[Irma Venter]] * [[Fanie Viljoen]] * J.D. Voigt * [[Hannes Visser]] * [[Anoeschka von Meck]] == W == * [[Herman Wasserman]] * [[G.A. Watermeyer]] * [[George Weideman]] * Albert Wessels (''Tog seker'', 1942) * [[Ingrid Winterbach]] * [[Bettina Wyngaard]] == X == == Y == == Z == == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] {{indeks}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Afrikaanse skrywers]] jglq3jbg1ng7jfo26ofmx3v6yq7kdkb 0 108 2921690 2728948 2026-08-03T19:07:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921690 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bedryfstelsel weergawe | naam = GNU | familie = | logo = Heckert GNU white.svg | skermkiekie = | onderskrif = | ontwikkelaar = Die gemeenskap | webblad = {{URL|https://www.gnu.org}} | eerste_vrystelling_datum = | eerste_vrystelling_url = | huidige_weergawe = | huidige_datum = | huidige_url = | voorskouweergawe = | voorskoudatum = | voorskou_url = | bronkodemodel = | lisensie = [[GNU Algemene Publieke Lisensie|GNU GPL]], GNU LGPL, GNU AGPL, GNU FDL, GNU FSDG<ref name="gnu-lisensies" /><ref name="gnu-fsdg" /> | kerntipe = [[Linux]] | tale = Veeltalig | opdateermetode = | ondersteunde_platforms = IA-32 (net met Hurd kernel) en Alpha, ARC, ARM, AVR32, Blackfin, C6x, ETRAX CRIS, FR-V, H8/300, Hexagon, Itanium, M32R, m68k, META, Microblaze, MIPS, MN103, OpenRISC, PA-RISC, PowerPC, s390, S+core, SuperH, SPARC, TILE64, Unicore32, x86, Xtensa (net met Linux-libre) | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | ondersteuningstatus = | ander_artikels = }} '''GNU''' (uitspraak: /ɡnuː/)<ref name="gnu" /><ref name="rms-zagreb-talk" /> is 'n [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsel]] en versameling van [[Sagteware|rekenaarsagteware]].<ref name="peng" /><ref name="snom" /><ref name="torres" /><ref name="ccm" /><ref name="walfield" /><ref name="techcrunch" /> GNU bestaan heeltemal uit [[vrye sagteware]],<ref name="handbookonopensource" /><ref name="manifesto" /><ref name="raymond" /> waarvan die meeste onder die GNU-projek se eie [[GNU Algemene Publieke Lisensie|Algemene Publieke Lisensie]] ([[Engels]]: ''General Public License'', GPL) gelisensieer is. "GNU" is 'n rekursiewe [[akroniem]] vir "GNU's Not Unix!" ([[Engels]], ''GNU is nie Unix nie'').<ref name="handbookonopensource" /><ref name="free-dictionary" /> Die akroniem is gekies omdat die ontwerp van GNU soortgelyk is aan dié van [[Unix]], maar van Unix verskil deurdat dit vrye sagteware is en geen Unix-[[bronkode]] bevat nie.<ref name="handbookonopensource" /><ref name="gnu" /><ref name="marshall" /> Die GNU-projek sluit 'n [[bedryfstelselkern]], GNU Hurd, in, wat die oorspronklike fokus van die Free Software Foundation (Engels, ''Vrye Sagteware-stigting''; FSF) was.<ref name="handbookonopensource" /><ref name="computerworld" /><ref name="hillesley" /><ref name="lessig" /> Aangesien Hurd se kern nog nie produksiegereed is nie,<ref name="hurd-status" /> word nie-GNU-kerne, byvoorbeeld die [[Linux]]-kern, met GNU-sagteware gebruik.<ref name="what-is-linux" /><ref name="ubuntu-installasiegids" /> Die kombinasie van GNU-sagteware met die Linux-kern is so algemeen dat dit algemeen na verwys word as slegs ''Linux'', en minder algemeen as ''[[GNU/Linux]]''. [[Richard Stallman]], stigter van die GNU-projek, beskou GNU as 'n "tegniese middel tot 'n sosiale doeleinde".<ref name="stallman" /> Lawrence Lessig skryf in sy voorwoord tot die tweede uitgawe van Stallman se boek ''Free software, free society'' dat Stallman daarin oor "die sosiale aspekte van sagteware en hoe vrye sagteware [[gemeenskap]] en sosiale geregtigheid kan skep" skryf.<ref name="stallman-gay" /> == Sien ook == * [[Lys van vrye sagteware]] * [[Vrye Sagteware]] * [[GNU Algemene Publieke Lisensie]] == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="gnu-lisensies">{{cite web |url=https://www.gnu.org/licenses/ |title=GNU Licenses |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511065627/http://www.gnu.org/licenses/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="gnu-fsdg">{{cite web |url=https://www.gnu.org/distros/free-system-distribution-guidelines.html |title=GNU FSDG |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502110730/https://www.gnu.org/distros/free-system-distribution-guidelines.html |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="gnu">{{cite web |url=https://www.gnu.org/ |title=What is GNU? |work=The GNU Operating System |date=4 September 2009 |publisher=[[Free Software Foundation]] |access-date=9 Oktober 2009 |quote=The name ‘GNU’ is a [[recursive acronym]] for ‘GNU's Not Unix‘; it is pronounced ''g-noo'', as one syllable with no vowel sound between the ''g'' and the ''n''. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513075349/http://www.gnu.org/ |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="rms-zagreb-talk">{{en}} {{cite AV media |url=http://mjesec.ffzg.hr/~dpavlin/stallman2006/free_software_movement_and_the_future_of_freedom_zagreb_09_march_2006.ogg |title=The Free Software Movement and the Future of Freedom |first=Richard |last=Stallman |authorlink=Richard Stallman |publisher=[[Free Software Foundation|FSF Europe]] |location=Zagreb, Kroasië |lay-url=http://fsfeurope.org/documents/rms-fs-2006-03-09.en.html |date=9 Maart 2006 |accessdate=20 Februarie 2007}}</ref> <ref name="peng">{{en}} {{cite journal|author1=Yi Peng|author2=Fu Li|author3=Ali Mili|title=Modeling the evolution of operating systems: An empirical study|journal=Journal of Systems and Software|date=Januarie 2007|volume=80|issue=1|pages=1–15|doi=10.1016/j.jss.2006.03.049|url=https://web.njit.edu/~mili/pdf/oss.pdf|accessdate=11 Januarie 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111035552/https://web.njit.edu/~mili/pdf/oss.pdf|archivedate=9 May 2009|quote=''...we have selected a set of fifteen operating systems: Unix, Solaris/Sun OS, BSD, Windows, MS-DOS, MAC OS, Linux, Net Ware, HP UX, GNU Hurd, IBM Aix, Compaq/ DEC VMS, OS/2.''}}</ref> <ref name="snom">{{cite web |url=https://www.snom.com/footer/source-code-gpl-open-source/ |title=Source Code & GPL Open Source |last=Snom Technology |website=www.snom.com |access-date=8 April 2018 |quote=Variants of the GNU operating system, which use the kernel Linux, are now widely used; though these systems are often referred to as "Linux", they are more accurately called "GNU/Linux systems". |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409044219/https://www.snom.com/footer/source-code-gpl-open-source/ |archive-date=9 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="torres">{{en}} {{cite book|author1=M. R. M. Torres|author2=Federico Barrero|author3=M. Perales|author4=S. L. Toral|title=Analysis of the Core Team Role in Open Source Communities|journal=Complex, Intelligent and Software Intensive Systems (CISIS), 2011 International Conference on|date=June 2011|pages=109–114|doi=10.1109/CISIS.2011.25|url=https://www.researchgate.net/publication/221328676|accessdate=11 January 2016|publisher=IEEE Computer Society|format=PDF|quote=''Debian port to Hurd...: The GNU Hurd is a totally new operating system being put together by the GNU group.''|isbn=978-1-61284-709-2}}</ref> <ref name="ccm">{{cite web |url=https://ccm.net/faq/478-gnu-operating-system |title=GNU Operating System - CCM FAQ |website=CCM |access-date=8 April 2018 |quote=GNU is an operating system that offers a set of free open source programs. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215074114/https://ccm.net/faq/478-gnu-operating-system |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="walfield">{{en}} {{cite journal|author1=Neal H. Walfield|author2=Marcus Brinkmann|title=A critique of the GNU hurd multi-server operating system|journal=ACM SIGOPS Operating Systems Review|date=4 Julie 2007|volume=41|issue=4|pages=30–39|doi=10.1145/1278901.1278907|url=http://walfield.org/papers/200707-walfield-critique-of-the-GNU-Hurd.pdf|accessdate=11 Januarie 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151105213752/http://www.walfield.org/papers/200707-walfield-critique-of-the-GNU-Hurd.pdf|archivedate=5 November 2015}}</ref> <ref name="techcrunch">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2008/03/24/arent-unix-and-linux-the-same-thing-yes-and-no/ |title=All About Linux 2008: Aren't UNIX and Linux the same thing? Yes and no. – TechCrunch |website=techcrunch.com |access-date=2 April 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215074112/https://techcrunch.com/2008/03/24/arent-unix-and-linux-the-same-thing-yes-and-no/ |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="handbookonopensource">{{en}} {{cite book |first1 = Kirk |last1=St. Amant |first2=Brian |last2 = Still |title=Handbook of Research on Open Source Software: Technological, Economic, and Social Perspectives |isbn= 978-1-59140999-1|year=2007 }}</ref> <ref name="manifesto">{{cite web |url=https://www.gnu.org/gnu/manifesto.html |title=GNU Manifesto |publisher=FSF |work=GNU project |access-date=27 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511025028/http://www.gnu.org/gnu/manifesto.html |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="raymond">{{en}} {{cite book | url= https://books.google.com/books?id=F6qgFtLwpJgC | title = The Cathedral & the Bazaar: Musings on Linux and Open Source by an Accidental Revolutionary | pages = 10–12 | isbn= 978-0-59600108-7 | last = Raymond | first =Eric | date = 2001-02-01}}</ref> <ref name="free-dictionary">{{en}} {{cite web | url =http://www.thefreedictionary.com/GNU%27s+Not+Unix |title=GNU's Not Unix | publisher =The free dictionary | accessdate = 2012-09-22}}</ref> <ref name="marshall">{{cite web |last=Marshall |first=Rosalie |place=[[Australia|AU]] |url=http://www.pcauthority.com.au/News/128513,qa-richard-stallman-founder-of-the-gnu-project-and-the-free-software-foundation.aspx |title=Q&A: Richard Stallman, founder of the GNU Project and the Free Software Foundation |publisher=PC & Tech Authority |date=17 November 2008 |access-date=22 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228184313/http://www.pcauthority.com.au/News/128513,qa-richard-stallman-founder-of-the-gnu-project-and-the-free-software-foundation.aspx |archive-date=28 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="computerworld">{{en}} Vaughan-Nichols, Steven J. "[http://www.computerworld.com/s/article/9131178/Opinion_The_top_10_operating_system_stinkers Opinion: The top 10 operating system stinkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723114425/http://www.computerworld.com/s/article/9131178/Opinion_The_top_10_operating_system_stinkers |date=23 Julie 2014 }}", ''[[Computerworld]]'', 9 April 2009: "... after more than 25 years in development, GNU remains incomplete: its kernel, Hurd, has never really made it out of the starting blocks. ... Almost no one has actually been able to use the OS; it's really more a set of ideas than an operating system."</ref> <ref name="hillesley">{{en}} {{Citation | last = Hillesley | first = Richard | newspaper = The H | url = http://www.h-online.com/open/features/GNU-HURD-Altered-visions-and-lost-promise-1030942.html | edition = online | title = GNU HURD: Altered visions and lost promise | date = June 30, 2010 | page = [http://www.h-online.com/open/features/GNU-HURD-Altered-visions-and-lost-promise-1030942.html?page=3 3] | quote = Nearly twenty years later the HURD has still to reach maturity, and has never achieved production quality. ... Some of us are still wishing and hoping for the real deal, a GNU operating system with a GNU kernel.}}</ref> <ref name="lessig">{{en}} Lessig, Lawrence. ''The Future of Ideas: The Fate of the Commons in a Connected World'', p. 54. Random House, 2001. {{ISBN|978-0-375-50578-2}}. Oor Stallman: "He had mixed all of the ingredients needed for an operating system to function, but he was missing the core."</ref> <ref name="hurd-status">{{en}} {{Citation | url=https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/status.html | publisher = Free Software Foundation | title = Status | accessdate = 2017-04-24 | date = 2015-05-03}}</ref> <ref name="what-is-linux">{{en}} {{Citation | chapter-url = http://oreilly.com/openbook/debian/book/ch01_02.html |title= Debian open book | chapter = 1.2 What is Linux? |publisher = O'Reilly |date=1991-10-05 |accessdate = 2012-09-22}}</ref> <ref name="ubuntu-installasiegids">{{en}} {{Citation | edition = 12.4 | contribution-url = https://help.ubuntu.com/lts/installation-guide/armhf/ch01s03.html | contribution = What is GNU/Linux? | publisher = Canonical | series = Ubuntu | title = Ubuntu Installation Guide | accessdate = 2015-06-22 | archivedate = 2015-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150621214422/https://help.ubuntu.com/lts/installation-guide/armhf/ch01s03.html }}</ref> <ref name="stallman">{{en}} {{Citation | contribution = KTH | publisher = FSF | title = Philosophy | series = GNU | contribution-url = https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html | first = Richard | last = Stallman | type = speech | place = Stockholm, Swede | year = 1986 | access-date = 15 Desember 2019 | archivedate = 26 Januarie 1998 | archiveurl = https://web.archive.org/web/19980126190341/https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html }}.</ref> <ref name="stallman-gay">{{en}} {{Cite book|url=http://www.openisbn.com/isbn/9781441436856/|title=Free Software, Free Society: Selected Essays Of Richard M. Stallman|isbn=9781441436856|website=www.openisbn.com|access-date=2016-03-24|last1=Stallman|first1=Richard M.|last2=Gay|first2=Joshua|date=Desember 2009}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie}} * {{en}} [http://gnu.org/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Bedryfstelsels]] [[Kategorie:Vrye sagteware]] b7a38v76ig1ct9301cgy82n8fdracn3 0 428 2921792 2768529 2026-08-04T07:04:33Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Louis Rautenbach]], [[Afrikaanse skrywer]] 2921792 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Sulfur-dioxide-resonance-2D.svg|teks=Swaeldioksied}} Die '''jaar 1962''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 62ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Samoa|Wes-Samoa]] word onafhanklik van [[Nieu-Seeland]]. * [[10 Januarie]] – Drie mense verdrink toe die [[Boesmansrivier (KwaZulu-Natal)|Boesmansrivier]] sy walle oorstroom naby [[Estcourt]] en [[Weenen]] in Natal. * [[26 Januarie]] – Bouwerk begin aan die [[Pretoriase Kunsmuseum]] in [[Arcadia, Pretoria]]. * 26 Januarie – [[Ranger-program]]: [[Ranger 3]], 'n onbemande [[ruimtetuig]], word lanseer. * [[20 Februarie]] – [[John Glenn]], word die eerste Amerikaner wat om die [[Aarde]] wentel in [[Friendship 7]]. * [[8 Maart]] – Die [[Castel Bolognese-treinramp]] vind plaas naby [[Ravenna]] in [[Italië]]. * [[21 April]] – Die Universiteit van [[Brasília]] word geopen. * [[23 April]] – Ranger-program: [[Ranger 4]], 'n onbemande ruimtetuig, word lanseer. * [[26 April]] – Die Ranger 4-ruimtetuig bots met die [[maan]]. * [[24 Mei]] – [[Scott Carpenter]] wentel driemaal om die [[aarde]] in die [[Aurora 7]] ruimtekapsule. * [[30 Mei]]-[[17 Junie]] – Die sewende [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Chili]] gespeel, wat deur [[Brasilië]] gewen word. * [[1 Julie]] – [[Burundi]] en [[Rwanda]] word onafhanklik van [[België]]. * [[3 Julie]] – [[Algerië]] word onafhanklik van [[Frankryk]]. * [[9 Julie]] – Die [[Starfish Prime-kernontploffing]] in die [[ruimte]] vind plaas. * [[10 Julie]] – Die kommunikasie satelliet [[Telstar 1]] word lanseer. * [[22 Julie]] – [[Mariner-program]]: [[Mariner 1]] word lanseer. * [[6 Augustus]] – [[Jamaika]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[16 Augustus]] – Die [[Beatles]] vervang [[trom]]speler Pete Best met [[Ringo Starr]]. * [[27 Augustus]] – Mariner-program: [[Mariner 2]] word lanseer. * [[17 Augustus]] – [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitse]] grenswagte skiet die 18-jarige [[Peter Fechter]] dood tydens sy poging om oor die [[Berlynse Muur]] na [[Wes-Berlyn]] te vlug. * [[31 Augustus]] – [[Trinidad en Tobago]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik. * [[3 Oktober]] – Die [[fregat]] [[SAS President Kruger]] word in diens gestel. * [[9 Oktober]] – [[Uganda]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik. * [[18 Oktober]] – Ranger-program: [[Ranger 5]], 'n onbemande ruimtetuig, word lanseer. * [[22 Oktober]] – [[Kubaanse missielkrisis]]: Die [[President van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse president]] [[John F. Kennedy]] kondig op [[televisie]] aan dat [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[kernwapen]]s in [[Kuba]] ontdek is en dat hy ’n vlootkwarantyn van dié [[eilandnasie]] beveel het. * [[21 November]] – Meer as 200 lede van Poqo (die [[Pan Africanist Congress of Azania]] se militêre vleuel) val die polisiestasie en wit woonbuurtes van [[Paarl]] aan. Nadat drie Poqo-lede voor die polisiestasie doodgeskiet word, begin die vlugtende aanvallers huise in Loopstraat aanval en vermoor twee blanke burgerlikes; nog twee aanvallers word daarna doodgeskiet. * [[3 Desember]] – [[Londen]] word toegevou in 'n kombers van mis en tientalle mense gaan dood as gevolg van [[swaeldioksied]]-vergiftiging voor die mis vier dae later verdwyn. * [[14 Desember]] – Mariner 2 word die eerste ruimtetuig om verby [[Venus]] te vlieg. * In [[Kanada]] word die Trans-Canada Highway geopen, die eerste regstreekse verbinding tussen die Pasifiese en Atlantiese kusgebiede van die land. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Jaco Reinach]], [[Springbok]]rugbyspeler en atleet († [[1997]]). * 1 Januarie – [[Deon Coetzee]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[6 Januarie]] – [[Mike Schüssler]], Suid-Afrikaanse ekonoom († [[2022]]). * [[17 Januarie]] – [[Jim Carrey]], Amerikaanse akteur. * [[21 Januarie]] – [[Jennifer van den Heever]], Namibiese politikus. * 21 Januarie – [[Tyler Cowen]], Amerikaanse ekonoom, rubriekskrywer en blogger. * [[1 Februarie]] – [[Zanele kaMagwaza-Msibi]], SA politikus en president van die [[Nasionale Vryheidsparty]] († [[2021]]). * [[22 Februarie]] – [[Steve Irwin]], [[Australië|Australiese]] wildkenner, TV-persoonlikheid en omgewingsbewaarder († [[2006]]). * [[8 Maart]] – [[Louis Rautenbach]], [[Afrikaanse skrywer]] en storieverteller. * [[9 Maart]] – [[Richard Quest]], Engelse joernalis en verslaggewer van [[CNN]] International in Londen. * [[21 Maart]] – [[Zackie Achmat]], Suid-Afrikaanse burgerregte-aktivis. * 21 Maart – [[Rosie O'Donnell]], Amerikaanse aktrise. * [[24 Maart]] – [[Francois Loots]], Suid-[[Afrikaanse skrywer]]. * [[16 April]] – [[Antony Blinken]], Amerikaanse Minister van Buitelandse Sake. * [[26 Mei]] – [[Black (sanger)|Colin Vearncombe]], beter bekend onder sy verhoognaam Black, Engelse sanger en liedjieskrywer († [[2016]]). * [[27 Mei]] – [[David Mundell‎]], Britse dienede politikus. * [[30 Mei]] – [[Bernd Glemser]], Duitse [[pianis]] en pedagoog. * [[8 Junie]] – Dr. [[Nicol Stassen]], skrywer, sakeman en direkteur van [[Protea Boekhuis]]. * [[16 Junie]] – [[Arnold Vosloo]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[19 Junie]] – [[Paula Abdul]], Amerikaanse aktrise en sanger. * [[2 Julie]] – [[Wei Qingguang]], Chinese [[tafeltennis]]speler, later in Japan bekend as Seiko Iseki. * [[3 Julie]] – [[Tom Cruise]], Amerikaanse filmakteur. * [[5 Julie]] – [[Mandlenkosi Galo]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[15 Julie]] – [[Ebrahim Rasool]], politikus en oud-premier van die Wes-Kaap. * [[19 Julie]] – [[Anthony Edwards]], Amerikaanse akteur, vervaardiger, en regisseur. * [[30 Augustus]] – [[Nataniël]] (le Roux), Suid-Afrikaanse kabaretkunstenaar en TV-sjef. * [[15 September]] – [[François Bloemhof]], Suid-Afrikaanse skrywer. * [[18 September]] – [[John Mann (musikant)|John Mann]], Kanadese musikant en akteur († [[2019]]). * [[20 September]] – [[Jim Al-Khalili]], Britse teoretiese fisikus en skrywer. * [[28 September]] – [[Thuli Madonsela]], advokaat en voormalige [[Openbare Beskermer]] van Suid-Afrika. * 28 September – [[Thomas Mørk]], Deense akteur en regisseur. * [[12 Oktober]] – [[Michelle Botes]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2024]]). * [[13 Oktober]] – [[Kelly Preston]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[1 November]] – [[Anthony Kiedis]], Amerikaanse sanger, liedjieskrywer en akteur (''[[Red Hot Chili Peppers]]''). * [[14 November]] – [[Harland Williams]], Kanadese akteur en skrywer. * [[4 Desember]] – [[Alexander Litvinenko]], voormalige [[FSB]]-lid sterf in [[Londen]] na vermoedelike vergiftiging met [[polonium|polonium-210]] († [[2006]]). * [[21 Desember]] – [[Steven Mnuchin]], 77ste Minister van Finansies van die Verenigde State. == Sterftes == * [[17 Januarie]] – [[Gerrit Achterberg]], Nederlandse digter (* [[1905]]). * [[27 Januarie]] – [[Alfred Bitini Xuma]], Suid-Afrikaanse leier, aktivis en [[ANC]]-president van 1940 tot 1949 (* [[1893]]). * [[29 Januarie]] – [[Fritz Kreisler]], Oostenryksgebore violis en komponis (* [[1875]]). * [[8 Februarie]] – [[Agnieta Gijswijt]], [[Nederlanders|Nederlandse]] skilder (* [[1873]]). * [[17 Februarie]] – [[Bruno Walter]], Duits-Oostenrykse dirigent, pianis en komponis (* [[1876]]). * [[5 April]] – [[John Spurgeon Henkel]] Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] (* [[1871]]). * [[28 April]] – [[Bennie Osler]], [[Suid-Afrika]] se sewentiende [[Springbokkaptein]] (* [[1901]]). * [[19 Junie]] – [[Frank Borzage]], Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger (* [[1894]]). * [[1 Junie]] – [[Adolf Eichmann]], [[Duitsland|Nazi-Duitse]] [[SS]]-offisier en oorlogsmisdadiger (* [[1906]]). * [[5 Augustus]] – [[Marilyn Monroe]] word dood in haar [[bed]] aangetref met 'n leë houer slaappille by haar sy (* [[1926]]). * [[3 September]] – [[E.E. Cummings]], Amerikaanse digter (* [[1894]]). * [[24 September]] – [[Charles Reisner]], Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer (* [[1887]]). * [[8 Oktober]] – [[Solomon Linda]], Suid-Afrikaanse sanger-liedjieskrywer (* [[1909]]). * [[18 November]] – [[Niels Bohr]], Deense [[fisikus]] (* [[1885]]). * [[28 November]] – [[Wilhelmina van Nederland|Wilhelmina]], koningin van [[Nederland]] (* [[1880]]). * [[7 Desember]] – [[Bob Loubser]], [[Springbokrugbyspeler]] en politikus (* [[1884]]). * [[21 Desember]] – [[Alys Fane Trotter]], Suid-Afrikaanse skryfster en kunstenares (* [[1863]]). * 21 Desember – [[Gary Hocking]] in 'n Lotus Climax sterf in 'n oefenwedren voor die Natalse Grand Prix op die Westmeadbaan (* [[1937]]). * [[23 Desember]] – [[Luis Alberni]], Amerikaanse akteur (* [[1886]]). * [[29 Desember]] – [[Hans Rosbaud]], Oostenrykse dirigent (* [[1895]]). [[Kategorie:1962| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] mixyi4bjr8z3f07jhsn2xvrthazt3zm 0 490 2921763 2908074 2026-08-03T23:51:46Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2921763 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Coelacanth1.JPG|teks=Selakant}} Die '''jaar 1938''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 38ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[31 Januarie]] – Die [[Groote Schuur-hospitaal]] in [[Kaapstad]] ([[Suid-Afrika]]) word geopen. * [[12 Maart]] – ''[[Anschluss]]:'' [[Duitsland|Duitse]] troepe beset [[Oostenryk]]; anneksasie word die volgende dag verklaar. * [[19 April]] – RCA-NBC begin die eerste gereelde [[televisie]]-uitsendings. * [[4 Junie|4]]-[[19 Junie]] – Die derde [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Frankryk]] gespeel, wat deur [[Italië]] gewen word. * [[6 Junie]] – 'n Airspeed-vliegtuig van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], op 'n vlug tussen [[Salisbury]] en Pretoria, stort 20 myl noord van die [[Limpoporivier]] neer; ses sterf. * [[3 Julie]] – 'n [[LNER-Klas A4]]-lokomotief stel 'n wêreldrekord op vir stoomlokomotiewe van 126 m.p.h. * [[9 November]] – Kristallnacht, die eerste grootskaalse voorval van fisiese anti-[[Jood]]se geweld in [[Nazi-Duitsland]], begin. * [[25 November]] – [[Pous Pius XI]] kry twee hartaanvalle. * [[16 Desember]] – Hoeksteenlegging van die [[Voortrekkermonument]] * [[22 Desember]] – Die eerste [[Selakant]] word ontdek deur [[Marjorie Courtenay-Latimer]] in [[Oos-Londen]]. * Onbekend – Die [[Klas 15-stoomlokomotief|Klas 15F]]-[[stoomlokomotief]] word in diens gestel. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Margaret Singana]], [[Suid-Afrika]]anse sangeres († [[2000]]). * [[2 Januarie]] – [[David Bailey]], Engelse mode- en portretfotograaf. * [[22 Januarie]] – [[Corra Dirksen]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en geneesheer († [[2020]]). * [[23 Januarie]] – [[Theo-Ben Gurirab]], [[Namibië|Namibiese]] politikus († [[2018]]). * [[30 Januarie]] – [[Islam Karimof]], eerste president van [[Oesbekistan]] († [[2016]]). * [[31 Januarie]] – [[Beatrix van Nederland|Beatrix]], koningin van Nederland. * [[13 Februarie]] – [[Oliver Reed]], Britse akteur († [[1999]]). * [[22 Februarie]] – [[Karin Dor]], Duitse aktrise († [[2017]]). * [[28 Februarie]] – [[Adriaan Snyman]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2025]]). * [[29 Februarie]] – [[Mamadou Tandja]], van 1999 tot 2010 die [[president]] van [[Niger]] († [[2020]]). * [[1 Maart]] – [[Aart Staartjes]], [[Nederlands]]e akteur, regisseur en televisieaanbieder († [[2020]]). * [[14 Maart]] – [[Elsabe Steenberg]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[1996]]). * [[17 Maart]] – [[Rudolf Nureyev]], Russiese balletdanser († [[1993]]). * [[4 April]] – [[Hermann Giliomee]], Suid-Afrikaanse geskiedenis skrywer. * [[5 April]] – [[Colin Bland]], Suid-Afrikaanse krieketspeler († 2018). * [[7 April]] – [[Freddie Hubbard]], Amerikaanse jazz-trompetspeler († [[2008]]). * [[8 April]] – [[Kofi Annan]], [[Ghana|Ghanese]] diplomaat en sewende sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]] († 2018). * 8 April – [[Allan Gray]], Suid-Afrikaanse filantroop en sakeman († [[2019]]). * [[14 April]] – [[Duke Stroud]], Amerikaanse filmakteur. * [[29 April]] – [[Bernard Madoff]], Amerikaanse beleggingsadviseur, gevonnisde bedrieër († [[2021]]). * [[21 Mei]] – [[Urs Widmer]], [[Switserland|Switserse]] skrywer en vertaler († [[2014]]). * [[21 Mei]] – [[Michael Halász]], Duits-Hongaarse dirigent. * [[5 Junie]] – [[David Koloane]], [[Suid-Afrika]]anse kunstenaar († [[2019]]). * [[14 Junie]] – [[Julie Felix]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] folk-sangeres († [[2020]]). * [[16 Junie]] – [[Henk Rall]], Afrikaanse skrywer en digter († [[2022]]). * [[26 Junie]] – [[Neil Abercrombie]], sewende goewerneur van [[Hawaii]]. * [[18 Julie]] – [[Lance James]], Suid-Afrikaanse country-sanger en radio-omroeper († [[2020]]). * [[20 Julie]] – [[Margaret van der Post]], Suid-Afrikaanse musiekonderwyser en sopraan. * [[20 Julie]] – [[Natalie Wood]] (Natasha Zakharenko), Amerikaanse filmaktrise († [[1981]]). * 20 Julie – [[Diana Rigg]], Engelse aktrise. († [[2020]]). * [[31 Julie]] – [[Marion Game]], Franse aktrise († [[2023]]). * [[4 Augustus]] – [[John Gainsford]], Springbokrugbyspeler († [[2015]]). * [[15 Augustus]] – [[Maxine Waters]], Amerikaanse politikus. * [[21 Augustus]] – [[Kenny Rogers]], Amerikaanse sanger († [[2020]]). * [[25 Augustus]] – [[Frederick Forsyth]], Engelse [[roman]][[skrywer]] en [[joernalis]] († [[2025]]). * [[12 September]] – [[Anne Helm]], Amerikaanse aktrise. * [[23 September]] – [[Romy Schneider]], Oostenrykse aktrise († [[1982]]). * [[24 September]] – [[Ian McIntosh]], voormalige [[Zimbabwe|Zimbabwies]]-[[Suid-Afrika]]anse [[rugby]]afrigter († [[2023]]). * [[29 September]] – [[Wim Kok]], Nederlandse politikus († [[2018]]). * [[1 Oktober]] – [[G.J. Krüger]], Afrikaanse digter en apteker († [[2005]]). * [[10 Oktober]] – [[Judith Mason]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[2016]]). * [[13 Oktober]] – [[Dalene Matthee]], Afrikaanse skryfster († [[2005]]). * 13 Oktober – [[Christel Bodenstein]], Duitse aktrise († [[2024]]). * [[14 Oktober]] – [[Edward George Hudson Oliver]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en skrywer († [[2025]]). * [[16 Oktober]] – [[Adri van der Walt]], Suid-Afrikaanse plantkundige († [[2003]]). * [[17 Oktober]] – [[Evel Knievel]], Amerikaanse waaghals en vermaakkunstenaar († [[2007]]). * [[20 Oktober]] – [[Jan Scholtz]], Suid-Afrikaanse draaiboekskrywer, regisseur en vervaardiger van rolprente († 2015). * [[21 Oktober]] – [[Gertjie Brynard]], Springbokrugbyspeler († [[2018]]). * [[26 Oktober]] – [[Richard Goldstone]], Suid-Afrikaanse regter. * [[29 Oktober]] – [[Ellen Johnson-Sirleaf]], voormalige vroulike president van [[Liberië]]. * [[3 November]] – [[Daniel Sleigh]], Suid-Afrikaanse skrywer, geskiedkundige en digter († [[2023]]). * [[12 November]] – [[Steve Tshwete]], ANC-kabinetsminister († [[2002]]). * [[15 November]] – [[Ronnie Kasrils]], afgetrede Suid-Afrikaanse kabinetsminister. * [[25 November]] – [[Stephen F. Cohen]], Amerikaanse akademikus en kenner van die [[Sowjetunie]] en [[Rusland]] († [[2020]]). * [[17 Desember]] – [[Peter Snell]], [[Nieu-Seeland]]se middelafstandatleet († [[2019]]). * [[20 Desember]] – [[Edwill van Aarde]], Suid-Afrikaanse televisie-, radio-omroeper en sportkommentator († [[2024]]). * [[20 Desember]] – [[Jacob de Villiers (politikus)|Jacob de Villiers]], Suid-Afrikaanse boer, politikus en kabinetsminister. * [[29 Desember]] – [[Jon Voight]], Amerikaanse akteur. == Sterftes == * [[21 Januarie]] – [[Georges Méliès]], Franse filmpionier, filmregisseur, teatertowenaar en akteur (* [[1861]]). * [[26 April]] – [[Edmund Husserl]], Duitse filosoof (* [[1859]]). * [[15 Mei]] – Ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|Pieter Meiring]], leraar van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] en redakteur van die Kerk se weekblad, die ''[[Kerkbode]]'' (* [[1866]]). * [[6 Augustus]] – [[Henry Sampson]], 'n leier in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Suid-Afrikaanse Arbeidersparty]] (* [[1872]]). * [[21 Augustus]] – Dr. [[Frans Engelenburg]], joernalis en voorsitter van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (* [[1863]]). * [[12 September]] – [[Prins Arthur van Connaught]], Britse politikus en derde [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] (1920–1924) (* [[1883]]). * [[17 November]] – [[Adriaan Moorrees]], teoloog en leier in die [[NG Kerk]], skrywer en digter (* [[1855]]). * [[20 November]] – [[Arthur Elliott]], Suid-Afrikaanse fotograaf en oudheidkundige (* [[1870]]). * [[24 Desember]] – [[Bruno Taut]], Duitse argitek en stadsbeplanner (* [[4 Mei]] [[1880]]). * [[31 Desember]] – [[Richard Roland Holst]], Nederlandse beeldende kunstenaar (* [[1868]]). [[Kategorie:1938| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] t9v91yzima9xb7pcggkehy670hp16td 0 2104 2921793 2886027 2026-08-04T07:07:39Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Louis B Rautenbach, Afrikaanse skrywer en storieverteller 2921793 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''8 Maart''' is die 67ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (68ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 298 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1118]] – [[Maurice Bourdin]] word aangestel as [[Teenpous Gregorius VIII]]. (miskien 10 Maart). * [[1618]] – [[Johannes Kepler]] ontdek [[Kepler se wette|derde wet van planetêre beweging]]. * [[1702]] – [[Anna van Groot-Brittanje|Prinses Anne]] van die Huis van Stuart word [[Koning]]in van [[Engeland]], [[Skotland]] en [[Ierland]]. * [[1782]] – Byna 100 [[Indiane|Inheemse Amerikaners]] sterf deur die toedoen van [[Pennsilvanië|Pennsilvaniese]] vigilantes in 'n massamoord wat as die Gnadenhüttenmenseslagting bekend staan. * [[1816]] – [[Pous Pius VII]] stel 31 nuwe kardinale aan waaronder [[Annibale Sermattei della Genga]], titulêr aartsbiskop van Tirus, (later [[Pous Leo XII]]) en [[Francesco Saverio Castiglioni]], biskop van Montalto, (later [[Pous Pius VIII]]). * [[1816]] – [[Annibale Sermattei della Genga]] (later [[Pous Leo XII]]) word aartsbiskop van Senigallia. * [[1844]] – Oscar I bestyg die troon van [[Swede]]-[[Noorweë]]. * [[1962]] – Die [[Castel Bolognese-treinramp]] vind plaas naby [[Ravenna]] in [[Italië]]. * [[1966]] – Nelson se Pilaar, 'n groot graniet pilaar met 'n standbeeld van Lord [[Horatio Nelson]] bo-op in [[Dublin]], [[Ierland]], word deur 'n bom vernietig. * [[2014]] – [[Malaysia Airlines-vlug 370|Vlug MH370]] van [[Malaysia Airlines]] verdwyn spoorloos. * [[2020]] – In die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|sewende T20I-vrouewêreldbeker]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] met 85 lopies. * [[2026]] – [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] wen die eindstryd van die [[T20I-wêreldbeker 2026|tiende T20I-wêreldbeker]] in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] met 96 lopies teen [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]]. == Geboortes == * [[1697]] – [[Anne Bonny]], [[Ierland|Ierse]] [[seerower]] wat in die [[Karibiese See]] aktief was († [[1782]]). * [[1714]] – [[Carl Philipp Emanuel Bach]], Duitse komponis († [[1788]]). * [[1739]] – [[Joachim van Plettenberg]], goewerneur van die [[Kaapkolonie]] († [[1793]]). * [[1748]] – [[Willem V, Prins van Oranje|Willem V]], [[Prins van Oranje]] en die laaste [[Stadhouer]] van die [[Nederlandse Republiek]] († [[1806]]). * [[1847]] – Ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]], gevierde kanselredenaar in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] († [[1920]]). * [[1880]] – [[Elsie van Broekhuizen]], Suid-Afrikaanse predikantsvrou en kleindogter van [[Paul Kruger]] († [[1945]]). * [[1893]] – [[Alfred Bitini Xuma]], Suid-Afrikaanse leier, aktivis en president van die [[ANC]] van 1940 tot 1949 († [[1962]]). * [[1898]] – [[Eben Dönges|Dr. Theophilus Eben Dönges]], aangewese Staatspresident van Suid-Afrika († [[1968]]). * [[1914]] – [[Priscilla Lawson]], Amerikaanse [[aktrise]] († [[1958]]). * [[1916]] – [[Albert Mongita]], Kongolese akteur, dramaturg, skilder, filmmaker en teaterregisseur († [[1985]]). * [[1929]] – [[Hebe Camargo]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] aktrise, TV-aanbieder en sangeres († [[2012]]). * [[1931]] – [[Neil Adcock]], Suid-Afrikaanse krieketspeler († [[2013]]). * [[1937]] – [[Juvénal Habyarimana]], [[President]] van [[Rwanda]] († [[1994]]). * [[1940]] – [[Frederick Brownell]], heraldikus, vlagkundige en genealoog; ontwerper van beide die [[Vlag van Namibië|vlae van Namibië]] en [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrika]] († [[2019]]). * [[1948]] – [[Annelize van der Ryst]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[1956]] – [[Phil Hockey]], Suid-Afrikaanse [[ornitoloog]] († [[2013]]). * [[1961]] – [[Camryn Manheim]], Amerikaanse aktrise. * [[1962]] – [[Louis Rautenbach]], [[Afrikaanse skrywer]] en storieverteller. * [[1972]] – [[Kalinikos Kreanga]], voormalige [[Griekeland|Griekse]] (voorheen Roemeense) mans[[tafeltennis]]speler. * [[1976]] – [[Freddie Prinze Jr.]], Amerikaanse akteur. * [[1977]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer († [[2026]]). * [[1982]] – [[Marjorie Estiano]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] aktrise en sangeres-liedjieskryfster. * [[2004]] – [[Kit Connor]], Engelse akteur. == Sterftes == * [[1144]] – [[Pous Celestinus II]], 165ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1702]] – [[Willem III van Engeland|Willem III]], koning van [[Engeland]], [[Ierland]] en [[Skotland]] (* [[1650]]). * [[1755]] – [[Stepan Krasjeninnikof]], [[Rusland|Russiese]] geograaf en in die [[18de eeu]] ’n ontdekkingsreisiger in [[Siberië]] (* [[1711]]). * [[1869]] – [[Hector Berlioz]], Franse komponis (* [[1803]]). * [[1872]] – [[Cornelius Krieghoff]], [[Nederland]]s-gebore [[Kanada|Kanadese]] skilder (* [[1815]]). * [[1874]] – [[Millard Fillmore]], dertiende [[President van die Verenigde State]] (* [[1800]]). * [[1923]] – Ds. [[Pieter Bingle|Pieter Willem Bingle]], predikant in 2 [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde kerke]], nl. [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] en [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]. (* [[1833]]). * [[1926]] – Ds. [[Daniël Jozua Pienaar]], leier in die NG Kerk en onderwysman (* [[1853]]). * [[1930]] – [[William Howard Taft]], 27ste President van die Verenigde State (* [[1857]]). * [[1937]] – [[Albert Verwey]], Nederlandse digter, letterkundige en lid van die [[Tachtigers]]. (* [[1865]]). * [[1961]] – [[Thomas Beecham]], Britse [[dirigent]] (* [[1879]]). * [[1971]] – [[Harold Lloyd]], Amerikaanse akteur (* [[1893]]). * [[1983]] – Sir [[William Walton]], Engelse komponis (* [[1902]]). * [[2015]] – [[Tjol Lategan]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] (* [[1925]]). * [[2018]] – [[Peter Temple]], Australies-Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer (* [[1946]]). * [[2025]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur (* 1932). * 2025 – [[Ella Zeller]], Roemeense [[tafeltennis]]speler (* [[1933]]). * [[2026]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == {{commonskat|8 March}} * [[Internasionale Vrouedag]] * [[Moedersdag]] in [[Albanië]] [[Kategorie:Maart]] rhlaf6b778b5sbukv1ohe25arpq47kf 0 2172 2921762 2878702 2026-08-03T23:50:06Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2921762 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''16 Junie''' is die 167ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (168ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 198 dae in die res van die jaar. == Gebeure == <!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --> * [[106]] – [[Pous Primus van Alexandrië]] volg [[Pous Kedron van Alexandrië|Kedron]] as Patriarg van die Kerk in Alexandrië op. * [[1081]] – Duitse biskoppe kies [[Teenpous Clemens III|Clemens III]] as teenpous op die sinode van Brixen. * [[1451]] – [[Pietro Barbo]] (later [[Pous Paulus II]]) word as kardinaal-priester van San Marco in [[Rome]] aangestel deur [[Pous Nicolaas V]]. * [[1721]] – [[Pous Innocentius XIII]] stel Bernardo Maria Conti, O.S.B.Cas., voormalige biskop van Terracina aan as kardinaal. * [[1737]] – [[Pous Clemens XII]] verklaar Catherine van Genua (Caterina Fieschi Adorno), Jean-François Régis, Giuliana Falconieri en Vincent de Paul heilig. * [[1814]] – [[Francesco Saverio Castiglioni]] (later [[Pous Pius VIII]]) keer terug na Montalto na sy gevangeskap deur die [[Frankryk|Franse]]. * [[1846]] – [[Pous Pius IX]] volg [[Pous Gregorius XVI]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1896]] – Die ''[[Drummond Castle]]'' vergaan aan die [[Frankryk|Franse]] kus. * [[1900]] – Proklamasie van die [[Verskroeideaardebeleid]] deur [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]. * [[1903]] – Die [[Ford Motormaatskappy]] word gestig. * [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Estland]] word deur die [[Sowjetunie]] beset. * [[1976]] – Oproer in [[Soweto]] oor die gebruik van [[Afrikaans]] in swart skole. * [[2020]] – [[China-Indië skermutselings van 2020|Skermutselings tussen Indiese en Chinese magte]] in Ladakh lei tot die dood van 20 Indiese soldate (waaronder 'n offisier) in die betwiste grensgebied tussen die twee lande. == Geboortes == * [[1723]] – [[Adam Smith]], Skotse filosoof en ekonoom († 1790). * [[1826]] – [[Constantin von Ettingshausen]], Oostenrykse geoloog en plantkundige († 1897). * [[1872]] – William Joseph Baerentzen, luitenant van die [[Skandinawiese Korps]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] († [[1958]]). * [[1875]] – [[Flippie Snyman|Philippus Christoffel Snyman]], Afrikaanse gereformeerde professor in die teologie te [[Steynsburg]] († [[1915]]). * [[1875]] – [[Stan Laurel]], Engelse akteur en skrywer, bekend vir sy ''The Laurel and Hardy Show'' († [[1965]]). * [[1901]] [<small>[[Ou Styl en Nuwe Styl datums|O.S.]] 5 Junie</small>] – [[Anastasia Nikolajewna van Rusland]] († [[1918]]). * [[1907]] – [[Jack Albertson]], Amerikaanse akteur († 1981). * [[1920]] – [[José López Portillo]], 31ste President van [[Meksiko]] († 2004). * [[1924]] – [[Faith Domergue]], Amerikaanse aktrise († 1999). * [[1932]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[1934]] – [[Eileen Atkins]], Engelse aktrise en draaiboekskrywer. * [[1938]] – [[Henk Rall]], Afrikaanse skrywer en digter († [[2022]]). * [[1939]] – [[Philip de Vos]], operasanger, fotograaf, digter en skrywer van kinder- en jeugverhale. * [[1940]] – [[Leonard Susskind]], Amerikaanse teoretiese fisikus en professor in teoretiese fisika aan Stanford-universiteit. * [[1946]] – [[Mark Ritts]], Amerikaanse akteur, poppespeler en vervaardiger († 2009). * [[1953]] – [[Valerie Mahaffey]], Amerikaanse aktrise. * [[1955]] – [[Laurie Metcalf]], Amerikaanse aktrise. * [[1962]] – [[Arnold Vosloo]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[1964]] – [[Danny Burstein]], Amerikaanse akteur en sanger. * [[1965]] – [[Mark Lawrence]], Suid-Afrikaanse internasionale rugbyskeidsregter. * [[1966]] – [[Jan Železný]], Tsjeggiese [[spiesgooi]]-atleet. * [[1970]] – [[Clifton Collins Jr.]], Amerikaanse akteur. * 1970 – [[Phil Mickelson]], Amerikaanse beroepsgholfspeler. * [[1971]] – [[Tupac Shakur]], [[VSA|Amerikaanse]] [[rap]]per, in [[Las Vegas]] doodgeskiet († [[1996]]). * [[1973]] – [[Eddie Cibrian]], Amerikaanse akteur. * [[1978]] – [[Daniel Brühl]], Spaans-Duitse akteur. * [[1981]] – [[Zane Kirchner]], Suid-Afrikaanse [[rugbyspeler]] en [[Springbokke|Springbokheelagter]]. * [[1982]] – [[Missy Peregrym]], Kanadese model en aktrise. * [[1987]] – [[Diana DeGarmo]], Amerikaanse sanger-liedjieskrywer en aktrise. * [[1991]] – [[Siya Kolisi]], Suid-Afrikaanse [[rugbyspeler]] en 61ste [[Springbokkaptein]]. * [[1993]] – [[Park Bo-gum]], Koreaanse akteur. == Sterftes == * [[1671]] – [[Stenka Razin]], ’n [[Kosak]]leier wat ’n groot opstand teen die adel en die [[tsaar|tsaristiese]] burokrasie in Suid-[[Tsaredom van Rusland|Rusland]] gelei het (* [[1630]]). * [[1752]] – [[Joseph Butler]], Engelse biskop en filosoof (* 1692). * [[1778]] – [[Konrad Ekhof]], [[Duitsland|Duitse]] akteur en regisseur (* [[1720]]). * [[1932]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[1958]] – [[Imre Nagy]], Hongaarse politikus, 3de eerste minister van Hongarye (* 1895). * [[1959]] – [[George Reeves]], Amerikaanse akteur en regisseur (* 1914). * [[1976]] – [[Hastings Ndlovu]], eerste persoon wat tydens die [[Soweto-opstand]] geskiet is (* [[1961]]). * 1976 – [[Hector Pieterson]] en vele ander jeugdiges tydens die Soweto-opstand (* [[1964]]). * [[1977]] – [[Wernher von Braun]], Duits-Amerikaanse vuurpylingenieur (* [[1912]]). * [[2004]] – [[Thanom Kittikachorn]], militêre diktator van Thailand, 10de eerste minister van Thailand (* [[1911]]). * [[2012]] – [[Susan Tyrrell]], Amerikaanse aktrise (* [[1945]]). * [[2016]] – [[Charles Thompson (jazzmusikant)|Charles Thompson]], Amerikaanse [[jazz]]musikant en -komponis. (* [[1918]]). * [[2017]] – [[Helmut Kohl]], Duitse politikus en kanselier (1982–1998) (* [[1930]]). * [[2018]] – [[Syd Nomis]], [[Springbokrugbyspeler]] (* [[1941]]). * 2018 – [[Cecile Cilliers]], Suid-Afrikaanse joernalis en skryfster (* [[1933]]). * [[2021]] – [[Jabu Mabuza]], Suid-Afrikaanse sakeman en belegger, Eskom-hoof (* [[1958]]). * [[2024]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] sowel as 44 Valskermbrigade (* [[1932]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Jeugdag]] in [[Suid-Afrika]] * [[Bloom-dag]] in [[Ierland]] {{commonskat|16 June}} [[Kategorie:Junie]] nv5ckesed3qc4zanm3ni22fo88yfz6i 4 5209 2921512 2921450 2026-08-03T12:27:51Z Oesjaar 7467 /* Kopiereg op foto's */ Antwoord. 2921512 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) 9m7lkyzzf9pswlwkcfkbsghi92dh771 2921674 2921512 2026-08-03T18:43:55Z Aliwal2012 39067 nog argivering 2921674 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) s4uv0e7vv93exoara8wbnuhtqfs4plo 0 5517 2921615 2390651 2026-08-03T16:20:32Z Aliwal2012 39067 2921615 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Nuwe Nasionale Party | afkorting = NNP | party_logo = | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Marthinus van Schalkwyk]] | slagspreuk = | gestig = [[1997]] | ontbind = [[2005]] | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = [[Nasionale Party]] | samesmelting_met = [[African National Congress]] | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = | studente_vleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Konserwatisme, Afrikaner nasionalisme | nasionaal = | internasionaal = | kleure = Blou, geel en groen | webwerf = }} Die '''Nuwe Nasionale Party''' ('''NNP''') is in [[1997]] gevorm vanuit die ou [[Nasionale Party]], nadat dié party onttrek het aan die [[Regering van Nasionale Eenheid]] saam met die [[African National Congress|ANC]]. Die naamsverandering is gedoen in 'n poging om die party te skei van sy verlede met die instelling en onderhoud van [[apartheid]], en om die party te vernuwe as 'n gematigde, nie-rassige federale party. Die eerste leier was [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], wenner van die [[Nobelprys vir Vrede]] tesame met [[Nelson Mandela]], vir sy rol in die afskaffing van [[apartheid]]. Die laaste leier van dié party was [[Marthinus van Schalkwyk]]. Die party het 'n samewerkingsooreenkoms met die [[African National Congress|ANC]] gesluit, wat baie van sy lede ontnugter het. In die 1999 Algemene Verkiesing was die party feitlik uitgewis op nasionale vlak, maar het nogtans baie invloed behou in die [[Wes-Kaap]]. Tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] het meeste van die oorblywende ondersteuning die party verlaat, deels weens ongelukkigheid oor die party se alliansie met die ANC, en deels oor wat bekend geword het uit die [[Waarheids-en-Versoeningskommissie]]. Die nasionale ondersteuning van 6,9% het in 1999 geval tot 1,9% (dit was 20,4% in 1994, toe nog as die Nasionale Party). Met die voormalige regerende party nou slegs die sesde grootste party in die land, word daar toe vrae gevra oor die party se langtermyntoekoms, asook die leierskap van Van Schalkwyk. Ten spyte van die party se powere prestasie in die 2004 verkiesing, is Van Schalkwyk die pos van Minister van Omgewingsake en Toerisme toegeken weens die alliansie wat hy gesluit het met die ANC. Op [[9 April]] [[2005]] het die federale raad van die NNP amptelik besluit om die party te ontbind. Die party het ophou bestaan om middernag van die dag waarop uitslae aangekondig is van die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006|plaaslike munisipale verkiesing]], wat op [[1 Maart]] [[2006]] plaasgevind het. == Verkiesingsresultate == {| class="wikitable" |- ! Verkiesing ! Stemme ! % ! Setels |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|1994]] | align="right" | 3&nbsp;983&nbsp;690 | align="right" | 20,39 | align="right" | 82 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]] | align="right" | 1&nbsp;098&nbsp;215 | align="right" | 6,87 | align="right" | 28 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]] | align="right" | 257&nbsp;824 | align="right" | 1,65 | align="right" | 7 |- |} {{Normdata}} [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] tmjvnomxjkutkszsk4vxhgnkl9rlb1b 0 6109 2921696 2729917 2026-08-03T19:30:14Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2921696 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Nauru |volle_naam = <small>''Republic of Naoero'' ([[Engels]])<br />''Ripublik Naoero'' ([[Nauruaans]])</small> |algemene_naam = Nauru |beeld_vlag = Flag of Nauru.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Nauru (2020).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Nauru on the globe (Polynesia centered).svg |leuse = ''God's will first''<br /><small>''([[Engels]] vir: "God se wil eerste")''</small> |volkslied = ''[[Naoero Bwiema]]''<br /><small>''(Nauruaans vir: "Nauru, ons tuisland")''</small><br /><center>[[Lêer:Nauru Bwiema instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Nauruaans]] |hoofstad = Geen ''([[de jure]])''<br />[[Yaren]] ''([[de facto]])'' {{Koördinate|0|33|S|166|55|O}} |latd = 0 |latm = 33 |latNS = S |longd = 166 |longm = 55 |longEW = O |grootste_stad = [[Yaren]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[republiek]] onder 'n<br />onpartydige demokrasie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |publisher=Constitute Project |accessdate=3 Augustus 2026}}</ref> |leiertitels = <br /><br />• [[President]]<br />• [[Adjunkpresident]] |leiername = [[David Adeang]]<br />[[Lionel Aingimea]] |oppervlak_rang = 238^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 21<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nauru/|title=Nauru|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=29 Januarie 2026}}</ref> |oppervlakmi² = 8,1 |persent_water = 0,57 |bevolking_skatting = 9&nbsp;892<ref name="CIA" /> |bevolking_rang = 222^ste |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_sensus = 10&nbsp;084<ref>{{en}} {{cite web |url=https://prism.spc.int/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |title=National Report on Population ad Housing |publisher=Nauruaanse Statistiekkantoor |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archive-date=24 September 2015}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2011 |bevolkingsdigtheid = 471 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;221 |bevolkingsdigtheidrang = 20^ste |BBP_PPP = $154&nbsp;miljoen<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=836&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Nauru |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=3 Augustus 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 192^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $11&nbsp;356<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 119^de |BBP = $174&nbsp;miljoen<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 195^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $12&nbsp;810<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 75^ste |onafhanklikheidstipe = • van [[Australië]],<br />[[Nieu-Seeland]] en die<br />[[Verenigde Koninkryk]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van VN-trusteeskap<br /><br /><br />[[31 Januarie]] [[1968]] |MOI = 0,703<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=3 Augustus 2026}}</ref> |MOI_rang = 124^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 32,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NR |title=Gini index – Nauru |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=3 Augustus 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2012 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Australiese dollar]] |geldeenheid_kode = AUD |land_kode = NR |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+12:00|+12]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+12:00|+12]] |internet_domein = [[.nr]] |skakelkode = 674 |voetskrif = }} '''Nauru''' ([[Engels]] ''Naoero'', [nɑːˈuːruː], {{Audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Nauru.wav|luister}} of [ˈnaʊruː]; [[Nauruaans]]: ''Naoero'', [ˈnao̯ɛro]), amptelik die '''Republiek Nauru''' (Engels: ''Republic of Naoero'', Nauruaans: ''Ripublik Naoero''), voorheen ''Pleasant Island'' (letterlik: "aangename eiland"), is 'n klein [[eilandstaat]] in die [[Stille Oseaan]] en [[Oseanië]] net suid van die [[ewenaar]]. Die koraaleiland van 21&nbsp;km² is deur [[fosfaat]]mynbou erg verwoes, en fosfaatreserwes is nou byna uitgeput. Nauru, wat jare gelede een van die welvarendste nasies wêreldwyd was, kon die bates van die fosfaatmynbou nie winsgewend belê nie en is vandag weer een van die [[ontwikkelende land]]e. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 21&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 9&nbsp;892 gehad.<ref name="CIA" /> Engels en Nauruaans is die twee amptelike tale en die [[Australiese dollar]] is die amptelike geldeenheid. Klein hoeveelhede fosfaat, [[piesang]]s en [[Kokospalm|kokosprodukte]] is die hoofsaaklike uitvoerprodukte. [[Australië]] se ambassades neem die diplomatieke verteenwoordiging vir Nauru in die buiteland waar. ''[[De jure]]'' het Nauru geen [[hoofstad]] of stede nie; die parlement en regering van Nauru is in [[Yaren]] gesetel, wat ''[[de facto]]'' as hoofstad beskou word. [[Lêer:Nauru-parliament.jpg|duimnael|links|Die parlement van Nauru]] [[Lêer:Nauru Denigomodu-Nibok.jpg|duimnael|links|Die distrikte Denigomodu en Nibok]] Met 'n oppervlakte van net 21&nbsp;km² is Nauru die derde kleinste land ná die [[Vatikaanstad]] en [[Monaco]], die kleinste land in die Stille Oseaan en Oseanië, die kleinste land buite [[Europa]], die kleinste eilandstaat, en die kleinste [[republiek]]. Daarbenewens het dit met 'n bevolking van 9&nbsp;892 (in 2024) die wêreld se tweede kleinste bevolking ná die Vatikaanstad. As gevolg van sy sterk afhanklikheid van Australië word Nauru dikwels as 'n soort satellietstaat beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |work=Radio New Zealand |date=18 Junie 2015 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221121932/https://www.rnz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/nauru-s-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |work=SBS News |publisher=Special Broadcasting Service |date=13 Maart 2014 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226073155/https://www.sbs.com.au/news/nauru-s-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |author=Ben Doherty |work=[[The Guardian]] |date=28 Oktober 2015 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102092401/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Nauru satellite.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Nauru]] [[Lêer:Nauru map english.svg|duimnael|links|Kaart van Nauru]] Nauru bestaan uit net een [[atol]] van sowat 21&nbsp;km² met 'n omvang van 19&nbsp;km en 'n middellyn van 6&nbsp;km. Die eiland lê slegs 51&nbsp;km suid van die ewenaar, halfweg tussen [[Honolulu]] en [[Sydney]]. Die eiland se kuslyn word hoofsaaklik deur 'n sandstrand gevorm. 'n Binnelandse [[landbou]]gordel van enkele honderd meter breedte lewer piesangs, [[pynappel]]s, kokospalms en [[groente]] op. 'n Plato van rotse vorm die hartland van Nauru, waar fosfaat in oop myne ontgin word. Die [[mynbou]] laat 'n verwoeste landskap agter. Nauru lê in die ooste van [[Papoea-Nieu-Guinee]], in die suide van die [[Gefedereerde State van Mikronesië]], in die weste van [[Kiribati]] en in die noorde van die [[Salomonseilande]]. == Klimaat == Nauru se klimaat is tropies, met 'n gemiddelde temperatuur van 27,5&nbsp;°C en 'n gemiddelde [[reën]]val van 1&nbsp;500&nbsp;mm (met uiterstes tussen sowat 100 en 4&nbsp;500&nbsp;mm). Die reënseisoen tussen November en Februarie gaan gepaard met 'n hoë lugvogtigheid van tot by 85%. == Bevolking == Van die bevolking van 9&nbsp;892 (2024) is slegs sowat die helfte inheemse Nauruers. Die res is Europese en Chinese werknemers betrokke by die fosfaatmynbou en mense van ander eilande in die Suidelike Stille Oseaan, veral van [[Kiribati]] en Tuvalu. Die inwoners is hoofsaaklik [[Protestantisme|Protestante]], sowat 30% is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]]. Die groot welvaart, wat die Nauruers danksy die fosfaatmynbou dekades lank kon geniet, het ook 'n nadelige invloed op die gesondheid van die bevolking, waarvan sowat 30% nou [[Suikersiekte|diabeetlyers]] is. == Geskiedenis == [[Lêer:Nauru Annexation Germany 1888.jpg|duimnael|links|Anneksasie deur die [[Duitse Keiserryk]] in 1888]] [[Lêer:Nauru Island under attack by Liberator bombers of the Seventh Air Force.jpg|duimnael|links|Nauru tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]]] Die geskiedenis van die eerste [[mens]]like nedersettings is tans nie bekend nie. Waarskynlik is skipbreukelinge die eerste bewoners van die eiland. Die eerste Europese ontdekker van Nauru is die [[Engelse]] kaptein John Fearn wat hier in die jaar 1798 voet aan wal sit. Hy noem dit vanweë sy natuurskoon ''Pleasant Island'' ("aangename eiland") en eers sowat negentig jaar later word hierdie naam ten gunste van Nauru verander. Vanaf 1830 doen [[walvis]]vaarders gereeld by Nauru aan om vars proviand te kry en saam met hulle kom ontvlugte strafgevangenes en deserteurs na die eiland om hier 'n bestaan as strandgoedjagters te vind. In die sewentigerjare van die 19de eeu stig Duitse handelaars die eerste handelsposte; hulle slaag daarin om Nauru in die jaar 1888 by die Duitse protektoraat van die [[Marshalleilande]] te laat inlyf. Duitse en Amerikaanse sendelinge begin in 1899 met die kerstening van die inwoners. Met die ontdekking van Nauru se ryke fosfaatafsettings in 1900 begin 'n nuwe tydperk op die eiland. Die [[Duitsers]] en Britte stig in 1906 'n maatskappy wat met die fosfaatmynbou begin. Die inheemse bevolking baat baie min by hierdie ekonomiese aktiwiteite, en die swaar werk in die myne word deur buitelanders, veral Gilberteilanders en Chinese, gedoen. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] beset Australiese troepe in 1914 Nauru en 1919 word die eiland 'n mandaatgebied van die [[Volkerebond]]. Australië is volgens 'n ooreenkoms met die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Nieu-Seeland]] verantwoordelik vir die administrasie van Nauru. Ook tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset vreemde troepe die eiland. Die [[Japanners]] land op die eiland, terwyl Duitse oorlogskepe dit al vroeër onder vuur bestook het. Naastenby die hele bevolking word as dwangarbeiders na die [[Karoline-eilande]] geneem, waar een derde van hulle beswyk. Die oorlewendes keer in 1946 terug. Op 31 Januarie 1968 verkry Nauru, wat sedertdien die kleinste republiek ter wêreld is, [[onafhanklikheid]] en word 'n spesiale lid van die [[Britse Statebond]]. Die fosfaatmynboumaatskappy word in 1970 genasionaliseer. In 1993 sluit Nauru en Australië 'n ooreenkoms wat Nauru AUS$ 107 miljoen skadevergoeding vir ekologiese verwoesting as gevolg van die fosfaatmynbou toeken. In 1999 word Nauru 'n lid van die [[Verenigde Nasies]] en 'n gewone lid van die Britse Statebond. Vandag huisves Nauru volgens 'n ooreenkoms met Australië 'n vlugtelingekamp vir asielsoekers wat nog geen verblyfsvergunning gekry het nie; die reëling is deel van Australië se "Pasifiese oplossing" vir die asielprobleem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-45327058 |title=Nauru refugees: The island where children have given up on life |publisher=[[BBC]] |date=1 September 2018 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111215155/https://www.bbc.com/news/world-asia-45327058 |archive-date=11 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Administratiewe afdelings === [[Lêer:Nauru-districts-fr.svg|duimnael|Kaart van Nauru se distrikte]] {| |- style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! No. || Distrik || Vroeëre naam || Oppervlakte<br />([[Hektaar|ha]]) || Bevolking<br />(2011) || Aantal dorpe || Bevolkingsdigtheid/ha |- | style="text-align:right;"| 1 || Aiwo || Aiue || style="text-align:right;"| 110 || style="text-align:right;"| 1&nbsp;220 || style="text-align:right;"| 8 || style="text-align:right;"| 11,1 |- | style="text-align:right;"| 2 || Anabar || Anebwor || style="text-align:right;"| 150 || style="text-align:right;"| 452 || style="text-align:right;"| 15 || style="text-align:right;"| 3,0 |- | style="text-align:right;"| 3 || Anetan || Añetañ || style="text-align:right;"| 100 || style="text-align:right;"| 587 || style="text-align:right;"| 12 || style="text-align:right;"| 5,9 |- | style="text-align:right;"| 4 || Anibare || Anybody || style="text-align:right;"| 310 || style="text-align:right;"| 226 || style="text-align:right;"| 17 || style="text-align:right;"| 0,7 |- | style="text-align:right;"| 5 || Baitsi || Beidi, Baiti || style="text-align:right;"| 120 || style="text-align:right;"| 513 || style="text-align:right;"| 15 || style="text-align:right;"| 4,3 |- | style="text-align:right;"| 6 || Boe || Boi || style="text-align:right;"| 50 || style="text-align:right;"| 851 || style="text-align:right;"| 4 || style="text-align:right;"| 17,0 |- | style="text-align:right;"| 7 || Buada || Arenibok || style="text-align:right;"| 260 || style="text-align:right;"| 739 || style="text-align:right;"| 14 || style="text-align:right;"| 2,8 |- | style="text-align:right;"| 8 || Denigomodu || Denikomotu || style="text-align:right;"| 118 || style="text-align:right;"| 1&nbsp;804 || style="text-align:right;"| 17 || style="text-align:right;"| 15,3 |- | style="text-align:right;"| 9 || Ewa || Eoa || style="text-align:right;"| 120 || style="text-align:right;"| 446 || style="text-align:right;"| 12 || style="text-align:right;"| 3,7 |- | style="text-align:right;"| 10 || Ijuw || Ijub || style="text-align:right;"| 110 || style="text-align:right;"| 178 || style="text-align:right;"| 13 || style="text-align:right;"| 1,6 |- | style="text-align:right;"| 11 || Meneng || Meneñ || style="text-align:right;"| 310 || style="text-align:right;"| 1&nbsp;380 || style="text-align:right;"| 18 || style="text-align:right;"| 4,5 |- | style="text-align:right;"| 12 || Nibok || Ennibeck || style="text-align:right;"| 160 || style="text-align:right;"| 484 || style="text-align:right;"| 11 || style="text-align:right;"| 3,0 |- | style="text-align:right;"| 13 || Uaboe || Ueboi || style="text-align:right;"| 80 || style="text-align:right;"| 318 || style="text-align:right;"| 6 || style="text-align:right;"| 3,0 |- | style="text-align:right;"| 14 || Yaren || Moqua || style="text-align:right;"| 150 || style="text-align:right;"| 747 || style="text-align:right;"| 7 || style="text-align:right;"| 4,0 |- style="background: #CCC;" | class="sortbottom" |&nbsp;|| '''Nauru''' || Naoero || style="text-align:right;"| 2&nbsp;120 || style="text-align:right;"| 10&nbsp;084 || style="text-align:right;"| 169 || style="text-align:right;"| 4,8 |} |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nauru|title=Nauru|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Augustus 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nauru/|title=Nauru|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=3 Augustus 2026}} ; Mynbou * {{en}} {{cite book |last1 = Gowdy |first1 = John M. |last2 = McDaniel |first2 = Carl N. |year=2000 |title=Paradise for Sale: A Parable of Nature |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-22229-8 }} * {{en}} {{cite book |last1 = Williams |first1 = Maslyn |last2 = Macdonald |first2 = Barrie |title= The Phosphateers |url= |year=1985 |publisher= Melbourne University Press |location= |isbn=0-522-84302-6}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.nauru.gov.nr/ Amptelike webwerf van die Nauruaanse regering] {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Nauru| ]] [[Kategorie:Voormalige Duitse kolonies]] hqeo9uitf7ugteb1icxksijhafyj3sb 0 6349 2921767 2908072 2026-08-04T00:00:35Z HermanvanAswegen988 200973 /* Sterftes */ 2921767 wikitext text/x-wiki {{DesemberKalender}} '''20 Desember''' is die 354ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (355ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 11 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1046]] – Die begin van die sinode van Sutri waartydens [[Pous Silvester III]] en [[Pous Gregorius VI]] afgeset word. * [[1254]] – [[Pous Alexander IV]] word gekroon. * [[1334]] – [[Pous Benedictus XII]] volg [[Pous Johannes XXII]] op. * [[1448]] – [[Pous Nicolaas V]] stel ses nuwe kardinale aan waaronder sy halfbroer Filippo Calandrini. * [[1483]] – Johann Snell druk die eerste boek in [[Swede]], die ''Dialogus creaturarum'' ('n versameling van fabels). * [[1518]] – [[Gian Pietro Carafa]] (later [[Pous Paulus IV]]) word aartsbiskop van Brindisi. * [[1527]] – [[Pous Clemens VII]] stel Francesco Comaro senior, 'n patrisiër uit [[Venesië]], aan as kardinaal. * [[1538]] – [[Pous Paulus III]] stel nog 6 nuwe kardinale aan. * [[1555]] – Pous Paulus IV stel nog 7 nuwe kardinale aan. * [[1589]] – [[Pous Sixtus V]] stel vier nuwe kardinale aan waaronder Charles III de Lorraine-Vaudémont, verkose biskop van Metz. * [[1712]] – Slag van Gadebusch tydens die Groot Noorse Oorlog. * [[1724]] – [[Pous Benedictus XIII]] stel Prospero Marefoschi, titulêr aartsbiskop van Cesarea en Agostino Pipia, O.P.,verkose biskop van Osimo aan as kardinale. * [[1737]] – [[Pous Clemens XII]] stel sewe nuwe kardinale aan, waaronder [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]). * [[1759]] – Pous Clemens XIII publiseer "Appentente Sacro" – oor die geestelike voordele van vas. * [[1803]] – Die aankoop van [[Louisiana]] voltooi. * [[1808]] – Begin van die tweede beleg van [[Zaragoza]] tydens die Spaanse Onafhanklikheidsoorlog. * [[1812]] – Die [[Broers Grimm|Grimm broers]] publiseer die eerste uitgawe van hulle "''Kinder- und Hausmärchen"''. * [[1824]] – [[Pous Leo XII]] stel Pedro de Inguanzo y Rivero, aartsbiskop van Toledo en Ludovico Micara, O.F.M.Cap. aan as kardinale. * [[1838]] – Vier dae na die [[slag van Bloedrivier]] bereik die [[Voortrekkers]] [[uMgungundlovu]] wat deur [[Dingaan]] verlaat en aan die brand gesteek is. * [[1860]] – [[Suid-Carolina]] skei van die [[Verenigde State van Amerika]] af, wat lei tot die [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. * [[1879]] – [[Achille Ratti]] (later [[Pous Pius XI]]) word priester. * [[1880]] – [[Eerste Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Bronkhorstspruit]] vind plaas. * [[1901]] – In [[Stockholm]] word die eerste [[Nobelprys]] toegeken. * [[1914]] – [[Jopie Fourie]], kommandoleier van die rebellie tydens die [[Maritz-rebellie]], word per vuurpeloton [[doodstraf|tereggestel]] nadat hy aan hoogverraad skuldig bevind is. * [[1917]] – Die [[Tsjeka]], die Russiese geheimediens word gestig. * [[1952]] – Die tweede [[selakant]] word by Anjouan in die [[Comore-eilande]] gevang. * [[1957]] – Die [[Boeing 707]] onderneem sy nooiensvlug. * [[1990]] – Na die hervereniging van Duitsland sit die Duitse parlement ("Bundestag") vir die eerste keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] weer in [[Berlyn]]. * [[1995]] – [[NAVO]] begin vredebewaring in [[Bosnië en Herzegowina]]. * [[1999]] – Die voormalige [[Portugal|Portugese]] kolonie [[Macau]] word weer deel van die [[Volksrepubliek China]]. == Geboortes == * [[1633]] – [[Abbasidiese Kalifaat|Abbas II]], [[Sjah]] van [[Persië]] († [[1666]]). * [[1866]] – [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|Ds. P.G.J. Meiring]], leraar van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en redakteur van die Kerk se weekblad, die ''[[Kerkbode]]'' († [[1938]]). * [[1874]] – [[Mary Ann Bevan]], Britse byvertoningakteur en verpleegster († [[1933]]). * [[1920]] – [[Vlasta Depetrisová]], vroue-[[tafeltennis]]speler uit [[Tsjeggo-Slowakye]] († [[2003]]). * [[1922]] – [[Charita Bauer]], Amerikaanse aktrise († [[1985]]). * [[1927]] – [[Kim Young-sam]], [[Suid-Korea]]anse politikus en sewende president van dié land († [[2015]]). * [[1938]] – [[Jacob de Villiers (politikus)|Jacob de Villiers]], Suid-Afrikaanse boer, politikus en kabinetsminister. * 1938 – [[Edwill van Aarde]], Suid-Afrikaanse televisie-, radio-omroeper en sportkommentator († [[2024]]). * [[1948]] – Dame [[Mitsuko Uchida]], klassieke pianis en dirigent. * [[1954]] – [[Jay Naidoo]], Suid-Afrikaanse aktivis, politikus en kabinetsminister. * [[1956]] – [[Mohamed Ould Abdel Aziz]], Mauritaanse generaal. * [[1966]] – [[Paul Ritter (akteur)|Paul Ritter]], Britse akteur († 2021). * [[1983]] – [[Lucy Pinder]], Engelse fotomodel en aktrise. == Sterftes == * [[69]] – [[Vitellius]], Romeinse keiser (* [[15]]). * [[217]] – [[Pous Zefirinus]], biskop van Rome en die vyftiende [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1552]] – [[Katharina von Bora]], Duitse adellike en eggenote van [[Martin Luther]] (* [[1499]]). * [[1679]] – [[Johan Maurits|Johan Maurits van Nassau]], Nederlandse veldmaarskalk, vors van Nassau-Siegen en goewerneur van [[Nederlands-Brasilië]] (* [[1604]]). * [[1722]] – [[Keiser Kangzi]] van China (* [[1654]]). * [[1914]] – [[Jopie Fourie]], [[Boer|Boerekryger]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (* [[1878]]). * [[1940]] – [[Manie Maritz]], [[Boere|boeregeneraal]] en leier in die [[Maritz-rebellie|Rebellie]] van [[1914]] (* [[1876]]). * [[1968]] – [[Max Brod]], Oostenrykse skrywer, vertaler en komponis (* [[1884]]). * 1968 – [[John Steinbeck]], Amerikaanse skrywer en Nobelpryswenner (* [[1902]]). * [[1976]] – [[Walter Fitzgerald]], Engelse akteur (* [[1896]]). * [[1982]] – [[Arthur Rubinstein]], Poolse pianis (* [[1887]]). * [[1985]] – [[Olaf Andresen]], Duitsgebore Afrikaanse liedjieskrywer (* [[1902]]). * [[1996]] – [[Carl Sagan]], Amerikaanse sterrekundige, astrofisikus, kosmoloog en skrywer (* [[1934]]). * [[2009]] – [[Brittany Murphy]], Amerikaanse aktrise (* [[1977]]). * [[2013]] – [[Merwede van der Merwe]], TV-persoonlikheid en kampvegter vir Afrikaanse musiek (* [[1947]]). * [[2022]] – [[Henk Rall]], Afrikaanse skrywer en digter (* [[1938]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * {{commonskat|20 December|20 Desember}} [[Kategorie:Desember]] 5fax7qomyoiwdkkh1a4gyt9k7f67g5f 0 7513 2921857 2841526 2026-08-04T11:44:06Z JMK 649 +kat 2921857 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Jan Christian Smuts | beeld = Genl JC Smuts.jpg | beeldonderskrif = | orde = 2de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[5 September]] [[1939]] | termyneinde = [[4 Junie]] [[1948]] | monarg = [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]] | goewerneur-genl = [[Patrick Duncan]]<br />[[Nicolaas de Wet]] (wnd.)<br />[[Gideon Brand van Zyl]] | voorganger = [[Barry Hertzog]] | opvolger = [[Daniël François Malan]] | geboortedatum = [[24 Mei]] [[1870]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Riebeek-Wes|Bovenplaats]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1870|5|24|1950|9|11}} | sterfteplek = Doornkloof, [[Irene]], [[Transvaal]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Suid-Afrikaanse Party]]<br />[[Verenigde Party]] | orde2 = | termynaanvang2 = [[3 September]] [[1919]] | termyneinde2 = [[29 Junie]] [[1924]] | monarg2 = [[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]] | goewerneur-genl2= [[Sydney Charles Buxton, 1ste Graaf Buxton|Sydney Charles Buxton]]<br />[[Prins Arthur van Connaught|Arthur van Connaught]]<br />[[Alexander Cambridge, 1ste Graaf van Athlone|Alexander Cambridge]] | voorganger2 = [[Louis Botha]] | opvolger2 = [[Barry Hertzog]] | orde3 = Minister van Verdediging | termynaanvang3 = 6 September 1939 | termyneinde3 = 3 Junie 1948 | voorganger3 = [[Oswald Pirow]] | opvolger3 = [[Frans Erasmus]] | orde4 = | termynaanvang4 = 31 Mei 1910 | termyneinde4 = 12 November 1919 | voorganger4 = ''Amp geskep'' | opvolger4 = [[Hendrik Mentz]] | orde5 = Minister van Buitelandse Sake | termynaanvang5 = 6 September 1939 | termyneinde5 = 3 Junie 1948 | voorganger5 = [[Barry Hertzog]] | opvolger5 = [[Daniël François Malan]] | orde6 = Minister van Justisie | termynaanvang6 = 31 Maart 1933 | termyneinde6 = 5 September 1939 | voorganger6 = [[Oswald Pirow]] | opvolger6 = [[Colin Steyn]] | orde7 = Minister van Finansies | termynaanvang7 = 13 Junie 1912 | termyneinde7 = 23 Februarie 1915 | voorganger7 = [[Henry Charles Hull]] | opvolger7 = [[David Pieter de Villiers Graaff|D.P. de Villiers Graaff]] | orde8 = Minister van Binnelandse Sake | termynaanvang8 = 31 Mei 1910 | termyneinde8 = 24 Junie 1912 | voorganger8 = ''Amp geskep'' | opvolger8 = [[Abraham Fischer]] | orde9 = Minister van Mynwese | termynaanvang9 = 7 Oktober 1938 | termyneinde9 = 7 November 1938 | voorganger9 = [[Jannie Hofmeyr]] | opvolger9 = [[Deneys Reitz]] | orde10 = | termynaanvang10 = 31 Mei 1910 | termyneinde10 = 31 Januarie 1912 | voorganger10 = ''Amp geskep'' | opvolger10 = [[F.S. Malan]] | orde11 = Minister van Naturellesake | termynaanvang11 = 3 September 1919 | termyneinde11 = 29 Junie 1924 | voorganger11 = [[Louis Botha]] | opvolger11 = [[Barry Hertzog]] | eggenoot = [[Issie Smuts|Sybella Margaretha (Isie) Krige]] (1870–1954) | kinders = Nege, van wie ses grootgeword het | alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]], [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] | religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | handtekening = J Smuts sign.png | militer = Militêre Diens | lojaliteit = {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<br />{{vlagikoon|Suid-Afrika|1912}}{{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Unie van Suid-Afrika]] | tak = | diensjare = | rang = Veldmaarskalk<!-- meer senior as 'n generaal --> | eenheid = | oorloe = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br /> [[Eerste Wêreldoorlog]] * [[Suidwes-Afrika-veldtog]] [[Tweede Wêreldoorlog]] | toekennings = }} Veldmaarskalk '''Jan Christian Smuts'''<ref>In J.C. Smuts se biografie wat in 1952 gepubliseer is, en wat deur sy seun (ook J.C. Smuts), geskryf is, noem hy dit spesifiek dat genl. Smuts sy naam as "Christian" gespel het met een "a" na aanleiding van sy oupa se name wat Jan Christian de Vries was.</ref> ([[Riebeek-Wes]], [[24 Mei]] [[1870]] – Doornkloof naby [[Irene]], distrik [[Pretoria]], [[11 September]] [[1950]]) was 'n vooraanstaande Suid-Afrikaanse en Statebond-staatsman, militêre leier en filosoof. Behalwe dat hy verskeie kabinetsposte beklee het, het hy ook gedien as die eerste minister van die [[Unie van Suid-Afrika]] van 1919 tot 1924 en van 1939 tot 1948. == Herkoms en opvoeding == [[Lêer:JanSmutsFamily.png|duimnael|links|200px|Jacobus en Catharina Smuts, 1893.]] [[Lêer:Chemieklas, Victoria-kollege, 1890.jpg|duimnael|270px|links|'n Chemieklas aan die Victoria-kollege, 1890. Agter: H. Brincker, Jan Smuts, J.N. de Vos, H, Stroebel, [[F.S. Malan]]. Voor: P.C. Luttig en [[Marthinus Daneel]].]] [[Lêer:Smuts 1891.jpg|duimnael|links|200px|Jan Smuts afgeneem op [[Stellenbosch]] toe hy sy B.A.-graad verwerf het aan die ou Victoria-kollege, voorganger van die [[Universiteit Stellenbosch]]. Die graad was in sowel letterkunde as wetenskap. Hy wen 'n beurs van £100 per jaar om aan die [[Universiteit van Cambridge]] te gaan studeer waar hy 'n graad in die regte behaal.]] [[Lêer:Christ's College First Court, Cambridge, UK - Diliff.jpg|duimnael|200px|links|Christ's College, Cambridge, waar Smuts in die regte studeer het.]] Smuts was die tweede kind van Jacobus Abraham Smuts ([[16 April]] [[1845]] – [[25 Augustus]] [[1914]]), later lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering vir die kiesadeling [[Malmesbury]], en Catharina Petronella (Philippina) Gerhardina de Vries (Mei 1845 – [[13 Februarie]] [[1902]]), 'n suster van ds. Boudewyn Homburg de Vries, destyds predikant van die NG kerk op [[Riebeek-Wes]]. Die stamvader van die Smuts-familie, Michiel Cornelis Smuts, het omstreeks 1692 na Suid-Afrika gekom uit Middelburg in Zeeland en vanaf 1786 het sy nasate in die [[Swartland]] geboer. Smuts se doopname kom van sy voorvader aan moederskant, Johann Christian Davel, 'n Duitser uit Bautzen, wat in 1734 na die Kaap gekom het, deur sy oupa Jan Christiaan de Vries, wat doopgetuie was en na wie Smuts vernoem is. In 1876 het J.A. Smuts die plaas Klipfontein naby [[Riebeek-Wes]] bekom. Jan Christian is op die boonste gedeelte (Bovenplaats) van die plaas Ongegund gebore, maar in 1876 trek sy vader na Klipfontein, dertien myl noordwes van Riebeek-Wes. Op Klipfontein het Jan Christiaan 'n gelukkige kindertyd saam met drie broers en twee susters deurgebring. By sy ma het hy geleer lees en skryf in [[Engels]], maar met die dood van sy oudste broer in 1882 is hy as 12-jarige as loseerder na die dorpskool van T.C. Stoffberg, wat later 'n senator in opposisie tot Smuts se [[Suid-Afrikaanse Party]] geword het, gestuur. Tot op daardie tydstip is nog net sy ouer broer, Michiel, wat bestem was om predikant te word, skool toe gestuur. In 1887 matrikuleer hy met onderskeiding aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] op [[Stellenbosch]]. In 1891 behaal hy in albei rigtings 'n eerste in die gekombineerde letterkunde- en wetenskapgraadeksamen van die [[Universiteit van Kaapstad|Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] en wen hy die Ebden-beurs. Sy jare op Stellenbosch het 'n belangrike rol in sy lewe gespeel. Daar het hy die politieke filosofie van [[Onze Jan Hofmeyr]], leier van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]] aangegryp. Daar het hy ook sy toekomstige vrou, [[Issie Smuts|Sybella Margaretha (Issie) Krige]], dogter van Jacob Daniël Krige, vooraanstaande plaaslike boer, ontmoet. Ook op Stellenbosch het hy as assistent van prof. [[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Rudolf Marloth]] 'n lewenslange belangstelling in die botanie aangekweek. Ander intellektuele belangstellings destyds was Engelse en Duitse digkuns en Grieks. Hy was aktief in die kollege se debats- en vrywilligersvereniging. Ook was hy 'n Sondagskoolonderwyser, waar dr. [[D.F. Malan]], in 1948 sy opvolger as eerste minister, een van sy leerlinge was. In Oktober 1891 gaan Smuts na [[Engeland]] om in die regte te studeer aan Christ's College, [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]. Soos tevore, het sy hoë intelligensie en metodiese gewoontes hom hier die eerste plek in alle interkollegiale eksamens in die regte besorg en hom in 1894 die ongekende onderskeiding gegee om eerste te staan in albei dele van die ''tripos'' in die regte – 'n prestasie wat tot op daardie tydstip aan die universiteit ongeëwenaard was. Hy het die sosiale lewe en sportbedrywighede van die kollege vermy, waarvoor hy nóg die geld nóg die aanvoeling gehad het, maar 'n vrugbare vriendskap aangeknoop met H.J. Wolstenholme, wat sy toenemende belangstelling in die filosofie aangewakker het. Die inkomste uit sy studiebeurs moes deels aangevul word deur 'n lening van prof. J.I. Marais van die [[Kweekskool]], wat hom ook op Stellenbosch gehelp het. Tydens 'n besoek aan [[Duitsland]] na die eksamens bestudeer hy die filosofie en die Duitse letterkunde. In Oktober 1894 is hy toegelaat tot die Middle Temple en daar was hy drie maande later die enigste kandidaat wat die uitdagende honneurseksamen van die Inns of Court kon slaag. Hy is die enigste suksesvolle kandidaat en wen twee geldpryse. Hy kon egter nie daarin slaag om 'n uitgewer vir sy filosofiese werk te kry wat hy aan Cambridge begin het nie. Die werk was getiteld ''Walt Whitman: a study in the evolution of personality''. == Vroeë loopbaan == [[Lêer:Smutsgesin.jpg|duimnael|links|200px|Jan en [[Issie Smuts|Issie]] Smuts met een van hul dogters, Santa.]] [[Lêer:Jan Smuts 1895.jpg|duimnael|links|200px|Jan Christian Smuts in 1895 in [[Kaapstad]] afgeneem omstreeks die tyd toe hy die eerste keer in die politiek getree het.]] Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1895 het Smuts in [[Kaapstad]] as advokaat begin praktiseer en op openbare platforms en in die pers die politieke vennootskap tussen [[Cecil John Rhodes]] en [[Onze Jan Hofmeyr]] ondersteun. Ná die mislukte [[Jameson-inval]] word hy egter 'n Afrikanernasionalis en republikein. Hy verkondig sy nuwe oortuiging in 'n reeks hoofartikels in ''[[Ons Land]]'' en die ''South African Telegraph''. Hy lewer sy eerste politieke toespraak van belang op [[29 Oktober]] [[1895]] in [[Kimberley]]. Daarin omlyn hy die twee fundamentele vraagstukke van die wit mense in Suid-Afrika. Die ''[[Cape Times]]'' beskryf sy toespraak as 'n soort repliek in antwoord op 'n lesing deur [[Samuel Cronwright|Samuel Cronwright-Schreiner]], eggenoot van [[Olive Schreiner]]. Smuts het die uitnodiging van die De Beers-debatsvereniging op aanrade van Hofmeyr aangeneem. Die ''[[Cape Times]]'' het onder meer as volg berig oor die toespraak: "Hy het gesê die twee oorheersende, oorwegende vraagstukke is: die eenwording van die twee blanke rasse in 'n gelyksoortige nasionaliteit, en die verhouding van die blanke tot die gekleurde rasse. Sommige was die mening toegedaan dat die eenwording van die blanke bewerkstellig kon word deur die onbelemmerde invloede van geld, spoorweë en handel. Hoewel hy die samesnoerende krag van hierdie middele ruimskoots erken, tog skyn dit vir dat so 'n bloot materialistiese vereniging nooit bestand wou wees teen die morele spanning waaraan dit in hierdie land onderworpe sou wees nie. Die neiging was reeds dat geld en handel en spoorweë eerder die Republiek en die Kolonie van mekaar vervreem het. "Dit was nie 'n bloot materialistiese kompromis van botsende belange waaraan hulle behoefte het nie, maar wel 'n groot Suid-Afrikaanse nasionaliteit deurdronge van 'n nasionale gevoel. Die Afrikaner-Bond was die eerste wat die groot begrip van nasionaliteit in die Kaapse politiek ingevoer het. Dit was die gewigtige, historiese roeping van die Bond om die waarheid te verkondig dat daar eers 'n volk moet wees voordat daar 'n Staat kan wees; dat daar volkseenheid moet wees voordat daar politieke eenheid kon wees. Die bedoeling met die Bond was dat dit alle dele van die blanke volk sou behels, maar deur die Engelse koloniste is dit in werklikheid met onverskilligheid of vrees bejeën. "Mnr. Smuts het met die woord gesluit: 'Laat ons negrofiliste, optimiste en welmenende onrusstokers trotseer; laat ons skouer aan die wiel sit en sien of dit nie moontlik is – heeleerste deur oortuiging, desnoods deur sagte dwang – om die naturel af te rig tot iets wat ons beskawing en sy menslikheid waardig is nie. 'n Blindelingse en magtelose beroep op grondbeginsels is nie wat ons in Suid-Afrika nodig het nie. Alleen staatsmansbeleid, tug, organisasie kan die groot vraagstukke van ras en eenwording oplos . . . Net soos Asië die tuiste was van godsdienstige despotisme en Europa dié van feudale monargie, net soos die Nuwe Wêreld die tuiste is van volksdemokrasie, so is die bestemming van die Nuwer Wêreld – as ek die benaming mag besig – 'n groot rasse-[[aristokrasie]]. Die groot opbouende, konserwatiewe beleid vervat in die Bond-Rhodes-verbond het ten doel die aanwakkering van dié kragte wat die vooruitgang bevorder, en die verlening van regte slegs namate pligte geleer word. Dié beleid het reeds tot uiting gekom in verskeie wette, wat, instede van aanduidings te wees van agteruitgang in ons politiek, die begin is van 'n opbouende beleid, vatbaar vir ontwikkeling en verbetering deur geslagte van staatsmanne in die toekoms.'"<ref>Smuts, J.C. 1941. ''Groter Suid-Afrika. Planne vir 'n beter wêreld. Toesprake deur die hoog-edelagbare J.C. Smuts, P.C., C.H., K.C., D.T.D.'' Johannesburg: Waarheidsleër.</ref> Die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] het sy geestelike tuiste geword en saam met sy bruid, [[Issie Smuts|Issie Krige]], gaan vestig hy hom in [[Johannesburg]] in 1897, waar hulle lidmate word van die [[NG gemeente Johannesburg-Oos]]. 'n Jaar later laat vaar hy sy belowende loopbaan in die regte om toe te tree tot die Transvaalse staatsdiens as staatprokureur, wat in wese minister van justisie was, op die ouderdom van 28 jaar. Sy ampstermyn was merkwaardig vir sy streng optrede teen onwettige goudhandel, vir sy streng toepassing van die drankwet en vir die hervorming van 'n korrupte speurdiens. As regsraadgewer van die uitvoerende raad het hy 'n groot aandeel gehad in die vooroorlogse onderhandelinge met die Britse regering. Smuts was uit die staanspoor vasberade dat die Republiek se onafhanklikheid gehandhaaf moes word en het geglo die Britse regering was oorgehaal om dit te beëindig, selfs al moes hulle oorlog voer. Nietemin raai hy sy regering aan om sekere toegewings te maak, veral wat die vraagstuk van stemreg vir uitlanders betref het, sodat Brittanje nie 'n verskoning sou hê om oorlog te verklaar nie. Toe Brittanje die Republiek se laaste aanbod verwerp, het Smuts die uitvoerende raad van akute en verbeeldingryke raad bedien ten opsigte van militêre en politieke strategie in die naderende oorlog en ook ''A century of wrong'' (deur sy vrou in Nederlands vertaal as ''Eene eeuw van onrecht'') geskryf – 'n uitstekende anti-Britse traktaat in Engels op gesag van die staatsekretaris [[F.W. Reitz]], sonder dat die skrywer se naam vermeld is. == Tweede Vryheidsoorlog == Smuts is aanvanklik nie toegelaat om hom by die Boeremagte in [[Natal]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aan te sluit nie en toe sy regering ooswaarts na [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] uitwyk op [[29 Mei]] [[1900]] (vyf dae ná sy dertigste verjaardag), is hy as hul verteenwoordiger in die hoofstad agtergelaat. Voor [[Pretoria]] voor die vyand geswig het, kon hy die staatsfondse wat nog in die bank was (sowat £500&nbsp;000 in goud en munte) verwyder en na Middelburg versend. Hy sluit hom hierna aan by genl. [[Louis Botha]] en was teenwoordig tydens die [[Slag van Donkerhoek]] en tydens die samesprekings wat gelei het tot die tweede of guerrilla-fase van die oorlog. In Julie 1900 is genl. [[Koos de la Rey]], met Smuts as assitent, volle militêre en burgerlike mag in die Wes-Transvaal gegee nadat die Republikeinse regering so te sê beheer oor dié streek verloor het. Tesame het De la Rey en Smuts vars kommando's op die been gebring, die vyandelike magte in 'n reeks veldslae in die Magaliesbergreeks aangedurf en die regeringsmagte uitgeoefen. Onder leiding van De la Rey het Smuts 'n bekwame generaal geword met sy vernaamste operasionele gebied die Gatsrand, suid van [[Johannesburg]]. [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|270px|links|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die [[Anglo-Boereoorlog]] tot in die Kaapkolonie opgeruk het. Smuts was teenwoordig tydens die ondertekening van die [[Vrede van Vereeniging]] in 1902 asook die Verdrag van Versailles in 1919 ná die [[Eerste Wêreldoorlog]].]] [[Lêer:Genl Jan Smuts en sy staf te Concordia, Mei 1902.jpg|duimnael|regs|270px|Smuts en sy staf te [[Concordia, Noord-Kaap|Concordia]] in [[Namakwaland]], Mei 1902. Smuts staan vierde van links en [[Deneys Reitz]] sit links.]] In Mei 1901 is hy na [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Transvaal]], ontbied waar daar besluit is om met pres. Kruger en sy raadgewers in Europa te kommunikeer oor die wenslikheid van voortgesette oorlogvoering. Smuts moes die boodskap opstel en die antwoord ontvang. Hy het dit aan albei leiers van die Republieke (Transvaal en die [[Vrystaat|Oranje-Vrystaat]]) berig op Waterval naby [[Standerton]], waar besluit is om Kruger se raad aan te neem en aan te hou veg. Smuts keer terug na die Gatsrand en vertrek van daar af op [[1 Augustus]] met sowat 340 Transvalers na die [[Kaapkolonie]]. Dit was 'n plan wat die Vrystaters nie kon deurvoer nie, maar die Transvalers het besluit om dit nog 'n maal te probeer. Op hulle tog deur die vyandige linies in die Vrystaat het Smuts met genl. [[Pieter Hendrik Kritzinger|P.H. Kritzinger]] ontmoet wat hom versterk het met sowat honderd manskappe. In die nag van [[3 September]] kom hulle die distrik [[Herschel]] binne. Teen die einde van daardie November bereik Smuts-hulle [[Vanrhynsdorp]] in die Noordwes-Kaap. Die algemene rigting van sy opmars was suid na [[Port Elizabeth]], daarna wes na die [[Langkloof]], toe noordwaarts en onderweg het hy deur talle Kaaplandse distrikte gereis. Sy verliese was gering al het hy dikwels Britse troepe teëgekom. Honderde koloniste het hulle langs die pad by Smuts se ekspedisie aangesluit en hulle kon hulself bewapen, van perde voorsien en voed uit voorraad waarop hulle beslag gelê het. Teen die einde van die jaar was Smuts die bevelvoerder van meer as tweeduisend manne, want [[Herbert Kitchener|Kitchener]] se manskappe het weswaarts beweeg nadat hy gevange geneem is. Smuts het sy aansienlike mag geherorganiseer met die doelwit om 'n basis in die Noordweste op te rig vir toekomstige aanvalle op die kusgebiede. Hy het ook stappe gedoen om die suidelike grens van [[Namibië|Duits-Suidwes]] te beveilig, want deur dié gebied kon hy met die leiers in Europa kommunikeer. Talle van sy boodskappe en propaganda-verslae het hulle op dié wyse bereik. Teen die einde van April 1902 is Smuts na [[Vereeniging]] ontbied vir 'n ontmoeting met die Boereleiers. Hy was nie 'n afgevaardigde nie, maar wel regsadviseur van die Transvaalse regering. Hy het die vernaamste resolusies opgestel en die Republikeinse saak gestel tydens samesprekings met Kitchener en [[Alfred Milner|Milner]]. Hoewel Smuts, toe hy met enige mate van sterkte in die Noordweste van die [[Kaapkolonie]] gevestig was, gedink het die Boere sou kon voortveg in die Kolonie, het hy dié hoop laat vaar toe hy bewus word van die algehele toestand waarin hulle verkeer het. Op Vereeniging het hy gesê die enigste gevolg van 'n voortsetting van die stryd sou die algehele verwoesting van die Afrikanervolk wees. == Ná die oorlog == [[Lêer:Genl Jan Smuts, 1913.jpg|duimnael|regs|180px|Genl. Smuts in 1913.]] [[Lêer:Tuinparty in Pretoria in 1903 met genls Beyers en Smuts en Emily Hobhouse.jpg|duimnael|links|300px|Op dié tuinparty wat in 1903 in [[Pretoria]] gehou is, staan [[Emily Hobhouse]] in die wit rok met die swart hoed regs van genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] en links van genl. Smuts.]] [[Lêer:Botha Merriman Smuts.jpg|duimnael|links|[[John X. Merriman]] by genls. [[Louis Botha]] (staande links) en genl. Jan Smuts (staande regs) tydens die [[Nasionale Konvensie]].]] [[Lêer:Botha gouvernment 1910.jpg|duimnael|regs|270px|Die eerste kabinet van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 onder leierskap van eerste minister [[Louis Botha]].<br /> Agter: [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], [[Henry Burton]], [[Frederick Robert Moor|F.R. Moor]], C. O'Grady Gubbins, Jan Smuts, H.C. Hull, [[François Stephanus Malan|F.S. Malan]], [[David Pieter de Villiers Graaff|David Graaff]]<br /> Voor: [[Jacobus Wilhelmus Sauer|J.W. Sauer]], [[Louis Botha]], [[Abraham Fischer]]]] [[Lêer:Reëlingskomitee vir die begrafnis van pres Paul Kruger op 16 Desember 1904 in Pretoria.jpg|duimnael|regs|320px|Die reëlingskomitee vir die begrafnis van pres. [[Paul Kruger]] op [[16 Desember]] [[1904]], hier afgeneem die dag vantevore, [[15 Desember]]. Voor (van links): [[A.D.W. Wolmarans]], [[Schalk Willem Burger|S.W. Burger]], [[Louis Botha]] (voorsitter), [[Koos de la Rey|J.H. de la Rey]], '''J.C. Smuts''' en [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]]. Middel: S. Meintjes, H. Visser, J. Joubert, I.N. van Alphen, G.W.S. Lingbeek, T.W. Beckett, [[Frans Engelenburg|F.V. Engelenburg]] en L.L. Steen (sekretaris). Agter: P.L.A. Goldman, N.J. de Wet, P. van der Byl, Watermeyer, [[P.G.W. Grobler]], D. Liebenberg, I.S. Ferreira en Hans Minnaar.]] Nadat die vrede gesluit is, het Smuts sy praktyk hervat, maar nou in Pretoria. Hy was uiters gefrustreerd en het die politiek vermy. Pleks daarvan het hy begin skryf aan sy onvoltooide herinneringe aan die Boereoorlog. Voorts het hy alles in sy vermoë gedoen om amnestie vir die Kaapse rebelle te verseker en om te help met die heropbou van sy volk. Maar toe die Transvalers begin opstaan teen Milner se beleid van die verengelsing van Hollandse skole en die invoer van Chinese arbeiders, het Smuts weereens by die politieke stryd betrokke geraak. Hy en [[Louis Botha|Botha]] was die mees aktiewe leiers van [[Het Volk]], die politieke party wat in Januarie 1905 gestig is en Afrikanerbelange verteenwoordig het. Met die vooruitsig van 'n Liberale oorwinning in Brittanje aan die einde van daardie jaar, vertrek Smuts op 'n privaat sending na Engeland om steun te werd vir selfregering vir die Transvaal en die Oranjerivier-kolonie. Hy kry die versekering wat hy verlang het en keer terug met die politieke geloof van sy jeug en van [[Onze Jan Hofmeyr]]. Nou begin hy uitsien na [[Uniewording]] in Suid-Afrika, 'n toekomstige selfregerende Dominium in die Britse Ryk. In Februarie 1907 word Smuts, in die Transvaalse kabinet van Botha, [[koloniale sekretaris]] en minister van onderwys. In dié amp kry hy die eerste keer te doen met [[Mahatma Gandhi]] oor die beheer van Indiër-immigrasie. Toe hy in gebreke bly om Engels en Hollands gelyk te stel in sy Onderwyswet, stel hy hom bloot aan kritiek van die Afrikaners wat gekant was teen sy konsiliasiebeleid. Maar sy ywer is op daardie tydstip hoofsaaklik toegespits op die daarstelling van die Unie bestaande uit die vier Britse kolonies van Suid-Afrika. Smuts, [[John X. Merriman]] en pres. [[M.T. Steyn]] besluit om die vergadering van die doeanekonferensie in [[Pretoria]] in Mei 1908 te gebruik om die groter vraagstuk van [[Uniewording]] aan te raak en 'n [[Nasionale Konvensie]] byeen te bring. Smuts was die hoofargitek van die Grondwet van die Unie van Suid-Afrika, die [[Suid-Afrika-wet]]. Voor die konvensie vergader het, is sy konsepgrondwet onder die afgevaardigdes versprei. Omstrede beleidspunte soos die relatiewe mag van die sentrale en provinsiale regerings en die naturellestemreg is, grotendeels op Smuts se aanbeveling, reeds wyd bespreek. Sy eie standpunt, naamlik dat die stemregwette van die vier kolonies onveranderd moes bly en dat die Suid-Afrika-wet buigsaam en unitêr moes wees, is uiteindelik deur die Konvensie aanvaar. == Ná Uniewording == [[Lêer:Genl Jan Christiaan Smuts.jpg|links|220px|duimnael|Genl. Smuts tydens sy eerste termyn as eerste minister.]] In die eerste Unie-kabinet het Smuts drie portefeuljes beklee: binnelandse sake, myne en verdediging, maar in 1912 net twee: finansies en verdediging. Sy Verdedigingswet No. 13 van 1912 was blywende wetgewing. Omdat dit nie in 1913 ingevoer is nie, kon Botha en Smuts nie die staking aan die [[Witwatersrand]] doeltreffend die hoof bied nie, maar in 1914 het die Unie-magte gou 'n algemene staking geknak. Smuts het uit eie beweging nege van die staking se voorbokke gedeporteer sonder verhoor. Dit het by baie mense die indruk gelaat dat hy 'n diktator was wat genadeloos opgetree het en hom aan die kant van die mynbase in die Kamer van Mynbou geskaar het. Die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Afrikanernasionalisme verder laat ontwaak nadat dit reeds op die voorgrond getree het met die stigting van genl. [[J.B.M. Hertzog]] se [[Nasionale Party]] in 1914 toe genl. Botha hom weggelaat het uit sy tweede kabinet. Die Parlement het die regering ondersteun in sy besluit om [[Duits-Suidwes-Afrika]] te annekseer. Dis Nasionaliste het die optrede teengestaan en neutraliteit geëis. Die gevolg was die gewapende opstand, die sogenaamde [[1914-Rebellie]], wat geduur het van Oktober 1914 tot Januarie 1915. Botha en Smuts het die nasionalistiese emosies wat die opstand gaande gemaak het, erg onderskat. Veral Smuts het die gramskap van baie Afrikaners op die hals gehaal omdat dit hy was wat teen 'n begenadiging vir [[Jopie Fourie]], die enigste rebel wat tereggestel is, besluit het. Ná 'n kort veldtog beset Smuts in April 1915 die suidelike gedeelte van Suidwes terwyl Botha in die Noorde opgetree het. In Februarie 1916, op versoek van die Britse regering, neem Smuts die bevel oor in Duits-Oos-Afrika met die rang van luitenant-generaal in die Britse leër. In 'n taai veldtog dwing hy die Duitsers om hul posisie naby [[Kilimandjaro]] te verlaat en dryf hy hulle suidwaarts. Teen September het hy die Noorde beset en maak hy reg om suid te beweeg toe Botha hom [[Londen]] toe stuur om Suid-Afrika op die Imperiale Oorlogskonferensie te verteenwoordig. Hier staan hy met welslae pogings teen om die Dominiums opnuut met Brittanje te federeer en verkry hy 'n hernieude versekering van hulle selfstandigheid. In 'n daaropvolgende toespraak aan lede van die Parlement het hy die eerste keer met die gedagte van 'n [[Britse Statebond]] van vry en gelyke nasiestate vorendag gekom. Hy besoek die Westelike front en skryf 'n verslag oor die militêre toestand daar vir die Britse kabinet. [[David Lloyd George]] spoor hom aan om die militêre bevel oor te neem in [[Egipte]] en [[Palestina]]. Hy wys dit van die hand, maar onder aansporing van Botha aanvaar hy lidmaatskap van die Britse oorlogskabinet in Junie 1917. Hy sou egter nie sy amp bevestig deur te probeer om tot die Britse Laerhuis verkies te word nie, want hy verkies om sy setel in die Unie-Parlement te behou. Smuts se verstandelike vermoëns en sy reuse-werksywer wend hy tot die uiterste toe aan tydens sy agtien maande in die Britse kabinet. As lid van die Oorlogsbeleidskomitee het hy talle belangrike memoranda geskryf. Hy staan aan die hoof van die komitee wat die Koninklike Lugmag tot stand gebring het. Hy tree tussenbeide tydens 'n steenkoolstaking in [[Wallis]], bespreek vredesvoorstelle met die [[Oostenryk]]se verteenwoordiger in [[Switserland]], bring 'n tweede besoek aan [[Frankryk]] en onderneem 'n militêre sending na [[Egipte]] en [[Palestina]]. Tydens 'n reeks openbare toesprake maak hy dit duidelik dat die Geallieerdes nie 'n verpletterende oorwinning moet nastreef nie, maar die aanvaarding van wesenlike dog beperkte vredesvoorwaardes. Ná die beëindiging van vyandighede lê hy aan die Oorlogskabinet 'n gedetailleerde plan voor vir die daarstelling van 'n wêreldliggaam om die vrede te bewaar. Die voorstelle is in 1918 gepubliseer as ''The League of Nations, a practical suggestion'' en was die grondslag van die onderneming waaroor later tydens die [[Parys]]e vredeskonferensie ooreengestem is. Die dominiums is op die konferensie verteenwoordig as soewereine state. Dit was erkenning wat Smuts saam met Botha aangevoer het as afgevaardigdes van die Unie. In April 1919 vertrek Smuts op 'n sending na [[Hongarye]] om vraagstukke oor grenslyne met die Kommunistiese regering van [[Bela Kun]] te bespreek. Soos tydens die Verdrag van Versailles het Smuts die standpunt ingeneem dat 'n standvastige [[Duitsland]] deurslaggewende was vir vrede in [[Europa]] en rig hy herhaalde pleidooie tot [[David Lloyd George]] en president [[Woodrow Wilson]] van die [[Verenigde State van Amerika]] om minder streng maatreëls toe te pas. Hy onderteken nietemin die verdrag en verduidelik sy posisie in 'n openbare stelling aan die pers. Hy keer op 4 Augustus na Suid-Afrika terug ná hy met eerbewyse oorlaai is en word voor die einde van daardie maand, ná Botha se dood, eerste minister van die Unie van Suid-Afrika. == Eerste keer eerste minister == [[Lêer:Jan Christiaan Smuts 1919.jpg|duimnael|links|200px|Jan Smuts in 1919.]] [[Lêer:Smuts kabinet 1923.jpg|duimnael|300px|Genl. Smuts en sy kabinet in 1923. Voor: sir [[Thomas Watt]], sen. [[F.S. Malan]], Smuts, sir [[Thomas Smartt]] en mnr. [[Henry Burton]]. Agter: sen. [[Nicolaas de Wet]], kol. [[Deneys Reitz]], sir [[Patrick Duncan]], mnr. [[John William Jagger]] en kol. [[Hendrik Mentz]].]] Smuts se eerste twee verkiesings (1920 en, toe hy nie 'n volstrekte meerderheid kon kry nie, 1921) as premier is betwis oor die vraagstuk van Suid-Afrika se uiteindelike afskeiding van die [[Britse Ryk]]. Smuts het geglo dit was grondwetlik ontoelaatbaar en polities rampspoedig. Maar sy regering kon nie staande bly sonder die steun van die Britsgesinde [[Unionisteparty]] nie. Die [[Suid-Afrikaanse Party]] tree as die grootste uit die verkiesingstryd van 1920, maar behaal nie 'n volstrekte meerderheid nie. Smuts soek toenadering tot die Unioniste met wie die S.A.P. in 1921 saamsmelt. Tydens die daaropvolgende verkiesing verkry die vergrote S.A.P. 'n werkbare meerderheid bo die [[Nasionale Party]] en die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]], wat die regering drie jaar later sou verslaan en nege jaar van die [[Pakt-regering]] sou inlui. Smuts wou graag klarigheid en 'n regsomskrywing kry oor die onafhanklike status van die dominiums en het gehoop sou gebeur tydens die Rykskonferensie in [[Londen]] in Junie 1921. Hiervoor berei hy 'n meesterlike memorandum voor wat in wese 'n bloudruk was vir die latere Balfour-verklaring en die [[Statuut van Westminster]]. Die ander dominiums ([[Kanada]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]) was egter nie gereed vir dié ontwikkelings nie en Smuts bly in gebreke om die vraagstuk tydens die konferensie te laat bespreek. Terwyl hy in [[Engeland]] was, het hy, op versoek van albei partye, 'n groot rol gespeel in die bereiking van 'n ooreenkoms tussen die Britse regering en die [[Ierland|Ierse]] Nasionaliste. Smuts se eerste premierskap is gekenmerk deur een groot en twee kleiner krisisse. Die gety het egter gou teen Smuts en sy regering gedraai. Op [[24 Mei]] [[1921]] (Smuts se 51ste verjaardag) het 'n ernstige botsing by [[Bulhoek]], 40&nbsp;km van [[Queenstown]], in die [[Oos-Kaap]] gebeur toe [[Enoch Mgijima]] en sy volgelinge, wat as die Israeliete bekend gestaan het, hulle onwettig hier as plakkers gevestig het. Mgijima het gesê dit is om die einde van die wêreld af te wag, maar die regering het verskeie kere vergeefs probeer om hulle versoenend te oorreed om weg te trek. Uiteindelik is sowat 800 swaar bewapende manskappe onder bevel van die kommissaris van polisie na [[Bulhoek]] gestuur. Sowat 500 Israeliete het die polisie met assegaaie en tuisgemaakte wapens bestorm. Ná 'n verwoede geveg van 20 minute was 183 Israeliete dood of noodlottig gewond. Honderd is minder ernstig beseer en 150 is in hegtenis geneem. Die gebruik van geweld teen die Israeliete kon makliker geregverdig word as dié wat gebruik is in 'n veldtog 'n jaar of wat later in die teenswoordige [[Namibië]]. In Junie [[1922]] is die Smuts-regering weereens sterk veroordeel vir sy aandeel in die veldtog teen die [[Bondelswartstam]] ('n Khoistam) in [[Namibië|Suidwes-Afrika]], wat die wet oortree het, toe net twee regeringstroepe vergeleke met 115 lede van die stam dood is. Vroue en kinders is ook doodgemaak of gewond in bomaanvalle. Die optrede was buitengewoon fel en het Smuts se teenstanders die kans gebied om hom te beskuldig van 'n genadelose bloedvergieting. Genl. [[James Barry Munnik Hertzog|J.B.M. Hertzog]] het die regering se gebrek aan 'n duidelike beleid ten opsigte van die naturelle die skuld vir die onrus gegee. Midde-in die onrus in swart geledere het [[Randse Opstand]] in 1922 die regering se beeld verder geskaad toe hy daarvan beskuldig is dat hy die nywerheidsopstand ook met onnodige kragdadigheid maar uiteindelik ondoeltreffend behartig het. Smuts het geglo die opstand was 'n Kommunisties-geïnspireerde revolusie wat dit ten doel gehad het om die regering omver te werp. Daar was swaar verliese aan sowel die stakers- as regeringskant. Dit het gelei tot 'n samewerkingsooreenkoms in 1923 tussen die [[Nasionale Party]] en kol. [[Frederic Creswell|F.H.P. Creswell]] se [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] ingevolge waarvan die partye nie mekaar se kandidate in 'n algemene verkiesing sou teenstaan nie, maar eerder die [[Suid-Afrikaanse Party|S.A.P]]. sou beveg. In 1922 het die [[Rhodesië]]rs boonop in 'n volkstemming besluit om nie by die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] aan te sluit nie, 'n strewe wat Smuts baie na aan die hart gelê het. Smuts besluit in April 1924 om die pakt tussen die Nasionaliste en Arbeiders by die stembus uit te daag. == Nederlaag in 1924-verkiesing == Die S.A.P. verloor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|1924-verkiesing]] en boonop verslaan die [[Nasionale Party]] vir Smuts in [[Pretoria]]-Wes, waarna hy [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraadslid]] vir die toe nog veilige S.A.P.-kiesafdeling [[Standerton]] word. Vier en twintig jare later, toe Smuts se [[Verenigde Party]] ook die verkiesing teen die [[Nasionale Party]] verloor het, is hy weereens in sy eie kiesafdeling verslaan en het die suksesvolle V.P.-kandidaat in [[Pretoria]]-Oos sy setel vir Smuts aangebied. Die gewese eerste minister word leier van die Amptelike Opposisie en genl. Hertzog die eerste minister. [[Lêer:Jan Smuts kleur.jpg|duimnael|220px|links|'n Skildery van Smuts deur die Suid-Afrikaanse skilder [[Frans Oerder]].]] Ná twee dekades van onvermoeide politieke optrede kry Smuts nou meer tyd vir sy ander belangstellings soos botanie, paleontologie en filosofie. Hy word 'n Suid-Afrikaanse kenner op die gebied van grasse, lewer belangrike toesprake voor geleerde verenigings, veral as voorsitter van die Britse Vereniging vir die Bevordering van die Wetenskap (1931), en word verkies as Fellow van die [[Royal Society]]. In 1926 publiseer hy sy baanbrekerswerk ''Holism and evolution'', die uiteensetting van 'n filosofiese gedagte wat by hom ontstaan het toe hy nog student was en wat hy verken het in ''Walt Whitman'' en sy ongepubliseerde ''Ideas of the whole'' van 1912. In die dertigerjare het 'n verdere, meer uitgebreide verklaring daarvan begin, maar dis nooit voltooi nie. Vir Smuts was heelheid, wat hy beskryf het as holisme, die sleutelfaktor van die heelal. Heles, wat uit hul sentrum en omliggende veld bestaan het, het volgens hom die inherente mag van selfontwikkeling gehad, van selfvervolmaking wat ontstaan het tydens 'n holistiese, evolusionêre proses – die vooruitgang van toenemend komplekse heles vanaf die onorganiese, deur die organiese tot by die verstand en menslike persoonlikheid. Smuts was nie 'n ateïs nie, want hy het in God geglo, maar hy was 'n onortodokse Christen. Hy het egter lewenslank die evangelies en die aard van Christus bestudeer en daarin begrip gesoek vir die verhouding van Skepper en skepsel. As leier van die opposisie het Smuts hom daarvoor beywer om die standpunte van die Engelssprekende deel van die bevolking te laat hoor, veral in die stryd om die ontwerp van die nasionale vlag. Só vel was sy kritiek teen Hertzog se wetsontwerp op naturelle verteenwoordiging dat dit nie die vereiste tweederdemeerderheid tydens 'n gesamentlike sitting van die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] en Senaat kon kry, soos deur die [[Suid-Afrika-wet]] vereis, nie. Nietemin was Smuts, net soos Hertzog, destyds 'n segregasionis ('n aanhanger van segregasie) wat geglo het wittes en swartes moet polities, territoriaal en maatskaplik afsonderlik gehou word – 'n standpunt wat waarop hy uitgewei het tydens 'n Rhodes-lesing in [[Engeland]] in 1929. In dié tyd het hy ook 'n lesingsreis na die V.S.A. onderneem om steun te werf vir die [[Volkebond]] en die brose bande van die Britse Ryk te verstewig. Smuts was deurentyd diep besorg oor wêreldvrede en -orde en vir hom het dit grotendeels afgehang van die mag en doeltreffendheid van die Statebond en die Volkebond, wat hy gehelp geskep het. == Stigting van Verenigde Party == Die [[Verenigde Party]] is op [[5 Desember]] [[1934]] gestig uit 'n koalisie tussen genls. [[James Barry Munnik Hertzog|Hertzog]] en Smuts. Die ontstaan van die party het neergekom op die samekoms van twee partye, die [[Suid-Afrikaanse Party]] en die [[Nasionale Party]], in buitengewone omstandighede, wat belangrike gevolge vir die party se lot in latere jare sou inhou en sy bestaansrede sou bedreig. Die samewerking het gevolg op die ernstige ekonomiese krisis in die land na aanleiding van die [[Groot Depressie]] van [[1929]] tot [[1933]], die krisis rakende die [[Goudstandaard]], propaganda deur adv. [[Tielman Roos]] en die "nasionale regering". Die optrede van albei partye destyds moet gesien word teen die agtergrond van die 1933-verkiesing. Smuts het probleme ervaar met die Natalse federaliste en die spanning in sy party tussen die oorheersende konserwatiewe element en die liberale vleuel onder leiding van [[Jannie Hofmeyr]]. Andersyds het die [[Pakt-regering]] die verkiesing ook onseker tegemoetgegaan omdat dit verswak is deur die [[Goudstandaard]]krisis en die verdeeldheid in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]]. In die N.P. self was daar spanning weens die radikale republikeinse vleuel van dr. [[D.F. Malan]]. [[Lêer:Smelterkabinet 1933.jpg|duimnael|300px|links|Die kabinet van genl. [[J.B.M. Hertzog]] in 1933, bestaande uit 'n gelyke getal lede van die N.P. en V.P.]] Vir genl. Hertzog was die swaarste oorweging dat hy 'n sterk regering wou hê sodat hy sy naturelle-beleid kon deurvoer. Hy het getwyfel of hy die verkiesing oortuigend kon wen en hy was bevrees dat, indien hy Smuts se aanbod om samewerking van die hand wys en Smuts met behulp van Roos en die Natal Home Rulers aan bewind sou kom, dit onder meer daartoe sou lei dat die posisie van [[Afrikaans]] in Natal verswak sou word. Hy het ook geglo dat, met Suid-Afrika se grondwetlike status verseker, die oorblywende verskille tussen die twee grootste partye onbelangrik geword het. Al was daar besware van albei partye se uiterste geledere, het die partye 'n koalisie met die oog op die verkiesing gevorm met die volgende beginsels as grondslag: erkenning van die grondwetlike onafhanklikheid van die Unie ingevolge die [[Statuut van Westminster]]; die nasionale vlag as simbool van eenheid; gelykberegtiging vir die twee amptelike tale in die praktyk; voortsetting van die beleid van die beskerming van blanke arbeid; en dat die naturellevraagstuk aangepak sou word op die grondslag van die beskerming van die blanke beskawing en afsonderlike politieke ontwikkeling van die rasse. Die stigting van die party was die gevolg van 'n kompromis, ingevolge waarvan die ondersteuners van die voormalige [[Suid-Afrikaanse Party]] 'n toegewing aan die ondersteuners van die voormalige [[Nasionale Party]] gemaak het dat hulle hul voorspraak vir 'n republiek kon volhou. Die twee partye het in Februarie 1933 'n ooreenkoms beklink waarvolgens hulle in 'n koalisie sou saamwerk. 'n Nuwe kabinet is saamgestel waarin elke party ses verteenwoordigers sou hê. Hertzog het eerste minister gebly en Smuts het adjunk-premier en minister van justisie geword. Dr. [[D.F. Malan]], leier van die Kaaplandse [[Nasionale Party]], het nie die samewerking openlik teengestaan nie en in die verkiesing van [[17 Mei]] [[1933]] het hy sy ou setel, [[Calvinia]], as koalisie-kandidaat behou. Hy was egter nie bereid om 'n pos in die nuwe kabinet te aanvaar nie. Tydens die verkiesing het die koalisie-kandidate 138 setels uit 150 verower. Hiervan was 75 Nasionaliste, 61 Sappe en twee Cresswell-Arbeiders. Die opposisie het slegs ses lede getel: twee opponerende Arbeiders, twee aanhangers van Roos se [[Sentrale Party]] en twee Natalse Home Rulers. Byna twee jaar lank het die twee hoofpartye in een kabinet saamgewerk, hoewel elkeen sy eie identiteit behou het en hul parlementêre verteenwoordigers afsonderlik gekoukus het. Tydens dié tydperk van samewerking is die Statuswet tydens die 1934-parlementsitting aanvaar in opvolg op die Statuut van Westminster en het dit in plaaslike wetgewing die volle onafhanklikheid van die Unie bevestig. [[Lêer:Jan en Isie Smuts.jpg|duimnael|300px|Genl. Smuts en sy vrou, [[Issie Smuts|Issie]], in die laat jare dertig.]] 'n Gesamentlike kongres van die twee partye in [[Bloemfontein]] op [[5 Desember]] [[1934]] het besluit op hul samesmelting in 'n enkele party en so het die Verenigde Suid-Afrikaanse Nasionale Party, kortom die Verenigde Party, tot stand gekom. Sy beleid het die beginsels soos deur die koalisie aanvaar omvat en ook sekere verdere doelwitte daaraan toegevoeg: die verwesenliking van die nasionale aspirasies van die volk van die Unie van Suid-Afrika, met die leuse Suid-Afrika Eerste en die verwesenliking van volle nasionale eenheid in die gees van toewyding aan Suid-Afrika en van wedersydse verdraagsaamheid en vertroue. Op grondwetlike gebied het die party hom ten gunste van die handhawing van bestaande bande met die Britse Ryk en die state wat daaraan behoort, verklaar. Dit was onderworpe aan die Unie se status en die vermyding van enige eksterne verpligtinge wat strydig sou wees met landsbelange. Terselfdertyd is niemand die reg ontneem om veranderinge aan die regeringsvorm voor te staan nie. Van die [[Nasionale Party]], wat op 'n federale grondslag georganiseer was, het net drie van die vier provinsies die samesmelting aanvaar. Hoewel die party dus magtige ondersteuning geniet het, van sowel die Engelse as Afrikaanse gemeenskappe, het dit byna dadelik 'n terugslag en verlies aan steun ervaar toe dr. [[Daniël François Malan]], hoewel hy onder as deel van die koalisie in die verkiesing 'n setel gewen het, geweier het om die nuwe party te steun en die ''Gesuiwerde'' Nasionale Party gestig het toe die Kaaplandse party, onder sy leiding, bly voortbestaan het onder sy ou naam. Individuele Nasionaliste in al die provinsies het by een van die twee partye aangesluit ingevolge elkeen se oortuiging. Hertzog het eerste minister gebly en Smuts was steeds die adjunkpremier. Malan en sy 19 volgelinge het die Amptelike Opposisie gevorm. Sommige veral Britsgesinde lede van die ou [[Suid-Afrikaanse Party]], wat onwillig was om saam te werk met eertydse Nasionaliste, het die [[Dominiumparty]] onder leiding van kol. [[Charles Stallard]] gevorm. Saam met ses goedgesinde onafhanklikes kon die Hertzog-Smuts-regering dus staatmaak op 125 [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraadslede]] se steun. Een van die nuwe regering se belangrikste besluite was om sir [[Patrick Duncan]] as goewerneur-generaal aan te wys. Dit was die eerste keer dat 'n Suid-Afrikaner in die land se hoogste amp aangestel is en het 'n voorbeeld gestel wat van toe af tot en met Republiekwording in 1961 altyd nagevolg is. ''Die stem van Suid-Afrika'' is die eerste keer amptelik gespeel, saam met ''God save the King'', tydens die opening van die parlement in 1938. Tydens militêre parades in dieselfde jaar op Uniedag (31 Mei) het die inheemse lied ook die Britse volkslied vervang. Die Smelterregering (soos dit weldra sou bekend staan) het talle belangrike wetsontwerpe deurgevoer. Die Wet op Bystand aan Boere (1935) het spesiale geriewe vir staatshulp aan boere geskep wat in die nood verkeer het en eenvoudiger maatreëls daargestel vir vereffening van hul skuld aan krediteure. Verskillende wetsontwerpe afsonderlike verteenwoordiging aan die swart Kaapse kiesers te gee, is byna 'n dekade lank bespreek, maar eers ná samesmelting het Hertzog die vertroue gehad dat dit 'n tweederdemeerderheid sou behaal. Die Wet op Naturelleverteenwoordiging is in 1936 aanvaar met slegs 11 lede wat daarteen gestem het. Drie wit [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraadslede]] sou die swart kiesers, wat op 'n afsonderlike kieserslys geplaas is, in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] verteenwoordig en vier senatore in die Senaat. Een van die Kaapse verteenwoordigers wat danksy die nuwe wetgewing tot de parlement verkies is, was mev. [[Margaret Ballinger]], wat later die president van die [[Liberale Party]] sou word. == Prestasies van die V.P.-regering == [[Lêer:Smuts-paar en Hertzog-paar.jpg|duimnael|links|340px|Genl. en mev. Smuts en genl. en mev. Hertzog.]] Gegewe die oorlog en alles wat dit van die regering geverg het, sou dit redelik wees om aan te neem dat alle wetgewing in dié tyd daarop gemik sou wees. Nietemin het die V.P. in daardie jare danksy talle nuwe wette die grondslag gelê vir Suid-Afrika se vooruitgang in latere jare op ekonomiese gebied sowel as in maatskaplike welsyn. Uit die oorlogtydse ooreenkoms met die [[Verenigde Koninkryk]] rakende die verkoop van Suid-Afrikaanse wol het 'n blywende wêreldliggaam ontstaan vir die bemarking van die produk op wêreldmarkte. Die oorspronklike ooreenkoms het Brittanje se toetrede tot die mark gestipuleer in so 'n mate as wat dieselfde gemiddelde prys sou verseker as dit wat Australiese wol behaal het. In Augustus 1944 volg 'n tweede ooreenkoms ingevolge waarvan Brittanje Suid-Afrika se uitvoerbare oorskotwol sou koop teen dieselfde prys as dié wat die jaar vantevore vir elke besondere tipe behaal is. Dit het 'n gemiddelde prys verseker wat ietwat hoër was as in die jaar net voor die oorlog. Met die beëindiging van die oorlog was daar 'n aansienlike wêreldoorskot. Suid-Afrika, Brittanje, [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] het toe 'n permanente gesamentlike liggaam gestig wat die ordelike bemarking van wol verseker het. Die wetgewing wat dit moontlik gemaak het, is tydens sy eerste sitting ná die oorlog deur die Suid-Afrikaanse Parlement aanvaar. Die V.P. is ook die grondlegger van die bemarkingsrade wat jare lank 'n kenmerk van Suid-Afrikaanse landbou sou bly. Kol. W.R. Collins, minister van landbou, het in 1941 wetgewing ingedien wat statutêre magte aan die rade verleen het. Die V.P. het ook groot staatsbehuisingskemas van stapel laat loop. Dit is die eerste maal op [[18 Januarie]] [[1946]] genoem. Samewerking met plaaslike owerhede was 'n belangrike doelwit. Die staat was van voorneme om jaarliks £30&nbsp;miljoen aan behuising te spandeer in die jare net na die oorlog. Daar was ook die wetgewing oor natuurlike olie omdat navorsing getoon het dat Suid-Afrika moontlik natuurlike olie kon besit. Die wet het alle regte op die prospektering en ontginning van die bronne aan die staat oorgedra. Die wysigingswet op nasionale paaie het dit moontlik gemaak om sulke paaie reguit te maak. Die Wet op die Wetenskaplike Navorsingsraad het alle nywerheids- en wetenskaplike navorsing gekoördineer en gestimuleer deur middel van 'n raad waarvan dr. [[Basil Schonland]] die eerste voorsitter sou wees. Die Wysigingswet op Standaarde het die [[Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde]] in die lewe geroep. Wetgewing in 1946 met betrekking tot Indiërs het hul reg om vaste eiendom en woonplek in Natal te bekom, ingeperk. Smuts moes aansienlike teenstand hierteen in die [[Verenigde Nasies]] verduur. Dit het egter drie setels vir Indiërs in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] verseker, twee in die Senaat en twee in Natal se Provinsiale Raad, waarvan laasgenoemde deur Indiërs beklee kon word. == Tweede Wêreldoorlog == [[Lêer:Smuts en Hertzog.jpg|duimnael|links|260px|Genls. [[J.B.M. Hertzog]] en [[Jan Smuts]] omstreeks 1939 buite die parlement in [[Kaapstad]].]] Smuts het in die dertigerjare nie gedink 'n oorlog was moontlik nie. Hy het nog vertroue in die Volkebond gehad en geglo dat Nazisme teengestaan kon word met 'n hersiening van die Verdrag van Versailles. Hy wou hê Groot-Brittanje moes die leiding in so 'n beleid neem en het gewaarsku teen Britse waarborge aan [[Frankryk]]. Maar [[Adolf Hitler]] se inlywing by Duitsland van [[Oostenryk]] in 1938 het Smuts van standpunt laat verander. Hy kon in sien Duitsland was weereens aan die opmars na Europese oorheersing en dat 'n oorlog moontlik was. Hy het nietemin gehoop so iets kon gekeer word en het by die Britse staatsmanne aangedring om Kontinentale beloftes te vermy. Toe Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar op [[3 September]] [[1939]] was Smuts oortuig daarvan dat die enigste denkbare optrede vir die Unie sou wees om hulle voorbeeld te volg. Hertzog se versigtige hantering van [[Nazi-Duitsland]] het wrywing tussen hom en Smuts tot gevolg gehad. Hy het geweier om [[Brittanje]] se oorlogsverklaring teen Duitsland in September 1939 na te volg. Toe sy mosie op [[4 September]] [[1939]] met 'n meerderheid van 80 teenoor 67 stemme in die Parlement verslaan word, het hy ook as eerste minister en leier van die [[Verenigde Party]] bedank. Smuts, wat op [[6 September]] [[1939]] vir die tweede maal eerste minister en ook minister van verdediging en opperbevelvoerder van die Unie-weermag geword het, het vas geglo Nazisme hou 'n bedreiging in vir die Westerse beskawing, vir die Statebond en vir die Unie, soveel te meer omdat die land 'n mandaat oor [[Suidwes-Afrika]] gehad het. Hy het op 6 September oorlog teen Duitsland verklaar. Hertzog het geglo Suid-Afrika het nie nodig gehad om Hitler en sy bondgenote te vrees nie. Hy vra die goewerneur-generaal om die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] te ontbind en 'n verkiesing uit te skryf, maar sy versoek is geweier. Saam met Hertzog bedank ook die vyf ou lede van die [[Nasionale Party]] in die kabinet: [[N.C. Havenga]], adv. [[Oswald Pirow]], adv. [[Henry Fagan|H.A. Fagan]], genl. [[Christoffel Kemp|J.C.G. Kemp]] en [[Adriaan Fourie|A.P.J. Fourie]]. Hy en sy ondersteuners het hulle toe by Malan en die [[Nasionale Party]] in die opposisiebanke aangesluit. Van sy aanhangers stig die [[Volksparty]] wat ten gunste van neutraliteit in die [[Tweede Wêreldoorlog]] was. In [[1941]] smelt die grootste deel van Hertzog se Volksparty saam met die Gesuiwerde [[Nasionale Party]] van Malan en vorm die Herenigde [[Nasionale Party]] (H.N.P.). Die hereniging was van korte duur. In 1941 verlaat Hertzog die politiek en sy belangrikste ondersteuners stig onder leiding van [[N.C. Havenga]] die [[Afrikanerparty]]. Hy het hom later aan die openbare lewe onttrek en op sy plaas Waterval gaan woon waar hy op [[21 November]] [[1942]] gesterf het. [[Lêer:Jan Smuts handtekening.jpg|duimnael|240px|Poskaart van Jan Smuts wat hy geteken het.]] Drie dae nadat genl. Smuts die leisels by Hertzog oorgeneem het, verklaar Suid-Afrika oorlog teen die Spilmoondhede. Die land se strategiese ligging, die eerste minister se ervaring tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die Britse oorlogskabinet en sy nywerheidpotensiaal het Suid-Afrika 'n waardevolle bondgenoot gemaak en 'n ernstige kraak in die eenheid van die Statebond is voorkom. Die nuwe V.P.-regering se eerste en grootste taak was om die volste omvang van die land se militêre en nywerheidsbronne te mobiliseer. Dit moes hy doen te midde van kwaai teenstand op die tuisfront en 'n skraal meerderheid van 13 in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]]. Die regering se grootste uitdaging was dat 'n aansienlike deel van die opposisie – die [[Ossewabrandwag]] – nie bloot neutraal teenoor die oorlogspoging gestaan het nie, maar vyandig oor die oorlogskwessie was en geneig was tot sabotasie. Smuts het dadelik die potensiële gevaar van sy trefkrag ontneem toe hy vriend en vyand se privaat vuurwapens opgekommandeer het vir die oorlogspoging. Motorbrandstof is gerantsoeneer, prysbeheer ingestel en 'n doeltreffende stelsel wat die beweging van noodsaaklike kommoditeite moes beheer. Ook is alle groot handels- en nywerheidsondernemings, soos die Hawens en Spoorweë, die yster-en-staalbedryf, myne, die tekstielbedryf en skoenfabrieke gebied om oorlogsvoorrade te verskaf. Dr. Hendrik van der Bijl het aan die hoof van oorlogsvoorrade gestaan. Hierdie doeltreffende reëlings het daartoe gelei dat Suid-Afrika 'n belangrike bron van voorrade aan die Geallieerdes in Afrika en die Midde-Ooste geword het. Die buitengewone produksie tydens die oorlog van byvoorbeeld vyf miljoen handgranate, twee miljoen mortierbomme, 10 miljoen paar skoene en tot ses miljoen paar leërstewels het die weg gebaan vir Suid-Afrika se naoorlogse nywerheidsuitbreiding. Die Unie se eerste verantwoordelikheid was om die seeroete om die Kaap te beveilig en [[Italië]] uit [[Abessinië]] te verban. Smuts het geen tyd verspil nie om die nodige manskappe te werf, toe te rus, op te lei en te stuur wat, gegewe die politieke toestand in die land, grotendeels uit vrywilligers moes bestaan. Teen die middel van 1940 was die Suid-Afrikaanse Lugmag aktief in Abessinië, gevolg met verposings van ses maande deur die eerste en tweede [[infanterie]]-divisie. Binnelands is stappe gedoen om vrede te waarborg deur semi-fascistiese groepe te ontwapen, hoewel nie te ontbind nie, veral die [[Ossewabrandwag]] en deur sommige van hul lede te interneer. [[Lêer:Smuts kabinet gesels.jpg|duimnael|links|340px|Genl. [[Jan Smuts]] gesels met lede van kabinet, sen. A.M. Conroy, J.W. Mushet, [[Jannie Hofmeyr]] en [[Frederick Sturrock|F.C. Sturrock]], in 1946.]] Smuts het 'n groot aandeel gehad in die besluite oor die strategie en bevel op die Geallieerde magte deur die loop van die [[Tweede Wêreldoorlog]], veral in die [[Midde-Ooste]], wat hy gereken het deurslaggewend sou wees in 'n oorwinning. Hy was in naby aanraking met [[Winston Churchill]] en het nege besoeke aan [[Egipte]] en [[Londen]] gebring vir oorlegpleging met militêre en politieke leiers. Ná die gevangeneming van die Suid-Afrikaanse Tweede Divisie by [[Tobroek]], het Smuts 'n gepantserde tenkdivisie op die been gebring en al die Uniemagte beskikbaar gestil vir diens buite die vasteland. Op [[28 Mei]] [[1941]] word Smuts 'n veldmaarskalk in die Britse leër. Soos hy verwag het was daardie jaar die keerpunt in die oorlog. Teen Mei 1943 is die Duitsers uit Noord-Afrika verdryf en Smuts het die kans benut om 'n algemene verkiesing te hou, waarin hy 'n meerderheid van 67 behaal het ondanks die sterk aanslag van die [[Nasionale Party]], wat ook beter as in 1938 gevaar het. In [[Standerton]] wen Smuts met 'n meerderheid van 992 teen J.F. Ludorf van die [[Nasionale Party]], vergeleke met 'n meerderheid van 1&nbsp;668 in 1938 teen die N.P. se P. v.d. M. Martins. In 1929 het hy met 'n skrale 173 stemme teen die N.P. se [[Oswald Pirow]] gewen nadat hy in die tussenverkiesing van [[1 Julie]] [[1924]], nadat hy die kiesafdeling Pretoria-Wes in die 1924-verkiesing met 385 stemme teen die Arbeider G.A. Hay verloor het en Standerton se Volksraadslid bedank het om plek te maak vir die partyleier, onbestrede verkies is. [[Lêer:Koningsbrief aan Smuts.jpg|duimnael|250px|Koning George VI het dié brief aan Smuts geskryf om sy spyt uit te spreek dat hy nie Engeland toe kon kom om sy titel as veldmaarskalk te ontvang nie.]] Smuts het die uitslag van die algemene verkiesing verkeerd geïnterpreteer. Hy was oortuig daarvan sy beleidsrigtings het 'n blywende oorwinning behaal en dat sy besondere weg na eenheid uiteindelik deur die oorgrote wit Unieburgers verkies is. Weereens wend hy sy gedagtes na die wêreld se probleem met sekerheid en lewer 'n merkwaardige toespraak in die Britse parlement op [[25 November]] daardie jaar. Hy sê die verantwoordelikheid vir vrede en die gesag om dit toe te pas moet op drie groot moondhede rus – [[Amerika]], [[Rusland]] en [[Brittanje]]. Hy het ook voorstelle gedoen vir 'n doeltreffender organisasie van die Statebond en om die rol van die vername moondhede daarin te vergroot. Maar in die loop van 1944 het hy bekommerd geraak oor die toenemende mag van Rusland en sy vinnige opmars weswaarts. Daarom dring hy aan by die bevelvoerders van die Anglo-Amerikaanse magte om hul inval oor die Engelse kanaal uit te stel en hul magte na Middel- en Oos-Europa te stuur via die Balkan en Triëst om die Russe in toom te hou. == Naoorlogse wêreld == Smuts het deelgeneem aan die oprigting van die [[Verenigde Nasies]], maar uit die staanspoor sy bedenkinge gehad oor die liggaam se grondwet en sy toekomsvooruitsigte. Hoewel hy nie daarmee saamgestem het nie, het hy ingewillig tot die absolute vetoreg en die magte wat gegee is aan die Veiligheidsraad. Dit was hy wat die handves van menseregte in die VN-grondwet voorgestel en geskryf het. Die probleme van die naoorlogse wêreld het vir hom wat hul omvang en ingewikkeldheid betref, meer en meer onoorkomelik gelyk. Hy was bevrees internasionale wedywering, wat met atoomkrag gepaard sou gaan, sou net al hoe erger word, maar moes toegee die internasionale beheer oor dié vyandigheid was onverstandig terwyl Rusland Europa oorheers het. Hy woon die vredeskonferensie in Parys by in Augustus 1946, maar onttrek hom daaraan toe hy besef dit sou niks uitrig nie. Hy het ook besef sy eie land is, weens sy kleurbeleid en -houding, tot in die arena van wêreldpolitiek gesleep. Tydens sy laaste jare as premier het hy dan ook moeite gedoen om die toenemende kritiek teen Suid-Afrika teen te werk deur die beleid op naturelle en Indiërs te hervorm. Hy het egter geweier dat [[Suidwes-Afrika]] 'n voogdygebied van die V.N. word. Aan die Indiërs het hy die reg gebied om wit verteenwoordigers in die Parlement en Provinsiale Rade te kies en 'n verreikende kompromis bereik oor die omstrede vraagstuk van grondbesit in Natal. Die Natal Indian Congress het albei aanbiedinge verwerp en die regering van [[Indië]] het diplomatieke en handelsbetrekkinge met die Unie beëindig. Dit het gelei tot heftige aanvalle in die V.N. Rakende naturellebeleid het Smuts besef die wetgewing van 1936 was verouderd. Die snelle industrialisering van die land het die verstedeliking van swart mense versnel en so die ou probleme van behuising, onderwys, lone, werks- en gesinsomstandighede en hul politieke status verhewig sodat 'n nuwe benadering nodig was en vars oplossing gebiedend noodsaaklik geword het. In 'n toespraak in 1942 reeds het Smuts voorgestel om segregasie te wysig deur te aanvaar dat die naturelle permanente inwoners van die dorpe en stede was en om wat hy genoem het voogdyskap die kern van die naturellebeleid te maak. Dit het behels dat die naturelle grotendeels verbeterde welsyndienste moes kry en dat hul maatskaplike vlak verhef moes word. Maar die naturelleleiers het by Smuts aangedring op dit wat hy nie kon toestaan nie, naamlik politieke gelykheid en volle vakbondregte. Die Nasionale Party het die gedagte van voogdyskap verwerp en daarteenoor sy beleid van [[apartheid]] bevorder. Maar Smuts is nooit na behore kans gegun om sy beleid behoorlik in te voer nie, want in 1948 verloor hy die algemene verkiesing sowel as sy eie setel, die tweede keer binne 'n kwarteeu dat hy so 'n dubbele nederlaag ly. == Aanloop tot 1948-verkiesing == [[Lêer:Smuts en George.jpg|duimnael|210px|Smuts het die Britse koningsgesin op hul besoek aan die Unie in 1947 begelei tot bo op [[Tafelberg]]. Hier wandel hy saam met koning George VI.]] Die N.P. en die Afrikanerparty het voor die verkiesing van 1948 'n ooreenkoms aangegaan dat hulle mekaar in die kiesstryd sou steun. Talle faktore het meegewerk om die Smuts-regering tot 'n val te bring. Twee van die belangrikste was die ekonomiese insinking wat op die oorlog gevolg het sodat kiesers eweseer om "brood en botter" as om beleid vir die N.P. gestem het. Ook het die rassetoestand in die land steeds versleg. Derdens het hy 'n swak ministerie aan die roer van sake gesit na die reuse-oorwinning in 1943.<ref>Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> B.M. Schoeman voer in sy ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976'' aan: "Sy kabinet was met die uitsondering van een of twee 'n versameling van onbeholpe administrateurs wat van die geringste taak 'n mislukking gemaak het." Ook dr. D.W. Krüger<ref name="Krüger, D.W 1978">Krüger, D.W. 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1960.''. Johannesburg and London: Macmillan</ref> glo swak administrasie in alle staatsdepartemente, buiten dié wat [[Jannie Hofmeyr]] beheer het, het 'n sterk invloed uitgeoefen op die groot swewende stem. "Die Smuts-administrasie sedert 1943 was net so onbekwaam soos sy voorganger van die tydperk 1920–1924. Soos destyds het dit dikwels alledaagse administratiewe werk verbrou en in sommige gevalle swaarkry meegebring en in baie irritasie. Sy pogings om die naoorlogse probleme op te los is deur die Opposisie afgelag en baie kiesers wat die Verenigde Party in 1943 ondersteun het, het die party nou die rug toegekeer. Nóg Smuts se ongelooflike energie nóg sy dinamiese persoonlikheid kon die afwaartse neiging in steun vir sy party keer. Hy was blind vir die tekens van die tyd. Die ophemeling deur 'n bewonderende en oningeligte wêreld het sy gesonde politieke verstand afgestomp en bygedra tot sy ondergang." [[Lêer:Koningspaar.jpg|duimnael|links|360px|Genl. Smuts het gehoop die koninklike besoek aan die Unie in 1947 sou steun vir sy party help werf. Hierdie seëls is daardie jaar uitgereik. Die letters "SWA" is daarop gedruk vir verspreiding in [[Suidwes-Afrika]].]] Die Nasionaliste het intens begin organiseer. Hulle pers het 'n veldtog om fondse in te samel begin en in elke kiesafdeling waar die geringste kans op sukses bestaan het, is sistematies bearbei. Oor die aankondiging dat Havenga en Malan sou saamwerk, het daar min kommer in V.P.-kringe bestaan. Tekens dat die Nasionaliste die kleurvraagstuk toenemend doeltreffend op die platteland gebruik het om steun te werf, het Smuts min geskeel. Die nuwe staatsgesteunde immigrasieskema is vertolk as 'n bedreiging vir die Afrikanerdom se identiteit en is aangeval as onrealisties gegewe die ernstige tekort aan behuising. John Hatch<ref>Hatch, John. 1952. ''The Dilemma of South Africa''. London: Dennis Dobson Ltd</ref> skryf in 1952, ná 'n besoek aan Suid-Afrika: "Die groot toestroming van Europeërs sowel as nie-Europeërs na die dorpe het aanleiding gegee tot 'n akute behuisingstekort en tot die amper volslae ineenstorting van munisipale administrasie. Volgens Verslag No. 13 van die Maatskaplike en Ekonomiese Beplanningsraad is in 1943 beraam dat 60&nbsp;000 bykomende huise nodig was vir Europeërs en 125&nbsp;000 vir nie-Europeërs." Geskoolde arbeiders het hulle stem by die Nasionale Party gevoeg omdat hulle bevrees was vir wedywering uit die buiteland. Die regering het met hernieude ywer probeer om soveel moontlik immigrante uit die oorloggeteisterde Europa te werf. Woordvoerders van die regering het geredeneer dit was van die uiterste landsbelang dat die wit bevolking vermeerder moes word en dat so 'n gulde geleentheid hom dalk nie weer sou voordoen nie.<ref name="Krüger, D.W 1978" /> [[Lêer:Smuts kabinet 1947.jpg|duimnael|320px|Genl. [[Jan Smuts]] en sy kabinet saam met koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]] tydens die koninklike besoek van 1947. Links van die koning sit die adjunkpremier, [[Jannie Hofmeyr]]. Dr. [[Colin Steyn]] staan heel links en Smuts se opvolger, adv. [[J.G.N. Strauss]], tweede van regs.]] Schoeman skryf die N.P. se dramatiese opkoms en oorwinning (weliswaar met 37,2% van die uitgebragte stemme) ook aan 'n reeks faktore toe. Hulle het die klem laat val op die immigrasiebeleid, die behuisingstekort en die algemene administratiewe tekortkominge van die regering. Die nagevolge van die oorlog het die party bevoordeel en die belangrikste oorweging by kiesers op [[26 Mei]] [[1948]] was waarskynlik "brood en botter". Sommige kiesers het al hoe meer die indruk begin kry dat die V.P. in sy hantering van die ander rassegroepe "nie-blankes" bevoordeel het ten koste van die "blankes" se belange. Dr. Malan se besielende leierskap het ook 'n belangrike bydrae gelewer, soos dikwels die geval is wanneer die opposisie 'n regering tot 'n val bring. Liewer as om die klem op beleidsake te laat val, het Malan en adv. [[J.G. Strijdom]], Transvaalse N.P.-leier, sake belig wat emosionele aanklank by kiesers ou vind. Veral Strijdom het hierin uitgeblink. Die rassevraagstuk het alles anders in die veldtog oorskadu. Saam met die opkoms van die [[Kommunisme]] was dit die hoeksteen van die N.P. se steunwerwing. Die party het met 'n nuwe woord vorendag gekom om die afgesaagde term van "skeiding", wat te veel negatiewe konnotasies gehad het en onaanvaarbaar vir die wêreldmening was, te vervang. Die towerwoord "[[Apartheid]]" het skielik sy opwagting in die Nasionalistiese koerante se opskrifte gemaak en die Nasionaliste se vernaamste slagkreet geword. Selfs nog voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943-verkiesing]] het 'n paar bekende gesigte uit die Smuts-kabinet verdwyn. [[Deneys Reitz]] het aan die begin van 1943 as minister bedank. Gelyktydig het [[Richard Stuttaford]] bedank en Collins is oorlede op 28 Februarie 1944. Dit het [[Jannie Hofmeyr]] die mees senior kabinetslid gemaak wat as minister van finansies en onderwys opgetree het. Ná die 1943-verkiesing was Smuts se planne vir [[Suid-Afrika]] met die einde van die oorlog in sig vir hom 'n groot kopseer. Malan en die opposisie het dit verbete uitgebuit. Baie burgers was ongelukkig met die werksaamhede van die departement van demobilisasie, wat in Augustus 1943 tot stand gekom het. Die heropname van duisende soldate in die samelewing het met groot probleme en dikwels ook onaangenaamhede gepaardgegaan. Verbruikerspryse het gedurig gestyg en verskeie verbruikersgoedere was steeds skaars. Binne-in die Verenigde Party was daar ook tekens van onenigheid en struweling. Smuts se verhouding met die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] het gespanne geraak en voor die einde van 1945 het [[Walter Madeley]], Arbeiderleier, en kol. [[Charles Stallard|C.F. Stallard]], leier van die kwynende [[Dominiumparty]], uit die kabinet bedank en sitplek ingeneem op die oppoisisebanke. Terwyl die regering tekens van verdeeldheid getoon het, het die N.P. in dié tyd 'n al hoe hegter eenheid begin vorm. Malan het die klem op die ekonomiese probleme laat val; [[J.G. Strijdom|Strijdom]] het die republikeinse ideaal steeds wyer verkondig. Na bewering was een van Smuts se ernstigste foute in die laaste jare van sy premierskap sy ingryping in die veldtog wat toe teen die [[Broederbond]] gevoer is. Hy het, op aandrang van sekere elemente in die Verenigde Party, 'n dekreet uitgevaardig waarvolgens staatsamptenare verbied is om daaraan te behoort. Dit het tot verdere ongewildheid by Afrikaners gelei. Nietemin het dit op die oog af voorgekom asof die verkiesing in Smuts se guns beslis sou word. Uit die totale aantal setels in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] het die Verenigde Party 89 beheer en die Nasionaliste 49. Die [[Dominiumparty]], wat sewe setels in 1943 gewen het, was vinnig aan die kwyn en die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]], wat in 1943 nege setels gewen het, het met [[Walter Madeley]] se dood in twee geskeur met sy regtervleuel wat na die Nasionaliste geneig het. Die Arbeiders se linkervleuel het 'n verkiesingsooreenkoms met Smuts gesluit. Daar was kritiek van die V.P. se minder geesdriftige ondersteuners, die Nasionaliste se aanval was heftig, maar die land was welvarend, die handel het gebloei en die Unie se finansies was kerngesond. Boonop kon die V.P. hom roem op 'n uitstekende oorlogsrekord en boweal het sy leier reuse-aansien geniet. Met die naderende verkiesing het die spanning hoog geloop. Selfs die Nasionaliste het gereken Smuts sou aan die bewind kon bly, hoewel met 'n verkleinde meerderheid. Enkele waarnemers het geglo Smuts sou soveel steun verloor dat hy 'n koalisie met die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] sou moes vorm. Maar feitlik niemand het 'n N.P.-A.P.-oorwinning voorspel nie. Een of twee waarnemers het gewaarsku teen 'n skok-uitslag, maar die partyleiers het nie hierop ag geslaan nie en niks gedoen om dit te verhoed nie. Weens [[Suid-Afrika]] se destydse kiesstelsel wat op kiesafdelings gegrond was, het die N.P. op [[26 Mei]] [[1948]] daarin geslaag om die verkiesing met 'n minderheid van die stemme te wen. Die V.P. het feitlik geen setel op die Transvaalse platteland gewen nie, landwyd net Hottentots-Holland by die N.P. afgevat terwyl laasgenoemde aansienlike vordering in Noord-Natal en selfs in sommige stedelike gebiede getoon het. Ná pleidooie van partylede het Smuts as leier van die V.P. aangebly selfs nadat die party en hyself (in sy kiesafdeling [[Standerton]]) deur die ''Gesuiwerde'' [[Nasionale Party]] verslaan is. Twaalf L.V.'s het hul setel aan Smuts aangebied. Hy aanvaar die aanbod van Pretoria-Oos, waar hy in 'n tussenverkiesing onbestrede verkies word en bly aktief in die politiek tot en met sy dood op 11 September 1950. == Nederlaag == [[Lêer:Smutskabinet 1948.jpg|duimnael|280px|regs|Die [[Derde kabinet van Jan Smuts|laaste Smuts-kabinet (1948)]]. Van links staan SF Waterson, [[Pieter van der Byl]], HG Lawrence, JW Mushet, genl. Jan Smuts, AGF Clarkson, H Gluckman, [[J.G.N. Strauss|JGN Strauss]], [[Colin Steyn]] en voor [[Jannie Hofmeyr]].]] [[Lêer:Smuts Kaapstad 1948.jpg|duimnael|links|270px|Ondanks sy party se nederlaag in die 1948-verkiesing kry Smuts 'n hartlike ontvangs in [[Kaapstad]] met sy eerste besoek ná die nederlaag.]] [[Lêer:Jan Smuts portret 2.jpg|duimnael|200px|'n Portret van genl. Smuts, waarskynlik in die laaste jare van sy lewe geneem.]] In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|die 1948-verkiesing]] het die N.P. 401&nbsp;834 van die uitgebragte stemme op hom verenig teenoor die V.P. se 524&nbsp;230 stemme. Dit het 70 setels aan die Nasionale Party besorg, 65 aan die Verenigde Party, nege aan die [[Afrikanerparty]] en ses aan die Arbeidersparty. Die N.P. en die A.P. het saamgewerk en sodoende 'n meerderheid van 79 bo die V.P. en Arbeiders se 71 behaal. Dit was vir die meeste Suid-Afrikaners en vir die buitewêreld 'n algehele verrassing. Selfs met die steun van die drie naturelleverteenwoordigers wat swart keisers op die afsonderlike kieslys verkies het, was daar geen hoop op die V.P. se voortgesette bewind nie. Smuts het as eerste minister bedank en is deur dr. D.F. Malan vervang. Vir die eerste keer in sy 38-jarige bestaan is die Unie geregeer deur 'n suiwer Afrikanerbewind wat al twaalf ministers in die 74-jarige eerste minister se nuwe kabinet was Afrikaanssprekend. 'n Destydse politieke beriggewer van ''[[Die Transvaler]]'' en later die [[Nasionale Pers]], Jan. J. van Rooyen,<ref>Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk.</ref> skryf in 1971 die opposisiepartye en -pers het ná die H.N.P.-oorwinning groot gewag gemaak daarvan dat dr. [[D.F. Malan|Malan]] 'n "minderheidsregering" saamgestel het omdat sy party meer as 100&nbsp;000 stemme minder as die V.P. gekry het. Die totaal vir die opposisiepartye was 614&nbsp;464 en dié vir die nuwe regering 453&nbsp;594. Van Rooyen skryf oor die belading en ontlading van kiesafdelings: "Die feit dat die Malan-party hoofsaaklik die steun van die platteland gehad het, het tot sy oorwinning bygedra, maar dit was slegs deel van die oorsaak." Die debat oor in hoe 'n mate die nuwe bewind 'n "minderheidsregering" was, is bemoeilik deurdat 12 kiesafdelings onbetwis na die een of ander party gegaan het. Elf hiervan was V.P. en een H.N.P. Volgens die jarelange formule van 6&nbsp;000 vir die wenparty en 2&nbsp;000 vir die verloorder, was die gaping tussen die twee grootste partye selfs groter. Die 1948-uitslae is veral gekenmerk, volgens Van Rooyen, deur die groot meerderhede in die stede teenoor die klein meerderhede op die platteland, gedeeltelik danksy die groter konsentrasie kiesers in die stede asook die konsentrasie daar van V.P.-ondersteuners. In Claremont het die V.P. byvoorbeeld met 'n meerderheid van 6&nbsp;202, in Rondebosch met 6&nbsp;194, in Hillbrow met 6&nbsp;138 en in Durban-Berea met 5&nbsp;393 gewen, maar in Standerton het die H.N.P-kandidaat genl. Smuts met slegs 224 stemme verslaan, een van talle naelskraapse oorwinnings vir die H.N.P. op die platteland. Die algemene aanname dat die H.N.P. in 1948 sowel as 1953 veral danksy die belading van plattelandse setels gewen het, is in 'n mate verkeerd bewys deur 'n ontleding van laasgenoemde verkiesing se uitslae deur die ''Proportional Representation Society'' van [[Londen]] wat hy gestuur het aan die direkteur van inligting in Suid-Afrika-Huis. Die vereniging skryf in sy verslag oor die verkiesingsuitslag: "Ek sluit afskrifte in van (a) 'n ontleding van die syfers wys daar is geen gronde vir die algemene stelling dat die oorwinning van die minderheidsparty te danke is aan die 'belading' van kiesafdelings en (b) 'n grafiek wat wys dat die werklike oorsaak van die oorwinning die verskil in die grootte van meerderhede is – Nasionalistiese kandidate het in baie kiesafdelings ingeglip met 'n klein meerderheid terwyl die V.P.- en Arbeiderkandidate baie stemme verspil het deur groot meerderhede in 'n klein aantal setels op te hoop. Die Nasionaliste sou dié verkiesing (en dié van 1948) gewen het selfs al het al die kiesafdelings 'n gelyke getal kiesers gehad – trouens, selfs as die 'lading' in die teenoorgestelde rigting was." Vir Smuts was die nederlaag 'n reuse-terugslag. Hy het geglo sy party en beleid was goed gevestig en dat hy rustig kon aftree en die leisels aan [[Jannie Hofmeyr]] sou kon oorgee, want die inspanning van die oorlogsjare het hom merkbaar verouder, iets wat hy self goed besef het. Maar nou het hy dit as plig geag om as leier van die party aan te bly, deels omdat die liberale Hofmeyr die vertroue van 'n groot deel van die Verenigde Party se lede verloor het; en deels omdat Smuts geglo het hy moes sy lewenstaak teen die Nasionaliste beskerm. Hy was bekommerd hulle sou 'n republiek uitvaardig, soos Indië gemaak het, en Suid-Afrika daarna uit die Statebond lei. Hy was bevrees hulle sou 'n ekstremistiese kleurbeleid toepas wat tot isolasie en materiële verarming sou lei. Hofmeyr se dood in Oktober 1948 het sy werkslas vergroot en ook sy vrees oor die party se toekoms. Vir hom was die onverwagse dood van sy oudste seun in Desember 'n verpletterende terugslag. Nietemin hou hy vol met al sy baie bedrywighede met sy kenmerkende deeglikheid, onder andere die kanselierskap van die [[Universiteit van Cambridge]], waartoe hy verkies is net 'n maand nadat hy die algemene verkiesing verloor het. 'n Ruk lank het hy gehoop hy sou gou weer die bewind kon oorneem, maar na die provinsiale verkiesing in Maart 1949 het hy besef Suid-Afrika het 'n Nasionalistiese koers ingeslaan en sy lewenslange leiding verwerp. == Sy dood == [[Lêer:Smutsbegrafnis Kaapstad.jpg|duimnael|links|250px|Duisende rouklaers het voor die Kaapse stadsaal saamgedrom vir sy gedenkdiens in die Moederstad op 15 September 1950.]] [[Lêer:Smutsbegrafnis.jpg|duimnael|250px|Smuts se begrafnisstoet by Kerkplein in Pretoria op 15 September 1950.]] Toe Smuts in Januarie 1950 Kaapstad toe kom vir die Parlementsitting, was hy reeds siek en het erge pyn verduur, waarvan die oorsaak onseker was. Hy het die sessie uitgehou en het vertrek op 'n reeks geleenthede op talle plekke in die Unie om sy tagtigste verjaardag te vier. Die grootste partytjie van almal is in [[Johannesburg]] gehou. Reuse-skares het langs die strate gestaan om te sien hoe Smuts deur die stad ry. Hy was in 'n oop motor saam met die burgemeester. Die personeel van die Nasionale Oorlogsmuseum-gesondheidstigting het 'n ruikertjie met Suid-Afrikaanse en Engelse blomme aan hom oorhandig as simbool van die twee lande wat hy so lief gehad het. Phyllis Scarnell Lean, wat in 1964 (dit is in 1980 herdruk) die boekie ''One man in his time''<ref name="Lean, Phyllis Scarnell 1980">Lean, Phyllis Scarnell. 1980. ''One man and his time. A pictorial review of the life of Jan Christian Smuts''. Irene: The General Smuts War Veterans Foundation.</ref> gepubliseer het, het die ruikertjie heel informeel aan hom oorhandig terwyl die motor stadig verbygery het. "Daar was trane in daardie kil, blou oë en 'n onvergeetlike warmte in sy bedankingsglimlag," het sy geskryf. Smuts ontvang daardie dag ereburgerskap van [[Johannesburg]] en woon die aand 'n reuse-banket by. Voor die stadsaal is 'n verjaardagkoek met tagtig elektriese liggies gebou. 'n Yskoue wind het gewaai terwyl hy daar gestaan het om die toejuiging van die skare te erken. Binne-in die stadsaal tydens die banket het hy weer gepleit vir 'n rasioneler benadering tot die probleme van Europa en benadruk dat Duitsland op 'n gelyke voet met die ander Westerse moondhede behandel moet word. Hierna volg ook 'n party in [[Pretoria]]. Nog een is vir [[Durban]] beplan en daarna sou hy hopelik die [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] besoek. Hy kry egter op [[27 Mei]] [[1950]] 'n kroonslagaartrombose, waarna [[longontsteking]] volg. Sewe weke lank was hy baie siek, maar self onbewus van die toestand van sy hart. Hy het genoegsaam herstel om plattelandse ritte te onderneem en sy Bosveld-plaas te gaan besoek. Op Sondag [[10 September]] [[1950]] het hy die lentedag saam met sy kleinkinders in die tuin van sy huis op Doornkloof geniet. Die hele volgende dag het sy oënskynlik verbeterde gesondheid gehou en kon hy twee keer uitry en toe hy terugkeer huis toe, aan die hoof van die etenstafel gaan sit met aandete. Om halfagt die aand het hy gaan sit aan die koppenent van sy bed en gesterf terwyl sy twee dogters by hom was. Saam met hom het soveel anders gesterf: die laaste lid van pres. [[Paul Kruger]] se kabinet, die laaste senior generaal van die [[Anglo-Boereoorlog]], die laaste minister van die ou Transvaalse koloniale regering, die laaste lid van die [[Nasionale Konvensie]], die voorlaaste afgevaardigde na die Verdrag van Versailles, die laaste lid van die Britse oorlogskabinet tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Koning George VI het 'n kabelgram aan mev. Smuts gestuur waarin hy skryf: ". . . the force of his intellect has enriched the wisdom of the whole human race." Smuts kry 'n militêre begrafnis en 'n kerkdiens in die Groot Kerk in Bosmanstraat, [[Pretoria]], waarna sy oorskot na [[Johannesburg]] gebring is vir verassing. Die straattonele op die dag van sy begrafnis was onbeskryflik ontroerend, skryf Phyllis Scarnell Lean.<ref name="Lean, Phyllis Scarnell 1980" /> "Die ontsaglike, stille skares van Suid-Afrikaners van elke ras en oortuiging en kleur. En toe dit alles oor was, is sy as gestrooi op Smutskoppie op Doornkloof." == Vernaamste onderskeidings == Smuts het homself onderskei as: * 'n Boeregeneraal op kommando tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] * 'n Suksesvolle onderhandelaar met [[Brittanje]] * 'n Briljante strateeg in die [[Eerste Wêreldoorlog]] * Die slagter van die [[1922-staking]] * Raadgewer in die [[Tweede Wêreldoorlog]] * Eerste Minister van [[Suid-Afrika]] tydens twee verskillende periodes van diens * Woordvoerder van die [[Britse Statebond]] * Erkende akademikus in die [[filosofie]] van [[holisme]] en in botanika. * Kanselier van die Universiteit van Cambridge == Tydlyn == [[Lêer:Smuts Huisgenoot.jpg|duimnael|250px|''[[Huisgenoot]]'' plaas in September en Oktober 1957 'n reeks voorblaaie met SA leiers op die voorblad. Smuts kry sy beurt op 30 September.]] * 1870, [[24 Mei]], Smuts word gebore op die plaas Ongegund, distrik [[Riebeek-Wes]] * [[1886]] Skryf in by die Stellenbosch Gimnasium * [[1890]] Skryf 'n opstel "South African Customs Union" waar hy reeds Suid-Afrika se toekoms sien binne die konteks van politieke eenheid met Brittanje. Die begin van Smuts se politieke bewussyn. * [[1891]] verkry 'n graad in literatuur en wetenskap en kry 'n beurs om regte in Cambridge te gaan studeer. * 1895 Keer terug na [[Kaapstad]] en begin 'n regspraktyk as advokaat. In Oktober lewer hy sy eerste politieke toespraak. * [[1897]] Trek na [[Johannesburg]] en trou op 30 April met Sybella Margaretha (Isie) Krige. * [[1898]] Word aangewys as Staatsprokureur van die [[Transvaal]]se republiek. * [[1899]] Geboorte van eerste kind, 'n seun, Jacobus Abraham Smuts. Smuts se aansoek om aan te sluit by die [[Anglo-Boereoorlog]] word afgekeur. * 1900 Die Boere moet in Mei terugval, weg van [[Pretoria]], met Smuts en Schalk Burger in beheer van die hoofstad maar moet in Junie Pretoria verlaat om by Louis Botha aan te sluit. Smuts se seun Koosie sterf drie maande nadat hy [[Pretoria]] verlaat het. In Desember neem Smuts beheer oor die Suidwestelike Transvaal. * [[1901]] Die Boere besluit om nie oor te gee nie, en Smuts lei sy kommando teen die Engelse. * 1902 Smuts speel 'n sleutelrol in die onderhandeling van 'n vredesverdrag in Vereeniging. * [[1903]] Smuts en ander prominente leiers skryf 'n dokument wat die Boere se griewe uiteensit. * [[1905]] Smuts en Louis Botha stig ''Het Volk'' party in Pretoria. * [[1906]] Smuts vertrek op sy eie private sending om die Liberale in Brittanje te oortuig van die Boere se pleidooi. * [[1907]] Onderhandel as koloniale Sekretaris met [[Mahatma Gandhi|Mohandas Karamchand Gandhi]] wat besig was om die passiewe verset van Indiërs te lei. * [[1908]] 'n Ooreenkoms word bereik tussen Smuts en Gandhi, maar beide eis dat die ander een die ooreenkoms misverstaan het. * [[1910]] Die Unie van Suid-Afrika kom tot stand en Smuts word ingesluit in Eerste Minister Louis Botha se kabinet. * [[1911]] As Minister van myne en bedrywe word die wet op Myne en bedrywe voorgelê. * [[1912]] Smuts lê die Unie van Suid-Afrika se verdedigingswetgewing voor. * [[1913]] As minister van verdediging moet Smuts toetree tot die mynwerkersgeskil en arbeidersonrus in Johannesburg. * 1914 Smuts onderhandel weereens met Gandhi en verander die wetgewing om meer toegewend te wees teenoor die Indiërs. * 1914 Smuts onderdruk 'n Boere[[rebellie]] met Unie-troepe en laat [[Jopie Fourie]] teregstel. * [[1915]] Botha se strategie en leierskap lei tot 'n oorwinning oor die [[Duitsland|Duits]] besette Suidwes-Afrika. Smuts word genooi deur die Britse regering om beheer oor te neem van die Britse troepe in Oos-Afrika. * [[1919]] Smuts word die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]]. * [[1920]] Versterk die posisie van die Suid-Afrikaanse party deur 'n samesmelting van partye te onderhandel. * 1921 Smuts word deur Brittanje gevra om die Ierse vraagstuk te bemiddel. Smuts sukkel binne Suid-Afrika om 'n ooreenkoms te beding met ontevrede mynwerkers. * 1922 Rhodesië stem daarteen om ingesluit te word as deel van Suid-Afrika. * 1922 Smuts kondig [[krygswet]] af en slaan die [[1922-staking]] met groot bloedvergieting neer. * 1924 Smuts se [[Suid-Afrikaanse Party]] verloor die verkiesing teen die [[Nasionale Party]] en hy word leier van die opposisieparty. * [[1925]] Smuts word die president van die Assosiasie vir die bevordering van [[Wetenskap]]. * [[1926]] Smuts publiseer 'n filosofiese werk oor [[Holisme]] naamlik: ''[[Holism and Evolution]]''. * 1929 In sy verkiesingsveldtog beywer Smuts hom vir 'n "Britse konfederasie van Afrikastate" dwarsoor [[Afrika]] en verloor die verkiesing weer teen die Nasionale Party. * 1933 Smuts beding 'n samewerkingsooreenkoms met genl. Hertzog ten einde 'n koalisieregering te skep. * 1934 Op [[5 Desember]] smelt die [[Suid-Afrikaanse Party]] met die [[Nasionale Party]] saam en Smuts word onderleier van die [[Verenigde Party]]. * 1939 Nadat [[Duitsland]] [[Pole]] ingeval het, is daar 'n geskil tussen [[James Barry Munnik Hertzog|Hertzog]] en Smuts oor deelname in die oorlog. Smuts wen 'n parlementêre stemming ten gunste van die oorlog. Hertzog bedank en Smuts word weereens die Eerste Minister van Suid-Afrika. * 1941 Smuts raak aktief betrokke by die [[Tweede Wêreldoorlog]] en besoek die front in Oos-Afrika. * 1942 Smuts word deur [[Winston Churchill|Churchill]] genooi na samesprekings in [[Kaïro]] vir strategiese samesprekings oor die verloop van die oorlog in Afrika. * [[1943]] Smuts benut die oorwinning oor Duitsland in Noord-Afrika om die verkiesingstryd te wen teen [[D.F. Malan]]. * [[1944]] Smuts ontmoet vir president [[Franklin D. Roosevelt|Roosevelt]] in Kaïro. * [[1945]] Churchill moedig Smuts aan om 'n vriendskap aan te knoop met die kernfisikus [[Niels Bohr]], en Smuts kom sodoende te wete van die ontwikkeling van die atoombom. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] loop ten einde. * [[1947]] Die Britse Koninklike familie besoek Suid-Afrika op uitnodiging van Smuts. Smuts woon die troue by van Prinses Elizabeth. * 1948 Smuts verloor die verkiesing teen D.F. Malan se [[Nasionale Party]]. Smuts word aangewys as Kanselier van die Universiteit van Cambridge. * [[1949]] Smuts tree op as spreker by die inwyding van die [[Voortrekkermonument]]. * 1950 Smuts sterf op [[11 September]]. == Sien ook == * [[Jan Smuts-standbeelde]] * [[Smutshuis]] == Verwante boeke == * 1952. J.C. Smuts, Jan Christian Smuts, Cassell & Company Ltd. London * 1994. T. Camaron, Jan Smuts – An illustrated biography, Human and Rousseau (Pty) Ltd. State House, 3-9 Rose street, Cape Town. * 2001. O. Geyser, Jan Smuts and his International Contemporaries, Covos Day, Oak Tree House, Tamarisk Avenue. Weltevredenpark, 1715. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{en}} Alhadeff, Vic. 1990. ''A Newspaper History of South Africa''. Cape Town: Don Nelson. * {{af}} [[Anna Böeseken|Böeseken, dr. A.J.]], Krüger, dr. D.W. en Kieser, dr. A. 1953. ''Drie eeue. Die verhaal van ons vaderland''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel. * {{af}} Cameron, Trewhella (hoofred.). 1986. ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad en Pretoria: Human & Rousseau. * {{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Pretoria: Nasionale Raad vir Sosiale Navorsing, Departement van Hoër Onderwys. * {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan. * {{en}} Long, Basil Kellett. 1945. ''In Smuts's Camp''. London, New York, Cape Town, Toronto: Oxford University Press. * Mostert, J.P.C. 1986. ''Politieke Partye in Suid-Afrika''. Bloemfontein: Instituut vir Eietydse Geskiedenis, U.O.V.S. * {{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * {{en}} Saunders, Christopher C. (raadgewende red.). 1994: ''An Illustrated Dictionary of South African History''. Sandton: Ibis Books and Editorial Services cc. * {{af}} Scannell, J.P. 1965. ''Die Afrikaanse Kernensiklopedie''. Kaapstad (et al): Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} [[Beaumont Schoeman|Schoeman, B.M.]] 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{af}} Van der Spuy, D.C. (hoofred.). 1975. ''Amptelike Jaarboek van die Republiek van Suid-Afrika''. Pretoria: Departement van Inligting. * {{en}} Van Wyk, Bertie (hoofred.). 1979. ''Official Yearbook of the Republic of South Africa 1979''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publications (Pty) Limited. * {{af}} Visser, Rud. P. (samesteller). 1957. ''Die Vaderland-Gedenkalbum''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jan Smuts}} * {{af}} [http://www.youtube.com/watch?v=CvR_6ny578g&feature=youtu.be 'n Kort uittreksel uit genl. Smuts se toespraak tydens die inwyding van die Voortrekkermonument, 16 Desember 1949]. URL besoek op 8 Februarie 2014. {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Minister van Binnelandse Sake]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Abraham Fischer]]|jare=1910–1912}} {{opvolgboks|titel=Minister van Verdediging (eerste keer)|voor=''Nuwe amp''|na=[[Hendrik Mentz]]|jare=1910–1920}} {{opvolgboks|titel=Minister van Finansies|voor=[[Henry Charles Hull]]|na=[[David Pieter de Villiers Graaff]]|jare=1912–1915}} {{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]] (eerste keer)|voor=[[Louis Botha]]|na=[[Barry Hertzog]]|jare=1919–1924}} {{opvolgboks|titel=Minister van Justisie|voor=[[Oswald Pirow]]|na=[[Colin Steyn]]|jare=1933–1939}} {{opvolgboks|titel=Eerste Minister van Suid-Afrika (tweede keer)|voor=[[Barry Hertzog]]|na=[[Daniël François Malan]]|jare=1939–1948}} {{opvolgboks|titel=Minister van Verdediging (tweede keer)|voor=[[Oswald Pirow]]|na=[[Frans Erasmus]]|jare=1939–1948}} {{opvolgboks|titel=Minister van Buitelandse Sake|voor=[[Barry Hertzog]]|na=[[Daniël François Malan]]|jare=1939–1948}} {{opvolgboks|titel=Leier van die [[Suid-Afrikaanse Party]]|voor=[[Louis Botha]]|na=''SAP saamgesmelt in die Verenigde Party''|jare=1919–1934}} {{opvolgboks|titel=Leier van die [[Verenigde Party]]|voor=[[Barry Hertzog]]|na=[[Koos Strauss]]|jare=1939–1950}} {{eindboks}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Ministers van Finansies SA}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Smuts, Jan Christian}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Boeregeneraals]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Politici van die Verenigde Party]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filosowe]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van finansies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van justisie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van verdediging]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Verenigde Nasies]] [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] keno2n5fea3kxizt6rd1hc8wge0epuf 0 9874 2921758 2674244 2026-08-03T23:30:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921758 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Harare'''</span><br /> [[Lêer:Harare montage.png|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Harare in Zimbabwe (adm).svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Harare.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Harare.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Zimbabwe}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Harare |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|17|50|S|31|4|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1890 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1935 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 960,6 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;490&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2009) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;606&nbsp;000 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;540/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC+02:00|UTC+2]] ([[Sentraal-Afrika Tyd|SAT]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Herbert Gomba<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hararecity.co.zw/index.php/template-features-3/mayor/contact-details |title=Contact Details |publisher=City of Harare |accessdate=22 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009050950/http://hararecity.co.zw/index.php/template-features-3/mayor/contact-details |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://hararecity.co.zw/ ''hararecity.co.zw''] |} '''Harare''' (voormalig, tot 1982 '''Salisbury''') is die [[hoofstad]] van [[Zimbabwe]]. Die stad is Zimbabwe se grootste en die land se administratiewe, kommersiële en kommunikasiemiddelpunt. Dit is 'n handelsentrum vir [[tabak]], [[mielie]]s, [[katoen]] en [[sitrus]]vrugte. Vervaardigingsbedrywe sluit [[tekstiel]]e, [[staal]] en [[chemiese stof|chemiese stowwe]] in. [[Goud]] word in die omgewing ontgin. Die bevolking is in 2009 op 1&nbsp;606&nbsp;000 beraam. Na ramings is sowat 'n derde van Zimbabwe se bevolking in die metropolitaanse gebied van Groter Harare saamgetrek. Groter Harare se bydrae tot die land se bruto binnelandse produk (BBP) word op sowat 40 persent beraam. Die informele sektor speel 'n uiters belangrike rol. So word beraam dat daagliks meer as een miljoen informele migrantehandelaars na Harare stroom om hul goedere daar te bemark.<ref>{{en}} Thabo Lenneiye:'' Harare 2040. Towards a More Inclusive City. A study by Gensler, the University of Pennsylvania School of Design, National University of Science & Technology, Old Mutual and The City of Harare''. Morrisville, NC: Lulu Press 2014, bl. 14</ref> [[Lêer:Harare International Airport.jpg|duimnael|links|Die [[Robert Gabriel Mugabe Internasionale Lughawe]] in Harare]] [[Lêer:Jacaranda trees in Montagu Ave, Harare, Zimbabwe in 1975.jpg|duimnael|links|[[Jakaranda]]bome langs Montagu Ave, Salisbury in 1975]] Die stad is in 1890 deur die [[Pioneer Column]] as 'n fort gestig, 'n huurleër wat deur [[Cecil John Rhodes]] op die been gebring is. Die stad het oorspronklik as Salisbury bekendgestaan, genoem na die 3de markies van Salisbury, [[Lord Salisbury|Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil]], toe [[eerste minister van die Verenigde Koninkryk]]. In 1935 is stadstatus aan Salisbury toegeken. Salisbury was die hoofstad van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] vanaf 1953 tot 1963. Met die tweede herdenking van die Zimbabwiese onafhanklikheid op 18 April 1982 is die stad se naam na Harare verander, genoem na die [[Mashona]]-hoofman Neharawa. Sedert vroeg in die 21ste eeu is Harare nadelig geraak deur die politieke en ekonomiese krisis wat Zimbabwe na die presidensiële verkiesing van 2002 beleef. In 2007 het Harare die eenhonderd-en-veertigste plek op die tydskrif ''The Economist'' se ranglys van die wêreld se mees leefbare stede beklee.<ref>{{en}} [http://www.economist.com/markets/rankings/displaystory.cfm?story_id=11116839 Urban idylls], Economist.com.</ref> == Stadsbeplanning == Vanweë Harare se stadsuitleg met breë lane, wat nog uit die Britse koloniale tydperk dateer, word dit as een van die mooiste hoofstede in Afrika beskou. Harare word dikwels as 'n duale of hibriede stad met drie hoofkomponente beskryf – die historiese middestad wat as sakekern dien en waar baie belangrike instellings en ondernemings hul hoofkantore het; die welgestelde voorstede in die noorde; en die minder welvarende woonbuurte in die suide. DIé is verder van die middestad geleë en bestaan grotendeels uit informele nedersettings. Koloniale owerhede en die blanke Rhodesiese bevolking het hierdie nedersettings deur middel van groen gordels van die middestad geskei. Al het hierdie groen ruimtes die etniese segregasie van die stadsbevolking ten doel gehad, is groot dele van Harare se natuurlike groen omgewing tegelykertyd bewaar. Terwyl, volgens amptelike statistiek, sowat 35 persent van Harare se bevolking in hierdie suidelike buurte gehuisves word, raam kenners hierdie syfer op vyftig persent of meer. == Ambassades == Een van die grootste Amerikaanse ambassades op die vasteland van Afrika (en moontlik in die wêreld) is op 3 Mei 2019 deur die Amerikaanse ambassadeur in Zimbabwe, Brian Nichols, in Harare se Bluff Hill Township-buurt amptelik geopen. Die ambassadekompleks is teen 'n koste van VSA-$292 miljoen opgerig.<ref>{{en}} [https://www.herald.co.zw/us-opens-300m-embassy-in-zim/''The Herald, 3 Mei 2019: Zimbabwe: US Opens $300m Embassy in Zimbabwe. Besoek op 19 Augustus 2020'']</ref> == Godsdiens == Op 3 April 2016 het die destydse president van die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]], Thomas S. Monson (1927–2018), die bou van die Kerk se eerste tempel in Zimbabwe aangekondig. Tot op datum is die projek nog in die beplanningsfase.<ref>{{en}} [https://churchofjesuschristtemples.org/harare-zimbabwe-temple/ ''Temples of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints – Harare Zimbabwe Temple. Besoek op 19 Augustus 2020'']</ref> Die Kerk het sowat 26&nbsp;000 lidmate in Zimbabwe wat tans nog gebruik moet maak van die tempel te Johannesburg. == Onderwys == [[Lêer:Carnival Dancer.jpg|duimnael|'n Kleurryke straatoptog met dansers uit [[Demokratiese Republiek die Kongo|Kongo]] ter geleentheid van Harare se karnaval in 2015]] Harare is die tuiste van die [[Universiteit van Zimbabwe]]. == Mediabedryf == In Mei 1966 is Tony Hitchman se befaamde onderhoud ''An Introduction to Scientology'' met [[L. Ron Hubbard]], stigter van die [[Kerk van Sciëntologie]], in die destydse Salisbury deur die Rhodesiese uitsaaikorporasie ''Rhodesia Television (RTV)'' verfilm en uitgesaai.<ref>{{en}} [https://www.worldreligionnews.com/religion-news/scientology/l-ron-hubbard-gives-an-introduction-to-scientology-in-1966-interview ''World Religion News, 15 Mei 2015: L. Ron Hubbard Gives an Introduction to Scientology in 1966 Interview. Besoek op 19 Augustus 2020'']</ref> Die onderhoud, waarin Hubbard die geloofsbelydenis en stigtingsgeskiedenis van die Kerk verduidelik, is later op VHS (1986) en DVD uitgereik.<ref>{{en}} [https://cmc.marmot.org/Record/.b27990539 ''Colorado Mountain College: An Introduction to Scientology. Besoek op 19 Augustus 2020'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sport == Die [[Harare Sportklub|Harare-Sportklubveld]] is een van twee [[toetskrieket]]stadions in Zimbabwe en een van die [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] se tuisstadions. Dié stadion is tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] vir drie wedstryde gebruik. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Harare]] * [[NG gemeente Harare]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} ; Wiki-webtuistes ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} ; Amptelike webtuiste van Harare ---- * {{en}} [http://hararecity.co.zw/ Amptelike webwerf van Harare] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} [http://www.britannica.com/place/Harare ''Encyclopædia Britannica: Harare''] * {{en}} [https://www.blackpast.org/global-african-history/places-global-african-history/harare-zimbabwe-1890/ ''Black Past: Harare, Zimbabwe (1890–)''] ; Toerisme ---- * {{en}} [https://www.lonelyplanet.com/zimbabwe/harare ''Lonely Planet: Harare''] ; Amerikaanse Ambassade ---- * {{en}} [https://www.blharbert.com/projects/u-s-embassy-compound-harare-zimbabwe/ ''BL Harbert International: U.S. Embassy Compound, Harare, Zimbabwe''] ; Media ---- * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=tXI4CBvtS2E ''Youtube.com: An Introduction to Scientology (Salisbury 1966)''] {{Provinsies van Zimbabwe}} {{Hoofstede in Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Harare| ]] [[Kategorie:Provinsies van Zimbabwe]] 2j22obpeitg7leldv4ommgf0d4bss73 0 10460 2921847 2882506 2026-08-04T11:23:53Z JMK 649 ~kat 2921847 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Voortrekker Monument.jpg|duimnael|Die Voortrekkermonument]] [[Lêer:Voortrekkermonumentprogram.jpg|duimnael|Die amptelike program vir die inwyding van die Voortrekkermonument]] Die '''Voortrekkermonument''' is 'n belangrike baken op [[Monumentkoppie]] net buite [[Pretoria]] naby die [[N14 (Suid-Afrika)|N14]] nasionale pad. Die [[monument]] is tussen [[1937]] en [[1949]] in die [[Art Deco|Art Déco-styl]] gebou. Dit is in 1949 voltooi en is opgerig om die [[Groot Trek]] van die negentiende eeu te gedenk en word beskou as 'n belangrike gedenkteken van die Voortrekkers se moed, vasberadenheid en volharding in die stigting van die twee voormalige [[Boererepubliek]]e. == Ontwerp == Hierdie monument bestaan uit 'n 41 meter hoë blok omring deur 'n laer van 64 graniet ossewaens. By die ingang is daar 'n beeldhouwerk van 'n Voortrekkermoeder en haar kinders. Die hoofblok het twee vertrekke. Die eerste is 'n 30 meter hoë gewelfde Heldesaal, waarvan die mure bedek is met 'n [[Fries (boukunde)|fries]] van 27 [[marmerpanele]] wat deur [[Gerard Moerdijk]] ontwerp is en deur die [[Lupini]]-firma gegiet is. Dit bestaan uit 'n mengsel van marmer en sement. Dit beeld die belangrikste gebeure van die [[Groot Trek]] uit en is tans die langste bestaande marmerfries in die wêreld. Dit weeg 180 [[metrieke ton]]. Die tweede een is die onderste saal, wat 'n granietsenotaaf bevat wat so geplaas is dat daar om twaalfuur op [[16 Desember]] oftewel [[Geloftedag]] 'n sonstraal op die senotaaf val. Hierdie senotaaf bevat die inskrywing: "Ons vir jou, Suid-Afrika". Bouwerk aan die monument het egter gesloer en met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog is dit heeltemal gestaak. Dit is pas na die oorlog hervat, en die monument is op 16 Desember 1949 deur die destydse Eerste Minister, dr. D.F. Malan, ingewy. Die [[Simboliese Ossewatrek]], wat 'n paar maande tevore uit Kaapstad vertrek het, het ook deel gevorm van die feesvieringe. Op die vier hoeke van die vierkantige monument is standbeelde van onderskeidelik [[Piet Retief]], [[Andries Pretorius]], [[Hendrik Potgieter]] en die Onbekende Voortrekker. By die ingang staan 'n beeld van 'n Voortrekkervrou wat haar twee kinders beskerm, geskep deur [[Anton van Wouw]]. Die Volkereslagmonument by [[Leipzig]] in [[Duitsland]] het glo as inspirasie vir die Voortrekkermonument gedien.<ref>{{en}} Désirée Picton-Seymour, Janek Szymanowski: ''Historical Buildings in South Africa''. Struikhof, Kaapstad, 1989, bl. 162.</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Voortrekkermonument inwyding 1949.jpg|duimnael|'n Lugfoto van die saamtrek om die monument tydens sy inwyding in Desember 1949, elf jaar nadat die hoeksteen in Desember 1938 gelê is.]] Die voorstel dat 'n monument ter ere van die Voortrekkers opgerig moet word is vir die eerste keer op 16 Desember [[1888]] geopper, toe President [[Paul Kruger]] die Geloftedag-plegtighede by die [[Bloedrivier]] in [[KwaZulu-Natal|Natal]] bygewoon het. Maar die [[Sentrale Volksmonumentekomitee]] (SVK), wat die bou van die monument behartig het, is eers in [[1931]] gestig. Die boubedrywighede het op [[13 Julie]] [[1937]] tydens 'n plegtigheid op Monumentkoppie begin. Die hoeksteen van die monument is op [[16 Desember]] [[1938]] deur drie afstammelinge van oorspronklike Voortrekkerleiers gelê: mev. J.C. Muller (kleindogter van [[Andries Pretorius]]), mev. K.F. Ackerman (agter-kleindogter van [[Andries Hendrik Potgieter]]) en mev. J.C. Preller (agterkleindogter van [[Piet Retief]]). 'n Aantal voorwerpe is in die hoeksteen toegemessel, naamlik, afskrifte van: [[Jan van Riebeeck]] se dagboek, die Piet Retief-[[Dingaan]]-traktaat, [[Die Gelofte]] en [[Die Stem van Suid-Afrika|Die Stem]] (die eertydse nasionale volkslied van Suid-Afrika), asook 'n [[Statebybel]].<ref>{{cite web |url=http://www.voortrekkermon.org.za/mobile/info.php?title=Hoeksteen&lang=afr |title=Voortrekkermonument Hoeksteen |publisher=www.voortrekkermon.org.za |date= |accessdate=20 Junie 2014 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Voortrekkermonument is op [[16 Desember]] [[1949]] ingewy. Die totale boukoste van die monument het sowat £360&nbsp;,000 of R 719&nbsp;202 beloop. Die koste is grotendeels deur die Suid-Afrikaanse regering gedra.{{feit}} 'n Groot amfiteater met sitplek vir nagenoeg 20&nbsp;000 besoekers is in 1949 noordoos van die Voortrekkermonument opgerig. Bokant die ingang van die monument is 'n beeld van ’n buffelkop wat deur Hennie Potgieter gemaak is. Dit dien as simboliese verdediger van die ingang tot die "heiligdom" van die Blanke beskawing. Die hoofingang verleen toegang tot die boonste saal met 'n historiese fries teen die binnemuur. Die fries is 92&nbsp;m lank en net 'n bietjie hoër as 2&nbsp;m en stel die gebeure van die [[Groot Trek]] chronologies voor. Die fries is deur die Suid-Afrikaanse beeldhouers F.J. Kruger, [[Laurika Postma]], Hennie Potgieter en dr. P. Kirchoff gemodelleer en daarna in [[Florence]] deur prof. Romano Romanelli onder toesig van Postma en Potgieter uit marmer gekap. Daar is altesaam 27 panele wat verskillende gebeure uitbeeld, byvoorbeeld die Voortrekkers se vertrek uit die Kaapkolonie, [[Louis Trichardt (persoon)|Louis Trichardt]] se aankoms in [[Lourenco Marques]], die [[Slag van Vegkop]], die moord op [[Piet Retief]], die aflegging van die [[Gelofte]], die [[Slag van Bloedrivier]] en die ondertekening van die [[Sandrivierkonvensie]]. Die boonste saal is met 'n wenteltrap verbind met die onderste saal, waar die senotaaf en die brandende fakkel gehuisves word. == Die Senotaaf == Die Senotaaf is die sentrale fokuspunt van die Voortrekkermonument. Die woord senotaaf beteken "leë graf". Dit is die simboliese rusplek van Piet Retief en al die ander Voortrekkers wat tydens die [[Groot Trek]] gesterf het. Een keer per jaar, om presies 12-uur op [[16 Desember]], skyn die son deur 'n opening in die koepeldak van die monument op die woorde, "Ons Vir Jou, Suid-Afrika", in die middel van die Senotaaf. Die argitek, [[Gerard Moerdyk|Gerard Moerdijk]], het dit so ontwerp om die sonstraal as God se seën oor die lewe en werk van die [[Voortrekkers]] te simboliseer. Die Senotaaf is van rooi graniet uit die [[Parys, Vrystaat|Parys]]-streek in die [[Vrystaat]] gemaak.<ref>{{cite web |url=http://www.vtm.org.za/afrikaans-voorblad/senotaafsaal/ |title=Voortrekkermonument Senotaafsaal |publisher=www.vtm.org |access-date=20 Junie 2014 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929124048/http://www.vtm.org.za/afrikaans-voorblad/senotaafsaal/ |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In sy lengtedeursnee bestaan die monument uit 'n onderste en ’n boonste saal en 'n onderste en ’n boonste koepel bokant die sale. In die boonste koepel is 'n opening wat sonlig deurlaat, en die onderste koepel, wat sowat 15&nbsp;m bokant die vloer van die boonste saal begin, is in der waarheid 'n halwe koepel met 'n groot opening daarin wat omring is deur 'n balkon waarvandaan op die boonste saal neergekyk kan word. In die vloer van die boonste saal is ook 'n opening, en reg onder die opening staan die senotaaf in die onderste saal. Van die balkon van die onderste koepel kan dus op die senotaaf neergekyk word. Die doel van die openinge is om sonlig deur te laat sodat 'n sonstraal elke jaar om presies 12-uur die middag van 16 Desember op die senotaaf skyn. Van die boonste saal lei 'n trap na die booggang rondom die monument wat 'n vergesig op die omgewing bied. Van die booggang lei trappies na die onderste koepel, en daarvandaan na die top van die monument, bo-op die boonste koepel. <gallery> Beeld:Voortrekker Monument May 2006, IMG 3022.jpg|Gesig deur die luik op die senotaaf. Beeld:Voortrekker Monument May 2006, IMG 3007.jpg|Heldesaal in die Voortrekkermonument. Beeld:Voortrekker Cenotaph.jpg|Senotaaf in die senotaafsaal van die Voortrekkermonument. Beeld:South Africa-Voortrekker Monument-Woman and Children01.jpg|Standbeeld van vrou en kinders deur Anton van Wouw, aan die voet van die Voortrekkermonument. </gallery> == Studies oor die Voortrekkermonument == ===Vakkundige artikels=== *Duffey, AE. 2006. 'n Egte lugkasteel - Moerdijk, Van Wouw en die Voortrekkermonument. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' *Schwenke, Astrid en Jackie Grobler. 2013. Die historiese marmerfries in die Voortrekkermonument, Pretoria - 'n bronne-evaluasie aan die hand van geselekteerde aspekte. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' *Van Vollenhoven, Anton. 2017. Die veranderende betekenis van die Voortrekkermonument- erfeniswins of erfenisverlies?. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Vollenhoven, Anton. 2024. ʼn Ondersoek na die Senotaaf by die Voortrekkermonument, Pretoria. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' == Sien ook == * [[Oumatjie Stoffberg]] * [[Winburg Voortrekkermonument]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Landman, A.A.: Die Voortrekkermonument, simbool van sy tyd. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 37, nr. 4, Oktober 1988 * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-70-2}}, volume 29, bl. 18, 19 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Voortrekker Monument|Voortrekkermonument}} * http://www.voortrekkermon.org.za/index3.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014002951/http://www.voortrekkermon.org.za/index3.html |date=14 Oktober 2007 }} * [http://m.youtube.com/results?q=indicato%20media&sm=3#/watch?v=albSlLUht6A Die geskiedenis en betekenis van die Voortrekkermonument – Deel 1 (op YouTube)] * [http://m.youtube.com/results?q=indicato+media&sm=3#/watch?v=e0VtLsJhb38 Die geskiedenis en betekenis van die Voortrekkermonument – Deel 2 (op YouTube)] * {{af}} [http://www.youtube.com/watch?v=CvR_6ny578g&feature=youtu.be 'n Kort uittreksel uit genl. Smuts se toespraak tydens die inwyding van die Voortrekkermonument, 16 Desember 1949]. URL besoek op [[8 Februarie]] [[2014]]. * {{af}} [http://www.youtube.com/watch?v=KV8ecepAcHY&feature=youtu.be 'n Uittreksel uit dr. Jansen se bedankingsrede tydens die inwyding van die Voortrekkermonument op 16 Desember 1949.] URL besoek op [[8 Februarie]] [[2014]]. {{Koördinate|25|46|35|S|28|10|33|E|region:ZA-GT_type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Voortrekkermonument]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Beyweraars vir Afrikaanse Wikipedia]] 36w9lc1avigynyte2m32p387ax1e5em 0 11467 2921600 2909182 2026-08-03T14:34:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921600 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" width="275" style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;" ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |<big>Ekonomie van Suid-Afrika</big><br /><small>Gegewens verskaf deur Statistiek SA</small><ref>Statistiek SA, ''Report: Gross domestic product, Third quarter 2021'', 7 December 2021. http://www.statssa.gov.za/publications/P0441/P04413rdQuarter2021.pdf </ref><small>. Internasionale Monetêre Fonds (IMF)</small><ref>IMF. ''2021 Article IV Consultation - Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for South Africa''. 11 Februarie 2022. https://www.imf.org/en/countries/zaf?selectedfilters=Article%20IV%20Staff%20Reports#</ref> <small>en Wêreldbank</small><ref>https://www.worldbank.org/en/country/southafrica</ref> |- !align="left" valign="top"|Geldeenheid | valign="top" |1 [[Suid-Afrikaanse Rand|rand]] = 100 sent |- !align="left" valign="top"|Fiskale jaar | valign="top" |[[1 April]] – [[31 Maart]] |- !align="left" valign="top"|Handelsorganisasies | valign="top" |[[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO), [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]] (SADU) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Statistieke |- !align="left" valign="top"|Bruto nasionale inkomste – geranglys | valign="top" |36ste (in 2022) |- !align="left" valign="top"|[[BBP]] (2025) | valign="top" |$418 miljard (nominaal)<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref><br />$1003 miljard ([[Koopkragpariteit|KKP]])<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref> |- !align="left" valign="top"|Groei van reële BBP (2020) | valign="top" | -6.4% |- !align="left" valign="top"|Reële BBP per capita (2020) | valign="top" |$ 5&nbsp;673 (nominaal) |- !align="left" valign="top"|BBP volgens sektore (2020) | valign="top" |Landbou, bosbou, seevisserye en mynbou (7.4%), vervaardiging (11.5%), elektrisiteit, water en gas (2.4%), boubedryf (2.6%), handel en toerisme (11.5%), vervoer en kommunikasie (7.4%), finansiële dienste (23.8%), openbare dienste (8.6%), persoonlike dienste (15.5%) en netto belasting (9.4%). |- !align="left" valign="top"|Bruto buitelandse valutareserwes | valign="top" |$57.2 miljard (31 Januarie 2022)<ref>SA Reserwebank. ''Monthly Release of Selected Data - No 396 February 2022.'' 3 Maart 2022. https://www.resbank.co.za/en/home/publications/monthly-releases</ref> |- !align="left" valign="top"|[[Inflasie|Inflasiekoers]] (verbruikersprysindeks) | valign="top" |5.7% (Januarie 2022) |- ! align="left" valign="top" |Arbeidsmag | valign="top" |21.9 miljoen (September 2021) |- ! align="left" valign="top" |[[Werkloosheid]] | valign="top" |34,9% (September 2021) |- !align="left" valign="top"|Hoofnywerhede | valign="top" |[[Mynbou]] ([[platinum]], [[goud]], [[chroom]], [[diamant]]e), motorvervaardiging, metaalverwerking, masjienbou, tekstiele, [[yster]], [[staal]], chemiese nywerhede, kunsmis en voedselverwerking |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Handelsvennote<ref name=":19">Suid-Afrikaanse Inkomstediens. Handelstatistieke. https://www.sars.gov.za/customs-and-excise/trade-statistics/</ref> |- !align="left" valign="top"|Uitvoere | valign="top" |R1&nbsp;818,8 miljard (2021) |- !align="left" valign="top"|Vyf grootste uitvoerbestemmings | valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 11%, [[Verenigde State]] 10,6%, [[Duitsland]] 8,5%, [[Japan]] 6,7% en [[Verenigde Koninkryk]] 6,6% |- !align="left" valign="top"|Invoere | valign="top" |R1 379,8 miljard (2021) |- !align="left" valign="top"|Vyf grootste lande van oorsprong vir invoere | valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 21%, [[Duitsland]] 8,1%, [[Verenigde State]] 7%, [[Indië]] 5,7% en [[Saoedi-Arabië]] 4,4%. |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Openbare finansies<ref name=":2">Nasionale Tesourie. ''Budget Review 2022''. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/default.aspx</ref> |- !align="left" valign="top"|Internasionale skuldlas | valign="top" | R844 miljard (Desember 2021) |- !Totale skuldlas |R4&nbsp;000 miljard (2022/2023 geskat) |- ! align="left" valign="top" |Staatsinkomste | valign="top" |R1&nbsp;770 miljard (2022/2023 geskat) |- ! align="left" valign="top" |Staatsuitgawes | valign="top" |R2&nbsp;157 miljard (2022/2023 geskat) |} Die '''ekonomie van Suid-Afrika''' word as 'n ontwikkelende mark beskou. Dit is tans die wêreld se 39ste grootste ekonomie in terme van nominale [[bruto binnelandse produk]] (BBP) in dollars.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Volgens koopkragpariteit het die land die wêreld se 31ste grootste ekonomie.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Suid-Afrika se BBP per capita (in nominale dollars) lê 111ste op die lys van lande.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Die land se ekonomie word as die mees gevorderde in Afrika beskou, hoewel dit kleiner is as dié van Nigerië en Egipte.<ref>Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake. 2022. https://www.state.gov/u-s-relations-with-south-africa/</ref> Die Suid-Afrikaanse ekonomie is gediversifiseer en beskik oor die vasteland se grootste vervaardigingsektor, ʼn sterk mynbousektor, gevorderde finansiële dienste (wat onder meer Afrika se grootste handelsbank insluit), moderne infrastruktuur (soos lughawens, hawens en hoofweë) en is verantwoordelik vir die bykans die helfte van alle elektrisiteit wat in Afrika opgewek word. Die rand, Suid-Afrika se geldeenheid, was in 2019 (toe die laaste driejaarlikse opname gedoen is) die wêreld se 18de mees verhandelde geldeenheid – twee posisies hoër as in 2016.<ref>https://www.businessinsider.co.za/rand-trading-has-increased-by-182-most-of-it-is-outside-south-africa-2020-1</ref> Die grootste uitvoerbestemmings vir Suid-Afrikaanse produkte is [[China]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Duitsland]], [[Japan]] en die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=":19" /> Die vyf lande waarvan die meeste goedere na Suid-Afrika ingevoer word, is China, Duitsland, die Verenigde State, [[Indië]] en [[Saoedi-Arabië]].<ref name=":19" /> Suid Afrika is 'n lid van verskeie wêreldorganisasies wat handel en ekonomiese groei bevorder, insluitend die Internasionale Monetêre Fonds, die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], die [[Wêreldhandelsorganisasie]], die Afrika Vasteland Vryhandelsooreenkoms, die Gemeenskaplike Monetêre Gebied (wat ook Namibië, Lesotho en Eswatini insluit), en die Suider-Afrikaanse Doeane-unie. == Minerale rykdom en landbou == Die land se ekonomie word deur 'n oorvloed van natuurlike hulpbronne aangevuur. Die ontdekking van [[Diamantbedryf|diamante]] in die Kimberley-omgewing in 1867 en van goud in die Witwatersrand in die 1880’s het die basis vir Suid-Afrika se ekonomiese ontwikkeling gelei.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining</ref> Vandag beskik die land oor 88% van die wêreld se platinumreserwes, 80% van die mangaanreserwes, 72% van die chroomreserwes en 13% van die goudreserwes.<ref name=":20">Universiteit van Witwatersrand. https://www.wits.ac.za/wmi/about-us/the-south-african-mining-sector/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901105222/https://www.wits.ac.za/wmi/about-us/the-south-african-mining-sector/ |date= 1 September 2023 }}</ref> Die Witwatersrand bly die wêreld se grootste goudreserwebron.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Suid-Afrika beskik ook oor 10% van die wêreld se titaanreserwes, 25% van die sirkoniumreserwes, 40% van die vermikulietreserwes en 17% van veldspaltreserwes.<ref name=":20" /> Benewes die minerale rykdom van Suid-Afrika, is die land se ander primêre sektor, landbou, 'n belangrike bedryf wat inskakel by vervaardiging, op grootskaal mense in diens neem en bydra tot die land se tegnologiese vooruitgang. Die Suid-Afrikaanse landboubedryf is steeds 'n netto uitvoerder van produkte – dit beteken die land voer meer landbouprodukte uit as in.<ref name=":21">[https://www.futuregrowth.co.za/insights/sa-s-agriculture-sector-a-key-driver-of-economic-growth/ Futuregrowth Asset Management. 2021.] </ref> Gedurende 2020 het die uitvoer van Suid-Afrikaanse landbouprodukte $10.2 miljard beloop, oftewel 3% meer as in 2019.<ref name=":21" /> In 2020 het die invoer van landbouprodukte met 8% gedaal en bygedra tot die 26% styging in Suid-Afrika se landbou-handelsurplus.<ref name=":21" /> Die 10 grootste uitvoerprodukte, volgens waarde, in 2020 was sitrus, tafeldruiwe, wyn, appels en pere, mielies, neute, suiker, wol en vrugtesappe.<ref name=":21" /> == Finansiële dienste == Suid-Afrika het verder die grootste finansiëledienstebedryf in Afrika. Die [[Johannesburgse Effektebeurs]] (JSE) se markkapitalisasie was in 2020 gelykstaande met 313% van die land se BBP.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/CM.MKT.LCAP.GD.ZS?end=2020&locations=ZA&start=1975 Wêreldbank. 2020.]</ref> Groot internasionale maatskappye, soos BHP (gediversifiseerde mynbou), Prosus/Naspers (internethandel), Anheuser-Busch InBev (bierbrouer), British American Tobacco (tabak), Glencore (metaalverhandeling), Richemont (luuksegoedere), Anglo American (gediversifiseerde mynbou) en South32 (gediversifiseerde mynbou) is op die beurs genoteer.<ref>[https://www.sharedata.co.za/v2/scripts/Shares.aspx ShareData online. 2022.]</ref> Verskeie Suid-Afrikaanse maatskappye het ná die aftakeling van apartheid en die oopstel van die land se ekonomie hul fokus internasionaal gewend. Van hierdie maatskappye sluit in Anglo American, MTN, Vodacom, Standard Bank, Gold Fields, Sasol en Sappi. Suid-Afrikaanse banke, vernaam die grootste vier Absa, FirstRand, Nedbank en Standard Bank, het almal ná 1994 hul bedrywighede in Afrika uitgebrei. Standard Bank, die vasteland se grootste bank volgens bates, het bedrywighede in 20 ander Afrikalande.<ref>[https://www.standardbank.com/sbg/standard-bank-group/contact-us/ourfootprint Standard Bank. 2022.]</ref> FirstRand, wat First National Bank en Rand Merchant Bank insluit, het bedrywighede in agt ander Afrikalande en die Verenigde Koninkryk.<ref>[https://www.firstrand.co.za/the-group/presence-in-african-region-and-other-markets/ FirstRand. 2022.]</ref> Absa het in agt ander Afrikalande besighede,<ref>[https://www.absa.africa/absaafrica/about-us/country-operations/ Absa. 2022.]</ref> terwyl Nedbank deur sy 20% aandeelhouding in die Togolese Ecobank ʼn teenwoordigheid in 39 ander Afrikalande het.<ref>[https://www.nedbank.co.za/content/nedbank/desktop/gt/en/aboutus/about-nedbank-group/our-partners/ecobank-nedbank-alliance.html Nedbank. 2022.]</ref> == Mees gevorderde ekonomie in Afrika == [[Lêer:Joburg top.jpg|duimnael|links|Die sentrale sakekern van Johannesburg. Die [[metropool]] van Gauteng is in die ekonomiese hartland van Suid-Afrika geleë]] Alhoewel Suid-Afrika se ekonomie in vergelyking met die ontwikkelde Westerse lande nog steeds klein is, word die land in Afrika-verband as 'n ekonomiese reus beskou. Sy bruto geografiese produk (BGP) is vier keer so groot as dié van sy buurstate in Suidelike Afrika en verteenwoordig sowat 25 persent van die hele Afrika se BGP. Suid-Afrika spog met die belangrikste nywerheidsektor op die vasteland wat 40 persent van Afrika se totale nywerheidsproduksie oplewer, ontgin 45 persent van Afrika se minerale en wek meer as die helfte van Afrika se elektrisiteit op. In teenstelling met ander Afrikalande het Suid-Afrika sedert die middel van die 17de eeu oor 'n wit bevolking beskik wat sedert die laat 19de eeu 'n moderne kapitalistiese ekonomiese stelsel en infrastruktuur ontwikkel het. Land- en mynbou was die basis van die industrialisering, en vandag beskik die land reeds oor 'n hoogs ontwikkelde nywerheids- en dienstesektor. Sy bankstelsel behoort tot die modernstes ter wêreld, terwyl die Johannesburgse aandelebeurs volgens sy markkapitalisasie tot die 20 grootstes wêreldwyd behoort. Suid-Afrika se nywerhede is in vier groot metropolitaanse gebiede gekonsentreer: [[Johannesburg]], [[Pretoria]] en [[Vereeniging]]-[[Vanderbijlpark]] (provinsie [[Gauteng]]), die kusgebied van [[Durban]] en [[Pinetown]] (provinsie [[KwaZulu-Natal]]), die Kaapse Skiereiland met [[Kaapstad]] (provinsie [[Wes-Kaap]]) en die gebied van [[Gqeberha]] (voorheen Port Elizabeth) en [[Uitenhage]] in die provinsie [[Oos-Kaap]]. As die finansiële en nywerheidsentrum van Suid-Afrika lewer Gauteng sowat 30 persent van die nasionale BGP op. === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:Canal walk cpt.jpg|duimnael|''[[Canal Walk]]''-winkelsentrum in Kaapstad. Privaatverbruik vervul 'n steeds belangriker rol in die land se ekonomie]] Die mynbousektor lewer tans 8,3 persent van Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) op en verskaf werk aan meer as 'n halfmiljoen mense, waaronder talle werknemers met laer kwalifikasies. Verkope van minerale en ander mynbouprodukte lewer meer as 'n derde van die totale waarde van die land se uitvoere op. Die finansiële sektor lewer die grootste bydrae tot die Suid-Afrikaanse BBP met sy aandeel van 19,3 persent. Die bedryf steun op 'n hoogs ontwikkelde bank- en versekeringswese en die Johannesburgse Effektebeurs ([[JEB]]). Die JEB se daaglikse omset is groter as dié van alle ander effektebeurse op die vasteland van Afrika in 'n periode van enkele maande. Verwerkende nywerhede dra 11,1 persent tot die BBP by, maar sal oor die lang termyn deur vinnig stygende energiekoste, die gebrek aan geskoolde mannekrag en sterk mededinging uit die [[Volksrepubliek China]] onder sterk druk geplaas word. Privaat (sowat 60 persent van die BBP) en staatsverbruik het sedert 1994 steeds belangriker ekonomiese faktore geword. Sedert die ekonomiese krisis van 2008/2009 het beleggings van die privaat sektor egter afgeneem. Teen die agtergrond van die regering se langtermynbeleid van ekonomiese bemagtiging van voorheen benadeeldes sal die staat gaandeweg 'n sterker rol as werkgewer en belegger speel. Openbare ondernemings sal hierin 'n sentrale rol vervul. Die belangrikste staatsondernemings is Eskom (monopolie op kragopwekking), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (''South African Airways'', lugredery), [[Sasol]] (olieproduksie, chemiese aanlegte), Denel (wapentuig) en [[Transnet]] (vervoer). === Bydraes tot die BBP === {| class="wikitable" ! Bedryf<ref name="Germany Trade and Invest">{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/PUB/2012/11/pub2012112680241_159400.pdf ''Germany Trade and Invest'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ! 2011 ! 2014 ! 2016 |---- |- | Mynbou en nywerhede | 26,1% | 25,4% | 25,0% |---- |- | Handel, gastronomie, hotelbedryf | 14,5% | 14,8% | 15,2% |---- |- |Vervoer, logistiek, kommunikasie | 8,2% | 10,0% | 10,0% |---- |- |Boubedryf | 4,5% | 4,1% | 4,0% |---- |- |Land- en bosbou, vissery |2,4% |2,5% | 2,4% |---- |- |Ander |44,3% |43,2% | 43,4% |} == Ekonomiese beleid == Suid-Afrika se ekonomiese strategie steun op 'n ope ekonomie-beleid wat onder meer die verlaging van invoertariewe, die afskaling van subsidies, 'n markgerigte en mededingende wisselkoers en ekonomiese integrasie behels. Die land is onder meer by die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) betrokke en het 'n vryehandelsooreenkoms met die [[Europese Unie]] beding. Die belangrike veranderings op makro-ekonomiese vlak word sedert 1994 in 'n hoër groeikoers van die land se bruto nasionale produk (BNP), 'n laer inflasiekoers (wat in 1999 met 5,3 persent sy laagste vlak in dertig jaar bereik het) en 'n dalende begrotingstekort (weerspieël. Die samestelling van Suid-Afrika se BNP het in 2004 gunstig met dié van ander nywerheidslande vergelyk. Die tersiêre of dienstesektor se bydrae was 64,9 persent, die sekondêre of nywerheidssektor was die tweede belangrikste met 24,5 persent, en die primêre sektor se bydrae, wat onder meer land- en mynbou behels, het 10,6 persent beloop.<ref>{{en}} Gilroy, Bernard Michael; Gries, Thomas en Naudé, Willem A. (uitgewers): ''Multinational Enterprises, Foreign Direct Investment and Growth in Africa. South African Perspectives''. Heidelberg (Duitsland): Physica 2005, bl. 166</ref> === Die GEAR-program === In 1996 het die Suid-Afrikaanse regering sy nuwe model van makro-ekonomiese beleid, GEAR ("Growth, Employment and Redistrubition"), begin toepas wat die vroeëre modelle van binnewaarts gerigte en dikwels staatsbeheerde ekonomiese ontwikkeling soos die ''[[Bothanomics]]'' van die 1980's vervang het. Die GEAR-program het die privaatsektor as die dryfkrag agter die ekonomiese groei van die land geïdentifiseer en daarnaas ook die volledige integrasie van Suid-Afrika in die globale ekonomie behels. Die program was veral daarop gemik om van Suid-Afrika 'n gewilde bestemming vir [[regstreekse buitelandse belegging]]s te maak. Vryehandelooreenkomste soos dié met die Europese Unie en die SAOG sou in die nabye toekoms deur 'n soortgelyke ooreenkoms met die Suid-Amerikaanse [[Mercosur]]-lidstate uitgebrei word. Die mededingendheid van die Suid-Afrikaanse ekonomie is as een van die sleutelfaktore aangewys om buitelandse beleggers te lok, en volgens die Wêreldekonomiese Forum (WEF) se jaarlikse verslag is Suid-Afrika na [[Tunisië]], [[Mauritius]], [[Botswana]], [[Namibië]], [[Marokko]] en [[Egipte]] die sewende mees mededingende ekonomie in Afrika.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 249</ref> [[Lêer:ABSA Centre in Cape Town, South Africa.jpg|duimnael|links|Kantoor van Absa in [[Kaapstad]]. Die verkoop van Sanlam se Absa-aandele aan die Britse Barclays Bank-groep was tot dusver die grootste buitelandse belegging in Suid-Afrika]] Die begrotingstekort het tussen 1994 en 1999 veral danksy die privatisering van staatsbeheerde maatskappye soos byvoorbeeld Telkom en Sun Air van 8 tot 1,9 persent verminder. Die regering se privatiseringsbeleid het in die fiskale jaar 1996/97 'n aanvang geneem en die verkoop van aandele van staatsbeheerde ondernemings (wat op die Suid-Afrikaanse mark dikwels as monopoliste optree) behels, waaronder [[Eskom|ESKOM]] (elektrisiteit), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL), Transnet (pad- en spoorwegvervoer) en [[Telkom]] die enigste telefoondiens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] met landlyne). Die regering het daarnaas in 1999/2000 ook begin om die selfoonmark te dereguleer en 'n derde lisensie vir 'n diensverskaffer beskikbaar gestel. Die volume van regstreekse buitelandse beleggings (RBB) sal 'n meer beslissende rol speel in die ekonomiese ontwikkeling van die land. Die privatiseringsbeleid het veral RBB uit lande soos die [[Verenigde State]], [[Maleisië]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Duitsland]], [[Japan]], [[Switserland]] en die [[Republiek van Ierland]] gelok. Nogtans het die vloei van RBB na Suid-Afrika in 1997 volgens die Industrial Development Corporation (IDC) net 0,4 persent van die wêreldwye vloei van RBB beloop.<ref>{{en}} South African Business Guidebook 1999–2000, 4de uitgawe, WriteStuff Publishing 2000, bl. 88</ref> Hierdie syfer was baie ongunstig in vergelyking met ander ontwikkelende lande. In die tydperk tussen 1994 en 1999 het regstreekse buitelandse beleggings in [[Brasilië]] VS$ 106 per capita, in [[Argentinië]] VS$ 252 en in [[Chili]] selfs VS$ 333 beloop, terwyl daar in Suid-Afrika net VS$ 32 per capita belê en daarnaas selfs 'n netto kontantuitvloei van beleggings ter waarde van VS$ 1,6 miljard aangeteken is.<ref>{{en}} Naudé, W. en Krugell, W. (Noordwes-Universiteit, Suid-Afrika): ''Human Resource Development: A Sine Qua Non for Foreign Direct Investment in South Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl.249–250</ref> Hiervoor was veral die internasionale aktiwiteite van Suid-Afrikaanse [[multinasionaal|multinasionale]] ondernemings soos [[Anglo-American Corporation]], [[BHP Billiton]], [[Ou Mutual]], Suid-Afrikaanse Brouerye (tans [[SABMiller]]) en Dimension Data verantwoordelik.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005) bl. 167</ref> Dimension Data het sy bedrywighede na 36 lande op vyf vastelande uitgebrei. Anglogold, die grootste goudprodusent en tweede grootste mynboumaatskappy ter wêreld, het in 2003 die Australiese maatskappy Acacia Resources gekoop en produseer daarnaas ook in lande soos Argentinië, Brasilië en die Verenigde State.<ref>{{en}} Lohse, Maren en Barkemeyer, Rena: ''Stop and Go am Kap''. In: Aktienresearch, nommer 23, 31 Mei 2000, bl. 80–83</ref> Suid-Afrikaanse ondernemings soos SABMiller, [[Sappi]] Bpk. en Barlow Bpk. verskyn op die UNCTAD se lys van die 50 grootste multinasionale maatskappye uit ontwikkelende lande.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 161</ref> Alhoewel die Britse bankmaatskappy Barclays in 2005 'n beherende aandeel in die Suid-Afrikaanse [[Absa|Absa Groep]] bekom het in 'n transaksie ter waarde van VS$3 miljard,<ref>{{af}} [http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html Sake24 Marknuus, 19 Julie 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930202206/http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html |date=30 September 2007 }}</ref> wat die grootste regstreekse buitelandse belegging in Suid-Afrika verteenwoordig, bly die feit dat die meeste RBB net gebruik word om bestaande Suid-Afrikaanse maatskappye of hulle aandele te koop nog steeds kommerwekkend. Die jaarlikse groeikoers van die Suid-Afrikaanse BNP was in die tydperk tussen 1998 en 2000 laer as die 4 persent wat in die GEAR-program beplan was en het slegs 'n gemiddelde 2,7 persent beloop en het die lae RBB weerspieël wat in hierdie periode net VS$3 miljard beloop het. Die meeste wêreldwye RBB het nog steeds na Oos-Asiatiese lande gevloei. '''Vorms van regstreekse buitelandse beleggings in Suid-Afrika (1994–1999)'''<ref>{{en}} Gilroy/Gries(Naudé (2005), bl. 252</ref> {| class="wikitable" ! Vorm ! Gemiddelde jaarlikse persentasie 1994–1999 |---- |- | Samesmeltings en oornames | 60,4% |---- |- | Uitbreiding | 17,3% |---- |- | Nuwe beleggings | 16,7% |---- |- | Finansiële beleggings | 4,5% |---- |- | Voornemens | -3,1% |---- |- | Likwidasies | 0,6% |---- |- | Disinvestering | -1,5% |} == Ekonomiese ontwikkeling == {{Hoofartikel|Geskiedenis van die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika}} === Oorspronge van 'n verdeelde samelewing === Suid-Afrika word dikwels uitgebeeld as 'n verdeelde samelewing waarin 'n klein klas van besittendes teenoor 'n arm meerderheid staan. Alhoewel hierdie soort stellings die probleem moontlik oorvereenvoudig, het die groot ongelykhede in inkomsteverspreiding hul oorsprong in die laat 19de eeu toe die ontwikkeling van Suid-Afrika se eie vorm van kapitalisme ná die begin van diamante-ontginning in 1867 en goudmynbou in 1886 dramaties begin versnel het.<ref>{{en}} Hein Marais: ''South Africa: Limits to Change. The Political Economy of Transition''. Herdrukte uitgawe. Kenwyn, Londen en New York: UCT Press 2008, bl. 8</ref> Klein eilande van handels- en agrariese kapitalisme is al vroeër in kusgebiede gevestig wat deur die Britte gekoloniseer is, terwyl die Afrikanerbevolking in binnelandse Suid-Afrika nog steeds in 'n voor-kapitalistiese ekonomie geleef het, net soos onafhanklike swart boere in gebiede wat nog nie deur blankes oorheers is nie. As kolonie was Suid-Afrika voor die ontwikkeling van sy mynboubedryf niks meer as 'n geopolities belangrike besitting nie, 'n gebied dus waar die Britte as koloniale moondheid hulle tot die oorheersing van relatief klein kusgebiede kon beperk. Toe diamante en goud ontdek is, is die Kaap se ware ekonomiese potensiaal vir die eerste keer onthul. Tegelykertyd is die ekonomiese ontwikkelingskoers vir die volgende eeu vasgeskryf. Danksy 'n groot invloei van Britse kapitaal is Suid-Afrika se mynboubedryf op die wêreldkaart geplaas. Saam met die ontstaan van dié hoogs gesentraliseerde bedryf het groot getalle geskoolde en halfgeskoolde immigrante uit Europa na Suid-Afrika gestroom sodat die persentasie blanke inwoners tot baie hoër vlakke as elders op die Afrikavasteland gestyg het. Swart Suid-Afrikaners se bydrae tot die ekonomiese ontwikkeling het beperk gebly tot die voorsiening van ongeskoolde mannekrag, waarby die goed georganiseerde blanke arbeidsbevolking alles gedoen om hierdie erge ongelykheid met administratiewe maatreëls en wette vas te skryf. Die ongewone alliansie tussen blanke werkers en Suid-Afrika se kapitalistiese klas sou voortduur tot in die 1970's, net soos die fokus op mynbou en landbou wat van die land se nywerheidsektor 'n marginale bedryf gemaak het. Dit het eers later, veral gedurende die Tweede Wêreldoorlog, stewige groei getoon. === Die Britse Ryksuitstalling van 1936 === Die Britse Ryksuitstalling, wat nog in dieselfde in Johannesburg gehou sou word – en dus vir die eerste keer buite die Verenigde Koninkryk – het, net soos die vinnige pas van groei en ontwikkeling in Suid-Afrika, sentraal gestaan in 'n toespraak wat op 23 Januarie 1936 deur Lord Riverdale of Sheffield in die ''British Empie Club'' gelewer het. Een jaar tevore het Suid-Afrikaners die 25ste jaardag van die stigting van die Unie van Suid-Afrika gevier. Die kwarteeu tussen 1910 en 1935 is deur 'n ongewone demografiese ontwikkeling gekenmerk wat die blanke bevolking met meer as vyftig persent laat styg het, teenoor 'n groeikoers van meer as veertig persent vir Suid-Afrikaners van nie-Europese afkoms. Dié aanwas het gepaard gegaan met 'n ongekende groei in die vrugte- en mynboubedryf. So het die uitvoer van vars vrugte na die Verenigde Koninkryk van 'n jaarlikse gemiddeld van ₤15&nbsp;000 voor die Eerste Wêreldoorlog gestyg tot ₤2&nbsp;270&nbsp;000 in 1934. Ook die nywerheidsektor het in daardie periode groot vordering getoon. Suid-Afrika was destyds die tweede belangrikste uitvoermark vir Britse goedere na Brits-Indië, met uitvoere ter waarde van ₤32 miljoen in 1934. In die volgende jaar het 49 persent van Suid-Afrika se invoere uit die Verenigde Koninkryk gekom. Met die oog op 'n verdere uitbreiding van handelsbande is die besluit geneem om die eerste Britse Ryksuitstalling buite die Britse Moederland in Suid-Afrika se nywerheidsmetropool Johannesburg te hou.<ref>{{en}} [http://www.nature.com/nature/journal/v137/n3457/abs/137182a0.html ''Empire Exhibition at Johannesburg''. In: ''Nature'' 137, 182–182, 1 Februarie 1936]</ref> === Groeifase ná die Tweede Wêreldoorlog === Suid-Afrika se mineraalskatte, goedkoop mannekrag, tegniese kundigheid en immigrasie van gekwalifiseerdes uit oorsese lande het ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] die basis vir 'n langdurige en stabiele groeifase gevorm wat tot 1974 sou duur. Die land se hoogs ontwikkelde mynbousektor en sy groeiende binnelandse mark was trekpleisters vir buitelandse beleggings. In die eerste helfte van die 1970's het die land miljarde met die uitvoer van [[goud]], [[mineraal|minerale]] en [[steenkool]] verdien, en met dié inkomste kon die land werkgeleenthede vir ongeskooldes in die mynbousektor net soos werkgeleenthede vir blankes in 'n vinnig groeiende staatsdiens bekostig. Die eerste oliekrisis in 1973 het Suid-Afrika in 'n langdurige resessie gedompel waarvan die land eers in 1979 herstel het. Ná die tweede oliekrisis het Suid-Afrika vanaf 1982 'n nog groter insinking beleef nadat pryse vir minerale op die wêreldmark skerp gedaal het. Die krisis het al hoe groter geraak deur die Amerikaanse dollar se dramatiese waardeverlies – pryse vir goud, diamante en mineraaluitvoere op internasionale markte word juis in dié geldeenheid bereken. Steenkooluitvoere het gedaal nadat ruolie voortdurend goedkoper geword het. Sodoende het die land met 'n voortdurende tekort aan buitelandse valuta te kampe gehad. Die bruto binnelandse produk het ingekrimp, die per-capita-inkomste het tussen 1981 en 1987 met 'n jaarlikse gemiddeld van 1,7 persent afgeneem, terwyl inflasiekoerse skerp gestyg het. Die feit dat talle belangrike oorsese handelsvennote ekonomiese sanksies weens Suid-Afrika se beleid van rasseskeiding ingestel het as politieke komponent tot die krisis bygedra. === Ekonomiese vooruitsigte en ontwikkeling tot 2008 === [[Lêer:Durban harbor.jpg|duimnael|Durban is die besigste handelshawe op die vasteland van Afrika]] Teen die begin van die [[21ste eeu]] het die land nog voordeel uit sy politiese en makro-ekonomiese stabiliteit getrek. Die hoogs ontwikkelde infrastruktuur, finansiële bedryf en die groeiende nywerheids- en dienstesektor maak van die land 'n ekonomiese lokomotief vir Afrika. Suid-Afrikaanse ondernemings is tans die belangrikste beleggers op die vasteland. Lae rentekoerse en die vertroue van privaathuishoudings en -ondernemings in die ekonomie het veral die binnelandse vraag in die afgelope jare aangedryf. Die gemiddelde groeikoers het in die afgelope jare omtrent vier persent beloop, terwyl die inflasiekoers binne die bandbreedte van drie tot ses persent gebly het, soos deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] beplan. Die sterk rand het egter uitvoergerigte sektore soos die myn- en landbou onder toenemende druk geplaas. Met die verswakking van die rand se waarde teenoor die VSA-dollar en die euro sal uitvoere weer kan styg. In die volgende jare sal die gemiddelde groeikoers van die ekonomie na ramings steeds omtrent vier persent beloop. Die lae spaarsyfer van net 13 persent van die bruto binnelandse produk (BBP) vergelyk baie ongunstig met ander lande. Die Suid-Afrikaanse staat se skuldlas beloop tans sowat 35 persent van die BBP. Die hoë werkloosheidsyfer van veertig persent bly sorgwekkend. Die aantal werksgeleenthede in die mynbou neem steeds af, terwyl die staatssektor een van die belangrikste werkskeppers bly. === Ekonomiese ontwikkeling sedert 2008 === [[Lêer:Trevor Manuel.jpg|duimnael|upright|[[Trevor Manuel]], gewese minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie]] Ná 'n dekade van ekonomiese opswaai, waartydens groeisyfers van tot by vyf persent aangeteken is, het hierdie groei in 2008 as gevolg van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis verstadig tot 3,1 persent in 2008. Volgens die amptelike statistiese diens ''Statistieke SA'' het die Suid-Afrikaanse ekonomie in die vierde kwartaal van 2008 met 1,8 en in die eerste kwartaal van 2009 selfs met 6,4 persent gekrimp. Die land is sodoende vroeg in 2009 vir die eerste keer in 17 jaar in 'n resessie gedompel. Daar is druk op die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] uitgeoefen om sy rentekoers – wat met 7,5 persent in Augustus 2009 in vergelyking met ander lande relatief hoog was – te verlaag. Volgens 'n besluit van die Reserwebank, wat op 25 Junie 2009 geneem is, is hierdie koers nogtans voorlopig nie aangepas word nie, aangesien die inflasiekoers van 8,0 persent nie binne die bank se teiken van tussen 3 en 6 persent was nie. In sy nasionale [[begroting]] van 2009/10 het die destydse minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie, [[Trevor Manuel]], in Februarie 2009 vyf ekonomiese doelwitte gestel: * die bestryding van armoede, * 'n stabiele groei in werkgeleenthede en meer geleenthede vir beroepsopleiding, * die verhoging van Suid-Afrika se ekonomiese slaankrag en die bevordering van beleggings, * die oorkoming van struikelblokke vir gelyke kanse en * die beheer en beperking van die publieke skuldlas met die oog op toekomstige ontwikkeling. Die verwagte staatsinkomste sal 659 miljard ZAR, die staatsuitgawes 834 miljard ZAR beloop. Die staat sal onder meer in infrastruktuurprojekte (waaronder projekte in verband met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]) ter waarde van 787 miljard ZAR oor 'n periode van drie jaar, kragopwekking (60 miljard ZAR) en ekonomiese stimulering (waaronder 870 miljoen ZAR vir die land se motorbedryf) bestee. Die regering sal daarnaas ook openbare middele vir die oplossing van sosiale uitdagings aanwend en onder meer 140,4 miljard ZAR aan onderwys bestee. Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) het ná drie kwartale met negatiewe groei eers in die vierde kwartaal van 2009 weer met 3,2 persent gegroei. Vir die hele jaar is 'n negatiewe groei van 1,5 persent aangeteken, veral as gevolg van 'n laer binnelandse vraag en krimpende uitvoere. {| class="wikitable" ! Ekonomiese kernsyfers<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/cae/servlet/contentblob/608470/publicationFile/179062/Wirtschaftsdatenblatt_download.pdf ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Republiek van Suid-Afrika: Ekonomiese gegewens'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 |---- |- | Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard VS$) | 274,2 | 284,2 | 363,5 | 408,7 | 391,0 | 353,9 |---- |- | BBP per capita (KKP, in VS$) | 10&nbsp;403 | 10&nbsp;217 | 10&nbsp;541 | 10&nbsp;970 | 11&nbsp;302 | 11&nbsp;525 |---- |- |Reële groei van BBP in % | 3,6 | -1,5 | 2,9 | 3,1 | 2,5 | 1,9 |---- |- |Bevolking (in miljoene) | 48,69 | 49,32 | 49,99 | 51,77 | 51,20 | 52,80 |---- |- |Inflasiekoers (VPI, jaarlikse gemiddeld in %) | 11,5 | 7,1 | 4,3 | 5,0 | 5,6 | 5,7 |---- |- |Staatsverbruik (in %) | 30 | 33 | 32 | 32 | 32 | 32 |---- |- |Begrotingstekort (in % van die BBP) | -0,4 | -4,9 | -4,8 | -4,8 | -5,2 | -4,0 |---- |- |Tekort op die lopende rekening (in % van die BBP) | -7,2 | -4,0 | -2,8 | -3,3 | -6,1 | -5,8 |---- |- |Openbare skuldlas (in % van die BBP) | 23,4 | 27,4 | 31,3 | 35,1 | 35,4 | 39,7 |---- |- |Werkloosheid in % |21,9 |24,3 |24,0 |23,9 |24,9 |24,7 |} == Arbeidsmag == === Die bestryding van armoede === Suid-Afrika word as 'n middelinkomsteland geklassifiseer. Nogtans word die meeste Suid-Afrikaners volgens internasionale standaarde as arm beskou. Die inkomste van Swart huishoudings het tussen 2000 en 2005 met sowat 9 persent gestyg, en sedert 1994 het 'n bykomende nege miljoen mense toegang tot skoon water en 1,5 miljoen huishoudings toegang tot elektrisiteit gekry. Van Suid-Afrika se 10,7 miljoen huishoudings het in 2005 meer as drie miljoen nog steeds geen toegang tot elektrisiteit, en agt miljoen van sy 43 miljoen inwoners het geen regstreekse toegang tot skoon water nie. Daar het wél 'n herverdeling van inkomste plaasgevind. Tussen 1970 en 1990 het die Blanke bevolking se aandeel aan die totae inkomste van 71 tot 54 persent gedaal, terwyl Swart mense se aandeel tot 33 persent gestyg het. Die rykste tien persent van die bevolking was in 1975 merendeels Wit mense (95 persent), in 1996 egter nog net 22 persent. === Vigs === [[Lêer:HIV Epidem.png|duimnael|Suider-Afrika het die hoogste persentasie van MIV-besmette persone en Vigs-lyers wêreldwyd]] Vigs oefen 'n groot invloed op Suid-Afrika se ekonomie uit, aangesien tans sowat tien persent van die bevolking MIV-positief is. Die openbare gesondheidsektor se besteding sal na verwagting tussen 2005 en 2010 van ZAR 28 miljard tot 38 miljard groei, terwyl Suid-Afrika se bruto nasionale produk in 2010 17 persent of VS$ 22 miljard laer sal wees as gevolg van VIGS-sterftes en die koste vir die behandeling van siekes. Vigs sal waarskynlik ook die winsgewendheid van multinasionale maatskappye raak deur laer produktiwiteit, hoër koste vir nuwe aanstellings, 'n tekort aan mannekrag en die stygende koste vir mediese fondse, pensioene en sterftevoordel. 'n Tipiese Suid-Afrikaanse onderneming sal na ramings sowat 'n vyfde van sy personeel as gevolg van Vigs-sterftes verloor.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134">{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 134</ref> As mens in ag neem dat die president Thabo Mbeki nog steeds betwyfel dat daar 'n samehang tussen die MIV-virus en Vigs bestaan en sy minister van gesondheid 'n pamflet versprei het waarin Westerse lande beskuldig is dat hulle Vigs sou gebruik om Swart mense dood te maak is dit duidelik dat Suid-Afrikaanse ondernemings hulle eie maatreëls sal moet tref om die uitbreiding van Vigs te bestry. Van die maatskappye wat reeds hul eie programme in hierdie verband ingestel het is AngloGold (Suid-Afrika se grootste goudmynboumaatskappy), die brouery SABMiller en die papiervervaardiger Mondi.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134" /> Van AngloGold se werknemers (kantoorwerkers ingesluit) was 24 persent in 1998 MIV-positief, terwyl 53 persent aan seksueel oordraagbare siektes gely het. SABMiller het nie eers inligting in hierdie verband verstrek nie om nie sy bierverkope aan Suid-Afrikaanse verbruikers in gevaar te stel nie. Mondi het 'n opleidingsprogram ingestel sodat kollegas kan inspring sodra 'n werknemer siekteverlof toegestaan word, asook 'n gesondheidsprogram wat MIV-positiewe werknemers help om gesond te bly. Ander multinasionale ondernemings het begin om drie geskoolde werknemers in diens te neem vir elke gekwalifiseerde werksgeleentheid sodat siekes en oorledenes gou vervang kan word. Vigs begin ook die mediese fondse van ondernemings raak en dwing hulle om eerder eksterne diens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] in te skakel as om self personeel aan te stel. === Opgeleide mannekrag === Tussen 1970 en 1995 het die werkgeleenthede vir hoogs geskoolde vaklui met meer as 300 persent toegeneem, terwyl die vraag na laer geskoolde werkers in die nywerheids- en landbousektor met sowat 54 persent afgeneem het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 262</ref> Hierdie ontwikkeling het gepaard gegaan met die snelle groei van die tersiêre of dienstesektor en word ook weerspieël in die hoë verhouding van kapitaal tot mannekrag wat in die dienstesektor met 117 persent gestyg het. Die tegnolgiese vooruitgang en Suid-Afrika se toenemende integrasie het die struktuur van die nasionale ekonomie duidelik verander. Die aandeel van geskoolde werkers het tussen 1970 en 1997/98 van 38 tot meer as 57 persent toegeneem, terwyl ongeskoolde werkers se aandeel van 62 tot 43 persent verminder het. [[Lêer:SouthAfricaFieldwork21989.jpg|duimnael|Plaaswerkers (1989)]] Ondanks die skerp daling van die Suid-Afrikaanse rand se eksterne waarde in die jare 1996, 1998 en 2001 het daar geen volgehoue groei van uitvoere en gepaardgaande skepping van werkgeleenthede plaasgevind nie. In die periode tussen 1994 en 2000 het die aantal werkgeleenthede in die privaatsektor selfs met 15 persent verminder, en die werkloosheidsyfer is volgens 'n breër definisie op sowat 37 persent beraam. Beleggings in die privaatsektor het sedert 1994 feitlik onveranderd gebly en was in 2005 met 10,7 persent van die BGP selfs laer as in 1994. Dit is verbasend dat – alhoewel die winste van beleggings in Afrika in die periode tussen 1990 en 1994 sowat 60 persent hoër was as in ander ontwikkelende lande – baie min RBB na hierdie vasteland gevloei het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 248</ref> Net soos in ander Afrika-lande speel die knellende tekort aan opgeleide mannekrag 'n belangrike rol by hierdie probleem. Dit is net bedrywe soos vervoer en vervoertoerusting, telekommunikasie en inligtingstegnologie wat die meeste geskoolde vaklui benodig en waarop ook die meeste RBB gekonsentreer is. Dit is nog steeds Suid-Afrika se Blanke bevolking wat die meeste geskoolde werkers oplewer, maar tans kan die aanbod nie in die ekonomie se behoeftes voorsien nie. Die persentasie ingenieurs en ander tegnies opgeleide personeel het in Suid-Afrika tussen 1992 en 2004 van 3,6 tot minder as 2 persent van die totale beskikbare mannekrag gedaal, net soos die persentasie studente in natuurwetenskappe en ingenieurswese, wat in 1997 16 persent teenoor 1985 se 19 persent beloop het. Die aantal emigrante, waaronder baie hoogs opgeleide vaklui, word in die periode tussen 1989 en 1997 op meer as 200&nbsp;000 beraam, terwyl Suid-Afrika se huidige immigrasiewette plaaslike ondernemings die kans ontneem om groter getalle oorsese vaklui in diens te neem. Veral die inligtingsbedryf ondervind tans 'n knellende tekort aan opgeleide werknemers. Volgens 'n ondersoek van SAITIS (1999) het in 1998 31 persent van Suid-Afrika se IT-bestuurders, 29 persent van die programmeerders en 23 persent van die stelselontleders die land verlaat.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 264</ref> Die produktiwiteit van Suid-Afrikaanse werkers (dit wil sê die BNP per werker) het sedert 1995 met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 2,5 persent gegroei, maar is nog steeds laer as dié van mededingende nuwe nywerheidslande in Oos-Asië soos die [[Republiek China]] (+4,7 persent), [[Suid-Korea]] (+4,51 persent), [[Hongkong]] (+3,7 persent) en [[Singapoer]] (+3,0 persent). Die arbeidsproduktiwiteit is nou verbonde aan die verwerkingskoste per eenheid wat in Suid-Afrika se nywerheidsektor duidelik gestyg en sodoende die groei in produktiwiteit verlaag het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 263</ref> Hierdie ontwikkeling maak dit baie moeilik vir Suid-Afrikaanse ondernemings om op die wêreldmark mee te ding. Die probleem word ook deur 'n vergelyking van die nywerheidsektor se produktiwiteitsgroei in die tydperk tussen 1972 en 1990 met ander lande verduidelik: Terwyl dit in Suid-Afrika slegs 'n gemiddelde jaarlikse koers van 0,9 persent bereik het, het die groei in die [[Volksrepubliek China]] 9,7 persent, in Suid-Korea 8,2 persent, in Indonesië 7,6 persent en in die [[Republiek China]] 5,9 persent beloop. Die jaarlikse inkomste van 'n nywerheidswerker in 1993 was VS$ 9&nbsp;088 in Suid-Afrika teenoor VS$ 3&nbsp;550 in [[Zimbabwe]], VS$ 3&nbsp;311 in [[Botswana]] en VS$ 656 in die Volksrepubliek China.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005), bl. 263</ref> Suid-Afrika sal dus nie in staat wees om op die basis van lae arbeidskoste met hierdie ekonomieë mee te ding nie. == Infrastruktuur == Een van die min positiewe gevolge van die resessie, waarin Suid-Afrika in 2008/2009 gedompel is, was die laer kragverbruik van die mynbousektor en verwerkende nywerhede. Daar is dus geen kragtekorte meer aangeteken nie. Swak instandhouding, vaardigheidstekorte en die ontoereikende kapasiteit van bestaande kragsentrales sal in die volgende opswaaifase egter weer tot elektrisiteitsprobleme kan lei. Nuwe kragsentrales sal eers vanaf die jaar 2012 beskikbaar wees. Volgens die Internasionale Energie-agentskap (IEA) het Suid-Afrika se totale primêre energieverbruik in 2005 127,6 miljoen ton olie-eenhede beloop. === Elektrisiteit === Suid-Afrika is die vasteland se grootste kragopwekker en het teen die einde van 2021 'n geïnstalleerde kapasiteit van 55&nbsp;778 megawatt (MW) gehad.<ref name=":8">https://www.eskom.co.za/wp-content/uploads/2021/10/TDP_2021_-Public_Presentation_26_Oct2021.pdf</ref> Volgens [[Eskom]], die staatsbeheerde opwekker en transmissienetwerk, sal hierdie kapasiteit teen 2031 altesaam 84&nbsp;121 MW bereik, te danke aan meer wind- en son-krag asook die gebruik van gas as ’n brandstof vir elektrisiteitsopwekking.<ref name=":8" /> Ondanks die planne vir groter opwekkingsvermoë, gaan Suid-Afrika sedert 2008 gebuk onder sporadiese kragonderbrekings weens swak onderhoud by Eskom se verouderende steenkoolkragsentrales.<ref name=":9">[https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply. https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply.]</ref> Besteding aan instandhouding by Eskom se 30 kragsentrales is vir baie jare verwaarloos en van die redes daarvoor sluit in 'n stygende skuldlas, korrupsie en 'n gebrek aan vaardighede.<ref name=":9" /> Dit is veral die beweerde korrupsie wat by Eskom plaasgevind het, wat die maatskappy se finansiële vermoë ingeperk het. Bewerings van korrupsie by Eskom het onder die loep van die [[Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping]], onder leiding van adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]], gekom.<ref>https://www.statecapture.org.za/</ref> Kort ná die eerste kragonderbrekings Suid-Afrika in 2008 begin tref het, het die regering besluit om private kapitaal te lok ten einde die land se kragopwekkingsvermoë te vergroot. Hierdie nuwe kapasiteit sou van hernubare energiebronne gebruik maak. In 2010 loods Suid-Afrika se nasionale tesourie en die departement van minerale hulpbronne en energie die Kantoor vir Onafhanklike Kragprodusente en sluit 'n memorandum van verstandhouding met die Ontwikkelingsbank van Suider-Afrika ten einde hernubare kragprojekte te lewer.<ref>{{Cite web |url=https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303144235/https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |url-status=dead }}</ref> Die program is die Onafhanklike Kragprodusente Verkrygingsprogram (oftewel REIPPPP) gedoop. Teen einde Junie 2021 is 5&nbsp;250 MW se nuwe hernubare energie aan die nasionale transmissienetwerk gekoppel.<ref name=":10">IPP. Kwartaallikse verslag Junie 2021. https://www.ipp-projects.co.za/Publications</ref> Die program het sedert sy ontstaan reeds R41,8&nbsp;miljard se buitelandse belegging gelok en meer as 60&nbsp;000 werksgeleenthede tydens die boufase geskep.<ref name=":10" /> Totale belegging in die program beloop R209,7&nbsp;miljard vir 112 projekte.<ref name=":10" /> {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Verspreiding van tegnologie as deel van die regering se hernubare energieprogram<ref name=":10" /> |- | |'''Gekontrakteer''' |'''Operasioneel''' |- |'''Windkrag''' |3&nbsp;357 MW |2&nbsp;513 MW |- |'''Gekonsentreerde sonkrag''' |600 MW |500 MW |- |'''Fotovoltaïse sonkrag''' |2&nbsp;292 MW |2&nbsp;212 MW |- |'''Biomassa''' |74 MW |26 MW |- |'''Ander''' |99 MW |0 MW |} Suid-Afrika se elektrisiteitslandskap gaan dus deur 'n omwenteling waar daar van steenkoolbrandstof na hernubare bronne beweeg word. Die land steun steeds op steenkool vir ongeveer 88 persent van sy kragopwekking en is gevolglik die wêreld se veertiende grootste vrysteller van koolstofgasse.<ref>https://www.carbonbrief.org/the-carbon-brief-profile-south-africa</ref> Tydens die Verenigde Nasies se Raamwerk Konvensie oor Klimaatsverandering (VN Klimaatsverandering) se sitting in Parys, Frankryk in 2015, het Suid-Afrika hom verbind tot die vermindering van koolstofvrystellings.<ref>https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement/key-aspects-of-the-paris-agreement</ref> Tydens die 26ste sitting van die VN Klimaatsverandering in November 2021 in Glasgow, het die Verenigde State, Verenigde Konkryk, Frankryk, Duitsland en die Europese Unie finansiële steun ter waarde van $8,5&nbsp;miljard aan Suid-Afrika beloof ten einde sy energie-opwekking te ontkool.<ref>https://www.climatechangenews.com/2021/11/04/south-africa-8-5bn-finance-package-offers-model-ending-reliance-coal/</ref> In antwoord het President Cyril Ramaphosa 'n Taakspan vir Klimaatsverandering in die lewe geroep en in Februarie 2022 vir Daniel Mminele, 'n voormalige uitvoerende hoof van Absa-groep en adjunkgoewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank|Reserwebank]], as hoof daarvan aangestel.<ref>{{Cite web |url=https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303162442/https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |url-status=dead }}</ref> Vóór die Glasgow-beraad het die regering die wenners van die vyfde bodronde van die REIPPPP in Oktober 2021 aangekondig.<ref name=":11">Gwede Mantashe. Announcement by the minister of mineral resources and energy. 28 October 2021. https://www.ipp-projects.co.za/PressCentre{{Dooie skakel|date=Julie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Altesaam 25 projekte met opwekkingsvermoë van 2&nbsp;583 MW is gekies en sal na beraming R50&nbsp;miljard se belegging lok en ongeveer 13&nbsp;900 werksgeleenthede in die boufase skep.<ref name=":11" /> President Cyril Ramaphosa het in sy staasrede van Januarie 2022 gesê uitnodigings vir tenders vir die sesde bodronde sal voor die middel van die jaar uitgestuur word.<ref name=":12">https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-2022-state-nation-address-10-feb-2022-0000</ref> Die sesde bodronde sal na verwagting 'n verdere 2&nbsp;600 MW hernubare energie tot die land se kragpoel voeg.<ref name=":12" /> === Water === Suid-Afrika se waterinfrastruktuur bestaan uit verskeie instansies. Daar is nege staatsbeheerde waterrade in Suid-Afrika: [[Rand Water]], Umgeni Water, Overberg Water, Amatola Water, Bloem Water, Lepelle Northern Water, Magalies Water, Mhlathuze Water en Sedibeng Water.<ref name=":13">https://hsf.org.za/publications/hsf-briefs/understanding-water-issues-and-challenges-iii-water-boards-and-bulk-water-services</ref> Die [[Departement van Water en Sanitasie]] is die enigste aandeelhouer in elk van hierdie waterrade.<ref name=":13" /> Hierdie waterrade lewer grootmaatwater aan kliënte soos munisipaliteite, myne en nywerhede. Weens die swak beheer oor hierdie kritiese infrastruktuur, het die minister van water en sanitasie, [[Senzo Mchunu]], in Januarie 2022 gesê al die waterrade sal hersien word ten einde dienslewering te verbeter.<ref>https://www.engineeringnews.co.za/article/water-boards-to-be-reviewed-2022-01-27-1/rep_id:4136</ref> Waterrade gaan gebuk onder wanbestuur en plaaslike munisipaliteite wat nie hul waterrekenings kan betaal nie.<ref name=":13" /> Benewens die waterrade, is daar watergebruikersverenigings in die res van die land. Hierdie verenigings word ingevolge die Nasionale Waterwet (36 van 1998) gereguleer.<ref name=":14">Nasionale Waterwet. Hoofstuk 8. 1996. https://www.dws.gov.za/iwqs/nwa/tmp_Chapter_8.html</ref> Ingevolge hierdie wetgewing kan waterverbruikers binne 'n sekere geografiese area 'n vereniging skep indien daar 'n behoefte bestaan.<ref name=":14" /> 'n Vereniging word plaaslik deur waterverbruikers bestuur en beheer en is verantwoordelik vir die waterinfrastruktuur soos pypleidings en kanale.<ref name=":14" /> Gegewe dat Suid-Afrika 'n waterarm land is, is daar in die 1980's begin om op grootskaal water in Lesotho op te dam. Die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]], soos dit bekend staan, word deur die staatsbeheerde Trans-Caledon-tonnelowerheid bestuur.<ref name=":15">https://www.tcta.co.za/about-tcta/</ref> Die eerste fase van die projek is in 2003 afgehandel met die voltooiing van die [[Katsedam]], Mohale- en Mueladam. Tydens hierdie fase van die projek is daar ook 'n inlaattoring, 'n oordragtonnel en 'n hidrokragstasie gebou.<ref name=":15" /> Die eerste fase van die projek lewer 780&nbsp;miljoen m³ water per jaar aan die Vaalrivierstelsel wat hoofsaaklik aan Johannesburg water voorsien.<ref name=":15" /> Fase twee van die projek is in 2020 geloods en behels die bou van die 165m-hoë Polihalidam en 'n oordragtonnel van 37 kilometer lank.<ref name=":15" /> Hierdie fase van die projek sal vir 'n verdere 465&nbsp;miljoen&nbsp;m³ water aan die Vaalrivierstelsel sorg.<ref name=":15" /> Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se waterinfrastruktuur vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R123,8 milard sal beloop.<ref name=":2" /> === Paaie === Suid-Afrika beskik oor uitgebreide vervoerinfrastruktuur. Die land het ʼn geteerde padnetwerk van ongeveer 750 000 kilometer, die 10de langste in die wêreld.<ref name=":16">{{Cite web |url=https://www.transport.gov.za/roads |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304060801/https://www.transport.gov.za/roads |url-status=dead }}</ref> Paaie wat deur die verskillende vlakke van regering onderhou word, beslaan ʼn lengte van 618 081 kilometer.<ref name=":16" /> Die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap is verantwoordelik vir die instandhouding van 21 403 kilometer se hoofpaaie, waarvan verskeie tolpaaie is.<ref name=":16" /> Provinsiale regerings is verantwoordelik vir die instandhouding van die meeste paaie, naamlik 47 348 kilometer se teer- en 226 273 kilometer se grondpaaie.<ref name=":16" /> Metrorade en munisipaliteite is verantwoordelik vir die meeste paaie se instandhouding, naamlik 323 057 kilometer.<ref name=":16" /> Volgens die departement van vervoer is die totale vervangingskoste van Suid-Afrika se paaie R2 000 miljard werd.<ref name=":16" /> Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se paaie vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R199,8 milard sal beloop.<ref name=":2" /> Of hierdie besteding voldoende sal wees, is debateerbaar in die lig van die toestand van die land se paaie, veral provinsiale en munispale padnetwerke. In 'n verslag deur die konsultasiefirma Frost & Sullivan, wat in 2021 vrygestel is, is bevind dat 54 persent van die land se grondpaaie en 30 persent van die geteerde padnetwerk in "swak tot baie swak toestand" is.<ref name=":17">[https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition. https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition.]</ref> Dit is veral die provinsiale regerings van die Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes wat sukkel om hul padnetwerke te onderhou.<ref name=":17" /> == Internasionale handel en buitelandse beleggings == === Buitelandse handel in 2009 === Suid-Afrika se buitelandse handel het in 2009 met 24,66 persent afgeneem tot ZAR 1,06 miljard. Uitvoere het met 20,88 persent verminder tot ZAR 524 miljard, terwyl invoere 'n afname van 27,95 persent tot ZAR 540 miljard getoon het. Vanweë die laer invoere kon Suid-Afrika sy tekort op die handelrekening merkbaar verminder: terwyl nog in 2008 'n tekort van ZAR 87,7 miljard aangeteken is, het hierdie syfer aan die einde van 2009 nog net ZAR 16,4 miljard beloop. Een van die hoofredes vir die sterk dalende tendens van invoere was die laer nywerheidsproduksie. Gevolglik moes sektore soos die motorbedryf minder onderdele en halfverwerkte goedere uit die buiteland invoer. Uitvoere het 'n dalende tendens vertoon weens die laer vraag na Suid-Afrikaanse minerale en motors. Daarnaas het die koopkrag van groot dele van die Suid-Afrikaanse bevolking as gevolg van die globale finansiële en ekonomiese krisis merkbaar gekrimp.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie: Buitelandse handel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref> Nog in 2008 was Duitsland, die VSA en Japan die belangrikste handelsvennote van Suid-Afrika. Hierdie prentjie het moontlik in 2009 verander aangesien die [[Volksrepubliek China]] minder deur die globale resessie en die krimpende wêreldhandel geraak is en sodoende na verwagting Duitsland en die VSA verbygesteek het. === Uitvoere in 2012 === [[Lêer:Territorial waters - South Africa.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Suid-Afrika]] Wat die persentasie afsetgebied van die ingevoerde Suid-Afrikaanse goedere en dienste betref, is hierdie land se wêreldwye aanvraag en ekonomiese impak maar ''uiters gering''. In Europa maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste byvoorbeeld slegs '''1,36%''' ($8,3 miljard) van die [[Verenigde Koninkryk]] (2012) se totale invoere uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United Kingdom (2012)]</ref> Meer as die helfte van die Britse invoere uit Suid-Afrika bestaan uit diamante, goud en platinum.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/zaf/show/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Products that The United Kingdom imports from South Africa (2012)]</ref> So volg in dieselfde jaar ook [[Duitsland]] met slegs 0,52% ($5,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/deu/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Germany (2012)]</ref> [[België]]-[[Luxemburg]] 0,87% ($3,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/blx/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Belgium-Luxemburg (2012)]</ref> [[Nederland]] 0,49% ($2,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/nld/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The Netherlands (2012)]</ref> [[Italië]] 0,53% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ita/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Italy (2012)]</ref> [[Switserland]] 0,99% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/che/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Switzerland (2012)]</ref> [[Spanje]] 0,42% ($1,4 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/esp/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Spain (2012)]</ref> en [[Frankryk]] 0,19% ($1,2 miljard).<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/fra/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of France (2012)]</ref> In die Ooste maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste ook 'n klein persentasie van die totale invoere uit (2012): In [[China]] 0,69% ($9,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/chn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of China (2012)]</ref> [[Indië]] 2,03% ($9,1 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ind/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of India (2012)]</ref> [[Japan]] 0,8% ($6,33 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/jpn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Japan (2012)]</ref> [[Hongkong]] 1,23% ($5,84 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/hkg/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Hong Kong (2012)]</ref> [[Suid-Korea]] 0,43% ($2,11 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/kor/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of South Korea (2012)]</ref> en [[Thailand]] 0,99% ($1,9 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/tha/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Thailand (2012)]</ref> Suid-Afrikaanse goedere en dienste maak ook slegs 0,52% (VS$9,36 miljard) van die totale invoere van die [[Verenigde State van Amerika]] (2012) uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/usa/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United States (2012)]</ref> === Verenigde Koninkryk === Die Verenigde Koninkryk (VK) is die tweede belangrikste mark vir Suid-Afrikaanse uitvoerders, en met sowat 12 miljard Pond Sterling bly Britse maatskappye die belangrikste buitelandse beleggers in Suid-Afrika, terwyl ook sowat 200 Suid-Afrikaanse ondernemings filiaalmaatskappye in die VK het. Nege van die twintig belangrikste buitelandse maatskappye in Suid-Afrika het hulle hoofkwartier in die VK.<ref>{{en}} [http://www.info.gov.za/speeches/2006/06120615151003.htm ''South African Government Information – Deputy President Phumzile Mlambo-Ngcuka to pay working visit to London (6 Desember 2006)'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Duitsland === ==== Duitse multinasionale maatskappye in Suid-Afrika ==== Daar is hegte geskiedkundige en ekonomiese bande tussen die Bondsrepubliek Duitsland en Suid-Afrika wat oorspronklik reeds gedurende die 19de eeu gesmee is. Die ekonomiese betrekkinge weerspieël natuurlik ook die feit dat sowat dertig persent of een miljoen van Suid-Afrika se blanke inwoners van Duitse afkoms is.<ref>{{en}} Gilroy, B.M. en Bauer, N. (Universiteit van Paderborn, Duitsland): ''German Multinationals in Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 168</ref> Duitse ondernemings het al vroeg begin om in die Suid-Afrikaanse mynbou en handel te belê, en ook die meeste van die beduidende ''[[Randlords]]'' van die 19de eeu wat 'n rol by die ontwikkeling van die plaaslike goudmynbou gespeel het, was Duits-gebore Suid-Afrikaners.<ref>{{af}} Capstickdale, Lyonel: ''Grondleggers van Johannesburg''. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 31, nommer 11 (November 1986), bl. 6</ref> {| class="wikitable" ! Jaar ! Naam van maatskappy of persoonlikheid ! Bedrywighede |---- |- | 1795 | Dr. Friedrich Liesching |Vervaardiging van natuurlike medisyne |---- |- | 1823 | Dr. Otto Landsberg |Uitvoer van tabak |---- |- | 1839 | Josef en Adolf Mosenthal |Handelskompanjie |---- |- | 1852 | Hamburgse Kompanjie |Handelskompanjie |---- |- | 1868 | Siemens |Elektriese nywerheid in Kaapstad |---- |- | 1895 | AEG |Vervaardiging van elektriese komponente |---- |- | 1912 | Ernest Oppenheimer (Anglo American-korporasie) |Diamante-maatskappy |---- |- | 1930's | Mannesmann DEMAG |Staalnywerheid en steenkoolraffinadery |---- |- | 1948 | Volkswagen |Motorvervaardiging |---- |- | 1949 | Vereniging van Duitse Uit- en Invoerders |Voorloper van Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede |---- |- | 1950 | BASF se vennootskap met SASOL |Steenkool-tot-brandstof-projek |---- |- | 1958 | Mercedes-Benz, Oos-Londen |Motorvervaardiging |---- |- | 1962 | Lufthansa |Lugredery |---- |- | 1972 | BMW Groep |Motorvervaardiging |} '''''Die bedrywighede van Duitse maatskappye in Suid-Afrika'''''<ref>{{de}} Mundorf, Dirk: ''Bedeutung von Investitionen deutscher Industrieunternehmen für die Wirtschaft Südafrikas''. Europäische Hochschulschriften, Vol. 1361, Frankfurt am Main: Peter Lang Verlag 1993, bl. 108–112; Gütschleg, Dirk: ''Deutsche Unternehmen im neuen Südafrika''. Berlyn: Deutscher Industrie- und Handelstag (DIHT) 1999, bl. 12; uitgebrei deur Gilroy/Gries/Naudé (2005)</ref> Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede is daar sowat 600 Duitse maatskappye in die land met 'n totaal van 90&nbsp;000 werknemers. Die meeste Duitse ondernemings behoort tot die nywerheidsektor en spits hulle op bedrywighede soos masjienbou, elektroniese goedere, chemie, farmaseutiese produkte, metaalverwerking en motorvervaardiging toe.<ref>{{de}} Gütschleg (1999); Gilroy/gries/Naudé (2005), bl. 169</ref> Regstreekse beleggings het in 2008 3,3 miljard € beloop.<ref>{{de}} [http://www.bdi.eu/Suedafrika.htm ''Bundesverband der deutschen Industrie e.V.: Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702064147/http://bdi.eu/Suedafrika.htm |date= 2 Julie 2011 }}</ref> In 2016 is die regstreekse beleggings van 415 Duitse ondernemings in Suid-Afrika op €6,6 miljard beraam. Die netto-kapitaaltoevloei uit Duitsland het van €53 miljoen in 2016 gestyg tot €302 miljoen in 2017.<ref>[http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=suedafrika-buhlt-um-investitionen,did=1925098.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 6 Junie 2018: Südafrika buhlt um Investitionen. Besoek op 10 Julie 2018'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die handelsbetrekkinge tussen Duitsland en Suid-Afrika het in die 1960's beduidend verstewig, en daar is verwag dat die bedrywighede van Duitse maatskappye as gevolg van die vryehandelsoorenkoms tussen die Europese Unie en Suid-Afrika in die toekoms verder sal toeneem. Die meeste Duitse beleggings is 'n regstreekse gevolg van die groeiende inheemse mark in Suid-Afrika, en Duitsland was een van min belangrike nywerheidslande wat sy RBB selfs tydens die periode van politieke en ekonomiese onstabiliteit van die 1980's nog verhoog het, terwyl die meeste ander lande se multinasionale maatskappye hul onttrek het tydens die destydse disinvesteringsveldtog. Duitse maatskappye het 'n belangrike bydrae tot die opleiding van Bruin, Swart en Asiatiese werkers gelewer eerder as om voordeel uit die vroeëre rasseskeidingsbeleid te trek. Die beleggings in behuising, gesondheidssorg en beroepsopleiding was van groot waarde vir Suid-Afrika se sosio-ekonomiese ontwikkeling en het 'n stabiliserende rol in die tydperk van sanksies en handelsboikotte gespeel. Die Duitse motorvervaardigers BMW, Volkswagen en Mercedes-Benz het van Suid-Afrika 'n beskeie, maar suksesvolle, mededinger op die internasionale uitvoermark vir motors gemaak. Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede se tiende meningspeiling onder Duitse maatskappye in Suid-Afrika, wat in 2008 gehou is, het Duitse sakeleiers 'n meer pessimistiese houding teenoor Suid-Afrika se politieke en ekonomiese vooruitsigte ontwikkel.<ref>{{en}} [http://suedafrika.ahk.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/survey1.pdf Dr. Günter Past: ''10th Survey of German Enterprises in South Africa. Views, opinions, judgements, intentions and considerations with regard to politics and economy''. Kaapstad, September 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Terwyl daar sedert die laaste meningspeiling in 2006 meer in Suid-Afrika belê en ook meer werksgeleenthede geskep is, het vertroue in die regering merkbaar gedaal. Duitse ondernemings is veral bekommerd oor die toekomstige beskikbaarheid en koste van elektrisiteit en die instandhouding van die vervoerinfrastruktuur. Daarnaas blyk swart ekonomiese bemagtiging vir baie ondernemings 'n probleem te wees: 'n derde van alle deelnemende ondernemings het aangedui dat hulle hulself vanweë dié beleid moontlik aan Suid-Afrika sal onttrek. Byna elke tweede onderneming kla oor die koste wat aan swart ekonomiese bemagtiging verbonde is, terwyl hulle hoegenaamd geen voordele daaruit trek nie. ==== Duitse handel met Suid-Afrika ==== Duitsland is nog steeds die belangrikste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van kapitaalgoedere en tegnologie.<ref name="auswaertiges-amt.de">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref> Duitse uitvoere na Suid-Afrika het in 2006 met 10,5 persent gestyg tot €7,4 miljard, terwyl Duitsland se invoere uit Suid-Afrika self met 18 persent gestyg het tot €4,1 miljard. Naas tradisionele uitvoergoedere soos goud, steenkool en metale het die land begin om steeds meer verwerkte nywerheidsgoedere uit Suid-Afrika in te voer. Duitsland se uitvoere het veral bestaan uit masjiene, grondstowwe, nie-edele metale, yster en staal, voedselprodukte, motorvoertuie en -komponente, chemikalieë en elektrotegniese produkte.<ref name="auswaertiges-amt.de" /> In 2008 het Suid-Afrika goedere en dienste ter waarde van VS$ 8,2 miljard na Duitsland uitgevoer, terwyl invoere uit Duitsland VS$ 11,7 miljard beloop het. Duitsland was die belangrikste handelsvennoot van Suid-Afrika, nog voor die Verenigde State en Japan. Regstreekse Duitse beleggings in Suid-Afrika het aan die einde van 2011 €6,273 miljard beloop. In 2012 is 'n netto-afvloei van Duitse beleggingskapitaal ter waarde van €246 miljoen aangeteken. Regstreekse Suid-Afrikaanse beleggings in Duitsland het in 2012 €1,009 miljard beloop.<ref>{{de}} Bron: ''GTAI (Germany Trade and Invest), Wirtschaftsdaten kompakt: Südafrika. November 2013''</ref> {| class="wikitable" ! Jaar ! Uitvoere na Duitsland ! Invoere uit Duitsland<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 7 Maart 2014: Deutscher Handel mit Subsahara-Afrika ging 2013 zurück''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406191201/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html |date= 6 April 2014 }}</ref> |---- |- | 2011 | 6&nbsp;215,4 miljoen € | 8&nbsp;664,9 miljoen € |---- |- | 2012 | 5&nbsp;105,8 miljoen € | 8&nbsp;813,5 miljoen € |---- |- | 2013 | 4&nbsp;738,6 miljoen € | 8&nbsp;543,2 miljoen € |} == Dienstesektor == === Toerisme === {{Sienook|Toerismesyfers van Suid-Afrika}} [[Lêer:TheRanchResortPoolandLapaMay2010.JPG|duimnael|Bosveldkampe soos dié in Limpopo is gewilde toeristetrekpleisters]] Toerisme word deur die Suid-Afrikaanse regering as 'n arbeidsintensiewe sleutelsektor beskou – met 'n voorsieningsketting wat oor 'n verskeidenheid ander ekonomiese bedrywe strek. Dit is een van die ses werkdrywers wat in die regering se Nuwe Ekonomiese Groeiplan geïdentifiseer is.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc ''www.southafrica.info: South Africa's tourism industry. Besoek op 1 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321004012/http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc |date=21 Maart 2015 }}</ref> Volgens 'n ondersoek wat deur Standard Bank gedoen is, is [[toerisme]] tans die belangrikste bron van buitelandse valuta vir die land, met 'n inkomste van R 53,9 miljard (VS$ 5,232 miljard) in 2003 (of sewe persent van die bruto binnelandse produk) – nog voor die goudmynbou, wat R 35,3 miljard verdien het. Terwyl sake-, kulturele, eko-, paleo-, avontuur- en sporttoerisme reeds gevestig is, word nuwe velde soos wyn-, geneeskundige en plattelandse toerisme tans ontwikkel. Die toerismebedryf in Suid-Afrika het in 2009 R 189 miljard tot die nasionale ekonomie bygedra en verskaf tans werk aan sowat 1,2 miljoen mense, en daar word geraam dat met elke agt toeriste, wat die land kom besoek, een nuwe werksgeleentheid geskep kan word. Volgens die ''South Africa Yearbook 2002/03'' is daar 700 hotelle, 2&nbsp;800 gastehuise en meer as 10&nbsp;000 restourante in die land. In 2012 het 9,2 miljoen internasionale toeriste 'n besoek aan die land gebring, teenoor 8,3 miljoen in 2011 en 8,1 miljoen in [[2010]].<ref>{{en}} [http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf ''UNTWO Tourism Highlights, 2013-uitgawe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127174556/http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf |date=27 November 2013 }}</ref> Die toerismebedryf het in 2004 6,729 miljard VSA-$ se buitelandse valuta vir die Suid-Afrikaanse ekonomie verskaf.<ref>{{de}} Bron: World Tourism Organization. In: ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 705</ref> Suid-Afrika was in dié jaar reeds die gewildste toeristebestemming in Afrika, nog voor [[Tunisië]] (vyf miljoen toeriste) en [[Egipte]] (4,9 miljoen). === Bankbedryf === [[Lêer:00000-CornerHouse-National Bank Building-Cnr Simmonds & Market Streets-Johannesburg-s.jpg|duimnael|links|Nasionale Bank-gebou in Johannesburg]] Een van die merkwaardigste prestasies van die Suid-Afrikaanse ekonomie is die ontwikkeling van 'n hoogs gesofistikeerde bankbedryf wat van die land die finansiële leier in Afrika maak. Volgens die ''World Competitive Index'', wat deur die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] saamgestel en gepubliseer word, word Suid-Afrika tweede gelys ten opsigte van die beskikbaarheid van finansiële dienste en derde ten opsigte van die gesonde fondament van sy bankbedryf. Ondanks die hoogsmededingende mark – veral vir privaatkliënte – is daar volgens ''Finscope'' egter nog sowat nege miljoen Suid-Afrikaners wat nie oor hul eie bankrekening beskik nie. In 2013 het 3,5 miljoen privaatkliënte vir die eerste keer in hul lewe 'n bankrekening geopen.<ref>{{en}} [http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ ''EY Performance Portal: Why banks need to put the customer first. Besoek op 1 Februarie 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150214073749/http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ |date=14 Februarie 2015 }}</ref> [[Lêer:Downtown Joburg.jpg|duimnael|Trustbank-gebou in Johannesburg (in die middel van die foto)]] So word die Suid-Afrikaanse mark as besonder ingewikkeld beskou omdat banke na sowel die spesifieke finansiële behoeftes van meer veeleisende klante asook dié van ekonomies benadeeldes, wat min of geen ervaring met bankdienste het nie en hul spaargeld moontlik nog onder hul matrasse wegsteek, moet omsien. Die Suid-Afrikaanse bankbedryf, waaroor die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] (SARB) toesig hou, word deur vier hoofrolspelers oorheers – [[Nedbank]], [[Absa Group Limited|Absa Groep]], [[Standard Bank]] en [[Eerste Nasionale Bank|First Rand]] – wat sowel gewone asook beleggingsbankdienste aanbied. Die hertoetreding van leidende oorsese banke, wat ekonomiese bande met Suid-Afrika teen die middel van die 1980's as deel van die internasionale sanksieveldtog verbreek het, het sedert die middel van die negentigerjare vir taai mededinging op die mark gesorg. Banke, wat sake in die land doen en likwideitsprobleme ondervind, moet by die Reserwebank geld teen 'n fluktuerende rentekoers (repokoers) leen. Hierdie meganisme stel die SARB in staat om likwiditeitsvlakke in die bankbedryf te monitor. In 2014 was vir die eerste keer 'n Suid-Afrikaanse bank op staatshulp aangewese. Die vinnige en doeltreffende manier, waarop die SARB en ander finansiële instellings bystand aan die bankonderneming verleen het, is deur analitici as bewys vir die hoë gehalte van die land se finansiële stelsels en die toesighouding daaroor gewaardeer.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 16 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319155629/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html |date=19 Maart 2016 }}</ref> == Landbou == {{Hoofartikel|Landbou in Suid-Afrika}} [[Lêer:Persea americana fruits.JPG|duimnael|Suid-Afrika is tans die sewende grootste avokado-uitvoerland in die wêreld.]] Suid-Afrika se [[landbou]]sektor trek voordeel uit die land se groot [[oppervlakte]] van sowat 1,2 miljoen [[vierkante kilometer]] wat oor sewe verskillende klimaatsones van Mediterreense tot subtropiese en halfwoestyn-[[klimaat]] strek en 3&nbsp;000 [[kilometer]] se kuslyn insluit, die gepaardgaande groot biologiese verskeidenheid van plaaslike landbouprodukte en seekos, en die moderne infrastruktuur met sewe moderne [[seehawe]]ns en drie internasionale [[lughawe]]ns vir uitvoere. Landbouaktiwiteite sluit intensiewe graanverbouing en gemengde boerdery in; veral [[bees]]teelt in die [[Bosveld]] en [[skaap]]teelt in die droë landsdele. Naas [[mielie]]s, die tradisionele Suid-Afrikaanse [[stapelvoedsel]], word ook [[koring]], [[hawer]], [[hout]], suikerriet, [[sitrus]] en [[sonneblom]]me op groot skaal verbou. Alhoewel dertien persent van Suid-Afrika se oppervlakte geskik is vir graanverbouing, het slegs 22 persent van hierdie landbougrond groot potensiaal. Die res, in 'n land waar neerslae ongelyk verdeel is, is sterk afhanklik van voldoende watervoorrade, en sommige gebiede word gereeld deur droogtes geteister. Bykans vyftig persent van Suid-Afrika se watervoorraad word deur die landboubedryf verbruik, wat sowat 1,3 miljoen [[hektaar]] landbougrond onder [[besproeiing]] het. === Uitvoere === [[Lêer:Gauteng-Sheep Farming-001.jpg|duimnael|'n Skaapplaas in [[Gauteng]]]] Die plaaslike landbousektor lewer sowat 8 persent van Suid-Afrika se totale uitvoere op, met [[wyn]], sitrusvrugte, [[suiker]], [[druiwe]], [[mielies]], vrugtesappe, [[wol]] en seisoenale vrugte soos [[appel]]s, [[peer|pere]], [[perske]]s en [[appelkoos|appelkose]]. Ander belangrike uitvoerprodukte is [[avokado]]'s, [[suiwelproduk]]te, [[blom]]me, verwerkte voedsel, huide en [[vel]]le, [[vleis]], nie-alkoholiese dranke, [[pynappel]]s, ingemaakte vrugte en neute. Suid-Afrika is die wêreld se tweede grootste uitvoerland van pomelo's, die vierde grootste van [[pruim]]e, die vyfde grootste ten opsigte van pere en tafeldruiwe, die sewende grootste ten opsigte van avokado's en die agtste grootste ten opsigte van mielies en [[nartjie]]s. Daarnaas is tans ook kruiedranke en [[seekos]] vinnig groeiende markte in oorsese gebiede. Suid-Afrika se omgekeerde seisoene in vergelyking met [[Europa]] verseker dat die land 'n suksesvolle mededinger op die Europese markte kan wees. Suid-Afrika is die mees nabygeleë produsent van tuin- en sierplante vir Europese invoerders. Danksy die ooreenkoms oor wyn en alkoholiese dranke, wat Suid-Afrika met die Europese Unie aangegaan het, mag jaarliks 42 miljoen liter se wyn en alkoholiese dranke doeanevry na Europese bestemmings uitgevoer word. === Wynbou === {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse wyn}} [[Lêer:Whitewine - South Africa.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse [[witwyn]] in die Boland.]] Suid-Afrika se wynbougebiede in die provinsie Wes-Kaap trek voordeel uit die plaaslike Mediterreense klimaat en die gunstige invloede van die koue [[Benguela-stroom]]. Suid-Afrika is met 2,7 persent van die jaarlikse produksie, wat gelykstaan an 730 miljoen liter, tans die negende grootste wynprodusent ter wêreld. 4 406 wynprodusente en 561 wynkelderye was in 2004 in die land geregistreer en het sowat 340&nbsp;000 werkgeleenthede gebied. Suid-Afrika was in 2003 op sewe na die belangrikste wynprodusent ter wêreld met 885&nbsp;000 ton.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 653</ref> Die Kaapse Wynmakersvereniging ([[KWV]]) pronk selfs met die wêreld se grootste wynkelder in die [[Paarl]] – die wynlandgoed met 24 hektaar se wingerde kan tot by 121 miljoen liter wyn stoor.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm southafrica.info: ''Agriculture – South African Wines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027004125/http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm |date=27 Oktober 2007 }}</ref> Alhoewel die wynbou in die land 'n tradisie van meer as driehonderd jaar het, was sy uitvoere as gevolg van die internasionale isolering van Suid-Afrika tot by die 1980's baie beperk. Sedertdien het die vraag na Suid-Afrikaanse wyne veral in Sentraal-Europa skerp gestyg. Danksy die toenemende internasionale gewildheid van Suid-Afrikaanse wyne het die uitvoersyfers sedert die jare negentig skerp gestyg en beloop in 2002 reeds 220 miljoen liter (teenoor 'n skamele 25 miljoen in 1991). Die gewildste soorte op die internasionale mark is Chenin Blanc en Cabernet Sauvignon. == Mynbou == {{Hoofartikel|Mynbedryf van Suid-Afrika}} Die mynbousektor se bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) het in 2017 sowat 10,8 persent beloop. Suid-Afrikaanse mynbou-ondernemings het in 2017 465&nbsp;000 werknemers in diens gehad, 85&nbsp;000 minder as nog in 2012. Meer as 'n derde van die land se uitvoerinkomste word met onverwerkte minerale en ander hulpbronne verdien.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/suedafrika-node/wirtschaft/208402#content_1 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 11 Julie 2018'']</ref> === Goud === Suid-Afrikaanse goudmyne dra 4,2 persent by tot wêreldwye goudproduksie.<ref name=":02">Mineraleraad van Suid-Afrika. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Ondanks ʼn skerp afname in goudproduksie in die land, bly die Witwatersrand-kom die wêreld se grootste goudhulpbron. Gedurende 2019 is goudverkope van R72,5 miljard aangeteken, effe meer as 2018 se R70 miljard.<ref name=":02" /> Volgens die Mineraleraad van Suid-Afrika, die bedryfsorganisasie vir alle mynbouprodusente, het die werkerskorps in goudmynbou van 100 189 in 2018 tot 95 130 in 2019 afgeneem.<ref name=":02" /> “Indiensneming in die goudsektor het sedert die 1980’s afgeneem,” sê die raad. === Platinum === Suid-Afrika was in 2004 weer verreweg die belangrikste produsent van [[platinum]] met 163 ton, gevolg deur die [[Russiese Federasie]] (60,6 ton), Kanada (26,4 ton) en die Verenigde State (4,0 ton).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 658–659</ref> Hierdie vier lande was ook die grootste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] op die wêreldmark. Die grootste invoerders met sowat 25 persent elk is die VSA, die Volksrepubliek China, Japan en Wes-Europa. Platinum word veral vir die vervaardiging van uitlaatgas-katalisators in die motorbedryf (sowat 40 persent van die internasionale vraag), vir die slaan van munte en die vervaardiging van [[juweliersware]], in die elektroniese (hardeskywe in rekenaars), energie- ([[brandstofsel]]le) en in die [[Chemiese ingenieurswese|chemiese bedryf]] benodig. As gevolg van die hoë vraag uit sowel die Volksrepubliek China asook spekulante het pryse op die wêreldmark tussen 2003 en 2005 skerp gestyg en met VS$ 900 per fynons 'n nuwe rekordvlak bereik. Die motorbedryf het weens die hoë pryse begin om platinum met die nou-verwante metaal [[palladium]], wat teen laer pryse beskikbaar is, te vervang.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 630</ref> === Diamante === [[Lêer:Diamant sur kimberlite (République d'Afrique du Sud) 1.JPG|duimnael|'n Brokstuk kimberliet, die mineraal waarin natuurlike diamante voorkom]] [[Lêer:Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg|duimnael|Suiwer chroomkristalle (99,999%) naas 'n chroomkubus van 1cm³]] Die wêreldwye [[diamant]]emark word deur die Brits-Suid-Afrikaanse mynboumaatskappy [[De Beers]] se ''Central Selling Organization (CSO)'' oorheers, wat in 2004 65 persent van die markvolume beheer het. Dit sluit ook die meeste Russiese verkope van diamante in wat onlangs skerp gestyg het. Die mark is grotendeels onafhanklik van die jaarlikse ontginning, aangesien groot hoeveelhede diamante teruggehou word ter wille van prysstabilisering. Die wêreldwye diamantontginning het in 2006 194,81 miljoen karaat beloop (waarvan 93,291 miljoen karaat nywerheids- en 101,519 miljoen karaat sierdiamante). 15,37 miljoen karaat is in Suid-Afrika ontgin.<ref name="ReferenceA">{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009'', bl. 666</ref> === Chroom === Sowat 55 persent van die wêreld se [[Chroom|chromietertsvoorrade]] is in die [[Bosveldkompleks]] (provinsies Mpumalanga en Limpopo) gekonsentreer, en tans word bykans die helfte van die jaarlikse chromietertsproduksie in Suid-Afrika ontgin. Chroom speel 'n belangrike rol by die vervaardiging van vlekvrye staal en brandbestande materiale en word daarnaas ook in die chemiese bedryf gebruik. === Ystererts === Die internasionale vraag na [[yster]]erts het in 2004 skerp gestyg, veral danksy die snelgroeiende staalvervaardiging in Oos-Asiatiese lande soos die Volksrepubliek China. Die pryse op die wêreldmark het met tussen 30 en 40 persent gestyg; toekomstige prysverhogings is vanweë die beperkte aanbod en hoër vragtariewe vir seevervoer onvermydelik. Die wêreldwye ontginning het in 2003 1&nbsp;066,3 miljoen ton beloop, waarvan 37,3 miljoen in Suid-Afrika. Die gemiddelde Fe-gehalte van Suid-Afrikaanse ystererts is 64 persent en vergelyk gunstig met dié van die belangrikste mynboulande soos Brasilië (229,6 miljoen ton, 65 persent), Australië (210,7 miljoen ton, 62 persent) en die Volksrepubliek China (130,5 miljoen ton, 60 persent).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 629</ref> === Steenkool === Die [[Steenkool in Suid-Afrika|steenkoolbedryf]] het in 2019 altesaam 92&nbsp;230 werknemers in diens gehad teenoor 86&nbsp;647 in 2018.<ref name=":03">{{Cite web |url=https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304133606/https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |url-status=dead }}</ref> Dit verteenwoordig ongeveer een uit elke vyf mynwerkers in Suid-Afrika.<ref name=":03" /> Produksie van steenkool het in 2019 altesaam 258,9&nbsp;miljoen ton beloop teenoor 253&nbsp;miljoen ton in 2018.<ref name=":03" /> Totale verkope in 2019 was R139,3&nbsp;miljard.<ref name=":03" /> Die steenkoolbedryf het in 2019 sowat R61&nbsp;miljard aan die verkryging van goedere en dienste bestee, waarvan die meeste van plaaslike verskaffers was.<ref name=":03" /> === Uraan === [[Lêer:UraniumUSGOV.jpg|duimnael|Uraanerts]] Die ontginning van [[Uraan in Suid-Afrika|uraan]] in [[Suid-Afrika]] geskied hoofsaaklik as ʼn newe-proses van goud- en kopermynbou.<ref name=":04">Wêreld- Kernvereniging. 2022. https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-o-s/south-africa.aspx</ref> As sodanig is die land nie ʼn groot produsent van die mineraal nie. In 2019 het Suid-Afrika 346 ton uraan geproduseer.<ref name=":04" /> === Mangaan === [[Suid-Afrika]] beskik oor tussen 75% en 80% van die wêreld se geïdentifiseerde [[Mangaan in Suid-Afrika|mangaanreserwes]] en ongeveer 24% van die wêreld se totale reserwes, wat hoofsaaklik in die Noord-Kaap gevind word.<ref name=":0">Van Zyl, H.J., Bam, W.G. & Steenkamp, J.D. ''Identifying barriers faced by key role players in the South African manganese industry'', SAIIE27 Proceedings, 2016, p.2661-3. https://www.mintek.co.za/Pyromet/Files/2016VanZyl.pdf</ref> Daar is 22 mangaanmyne in Suid-Afrika, waarvan slegs vier op die Johannesburgse aandelebeurs genoteer is.<ref name=":1">https://www.miningweekly.com/article/south-africa-has-22-operating-manganese-mines-amaranthcx--2020-09-28</ref> Die getal werkers in mangaanmyne neem stelselmatig toe. In 2012 het mangaanmyne 6 812 werkers in diens gehad en teen 2019 het dit tot 10 032 gegroei.<ref name=":4">Statistiek SA. ''Mining Industry, 2019''. http://www.statssa.gov.za/publications/Report-20-01-02/Report-20-01-022019.pdf</ref> Die totale besteding deur hierdie myne binne die [[ekonomie]] het R22.6 miljard in 2019 beloop.<ref name=":4" /> == Nywerheidsektor == === Motorbedryf === [[Lêer:Flickr - plushev - Geneva2010 473.jpg|duimnael|''Joule'' was 'n elektriese motor wat deur ''Optimal Energy'' in Kaapstad ontwikkel, maar nooit bemark is nie. Vervaardiging is intussen gestaak]] [[Lêer:BMW X1 xDrive 20i (8561290933).jpg|duimnael|''BMW X1 XDrive 20i'']] Motorvervaardiging is een van die mees florerende bedrywe in Suid-Afrika. Die aantal plaaslikvervaardigde motors het van nagenoeg 390&nbsp;000 in 1995 gestyg tot 631&nbsp;921 in 2019 voordat dit tot 447&nbsp;218 in 2020 teruggesak het.<ref name=":3">NAAMSA|The Automotive Business Council. Bedryfsoorsig van die vierde kwartaal 2021. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/02/20220215-naamsa-4th-Quarter-Business-Review-2021.pdf</ref> Voertuigverkope word aangewakker deur verbruikers se neiging om meer nuwe voertuie te koop asook korter gebruiksiklusse en die stygende vraag van motorverhuurders wat groter getalle nuwe voertuie koop om in die behoeftes van toeriste en sakereisigers te voorsien. Selfs vóór die uitbreek van die Covid-19 pandemie vroeg in 2020 het nuwe voertuigverkope begin verlangsaam. Die Motorvervaardigings- en -ontwikkelingsprogram, wat in 2013 deur die departement van handel, nywerheid en mededigning geïmplementeer is, het voorsiening gemaak vir 'n verhoging van jaarlikse produksiesyfers tot 1,2 miljoen eenhede in 2020 tesame met hoër persentasies plaaslik vervaardigde onderdele. Die program behels dat motorvervaardigers sekere komponente in die produksie van voertuie tariefvry kan invoer.<ref name=":5">Departement van handel, nywerheid en mededinging. Voorlegging aan die Nasionale vergadering se portefeuljekomitee vir handel, nywerheid en mededinging. 2019. http://www.thedtic.gov.za/wp-content/uploads/Automotives.pdf</ref> Die program het ook voorsiening gemaak vir direkte kontantbetalings deur die nasionale tesourie aan voertuigvervaardigers wanneer nuwe projekte aangepak is.<ref name=":5" /> Motorvervaardigers soos [[BMW]], [[Ford]]/[[Mazda]], [[General Motors]], [[Mercedes-Benz]], [[Nissan]], [[Renault]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]] produseer voertuie in plaaslike aanlegte, terwyl verskaffers van motoronderdele soos Arvin Exhaust, Bloxwitch, Corning en Senior Flexonics ook oor hul eie vervaardigingsbasis in die land beskik. Ondanks die uitgebreide plaaslike vervaardiging van motors en die heffing van hoë invoertariewe, word 'n aansienlike persentasie van plaaslikverkoopte voertuie ingevoer. In 2020 het motorinvoere 203&nbsp;570 eenhede beloop. [[Duitsland|Duits-]] en plaaslikvervaardigde motors van [[Volkswagen]], [[Mercedes-Benz]] en [[BMW]] speel 'n belangrike rol in die Suid-Afrikaanse mark. Die Suid-Afrikaanse motorbedryf, die grootste nywerheidsektor in die land, is hoofsaaklik in twee provinsies saamgetrek, Gauteng en die Oos-Kaap. Die motorbedryf se bydrae tot die land se BBP het 4,9 persent in 2021 beloop.<ref>NAAMSA|The Autmotive Business Council. https://naamsa.net/industry-overview-2021/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133933/https://naamsa.net/industry-overview-2021/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref> terwyl dit 31&nbsp;708 werkgeleenthede aan die einde van Desember 2021 verskaf het.<ref name=":3" /> Wanneer ander insetvervaardigers van die motorbedryf in ag geneem word, styg die getal werksgeleenthede tot ongeveer 110&nbsp;000.<ref name=":6">NAAMSA|The Automotive Business Council. Statistiek vir nuwe voertuigverkope Februarie 2022. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/03/20220301-naamsa-Media-Release-New-Vehicle-Sales-Feb-2022.pdf</ref> Volgens die bedryfsorganisasie, NAAMSA|The Automotive Business Council, het voertuig- en -komponentuitvoere R175,7&nbsp;miljard, oftewel gelykstaande met 13,9 persent van totale uitvoere, in 2020 beloop.<ref name=":6" /> Dit maak die motorbedryf die land se vyfde grootste (uit 'n totaal van 104) uitvoersektor.<ref name=":6" /> Die belangrikste uitvoermarkte was die Europese Unie, die Verenigde State, Japan, Australië en Afrikalande soos Nigerië. Mercedes-Benz is die grootste uitvoerder - 90 persent van voertuie uit die Mercedes-C-klas en ligte vragvertuie is uitgevoer. Die belangrikste beleggers in die plaaslike motorbedryf tussen 2018 en 2020 was BMW en Toyota. BMW vervaardig sedert 2018 in plaas van die BMW 3-reeks die model BMW X3 in Suid-Afrika. Hiervoor is altesaam meer as €300 miljoen in die land belê. Toyota sal tot 2020 €350 miljoen in sy Durbanse aanleg belê waar die nuwe Hilux- en Fortuner-modelle vervaardig word. 500 nuwe werksgeleenthede is deur die Japannese motorvervaardiger en 'n verdere 1&nbsp;000 by plaaslike vervaardigers van motoronderdele geskep.<ref>WKO Außenwirtschaft Austria: ''Wirtschaftsbericht Südafrika''. Johannesburg: Außenwirtschaftscenter Johannesburg 2020, bl. 6. Aanlyn beskikbaar: [https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf ''Wirtschaftsbericht Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201123159/https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf |date= 1 Desember 2020 }}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" | VOERTUIGSTATISTIEKE IN SUID-AFRIKA<ref>NAAMSA|The Automotive Business Council. Handelstatistiek 2021. https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133937/https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref> |---- |- | | '''2016''' | '''2017''' | '''2018''' | '''2019''' |'''2020''' |---- |- | '''Nuwe vertuigverkope (getal)''' | 520&nbsp;581 | 531&nbsp;431 | 524&nbsp;772 | 508&nbsp;600 |357&nbsp;453 |---- |- | '''Waarde van uitgevoerde voertuie''' | R114&nbsp;miljard | R110,9&nbsp;miljard | R123,2&nbsp;miljard | R143,2&nbsp;miljard |R117&nbsp;miljard |---- |- | '''Nuwe voertuie ingevoer''' | 291&nbsp;492 | 293&nbsp;265 | 292&nbsp;197 | 290&nbsp;654 |203&nbsp;570 |} === Boubedryf === Suid-Afrika se boubedryf het die afgelope dekade, en veral na afloop van die [[Sokkerwêreldbeker 2010]], onder finansiële druk verkeer. Teen 2019 het eens groot name in die boubedryf, soos Group Five, vir sakeredding begin aansoek doen te midde van yl tenderaktiwiteit deur die staat.<ref name=":7">https://irr.org.za/media/cranes-are-disappearing-from-sa-skyline-2013-and-jse-2013-as-construction-sector-struggles-biznews</ref> Ander groot boumaatskappye, soos Raubex, Murray & Roberts, Afrimat en WBHO, het hul sake na ander lande, soos Australië, begin diversifiseer. Hierdie situasie is vererger deur strawwe mededinging vir boukontrakte in die private sektor wat veroorsaak het dat meer riskante projekte teen laer winsmarges aangeneem is.<ref name=":7" /> Die boubedryf is, soos in ander lande, afhanklik van ekonomiese groei en besteding op infrastruktuur. Groot projekte wat vóór 2010 afgehandel is, sluit die [[Gautrein|Gautrain]]-sneltrein (ongeveer R30&nbsp;miljard), die opknapping van Gauteng se snelweë (ongeveer R20&nbsp;miljard), die N4-oos-tolpad (R3,2&nbsp;miljard), die [[N3 (Suid-Afrika)|N3]]-tolpad (R3&nbsp;miljard), Inkosi Albert Luthuli-hospitaal in KwaZulu-Natal (R4,5&nbsp;miljard) en die Mangaung- en Makhado-gevangenisse (R3,6&nbsp;miljard) in.<ref name=":2" /> Kapitaalbesteding as persentasie van BBP is ’n uitstekende aanwyser van infrastruktuurontwikkeling in 'n land. Volgens hierdie maatstaf het kapitaalbesteding in 2008, vóór die aanbreek van die wêreldwye finansiële krisis 'n hoogtepunt bereik van 21 persent teenoor ’n mikpunt van 30 persent volgens die regering se Nasionale ontwikkelingsplan 2030.<ref name=":2" /> Sedert 2015 het kapitaalbesteding as persentasie van BBP geleidelik gedaal tot die huidige vlak van net onder 15 persent. Tydens die minister van finansies, Enoch Godongwana, se begrotingsrede in Februarie 2022 het die regering hom verbind tot groter belegging in infrastruktuur.<ref>Nasionale Tesourie. Minister van finansies se begrotingsrede. 2022. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/speech/speech.pdf</ref> Die regering beoog om besteding op infrastruktuur te vergroot van R183,4&nbsp;miljard in 2020/2021 tot R249,6&nbsp;miljard in 2022/2023.<ref name=":2" /> === Landbouverwerking === Landbouverwerking, die proses om landboukommoditeite soos lewendehawe, graangewasse en ander plantprodukte in voedsel, tekstiel en dies meer om te skakel, het in 2017 rofweg 30% van die land se R2 150 miljard vervaardigingsektor beslaan.<ref name=":18">Buro vir Voedsel- en Landboubeleid. 2021. ''BFAP Baseline Report 2021''. https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020012946/https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf |date=20 Oktober 2021 }}</ref> Binne landbouverwerking het drank en drinkgoed 23% van bruto waarde beslaan, hout en papier 15% en pasta 10%.<ref name=":18" /> In terme van landbouverwerking se bydrae tot handel, is daar in 2020 R9,4 miljard se verwerkte produkte meer uitgevoer as ingevoer.<ref name=":18" /> == Sien ook == * [[Ekonomiese geskiedenis van Suid-Afrika]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Politieke ekonomie van Suid-Afrika]] * [[Inflasie in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Economy of South Africa|Ekonomie van Suid-Afrika}} ;Algemene oorsig ---- * {{en}} [https://www.gov.za/about-sa/economy ''Suid-Afrikaanse Regering: Ekonomie en finansies''] ;Ekonomiese aanwysers ---- * {{en}} [https://tradingeconomics.com/south-africa/indicators ''Trading Economics: South Africa''] ;Kantoor van die Amerikaanse Handelsverteenwordiger | Office of the United States Trade Representative ---- * [https://ustr.gov/countries-regions/africa/southern-africa/south-africa ''USTR Countries & Regions: South Africa''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika| ]] ntuscoebdwmqgqt19rtgoiyv2idweiu 0 11910 2921859 2909211 2026-08-04T11:45:50Z JMK 649 +kat 2921859 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Johannes Gerhardus Strijdom | beeld = Hans Strijdom kleur.jpg | beeldonderskrif = | orde = 5de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[30 November]] [[1954]] | termyneinde = [[24 Augustus]] [[1958]] | monarg = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] | goewerneur-genl = [[E.G. Jansen]] | voorganger = [[Daniël François Malan]] | opvolger = [[Hendrik Verwoerd]] | geboortedatum = {{Geboortedatum|1893|7|14}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1893|7|14|1958|8|24}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Nasionale Party]] | eggenoot = [[Marda Vanne]]<br />[[Susan Strijdom|Susan de Klerk]] | kinders = Johannes Gerhardus, Estelle | alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch]] | religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} Adv. '''Johannes Gerhardus (Hans) Strijdom''' (plaas Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]], [[14 Julie]] [[1893]] – [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], [[24 Augustus]] [[1958]]) was Suid-Afrika se vyfde [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]] en die derde premier wat behoort het tot die [[Nasionale Party]] ná genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] (1924–1938) en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (1948–1954). Hy was, ná genl. [[Louis Botha]], premier van 1910 tot 1919, die tweede eerste minister wat in die amp oorlede is. Die derde en enigste ander was dr. [[Hendrik Verwoerd]], Strijdom se opvolger. Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom|Susan]], het in 1973 van hom gesê: "Daar was iets vreemd gedistingeerds in Hans Strijdom. Hy was in hart en siel 'n volksmens, maar uit die skares wat hom op die hande gedra het, het niemand hom ooit familiêr op die skouers geklop met 'n gemeensame "dag, ou Hans!" nie. Hy was vir almal wel Hans Strijdom, maar in 'n mistieke hoogagting, wat geen familiariteit geken het nie." Van al Suid-Afrika se premiers tussen 1910 en 1961 was die "Leeu van die Noorde" moontlik die vurigste republikein. Al het hy nie lank genoeg geleef om republiekwording in 1961 te beleef nie, het hy belangrike simboliese voorbereidings vir dié staatkundige verandering getref. Hy was 'n harde politieke werker wat, volgens sy tydgenote, hom doodgewerk het. Sommige waarnemers het hom ná sy dood as 'n [[Bybel]]se [[Moses]] beskryf wat die beloofde land ('n [[republiek]]) kon sien, maar nie binne kon gaan nie.<ref>{{af}} [http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ Afrikanergeskiedenis.co.za Hans Striijdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071247/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 23 Junie 2017.</ref> == Herkoms == Hans Strijdom was die tweede seun van die vyf seuns en vyf dogters van Petrus Gerhardus Strijdom (29 Junie 1867 – 2 Augustus 1932) en sy vrou, Ellen Elizabeth Nortier (14 September 1871 – 11 November 1938).<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Petrus-Strijdom-b3c2d1e12f2g9h4/6000000011061586388 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se grootmoeder aan moederskant was Mary-Ann Sarah Quinton, dogter van 'n [[Ierland|Ier]], Richard John Quinton (1818–'91). Die stamvader van die familie Strijdom in Suid-Afrika was Joost Strijdom, wat voor 1686 as skoenmaker in diens van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]] na die [[Kaapstad|Kaap]] gekom het en wie se tweede seun, die vryburger Matthys Stefanus Strijdom (gedoop op 14 Junie 1690), in 1711 met 'n [[Hugenoot|Hugenote]]-dogter van [[Paarl|Drakenstein]], Elizabeth Nortier, getroud is.<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Joost-Strydom-SV-PROG/6000000001634122033 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In die loop van die agtiende eeu het die nasate van hierdie tak van die Strijdom-familie, onder andere Hans Strijdom se voorgeslag, met die veeboertrek na die Kaapse binneland beweeg. As jong seun het hy grootgeword in 'n rustige, landelike atmosfeer en so lewenslank innig verkleef gebly aan die bodem en boerdery. Ongetwyfeld het hy ook die taaie volharding geërf van 'n geslag wat 'n lewensbestaan in 'n dorre landstreek moes maak. == Skoolopvoeding == Strijdom het sy laerskoolopleiding aan 'n plaasskool en op die dorp Willowmore ontvang, en sy hoërskoolopleiding op [[Franschhoek]]. Die Franschhoekse skool het, naas sy ouerhuis, die eerste groot en blywende invloed op sy lewe geword. In dié [[Boland]]se skool het so 'n sterk vaderlandse gees geheers dat destyds van owerheidsweë gekla is oor "dislojaliteit" jeens [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Een van Strijdom se skoolhoofde was die later bekende opvoedkundige filosoof prof. [[Gabriël Gideon Cillié|G.G. Cillié]] van [[Stellenbosch]], en onder sy medeskoliere was [[Johan Carinus|J.G. Carinus]], later Kaapse administrateur, en [[D.B. Bosman]] (die gevierde taalgeleerde) en dr. [[Samuel Pellissier|S. H. Pellissier]], later onderskeidelik gesant in Nederland en voorsitter van die Radioraad, kultuurleier en stigter van die [[Volkspele|Afrikaanse Volksang- en Volkspelebeweging]].<ref>{{af}} [http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US Die skool se geskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917192523/http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Naskoolse opvoeding == Strijdom het in 1909 gematrikuleer en die volgende jaar student geword aan die Victoria-kollege (van 1918 af die [[Universiteit Stellenbosch]]). Weens die gebrek aan 'n opleidingskursus in [[landbou]] wat hom in staat sou stel om hom wetenskaplik as boer te vorm, het hy besluit om hom aan die studie van tale te wy nadat hy op skool reeds uitgeblink het in [[Latyn]] en [[Grieks]]. Aan die kollege was hy 'n aktiewe lid van die debats- en filosofiese vereniging, die Afrikaanse Taalvereniging en daarby 'n geesdriftige rugby- en tennisspeler. Onder sy tydgenote en vriende van studentedae was daar ook dr. [[N.J. van der Merwe]], adv. [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], wat later 'n belangrike aandeel sou hê om Strijdom tot die politiek te laat toetree, prof. M.C. Botha, regter Henry de Villiers, ds. A.C. Stegmann en Jack Pauw. Op Stellenbosch het Strijdom as vurige vaderlander ontluik. Hy het dadelik ingeskakel by dié deel van die studentegemeenskap wat Afrikanerbelange vooropgestel, gelyke regte vir Afrikaans wou verseker en wal gegooi het teen verengelsing. Toe dr. N.J. van der Merwe in 1912 'n Afrikaanse Taalfees in Kaapstad organiseer, was Strijdom een van diegene wat van Stellenbosch na Kaapstad gegaan het om deel te neem aan die optog, wat groot ontsteltenis onder Engelstaliges in Kaapstad veroorsaak het.<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/stellenboschstudente-se-rol-in-die-vestiging-van-afrikaans-as-onderrigtaal-aan-die/ Stellenboschstudente se rol in die vestiging van Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Stellenbosch]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Die Rebellie en Eerste Wêreldoorlog == Nadat Strijdom sy B.A.-graad in 1912 op 18-jarige ouderdom verwerf het, keer hy tot verbasing van al sy kennisse en vriende terug na sy eerste liefde, die boerdery. Saam met sy vader en oudste broer, Matthys, boer hy met volstruise op die familieplaas Sandvlakte, distrik Willowmore, tot die volstruisveremark in 1914 aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in duie stort. Daarna het hy na Pretoria gegaan en aanvanklik 'n betrekking in die staatsdiens aanvaar, moontlik omdat sy opleiding hom destyds min keuse gelaat het. As konserwatiewe Afrikaner en van huis uit Calvinis, het Strijdom innerlik met die [[Maritz-rebellie|versetbeweging van 1914]] gesimpatiseer, maar ingevolge die verpligte diensregulasies van die verdedigingsmag is hy in Desember 1914 opgekommandeer omdat hy by die departement van verdediging gewerk het. Maar hy het nie kans gesien om aan krygsverrigtinge deel te neem nie en is, op eie versoek, by die ambulansafdeling ingelyf en na [[Suidwes-Afrika]] gestuur, waar hy die hele veldtog teen die Duitsers meegemaak het. Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom]], het dié hoofstuk in sy lewe 15 jaar na haar eggenoot se dood as volg saamgevat: "Hy was net 'n paar maande daar, want in hierdie tyd is genl. [[Koos de la Rey|De la Rey]] by Booysens in Johannesburg gedood in 'n ongeval waarvan die amptelike verklaring destyds – en soms vandag nog is – dat hy getref is deur 'n opslagkoeël tydens die skietery op die berugte [[Fosterbende]]. Hans het anders daaroor gedink, want dit was in die felle aanvangswoelinge van die [[Maritz-rebellie|Rebelliedae]] en genl. De la Rey is geskiet op pad na genl. [[Christiaan Frederik Beyers|Beyers]]. Hans se opstandige gedagtes is in sy onsimpatieke departement beantwoord met die verfynde tegniek van volslae veronagsaming. Niemand het daarna na die jong man gekyk of hom werk gegee nie. En so is hy na 'n tydjie weg om hom by prokureur Meintjies in Pretoria in te skryf as prokureursklerk." == Verdere studie en prokureursfirma == Ná sy terugkeer na Pretoria in 1916 besluit hy om regsgeleerde te word, skryf hom in as klerk by 'n Pretoriase prokureursfirma en begin aan die Transvaalse Universiteitskollege (later [[Universiteit van Pretoria]]) met deeltydse studie vir die LL.B.-graad. Hy voltooi die Preliminêre LL.B. onder leiding van adv. W. Pitman aan die einde van dieselfde jaar en slaag net agt maande later in die finale graadeksamen met 'n gemiddelde persentasie van 72. In Januarie 1918 is hy formeel tot die Kaapse balie toegelaat, maar praktiseer nooit as advokaat nie, want nog in dieselfde jaar word hy prokureur. Sy aansoek hiertoe was die eerste wat in Afrikaans by die hooggeregshof in Pretoria ingedien is. Teen alle verwagtings in het Strijdom hom nie in Pretoria gevestig waar hy goed bekend was nie, maar besluit om liewer 'n eie, onafhanklike praktyk op ’n kleiner plek te begin. Hy het is eers na [[Dullstroom]], maar die kaal Hoëveldse wêreld het hom nie aangetrek nie en so het hy op [[Nylstroom]] beland. Volgens mev. Susan Strijdom het Nylstroom, met die Waterberg, "sy skoonheidsaanvoeling so geroer – miskien omdat dit hom ook heimnisvol herinner het aan die Baviaanskloof by die Langeberge waar hy grootgeword het – dat Hans Strijdom volkome, lewenslank, opgegaan het in Waterberg en Waterberg deel van homself geword het". In Mei 1918 het hy hom dus gevestig as dorpsprokureur op [[Nylstroom]], waar hy mettertyd 'n eie firma van die grond af opgebou het. Dit was moeilike jare en Strijdom het noustrop getrek. Boonop het hy tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] ernstig siek geword. Hy het herstel, maar sy hart en longe het 'n ernstige knou verduur. == Toetrede tot die politiek == [[Lêer:Hans Strijdom, jonk.jpg|duimnael|Adv. Strijdom voor hy premier geword het.]] Hoewel Strijdom sterk gevoel het vir die jong [[Nasionale Party]] (NP) onder leiding van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het hy aanvanklik nie begeer om hom in die politiek te begewe nie. Nietemin het P. le Roux van Niekerk hom omgepraat en het hy in 1918 afdelingsekretaris van die NP in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] geword. Dit was hoofsaaklik danksy sy intensiewe reorganisasiewerk dat die NP-meerderheid in dié kiesafdeling tydens die [[Suid-Afrikaanse verkiesing van 1920|verkiesing van 1920]] tot 428 stemme toegeneem het. Waterberg was een van die oorspronklike setels in die eerste volksraad ná [[Uniewording]] in 1910. Die eerste Waterbergse LV was R.G. Nicholson van die [[Regerende Party]] (die voorloper van die NP sowel as die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] wat in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910 se algemene verkiesing]] onbestrede verkies is. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915-verkiesing]] het P.W. le Roux van Niekerk die setel met ’n meerderheid van drie stemme op die SAP-kandidaat verower. In ’n tussenverkiesing op [[12 Januarie]] [[1916]] het Van Niekerk sy meerderheid opgeskuif tot 20 en in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920-verkiesing]] tot 428. Met sy toetrede tot die politieke veglinie het Strijdom die geleentheid gekry om die kiesers van Waterberg te leer ken en in die binnekringe van die NP te beweeg. Meer nog het hy sy politieke vuurdoop gekry in die harde skool wat sy beste eienskappe na vore gebring het en so het hy ontluik in ’n doeltreffende spreker. Uit die staanspoor het hy 'n sterk republikeinse gevoel geopenbaar wat kensketsend van sy politieke loopbaan sou word. Op [[19 Oktober]] [[1923]] het hy in ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' geskryf 'n republiek is 'n ideaal wat in die siel van die Afrikaner leef, na die verwesenliking waarvan hy vir ewig en altyd sal strewe. Sy vrou sou dekades later skryf: "Hans Strijdom se politieke lewe, stryd en strewe is te bekend dat ek daaroor sal uitwei, behalwe net om te sê dat diegene wat sy onverwoesbare republikeinse idealisme en doelgerigtheid in sy latere bekende loopbaan wil verstaan, daardie brief moet lees wat hy al in 1923 in ''Ons Vaderland'' geskrywe het oor "Die Toekoms van Suid-Afrika", sy eerste openbare politieke geloofsbelydenis wat deur sy lewe onveranderd gebly het." Ook het hy die stryd vir die volwaardige erkenning van Afrikaans op Nylstroom voortgesit. Kort ná sy aankoms aldaar het hy 'n huwelikskontrak in Afrikaans by die Aktekantoor laat indien met die oog op registrasie. Die registrateur het die registrasie geweier en eers nadat Strijdom hom met 'n mandamus van die hooggeregshof gedreig het, het hy ingewillig om die kontrak te registreer. Hierdie optrede van Strijdom het nie net ’n skans afgebreek in die pad van Afrikaans na erkenning as regstaal nie, maar het die aandag gevestig op sy morele moed om op beginselgrondslag teen die stroom te beweeg. Namate sy regspraktyk floreer het, het sy belangstelling in boerdery herleef. Hy het die plaas Elsjeskraal op die [[Springbokvlakte]] gekoop en later saam met sy broer Raymond 'n stoetplaas naby [[Warmbad]] begin. Sy belangstelling in boerdery het daartoe gelei dat hy in 1923 tot voorsitter van die Waterberg-landbougenootskap verkies word, 'n amp wat hy tot 1929 beklee het. Met die verkiesing van P. le R. van Niekerk as senator, nadat hy Waterberg in elke verkiesing tot 1924 gewen het, is Strijdom eenparig as NP-kandidaat vir die [[Waterberg (kiesafdeling)|kiesafdeling Waterberg]] benoem. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|verkiesing van 1929]] het hy 'n groot oorwinning toe hy 1&nbsp;156 stemme kry vergeleke met die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]]-kanditaat, F.P. van Deventer, se 573. Hy sou Waterberg tot sy dood toe verteenwoordig. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933 se verkiesing]] is hy onbestrede verkies, in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] wen hy met ’n skrale meerderheid van 242, maar in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] met 984, in albei gevalle teen kandidate van die [[Verenigde Party|VP]]. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] het hy sy meerderheid meer as verdubbel tot 2&nbsp;448; tog het die VP ook in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] ’n kandidaat gestel, wat Strijdom met ’n meerderheid van 3&nbsp;417 verslaan het. Die laaste keer dat hy in Waterberg sou staan, in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]], enkele maande voor sy dood toe hy reeds siek was, stoot hy sy meerderheid teenoor die VP op tot 4&nbsp;774, oftewel ’n meer as 80%-aandeel aan die stemme. So het hy Waterberg van 1929 tot 1958 ononderbroke verteenwoordig.<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> == Eerste jare as Volksraadslid == [[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom.jpg|duimnael|links|upright|J.G. Strijdom lewer 'n toespraak]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom en sy gesin, Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.jpg|duimnael|Adv. Strijdom en sy gesin: (van links) Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.]] Strijdom het sy eerste toespraak in die Volksraad op 29 Julie 1929 gelewer oor 'n saak wat hom na aan die hart gelê het: waterbewaring en besproeiing. Hy het gepleit dat die staat ’n duidelike besproeiingsbeleid vir die hele Suid-Afrika formuleer en 'n opname van die land se waterbronne gemaak word. Anders as hierdie eerste toespraak oor 'n minder ontvlambare onderwerp, was Strijdom se latere toesprake vol vuur en geesdrif en soms was selfs partygenote bekommerd oor die skerpheid daarvan wat moontlik ondersteuners van die NP kon verdryf. Hy het egter nie aan die goue middeweg geglo nie. Dit het gou duidelik geword dat sy politieke strewe en nasionalisme vir hom 'n ernstige lewensfilosofie was en dat hy Volksraad toe gekom het om te werk en te vorder. "Hy sal ver gaan," het [[Tielman Roos]] indertyd gesê, "want hy is volkome eerlik, toegewy aan sy volk eerder as aan homself en bedeeld met 'n onwankelbare geloof." Oor sy republikeinse oortuiging was daar uit die staanspoor geen twyfel nie. Vir hom het republikanisme onafhanklikheid, los van die kroon, sonder enige Ryksbande beteken. Van sy toetrede tot die Volksraad is hy aangemerk as een van die lede van die republikeinse vleuel van de NP, waarvan dr. [[N.J. van der Merwe]] die leier was. Sy eerste groot politieke toespraak in die Volksraad op 20 Mei 1931 het dan ook gehandel oor republiek los van die Britse kroon. Dit het gevolg op 'n voorstel van genl. [[Barry Hertzog|Hertzog]] waarin goedkeuring gevra is vir aanbevelings spruitende uit die Rykskonferensie van die vorige jaar in Londen. Oor die kwessie van die troonopvolging, naamlik dat geen Statebondsland die troonopvolgingswette kon wysig sonder toestemming van alle ander Statebondslande nie – wat deur genl. Hertzog aanvaar is, was genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] se gevolgtrekking dat Suid-Afrika by geval van republiekwording vooraf die goedkeuring van ander Statebondslande sou moes kry. Strijdom het aan die debat deelgeneem om 'n belangrike beginsel erken te kry. "Hierdie klousule," het hy gesê, "beteken net een ding: As Suid-Afrika uit die Statebond tree, bring dit geen verandering in die troonopvolging nie. Al wat gebeur, is dat ons uittree, en die reg om uit te tree, dit behou ons. Daarom wil ek die volgende amendement indien: 'Mits die artikel nie beskou word as afbreuk doende aan die reg van die Unie om van die Britse Gemenebes af te skei nie.' Dié amendement is in effens gewysigde vorm aanvaar en het Strijdom se eerste belangrike politieke bydrae in die Volksraad geword. == Huwelikslewe == [[Lêer:Susan Strydom.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom eers getroud met die (later lesbiese)<ref name="shiny">{{en}} [http://shinynewbooks.co.uk/non-fiction08/josephine-tey-by-jennifer-morag-henderson/ Josephine Tey by Jennifer Morag Henderson]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> aktrise [[Marda Vanne|Margaretha van Hulsteyn]], maar hulle het binne 'n jaar ná die huwelik geskei. Daarna was hy getroud met [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], die suster van oudmin. [[Jan de Klerk]], tante van oudpres. [[F.W. de Klerk]] en dr. [[Willem de Klerk]] en dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]]. Sy is op Vrydag [[19 Februarie]] [[1999]] in die ouderdom van 88 jaar oorlede.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''[[Die Burger]]'', 22 Februarie 1999.</ref>]] [[Lêer:Marda Vanne.jpg|duimnael|Strijdom was enkele maande lank getroud met die aktrise [[Marda Vanne]], wat later in 'n langdurige [[Lesbiër|lesbiese]] verhouding met die [[Groot-Brittanje|Britse]] aktrise Gwen Ffrangcon-Davies was.<ref name="shiny" /><ref>{{en}} [http://alchetron.com/Gwen-Ffrangcon-Davies-1287131-W Gwen Ffrangcon-Davies]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:Susan en Hans Strijdom tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom|Susan]] en adv. Strijdom tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]], enkele maande voor sy dood.]] Adv. Strijdom was minder as ’n jaar met die aktrise [[Marda Vanne]] getroud voor dié huwelik ontbind is. In Februarie 1929 het hy die jong musiekonderwyseres [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], indertyd vir die tweede keer leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]], en sy tweede vrou, [[Aletta de Klerk]], op 'n aand by vriende ontmoet. Uit hierdie huwelik is ’n dogter, Estelle, en seun, Johannes Gerhardus, gebore. Susan Strijdom het in 1973, met die 25-jarige herdenking van die NP se bewindsoorname in 1948, as volg oor haar man geskryf: "Ek onthou nog hoe hy altyd in daardie lang vervloë jare, ná sy politieke studie van die koerante, altyd na Emol se musiekrubriek in ''[[Die Burger]]'' teruggeblaai het om sy bespreking van nuwe plate te verslind. So het sy plateversameling aangegroei. Tot in die jare toe hy eerste minister was, het ons na elke simfoniekonsert gegaan waartoe die tyd en die geleentheid hom toegelaat het. So sal ons wat die naaste aan hom was, ons weg van die honderdduisendes wat hom net in die openbare lewe geken en aangehang het, hom onthou. Geskiedenis, tradisie, die gevoel vir die skone was verstrengel met sy liefde vir sy huis en sy gesin, van wie toenemende openbare eise hom so dikwels weggeneem het." Die paartjie is op [[14 Januarie]] [[1931]] in [[Fordsburg]] getroud, waar mev. Strijdom se vader se kerk was. Van sy vroegste jare as Volksraadslid sou sy in 1973 vertel: "Ons het Kaap toe gegaan en daar het hy my al die skoonhede van die ou Kaap gewys. (Hy was) teen hierdie tyd 'n wakker, knap, gesiene jong prokureur. Daardie jaar (1929), en jare daarna, het hy my Saterdag na Saterdag saamgeneem langs en op ou [[Tafelberg]]. Ons het die Kaap deurgestap, dit leer ken en sy skoonheid diep ingedrink. In sy gehegtheid aan tradisie het hy my ook geneem na al die historiese plekke. Maar ná 1933 het die politieke stryd Hans omtrent volkome opgeëis. Hoeveel maal het hy my nie op [[Potchefstroom]] by familie gaan aflaai om dan saam met prof. [[Wicus du Plessis|Wikus du Plessis]], dr. [[Casparus de Wet|C.H. de Wet]] en andere in die politieke wapad te val om die Nasionale Party van Transvaal her op te bou nie." Vyftien jaar ná haar eggenoot se dood het Susan Strijdom as volg oor hul huwelik geskryf: "So het ons twee 27 wonderlike jare meegemaak, ja, dikwels ook van alleenheid omdat sy reuse take ons so dikwels geskei het. Maar in 1954 het ons vyf salige weke saam in die buiteland kon deurbring. En o, hoe het Hans dit nie geniet nie om al die plekke en dinge te sien wat vir hom tot toe net in sy gedagtewêreld bestaan het. Ek sal immer dankbaar bly oor daardie vyf weke, alleen saam, al was ons nie werklik afgesny van ons land nie omdat in Italië reeds die brief van dr. Verwoerd ons gevind het waarin Hans gevra is om sy bereidwilligheid op skrif te stel dat hy nominasie vir die hoofleierskap van die Nasionale Party na dr. Malan se aftrede sal aanvaar ..." Sy is in 1999 oorlede nadat sy 41 jaar lank 'n weduwee was en haar seun oorleef het.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''Die Burger'', 22 Februarie 1999.</ref> == Prestasies in die Volksraad == [[Lêer:Adv Hans Strijdom en dr Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom en dr. Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.]] In 1934 het Strijdom weer in die Volksraad verklaar dat nie net onafhanklikheid sy ideaal was nie, maar soewereine republikeinse onafhanklikheid. Hy het voorts in Volksraadsdebatte te velde getrek teen die veronregting van Afrikaans in staatskantore. As jong lid het hy in parlementêre bedrywighede presteer, soos in die gekose komitee in verband met die goudstandaard in 1931, en as lid van die gesamentlike gekose komitee van die Senaat en Volksraad in verband met die Bantoe-vraagstuk wat in 1930 aangewys is en eers in 1936 sy werksaamhede voltooi. Tussen genl. Hertzog en Strijdom het ’n goeie verstandhouding geheers, hoewel Strijdom tereggewys is oor sy uiterse vrymoedigheid ten opsigte van die republikeinse ideaal. ""Baie politieke skrywers sal vertel van Hans se stryd teen genl. Hertzog en sy verskille met dr. Malan," het sy vrou later geskryf. "Ja, dit (kan) so gewees het, maar ek weet hoe diep, hoe onvernietigbaar die agting was wat hy vir hierdie leiers gehad het. Genl. Hertzog was sy jongmansheld; dr. Malan sy ouer besonkener leier. Hans was onbeweeglik kompromisloos oor die dinge waarin hy geglo het, sou daaroor selfs teen mede-Afrikaners veg, maar hoe veel male het hy nie aan ons, en aan sy volgelinge, gesê om nooit die onvergeetlike dienste van 'n Hertzog en 'n Malan aan die Afrikanersaak te vergeet nie, maar dit altyd in ere te hou." Dit was ook omstreeks 1934 dat hy, tesame met Nasionaliste soos drr. Malan, [[N.J. van der Merwe|Van der Merwe]], [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] en adv. [[C.R. Swart]], deur die [[Afrikaner Broederbond]] gewerf is. Genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] het in 'n toespraak op [[7 November]] [[1935]] op [[Smithfield]] 'n aanval op die organisasie geloods. Luidens 'n berig in ''[[The Star]]'' daardie middag het Hertzog gesê die Broederbond streef daarna om sy lede in die staatsdiens en die politieke lewe te bevorder en Afrikaners aan te spoor om net by winkels in Afrikanerbesit te koop. Hy het die beweging as 'n gevaarlik poging beskryf om verdeeldheid in die land te saai, waarna hy die belangrikheid van eenheid en vriendskaplike betrekkinge tussen die twee dele van die blanke bevolking (Afrikaans en Engels) beklemtoon het. Die eerste minister het aangeval uit 'n omsendbrief wat die voorsitter, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], onderteken en wat aan alle lede gestuur is. Daarin word lede aangespoor om in die partypolitieke sfeer dit te kies wat die mees behulpsame is vir die Bond se doelwit en strewe, naamlik die einddoel van die Afrikanerdom van baasskap in Suid-Afrika. "Broeders, ons oplossing vir Suid-Afrika se probleme is nie dat die een of ander party die oorhand in die land sal kry nie, maar dat die Afrikaner Broederbond die land sal regeer," het die omsendbrief gelui. Dit het hulle gedoen deur Nasionaliste soos Strijdom te werf en te beïnvloed om hul doelstelling van Afrikaneroorheersing uit te voer.<ref>{{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers.</ref> == Transvaalse NP-Leier == [[Lêer:Nasionale Party se federale raad, 1933.jpg|duimnael|links|Die [[Nasionale Party]] se federale raad, 1935. Adv. Strijdom staan tweede van regs in die agterste ry. [[Mabel Jansen]] sit derde van links in die tweede ry. Heel links in dié ry sit dr. [[Casparus de Wet]]. Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] sit regs van Jansen en dr. [[N.J. van der Merwe]] regs van hom.]] [[Lêer:Hendrik Verwoerd, Hans Strijdom en DF Malan.jpg|duimnael|Dr. [[Hendrik Verwoerd]], adv. Strijdom en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], in omgekeerde volgorde van 1948 tot 1966 agtereenvolgens Suid-Afrika se eerste minister.]] [[Lêer:Die 19 Gesuiwerde Nasionaliste van 1934.jpg|duimnael|Die 19 "Gesuiwerde" [[Nasionale Party|Nasionaliste]] wat in 1934 in die party gebly en nie met die [[Suid-Afrikaanse Party]] saamgesmelt het om die [[Verenigde Party]] te vorm nie. Agter van links na regs: [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], R.A.T. van der Merwe, [[F.C. Erasmus]], P.J.H. Luttig, J.J. Haywood. Tweede ry van agter: L.J. Vosloo, dr. [[N.J. van der Merwe]], ds. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], adv. [[J.H.H. de Waal]], A.L. Badenhorst. Derde ry: [[Paul Sauer|P.O. Sauer]], dr. [[Karl Bremer]], adv. '''J.G. Strijdom''', ds. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]]. Voorste ry: J.F. van G. Bekker, adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], [[Bruckner de Villiers|W.B. de Villiers]], C.H. Geldenhuys, G.P. Steyn.]] Gedurende die [[Groot Depressie|groot handelslapte]] van die vroeë jare dertig en die stryd om die behoud van die [[goudstandaard]], het Strijdom sy leier gesteun, maar geweier om genl. Hertzog te volg toe hy gedurende die parlementsitting van 1933 met Smuts onderhandel met die oog op samewerking. Met die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|verkiesing van 1933]] waarin kiesers oorweldigend ten gunste van 'n koalisie van die twee groot partye was, is Strijdom in Waterberg onbestrede verkies, hoewel hy bekend was as 'n teenstander van die toenaderingsbeleid. Al was hy 'n agterbanker met skaars 'n volle parlementêre termyn agter die rug, het hy in Junie 1934 in Transvaal die leiding geneem teen samesmelting wat vir hom die verwatering en ondergang van die Afrikaner se republikeinse ideaal beteken het. Hy kon boonop geen beginselooreenkoms in die Hertzog-Smuts-kombinasie sien nie. Dit het vir hom op oorgawe neergekom wanneer toegewings gemaak word aan groepe wat nie volkome die ideale van Afrikanernasionalisme onderskryf nie. Hy was ook oortuig dat die Smuts-rigting mettertyd sou oorheers. Op Strijdom se inisiatief is in Transvaal 'n Waaksaamheidskomitee in die lewe geroep waarin hy, prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]] en ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] (sy skoonvader) gedien het. In sy manifes het dié komitee verklaar dat "Samesmelting plaasvind met imperialistiese kapitaliste wat nie 'n program van Christelik-Nasionale beginsels kan eerbiedig" nie. Nasionaliste wat teen Samesmelting gekant was, het besluit om met die Gesuiwerde NP onder leiding van dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] voort te gaan. Net 18 Volksraadslede het Malan gevolg, van wie Strijdom al Transvaalse LV was. Toe die Transvaalse provinsiale kongres in Augustus 1934 in Pretoria vergader om samesmelting te bespreek, het Strijdom met 'n handjie vol ondersteuners alleen teen die leiding van die reuse van die Suid-Afrikaanse politiek gestaan. Nadat die kongres met 281 teen 38 stemme samesmelting goedgekeur het, het die anti-samesmelters op voorstel van prof. [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]] en onder voorsitterskap van mev. [[Mabel Jansen|M.M. Jansen]] die "wettige" Nasionale Party-kongres in 'n Pretoriase hotel voortgesit en besluit om formeel die (Gesuiwerde) NP te handhaaf. Strijdom is tot hoofbestuurslid en lid van die federale raad verkies. Iemand het indertyd voorgestel dat die NP as die "Republikeinse Party" herstig word, maar Strijdom het geweier: Die party moes nie net een ideaal nastreef nie, maar hom rig op al die fasette van nasionalisme. Op sy voorstel is ook besluit om 'n eie mondstuk te vind wat dié boodskap sou uitdra, die begin van sy lang betrokkenheid by die Afrikaanse perswese in Transvaal. Op die daaropvolgende Transvaalse kongres (April 1935) is die partyleiding aan 'n driemanskap opgedra: Strijdom, Jansen en prof. De Wet. Op voorstel van Strijdom is in art. 4 van die Program van Beginsels die strewe na 'n republikeinse staatsvorm weer geformuleer. In 1936 het Strijdom hoofleier geword met Jansen en prof. L.J. du Plessis as onderleiers. Toe die mantel van die leierskap so onverwags op veertigjarige leeftyd op sy skouers val, was Strijdom, sover dit Suid-Afrika betref, kwalik meer as die haas onbekende agterbanker vir Waterberg. Hy moes in die Noorde rekening hou met die invloed van leiers met 'n groot aanhang en in sy eenmanstryd in Transvaal het hy alles teen hom gehad: getalle, invloed, die mag van die pers en die geldmag. Sonder toereikende ervaring, sonder die skittering van reputasie en intellek wat die teenparty kon monster, het Strijdom oor 'n tydperk van 15 jaar al sy vermoëns van hardnekkige wilskrag, aansteeklike ywer en intense toewyding ingespan om Transvaal terug te bring op die pad wat na sy mening die regte was. Dat hy dit op die duur vermag het, is 'n groot prestasie. Later het hy sonder twyfel die kenmerke van daardie worsteljare gedra: waaksaamheid tot die punt van argwaan; afkeer van kompromis tot die punt van onbuigsaamheid; konsentrasie op die essensiële tot die punt van oorvereenvoudiging – eienskappe wat soms selfs ná die Nasionale oorwinning van 1948 merkbaar was. Om die NP in Transvaal te herbou, het baie moed geverg, want samesmelting het die party tot op sy fondament afgebreek. Die oorgawe waarmee Strijdom hom vir die NP beywer het, het by vriend en vyand die aandag op hom as reguit, eerlike vegter wat reg op sy doel afstuur, gevestig. So het sy ondersteuners die eienskappe leer ken wat vir hom later die erenaam "Leeu van die Noorde" verwerf het. Van die een uithoek van Transvaal tot die ander het hy die boodskap van Nasionalisme uitgedra. Daar was honderde vergaderings, soms in motorhuise of privaat wonings gereël, waar dikwels net vyf mense opgedaag het. Asof dit 'n groot saamtrek in die stadsaal was, het Strijdom dan ook daar die groepie toegespreek met sy kenmerkende vuur en dinamiese geesdrif. Sy doel was om met die krag van beginsels te oortuig en te bekeer. In hierdie tyd het genl. Hertzog, wat in die [[Verenigde Party]] ’n nuwe politieke tuiste gevind het, opgemerk: "As Hans Strijdom aanhou om van my te verskil, sal ek dit verstaan. Hy is 'n man wat sterk staan op eie beginsels." Deurgaans het hy die vurige republikein gebly. "Wat die republikeinse strewe betref, sal ek as leier aftree sodra ek oortuig word dat die Nasionale Party nie werklik 'n republiek wil hê nie," het hy in sy dankwoord ná sy verkiesing tot Transvaalse hoofleier verklaar. Die republikeinse beginsel is dan ook op sy aandrang in 1936 in die grondwet van die NP ingeskryf. Volgens hom moes die republiek gegrond wees op die breë volkswil en dit 'n veilige toekoms vir die wit mense verseker. Om sy veldtog te finansier, het Strijdom sy praktyk verkoop en borg gestaan vir die NP. Dit het groot eise aan sy finansies gestel en hom amper geruïneer. Toe die party later op stewiger finansiële bene staan, hy geweier om vergoeding te aanvaar. Hoewel die Transvaalse NP geleidelik veld gewen en weer vorm aangeneem het, het sy eerste toets ná die partyskeuring met die provinsiale verkiesing van 1936 gekom. Van die 24 kandidate wat die NP gestel het, het net twee die paal gehaal en in totaal kon die NP net 32 000 stemme monster vergeleke met die 94 000 van die Verenigde Party. == Oprigting van ''Die Transvaler'' == Strijdom het nie moed verloor ná die skrale sukses nie, maar sy volgelinge aangespoor tot groter inspanning. Hy het 'n omvattende program opgestel wat hom toegespits het op reorganisasie, geldinsameling, huisbesoek en eindelik 'n eie mondstuk. Hoewel net £35 in die party se geldkas beskikbaar was, het Strijdom die partyorganisasie uitgebrei en die getal takke van 180 tot 430 vermeerder. Meermale moes hy persoonlik bydra om die party van finansiële ondergang te red. Met die geldinsameling vir 'n NP-dagblad in die Noorde, nadat ''[[Die Vaderland]]'' genl. Hertzog in die samesmelting gesteun het, het hy die leiding geneem en teen 1937 kon hy rapporteer dat £150 000 byeengebring is. Daarop is prof. [[Hendrik Verwoerd|H.F. Verwoerd]] van Stellenbosch genader om redakteur te word en op [[1 Oktober]] [[1937]] verskyn ''[[Die Transvaler]]'' vir die eerste keer. Strijdom het voorsitter van die direksie en die stukrag agter die blad se groei en uitbreiding geword. Hy het ook 'n geesverwant in Verwoerd, veral wat die republikeinse strewe betref het. Saam het hulle 'n gedugte kombinasie geword: Strijdom, die erkende leier in Transvaal, geskool in politieke praktyk; Verwoerd, die skrander en versiende strateeg, die skeppende krag. == Die 1938-verkiesing en die OB == [[Lêer:Republikeinse Strydfonds-sertifikaat.jpg|duimnael|links|Die HNP het die [[Republikeinse Strydfonds]] in 1942 opgerig om geld in te samel sodat die party beter kon vaar in verkiesings ter verwesenliking van die republikeinse ideaal. Dié sertifikaat is aan bydraers uitgereik.<ref>{{af}} [http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/12496/OB_Koerant_J8_No26_p8_1949-05-18.pdf?sequence=1 ''Die O.B.'', 18 Mei 1949]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom in die tyd dat hy eerste minister was, 1954 tot 1958.]] Die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|algemene verkiesing van 1938]] het hierna Strijdom se grootse geveg geword. Die vier jaar oue [[Verenigde Party]] het alles in die werk gestel hom in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] te ontsetel, maar hy behou dié kiesafdeling, hoewel met 'n kleiner meerderheid van 242. Al het byna 75 000 kiesers, meer as dubbel die getal van 1936, vir die NP in Transvaal gestem, het Strijdom die enigste Transvaalse Volksraadslid uit 'n totaal van 27 voormalige Nasionale lede gebly. Danksy Strijdom se ywer het die party-finansies 'n wending ten goede geneem. Hy het op die gedagte gekom om "stryddae" te reël om geld vir die party in te samel. Die eerste stryddag, op [[Nylstroom]] in 1938, het net £20 opgeword. Dit het nogtans 'n jaarlikse instelling in alle Transvaalse kiesafdelings geword en die vernaamste bron van inkomste vir die NP. Terwyl Strijdom in Transvaal die NP stelselmatig herbou het, het die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 uitgebreek en genls. Hertzog en Smuts se samewerking vernietig nadat Hertzog se mosie van neutraliteit net-net in die Volksraad verslaan het. Hertzog tree uit as eerste minister en Smuts neem die regering oor. Dié gebeurtenis het baie strydgenote, wie se weë in 1933-'34 met samesmelting geskei het, weer bymekaargebring, en Strijdom bevind hom opnuut in dieselfde kamp met genl. Hertzog. Hoë verwagtinge vir die herstel van Afrikaner-eenheid is egter teleurgestel, want die volgelinge van Hertzog en Malan kon nie ooreenkom oor die grondwet van die Herenigde Nasionale Party (HNP) nie. ’n Teleurgestelde Hertzog het hom aan die politiek onttrek en die Nasionale opposisie versplinter toe van sy volgelinge die gematigde [[Afrikanerparty]] onder leiding van [[Klasie Havenga]] stig om sy beginsels te laat voortleef. Strijdom het 'n leeueaandeel in die suiweringsproses van die HNP geneem. Hy het dit vooraf duidelik gestel dat mense wat hulle by dié party aansluit, die partybeleid moet onderskryf. In Augustus 1941 het hy 'n mosie voor die partykongres gedien wat daarop neerkom dat die [[Oswald Pirow]]-groep of sy [[Nuwe Orde]] moet prysgee, óf uit die NP bedank. Die kragmeting tussen twee briljante sprekers het uitgeloop op 'n groot oorwinning vir Strijdom. Adv. Oswald Pirow en 16 Volksraadslede het bedank uit die party, wat nou met net ses Volksraadslede (van wie vyf uit die VP oorgekom het) in Transvaal gelaat is. Hierop het Strijdom en genl. [[Jan Kemp|J.C.G. Kemp]] medeleiers in Transvaal geword. Intussen het ook die nasionaal-sosialistiese [[Ossewa-Brandwag]] (OB), wat [[Duitsland]] in die oorlog goedgesind was, as kultuurorganisasie skouspelagtig gegroei en dikwels luister aan partybyeenkomste verleen. Nadat dr. [[Hans van Rensburg]] die leiding in 1940 oorgeneem het, het dit 'n mededinger van die NP op politieke terrein geword. Hoewel Strijdom aanvanklik die stigting van die OB verwelkom het, het hy hom daarteen verset toe dié organisasie politieke aspirasies begin koester, soos die aanspraak dat die OB 'n gelyke en ewe onafhanklike status as die party het. Dié belangebotsing het eindelik daartoe gelei dat die partyleiding die OB tot "vyandige organisasie" verklaar het waaruit alle HNP-lede moes bedank. Ontneem van alle politieke mag, het die OB geleidelik weggekwyn. Baie lede het 'n politieke tuiste in die Afrikanerparty gevind omdat hulle nie welkom in die HNP was nie. Die HNP is so gesuiwer, maar die Afrikanerdom was skerper as tevore verdeel. == Die 1943-verkiesing == Strijdom het deur dié optrede naas dr. Malan die belangrikste figuur in Nasionale geledere geword. Hy het onbevrees met belangrike beleidsverklaringe gekom. Voorop het hy steeds die ideaal van 'n "demokratiese republiek" gestel wat hom ten beste sou leen tot "uitlewing van die aspirasies van die volk". Na sy mening sou net 'n verenigde Afrikanerdom onder die vaandel van die HNP deur doelbewuste strewe dié ideaal kon verwesenlik. Op sy voorstel is die stryddae tot "Republikeinse Stryddae" verdoop (wat later aanleiding gegee het tot die stigting van die [[Republikeinse Strydfonds]]), die kruithoring aanvaar as amptelike wapen en die kruithoringvlag as amptelike vaandel van die party. Met betrekking tot die Jode het Strijdom meer na die gematigde beleid van Malan as na die ekstremisme van adv. [[Eric Louw]] geneig, hoewel hy hulle as "onopneembaar" in die Suid-Afrikaanse samelewing beskou het.<ref>{{af}} [http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ South Africa's Nazi record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071227/http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Hy het verklaar dat die ekonomie van Suid-Afrika ontwrig sou word as teen Joodse sakelui opgetree word, en dit in 'n stadium toe [[Adolf Hitler|Hitler]] se optrede teen Jode deur baie van Strijdom se volgelinge met 'n mate van simpatie bejeën is. Tog het die Transvaalse NP reeds in 1937 'n verbod op Joodse lidmaatskap van die party geplaas, waarna die [[Oranje-Vrystaat]] kort daarna hul voorbeeld gevolg het, terwyl die Kaaplandse NP Jode nooit verbied het om by die party aan te sluit nie.<ref>{{en}}[http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 Antisemitism in South Africa During World War II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917065124/http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Teen die agtergrond van die oorlog, suiwering, verdeeldheid en broedertwis het die HNP in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] na die stembus. Anders as in die verlede het Strijdom nie meer alleen gestaan nie. Die party was weer op dreef en die finansiële prentjie nie meer so somber nie. In Transvaal pluk Strijdom die eerste vrugte van sy jare lange eenmanstryd: Die party het 11 setels verower, terwyl Strijdom sy meerderheid in Waterberg tot 984 opgeskuif het. Bewys van sy groeiende aansien is die feit dat hy ná die dood van genl. Kemp in 1946 die enigste leier in Transvaal geword het. == Betrokkenheid by Dagbreekpers Beperk == [[Lêer:Adv Strijdom.jpg|duimnael|Adv. J.G. Strijdom, tweede voorsitter van die direksie van [[Dagbreekpers Beperk]], tot 1958.]] Die [[Afrikaans]]e Sondagkoerant ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' is in 1947 opgerig danksy samewerking tussen direksielede van die Strathmore-myngroep, voormalige werknemers van die [[Afrikaanse Pers]] wat in 1946 weens 'n meningsverskil bedank het en prof. Wicus du Plessis se Perskorporasie van Suid-Afrika. Die koerant was polities onafhanklik en moes eenheid tussen Afrikaans- en Engelssprekende Suid-Afrikaners bevorder. Bedenkings het mettertyd aan albei kante van die taalgrens ontstaan oor hulle samewerking in Dagbreekpers. In 1953 verkry [[Marius Jooste]], besturende direkteur, dus by kol. [[Jack Scott]] van die Strathmore-groep 'n opsie vir al die aandele wat die "Engelse kant" in die koerant besit het. Om die nodige kapitaal hiervoor te verkry, sou 'n vasberade veldtog verg en daarom nader Jooste vir adv. Strijdom, toe leier van die [[Nasionale Party]] in [[Transvaal]], aan wie hy sy opsie oormaak. Van toe af sou ''Dagbreek'' die Nasionale Party sterk steun. Die destydse NP-sekretaris, Jack Steyl, vertel in "'n Volk staan op uit sy as", hoe die party hom beywer het om ''Dagbreek'' onder sy beheer te kry: "Toe dit duidelik geword het dat die verkryging van ''Dagbreek'' vir die Nasionale saak binne bereik gekom het, het niemand minder nie as adv. Strijdom en [[H.F. Verwoerd|dr. Verwoerd]] saam met ministers [[Ben Schoeman]], [[Jan de Klerk]] en ek self ingespring om die Nasionaliste van [[Transvaal]] te organiseer om tot die daad oor te gaan. Dit was 'n geloofsdaad: £100&nbsp;000 was nodig om die gedeelte van die aandele wat behoort het aan die destydse Scottgroep oor te neem. "Groepies Nasionaliste is dwarsdeur Transvaal byeengebring en toegespreek. Afdelingsbesture van die party het hand bygesit. Geld was nie volop nie, maar die leier (Strijdom) het gepraat, die lojaliteit en die geloof was daar. 'n Dag voordat die aanbod sou verval, is nie alleen die volle bedrag gevind nie maar was daar volgens min. Jan de Klerk, 'n aardige som oor wat nuttig as bedryfskapitaal aangewend kon word." Hierdeur word Strijdom voorsitter van die maatskappy. Ná sy dood skryf Strijdom se weduwee in die koerant: "Die band tussen wyle adv. Strijdom en ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' was besonder nou en intiem. In sy gesprekke met my het hy altyd met liefde van sy koerant gepraat. Vir hom was dit noodsaaklik dat die band tussen koerant en partyleier altyd behoue moes bly, nie om selfsugtige redes nie, maar in belang van ons Afrikanersaak." Strijdom is met sy skielike heengaan op [[24 Augustus]] [[1958]] as voorsitter van Dagbreektrust opgevolg deur sy opvolger eweneens as eerste minister, dr. [[H.F. Verwoerd]]. Die destydse [[Engels]]talige Sondagkoerant in [[Johannesburg]] die ''[[Sunday Express]]'' publiseer op [[15 Oktober]] [[1957]] 'n berig wat die begin van 'n reeks onthullings was wat tot in daardie stadium selde in Suid-Afrika gesien is. Die koerant het te hore gekom dat J.G. Strijdom, eerste minister en voorsitter van [[Dagbreekpers Beperk]], die minister van onderwys en voorsitter van die [[Afrikaanse Pers]], J.H. Viljoen, gedwing het omstand te doen van sy plan om 'n nuwe Afrikaanse Sondagkoerant in [[Johannesburg]] te vestig. Die koerant, wat as ''Sondagstem'' bekend sou staan, sou 'n regstreekse mededinger wees vir Strijdom se maatskappy se ''Dagbreek''. Voorbereidings vir die koerant was reeds ver gevorder, toetslopies is opgemaak en reëlings met Sapa getref. Personeelaanstellings was so te sê afgehandel. Die CNA het selfs reeds onderneem om die koerant te versprei. Maar kort voor die eerste verskyning van ''Sondagstem'' ontbied Strijdom vir Viljoen na sy kantoor waar nog ses kabinetslede hom ook inwag. Strijdom het Viljoen gewaarsku as hy sou voortgaan met die beplande Sondagkoerant, sou hy nasionalisme ondermyn en sou [[Dagbreekpers Beperk|Dagbreekpers]] 'n dagblad as mededinger vir ''[[Die Vaderland]]'', die Afrikaanse Pers se vlagskipkoerant, uitbring. Uit 'n sakeoogpunt kon Viljoen maklik vir Strijdom die stryd aangesê het, maar vanweë sy ondergeskikte rol in die kabinet, moes hy die aftog blaas.<ref>*Mervis, Joel. ''The Fourth Estate, a newspaper story''. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers. 1989.</ref> == Die 1948-verkiesing == [[Lêer:Strijdom-Malan-Sauer.jpg|duimnael|Adv. Strijdom, dr. Malan en [[Paul Sauer]] tydens die 1948-verkiesingsveldtog.]] [[Lêer:Dr DF Malan se kabinet kort ná die inhuldiging in 1948.jpg|duimnael|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] se kabinet, 1948. Strijdom sit tweede van regs.]] Ná die Tweede Wêreldoorlog (1939-'45) het rassepolitiek 'n oorheersende rol in die Suid-Afrikaanse politiek begin speel. Die HNP se beleid het inslag by Afrikaners gevind omdat dit die tradisionele beleid van blanke Suid-Afrikaners vertolk het en omdat die volk 'n besliste oplossing van die kleurvraagstuk geëis het. Strijdom het aangedring op algehele gebiedskeiding en hom onverbiddelik teen enige toegewing in verband met die nie-blanke stemreg verset, anders as Hertzog en die AP wat onversetlik aangedring het om gekwalifiseerde stemreg vir bruin kiesers in die [[Kaapprovinsie]]. Strijdom het dikwels gepraat van "blanke baasskap", waarmee hy nie soseer op blanke oorheersing gedui het nie, maar op 'n veilige toekoms vir wit mense in hul eie gebied. Volgens hom sou die kleurskeidslyn, wat noodsaaklik was vir blanke oorheersing, nie gehandhaaf kon word as die swart mense se onderwyspeil steeds styg nie. Hy het in 1946 aan dr. Malan geskryf dat die uitbreiding van swart onderwys sonder die verlening van gelyke regte aan swart mense noodwendig op bloedige botsings en rewolusies sou uitloop. “Ek is bevrees dat baie van ons predikante, alhoewel hulle teoreties vir die handhawing van die kleurskeidslyn is, hulle, veral wat betref die onderwys ens. van die naturel, heeltemal op ’n verkeerde pad is deurdat hulle met ander kerkgenootskappe wil wedywer om te sien wie nou eintlik jaarliks die meeste klein k*****tjies skoolopleiding kan laat geniet. Dit geld helaas ook vir sommige van ons politici.”<ref>{{af}} [https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5282/No_56(2008)_Giliomee_H.pdf?sequence=1 Die enigma van Hendrik Verwoerd, deur Hermann Giliomee]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Intussen het groeiende eenheid plaasgevind namate Afrikanernasionalisme herleef het. Strijdom het onbevrees bly hamer op republiekwording, iets wat ná die oorlog en met die toenemende reaksie teen die Smuts-bewind, deur steeds meer wit kiesers as staatkundige eindbestemming aanvaar is. Gevolglik wen die HNP veld, veral in Transvaal, want in die Kaapprovinsie was Afrikaners minder geesdriftig oor die vooruitsig van ’n republiek. (''[[Die Transvaler]]'' onder Verwoerd se redakteurskap het byvoorbeeld die koningsbesoek van 1947 botweg geïgnoreer, terwyl Afrikaanse nuusblaaie elders in die land dit volledig gedek het.) Realiste het egter besef die HNP kon alleen nie die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|verkiesing van 1948]] wen nie. In 1947 is 'n verkiesingsooreenkoms met die Afrikanerparty van [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] aangegaan, maar hier het Strijdom en Malan gebots, want terwyl Malan die verkiesingsooreenkoms as voorspel tot eenwording beskou het, het Strijdom onwrikbaar geëis dat samewerking en eenwording net kon geskied deur aansluiting van die Afrikanerparty by die HNP. Strijdom was ook eerder gekant daarteen dat die Afrikanerparty nege veilige setels geëis en ontvang het, as teen die verkiesingsooreenkoms as sodanig. Hoewel hy hom teen die ooreenkoms uitgespreek het, het die Transvaalse partykongres dit eenparig goedgekeur. Lede van die OB kon toe ook weer partylede word sonder om uit die OB te bedank. Met die verkiesing van Mei 1948 behaal die HNP 'n verrassende oorwinning waarin die Transvalers 'n aansienlike aandeel gehad het. Die HNP het 401&nbsp;834 van die uitgebragte stemme op hom verenig vergeleke met die VP se 524&nbsp;230 stemme. Dit het 70 setels aan die Nasionale Party besorg, 65 aan die Verenigde Party, nege aan die [[Afrikanerparty]] (AP) en ses aan die VP-gesinde Arbeidersparty.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/05/25/BJ/12/polnattes.html ''Beeld'', 25 Mei 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die HNP en die AP het saamgewerk en so ’n meerderheid van 79 bo die VP en Arbeiders se 71 behaal. Dit was vir die meeste Suid-Afrikaners en vir die buitewêreld ’n algehele verrassing. Selfs met die steun van die drie naturelleverteenwoordigers wat swartes op die afsonderlike kieslys verkies het, was daar geen hoop op die VP se voortgesette bewind nie. Smuts het as eerste minister bedank en is deur dr. D.F. Malan, die HNP-leier, vervang. Vir die eerste keer in sy 38-jarige bestaan is die Unie geregeer deur ’n suiwer Afrikanerbewind, want al 12 ministers in die 74-jarige eerste minister se nuwe kabinet was Afrikaanssprekend. ’n Destydse politieke beriggewer van ''[[Die Transvaler]]'' en later die [[Nasionale Pers]], Jan. J. van Rooyen,<ref name="Van Rooyen 1971">Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk.</ref> skryf in 1971 die opposisiepartye en -pers het ná die HNP-oorwinning groot gewag gemaak daarvan dat dr. [[D.F. Malan|Malan]] ’n “minderheidsregering” saamgestel het omdat sy party meer as 100&nbsp;000 stemme minder as die VP gekry het. Die totaal vir die opposisiepartye was 614&nbsp;464 en dié vir die nuwe regering 453&nbsp;594. Van Rooyen skryf oor die belading en ontlading van kiesafdelings: “Die feit dat die Malan-party hoofsaaklik die steun van die platteland gehad het, het tot sy oorwinning bygedra, maar dit was slegs deel van die oorsaak.” Die debat oor in hoe ’n mate die nuwe bewind ’n “minderheidsregering” was, is bemoeilik deurdat 12 kiesafdelings onbetwis na die een of ander party gegaan het. Elf hiervan was VP en een HNP. Volgens die jare lange formule van 6&nbsp;000 vir die wenparty en 2&nbsp;000 vir die verloorder, was die gaping tussen die twee grootse partye dus selfs groter. Die 1948-uitslae is veral gekenmerk, volgens Van Rooyen, deur die groot meerderhede in die stede teenoor die klein meerderhede op die platteland, gedeeltelik danksy die groter konsentrasie kiesers in die stede asook die konsentrasie daar van VP-ondersteuners. Die algemene aanname dat die HNP in 1948 sowel as 1953 veral danksy die belading van plattelandse setels gewen het, is in ’n mate verkeerd bewys deur ’n ontleding van laasgenoemde verkiesing se uitslae deur die Proportional Representation Society van [[Londen]], wat hy gestuur het aan die direkteur van inligting in [[Suid-Afrika-huis (Londen)|Suid-Afrika-huis]]. Die vereniging skryf in sy verslag oor die verkiesingsuitslag: “Ek sluit afskrifte in van (a) ’n ontleding van die syfers wat wys daar is geen gronde vir die algemene stelling dat die oorwinning van die minderheidsparty te danke is aan die ‘belading’ van kiesafdelings en (b) ’n grafiek wat wys dat die werklike oorsaak van die oorwinning die verskil in die grootte van meerderhede is – Nasionalistiese kandidate het in baie kiesafdelings ingeglip met ’n klein meerderheid terwyl die VP- en Arbeiderkandidate baie stemme verspil het deur groot meerderhede in ’n klein aantal setels op te hoop. Die Nasionaliste sou dié verkiesing (en dié van 1948) gewen het selfs al het al die kiesafdeling ’n gelyke getal kiesers gehad – trouens, selfs as die ‘lading’ in die teenoorgestelde rigting was.” == Strijdom as minister van lande en besproeiing == [[Lêer:Dr DF Malan en adv Hans Strijdom in gesprek tydens die verkiesingsveldtog van 1953.jpg|duimnael|links|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] en adv. Strijdom in gesprek tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesingsveldtog van 1953]].]] [[Lêer:Dr DF Malan se kabinet in 1951.jpg|duimnael|Dr. Malan en sy kabinet in 1951.]] Die HNP-AP-sege het in ’n sekere mate die kroon op Strijdom se jare lange onvermoeide ywer geplaas. Al was hy Transvaalse leier van die HNP, het hy die minder belangrike portefeulje van lande en besproeiing verkies. Hy het hom met kenmerkende oorgawe in die nuwe werk gewerp en die idees wat hy oor boerdery daarop nahou en dikwels as agterbanker verkondig het, ten uitvoer gebring. In sy eerste vier jaar as minister het hy £13 miljoen vir waterbewaring opsygesit in vergelyking met £23 miljoen wat in die voorafgaande 37 jaar daaraan bestee is. Hy het ook 'n kommissie aangestel om verslag te doen oor Suid-Afrika se waterbronne. Daarmee het hy die grondslag van die latere waterbewaringsprogram gelê en mettertyd 'n subdepartement tot 'n selfstandige staatsdepartement uitgebou. Sy deeglike aandag aan besonderhede en sy nougesetheid het spreekwoordelik in sy departement geword. Strijdom het geglo dat beskikbare staatsgrond aan boere beskikbaargestel moes word en bestaande skemas soos Pongola uitgebrei moes word om meer boere te huisves. Talle inspeksietoere het hom in staat gestel om boerderybehoeftes te peil. Te midde van 'n volle ministeriële program, het hy hom nie aan partysake in Transvaal onttrek nie. Hier is sy invloed onteenseglik versterk deur die verkiesing van dr. H.F. Verwoerd – wat in 1948 senator geword het nadat hy in die [[Alberton (kiesafdeling)|kiesafdeling Alberton]] met net 171 teen [[Marais Steyn]] van die VP verloor het – tot ondervoorsitter van die hoofbestuur, en sy bevordering tot minister van naturellesake in 1950. Hulle het in menige opsig eenders gedink en mekaar merkwaardig aangevul. In 1951 is die naam Nasionale Party van Transvaal op voorstel van Strijdom herstel waarin alle Nasionaalgesinde partye, insluitende die Afrikanerparty, opgegaan het. So het die NP in Transvaal van krag tot krag gevorder om in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|Volksraadverkiesing van 1953]] al 23 plattelandse kiesafdelings te verower en sy setels van 36 tot 43 op te skuif, ’n uitslag wat die feit onderstreep het dat Strijdom die dryfkrag in die party was. Terwyl die HNP en AP saam in 1948 44,3% van die stemme vergeleke met die VP en Arbeiders se 50,4% kon kry, het die NP in 1953 49,5% van die stemme gekry en die VP en Arbeiders saam 51,2%. == Hoofleier van die NP en premier == [[Lêer:Adv Hans Strijdom op 30 November 1954 toe die NP-koukus hom as dr DF Malan se opvolger aangewys het.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom op [[30 November]] [[1954]] nadat die NP-koukus hom as dr. Malan se opvolger aangewys het.]] [[Lêer:Amptelike portret van adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom as premier. Dit lyk asof hy 'n eksemplaar van ''[[Die Transvaler]]'' vashou.]] Aan die vooraand van dr. Malan se uittrede was Strijdom vir baie die vanselfsprekende opvolger. Al het Malan aan [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] voorkeur gee, is Strijdom op [[30 November]] [[1954]] eenparig tot hoofleier van die NP verkies nadat Havenga, toe hy sien dis ’n verlore stryd, hom aan die verkiesing onttrek het. Strijdom het op 61-jarige leeftyd die vyfde premier van Suid-Afrika geword. Anders as die ander premiers, het Strijdom sy vorming in die Unie self gehad (nie byvoorbeeld in een van die Boererepublieke of Britse kolonies nie) en grootgeword in die politieke werklikheid van die nuwe staat te midde van toenemende Afrikaner-optimisme en -kulturele wasdom. Hy was dus die eerste ware seun van die Unie wat Premier geword het. Sy bewindsaanvaarding het hom eensklaps in die felle soeklig van 'n vyandige wêreld geplaas. Koerant-kommentaar uit baie wêrelddele het onmiddellik 'n karikatuur van hom opgehang as onderdrukker van swart en bruin mense en gesinspeel op botsing en stryd: "grave concern at the choice of Strijdom" (''New York Herald Tribune''); "era of white supremacy, Leader of Northern group of radical republicans takes over" (''The Times'', [[Londen]]); "Storm aan 't komen onder de ewenaar" (''Het Parool''); "from Malan to worse" (''Daily Herald''), ens. In teenstelling met wat teenstanders voorspel het, het Strijdom met verdrag en oorleg beweeg. Daar was steeds die byna fanatieke koersvastheid waarmee hy op 'n doelwit afgestuur het, maar dit is gepaar aan 'n intuïtiewe foutlose oordeel oor die pas waarteen hy moes beweeg en 'n besef van leiersverantwoordelikheid. So het hy in meer as een opsig 'n bestendigheidsfaktor in die nasionale lewe van die land geword. Sy premierskap, in vergelyking met dié van sy voorgangers, was kortstondig, nie 'n volle vier jaar nie, en 'n aansienlike gedeelte daarvan is hy gekwel deur 'n kwaal (bloedkanker)<ref>{{af}} [[Dirk Richard|Richard, Dirk]]. 1986. ''Tussen bid en droom, 'n koerantman het albei nodig''. Pretoria:Constantia Uitgewers.</ref> wat eindelik sy lewensdraad sou afsny. Daarom is sy premierskap in heelwat opsigte 'n antiklimaks ná soveel intensiewe worsteljare as opposisielid. Sy vrou sou later oor sy verkiesing skryf: "Daar was geen persoonlike verheugenis in hom nie die dag in November 1954 toe hy as hoofleier gekies is om dr. Malan op te volg en dus ook eerste minister te word. Hy sou dit nie verwerp nie, hierdie Godgegewe geleentheid tot praktiese vormgewing aan sy idealisme, maar daar was tog op daardie oomblik diepe gevoel van deernis in sy hart jeens mnr. Klasie Havenga, wat eintlik dr. Malan se keuse was. Die dag toe Hans eerste minister geword het, was hy die stilste wat ek hom ooit geken het. 'Is jy dan nie bly nie?' het ek hom gevra. Sy antwoord was ja, maar hierdie groot taak, hierdie kroontyd van sy lewenslange strewe, is in hom ook 'n oomblik van te diepe erns om net te jubel. Hy het toe al sy eerste gesondheidsterugslag gehad, ernstiger destyds as wat die publiek of die meeste van sy naastes besef het..." Allereers het hy die kabinet herskommel. Vir die eerste keer vanaf [[Uniewording]] het die premier geen portefeulje geneem nie om so vry te wees om sy volle aandag aan landsake te wy. Buitelandse sake, wat tradisioneel aan sy amp gekoppel is, vertrou hy toe aan [[Eric Louw]], sy ou vriend en ondersteuner uit die Kaap, wat boonop met finansies belas is. Dr. Verwoerd behou bantoesake en word naas Strijdom die grootste krag in die kabinet. Strijdom se invloed – en Verwoerd s’n – is verder versterk deur die aanstelling van sy swaer sen. [[Jan de Klerk]], as minister van arbeid met die amp van senator. Oor De Klerk se vinnige vordering van lid van die Transvaalse provinsiale raad tot senator en minister (hy het nie aan in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|algemene verkiesing van 1953]] vir die Volksraad gestaan nie) was indertyd ontevredenheid. Oor die algemeen het die kabinet die groeiende republikeinse element weerspieël. Ten opsigte van die republikeinse kwessie het Strijdom as premier 'n realistiese en gematigde benadering geopenbaar: Die republiek sal nie op die volk afgedwing word nie en die Engelssprekendes se regte sal gerespekteer word. Hy het ook belowe dat republiekwording nie voor die volgende verkiesing (1958) 'n praktiese vraagstuk gemaak sal word nie. In hierdie verband geld aanvanklik twee oorwegings vir Strijdom: eerstens, dat republiekwording en uittrede uit die [[Statebond]] gelyktydig moet plaasvind; tweedens dat die republiek tot stand moet kom "deur 'n voorafbepaalde getallemeerderheid". Vir die beginsel van 'n blote meerderheid, wat vir Verwoerd gegeld het, was hy nie te vinde nie, hoewel hy mettertyd (ná die toelating van republieke in die Statebond) aanvaar dat republiekwording en uittrede uit die Statebond twee afsonderlike handelinge verteenwoordig. Strijdom se bewind het voorts in die teken van toenemende ekonomiese voorspoed en ekonomiese volwassenheid gestaan. Die interne kapitaalgroei het voldoende geword om ontwikkeling te finansier en Suid-Afrika word minder aangewese op buitelandse lenings. == Kleurlinge verloor hul stemreg == [[Lêer:Adv Hans Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955.jpg|duimnael|Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955, toe die organisasie gestig is, bes moontlik in 'n betoging teen die regering se voorneme om [[Kleurlingstemregvraagstuk|bruin kiesers]] van die gemeenskaplike kieserslys te verwyder.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/black-sash-organisation-history-transformation-ashley-schumacher Die geskiedenis van die Black Sash]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Dr. Malan het voorgegee dat hy hulle nie sien nie, maar Strijdom het altyd sy hoed afgehaal en hulle in die verbygaan met 'n kopknik gegroet.<ref>{{af}} [http://repository.up.ac.za/xmlui/bitstream/handle/2263/30509/03chapters1-2.pdf?sequence=4&isAllowed=y J.G. Strijdom se verblyf in Libertas kortgeknip deur sy dood, 1954–1958]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:JG Strijdom.jpg|duimnael|Hans Strijdom voor 1958]] Die grootste taak wat op Strijdom gewag het toe hy premier word, was om 'n oplossing te vind vir die dooiepunt in die grondwetlike stryd wat ontstaan het na aanleiding van die Malan-bewind se planne om die kleurlinge op 'n afsonderlike kieserslys te plaas, die sogenaamde [[Kleurlingstemregvraagstuk]]. Nadat die appèlhof in 1952 die regering in die ongelyk gestel het oor kleurlingstemreg, misluk die een poging ná die ander om die krisis te oorbrug. Om sekerheid te bring na die teenstrydige appèlhof-uitsprake van 1937 en 1952, is die getal appèlregters uitgebrei van vyf tot elf in sake waarby die regsgeldigheid van die wette van die parlement betrokke is. Die doelwit hiervan was duidelik om te keer dat die hof ooit weer grondwetlike wetgewing dwarsboom soos tydens die voorafgaande jare. Tydens die debat oor die wetsontwerp het adv. [[C.R. Swart]], minister van justisie, ruiterlik erken dat die wetsontwerp nou verband gehou het met die Kleurlingstemregvraagstuk en die grondwetlike krisis. Volgens hom was die doelwit daarvan om die soewereiniteit van die parlement as hoogste wetgewende instelling te herstel. Die wetsontwerp is aanvaar danksy die NP se meerderheid in die Volksraad. Om die grondwetlike dooiepunt uit die weg te ruim, het Strijdom kort hierna eenvoudig die Gordiaanse knoop deurgehak met die ongewone metode om die Senaat in Mei 1955 so te vergroot (deur senatore op 'n meerderheidstem aan te wys en die regering 'n meerderheid van 65 uit die 89 lede in die nuwe Senaat te gee, 41 meer senatore is in die bestaande Senaat) dat die regering die nodige tweederdemeerderheid sou hê om die wetgewing deur te loods.<ref>{{en}} [http://www.electionresources.org/za/system/ Election Resources on the Internet: The Republic of South Africa Electoral System]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> In 1956 het Strijdom self die Wetsontwerp tot Wysiging van die Suid-Afrika-wet aan 'n gesamentlike sitting van albei kamers van die parlement voorgelê. Dit moes regskrag aan die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers gee en alle grondwetverskansings herroep, uitgesonderd dié in verband met taalregte. ’n Landwye storm van protes het losgebars teen die voorgestelde maatreël, selfs van sommige Nasionaliste wat saamgestem het dat die kleurlingkiesers eindelik op ’n afsonderlike kieserslys geplaas moes word, maar gekant was teen Strijdom en die kabinet se werkwyse. Die [[Swart Serp]]-organisasie is in 1955 gestig juis om beswaar te maak teen die regering se, na hul mening, minagting van die Grondwet.<ref>{{en}} [http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history Die geskiedenis van die Swart Serp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426012713/http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history |date=26 April 2015 }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Etlike Afrikaanse akademici aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] het, enkele dae nadat die strekking van die wetsontwerp bekendgemaak is, in die openbaar beswaar gemaak. Hulle het gemeen dat die wetsontwerp strydig was met ’n basiese beginsel van parlementêre regering, dat dit ondemokratiese was, ongrondwetlik en die regte van minderhede vertrap het. Hulle het dit, ten regte, as ’n poging deur die regering beskryf om ’n kunsmatige tweederdemeerderheid in die parlement te skep waarop die regerende party nie geregtig was nie aangesien sy aandeel van die uitgebragte stemme selfs in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesing van 1953]] minder as die helfte (49,1%) van die totaal was. Die wetsontwerp sou aan die NP 171 stemme tydens ’n gesamentlike sitting van albei huise bied, vergeleke met die gesamentlike opposisie se 77, ’n gerieflike tweederdemeerderheid. Die regeringspers het skerp gereageer en die beswaarmakers met oorgawe sleggesê en hul protesstem stilgemaak. Die meeste Nasionaliste was ontevrede met die metode wat die regering ingespan het. ''[[Die Burger]]'' het op 18 Mei 1955 erken geen regdenkende kon die wetsontwerp op sigself goedpraat nie, maar gemeen Nasionaliste moes dit aanvaar as die enigste manier om die heersende dooiepunt – waarvoor die koerant die VP verkwalik het – op te los. Enkele dae later het ''Die Burger'' se politieke medewerker die mening uitgespreek dat die vergrote Senaat ’n tydelike maatreël sou wees. Die amptelike opposisie het die regering daarvan beskuldig dat sy eindelike strewe was om die Grondwet dermate te ondermyn dat hy op die ou end ’n outoritêre staatsvorm kom instel. Strijdom het dié aantyging tydens die debatte oor die wetsontwerp ontken en hom daartoe verbind om albei dele van die wit bevolking (Afrikaans en Engels) se regte te beskerm. Sy opregtheid is nie in twyfel getrek nie. Die wetsontwerp is ná 'n lang debat aanvaar. Die Verenigde Party het belowe dat, indien hy weer aan die bewind sou kom, hy die algemene kieserslys sou herstel. So 'n gebeurlikheid het egter toe reeds hoogs onwaarskynlik gelyk. Die sessie het geëindig as een van die ongelukkigste sedert [[Uniewording]]. Die laaste hoofstuk in die voortslepende drama oor Kleurlingstemreg het in Februarie 1956 afgespeel toe die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] en Senaat gesamentlik sitting ingeneem het om oor die Wetsontwerp oor Afsonderlike Verteenwoordiging te stem. Die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] het die sitting geboikot, maar die Verenigde Party het die wetsontwerp met hand en tand beveg tydens elkeen van sy stadiums. Ná 'n twee weke lange debat is die wetsontwerp aanvaar met 'n meerderheid van twee derdes. Drie van die ses [[Nasionale Konserwatiewe Party]]-lede, wat van die VP weggebreek het, het ten gunste daarvan gestem. Die wetsontwerp is aanvaar. Nie alleen is die sowat 45&nbsp;000 bruin kiesers op 'n afsonderlike kieserslys geplaas nie, maar die klousules wat daaroor gehandel het, is herroep. Terselfdertyd is die grondwet van die Verteenwoordigende Kleurlingraad gewysig sodat dit merendeels uit benoemde lede sou bestaan. Ook het die Kleurlingbevolking die reg verbeur om hul eie mense in die Kaapse Provinsiale Raad te verteenwoordig, soos voorsien in die [[Suid-Afrika-Wet]]. Die Senaatwet is in die Hooggeregshof betwis, maar die applikante het hul saak verloor, aangesien die hof eenparig beslis het geen beperking kon geplaas word op die omvang van die mag wat die Parlement het om enige gewone wet te aanvaar nie. Al elf regters van die Appèlhof het die besluit gehandhaaf in Oktober 1956. Dit was eindelik 'n oorwinning vir Strijdom en sy regering, en die einde van die pynlike hoofstuk in die land se geskiedenis. In 1951 reeds het John Hatch aangevoer: "Let daarop dat die Verenigde Party se teenstand teen die wetsontwerp nie gegrond is op die beginsel van hulle verdediging van die nieblanke se stemreg nie. In 1936 was die meeste van hulle heeltemal bereid om saam te werk en die swart kiesers van die algemene kieserslys te verwyder en sodoende vir Hertzog in staat te stel om die nodige tweederdemeerderheid te verkry. As Kleurlingkiesers nie gewoond daaraan was om vir die Verenigde Party te stem nie, kan daar min twyfel bestaan dat die regering maklik sy tweederdemeerderheid sou verkry het." Gegewe die latere skeuring in die party (ter wille van 45&nbsp;000 kiesers in die Westelike Provinsie), is dié stelling hoogs aanvegbaar. Oor dié stryd wat haar man enduit so onwrikbaar gevoer het, het [[Susan Strijdom]] in 1973 geskryf: "Wanneer ek terugdink aan die jare van Hans se vurige stryd waarin hy hom met so 'n volkome oorgawe gewerp het, aan al die beskuldiginge van sy hatigheid, baasskaphoudinge en al dies meer, dan moet ek wrang glimlag. Naas God het Hans op aarde net een gesag erken, onversetlik, vergelykloos: Die volk en sy stem. Niemand het enige aanslag op die volksoewereiniteit vreesloser en vuriger beveg as Hans nie, selfs in eie broederkring. Hy het Suid-Afrika se roeping en bestemming gesien in republikeinse vryheid, maar dit moes die volk, die koningstem, se beslissing wees. In die oorlogsjare het hy nooit geheul met andere se tydelike ongrondwetlike flirtasies nie Hy het sy party uit die volk uit opgebou, met ongelooflike persoonlike opoffering, man vir man gewerf en besiel om die oorwinning in 1948 te help behaal. "Maar vir hom kon niks die volksoewereiniteit, soos uitgespreek in vrye stemming en vorm gegee in die Parlement, aantas of beperk nie. Hy het destyds erken dat die vergroting van die Senaat om die verwydering van die [[Kleurlingstemregvraagstuk|Kleurling-stem]] van die gemeenskaplike kieserslys te verkry, 'n onpopulêre daad sou wees, maar niks kon of durf in sy siening, in die weg van die uitgesproke volkswil staan nie. Hans was 'n waaragtige, onkreukbare demokraat. Sy grootste ideaal was die [[Republiek van Suid-Afrika]], en al die werk wat hy gedoen het in die korte 3½ jaar dat die premierskap aan hom vergun was, was voorbereidings op daardie pad. Hy was baie siek in die verkiesingstyd van 1958 maar nóg ons mooipraat nóg sy doktersadvies sou hom weghou van die groot vergadering wat hy in Pretoria moes toespreek. Hy het aan ons gesê: 'Met my hele hart en my hele siel glo ek dat ons ons Republiek binne afsienbare tyd sal kry. Maar ek sal nie die tyd daarvoor hê nie; iemand na my sal dit moet doen.' Ek glo dat wyle dr. [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] wat politiek onder Hans Strijdom se leierskap uitgegroei het, skaars twee jaar later daardie gewaagde Republiekstap gedoen het omdat hierdie woorde van Hans Strijdom onuitwisbaar in sy gedagtenis voortgelewe het." == Apartheid kry teenstand == [[Lêer:Adv Strijdom se laaste vergadering in Pretoria.jpg|duimnael|links|Adv. Strijom spreek sy laaste vergadering in [[Pretoria]] op [[Kerkplein]] toe. Sy gesondheid was reeds so ernstig agteruit dat hy aan die begin van 1958 nie sy parlementêre pligte in die Kaap kon gaan waarneem nie, maar daarna het Strijdom egter so hoopvol herstel dat hy in die verkiesingsveldtog van daardie jaar 'n reuse-vergadering in Pretoria kon toespreek. Hy het eintlik daarheen gegaan teen mediese advies, maar niks kon die vurige vegter weerhou van sy mense te besiel om die Nasionale regering andermaal aan die bewind te stel nie, luidens ''Die Nasionale boek''. Regs kyk mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] toe.]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom besoek Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Op besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in September 1955.]] [[Lêer:Adv en mev Strijdom op besoek aan Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Nog 'n foto, hier met mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] by, geneem tydens die egpaar se besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in 1955.]] Die stof het nouliks gaan lê ná hierdie pynlike hoofstuk in die politieke geskiedenis, of Suid-Afrika word op twee fronte aangeval: die [[Verenigde Nasies|VVO]] het kommer uitgespreek oor die [[apartheid]]sbeginsel en die Voogdykomitee van dié wêreldliggaam het sy vroeëre versoek herhaal dat [[Suidwes-Afrika]] onder sy jurisdiksie geplaas en jaarliks 'n verslag van die administrasie daarvan aan hom voorgelê word. Suid-Afrika het beswaar gemaak teen sodanige inmenging in sy huishoudelike sake, maar sy houding het net bygedra om 'n reeds vyandige wêreldmening meer vyandig te maak. Strijdom het die volle trefkrag daarvan ervaar toe hy in 1956 die Statebondskonferensie in [[Londen]] bywoon en op 'n ongeleë tydstip die oorhandiging van die Protektorate ([[Swaziland]] en [[Lesotho]]) opper. Onder leiding van Strijdom en met Verwoerd as minister van bantoesake, is die beleid van afsonderlike ontwikkeling van 1956 af met groter krag toegepas, onder meer deur die Nywerheidsversoeningswet (1956) wat gemengde vakbonde beëindig, deur die instelling van instromingsbeheer, deur die [[Groepsgebiedewet]] en die aankondiging van grensnywerhede om "nie-blanke" arbeid uit blanke gebiede te onttrek.<ref>{{en}} [https://www.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01881.htm Lys van apartheidswette]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 is wetgewing ingedien om gemengde universiteite te beëindig. Strijdom het opnuut sy geloof in "blanke baasskap" bevestig, tot teleurstelling van sommige van sy ondersteuners wat die negatiewe betekenis van blanke oorheersing daaraan geheg het. Ten opsigte van buitelandse aangeleenthede het Strijdom wel met meer positiewe beleidsverklarings vorendag gekom: met die Suez-krisis het hy dit onomwonde gestel dat Suid-Afrika se heil nie in isolasie lê nie en dat hy in die toekomstige internasionale oorloë nie neutraal sal staan nie.<ref>{{en}} [http://mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/south-africa-and-middle-east?print South Africa and the Middle East]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Verder het hy hom bereid verklaar om met buur- en ander Afrika-state saam te werk ter bevordering van "gemeenskaplike veiligheid", maar ten opsigte van die [[dekolonisering van Afrika]] het hy geen duidelike standpunt ingeneem nie en daar-deur die indruk geskep dat hy hom aan die kant van die koloniale moondhede in Afrika skaar. Ook binnelands het die teenstaan teen apartheid tydens Strijdom se premierskap verskerp. In 1955 is die Vryheidsmanifes by Kliptown naby Johannesburg aanvaar wat die ideologiese beginsels van die [[ANC]] omvat het. ’n Jaar later, op [[9 Augustus]] [[1956]], het 20 000 vroue van alle rasse teen die Strijdom-bewind na die [[Uniegebou]] opgeruk om te betoog teen voorgestelde wysigings aan die Wet op Stedelike Gebiede van 1950.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/former-south-african-prime-minister-jg-strijdom-dies SA History Online]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom het geweier om hulle te ontvang.<ref>{{en}} [http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday You strike a woman, you strike a rock! Women’s Day and the events that led to it becoming a national holiday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813073214/http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday |date=13 Augustus 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Republikeinse simbole geskep == [[Lêer:Adv Hans en mev Susan Stijdom, 11 September 1957.jpg|duimnael|links|[[Dirk Richard]] skryf by dié foto, wat verskyn in sy boek ''Bid en droom, 'n koerantman het albei nodig'': Toe ek advokaat Strijdom begin 1958 op kantoor gaan besoek het, het hy laggend gesê: 'Die Engelse pers wil my in die graf hê, maar hulle sal lank moet wag.' Op 24 Augustus 1958 was hy dood. Op dié foto, wat op [[11 September]] [[1957]] geneem is, kan 'n mens reeds die tekens van bloedkanker sien waaraan hy minder as 'n jaar later oorlede is.]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek ondersteuners toe op Kerkplein, Pretoria, ná die 1958-verkiesing.jpg|duimnael|Adv. Strijdom spreek ondersteuners toe op [[Kerkplein]], [[Pretoria]], ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesing]].]] Naas die oplossing van die dooiepunt oor Kleurlingstemreg, is die tweede belangrikste kenmerk van die Strijdom-era die doelbewuste skepping van die uiterlike simbole van die naderende republiek. In Februarie 1957 het [[Arthur Barlow]] 'n voorstel ingedien om die Unievlag tot die enigste landsvlag te verhef. Strijdom jey dadelik kragtige steun hieraan verleen en gesorg dat dit nog daardie sitting op die wetboek geplaas word. Vir hom het die beginsel van net een vlag, samewerking tussen die twee taalgroepe, gemeenskaplike trots en trou aan net een vaderland beteken. In Mei 1957 het Strijdom aangekondig dat ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (ook met 'n weergawe in Engels) as enigste volkslied deur die regering aanvaar is.<ref>{{en}} [http://www.flatinternational.org/template_volume.php?volume_id=272 The Call of South Africa]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 het Strijdom die [[Simonstad-ooreenkoms|oorname van die vlootbasis]] [[Simonstad]] op [[1 April]] daardie jaar deur die Suid-Afrikaanse Vloot bewerkstellig, want dit was vir hom ondenkbaar dat 'n deel van Suid-Afrikaanse grondgebied nie aan Suid-Afrika behoort nie, afgesien daarvan dat die oorname besonderse militêre betekenis gehad het.<ref>{{en}} [http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/navy-history.htm South African Naval History]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Sy vertroue in die Suid-Afrikaanse jeug was sodanig dat hy daarvoor verantwoordelik was dat die agttienjariges die stemreg verkry. Dié verlaging in die ouderdom waarop wit mense kon stem, het hoofsaaklik die Nasionale Party bevoordeel omdat sy ondersteuners veral Afrikaners was wie sê natuurlik aanwas destyds heelwat hoër as Engelssprekendes s’n was. Die NP se vertoning by die stembus sou volgens alle aanduidings aansienlik versterk word, maar die VP is verplig om die maatreël in ’n goeie gees te aanvaar. As die party dit teengestaan het, sou dit as bewys gedien het dat sy kiesers aan die verouder was en dat hy in gebreke gebly het om jong kiesers se steun te werf, al was demografie die grootste rede vir die NP se toenemende steun.<ref name="kruger">{{en}} Krüger, D.W. 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan.</ref> == Die 1958-verkiesing == [[Lêer:NP-plakkaat met adv Hans Strijdom.JPG|duimnael|'n NP-plakkaat in die 1958-verkiesing.]] In November 1957 het Strijdom in Pretoria ernstig siek geword aan griep en longontsteking. Vroeg in 1958 het sy geneesheer behandeling en rus voorgeskryf omdat daar reeds vroeër tekens van geringe hartklepletsel was. Dit het meegebring dat hy die eerste parlementsitting van 1958 nie kon bywoon nie. Daarna breek die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]] aan. Strijdom het sodanig herstel dat hy enkele vergaderings kon toespreek. Die verkiesingsuitslag besorg aan die NP 103 setels, sy grootste verkiesingsoorwinning tot op daardie datum en die eerste keer dat hy die meeste setels én ’n volstrekte meerderheid van die stemme wen, 55,2% , vergeleke met die VP se 43,2%.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 South African general elections: 1958] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160706155430/http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 |date= 6 Julie 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se verlagings van die ouderdom waarop mense kon stem, het duidelik die gewenste uitwerking gehad. == Sy dood == [[Lêer:Twee lede van die Voortrekkers waak by 'n portret van adv Hans Strijdom ná sy dood.jpg|duimnael|links|Twee Voortrekkers waak by 'n portret van Strijdom kort ná sy dood.]] [[Lêer:Susan Strijdom op haar man, adv JG Strijdom, se begrafnis, Augustus 1958.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom]] op haar man se begrafnis, Augustus 1958. Haar broer sen. [[Jan de Klerk]], die vader van [[Willem de Klerk|Willem]] en [[FW de Klerk]], staan regs van haar. Dis moontlik haar seun, Johannes Gerhardus, wat regs staan. Sy was ten tyde van haar man se dood self in die hospitaal; vandaar moontlik die verpleegster links van haar.]] Aan die begin van die nuwe Volksraadsessie was hy weer op sy pos en lewer vir die laaste keer 'n kragtige rede van anderhalf uur tydens die wantrouedebat. Die ou vuur en krag breek deur toe hy die republikeinse kwessie behandel en verklaar: "Ons marsjeer voorwaarts na ons einddoel, die republiek." Enkele dae hierna is hy weer siek. Hy het 'n pynlike karbonkel in die neus opgedoen en is in sy ampswoning, [[Groote Schuur]], behandel. Kort hierna het 'n aankondiging gevolg dat hy weens die letsel aan die hartklep in die bed moes bly en daarna vir 'n redelike tydperk sy normale werksaamhede nie moes hervat nie. Hy is in die [[Volkshospitaal]] in Kaapstad opgeneem waar 'n verdere terugslag tot sy dood lei. Oor haar man se laaste dae het Susan Strijdom 15 jaar later soos volg geskryf: "Ek was ook opgeneem in die hospitaal in die laaste weke van Hans se lewe, Augustus 1958. Ek onthou hoe die dokters en verpleegsters my die derde dag voor sy dood op die been gehelp het omdat hy my so graag wou sien en die geneeshere gemeen het dat as ek op eie bene voor hom staan, dit hom sou opbeur. Ek het dit gewaag hoewel my bene maar net onder my wou weg swik. Maar hy was so opgewonde bly om my so staande te sien. Ek het hom nog nooit in al die tyd dat ek geweet het dat sy kragte aan die taan is, so goed sien lyk nie. "Hans was nooit 'n emosioneel demonstratiewe mens nie, maar daardie oomblik was sy oë sprekend, vonkelend blou, vol lewe en liefde. Die volgende twee dae, Vrydag en Saterdag, was hy feitlik voortdurend in 'n koma. Maar toe ek die Saterdagaand vra of ek hom dan nie net goeienag kan gaan sê nie, het dr. Fransie van Zyl dadelik gesê: 'Maar natuurlik.' Toe ek van hom wegstap, met 'n 'slaap gerus', was al antwoord wat hy gegee het, 'n sagte 'totsiens'. Daardie 'totsiens', sy laaste woorde aan my, sal my altyd bybly – totsiens, nie vaarwel nie; ook aan sy volk en sy land wat hy so hartstogtelik liefgehad en so selfloos gedien het, by wie sy onsterflike gees altyd sal bly." Ná 'n roudiens in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk, Kaapstad]], is sy stoflike oorskot per spesiale trein na Pretoria vervoer en op sy laaste rit na die Noorde het roerende tonele langs die roete afgespeel. Op [[30 Augustus]] [[1958]] het sowat 10&nbsp;000 mense die roudiens by die [[Uniegebou]] bygewoon waarna Strijdom in die [[Heldeakker]] in die Ou Begraafplaas naby die graf van pres. [[Paul Kruger|S.J.P. Kruger]] ter ruste gelê is. Sy eggenote en twee kinders, Johannes Gerhardus en Estelle, het hom oorleef. Mev. Strijdom is in 1999 langs haar man in die heldeakker begrawe. == Waardering == [[Lêer:Hillbrow Tower-1.jpg|duimnael|links|upright|Die [[Hillbrow-toring]] is oorspronklik na adv. Strijdom genoem. Dis tussen [[Junie]] [[1968]] en [[April]] [[1971]] opgerig, en op 270&nbsp;m hoog een van die hoogste bousels in [[Afrika]].]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek sy laaste vergadering by in sy kiesafdeling, 1958.jpg|duimnael|Adv. Strijdom was begin 1958 te siek om die parlementsitting by te woon, maar tydens die verkiesingsveldtog kon hy weer 'n verkiesingsvergadering op Nylstroom toespreek, sy heel laaste in die [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]]-kiesafdeling wat hy sedert 1929 in die Volksraad verteenwoordig het.]] [[Lêer:JG Strijdom-lughawe, Windhoek.jpg|duimnael|[[Windhoek]] se internasionale lughawe is in 1964 geopen en die J.G. Strijdom-lughawe genoem. Dit staan nou bekend as die [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]].]] [[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom 6 th Prime Minister of South Africa Church Street Cemetery in Pretoria 036.jpg|duimnael|links|upright|Adv. en mev. J.G. Strijdom se graf in Pretoria-Wes.]] [[Lêer:Adv JG Strijdom.jpg|duimnael|Die buiteblad van ''Hans Strijdom, Lewensloop en Beleid van Suid-Afrika se Vyfde Premier'', deur Gert Coetsee, in 1958 uitgegee deur [[Tafelberg Uitgewers]].]] A.P.J. van Rensburg skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Strijdom se groot deug was "dat hy altyd mens gebly het, goedgeaard, genaakbaar, doodnatuurlik en vol liefde. Sy absolute eerlikheid was alombekend: hy het ten ene male geweier om staatsgeld of -vervoer vir persoonlike sake te gebruik. Daarby was hy nederig. Die [[Universiteit van Pretoria]] het hom in 1952 vereer met 'n doktorsgraad in publieke administrasie vir 'sy bydrae tot die staatkundige en kulturele ontwikkeling van ons land', maar hy het steeds geweier om as 'doktor' aangespreek te word." Strijdom het moontlik die meeste toesprake van enige Suid-Afrikaanse politikus gelewer. Van Rensburg skryf: "Hy was 'n vlot spreker, briljant in sy logika en altyd effektief. Hy het met 'n vuur en geesdrif gepraat wat nie anders kon as om 'n gehoor te inspireer nie. Mense het na sy vergaderings gestroom en reeds gedurende sy lewe het ongeëwenaarde heldeverering hom te beurt geval. In die Volksraad het die politieke temperatuur gestyg (wanneer) hy aan die woord kom. Sy tegniek was om te moker, en met armgebaar het hy sy argumente ingehamer. Op die politieke verhoog het hy geen neerlaag of teenstand geduld nie. Hy was soms skerp, nooit persoonlik nie, met dikwels 'n ondertoon van ongeduld in sy toesprake." Scott Haig, 'n Engelstalige joernalis, het op ’n keer geskryf dat een ná die ander deel van Hansard deurgesoek kan word, maar dat geen enkele bewys gevind sal word waar Strijdom ooit afgewyk het van sy lewensfilosofie of waar hy in die verlede iets gesê het wat teenstrydig met latere uitlatings was nie. As premier was Strijdom bestem om die brug tussen die "ou" en "nuwe" bedeling te slaan. Die "halfeeu van die generaals" is afgesluit met dr. Malan as laaste premier wat uit daardie era van volkstryd gegroei het. Strijdom het daardie era finaal afgesluit en die weg voorberei vir die nuwe era in die Suid-Afrikaanse politiek wat deur sy opvolger, dr. Verwoerd, ingelui is, 'n tydvak waarin die ou stryd en twispunte tussen Afrikaans- en Engelstaliges ná Republiekwording 'n natuurlike dood gesterf, en die proses van nasiebou (ten minste wat wit mense betref het), waaroor Strijdom net kon profeteer, in vervulling begin tree het. Dit was trouens hy wat A.E.G. Trollip (die later leier in die [[Demokratiese Alliansie]] [[Athol Trollip]] se oupa) as [[Natal]]se administrateur aangestel en daardeur die pad vir Engelssprekendes na die kabinet oopgemaak het. Van Rensburg meen Strijdom het, meer as enigiemand anders, “die Afrikanervolk bewus gemaak van sy republikeinse erfenis en dit as enigste staatkundige eindbestemming voorgehou. Gedurende die jare dertig het hy die republikanisme in die noorde wat destyds min lewensvatbaarheid getoon het, tot herlewing gebring en sy latente kragte gemobiliseer. Met elke oorwinning het hy die republiek sien nader kom. So is hy tereg die argitek van die Republiek van Suid-Afrika. Dit is sy grootste betekenis. Hy en Hertzog het dikwels in politieke uitkyk, oor metodes en beginsels verskil. Nogtans het sowel Hertzog as Strijdom die soewereiniteit van ons parlement op sy eie manier help bevestig. Deur die [[Statuut van Westminster]] het Hertzog daarin geslaag om die onafhanklikheid van die Suid-Afrikaanse parlement bo alle twyfel te stel, terwyl Strijdom in sy stryd met die howe die soewereiniteit van ons parlement binnelands bevestig het”. Van Rensburg swaai Strijdom ook lof toe vir sy bydrae tot die NP en die Transvaalse politiek. “Die eenvormigheid en die dissipline van die party in dié provinsie is inderdaad die gevolg van 'n langsame, innerlike saamgroei waarin hy 'n aansienlike rol gespeel het. Aan die NP het hy 'n politieke erfenis gelaat wat goed geadministreer en aansienlik verstewig is sedert hy dit van Malan oorgeneem het. In uiterlike krag en innerlike eenheid het die party by sy dood sterker as ooit gestaan. Sy welslae as partyleier was, naas sy standvastigheid, te danke aan sy vuur, sy welsprekendheid, sy oortuiging, sy vlekkelose eerlikheid, en sy deugdelike begrip dat 'n politieke beweging slegs slaag wanneer dit 'n uitdrukking van die volkswil is en op prakties bereikbare doelstellings afstuur. Hy het geen sistematiese uiteensetting van sy lewensfilosofie en staatkundige opvattings nagelaat nie. Dit moet uit sy baie toesprake afgelei word. Sy verhuising na Transvaal in die tweede dekade van hierdie eeu omvorm hom van plaasboer tot 'n ongekompliseerde politieke leier vol geesdrif en dadedrang. Die rigsnoer van sy denke was die verhouding tussen Afrikaans- en Engelssprekendes; die taalregte van die Afrikaner; die baasskap van die Blanke in eie gebied en die ekonomiese selfstandigheid van Suid-Afrika. Dit alles moes heenlei na een einddoel: die Republiek van Suid-Afrika.” Van Rensburg beskryf Strijdom as “stewig van liggaamsbou, van middelmatige lengte, met krullerige bruin hare. In sy jonger dae was hy lief vir amateurtoneel en rugby – hy was kaptein van 'n klubspan asook van 'n gekombineerde Pretoriase span. Van persoon was hy besonder netjies in sy kleredrag, met 'n veerkragtige stap. Sy vorsende blou oë het van vasberadenheid getuig en as geheel was hy 'n gesagsinboesemende figuur. Hy het nie gerook nie en selde alkoholiese drank gebruik. Hy kon nie maklik of lank slaap nie en was altyd lank voor sonop aan die werk. Hy was diep godsdienstig en 'n gesinsman by uitnemendheid.” Prof. D.W. Krüger skryf Strijdom was ’n amper legendariese figuur in Transvaal se politiek. “Hy was die enigste Nasionale parlementslid in daardie provinsie wat geweier het om Hertzog in 1934 tot in die koalisie met Smuts te volg. Die heropbou van die NP in Transvaal was grotendeels sy werk en dit was hy wat die republikeinse ideaal lewend gehou het in ’n tyd toe die meeste Nasionaliste bereid was om die grondwetlike verhouding met Groot-Brittanje te aanvaar soos dit omskryf is in die Statuswet van 1934. In ’n groot mate was dit deur sy toedoen dat die republikeinse klousule in 1934 amptelik deur die Transvaalse Nasionale Party aanvaar is. Dit was hy wat dr. Malan en die Kaaplandse Nasionale Party oorreed het om twee jaar later hul voorbeeld te volg. Saam met Malan was hy die leidende gees in die herlewing van eksklusiewe Afrikanerdom sedert 1934 tydens ’n tydperk toe die teenstand teen die Hertzog-Smuts-samesmelting se vooruitsigte swak gelyk het. Die beleid van 'blanke opperheerskappy' of 'blanke baasskap', wat hy dikwels verkondig het, het baie aanhangers gehad, veral in Transvaal, waar hy uiters gewild was. Met sy dood het een van die sterkste persoonlikhede in Suid-Afrika van die politieke toneel verdwyn." <ref name="kruger" /> J.H. Abraham, indertyd kommissaris-generaal van die Xhosa-volkseenheid, het in 1973 geskryf Strijdom se "onkreukbare eerlikheid" was vir hom sy grootste eienskap. "Die opregtheid waarmee hy die hele lewe benader het, maar veral volksake, het aan hom 'n unieke plek onder die leiers van die Afrikanervolk gegee. Hiermee bedoel ek natuurlik geen afbreuk aan die grootheid van ander leiers nie. Maar, hy het net daardie persoonlikheid gehad, net daardie besondere eienskappe wat hom by uitstek die vertroude leier van die volk gemaak het. Die volk het hom geglo en in hom vertroue gehad omdat hy elke vraagstuk wat in die volkslewe na vore gekom het, met absolute eenvoudige eerlikheid en waarheid tegemoet gegaan het. Hans Strijdom was nie die man van die omweg nie. Hy het dit verstaan om die eenvoudige, maar raak siening van die massa te formuleer in beleid en om dit vas te lê in dade. Die kompromis het hy nie geken nie, want elke keer as mens 'n kompromis moet aangaan, word 'n deel van jou eie en van jou volk se persoonlikheid vernietig. Jy kan maar net 'n leier, 'n peilbaken vir jou volk wees as die wese van jou geestelike gestalte môre en oormôre dieselfde is as wat dit gister en eergister was. En, hierby kom nog die feit dat hierdie vurige vaderlander, wat dikwels deur vyandige koerante en ander beskryf was as "die wilde man van die noorde, wat 'n leier is van wilde manne", eintlik 'n mens met 'n begrypende siel was, wat verstaan het, wat aangevoel het wat die behoefte van sy mense was, wat aangevoel en begryp het wat die probleme van sy volgelinge en vriende en ook sy vyande was. "Sommige mense het hom as 'n kwaai man beskryf, sommige het gesê hy is onverbiddelik en onvriendelik. Ander het gesê hy is hooghartig in sy eiegeregtigheid as Afrikaner. Hoe verkeerd was hierdie mense nie! Hierdie man, Hans Strijdom, was in werklikheid iemand wat vol liefde was, wat hy bereid was om te omskep in dade ten koste van sy eie welsyn en sy eie gemak en gerief. Hy was in werklikheid niks anders nie as 'n dienswillige en liefdevolle dienaar van sy volk. So het ons dan – 'n klompie Parlementslede wat in dieselfde hotel saam tuis was vir die sitting – in een van die kamers byeengekom en ons groot ontslape leier beween. Daar het geharde politici, wat ook reeds hulle deel gehad het aan lewenservaring en gevolglik aan teleurstellings en verdriet, gehuil soos klein kinders. Ja, die klein kinders wat daar tussen ons was, het saam met hulle vaders en moeders gehuil oor hierdie groot en geliefde leier. Later in die dag, in die wandelgang van die Parlementshuis, het ons rondgedwaal. Ek het helder trane sien vloei oor die wange van sommige van sy politieke teenstanders. Sy sterwe het 'n groot droefheid nagelaat. 'n Era is met sy afsterwe afgesluit, maar sy lewe bly vir ons volk 'n besieling en sy voorbeeld van eerlikheid en getrouheid bly vir ons soos 'n magtige basuingeskal, wat sal voortklink deur die eeue in ons volksgeskiedenis."<ref>{{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk.</ref> == Gedenktekens == [[Lêer:JG Strijdom-beeld, Krugersdorp.jpg|duimnael|Beeld van J.G. Strijdom langs Beginstraat, Krugersdorp.]] 'n Aantal monumente is na Strijdom genoem. Op Nylstroom was die die [[Strijdomhuis]] 'n nasionale gedenkwaardigheid. Ná adv. Strijdom se dood het die gedagte ontstaan om 'n gedenkteken ter nagedagtenis aan hom in Pretoria op te rig. 'n Komitee is onder voorsitterskap van S.G.J. van Niekerk, administrateur van Transvaal, gestig. [[Coert Steynberg]] was die beeldhouer van die kopstuk en [[Danie de Jager]] van die perdegroep. Die hele opset is uitgevoer onder toesig van die argitekte Roelf en Hans Botha. Nadat die onthulling van die beeld ’n tyd lank vertraag is, het Susan Strijdom dit op [[31 Mei]] [[1972]] onthul, terwyl premier [[John Vorster|B.J. Vorster]] as geleentheidspreker opgetree het. In [[2001]] het Strijdomplein inmekaargestort. Die [[Hoërskool Hans Strijdom]] op [[Mookgophong]] (Naboomspuit) is na hom genoem.<ref>{{af}} [http://hansies.co.za/ Die skool se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823074343/http://hansies.co.za/ |date=23 Augustus 2016 }}. URL besoek op 17 Augustus 2016.</ref> == Bronne == * {{af}} Cameron, T. 1986. ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Human & Rousseau. * {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan. * {{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} [[Beaumont Schoeman|Schoeman, B.M.]] 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Johannes Gerhardus Strijdom}} * {{en}} {{Find a Grave|8544087}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=[[Daniël François Malan]]|na=[[Hendrik Verwoerd]]|jare=1954–1958}} {{eindboks}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Strijdom, Hans}} [[Kategorie:Hans Strijdom]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1893]] [[Kategorie:Sterftes in 1958]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake]] m8a1xyh1ane2she21lgjytjn67rkfru 0 14273 2921858 2887307 2026-08-04T11:44:59Z JMK 649 +kat 2921858 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Hendrik Verwoerd | beeld = Dr HF Verwoerd.jpg | beeldonderskrif = | orde = 6de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[2 September]] [[1958]] | termyneinde = [[6 September]] [[1966]] | monarg = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] (1958–1961) | president = [[Charles Robberts Swart]] (1961–1966) | goewerneur-genl = [[E.G. Jansen]] (1958–1959)<br />[[Charles Robberts Swart]] (1959–1961) | voorganger = [[Johannes Gerhardus Strijdom]] | opvolger = [[Eben Dönges]] (wnd.) | geboortedatum = Hendrik Frensch Verwoerd<br />[[8 September]] [[1901]] | geboorteplek = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1901|9|8|1966|9|6}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | party = [[Nasionale Party]] | eggenoot = [[Betsie Verwoerd|Betsie Schoombee]] | kinders = 7 | alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch]]<br />Universiteit van Berlyn<br />Universiteit van Hamburg<br />Universiteit van Leipzig | religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] | handtekening = | toekennings = }} '''Dr. Hendrik Frensch Verwoerd''' ([[Amsterdam]], [[8 September]] [[1901]] – [[Kaapstad]], [[6 September]] [[1966]]) was die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] wat weens ’n [[sluipmoord]] in die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] in Kaapstad gesterf het. Verwoerd word algemeen as die argitek van die [[apartheid]]stelsel beskou. Sy premierskap word gekenmerk aan die drastiese verbetering van [[Swart mense|swart]] lewenstandaarde en hul spoedige [[ekonomie]]se ontwikkeling.<ref name="jaap">Marais, Jaap A., Assassination and the Tragedy of South Africa, Steven Books, 2004 ({{ISBN|978-1-904911-13-5}})</ref><ref>Mpeta, Bokang, Fourie, Johan, & Inwood, Kris. (2018). Black living standards in South Africa before democracy: New evidence from height. South African Journal of Science, 114(1-2), 1-8. https://dx.doi.org/10.17159/sajs.2018/20170052</ref> Mense sal waarskynlik nog lank verskil oor die waarde van sy werk. In die geskiedenis van die [[Afrikaners]] en van [[Geskiedenis van Suid-Afrika|Suid-Afrika]] bly die grondlegger van die Republiek in 1961 ’n sleutelfiguur en vir sommige mense 'n held. == Kinderdae en loopbaan == Hendrik Verwoerd is in [[Nederland]] gebore. Sy vader was Wilhelm Johannes Verwoerd, 'n winkelier, en sy moeder, 'n [[Friesland|Fries]] wat Anje Strik geheet het.<ref>Afrikaans.be[http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Schaam je, Hendrik!, besoek op 17 Mei 2006</ref> Hy het 'n ouer broer, Leendert, en 'n jonger suster, Lucie, gehad.<ref name="Gene">Genealogy Data, [http://www.b-zwart.nl/kasper/namenindex/dat504.html#9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929003829/http://www.b-zwart.nl/kasper/namenindex/dat504.html#9 |date=29 September 2007 }} Genealogy Data: Verwoerd, Hendrika Johanna Lucretia, besoek op 25 November 2006</ref> Lucie, oftewel, Hendrika Johanna Lucretia, is op [[8 November]] [[1908]] in [[Wynberg]] in Suid-Afrika gebore. Sy is op [[23 April]] [[1940]] met Jasper Johannes Erasmus Cloete getroud en sy sterf op [[26 Julie]] [[1959]]. Hulle het twee kinders gehad: Maria Annette en Jasper Johannes Erasmus Cloete.<ref name="Gene" /> Leendert is op [[14 Julie]] [[1899]] in Amsterdam, Nederland gebore. Hy is op [[5 Desember]] [[1928]] met Dorothea Maria Mellet getroud. Hulle het twee kinders gehad: Len Johann en Collin. Hy sterf op [[27 Desember]] [[1986]].<ref>Genealogy Data, [http://www.b-zwart.nl/kasper/namenindex/dat504.html#8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929003829/http://www.b-zwart.nl/kasper/namenindex/dat504.html#8 |date=29 September 2007 }} Genealogy Data: Verwoerd, Hendrika Johanna Lucretia, besoek op 25 November 2006</ref> [[Lêer:HF Verwoerd Transvaler.jpg|duimnael|links|260px|Dr. H.F. Verwoerd as redakteur van ''[[Die Transvaler]]''.]] Hendrik Frensch Verwoerd en sy gesin het in 1903 uit [[Nederland]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer. Sy vader, Wilhelmus Johannes Verwoerd, se simpatie met die Afrikaner en veral met die Boere se heldestryd in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) was waarskynlik die sterkste beweegrede daarvoor. Hulle het hulle op [[Wynberg]] gevestig waar Verwoerd se vader die boubedryf beoefen het. In sy vrye tyd het hy sendingwerk gedoen en selfs 'n teologiese kursus aan die [[Sendinginstituut]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] gevolg. Verwoerd het sy eerste skoolonderrig aan die Lutherse skool in Wynberg ontvang en later aan die Engelsemedium [[Hoër Seunskool Wynberg]]. In 1913 het die gesin na [[Bulawayo]] in [[Rhodesië]] verhuis waar sy vader die betrekking van hulp-evangeliese dienaar van die uitgestrekte [[NG gemeente Bulawayo|plaaslike NG gemeente]] beklee het. Die jong Hendrik het leerling geword aan die Milton High School, waar hy spoedig as een van die skranderste leerlinge ontluik het. Hy het die Beit-studiebeurs verower en sy naam is op die ererol van die skool geplaas.<ref>{{en}}[http://www.sahistory.org.za/people/hendrik-frensch-verwoerd SAHistory.org.za]. URL besoek op 18 Oktober 2016.</ref> Daarbenewens het hy ywerig krieket, rugby en tennis gespeel. Die Beit-beurs moes Verwoerd van die hand wys aangesien die gesin in 1917 andermaal verhuis het, hierdie keer na [[Brandfort]] in die [[Oranje-Vrystaat]], waar sy vader kolporteur van die NG Kerk van die Vrystaat geword en later tot die boekhandel toegetree het. Weens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] kon Verwoerd eers in Februarie 1919, pleks van in Desember die vorige jaar, die matrikulasie-eksamen aflê. Hy het die eerste plek in die Vrystaat en die vyfde in Suid-Afrika behaal. Direk hierna het hy hom as student aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] ingeskryf met die doel om predikant te word, maar later van rigting verander en sielkunde en filosofie bestudeer. Hy het die grade M.A. en D.Phil. albei met lof behaal, laasgenoemde in 1924 met 'n proefskrif oor "Die afstomping van gemoedsaandoeninge", en is intussen as tydelike hulp in die departement sielkunde aangestel en in 1924 as lektor. Verwoerd het 'n leidende rol in die studentelewe gespeel en veral bekendheid as debatteerder in die debatsvereniging verwerf. Hy het ook in die studenteraad gedien en is in 1923 as voorsitter gekies. Betsie Schoombee van Middelburg, Kaap, het saam met hom in die studenteraad gedien. Nadat Verwoerd die doktorsgraad behaal het, is hy oorsee vir verdere studie. Hy is 'n Abe Bailey-beurs vir studie aan die [[Oxford-universiteit]] aangebied, maar hy het dit van die hand gewys omdat hy voorkeur gegee het aan die sielkundeopleiding van die Europese vasteland. Met behulp van 'n kleiner studiebeurs het hy in 1925 vertrek om aan die Universiteite van Leipzig, Hamburg en Berlyn te studeer. Daarna het hy besoek aan [[Groot-Brittanje]] en die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] gebring. In Hamburg het Betsie Schoombee haar by hom aangesluit en hulle is op [[7 Januarie]] [[1927]]. By die egpaar se terugkeer op Stellenbosch in 1928 is Verwoerd op 26-jarige leeftyd as hoogleraar in toegepaste sielkunde en psigotegniek aangestel en in 1932 het hy hoogleraar geword in die nuutgestigte departement van sosiologie en maatskaplike werk.<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel IV''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) (Edms.) Bpk. namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Dr. Verwoerd veroorsaak 'n opskudding as spreker in [[1929]], toe hy genooi word om die Universiteit Stellenbosch se akademiese jaar te open. Hy gebruik geen notas in sy toespraak nie en roep die Universiteit tot 'n nuwe toekomsvisie, wat studente voorberei om 'n werklike bydrae te lewer tot die alledaagse lewe, eerder as om slegs 'n akademiese kwalifikasie te bekom. In [[1937]] gee Verwoerd sy professoraat op en word redakteur van 'n nuwe [[Nasionale Party|NP]]-koerant, ''[[Die Transvaler]]''. Die NP was in 1937 die amptelike opposisie in Suid-Afrika, maar het net een parlementsetel in die noordelike provinsie gehou. Die regerende [[Verenigde Party]] (VP)-pers verguis Verwoerd, en hy en sy gesin kry finansieel swaar. Verwoerd en die Transvaalse NP-leier, adv. [[J.G. Strijdom]], is egter geesgenote. Saam bou hulle 'n strydbare organisasie en koerant op. Beide verkondig die boodskap van 'n Afrikaner-republiek vry van oorheersing deur Brittanje, Engelssprekendes of groot kapitaliste. == Politieke loopbaan == [[Lêer:Macmillan en Verwoerd.jpg|duimnael|links|390px|Dr. Verwoerd verwelkom sy Britse eweknie, mnr. [[Harold Macmillan]], in [[Suid-Afrika]] op die D.F. Malanlughawe in [[Kaapstad]].]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse kabinet 1958.jpg|duimnael|300px|Die Suid-Afrikaanse kabinet in 1958. Voor: dr. [[Eben Dönges]], [[Paul Sauer]], dr. Hendrik Verwoerd, dr. [[E.G. Jansen]], adv. [[C.R. Swart]], adv. [[Eric Louw]]. Agter: J.J. Serfontein, M.D.C. de Wet, dr. [[Albertus van Rhyn|A.J.R. van Rhijn]], sen. [[Jan de Klerk]], [[Ben Schoeman]], [[P.K. le Roux]], adv. F.C. Erasmus en [[Tom Naudé]].]] In [[1934]] is dr. Verwoerd een van die leiers van die volkskongres wat hul kommer uitspreek oor die [[Armblankevraagstuk]]. Die Transvaalse NP wen in 1948 'n onverwagte aantal setels en maak so 'n wesenlike bydrae tot die NP se naelskraapse oorwinning. Verwoerd, eers 'n senator, dien van 1950 tot 1958 as minister van naturellesake onder die premiers [[D.F. Malan]] en adv. [[J.G. Strijdom]]. In samewerking met die volkekundige dr. [[W.W.M. Eiselen]] fokus Verwoerd op 'n nuwe benadering, naamlik respek vir swart etniese groepe se eiesoortigheid. In [[1958]] volg Verwoerd die oorlede Strijdom op as sesde premier van die Unie van Suid-Afrika. Sy beleid word een van ordelike interne dekolonisasie. Volgens hom kan aparte vryhede vir die verskillende etniese groepe in hulle eie gebiede, en ontwikkeling volgens elkeen se spesifieke behoeftes, uiteindelik oorheersing van een groep deur 'n ander uitskakel. So kan 'n blanke nasie in sy historiese gebied vreedsaam langs ander nasies in hul gebiede bly voortbestaan. Terselfdertyd beoog hy ook 'n ontwikkeling van die etniese tuislande tot op die hoogste vlak wat swart mense sal aantrek. Verwoerd tree egter op binne 'n kragveld wat grootliks reeds teen hom gelaai is. Instromingsbeheer en die ontwikkeling van swart onderwys en die tuislande ondervind weerstand van kiesers. Terselfdertyd brei die swart bevolking uit van 8 miljoen in 1948 tot 14 miljoen teen die middel jare sestig, en die instroming na die blanke gebied duur voort. Verwoerd se toewyding aan die swart bevolking van Suid-Afrika is sigbaar in die wyse waarop hulle sosio-ekonomies ontwikkel. Swart lewenstandaarde vermeerder teen 5,4% per jaar teenoor dié van blankes teen 3,9% per jaar.<ref name="jaap" /> Na die [[Sharpeville-slagting]] op [[21 Maart]] [[1960]] volg daar swart protes en 'n kapitaalvloei uit die land. Kort daarna skiet 'n versteurde man Verwoerd verskeie keer in die kop op die Randse Paasskou. Hy oorleef net-net, en sommige kabinetslede meen daar moet nou beleidstoegewings kom. Verwoerd se kalm temperament en vasberadenheid kom egter na vore. Hy stuur vanuit sy hospitaalbed die boodskap dat die regering eenvoudig sal voortgaan soos voorheen. Verwoerd roep later in 1960 'n referendum uit oor die vraag of Suid-Afrika 'n republiek moet word. Dit is 'n politieke waagstuk. Die veldtog was intensief en soms bitter. Uiteindelik gaan 'n verstommende 90,5% van blanke kiesers stem: 850&nbsp;458 daarvoor, 775&nbsp;878 daarteen – 'n meerderheid van net 74&nbsp;580 vir die republikeine, oftewel 'n skamele 4,6%. Natal was die enigste provinsie waar die meeste teen republiekwording gekant was. Op [[31 Mei]] [[1961]], 59 jaar na die einde van die Boererepublieke, ontstaan die [[Republiek van Suid-Afrika]] los van Britse simboliek en heerskappy. Verwoerd, voorheen 'n voorstander van 'n Afrikanerrepubliek, meen nou dat die Afrikaners se toekoms die beste beveilig kan word binne 'n blanke republiek. Suid-Afrika se buitelandse uitdagings vermeerder stadig. Die Westerse moondhede is aan die padgee uit Afrika en Verwoerd werk saam met blankbeheerde buurstate om 'n geopolitieke buffersone om Suid-Afrika te bou. Die [[Koue Oorlog]] tussen Westerse en kommunistiese magte woed voort. Verwoerd se anti-kommunistiese beleid bring Westerse steun mee, maar druk oor sy binnelandse beleid neem toe, veral in die VN. Verwoerd meen dat Suid-Afrika bloot die sondebok is vir sommige Westerse regerings en media, wat die blanke bewind in Suid-Afrika wil opoffer ten einde met die kommuniste mee te ding om Afro-Asiatiese steun. Hy noem by geleentheid dat die na-oorlogse Weste gedisoriënteerd is oor sy bestemming en sy koloniale skuldgevoelens probeer self deur Suid-Afrika aan te val. Die land moet egter as 'n voorpos van die Weste bly staan totdat die vreemde gety in die Westerse beskawing verander. 'n Komplot van die [[ANC]] en SA Kommunistiese Party om [[sabotasie]] in SA te pleeg, word ontbloot en [[Nelson Mandela]] en ander beplanners word in [[1964]] lewenslange tronkstraf opgelê. Tydens verskillende verhore blyk dit dat die ANC 'n klein lidmaatskap het en sy kommunistiese bande vir potensiële ondersteuners wegsteek. Vir meer as 'n dekade na die ANC-leiers se gevangesetting is daar nie noemenswaardige swart onrus nie. Verwoerd meen dat groter eenheid op sy beleidsbasis Afrikaners se posisie verder sal versterk. Sekere liberaliste in die perswese, universiteite en kerke staan egter in die pad daarvan. Hy wend hom dus tot ondersteuners in die Afrikaner-Broederbond, wat begin om die invloed van mense soos [[Beyers Naudé]] in belangrike instellings te neutraliseer. Verwoerd se visie van “skep u eie toekoms” help vorm dus ook Afrikaners se burgerlike instellings en individue, wat dekades daarna nog Afrikaner-strewes sou bevorder. Verwoerd wend hom nie net tot Afrikanerbelange nie, maar glo ook dat werklike stabiliteit slegs gewaarborg kan word as elke bevolkingsgroep in die land gelukkig is. Sy eerste doelwit as Minister van Naturellesake is om die nalatenskap van blanke "baasskap" te vernietig. Hy sê in 1954 in die Senaat: "In 'n vorige era is woorde soos 'baasskap' dikwels gebruik. Soos ons beleid namate ontwikkel het en ons doelwitte verskerp het, en asook met nuwe wêreldontwikkelinge, het ons 'n gevolgtrekking en posisie bereik dat alle vorms van diskriminasie en 'baasskap' uitgewis moet word. Ons parallele ontwikkeling beoog 'baasskap' vir die Bantoe in sy areas, soos ons insgelyks baasskap beoog vir die blanke in sy eie gebied teenoor sy eie mense".<ref>Pelzer, A.N, Verwoerd aan die woord, Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1963.</ref> Die vrugte van Verwoerd se beleid is ook sigbaar in die wyse waarop Suid-Afrika se ekonomie groei teen tot 7,5% per jaar.<ref>Department of Information Services of the Republic of South Africa, Progress through Separate Development, 1966</ref> Van die 26 ontwikkelde lande in die wêreld in 1966, is Suid-Afrika die enigste een in Afrika.<ref>Verslag deur die United Nations Budget Commitee, 1966</ref> Tydens Verwoerd se bewind debatteer Afrikaners oor die toekoms, maar leef in vrede en veiligheid binne die blanke gebied. Afrikaans word verder gevestig in die staatsdiens, in wetenskap en tegnologie, en as opvoedingsmedium op alle vlakke. Meeste jong Afrikaners kry werk en sien 'n toekoms vir hulself en hul kinders in die land. Die infrastruktuur van die RSA se wye landskap word ook verder uitgebou. Daar is die [[Oranjerivierprojek]] se dambouprojek, [[Soekor]] wat plaaslik olie soek, en 'n nuwe plaaslike wapennywerheid. Met die eerste [[kernreaktor]] by [[Pelindaba]] betree Suid-Afrika die kernkragera. Die land se bruto nasionale produk groei van 1961 tot 1966 met 'n reusagtige 30% en Verwoerd se party wen 1966 se verkiesing oortuigend. In 'n andersins kritiese oorsig in Augustus 1966 beskryf ''[[Time]]'' Verwoerd as “one of the ablest leaders Africa has ever produced.” Verwoerd voel egter dat daar dalk ook donker wolke op pad is. Op 31 Mei 1966, by die vyfjarige herdenking van die nuwe Republiek, beklemtoon hy: ”…ons Staat is gebou op opoffering. Die bloed van dappere manne, dappere vroue het ons aardbodem benat. Sulke opofferings brand in 'n nasie se lewe soos vuur, 'n vuur wat nooit uitgedoof kan word nie. Dit vlam weer op wanneer die moeilikhede kom, selfs al sak dit intussen weg. Díe vuur wat die harte van mense staal, sal ons in stand hou. Ons sal ons met hart en hand bly toewy aan ons volk en ons vaderland… Aan hierdie Republiek van Suid-Afrika wy ons ons lewens en ons krag.” Verwoerd se laaste daadwerklike oorwinning vir Suid-Afrika is in die Wêreldhof in Den Haag, waar hy sy beleid en Suid-Afrika se reg om die Mandaat van Suidwes-Afrika uit te voer, verdedig. Die jarelange hofsaak, geloods deur die Verenigde Nasies namens [[Ethiopië]] en [[Liberië]], word laat in 1966 afgehandel. Die hof bevind onder andere dat Apartheid nie onderdrukkend is nie – nog deur intensie, nog in effek.<ref>Pelzer, A.N, Verwoerd aan die Woord, Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1963.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/46/4931.pdf |title=argiefkopie |access-date= 5 Januarie 2015 |archive-date=17 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017163611/http://www.icj-cij.org/docket/files/46/4931.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Grobbelaar, Pieter W, Man van die Volk, Human & Rousseau, 1966.</ref> == Sluipmoord == === Eerste sluipmoordpoging === Op [[9 April]] [[1960]] word 'n sluipmoordaanslag op Verwoerd uitgevoer. [[David Beresford Pratt|David Pratt]] skiet hom by die Randse Paasskou in Milner Park, [[Johannesburg]] twee keer met 'n .22 pistool in die gesig. Een koeël tref sy oor en die ander sy wang en verhemelte.<ref>[[BBC]] [http://open.bbc.co.uk/catalogue/infax/programme/ANB3525W]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} BBC NEWS 10 April 1960, besoek op 17 Mei 2006</ref> Hy oorleef egter wonderbaarlik die aanval. === Sluipmoord === [[Lêer:Verwoerd geskiet.jpg|duimnael|300px|Dr. Verwoerd pas nadat hy geskiet is by die Randse Paasskou in April 1960.]] Dr Verwoerd is op [[6 September]] [[1966]] in sy sitplek in die [[Volksraad]] deur [[Demetrios Tsafendas]], 'n parlementêre bode in uniform, met 'n [[dolk]] doodgesteek, kort nadat hy die Volksraadsaal om 14:15 binnegegaan het.<ref>Goodman, David; Weinberg, Paul (2002). ''Fault lines: journeys into the new South Africa.'' University of California Press. p. 154.</ref><ref name=UPI_1966>{{cite news |author=United Press International |title=South African Premier slain |date=6 September 1966|url=https://www.upi.com/Archives/1966/09/06/South-African-premier-slain/4421536000233/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904182216/https://www.upi.com/Archives/1966/09/06/South-African-premier-slain/4421536000233/|archive-date=4 September 2018|url-status=live|work=UPI Archives|publisher=United Press International|access-date=3 October 2025}}</ref> Vier lede van die Parlement wat ook opgeleide dokters was, het Verwoerd te hulp gesnel en kardiopulmonêre resussitasie begin toepas.<ref>Havens, Murray Clark; Leiden, Carl; Schmitt, Karl Michael (1970). ''The politics of assassination''. Prentice-Hall. p. 47.</ref> Verwoerd is na die [[Groote Schuur-hospitaal]] gehaas, maar is reeds met sy aankoms dood verklaar.<ref>{{cite news |title=South African Premier Hendrick Verwoerd Slain |date=6 September 1966 |work=United Press International |url=https://www.upi.com/Archives/1966/09/06/South-African-premier-slain/4421536000233/}}</ref> === Reaksie op die sluipmoord === Reaksie op die sluipmoord was gemeng. Alhoewel dit onder [[Afrikaners]] oor die algemeen as 'n tragedie beskou is, was daar ook mense wat anders oor die saak gevoel het. Dr [[Anton Rupert]] verklaar byvoorbeeld kort na die voorval: ''Ek wil nie 'n huigelaar wees nie: die feit dat Dr Verwoerd nie meer die Eerste Minister van Suid-Afrika is nie, is die beste ding wat met ons land kon gebeur het''.<ref> Die Kerkpad, [http://home.mweb.co.za/ke/kerkpad/mei2001/art8.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061001225112/http://home.mweb.co.za/ke/kerkpad/mei2001/art8.html |date= 1 Oktober 2006 }} DIE OMKERING VAN DIE STAATSBESTEL, Wat het Gebeur?</ref> [[Helen Suzman]] deel die sentiment met haar uitspraak: "I thought we were rid of one of the worst scourges we had."<ref> New Statesman [http://eliza_t.tigblog.org/friends/?next=75] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927093048/http://eliza_t.tigblog.org/friends/?next=75 |date=27 September 2007 }} The Assassin and the Tapeworm. (Dimitri Tsafendas, killer of South African prime minister Dr. Hendrik Verwoerd), 27 Maart 2000, deur Jon Robins, besoek op 21 Mei 2006</ref> == Begrafnis en sy opvolger == Verwoerd se staatsbegrafnis, bygewoon deur 'n kwartmiljoen mense,<ref name=time>{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,836363-1,00.html|title=Suid-Afrika: Dood aan die Argitek|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=16 September 1966|access-date=2 September 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070424173033/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,836363-1,00.html|archive-date=24 April 2007}}</ref> is op [[10 September]] [[1966]] by die [[Uniegebou]] in Pretoria gehou. Sy [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|Suid-Afrikaanse vlag]]-gedrapeerde kis is op 'n artilleriewa gelê wat deur 'n militêre vragmotor gesleep is. Hy is begrawe in die [[Heldeakker]] in Pretoria.<ref>Goodman; Weinberg (2002), bl. 155.</ref> Die bloedbevlekte tapyt waar Verwoerd na sy moord gelê het, het in die Parlement gebly totdat dit in 2004 verwyder is.<ref>{{cite news|url=https://www.news24.com/News24/Verwoerd-carpet-replaced-20040728|title=Verwoerd tapyt vervang|webwerf=[[News24 (webwerf)|News24]]|location=[[Kaapstad]]|date=28 Julie 2004|access-date=2 September 2021}}</ref> Op [[13 September]] kies die [[Nasionale Party]] adv. [[Balthazar Johannes Vorster]] as nuwe leier waarmee hy outomaties die sewende [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] word. == Werke == * ''A method for the experimental production of emotions'' (1926) * 'n Bydrae tot die metodiek en probleemstelling vir die psigologiese ondersoek van koerante-advert (1928) * ''The distribution of "attention" and its testing'' (1928) * ''Effects of fatigue on the distribution of attention'' (1928) * ''A contribution to the experimental investigation of testimony'' (1929?) * Oor die opstel van objektiewe persoonlikheidsbepalingskemas (1930?) * Oor die persoonlikheid van die mens en die beskrywing daarvan" (1930?) == Verwante artikels == * [[Apartheid]] * [[Unie van Suid-Afrika]] * [[Centurion]], tans deel van "Tshwane" (Groter Pretoria), voorheen bekend as Verwoerdburg. * Rietondale Secondary School, voorheen bekend as <!--Junior Sekondêre Skool (1937–), Michael Brink High School, Meintjieskop High School (1948-), en--> Hoërskool Hendrik Verwoerd (–2019). * [[Port Elizabeth-lughawe]], voorheen bekend as die H.F. Verwoerd-lughawe. * [[Steve Biko Akademiese Hospitaal]], voorheen bekend as die H.F. Verwoerd-hospitaal in Pretoria. * [[Verwoerd-standbeelde]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Hendrik Frensch Verwoerd}} * [http://www.litnet.co.za/seminarroom/mimis.asp 'n Resensie van ''Een Mond Vol Glas''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106065908/http://www.litnet.co.za/seminarroom/mimis.asp |date= 6 November 2005 }}, 'n biografie van Demitrios Tsafendas deur Nederlandse skrywer Henk van Woerden, op [[Litnet]] deur Regter Wilfred Cooper wat Tsafendas se verdediging hanteer het (In Engels) * [http://www.sahistory.org.za/pages/people/verwoerd-hf.htm Hendrik Frensch Verwoerd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060523222321/http://www.sahistory.org.za/pages/people/verwoerd-hf.htm |date=23 Mei 2006 }} op South African History Online * [http://www.businessday.co.za/articles/Content.aspx?id=176974 ''President Jacob Verwoerd's lame excuses for textbook scandal''] in ''[[Business Day]]'', [[25 Julie]] [[2012]] <br /> {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=[[Johannes Gerhardus Strijdom]]|na=[[Eben Dönges]] (wnd.)|jare=1958–1966}} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verwoerd, Hendrik}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Geboortes in 1901]] [[Kategorie:Sterftes in 1966]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Nederland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sielkundiges]] 0vzprnnj9ry593k00n0f3gynck63m7d 0 21800 2921860 2852873 2026-08-04T11:46:29Z JMK 649 +kat 2921860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Louis Botha | beeld = Louis Botha.png | beeldonderskrif = | orde = 1ste [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[31 Mei]] [[1910]] | termyneinde = [[27 Augustus]] [[1919]] | monarg = [[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]] | goewerneur-genl = [[Herbert John Gladstone]]<br />[[Sydney Charles Buxton, 1ste Graaf Buxton|Sydney Charles Buxton]] | voorganger = ''Homself''<br />''as eerste minister van Transvaal'' | opvolger = [[Jan Christian Smuts]] | geboortedatum = [[27 September]] [[1862]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Greytown]], [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1862|9|27|1919|8|27}} | sterfteplek = [[Pretoria]], [[Transvaal]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Suid-Afrikaanse Party]] (1910–1919)<br />[[Het Volk]] (1907–1910) | orde2 = Minister van Landbou | termynaanvang2 = 20 Desember 1912 | termyneinde2 = 22 September 1913 | eersteminister2 = | voorganger2 = [[J.B.M. Hertzog|J.W. Sauer]] | opvolger2 = [[H.C. van Heerden]] | orde3 = | termynaanvang3 = 31 Mei 1910 | termyneinde3 = 24 Junie 1912 | voorganger3 = | opvolger3 = J.W. Sauer | orde4 = Eerste Minister van Transvaal | termynaanvang4 = [[4 Februarie]] [[1907]] | termyneinde4 = [[31 Mei]] [[1910]] | monarg4 = [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]<br />[[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]] | goewerneur4 = [[William Palmer]] | voorganger4 = ''Amp geskep'' | opvolger4 = ''Homself''<br />''as eerste minister van Suid-Afrika'' | orde5 = Minister van Naturellesake | termynaanvang5 = 23 September 1913 | termyneinde5 = 26 Augustus 1919 | eersteminister5 = | voorganger5 = J.W. Sauer | opvolger5 = [[Jan Smuts]] | eggenoot = [[Annie Botha|Annie Emmett]] | kinders = | alma_mater = | religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] | handtekening = Louis Botha sign.png | militer = Militêre Diens | lojaliteit = {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika|1912}}<br />[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Britse Statebond]] | tak = | diensjare = 1899–1902 (Transvaalse kommando's) | rang = Generaal | eenheid = Boer, Zuid-Afrikaansche Republiek | oorloe = [[Tweede Vryheidsoorlog]] * [[Slag van Colenso]] * [[Slag van Spioenkop]] * Onttrekking van Pretoria [[Eerste Wêreldoorlog]] * [[Suidwes-Afrika-veldtog]] | toekennings = }} Genl. '''Louis Botha''' (1862–1919) was 'n Boeregeneraal van die ou [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Hy het tydens die laaste twintig jaar van sy lewe 'n baie belangrike rol in die politiek van [[Suid-Afrika]] gespeel, onder meer as een van die grondleggers daarvan,<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/generaals/biografiese-profiele/profiel-louis-botha-2/ |title=Internetmuseum vir Afrikanergeskiedenis |access-date=15 Desember 2015 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003011243/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/generaals/biografiese-profiele/profiel-louis-botha-2/ |url-status=dead }}</ref> en van 1910 tot 1919 die eerste eerste minister van die [[Unie van Suid-Afrika]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Vroeë lewe == [[Lêer:Général Botha, dédicassé.jpg|duimnael|links|upright|Kommandantgeneraal Louis Botha omtrent 1900.]] [[Lêer:Louis Botha, Colenso, 17 Desember 1899.jpg|duimnael|links|upright|Louis Botha op [[Colenso]], [[17 Desember]] [[1899]].]] [[Lêer:Botha Merriman Smuts.jpg|duimnael|links|upright|[[John X. Merriman]] by genls. Louis Botha (staande links) en genl. [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] (staande regs) tydens die [[Nasionale Konvensie]] omtrent 1909.]] [[Lêer:Roos Huisgenoot.jpg|duimnael|links|upright|''[[Huisgenoot]]'' plaas in September en Oktober 1957 'n reeks voorblaaie van Suid-Afrikaanse leiers. Botha s'n het op [[7 Oktober]] verskyn.]] Louis Botha is op [[27 September]] [[1862]] in die omgewing van [[Greytown]] in die teenswoordige [[KwaZulu-Natal]] gebore. Sy ouers was [[Voortrekkers]] wat in die grensgebied tussen die nuutgestigte [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] en Natal gevestig het. Hy was die negende van dertien kinders. Hy had 'n jonger broer [[Christiaan Botha]] en sy oudste broer was [[Philip Botha]]. Die gesin het hulle kort na sy geboorte in die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] gevestig.<ref name=":0" /> As jongman het hy in 1880 in die geheim aan die [[Eerste Vryheidsoorlog]] deelgeneem, hoewel dié oorlog nie die Vrystaat betrek het nie.<ref name=":0" /> In [[1884]] het hy aan 'n ekspedisie onder leiding van [[Lucas Meyer]] deelgeneem om die hoofkaptein van Zoeloeland, [[Dinuzulu]], op sy troon te herstel. Dinizulu het uit dankbaarheid 'n stuk grond aan hulle gegee, waarvan Botha se deel die plaas Waterval naby [[Vryheid, KwaZulu-Natal|Vryheid]] was. Teen [[1894]] was hy 'n vooraanstaande lid van die gemeenskap en in [[1899]] is hy tot die Parlement verkies. In Oktober van daardie jaar het hy die uitreiking van die ultimatum aan die Britse regering, wat tot die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aanleiding gegee het, teengestaan. Toe die oorlog kort daarna uitbreek, het Botha egter wel kommandant van die Vryheid-kommando geword onder aanvoering van dieselfde Lucas Meyer, toe 'n generaal, en hy is self ook later tot generaal bevorder. == Tweede Vryheidsoorlog == Uit die staanspoor was dit duidelik dat Botha 'n goeie oog vir [[militêre strategie]] gehad het en binne weke is hy tot veggeneraal bevorder.<ref name=":0" /> In [[1900]] is hy as kommandant-generaal van die [[Transvaal]] aangestel en was hy leier van die Transvaalse afvaardiging by die kongres wat op die [[Verdrag van Vereeniging|Vrede van Vereeniging]] uitgeloop het. In [[1906]] is koloniale bestuur aan die eertydse Zuid-Afrikaansche Republiek toegeken. Botha het as leier van die [[Het Volk]]-party in [[1907]] eerste minister geword en met [[Uniewording]] in [[1910]] is hy tot leier van die pasgestigte [[Suid-Afrikaanse Party]] verkies, wat hom toe ook eerste minister van die land gemaak het. == Laaste jare == In sy hoedanigheid as kommandant-generaal van die Unieweermag het hy in Junie [[1915]], tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], die oorgawe van die Duitse magte in Suidwes-Afrika bewerkstellig. Hy was ook die leier van die Suid-Afrikaanse afvaardiging na die vredeskonferensie in [[Parys]], [[Frankryk]] in 1919, wat die [[Vrede van Versailles]] tot gevolg gehad het. Hy is kort daarna op [[27 Augustus]] [[1919]] oorlede. == Nalatenskap == Botha het nou met lord [[Alfred Milner]] saamgewerk om [[Uniewording]] te bewerkstellig, waartoe sy matige sienswyse veel bygedra het. Sy pogings om die breuk wat weens die oorlog tussen die Afrikaners en die Engelssprekendes ontstaan het, te herstel, het grotendeels geslaag. Sommige lede van die eerste Uniekabinet, veral genl. [[James Barry Munnik Hertzog|J.B.M. Hertzog]], was van mening dat hy Afrikanerbeginsels opgeoffer het. Toe Hertzog teen die einde van [[1912]] weier om te bedank, het Botha self bedank en sy kabinet opnuut saamgestel, maar sonder Hertzog. Hertzog en sy ondersteuners het daarna die [[Nasionale Party]] gestig. == Sien ook == * [[Louis Botha-standbeeld]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Schirmer, Peter. ''Die beknopte geïllustreerde ensiklopedie van Suid-Afrika'', Sentrale Nuusagentskap (Edms.) Bpk., Johannesburg, 1981 * Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), ''Die Afrikaanse Kinderensiklopedie'', Nasou, Kaapstad, 1972 * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=Eerste Minister van Transvaal|voor=''Nuwe amp''|na=''Amp afgeskaf''|jare=1907–1910}} {{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Jan Christian Smuts]]|jare=1910–1919}} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Botha, Louis}} [[Kategorie:Louis Botha]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vrymesselaars]] [[Kategorie:Boeregeneraals]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1862]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] o3s2cmv8kgfqyv16nrmbg8irsgd4hun 0 21999 2921789 2380784 2026-08-04T06:10:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921789 wikitext text/x-wiki : ''Die artikel handel oor die dorp in die Oos-Kaap, vir ander plekke met dieselfde naam, sien [[Jamestown]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Jamestown | inheemse_naam = <small>(insluitend Masakhane buurt)</small> | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = [[Dorp]]ie | latd = 31 |latm = 07 |lats = 17 | longd = 26 |longm = 48 |longs = 24 | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Joe Gqabi | munisipaliteit = Walter Sisulu | stigtingsdatum = [[1874]] | stigtingstitel2 =Genoem na: | stigtingsdatum2 =James Wagenaar | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolkingsdigtheid_km2 = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 96.0% | persent_kleurling = 1.9% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 1.1% | persent_ander = 0.6% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 92.7% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 2.2% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 1.6% | demografie2_titel4 = [[Sotho]] | demografie2_info4 = 1.4% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.1% | poskode = 9742 | poskode2 = 9742 | skakelkode = 051 | sensuskode = 288004 | webwerf = }} '''Jamestown''' is 'n dorpie in die [[Oos-Kaap]], 58&nbsp;km suid van [[Aliwal-Noord]], geleë op die [[N6]] (ou wapadroete in die 19de eeu) tussen [[Queenstown]] en [[Aliwal-Noord]]. Dit vorm deel van die [[Walter Sisulu Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Joe Gqabi-distriksmunisipaliteit]]. Die dorp het 'n klein, maar goeie provinsiale hospitaal.<ref>{{Cite web |url=http://www.echealth.gov.za/ |title=Oos-Kaapse Departement van Gesondheid se webblad |access-date=31 Augustus 2015 |archive-date= 2 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202063956/http://www.echealth.gov.za/ |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == Die dorpie is genoem na Johannes Jacobus (James) Wagenaar, die eienaar van die plaas Plessieskraal waarop dit aangelê is in [[1874]]. Dit het in [[1943]] munisipale status verwerf. Sedert 2018 probeer die ANC-regering die dorp se naam verander na [[James Calata]] (sekretaris-generaal van die African National Congress in 1948), soos reeds aangedui op sommige afstandborde op die [[N6 (Suid-Afrika)|N6]]-hoofroete. == NG gemeente == [[Lêer:NG kerk Jamestown Swannie Swanepoel.jpg|duimnael|links|240px|[[NG gemeente Jamestown|Jamestown se NG kerkgebou]]. Dit is ontwerp deur [[William Henry Ford]].]] :''Hoofartikel: [[NG gemeente Jamestown]].'' Jamestown het in [[1876]], twee jaar ná sy stigting, sy eerste NG kerkgeboutjie gekry. Maandelikse dienste is om die beurt deur die predikante van Aliwal-Noord en [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] gehou. In [[1891]] stig die gemeente af, maar eers op [[25 Maart]] [[1893]] kom die eerste leraar, ds. Theodore James Meyer, hier aan. Hy het op [[19 Maart]] [[1898]] aan die koors beswyk. Op [[28 Oktober]] [[1899]] neem ds. William Loftie Eaton die taak verder. 'n Saal is in [[1906]] opgerig en die kerkgebou in [[1912]] gebou. Op [[11 November]] [[1933]] volg ds. Pieter de Vos Grobbelaar vir ds. Eaton op. Hy was daarna leraar van die [[NG gemeente Rondebosch]]. 'n Doeltreffende, nuwe kerksaal is op [[9 Maart]] [[1951]] ingewy. Die gemeente was nooit groot wat getalsterkte betref nie. In [[1972]] was hier byvoorbeeld 320 volwasse lidmate, wat tot 130 in [[1994]] daal en net 90 in [[2006]]. Dit bly bestendig op 90 tot [[2012]], wat waarskynlik beteken dat nuwe gegewens nie aan die samestellers van die ''Jaarboek van die NG Kerke'' gestuur is nie. Die leraarspos in die gemeente was in [[2016]] steeds vakant, een van baie in die [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Oos-Kaapse Sinode]] van die [[NG Kerk]] wat op die oog af te klein geword het om 'n eie leraar te bekostig. == Gereformeerde kerk == [[Beeld:Gereformeerde kerk Jamestown Swannie Swanepoel.jpg|duimnael|240px|links|Die destydse [[Gereformeerde kerk Jamestown]].]] :''Hoorartikel: [[Gereformeerde kerk Jamestown]].'' Die gemeente Jamestown is op [[22 April]] [[1899]] deur 58 lidmate van die gemeentes [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]], wat die naaste aan die dorpie Jamestown geleë is, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] en [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] gestig. Die gemeente se bedrywighede is van Oktober daardie jaar tot in 1902 deur die [[Tweede Vryheidsoorlog]] ontwrig. Op [[5 Junie]] [[1903]] kon die hoeksteen van die gemeente se eie kerkie gelê word, maar geen foto daarvan het blykbaar behoue gebly nie. Binne 20 jaar het dié gebou te klein geword, want in 1920 het die gemeente reeds bestaan uit 167 belydende en 128 dooplidmate vir ’n sieletal van 295. So is die tweede kerk, in ’n kruisvorm, op [[3 Mei]] [[1925]] in gebruik geneem. Die verstedeliking van Afrikaners sedert die [[Groot Depressie]] van 1929 tot 1933 het toe al ’n nadelige uitwerking op Jamestown, soos op die meeste plattelandse gemeentes, begin hê. Met die eeufees van die Gereformeerde Kerk in 1959 het die lidmaattal reeds tot 71 belydende en 46 dooplidmate afgeneem, maar die kerkraad het nietemin vier jaar later besluit om die kerkgebou met sierstene te beklee, soos ook die geval was met die kerkgebou van die nabygeleë [[Gereformeerde kerk Steynsburg]]. Dié besluit is geneem om die kerkgebou meer in die smaak te val van die tyd toe siersteenkerke oral in Suid-Afrika verrys het. Ongelukkig het die oorspronklike, geskiedkundige aansig van die gebou gevolglik in die slag gebly. In sy hele 104-jarige bestaan kon Jamestown nie een keer ’n eie predikant onderhou nie en moes die gemeente deurgaans in kombinasie met ander gemeentes gaan, byvoorbeeld met [[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] en [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]. Weens die krimpende lidmaattal moes die handjie vol oorblywende lidmate veral in die laaste kwart van die 20ste eeu baie opoffer om te bly voorbestaan. Tydens die eeufees in 1999 was daar net 16 belydende en twee dooplidmate oor. Eindelik moes hulle tog die stryd gewonne gee en in 2003 die besluit neem om te ontbind. Sedertdien ressorteer Jamestown onder [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]], tesame met onder meer die [[Vrystaat]]se dorpe [[Zastron]] en [[Rouxville]]. == Bekende boorlinge == * [[John Vorster]] - eerste minister van Suid-Afrika. * [[HB Thom|H.B. Thom]] - rektor van die [[Universiteit Stellenbosch]]. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == * [http://www.routes.co.za/ec/jamestown/index.html Liggingskaart en inligting vir toeriste] == Bronne == * Raper, P.E., [http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n227/mode/2up ''Dictionary of South African Place Names''], Lowry Publishers, Johannesburg, 1987. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa''; Juta and Company Limited, Cape Town & Johannesburg, 1980. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''Ons gemeentelike feesalbum''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Geografiese ligging |Senter = Jamestown |Noord = [[Aliwal-Noord]] 58&nbsp;km |Noordoos = [[Lady Grey]] |Oos = [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]], [[Elliot]] |Suidoos = [[Lady Frere]] |Suid = [[Queenstown]] 105&nbsp;km |Suidwes = [[Steynsburg]] |Wes = [[Burgersdorp]] |Noordwes = [[Venterstad]] }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC14}} [[Kategorie:Nedersettings in Joe Gqabi]] 7nibi3laka1umggz5iebsc1xaj2souo 0 22553 2921749 2919971 2026-08-03T22:17:57Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921749 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984) * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018) * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>https://www.litnet.co.za/boekbekendstelling-die-biblioteek-aan-die-einde-van-die-wereld-deur-etienne-van-heerden-bloemfontein/ Opgespoor en besoek op 12/11/19</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 0041-476X, 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Graan| first = Mariëtte van| title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] mlwtpnbsg11e8oix5mgbsxtgyt1t12r 2921750 2921749 2026-08-03T22:19:01Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921750 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984) * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018) * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>https://www.litnet.co.za/boekbekendstelling-die-biblioteek-aan-die-einde-van-die-wereld-deur-etienne-van-heerden-bloemfontein/ Opgespoor en besoek op 12/11/19</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Graan| first = Mariëtte van| title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] ns8q20puql2e52cpa1yvx96w9e42q0b 2921751 2921750 2026-08-03T22:21:37Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921751 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984) * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018) * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v57i2.8466| issn = 2309-9070| volume = 57| issue = 2| last = Dyk| first = Adean van| title = Die biblioteek aan die einde van die wêreld (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2020-11-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/8466}}</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Graan| first = Mariëtte van| title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] ox9ftlanwqcrk731rz5a0nqcfwqhv88 2921752 2921751 2026-08-03T22:22:49Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921752 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984)<ref>{{Cite journal| publisher = AOSIS| doi = 10.4102/lit.v43i1.1842| issn = 2219-8237| volume = 43| issue = 1| pages = –1-e9| last1 = Westhoeve| first1 = Jan Douwe| last2 = Viljoen| first2 = Hein| title = ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken: Etienne van Heerdens Om te awol en W.F. Hermans’ Het behouden huis| journal = Literator| access-date = 2026-08-03| date = 2022-09-01| url = https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1842}}</ref> * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018) * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v57i2.8466| issn = 2309-9070| volume = 57| issue = 2| last = Dyk| first = Adean van| title = Die biblioteek aan die einde van die wêreld (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2020-11-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/8466}}</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Graan| first = Mariëtte van| title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] fyu2gidqc6krzvjxpabz2cxe5rqk01k 2921753 2921752 2026-08-03T22:27:33Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921753 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984)<ref>{{Cite journal| publisher = AOSIS| doi = 10.4102/lit.v43i1.1842| issn = 2219-8237| volume = 43| issue = 1| pages = –1-e9| last1 = Westhoeve| first1 = Jan Douwe| last2 = Viljoen| first2 = Hein| title = ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken: Etienne van Heerdens Om te awol en W.F. Hermans’ Het behouden huis| journal = Literator| access-date = 2026-08-03| date = 2022-09-01| url = https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1842}}</ref> * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/2309-9070/tvl.v.55i1.4322| issn = 2309-9070| volume = 55| issue = 1| last = Nel| first = Adéle| title = Die wêreld van Charlie Oeng (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2018-03-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/4322}}</ref> * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v57i2.8466| issn = 2309-9070| volume = 57| issue = 2| last = Dyk| first = Adean van| title = Die biblioteek aan die einde van die wêreld (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2020-11-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/8466}}</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Graan| first = Mariëtte van| title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] d6f325zhaujg5pevrj37l6uf5n1keg0 2921754 2921753 2026-08-03T22:28:24Z Pynappel 70858 /* Romans */ 2921754 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = [[3 Desember]] [[1954]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984)<ref>{{Cite journal| publisher = AOSIS| doi = 10.4102/lit.v43i1.1842| issn = 2219-8237| volume = 43| issue = 1| pages = –1-e9| last1 = Westhoeve| first1 = Jan Douwe| last2 = Viljoen| first2 = Hein| title = ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken: Etienne van Heerdens Om te awol en W.F. Hermans’ Het behouden huis| journal = Literator| access-date = 2026-08-03| date = 2022-09-01| url = https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1842}}</ref> * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/2309-9070/tvl.v.55i1.4322| issn = 2309-9070| volume = 55| issue = 1| last = Nel| first = Adéle| title = Die wêreld van Charlie Oeng (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2018-03-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/4322}}</ref> * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v57i2.8466| issn = 2309-9070| volume = 57| issue = 2| last = Van Dyk| first = Adean | title = Die biblioteek aan die einde van die wêreld (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2020-11-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/8466}}</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Van Graan| first = Mariëtte | title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] 6jwx4l1b6gn0iechr0wb6y9jv4oxy0l 2921755 2921754 2026-08-03T22:30:15Z Pynappel 70858 2921755 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne van Heerden | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Etienne Roché van Heerden | geboortedatum = {{GDEO|1954|12|3}} | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Gerrie en Doreen | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Romans, gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Kaia | kinders = | webblad = http://www.etiennevanheerden.co.za | handtekening = }} '''Etienne Roché van Heerden''' is 'n [[Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]]. Hy is op [[3 Desember]] [[1954]] in [[Johannesburg]] gebore as die seun van Gerrie, 'n Afrikaanse skaapboer, en Doreen, 'n [[Engels]]sprekende [[wiskunde]]onderwyseres. == Herkoms en jeugjare == Van Heerden het grootgeword op twee plase (waarvan een geleë is teen die berg gelyknamig aan sy roman ''[[Toorberg]]'' in die distrik [[Graaff-Reinet]]). Ná die dood van sy vader het die gesin na [[Stellenbosch]] verhuis waar Van Heerden aan die [[Paul Roos Gimnasium]] gematrikuleer het. Ná 'n jaar in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] het hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] (waar hy ook lid is van [[D.J. Opperman]] se Letterkundige Laboratorium) studeer en hy die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en [[Nederlands]] behaal het. Hy het ook 'n meestersgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n Ph.D. aan die [[Rhodes-universiteit]] behaal. == Beroepsloopbaan == Sy loopbaan het al verskeie kinkels gehad: in [[1983]] is hy as prokureur toegelaat, waarna hy as prokureursklerk in [[Bellville]] gaan werk het; daarna het hy by 'n reklamefirma in [[Kaapstad]] gaan werk; en daaropvolgens het hy 'n lektoraat aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] aanvaar om homself meer tyd vir sy skryfwerk te gun. In [[1987]] is hy aangestel as dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]], waar hy ook 'n kursus in skeppende skryfwerk in Engels en Afrikaans gelei het. Tans is hy professor en hoof van Afrikaans en Neerlandistiek aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Van Heerden is dikwels oorsee op besoek – hy is onder meer Honorary Fellow aan die Universiteit van Iowa in die [[VSA]] en "Writer in Residence" aan die Universiteite van Antwerpen en [[Universiteit van Leiden|Leiden]]. Hy speel ook 'n belangrike rol in die Afrikaanse kultuur van die virtuele ruimte deurdat hy die stigtersredakteur van die multitalige kulturele webruimte [[LitNet]] is. Só speel hy ook 'n leidende rol in die skepping van 'n interaktiewe roman getiteld ''Die Rooi Roman''. Verskeie publikasies vloei uit sy pen, onder meer rubrieke, akademiese artikels, literatuurkritiek en -teorie en vryskut joernalistieke werk. Van Heerden het in [[1978]] met die jeugroman ''Matoli'', en as digter in [[1981]] (tesame met [[Peter Snyders]], [[Daniel Hugo]] en [[André le Roux du Toit]]) met ''Brekfis Met Vier'' gedebuteer. Hy was in die tagtigerjare ook een van die Afrikaanse skrywers wat 'n ontmoeting met [[ANC]]-lede by die [[Victoria-waterval]] in [[Zimbabwe]] gehad het. Van Heerden is een van die beste romanskrywers van sy generasie, wat ook oorsee baie sukses met sy werk behaal het. Tog skryf hy nie vir 'n geselekteerde skrywerspubliek nie, maar is besonder gewild onder die leserspubliek. == Publikasies == === Romans === * ''Matoli'' (1978) * ''Om te awol'' (1984)<ref>{{Cite journal| publisher = AOSIS| doi = 10.4102/lit.v43i1.1842| issn = 2219-8237| volume = 43| issue = 1| pages = –1-e9| last1 = Westhoeve| first1 = Jan Douwe| last2 = Viljoen| first2 = Hein| title = ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken: Etienne van Heerdens Om te awol en W.F. Hermans’ Het behouden huis| journal = Literator| access-date = 2026-08-03| date = 2022-09-01| url = https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1842}}</ref> * ''[[Toorberg]]'' (1986) * ''Casspirs en campari’s: ’n historiese entertainment'' (1991) * ''Die stoetmeester'' (1993) * ''Kikoejoe'' (1996) * ''[[Die swye van Mario Salviati]]'' (2000) * ''In stede van die liefde'' (2005) * ''Asbesmiddag'' (2007) * ''30 nagte in Amsterdam'' (2008) * ''Klimtol'' (2013) * ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (2018)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/2309-9070/tvl.v.55i1.4322| issn = 2309-9070| volume = 55| issue = 1| last = Nel| first = Adéle| title = Die wêreld van Charlie Oeng (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2018-03-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/4322}}</ref> * ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (2019)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v57i2.8466| issn = 2309-9070| volume = 57| issue = 2| last = Van Dyk| first = Adean | title = Die biblioteek aan die einde van die wêreld (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2020-11-01| url = https://journals.assaf.org.za/index.php/tvl/article/view/8466}}</ref> * ''A Library to Flee'' ([[Engels]]e vertaling van ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' deur Henrietta Rose-Innes) (2022) * ''Gebeente'' (2023)<ref>{{Cite journal| publisher = Tydskrif vir Letterkunde Association| doi = 10.17159/tl.v61i1.17976| issn = 2309-9070| volume = 61| issue = 1| last = Van Graan| first = Mariëtte | title = Gebeente (Etienne van Heerden)| journal = Tydskrif vir Letterkunde| access-date = 2026-08-03| date = 2024-07-01| url = https://letterkunde.africa/article/view/17976}}</ref> === Prosa === * ''My Kubaan'' (1983) * ''Liegfabriek'' (1988) * ''Haai Karoo'' (2012) === Poësie === * ''Obiter dictum'' (1981) * ''Brekfis met vier'' (1981) * ''Die laaste kreef'' (1987) === Samestellings === * ''Miskien sal ek die wingerd prys: ryme en gedigte oor drank'' (1989) * ''Die rooi roman: interaktiewe roman'' (1999, redakteur) * ''Die mooiste liefde is verby'' (1999, samesteller) * ''Briewe deur die lug'': LitNet / Taalsekretariaat-skrywersberaad 2000 (2001) * ''Die omstrede God'' (African Sun Media) (2003) === Essays === * ''Die stilte na die boek: kitsessays'' (2004) === Kabaret === * ''Lied van die boeings: 'n kabaret'' (1998) === Literêre teorie === * ''Postmodernisme en prosa: vertelstrategieë in vyf verhale van Abraham H. de Vries'' (1997) == Studies oor Etienne van Heerden se werke == === Artikels === *Barendse, Joan-Mari. 2016. Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se ''Kikoejoe'' (1996) en ''30 nagte in Amsterdam'' (2008). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Botha, F.J. 2015. Die “Agtstekleurgekekkel” in Etienne van Heerden se ''30 nagte in Amsterdam'': Tante Zan se bewussynstroom as “gedagtebriewe”. ''Stilet,'' 27(1) Maart: pp. 1-22. *Botha, F.J. 2016. “Maar in my briewe aan jou beteuel ek my”: Die rol van briewe in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet'', 28(2) September: pp. 1-24. *Burger, Willie. 2003. "Die ware historie" - die verband tussen kuns en die verlede na aanleiding van ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Douwe Westhoeve, Jan en Hein Viljoen. 2022. ‘Ek skree my naam’ – Twee oorlogsverhalen vergeleken Etienne van Heerdens ''Om te awol'' en W.F. Hermans’ ''Het behouden huis''. ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2007. Weerskante van die slot - semiosfere in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde'' (2005). ''Stilet.'' *Grebe, Heinrich. 2006. Etienne van Heerden- Mooi loop met die woorde!. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hanekom, V. en Jooste, G.A. 1995. Die Tussenskap Van Erwin in Casspirs en Campari’s Van Etienne Van Heerden. ''Stilet,'' ''7'', pp.50-60. *Hattingh, M. 1995. Die stoetmeester van Etienne van Heerden: gesigte van’n gestorwe siener. ''Literator'', ''16''(2), pp.79-94. *Hattingh, Roela en Henning Pieterse. 2014. Bokskiet, bokspring en bokjol- skuld- en vergifnisrituele in ''30 nagte in Amsterdam'' (Etienne van Heerden). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Johl, Ronél. 2006. Verby die plesierbeginsel in Etienne van Heerden se ''In stede van die liefde''. ''Journal for Language Teaching.'' *John, P. 2010. Die "Terapeutiese perspektief" en die "Agtstekleurgekekkel" van 30 Nagte in Amsterdam deur Etienne van Heerden (2009). ''Stilet'', ''22''(1), pp.187-203. *Lambrechts, Marietjie. 2019. Migranteliteratuurtemas in ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Lombard, M.. 1989. Die rol van die magistraat in ''Toorberg'' van Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Mackenzie, L. 1995. In memoriam lingua- ’n linguistiese ondersoek van ’n metafiksionele teks deur Etienne van Heerden. ''Literator.'' *Nel, Adéle, 2015. Spel en die spelende mens in Die sneeuslaper (Marlene van Niekerk), Klimtol (Etienne van Heerden) en Wolf, Wolf (Eben Venter). ''LitNet Akademies'', ''12''(1), pp.180-205. *Nel, Adéle. 2009. Om Amsterdam te verbeel(d). ’n verkenning van die stadsruimte in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Nel, Adéle. 2010. "My lyf was my slagspreuk" - verset en die politiek van die liggaam in ''30 Nagte in Amsterdam'' van Etienne van Heerden. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2018. ''Die wêreld van Charlie Oeng'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Senekal, B.A., 2013. 'n Netwerkontleding van karakterverhoudinge in Etienne van Heerden se Toorberg. ''Literator'', ''34''(2). *Strydom, Gideon en Helize van Vuuren. 2011. Die marginale subjekposisie van die Afrikaanse skrywer - Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Taljard, Marlies en Heilna du Plooy. 2005. Rooibaard Pistorius, die geskiedenis en identiteit in ''Die swye van Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Van der Merwe, Chris. 2007. 'n 'Terapeutiese perspektief' op Etienne van Heerden se In stede van die liefde (2005). ''Stilet'', ''19''(1), pp.103-114. *Van der Merwe, Chris. 2009. Die argument van 'n storie – Etienne van Heerden se ''Asbesmiddag''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Peet. 1989. Die betrokkenheid van 'n magistraat 'n moontlike interpretasie van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir Letterkunde'',''27''(2), pp.48-55. *Van Dyk, Adean. 2020. ''Die biblioteek aan die einde van die wêreld'' (Etienne van Heerden) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Graan, Mariëtte. 2017. The ghost of Afrikaner identity in Ancestral voices, Leap year and ''The long silence of Mario Salviati'' (Etienne van Heerden). ''Literator.'' *Van Graan, Mariëtte. 2024. ''Gebeente'' (Etienne van Heerden). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Zyl, Dorothea. 2010. Identiteit en landskap in ''Raka die roman'' (Koos Kombuis) en ''Asbesmiddag'' (Etienne van Heerden). ''Stilet.'' *Verster, Pieter. 2024. Goed en kwaad en die bestiering van God met verwysing na ''Die wêreld van Charlie Oeng'' deur Etienne van Heerden. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1991. Naamgewing in Etienne van Heerden se ''Toorberg''. ''Nomina Africana.'' *Visagie, A. 1997. Subjektiwiteit en geskiedenis in Etienne van Heerden se Casspirs en Campari’s. ''Stilet'', ''9''(1), pp.109-126. *Visagie, Andries. 2010. Globalisering, modernisme en postmodernisme- ''In stede van die liefde'' (2005) van Etienne van Heerden . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Warnes, C. 2011. "Everyone Is Guilty": Complicitous Critique and the Plaasroman Tradition in Etienne van Heerden's Toorberg (Ancestral Voices).''REsEaRch in afRican litERatuREs'', ''42''(1), pp.120-132. *Wasserman, Herman. 2000. Terug na die plaas-postkoloniale herskrywing in Etienne van Heerden se Die Stoetmeester. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans''. *Wiehahn, Rialette. 1995. ’n Herbesoek aan die ontwykende wêreld van Etienne van Heerden se Toorberg. ''Tydskrif vir letterkunde'', ''33''(2), pp.5-21. === Verhandelings en proefskrifte === * Botha, F.J. 2013. ''Die rol van briewe in Etienne van Heerden se In stede van die liefde en 30 nagte in Amsterdam''. (MA-verhandeling: Universiteit van Johannesburg). * Strydom, G.L. 2011. '' 'n Vergelykende studie van Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006) en Etienne van Heerden se Asbesmiddag (2007)'' (PhD-proefskrif: Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). * Taljard, M.E. 2002. ''Herkoms en identiteit in "Die swye van Mario Salviati"(Etienne van Heerden) en "De naam van de vader" (Nelleke Noordervliet)''(PhD-proefskrif: Potchefstroom). * Venter, D.C.G. 1992. ''Toorberg van Etienne van Heerden binne die Afrikaanse plaasromantradisie: 'n pragmatiese studie'' (PhD-proefskrif: Universiteit van die Vrystaat). * Visagie, A.G. 1995. ''Visies op die geskiedenis in die postmodernistiese literatuur, met verwysing na Etienne van Heerden se Casspirs en Campari's en Louis Ferron se Turkenvespers'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). * Wasserman, H. 1997. ''Die Stoetmeester deur Etienne van Heerden binne die plaasromantradisie in Afrikaans'' (PhD-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch). == Bronne == * {{cite web|url=http://www.nb.co.za/authors/221|title=NB Publishers - Our Authors - Etienne van Heerden|work=www.nb.co.za|accessdate=19 Junie 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425100201/http://www.nb.co.za/authors/221|url-status=dead}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.etiennevanheerden.co.za/}} * [http://www.stellenboschwriters.com/vheerden.html Etienne van Heerden op stellenboschwriters.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Heerden, Etienne}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] ebuexqitwgzq72gzhepeuhegh4xgmgl 0 25108 2921609 2885944 2026-08-03T15:32:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921609 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Engelse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Engeland | beeld = Kenteken van die Engelse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) | bynaam = Die Rose | embleem = Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]] | kaptein = [[Maro Itoje]] | afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Steve Borthwick]] <small>(sedert 2022)</small> | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | kapasiteit = 82&nbsp;000 | patroon_la1 = | patroon_b1 = _thinredsides | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _2_stripes_white | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _lightbluelower | patroon_b2 = | patroon_ra2 = _lightbluelower | patroon_sh2 = _skysides | patroon_so2 = _2_stripes_white | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Ben Youngs]] (127)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Owen Farrell]] (1&nbsp;237)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rory Underwood]] (49)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = (''ook die wêreld se eerste'')<br />{{SCOru}} 1–0 {{ENGru-r}}<br />([[Edinburg]], [[Skotland]]; 27 Maart 1871) | grootwen = {{ENGru}} 134–0 {{ROMru-r}}<br /> ([[Londen]], [[Engeland]]; 17 November 2001) | grootverloor = {{AUSru}} 76–0 {{ENGru-r}}<br />([[Brisbane]], [[Australië]]; 6 Junie 1998) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] | url = | unieurl = www.englandrugby.com }} Die '''Engelse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''England national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Engeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Engeland deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (''Rugby Football Union'', RFU) geadministreer. Engeland neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Engeland het die kampioenskap reeds 29 keer gewen, insluitende 13 [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slams]], en nog tien ander kere die titel gedeel. Engeland ding as deel van die Sesnasies-toernooi met Skotland om die Calcuttabeker mee, die oudste rugbytrofee. Engeland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Engeland is genooi om aan die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] deel te neem en het daarna in die eindstryd van die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker in 1991]] gespeel waar hulle teen [[Wallabies|Australië]] verloor het. Ná die span se 2003-Sesnasies Grand Slam het Engeland die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen deur Australië met 20–17 in [[ekstra tyd]] te klop, tot dusver die eerste span van die [[Noordelike Halfrond]] wat dit kon vermag. Daarbenewens is dit ná [[sokker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]] die tweede wêreldbekertrofee in een van Engeland se gewildste sportsoorte wat die onderskeidelike nasionale span ingepalm het; in [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] sou nog die [[Krieket|krieketwêreldbekertitel]] volg. Hulle het in die eindstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] as verdedigende kampioen gespeel, maar met 6–15 teen Suid-Afrika verloor; albei spanne het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] weer in die eindstryd ontmoet, en Engeland is dié keer deur die Springbokke met 12–32 geklop. Engeland het sy eerste toetswedstryd in 1871 gespeel, toe hulle op Raeburn Place in [[Edinburg]] deur Skotland verslaan is. Aansluitend het Engeland die Tuisuniekampioenskap (Engels: ''Home Nations Championship'', nou die Sesnasies) wat in 1883 ’n aanvang geneem het, gedomineer. Ná die skeuring in rugbyvoetbal in 1895 (veral in Noord-Engeland), wat ook die nasionale span geraak het, het Engeland tot in 1910 nie weer die kampioenskap gewen nie. Engeland het in 1905 vir die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel, in 1906 teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en in 1909 teen die [[Australië|Australiese]] Wallabies. Engeland is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Engeland mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus. Engelse spelers dra tradisioneel wit broeke, vlootblou kouse en wit truie met ’n geborduurde rooi roos – wat aan die [[Huis van Lancaster]] ontleen is – daarop. Die span se tuisstadion is sedert 1910 oorwegend [[Twickenham-stadion|Twickenham]]. In 2003 is Engeland deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 17 voormalige Engelse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Engeland is tans (Maart 2026) sesde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Engelse Rugbyvoetbalunie}} [[Lêer:Rugby football museum.jpg|duimnael|Die ''Webb Ellis Rugby Football Museum'' in Rugby]] Die beheerliggaam vir rugby in Engeland is die Rugbyvoetbalunie (''Rugby Football Union'', RFU). Die RFU is op 26 Januarie 1871 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |title=History |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120121829/https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is die oudste rugbybeheerliggaam ter wêreld en het in 1890 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/england |title=England |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1999 het England met die aansluiting van die ''Fédération Internationale de Rugby Amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) by die IRVR ook ’n lid van dié kontinentale beheerliggaam geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste Engelse rugbytoernooi is die Engelse Premierskap, waaraan tien klubs deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/clubs |title=Clubs |publisher=Premiership Rugby |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugby-uitdaagbeker uitgespeel. Naas die amptelike nasionale span roep die RFU ook ander keurspanne byeen. Die ''England Saxons'' is die tweede nasionale span van Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |title=England A becomes England Saxons |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=18 Mei 2006 |accessdate=27 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927174442/http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |archive-date=27 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net soos ander rugbylande beskik Engeland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |title=England U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=31 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031204738/https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |archive-date=31 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Engeland beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Engelse nasionale rugbyspan dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/participation/education/schools |title=Schools |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Gedurende die 19de eeu === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]]]] [[Lêer:Rugby School 850.jpg|duimnael|Die skoolgebou van die privaatskool in [[Rugby, Engeland|Rugby]]]] [[Lêer:England 1871 first.jpg|duimnael|Engeland voordat hulle in 1871 in die eerste internasionale wedstryd teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] in [[Edinburg]] gespeel het]] [[Lêer:A Football Match.jpg|duimnael|Rugbywedstryd tussen Engeland en Skotland, ca. 1893]] Rugby is glo deur [[William Webb Ellis]] uitgevind, toe hy in 1823 in die Engelse dorp [[Rugby, Engeland|Rugby]] tydens ’n [[sokker]]wedstryd vir die eerste keer die bal met die hand opgetel en weggehardloop het om ’n punt aan te teken. Leerlinge van die Rugby-skool het die nuwe sport in die eerste helfte van die 19de eeu na universiteite, na [[Londen]], en na die graafskappe saamgeneem en oor die hele land versprei. In 1848 het verteenwoordigers van ses openbare skole op ’n algemene stel reëls besluit.<ref name="OriginsofRugby">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 26 Januarie 1871 is die beheerliggaam [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) gestig. Die eerste wedstryd van ’n Engelse keurspan is twee maande later op Maandag, 27 Maart 1871, teen Skotland gespeel. Dit was nie net Engeland se eerste wedstryd teen ’n ander land nie, maar ook die eerste internasionale rugbywedstryd en die eerste internasionale wedstryd tussen albei lande in enige sportsoort.<ref name="ShortHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |title=Short history of rugby |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215165655/http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |archive-date=15 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skotland het die kragmeting gewen met twee drieë en ’n verdoeling van een van die drieë; ’n 4–1 oorwinning voor ’n skare van 4&nbsp;000 by Raeburn Place, [[Edinburg]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Marshall, Francis |title=Football; the Rugby union game |pages=140 |year=1892 |location=Londen, Parys, Melbourne |publisher=Cassell and company, limited}})</ref><ref name="Lewis">{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |page=274}}</ref><ref name="Rugby1870s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1870s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1870s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die terugwedstryd, en Engeland se eerste tuiswedstryd, is op die Londense [[The Oval (Londen)|Oval]] gehou en deur Engeland met 8–3 gewen.<ref name="First3Games">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |title=England vs Scotland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nFeCq?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="5Feb1872">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |title=5 Februarie 1872 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nxgbD?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vroeë wedstryde het nie oor ’n gestruktureerde puntestelsel beskik nie; dit sou eers ná 1890 ingestel word nadat ’n geskikte formaat vir die puntestelsel ontwerp is.<ref name="Rugby1870s" /> Tot in 1875 is – soos in sokker – internasionale rugbywedstryde beslis deur die aangetekende aantal doele (beide doelskoppe en skepdoele), maar vanaf 1876 het die aantal drieë ’n wedstryd beslis as die spanne gelykop was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/79004.html |title=Scoring & Player Numbers Explanation |publisher=ESPNscrum |date=1 October 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n aantal wedstryde teen Skotland het Engeland in 1875 op die Londense Oval vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] gespeel en hulle met 7–0 verslaan.<ref name="Lewis" /> Dié wedstryd was Ierland se eerste toets.<ref name="15feb1875">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |title=15 Februarie 1875 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1kbvAH?url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="IreFirstGames">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |title=Ireland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1lUyYT?url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir albei spanne het 20 spelers uitgedraf,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |title=Irish International Teams: Results, Scorers, Dates and Venues – 1874 to June 1999 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=21 Desember 2018 |archive-date=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221100551/http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> soos dit in die vroeë jare van rugby gebruiklik was; die aantal spelers wat tydens een wedstryd vir een span mag uitdraf is eers in 1877 van 20 tot 15 verminder. In 1879 het Engeland en Skotland vir die eerste keer die in [[Indië]] geskenkte Calcuttabeker uitgespeel wat deur Engeland gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Ben Johnson |url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofBritain/The-Calcutta-Cup/ |title=The Calcutta Cup |publisher=Historic UK |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul eerste wedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (die laaste van die vier Tuisnasies) is op 19 Februarie 1881 op Richardson’s Field in Blackheath gespeel.<ref name="Timelines1880s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="19Feb1881">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |title=19th February 1881 ''Richardsons Field'', Blackheath, England. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1oPnsn?url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Engeland het sy grootste oorwinning tot op daardie stadium behaal toe hulle Wallis met 30–0 (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 82–0-oorwinning gewees het) verslaan en in die proses 13 drieë gedruk het.<ref name="19Feb1881" /> Die opvolgwedstryd die volgende jaar by St Helens in [[Swansea]] was ’n nouer oorwinning; met Engeland wat 10–0 gewen het.<ref name="16Dec1882">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |title=16th December 1882 St Helens, Swansea, Wales. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1pN5Ep?url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n aantal sporadiese wedstryde tussen die vier Tuisnasies het die beheerliggame in 1883 die eerste Tuisnasies-toernooi gereël wat deur Engeland gewen is.<ref name="6nations">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm |title=6 Nations History |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SixNationsWinners">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3422419.stm |title=Six Nations roll of honour |publisher=[[BBC]] |date=19 Januarie 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste Tuisnasies-toernooie is deur konflikte met ander beheerliggame oorskadu. In 1884 het die Engelse RFU met die [[Skotse Rugbyunie|Skotse Rugbyvoetbalunie]] (SRU) oor die reëlinterpretasie geskil. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsland” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die Skotte het hiermee nie saamgestem nie en die volgende jaar geweier om teen Engeland te speel. Op 5 Desember 1887 het verteenwoordigers van die SRU, [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) in [[Manchester]] vergader en die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig. Die RFU is vir toetreding genooi, maar hulle het die IRVR se eis oor die alleenlike opstel van die reëls verwerp. Vervolgens het die ander beheerliggame Engeland geboikot, waardeur die Tuisnasies-toernooie in 1888 en 1889 sonder Engeland uitgespeel is. In 1890 het hulle net met voorbehoude deelgeneem en in April dieselfde jaar het die RFU wél by die IRVR aangesluit, nadat ’n Arbitrasieraad – bestaande uit John Macdonald (Lord Justice Clerk) en Francis Marindin (president van die Sokkervereniging) – met die Iere, Skotte en Walliesers saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die boikot het Engeland in 1889 sy eerste wedstryd teen ’n nie-tuisuniespan gespeel: die ''New Zealand Natives'', ’n [[Maori|Māori]]-span wat deur Australië en Europa getoer het. Engeland het die wedstryd op ''Rectory Field'' in Blackheath met 7–0 gewen.<ref name="NativeTour1888">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/unsporting-behaviour |title=Unsporting behaviour? – the New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=20 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="NZNativesMatches">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/matches-played |title=Matches played – New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=13 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1890 het Engeland die Tuisnasies-titel met Skotland gedeel.<ref name="RugbyHist6N">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 29 Augustus 1895 het 21 klubs die RFU verlaat en in [[Huddersfield]] ’n nuwe beheerliggaam gestig, die Noordelike Rugbyvoetbalunie (sedert 1922 Rugbyvoetballeague). Dié afstigting, wat as begin van die spel [[Rugby League|rugby league]] beskou word, is gedoen aangesien veral Noord-Engelse klubs hulle uit die werkersklas afkomstige spelers tydens beserings finansieel wou vergoed. Die RFU, wat deur Suid-Engelse spelers uit die Hoër- en boonste middelklas gedomineer is, het hierdie stap as die begin van ’n professionele sport beskou en tevergeefs vir die handhawing van ’n streng amateurstatus gepleit. Sedertdien domineer rugby league veral die Noord-Engelse grafskappe [[Lancashire]] en [[Yorkshire]]. Tot die rugbyspel se professionalisering ’n honderd jaar later is spelers nie toegelaat om van sportkode te verander nie. As gevolg van die splitsing het die nasionale span ’n lang tydperk sonder noemenswaardige sukses beleef, aangesien baie van die beste spelers ’n professionele loopbaan verkies het. Vanaf 1892 tot 1910 het Engeland geen Tuisnasies-toernooi gewen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Tydperk voor die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:England vs allblacks Gillett 1905.jpg|duimnael|links|Engeland teen die Nieu-Seelandse oorspronklike [[All Blacks]] in 1905; die All Blacks het met 15–0 gewen]] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Prince Alexander S. Obolensky.jpg|duimnael|links|upright|Die ingeburgerde Russiese vors Alexander Obolensky het in 1936 twee beslissende drieë teen die All Blacks gedruk]] [[Lêer:Starting-An-Attack-.jpg|duimnael|Skets van ’n wedstryd tussen Engeland en Wallis op Twickenham in 1931]] Op 2 Desember 1905 het Engeland die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel. Die All Blacks het vyf drieë gedruk, wat op daardie stadium drie punte getel het (vandaar die [[Afrikaans]]e term “drie”) en met 15–0 gewen.<ref name="ABGame79">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1079 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul eerste Europatoer het die All Blacks 34 van hul 35 wedstryde gewen en sodoende hul oorheersing van die rugbyspel tot vandag toe begin. Op 22 Maart 1906 het Engeland in die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] hul eerste wedstryd teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |title=Match report – France v England, 1906 |publisher=World Rugby Museum |date=14 Augustus 2015 |accessdate=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418230650/https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |archive-date=18 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 8 Desember dieselfde jaar het die Engelse vir die eerste keer teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] gespeel en ’n 3-elk aangeteken. Voor die wedstryd het hulle net onwillig die keuring van die [[Jamaika]]anse speler James Peters teruggetrek, nadat die Suid-Afrikaners onwrikbaar geweier het om teen ’n swart speler te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/bhm-firsts/james-peters-the-1st-black-rugby-player/ |title=James Peters the 1st Black Rugby Player |publisher=Black History Month |date=26 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engelse keurspanne het twee keer aan rugbytoernooie tydens [[Olimpiese Somerspele]] deelgeneem, alhoewel dit nie die nasionale span was nie. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in Parys het die span Moseley RFC uit [[Birmingham]] die bronsmedalje gewen. Die silwermedalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]] is deur ’n span uit die graafskap [[Cornwall]] gewen. Die eerste wedstryd van die Engelse teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] het op 9 Januarie 1909 met ’n 3–9-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1900s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1900s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1910 is [[Twickenham-stadion|Twickenham]] as die RFU se nuwe tuiste geopen wat ’n “goue era” in Engelse rugby ingelui het. Engeland se eerste internasionale wedstryd op Twickenham het aan hulle ’n oorwinning oor Wallis besorg en Engeland het voortgegaan om dieselfde jaar die Tuisnasies-toernooi vir die eerste keer sedert die groot skeuring van 1895 wat gelei het tot die ontstaan van rugby league te wen; die toernooi het ná die toetreding van Frankryk die Vyfnasies geword. Alhoewel Engeland nie die titel in 1911 verdedig het nie, het hulle dit in 1912 gedeel. In 1913 en 1914 het Engeland sy eerste Grand Slams aangeteken, nadat hulle al die deelnemende spanne verslaan het. In 1913 het Engeland ook sy eerste wegoorwinning sedert 1895 in Cardiff aangeteken en gelyktydig die Walliese tuiswenreeks beëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |publisher=University of Wales Press |date=1980 |ISBN=0-7083-0766-3 |pages=198}}</ref> Tussen 1915 en 1919 is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen toetswedstryde gespeel nie. Nadat die Vyfnasies-toernooi in 1920 hervat is, het Engeland sy wenreeks voortgesit. Gedurende die 1920’s het hulle die toernooi vyf keer gewen, waarvan vier met ’n Grand Slam (in 1921, 1923, 1924 en 1928).<ref name="SNHiistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As die belangrikste boumeester van hierdie wenstreep word Wavell Wakefield beskou: Die taktiese nuwighede wat deur hom ingevoer is, het die rol van die spelers op die agterste ry heeltemal verander. Hulle het voorheen net standaardsituasies uitgevoer, maar was nou baie meer buigsaam, wat hul teenstanders oor ’n lang tyd laat sukkel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bowker, Barry |title=England Rugby |year=1978 |publisher=Cassell |isbn=978-0-304-30214-7 |pages=60}}</ref> Een van hul min nederlae gedurende hierdie tydperk was aan die begin van Januarie 1925 teen die All Blacks tydens hul Europatoer, wat weens hul onoorwonne toer (oorwinnings in al hul 36 wedstryde) as ''The Invincibles'' (“die onoorwinlikes”) bekend gestaan het, voor ’n skare van 60&nbsp;000 op Twickenham.<ref name="Invincibles">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1199 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1926 het Skotland as eerste van die Tuisnasies ’n wegwen op Twickenham aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/news-comment/england-v-scotland-the-greatest-moments-1647958.html?action=gallery&ino=2 |title=England v Scotland: The greatest moments |publisher=The Independent |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die 1930’s het Engeland vyf keer die Tuisnasies-toernooi gewen – maar sonder ’n Grand Slam, nadat Frankryk weens beweerde professionalisme en onvoldoende beheerliggaambestuur vanaf 1932 tot 1939 uit die toernooi gesit is en dit na die Tuisnasies-toernooi teruggekeer het. Desondanks het Engeland in 1934 en 1937 daarin geslaag om die Tuisnasies-toernooi met ’n driekroon te wen, nadat hulle al die ander Tuisnasies verslaan het.<ref name="SNHisBBC">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1776391.stm |title=Six Nations history |publisher=[[BBC]] |date=28 Januarie 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie dekade het Engeland op Twickenham twee toerende spanne van die Suidelike Halfrond gehuisves. Aan die begin van Januarie 1932 het hulle teen Suid-Afrika gespeel, maar Engeland is deur die Springbokke met 7–0 verslaan. Die onaantreklike taktiek van die Springbokke wat hoofsaaklik uit skoppe bestaan het, is deur die skare van 70&nbsp;000 en die pers nie goed ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van Januarie 1936 het die Engelse die All Blacks gehuisves. Hul 13–0-oorwinning was die eerste Engelse sukses oor die oormatig skynende All Blacks. Dié oorwinning is veral deur twee drieë van die ingeburgerde vors Alexander Obolensky teweeggebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="ABGame311">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1311 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="Polanski38-19">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |year=2003 |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=38–39}}</ref> === ’n Lang tydperk van mislukking === [[Lêer:England vs scotland 1959.jpg|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Vyfnasies 1959]] Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is al die internasionale rugby stopgesit. In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' uitgespeel – ’n reeks van wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie. Die jaarlikse toernooi is vanaf 1947 hervat en met Frankryk se hertoelating was die toernooi vir die volgende vyf dekades weer die Vyfnasies. In dieselfde jaar het Engeland die kampioenskap met Wallis gedeel. In 1948 het hulle egter geen wedstryd gewen nie en net die ongewilde “houtleupel” ingepalm. Die tydperk van mislukking het tot in 1953 geduur, toe hulle weer die Vyfnasies-toernooi gewen het.<ref name="SNHiistory" /> In 1954 het hulle die titel met Frankryk en Wallis gedeel en in 1957 is die sewende Grand Slam behaal. Verdere toernooi-oorwinnings het in 1958, 1960 en 1963 gevolg.<ref name="SNHiistory" /> Suid-Afrika het in 1952 na Engeland getoer, Nieu-Seeland in 1954 en Australië in 1948 asook in 1958; net in die laaste van hierdie wedstryde het Engeland ’n oorwinning aangeteken. Oor dekades heen het Engelse spelers net na die Suidelike Halfrond getoer as hulle deur die Britse en Ierse Leeus saamgeneem is. Dit het in 1963 verander, toe die RFU vir die eerste keer op sy eie ’n toer gereël het. Engeland het na Nieu-Seeland en Australië getoer, maar hulle is in al hul toetswedstryde deur die All Blacks en die Wallabies verslaan.<ref name="RugbyData22">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/gamesplayed/22 |title=International Teams > England > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1wPSQ7?url=http://www.rugbydata.com/england/gamesplayed/22 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hierdie toer het die nasionale span ’n lang krisistydperk beleef. Die tweede helfte van die 1960’s en die hele 1970’s is hul onsuksesvolste era nog. Met uitsondering van die Vyfnasies 1973, toe al die vyf spanne vir die enigste keer twee oorwinnings én twee nederlae elk aangeteken het, het Engeland nie een toernooi-oorwinning ingepalm nie en is deur beide Wallis en Frankryk oorskadu. In kontras hiermee het Engeland op 20 Desember 1969 op Twickenham sy eerste oorwinning oor Suid-Afrika (met 11–8) aangeteken. Die Springbokke se toer is begelei deur hewige anti-apartheidsproteste, wat onder andere deur [[Peter Hain]] en die latere Britse eerste minister [[Gordon Brown]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Carolyn Hitt |url=https://www.thefreelibrary.com/Rebel+with+a+cause+Hain+recalls+his+days+on+the+rugby+protest...-a094440166 |title=Rebel with a cause Hain recalls his days on the rugby protest frontline |publisher=Western Mail |date=19 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kort tevore het die RFU Don White as Engeland se eerste afrigter aangestel. Alhoewel hy as “die mees vooruitdenkende afrigter in Engeland” beskou is, het hy nie daarin geslaag om die Engelse span na sukses terug te neem nie en twee jaar later bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/news/2007/jun/07/guardianobituaries.rugbyunion |title=Don White |publisher=The Guardian |location=UK |author=Paul Stephens |date=7 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van die elf Engelse wedstryde onder White se beheer het hulle drie gewen, in een gelykop gespeel en sewe verloor. Ter geleentheid van hul eeufees het die RFU in April 1971 ’n toetswedstryd gereël teen die ''President’s Overseas XV'', ’n deur die beheerliggaam se president saamgestelde wêreldspan bestaande uit die beste spelers destyds.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/one-team-100-winning-record-england/ |title=Only one team in history has a 100% winning record against England |publisher=ruck.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1972 het Engeland die Vyfnasies-toernooi ná vier swak nederlae op die laaste plek beëindig. Die toernooi kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in [[Dublin]] deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland en Wallis het geweier om hul oorblywende wedstryde in Ierland te speel en die gebrek aan veiligheid aangevoer. Tydens die Vyfnasies 1973 het Engeland ten spyte van soortgelyke dreigemente vir hul wedstryd in Dublin opgedaag en ná hul aankoms by die Lansdowne Road ’n staande applous van vyf minute lank ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/the-day-england-won-a-lansdowne-ovation-1.353883 |title=The day England won a Lansdowne ovation |publisher=The Irish Times |date=29 Mei 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat die span met 18–9 verslaan is, het die Engelse [[Kaptein (sport)|kaptein]], John Pullin, skertsend daarna verwys: “Ons is miskien nie baie goed nie, maar ten minste het ons opgedaag” (''We might not be very good but at least we turned up'').<ref name="TurnedUp">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2350186/Breaking-the-losing-streak.html |title=Breaking the losing streak |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=12 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne op dieselfde plek geëindig en die titel gedeel. Terwyl die Vyfnasies-toernooi vir die Engelse minder suksesvol verloop het, het hulle teen spanne van die Suidelike Halfrond ’n aantal suksesse behaal, waaronder die eerste wegoorwinnings oor Suid-Afrika (in 1972) en Nieu-Seeland (in 1973). In 1980 was Engeland weer vir ’n kort tydperk die beste Europese span. Die deur kaptein Bill Beaumont aangevoerde span het ná 23 jaar weer die Vyfnasies-toernooi, insluitende ’n Grand Slam, gewen.<ref name="1980GS">{{en}} {{cite web| url=https://www.directart.co.uk/mall/more.php?ProdID=7798 |title=1980 Grand Slam by James Owen. |publisher=directart.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die destydse [[skrumskakel]] Steve Smith het die vorige jare se mislukking toegeskryf aan die swak bestuurde beheerliggaam, wat reëlmatig versuim het om die beste spelers saam te roep en hulle te koördineer. Die sukses van 1980 word onder hierdie omstandighede as ’n soort “wonderwerk” beskou. Bedankings van sleutelspelers soos Beaumont, Fran Cotton en Clive Woodward het die span dadelik weer laat verswak en dit sou meer as ’n dekade tot die volgende titel duur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/213557.html |title=‚Of all the people that hate the English, I can honestly say the Scots hate us the most‘ |author=Tom Hamilton |publisher=ESPNscrum |date=6 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Enkele uitskieters teen spanne van die Suidelike Halfrond het die nuwe mislukking versteek. Onder andere het Engeland in 1982 en 1983 elk ’n tuisoorwinning oor Australië en Nieu-Seeland aangeteken. Ondanks groot kritiek en politieke weerstand het die RFU gedurende somer 1984 weer ’n toer na Suid-Afrika gereël, waar die nasionale span sewe wedstryde gespeel het (waaronder twee toetswedstryde teen die Springbokke). Daarbenewens was dit tot die einde van die apartheidsera die laaste toer van ’n vername span na Suid-Afrika. Die onverskilligheid van die Britse regering onder [[Margaret Thatcher]] teenoor die RFU se optrede was een van die redes vir die boikot van die [[Statebondspele]] 1986 in Edinburg deur 32 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |author=Dan Feather |publisher=The Conversation |date=31 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1984 is Engeland ook tuis verslaan deur die Australiese Wallabies, wat op hul beurt hul eerste Grand Slam aangeteken het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het. === Laaste jare van die amateurtydperk === [[Lêer:Banco nacion vs england.jpg|duimnael|Engeland teen Argentinië tydens hul Suid-Amerikaanse toer in 1990]] Vir meer as ’n eeu was toetswedstryde op die Tuisnasies, Frankryk, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beperk, maar met die toenemende vestiging van die rugbyspel in ander lande kon hierdie eksklusiwiteit nie meer geregverdig word nie. In 1981 het Engeland die eerste amptelike toer na [[Argentinië]] onderneem en twee toetswedstryde teen die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gespeel (’n oorwinning en ’n gelykop). Verdere suksesvolle premières het in 1985 teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en in 1988 teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gevolg. Daarteenoor het die 1985-toer na Nieu-Seeland met twee nederlae geëindig. Gedurende dieselfde tydperk het Engeland tydens die Vyfnasies-toernooi gereeld op die laaste plekke geëindig, in 1983 en in 1987 sonder oorwinnings selfs op die laaste plek. Op 15 Februarie 1986 is Engeland deur Skotland met 33–6 op [[Murrayfield-stadion]] verslaan; dit was die hoogste Skotse oorwinning in 102 pogings en die ergste Engelse nederlaag in meer as ’n eeu.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=3bdAAAAAIBAJ&sjid=y6UMAAAAIBAJ&pg=4443%2C3815038 |title=Records tumble as Scots triumph |author=Bill McMurtie |publisher=The Herald |date=17 Februarie 1986 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het die beheerliggame van Australië en Nieu-Seeland vir die invoering van ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gepleit. Die RFU en die ander Tuisnasies se beheerliggame het die idee aanvanklik verwerp, aangesien hulle ’n verandering in die rugbyspel se amateurstatus gevrees het. Nadat tydens die beslissende IRVR-vergadering in Maart 1985 die Franse en Suid-Afrikaanse beheerliggame vir die voorstel gestem het, het die RFU se president [[John Kendall-Carpenter]] van mening verander, waarvolgens die voorstel goedgekeur is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |title=Rugby World Cup History |publisher=worldcupweb.com |date=13 Mei 2008 |accessdate=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422111953/http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |archive-date=22 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Australië en Nieu-Seeland het die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Engeland is saam met Australië, [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Groep 1 geloot. Ná ’n 6–19-nederlaag teen die Wallabies het maklike oorwinnings oor die ander twee spanne gevolg. In die kwarteindstryd in [[Brisbane]] is Engeland deur Wallis met 16–3 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2964265.stm |title=1987 (New Zealand/Australia) |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1989 het Engeland Frankryk met ’n 11–0 tuisoorwinning van die Grand Slam ontneem, maar hulle het die titel misgeloop, nadat hulle in die laaste wedstryd deur Wallis verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2013/mar/20/remembering-england-cardiff-five-nations-1989 |title=Remembering England’s woe in Cardiff in the 1989 Five Nations |author=Steven Pyem |publisher=[[The Guardian]] |date=20 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1990 was Engeland blykbaar weer op die punt om die titel te wen, maar in die beslissende wedstryd op Murrayfield is hulle verrassend met 13–7 verslaan, wat aan die Skotte die Grand Slam besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-1162492/SIX-NATIONS-SPECIAL-A-trip-memory-lane-England-Scotland.html |title=SIX NATIONS SPECIAL: A trip down rugby's memory lane with England and Scotland |author=Nick Metcalfe |publisher=Daily Mail |date=20 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hierdie misgelope kanse het egter die begin van die Engelse rugby se Renaissance ingelui, wat in die volgende jare tot ’n beter wenrekord sou lei. Dit is veral deur ’n nuwe generasie aan spelers rondom Will Carling, Jeremy Guscott, Jason Leonard en Rory Underwood teweeggebring.<ref name="years">{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/news/article/england-rugby-the-grand-slam-years |title=England Rugby: the Grand Slam years |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=19 Maart 2019 |accessdate=25 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225055926/https://www.englandrugby.com/news/article/england-rugby-the-grand-slam-years |archive-date=25 Februarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1991 het Engeland sy eerste titel sedert 1980 ingepalm, weer met ’n Grand Slam. In dieselfde jaar was Engeland die nominale gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] wat in al die Vyfnasies aangebied is. Engeland is in die eerste wedstryd naelskraap deur Nieu-Seeland verslaan, maar hulle het die volgende twee groepwedstryde teen Italië en die VSA maklik gewen. Ná oorwinnings oor Frankryk in die kwarteindstryd (met 19–10) en oor Skotland in die halfeindstryd (met 9–6) het Engeland in die eindstryd teen Australië te staan gekom, maar hulle is met 12–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het Engeland sy nuwe sterkte gewys, nadat hulle tydens die Vyfnasies 1992 ’n verdere Grand Slam ingepalm het.<ref name="years" /> In dieselfde jaar is op Twickenham die Springbokke, wat weens die onlangs geligte boikot net oor min speelondervinding beskik het, met 33–16 buitengewoon maklik verslaan. In 1994 het Engeland hierdie prestasie herhaal, nadat hulle die Springbokke in [[Pretoria]] verslaan het. Die Vyfnasies 1995 het Engeland gewen en die derde Grand Slam binne vyf jaar ingepalm, veral danksy Rob Andrew se uitstekende skoppe.<ref name="years" /> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika is Engeland derhalwe as een van die gunstelinge beskou. Tydens die groepfase het Engeland Argentinië, Italië en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan, al was dit redelik naelskraap. In die kwarteindstryd het hulle teen die verdedigende kampioen Australië wraak geneem en die Wallabies met 25–22 verslaan. Engeland se halfeindstryd is egter oorheers deur die All Blacks en [[Jonah Lomu]] se vier drieë in die wedstryd wat hulle met 29–45 verloor het.<ref name="ABGame992">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1992 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het daarna ook teen Frankryk verloor in die klein finale om die derde plek en toe vierde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Vanaf professionalisering tot die wêreldbekertitel === [[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul oorwinningsmars deur die middestad van London, hier op [[Trafalgarplein]] afgeneem]] [[Lêer:England world cup.jpg|duimnael|Feesvieringe op Trafalgarplein ná Engeland se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-oorwinning]] In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Tydens die Vyfnasies 1996 het Engeland sy titel saam met die Driekroon suksesvol verdedig. In Julie dieselfde jaar het die RFU ’n eksklusiewe kontrak met British Sky Broadcasting gesluit, waarvolgens die Engelse tuiswedstryde uitsluitlik op die betaalkanaal gebeeldsend sou word. Die beheerliggame van die ander deelnemende lande was verras en het aangekondig, as hul eise vir ’n billike ooreenkoms met al die deelnemende partye nie nagekom word nie, nie meer teen Engeland te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/england-out-of-the-five-nations-1328755.html |title=England out of the Five Nations |author=Paul Trown |publisher=The Independent |date=14 Julie 1996 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná onderhandelinge agter geslote deure is Engeland in September 1996 hertoegelaat, nadat die RFU ingestem het om die inkomste vir die volgende tien jaar te deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/4392795.stm |title=Rugby professionalism timeline |publisher=[[BBC]] |date=31 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="threat">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |author=Chris Rea, Paul Trow |publisher=The Independent |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1997 en 1998 het Engeland twee verdere driekrone ingepalm, maar tydens albei toernooie ná nederlae teen Frankryk die titel misgeloop. Die vroeëre nasionale speler Clive Woodward, wat in September 1997 as nuwe hoofafrigter aangestel is, het opdrag gekry om Engeland na groot suksesse te neem. Aan die begin van sy ampstermyn was daarvan nog min te siene, aangesien die RFU gedurende somer 1998 weer in ’n groot konflik betrokke was. Die klubs van die Engelse Premierskap – bowenal Bath Rugby en Northampton Saints – het geweier om van hul spelers vir die nasionale span beskikbaar te stel. Hulle het op dié manier protes teen die beheerliggaam aangeteken, nadat geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums by die Europese toernooie bereik is nie. Die somertoer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika moes Woodward sonder die meeste sleutelspelers aanpak, wat die [[Rugby Australia|Australiese Rugbyunie]] as die “grootste verraad sedert [[Slag van Gallipoli|Gallipoli]]” bestempel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/351366.stm |title=Sport: Rugby Union Mutiny, expulsion and 'old farts' |publisher=[[BBC]] |date=24 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die toer na die Suidelike Halfrond is ná drie swak nederlae die “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') gedoop. Die 0–76-nederlaag teen Australië op 6 Junie 1998 is die ergste Engelse nederlaag nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6703425.stm |title=How do England bounce back? |publisher=[[BBC]] |author=Rob Hodgetts |date=30 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Drie weke voor die afskop van die Vyfnasies 1999 was Engeland weer op die punt om uit die toernooi gesit te word, nadat die RFU die 1996-ooreenkoms bevraagteken het. Die Vyfnasies-toernooi se reëlingskomitee het gedreig om Engeland te vervang met Italië, wie se opname in elk geval vir die volgende jaar beplan was.<ref name="threat" /> Ná net een dag se onderhandelinge het die RFU en die reëlingskomitee ooreengekom om hierdie saak later billik te reël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-01-22-in-out-then-in-again/ |title=In, out, then in again |publisher=Mail & Guardian |date=22 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens het die Vyfnasies-toernooi soos beplan plaasgevind, en Engeland het beide die titel en Grand Slam op ’n uiters dramatiese manier misgeloop: In die laaste minuut van die laaste wedstryd het die Walliese speler Scott Gibbs deur Engelse duikslae gesny en die beslissende drie gedruk wat deur Neil Jenkins verdoel is. Wallis het vervolgens die wedstryd met 32–31 gewen en die titel aan Skotland besorg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/five_nations/316807.stm |title=Wales snatch glory from England |publisher=[[BBC]] |date=11 April 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] in Wallis het Engeland nie oortuig nie. Hulle het hul groepwedstryde teen Italië en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] maklik gewen, maar Engeland is deur Nieu-Seeland verslaan en moes tydens die uitspeelrondte ’n bykomende wedstryd speel. Hulle het Fidji verslaan, maar in die kwarteindstryd is Engeland deur Suid-Afrika uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met die toetrede van Italië in 2000 het die jaarlikse Vyfnasies-toernooi die huidige Sesnasies-toernooi geword. Engeland het die eerste Sesnasies-toernooi gewen, maar ná ’n nederlaag teen Skotland in die laaste wedstryd die Grand Slam misgeloop.<ref name="2000SN">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/698769.stm |title=Brave Scots defeat England |publisher=[[BBC]] |date=2 April 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop, maar dié keer het Ierland Engeland in ’n uitgestelde wedstryd met 20–14 verslaan om hulle by Lansdowne Road van die Grand Slam te ontneem. Dié toernooi kon egter eers in Oktober dieselfde jaar voltooi word, nadat die laaste wedstryde weens die [[Bek-en-klouseer]] in Ierland uitgestel moes word.<ref name="2001SN">{{en}} {{cite web |url=http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |title=The longest six nations … with a sting in the tail |publisher=[[The Guardian]] |author=Greg Wilcox |date=27 Januarie 2002 |accessdate=21 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521075849/http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |archive-date=21 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=24072&league=180659 |title=Ireland rain on English parade |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Terwyl die 2002-Sesnasies-titel deur Frankryk gewen is, het Engeland as ’n troosprys die Driekroon gewen.<ref name="2002SN">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/mar/24/rugbyunion.sixnations |title=Clive is reluctantly happy |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=24 Maart 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2002 het Engeland Argentinië in [[Buenos Aires]] verslaan en daarna ’n historiese prestasie behaal, nadat hulle tydens die [[2002 jaareindrugbytoetsreeks]] in November binne 14 dae die drie groot spanne van die Suidelike Halfrond (die All Blacks, die Wallabies en die Springbokke) op Twickenham verslaan het. Vir die Springbokke was dit hul ergste nederlaag tot dusver.<ref name="Argentina2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2060216.stm |title=Argentina beaten by England youngsters |publisher=[[BBC]] |date=22 Mei 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="ABs2002">{{en}} {{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |title=England make history as All Blacks plot future |publisher=iht.com |author=Peter Berlin |date=11 November 2002 |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012154705/http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Aust2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SA2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2506421.stm |title=England rout sorry Springboks |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=23 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2003 het Engeland vir die eerste keer sedert 1995 ’n Grand Slam gewen, hul altesaam twaalfde. In Junie dieselfde jaar het hulle beide Australië en Nieu-Seeland weg verslaan. Met hierdie prestasies het Engeland vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |title=England top rugby world rankings |publisher=[[CNN]] |date=11 September 2003 |accessdate=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109161330/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |archive-date=9 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die aanloop tot die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië was Engeland onder hul kaptein Martin Johnson een van die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref name="RWC03Favourites">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10459885 |title=RWC 2003: The All Blacks peak too early |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Gregor Paul |date=26 Augustus 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die groepfase het Engeland sy wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], Suid-Afrika, Samoa en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] deels maklik gewen. In die kwarteindstryd het hulle Wallis met 28–17 verslaan en in die halfeindstryd Frankryk met 24–7. Vervolgens het hulle in die eindstryd in [[Sydney]] teen die gasheer te staan gekom. Ná afloop van die gereelde speeltyd was die telling op 14–14. Enkele sekondes voor die einde van die ekstra tyd het [[Jonny Wilkinson]] die beslissende skepdoel aangeteken en Engeland die eindstryd met 20–17 laat beklink, waarvolgens hulle vir die eerste keer die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3228728.stm |title=England win Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee weke later is die Engelse span deur 750&nbsp;000 ondersteuners verwelkom op die [[Londen]]se [[Trafalgarplein]] tydens hul oorwinningsparade oppad na hul ontmoeting met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] in die [[Buckingham-paleis]].<ref name="bigcrowd">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk/2003/dec/09/rugbyworldcup2003.rugbyunion |title=England 750,000, Australia nil |publisher=[[The Guardian]] |author=Andrew Anthony |date=9 Desember 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die spelers het verskeie toekennings deur die IRR ontvang, waaronder “span van die jaar”, Clive Woodward as “afrigter van die jaar” en Jonny Wilkinson as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2003 |title=IRB Awards 2003 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies voor en tydens die rugbywêreldbekertoernooi het die span in 2004 Laureus se toekenning as “beste span” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004/laureus-world-team-of-the-year/england-rugby-union-team |title=Team Of The Year 2004: England Rugby Union Team |publisher=Laureus World Sports Awards |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens is die Engelse kaptein Jonny Wilkinson as “speler van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004 |title=Laureus World Sports Awards 2004 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Twee nederlae tydens wêreldbekereindstryde === [[Lêer:England rugby training at bath arp.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul voorbereidings op die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (6).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]] [[Lêer:Scoeng2.JPG|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Sesnasies 2016]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs England (66).jpg|duimnael|Bronseindstryd tussen Argentinië en Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]] Ná hierdie groot sukses het ’n aantal sleutelspelers hul uittrede uit internasionale rugby aangekondig, wat dadelik die nasionale span geraak het. Tydens die Sesnasies 2004 het Engeland teen beide Frankryk en Ierland verloor en toe derde geëindig.<ref name="2004SN">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3565059.stm |title=Six Nations: End of term report |publisher=[[BBC]] |author=Jonathon Moore |date=27 Maart 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook die meeste wedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond het teleurstellend verloop, waarvolgens Clive Woodward op 2 September 2004 bedank het.<ref name="WoodResign">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3613610.stm |title=Woodward quits England |publisher=[[BBC]] |date=3 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het nie daarin geslaag om die nasionale span te laat herstel nie en hulle het tydens die Sesnasies 2005 en 2006 net die vierde plek behaal.<ref name="2005SNTables">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4366751.stm |title=Wonderful Wales exude joy of Six |publisher=[[BBC]] |author=Bryn Palmer |date=21 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul 26–16-oorwinning oor Australië,<ref name="AustEng051112">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4420364.stm |title=England 26–16 Australia |publisher=[[BBC]] |date=12 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland die jaar 2005 met ’n 19–23-nederlaag teen die All Blacks afgesluit.<ref name="ABEng051119">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2368525/Englands-onslaught-ends-in-gallant-failure.html |title=England's onslaught ends in gallant failure |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=19 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul nederlaag teen Suid-Afrika in die 2006-eindjaarrugbytoetsreeks,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6177734.stm |title=England 14–25 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=25 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland dié jaar nege van twaalf toetswedstryde verloor – hul ergste verloorlopie ooit. Onder andere het Argentinië op 11 November vir die eerste keer op Twickenham teen Engeland gewen. Die RFU het hierna in Desember 2006 Andy Robinson vervang deur die aanvalsafrigter Brian Ashton wat voorheen die Ierse nasionale rugbyspan afgerig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6185090.stm |title=Robinson is forced out by England |publisher=[[BBC]] |date=29 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="AshtonCoach">{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2006/12/21/2003341389 |title=Ashton confirmed as new England rugby head coach |publisher=Taipei Times |date=21 Desember 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die Sesnasies 2007 met ’n Calcuttabekeroorwinning oor Skotland afgeskop.<ref name="EngSco1-07">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6320339.stm |title=England 42–20 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Phil Harlow |date=3 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi het ook ’n geskiedkundige wedstryd op Croke Park teen Ierland ingesluit wat Engeland met 13–43 verloor het, hul ergste nederlaag nog teen Ierland.<ref name="RecordIreLoss">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/2308240/England-suffer-record-defeat.html |title=England suffer record defeat |publisher=The Telegraph |date=24 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Desondanks het Engeland ’n goeie derde plek behaal. Dit het geblyk asof die afrigter Ashton die Engelse nie in ’n kragtige span kon omskep nie, veral nadat hulle gedurende somer 2007 twee toetswedstryde elk teen Suid-Afrika en Frankryk deels swak verloor het. Sommige deskundiges het self bevraagteken of die verdedigende kampioen Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk hoegenaamd van die groepfase na die uitklopfase sou kon vorder. ’n Verpletterende 0–36-nederlaag teen Suid-Afrika het hierdie menings blykbaar onderstreep.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6994767.stm |title=England 0-36 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=14 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die van hul kaptein Jonny Wilkinson aangevoerde span het egter die verrassing van die toernooi geword. Hulle het ná oorwinnings oor die VSA, Samoa en Tonga tot die kwarteindstryd gevorder. Ná naelskraapse oorwinnings oor Australië (met 12–10) en Frankryk (met 14–9) het hulle in die eindstryd die Springbokke herontmoet. In ’n hoofsaaklik defensiewe wedstryd is hulle met 15–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |author=James Standley |publisher=[[BBC]] |date=20 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> By die daaropvolgende Laureus Wêreldsporttoekenning 2008 is Jonny Wilkinson weer genomineer, dié keer as “terugkoms van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n wisselvallige Sesnasies 2008 – Engeland het as naaswenner agter Wallis geëindig – het die RFU in April 2008 die hoofafrigter Brian Ashton deur die voormalige spankaptein Martin Johnson vervang. Dié stap was hoogs omstrede, aangesien Johnson destyds oor geen ondervinding as ’n afrigter beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7349845.stm |title=Johnson named as England supremo |publisher=[[BBC]] |date=16 April 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het aanvanklik gesukkel om sy sukses op die veld as afrigter te herhaal. Tydens die Sesnasies 2009 het Engeland weer as naaswenner geëindig, dié keer agter Ierland. Nadat Johnson twee en ’n half jaar as hoofafrigter gedien het, het Engeland die Sesnasies 2011 gewen. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland is Engeland saam met maklike teenstanders in een groep geloot. Hulle het die groepfase ná oorwinnings oor Argentinië, Georgië, Roemenië en Skotland op die eerste plek van die tabel afgesluit, maar hulle is in die kwarteindstryd deur Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15210221 |title=Rugby World Cup 2011: England 12-19 France |author=Tom Fordyce |publisher=[[BBC]] |date=11 Augustus 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span het ook verskeie skandes buite die veld beleef: ''The Sun'' het onthul dat vier spelers heelnag in ’n kroeg in die toeristeoord [[Queenstown, Nieu-Seeland|Queenstown]] deurgebring het. Manu Tuilagi is deur die polisie aangehou nadat hy tydens ’n borguitstappie van ’n veerboot in die hawe van [[Auckland]] gespring het. Daarbenewens moes drie ander spelers om verskoning vra nadat hulle suggestiewe opmerkings aan ’n hotelklerk in [[Dunedin]] gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15238395 |title=Rugby World Cup 2011: England's troubles on and off the pitch |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/14/premiership-apologises-england-behaviour |title=Premiership Rugby apologises for England's World Cup transgressions |publisher=[[The Guardian]] |date=14 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Johnson het ná die mislukte Rugbywêreldbeker 2011 as hoofafrigter bedank. Op 29 Maart 2012 is Stuart Lancaster, die voormalige Elite Rugby-direkteur van Leeds Carnegie, deur die Rugbyvoetbalunie as Engeland se hoofafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/29/stuart-lancaster-appointed-england-coach-rfu |title=Lancaster appointed England Coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=29 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Lancaster is voorheen vir ’n kort tydperk as hoofafrigter benoem en deur die sittende aanvalafrigters Graham Rowntree en Andy Farrell bygestaan. Lancaster is in sy eerste veldtog as Engelse afrigter as ’n sukses beskou – gedurende die Sesnasies 2012 het die verdedigende kampioen Engeland die tweede plek behaal nadat hulle met 19–12 teen Wallis op Twickenham verloor, maar die Calcuttabeker teen Skotland met 13–6 op Murrayfield suksesvol verdedig het. Engeland het die jaar met ’n hoogtepunt afgesluit, nadat hulle die 2011-wêreldbekerwenners Nieu-Seeland op 1 Desember met 38–21 verslaan het. Die All Blacks was vir 20 wedstryde onoorwonne, maar is deur Engeland heeltemal gedomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/9718512/England-beat-the-All-Blacks-New-Zealand-media-reaction.html |title=England beat the All Blacks |publisher=The Telegraph |author=Emily Benammar |location=Londen |date=3 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2013 het Engeland weer agter Wallis as naaswenner geëindig, nadat hulle ná ’n 3–30-nederlaag teen Wallis in Cardiff die moontlikheid om vir die eerste keer sedert 2003 Grand Slam-wenners te wees misgeloop het. Engeland het egter weer Skotland met 38–18 op Twickenham geklop en sodoende die Calcuttabeker behou. Dit was ook die eerste keer sedert 1974 wat elke span daarin geslaag het om minstens drie toernooipunte aan te teken (gelykstaande aan een oorwinning en een gelykopuitslag of drie gelykopuitslae). Tydens hul 2013-somertoer na [[Suid-Amerika]] het Lancaster ’n “eksperimentele” en onervare span saamgeneem en ’n Suid-Amerikaanse verteenwoordigende XV geklop, gevolg deur ’n 2–0-wenreeks oor Argentinië; die eerste wegwenreeks teen Argentinië in 32 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22923002 |title=England defeat Argentina |publisher=[[BBC]] |date=16 Junie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook in 2014 en 2015 het Engeland die Sesnasies as naaswenner afgesluit, albei agter Ierland. Engeland het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] aangebied, maar hulle het nie daarin geslaag om aan die groot verwagtinge van die publiek te voldoen nie. Hulle is saam met Australië en Wallis in ’n soort “doodsgroep” geloot. Engeland het wel die wedstryde teen Fidji en Uruguay gewen, maar hulle is in die ander twee wedstryde verslaan en sodoende reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34438147 |title=England's Rugby World Cup: Where did it all go wrong? |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=4 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle was egter nie die eerste gasheer wat op hierdie manier ’n toernooi moes verlaat nie, aangesien Wallis op ’n soortgelyke wyse tydens die Rugbywêreldbeker 1991 uitgeskop is. Ná die groot teleurstelling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is Eddie Jones in November 2015 as nuwe hoofafrigter aangestel en het die eerste buitelander in hierdie pos geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/nov/20/eddie-jones-appointed-england-coach-rfu |title=Eddie Jones appointed England head coach by RFU |publisher=[[The Guardian]] |date=20 November 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het die nasionale span dadelik na sukses teruggeneem en tydens die Sesnasies 2016 die titel saam met die Grand Slam ingepalm. Die hele 2016 het Engeland onoorwonne gebly, insluitende ’n suiwer wenreeks oor Australië in Juniemaand in Sydney. In November dieselfde jaar het in Twickenham die vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Wallabies gevolg. Daarbenewens het hulle die wêreldrekord van 18 agtereenvolgende toetswenne met ’n indrukwekkende 61–21-oorwinning oor Skotland geëwenaar en gelyktydig die Sesnasies 2017 ingepalm. Dié wenstreep is egter in die volgende toetswedstryd deur Ierland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39223528 |title=Six Nations 2017: England 61–21 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Later die jaar het Engeland drie agtereenvolgende oorwinnings oor Argentinië aangeteken. Ook in 2017 is die Engelse afrigter Jones deur Wêreldrugby aangewys as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/11145973/englands-eddie-jones-named-world-rugby-coach-of-the-year |title=England's Eddie Jones named World Rugby Coach of the Year |publisher=[[Sky Sports]] |author=Matthew Treadwell |date=26 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die jaar 2018 het vir Engeland goed afgeskop, nadat hulle Italië met 46–15 en ’n taai wedstryd teen Wallis met 12–6 in die eerste twee rondtes van die Sesnasies-toernooi gewen het. Hulle het egter tot in Juniemaand nie ’n verdere oorwinning aangeteken nie, nadat Engeland hul oorblywende wedstryde teen Skotland (met 13–25), Frankryk (met 16–22) en die latere Grand Slam-wenners Ierland (met 15–24) tuis op Twickenham verloor het. ’n Verlore nietoets teen die [[Britse Barbarians]] (met 45–63) het gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/44273946 |title=England v Barbarians: Chris Ashton hat-trick inspires Baa-Baas to victory |publisher=[[BBC]] |date=27 Mei 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul 2018-somertoer na Suid-Afrika het Engeland die eerste twee wedstryde met 39–42 en met 12–23 verloor, nadat hulle in albei wedstryde gedurende die eerste helfte voorgeloop het; hulle het egter die derde toets teen ’n meestal tweede Springbokspan met 25–10 gewen. Daardie herfs, ná die aansluiting van die voormalige afrigter van beide die All Blacks en die VSA Arende, John Mitchell by die afrigtingspan, het Engeland die terugwedstryd teen Suid-Afrika met ’n enkele punt (met 12–11) gewen en ’n ewe taai wedstryd teen Nieu-Seeland met 15–16 verloor, albei in omstrede omstandighede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/03/england-south-africa-autumn-international-match-report |title=Owen Farrell's kicks and hits help England overcome South Africa |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/nov/10/england-v-new-zealand-all-blacks-rugby-union-international-live |title=England 15–16 New Zealand: rugby union international – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=James Piercy |date=10 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die jaar met oorwinnings oor Japan (met 35–15) en Australië (met 37–18) afgesluit. Hul oorwinning oor Australië het ’n ononderbroke reeks van ses oorwinnings oor die Wallabies onder die voormalige Australiese afrigter Eddie Jones voortgesit. Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was Engeland weer een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Tydens die groepfase het Engeland maklik teen Tonga, die VSA en Argentinië gewen. Hulle het vervolgens eerste in hul groep bo Frankryk geëindig, danksy meer bonuspunte. Hul laaste groepwedstryd teen Frankryk is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49995604 |title=Rugby World Cup: Typhoon Hagibis forces England-France off; Scotland wait & Ireland play |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die kwarteindstryd teen Australië met 40–16 gewen en sodoende wraak geneem vir die voortydige uitskakeling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase. Hulle het daarna in die halfeindstryd teen die verdedigende kampioen en groot gunsteling voor die toernooi, Nieu-Seeland, te staan gekom en gedurende die hele wedstryd die All Blacks gedomineer en met 19–7 verslaan. Die Engelse Rose kon egter nie in die eindstryd teen die Springbokke seëvier nie en is soos twaalf jaar gelede deur Suid-Afrika geklop (met 12–32).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=27 Maart 2021}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 1999 het Engeland elk van sy vier konfrontasies teen Suid-Afrika in die laaste fase van ’n rugbywêreldbekertoernooi verloor. Tydens die Sesnasies 2020, wat vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] eers in Oktober afgesluit kon word, het Engeland sy altesaam 39ste titel met Driekroon ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/54720100 |title=France 35–27 Ireland: England win Six Nations despite hosts sealing bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=31 Oktober 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die daaropvolgende Herfsnasiesbeker, wat pleks van die tradisionele [[eindjaarrugbytoetsreeks]] beslis is, het Engeland in die eindstryd teen Frankryk beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55204300 |title=Autumn Nations Cup: England beat France in sudden death |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=6 Desember 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2021 het Engeland ná nederlae teen Skotland, Wallis en Ierland in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2021/03/20/ireland-v-england-live-six-nations-2021-score-latest-updates/ |title=Tame England suffer third Six Nations defeat in comprehensive loss to Ireland |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs, Charles Richardson |date=20 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] kon hulle oorwinnings oor Tonga, Australië en Suid-Afrika aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se wegreeks in Australië het Engeland met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Desember 2022 is die hoofafrigter Eddie Jones deur Steve Borthwick vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/64039136 |title=Steve Borthwick: New England coach signals new era |publisher=[[BBC]] |author=Chris Jones |date=20 Desember 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Engeland op Twickenham sy eerste nederlaag teen Fidji gely, gelyk aan hul eerste nederlaag teen ’n tweede-vlak-span nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66629208 |title=England 22–30 Fiji: Pacific island nation beat England for first time |publisher=[[BBC]] |date=26 Augustus 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi het Engeland sy eerste groepwedstryd teen die Poemas met 27–10 gewen, hoewel hulle vanweë ’n rooikaart van die derde minuut af een speler minder op die veld gehad het. Daarop het oorwinnings oor Japan (met 34–12), [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] (met 71–0) en Samoa (met 18–17) gevolg. In die kwarteindstryd het die Engelse teen die Fidjiane wraak geneem (met 30–24), maar hulle is in die halfeindstryd deur die verdedigende kampioen en latere wêreldkampioen Suid-Afrika naelskraap geklop (met 15–16). In die bronseindstryd het hulle vir die tweede keer Argentinië ontmoet en dié keer naelskraap met 26–23 gewen, waarmee hulle vir die eerste keer die bronsmedalje ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/884028/england-rugby-world-cup-2023-review |title=England: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die toernooi het [[Owen Farrell]] [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord oortref en met 1237 punte Engeland se beste puntemaker geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/owen-farrell-england-points-record-jonny-wilkinson-b2417247.html |title=Owen Farrell breaks Jonny Wilkinson’s long-standing England record |publisher=[[The Independent]] |author=Harry Latham-Coyle |date=7 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2026 het die Engelse slegs Wallis geklop, maar vir die eerste keer ooit teen Italië verloor. Hulle het die toernooi in die voorlaaste plek, voor Wallis, beëindig, hul swakste prestasie sedert die Sesnasies se stigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en naam == [[Lêer:England-Scotland-3-2-07-CC-6.jpg|duimnael|links|Engeland teen Skotland tydens die Calcuttabeker in 2007]] [[Lêer:Red Rose Badge of Lancaster.svg|duimnael|Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]]]] [[Lêer:Jonny Wilkinson 2009 08 england training 2.jpg|duimnael|links|Jonny Wilkinson met die Engelse span tydens ’n oefensessie op Twickenham, 12 Augustus 2009]] [[Lêer:Argentina England rugby.jpg|duimnael|Die Poemas tydens hul oorwinning oor Engeland (wit en rooi) op Twickenham in November 2006]] [[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Engeland (in swart) teen Argentinië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland]] Engelse rugbyspelers speel gewoonlik in wit truie en ’n wit kortbroek met oorwegend donkerblou sokkies. Die embleem op die trui is ’n rooi [[roos]] pleks van die drie leeus op die truie van die [[Engelse nasionale sokkerspan|sokkerspan]] en die [[Engelse nasionale krieketspan|krieketspan]]. Die klere word deur Castore vervaardig en die truiborg is tans O₂.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/england-countries/castore-has-released-its-first-england-rugby-kit-here-is-what-it-looks-like-176725 |title=Castore has released its first England rugby kit, here is what it looks like |publisher=Rugby World |author=Joe Harvey |date=21 Mei 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui is algemeen rooi of donkergrys (“antrasiet” genoem); voor die bekendstelling van die grystrui was rooi die tradisionele tweede kleur. Donkerblou is voorheen ook gebruik en is vir die 2016–17- asook die 2020–21-seisoene heringevoer. Pers is tydens die [[2009 jaareindrugbytoetsreeks]] gebruik en het die tradisionele kleure van die oorspronklike Engelse sweetpakke uit die 1960’s, 1970’s en 1980’s versinnebeeld. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland was die wegtrui vir die eerste keer swart. Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) het die nasionale span se embleem voor die eerste wedstryd teen Skotland in [[Edinburg]] in 1871 ontwerp. ’n Rooi roos – glo dié van die [[Huis van Lancaster]] – is as die span se embleem gekies.<ref name="rose">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st74325.htm |title=England's Rose – The Official History |author=the Museum of Rugby, Twickenham |publisher=Unofficial England Rugby Union |date=3 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nasionale span se wit trui is ontleen aan dié wat by die Rugby-skool gedra is.<ref name="rose" /> Die ontwerp en standardisering van die roos – wat tot 1920 in verskeie variasies uitgebeeld is – word aan Alfred Wright, ’n werknemer by die Rugbyvoetbalunie, toegeskryf.<ref name="rose" /> Wright se ontwerp is glo tot in die laat 1990’s met min veranderinge gebruik.<ref name="rose" /> Die roos is eers in 1997 verander, toe Nike die amptelike truiverskaffer geword het. In 2003 het Engeland eers ’n stywe trui gedra. Die doel was om dit vir die teenstander moeiliker te maak om aan die hemp tydens aksies vas te klou.<ref name="TightStrip">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3190313.stm |title=England trial World Cup kit |publisher=[[BBC]] |date=29 Augustus 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die tuis- en wegtruie vir 2007 is op 15 Mei daardie jaar bekendgemaak. Die materiaal was beter en het ’n beter prestasie teenoor die 2003-trui gebied. ’n Ingrypende rooi merk op die wit agtergrond het links bo ’n Sint Joriskruis gevorm, en ’n veranderde wegtrui (donkerblou pleks van rooi), het kritiek ontlok omdat daar glo ’n klem op die Sint Joriskruis pleks van die tradisionele rooi roos geplas is.<ref name="UnhappyStrip">{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-454438/Seeing-red-Englands-new-World-Cup-shirt.html |title=Seeing red over England's new World Cup shirt |publisher=The Daily Mail |location=UK |date=13 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nuwe trui is tydens Engeland se tuiswedstryd teen Wallis op 4 Augustus ingevoer, terwyl die wegtrui vir die eerste keer teen Frankryk op 18 Augustus gebruik is.<ref name="NewStrip">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2007/May/News%20Articles/NewEnglandNikeRugbyKitLaunched.aspx |title=New England Nike Rugby Kit Launched |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=15 Mei 2007 |accessdate=3 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603122845/http://www.rfu.com/news/2007/may/news%20articles/newenglandnikerugbykitlaunched.aspx |archive-date=3 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die voormalige tuistrui van Engeland was wit met ’n rooi strook om die nek en die wegtrui was swart (wat groot omstredenheid weens die beroemde ''All Black''-trui van Nieu-Seeland veroorsaak het), albei truie het ’n baanbrekende nuwe tegnologie in die vorm van ’n grypdruk gehad. ’n Besondere trui, wat aan dié van 1910 herinner het, is tydens die wedstryd teen Wallis tydens die 2010-Sesnasies-toernooi ter geleentheid van Twickenham se eeufees gedra. Die huidige trui vir die 2025–26-seisoen word deur Castore vervaardig. Dit bevat ’n eenvoudige wit kortbroek en ’n gewone wit hemp met rooi strepe aan albei sye. Die wegtrui is swart met blou strepe aan albei sye. Die broeke is ook wit. Die sokkies vir tuiswedstryde is swart, en die sokkies vir wegwedstryde is heeltemal swart. == Truiverskaffers en -borge == Sedert die professionalisering van rugby in 1995 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | ?–? |{{vlagikoon|Engeland}} [[Bukta]] | — |- | 1991–1997 | {{vlagikoon|Engeland}} [[Cotton Traders]] | [[BT Cellnet]] (1996–2002) |- | 1997–2012 | {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Nike (maatskappy)|Nike]] |rowspan=4| [[O2 (selfoonmerk)|O₂]] (sedert 2002) |- | 2012–2020 | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Canterbury of New Zealand]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/9119457/Nike-loses-England-rugby-shirt-deal-to-Canterbury.html |title=Nike loses England rugby shirt deal to Canterbury |publisher=Daily Telegraph |author=Harry Wallop |date=2 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- | 2020–2025 | {{vlagikoon|Engeland}} [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |title=Umbro to become official England Rugby Kit partner |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=5 Mei 2020 |accessdate=6 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506232252/https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/confirmed-england-announce-theyre-dumping-canterbury-for-new-kit-provider/ |title=Confirmed {{!}} England announce they’re dumping Canterbury for new kit provider |publisher=Ruck |date=5 Mei 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- | sedert 2025 | [[Castore]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://no.fashionnetwork.com/news/Castore-signs-major-kit-deal-with-england-rugby-ahead-of-women-s-world-cup,1722915.html |title=Castore signs major kit deal with England Rugby ahead of Women's World Cup |publisher=Fashion Network |author=Nigel Taylor |date=23 April 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |} == Tuisstadion == {{Hoofartikel|Twickenham-stadion}} [[Lêer:Stade de Twickenham à Londres.jpg|duimnael|’n Lugaansig van Twickenham-stadion in Londen]] [[Lêer:Twickenham Rugby Pitch - England vs Australia.png|duimnael|Binnekant van Twickenham-stadion]] Twickenham in die suidweste van [[Londen]] is die grootste suiwer rugbystadion wêreldwyd. In hul vroeë jare het die Engelse rugbyspan ’n aantal stadions dwarsdeur Engeland vir toetswedstryde gebruik, voordat Twickenham in 1910 hul tuiste geword het. Ná uitverkope wedstryde op Kristalpaleis se Nasionale Sportsentrum teen Nieu-Seeland in 1905 en Suid-Afrika in 1906 het die Rugbyvoetbalunie (RFU) besluit om in sy eie stadion te belê en met die krieketspeler en entrepreneur Billy Williams ooreengekom om ’n tuiste vir Engelse rugby te vind. Die grond vir die stadion is in 1907 vir £5&nbsp;572 12s en 6d aangekoop, en die sooi is die volgende jaar gespit.<ref name="Twickenhamhist">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |title=Twickenham Stadium Time Line |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120115050016/http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |archive-date=15 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste toetswedstryd op Twickenham was op 15 Januarie 1910 die wedstryd tussen Engeland en Wallis. Die tuisspan het ná ’n 11–6-oorwinning met die wins weggestap, nadat hulle Wallis vir die eerste keer sedert 1898 geklop het.<ref name="FirstTest">{{en}} {{cite web |url=http://www.twickenham-museum.org.uk/detail.php?aid=162&cid=1&ctid=2 |title=The Rugby ground |publisher=twickenham-museum.org.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die stadion is in 1927 en weer in 1932 uitgebrei; maar tot in die 1990’s is die stadion nie verder opgeknap nie, toe nuwe pawiljoens in die noorde, ooste en weste gebou is;<ref name="Twickenhamhist" /> in 2005 en 2006 is ’n pawiljoen in die suide opgerig, waardeur die stadion ’n volledige bak met ’n kapasiteit van 82&nbsp;000 geword het. Engeland het sy eerste toetswedstryd in die herontwikkelde Twickenham op 5 November 2006 teen die All Blacks gespeel,<ref name="CeleMatch">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st106836.htm |title=England v New Zealand Celebration Match Twickenham |publisher=rugbynetwork.net |author=Sally Price |date=29 Oktober 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> wat Nieu-Seeland met 41–20 gewen het, nadat hulle Engeland voor ’n rekordskare van 82&nbsp;076 gedomineer het.<ref name="RuthlessABs">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2349780/Ruthless-All-Blacks-make-England-pay.html |title=Ruthless All Blacks make England pay |publisher=The Daily Telegraph |location=Londen |author=Mick Cleary |date=6 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Alhoewel Engeland sy tuiswedstryde sedert 1910 byna uitsluitlik op Twickenham gespeel het, het hulle in 1998 twee keer op Huddersfield se [[Kirklees-stadion]], in 1997 op [[Old Trafford]] (teen Nieu-Seeland) en in 1992 op [[Wembley-stadion]] (teen Kanada) te staan gekom.<ref name="Trafford">{{en}} {{cite journal |title=Eeh-bah-scrum, Woody;Rugby Union |journal=The Sun |date=9 Desember 1997 |page=29}}</ref><ref name="Huddersfield">{{en}} {{cite journal |title=England not good enough |journal=The Sunday Times |location=Londen |author=Stephen Jones |date=22 November 1998}}</ref> Hulle het in Junie 2009 ook die eerste toets van ’n twee-toetsreeks teen Argentinië op Old Trafford gespeel; ’n wedstryd wat oorspronklik in Argentinië beplan was, maar deur dié land se rugbyunie weens finansiële omstandighede na Engeland verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7867120.stm |title=England to play at Old Trafford |publisher=[[BBC]] |date=3 Februarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die grond van Twickenham is in Junie 2012 deur ’n hibride ''Desso''-tipe vervang wat gebruik maak van kunsvesels verweef met egte gras. Dit maak dit baie makliker om in nat omstandighede te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/9327536/Twickenham-to-get-a-new-pitch-as-part-of-75m-makeover-in-major-modernisation-ahead-of-2015-World-Cup.html |title=Twickenham to get a new pitch as part of £75m makeover in major modernisation ahead of 2015 World Cup |publisher=The Telegraph |author=Gavin Mairs |location=Londen |date=12 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tot in 1910 het die Engelse span verskeie rugbystadions dwarsdeur Engeland gebruik: {| | * [[The Oval (Londen)|Kennington-ovaal]], [[Londen]] * Whalley Range, [[Manchester]] * St John’s Ground, [[Leeds]] * Rectory Field, [[Blackheath, Londen|Blackheath]] * Richardson’s Field, Blackheath | * Crown Flatt, [[Dewsbury]] * Athletic Ground, [[Richmond, Londen|Richmond]] * [[Headingley-stadion]], Leeds * [[Birkenhead Park]], [[Birkenhead, Verenigde Koninkryk|Birkenhead]] * Meanwood Road, Leeds | valign="top" | * [[Fallowfield-stadion]], Manchester * [[Kingsholm-stadion]], [[Gloucester]] * [[Welford Road-stadion]], [[Leicester]] * [[Ashton Gate-stadion]], Bristol * [[Crystal Palace National Sports Centre|Crystal Palace]], Londen |} === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2015}} [[Lêer:Rwc15 venues.png|duimnael|Stadions in Engeland tydens die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 1991 is deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat sewe wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep 1 (wat Engeland ingesluit het) is dwarsdeur Engeland uitgespeel. Twickenham in Londen het beide die openingswedstryd en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Welford Road-stadion in [[Leicester]], [[Kingsholm-stadion]] in [[Gloucester]] en Cross Green in Otley. Die Rugbywêreldbeker 1999 is ook deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat nege wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep B (wat Engeland ingesluit het), asook Engeland se wedstryd tydens die uitspeelrondte en die twee halfeindwedstryde is op verskeie stadions dwarsdeur Engeland uitgespeel. Twickenham in Londen het ses wedstryde tydens dié toernooi gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Kirklees-stadion in Huddersfield, Ashton Gate-stadion in [[Bristol]] en Welford Road-stadion in [[Leicester]]. Die Rugbywêreldbeker 2015 is deur Engeland en Wallis saam aangebied, met elf stadions wat dwarsdeur Engeland vir 40 wedstryde gebruik is, terwyl in Wallis net die Millenium-stadion vir agt wedstryde gebruik is. Engeland se Twickenham is onder andere vir die openings- en die eindstryd tussen die All Blacks en die Wallabies gebruik. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Wembley-stadion]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] in [[Londen]], [[St. James’ Park]] in [[Newcastle upon Tyne]], [[Stad Manchester-stadion]] in [[Manchester]], [[Villa Park]] in [[Birmingham]], [[Elland Road]] in [[Leeds]], [[King Power-stadion]] in Leicester, [[Stadion MK]] in [[Milton Keynes]], [[Falmer-stadion]] in [[Brighton]], Kingsholm-stadion in Gloucester en [[Sandy Park]] in [[Exeter]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:England IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Engeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Engeland het 468 van sy 839 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,78%. Engeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – England |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | align="left" | {{ARGru}} || 30 || 24 || 5 || 1 || 80,00 |- | align="left" | {{AUSru}} || 57 || 29 || 27 || 1 || 50,88 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 18 || 10 || 8 || 0 || 55,56 |- | align="left" | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{FIJru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | align="left" | {{FRAru}} || 113 || 61 || 45 || 7 || 53,98 |- | align="left" | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{IRLru}} || 144 || 81 || 55 || 8 || 56,25 |- | align="left" | {{ITAru}} || 33 || 32 || 1 || 0 || 96,97 |- | align="left" | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{CANru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Māori All Blacks || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | align="left" | {{NEDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{NZLru}} || 47 || 9 || 36 || 2 || 19,15 |- | align="left" | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{geenvlag|Presidents XV}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{ROMru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SCOru}} || 144 || 77 || 48 || 19 || 53,47 |- | align="left" | {{RSAru}} || 47 || 16 || 29 || 2 || 34,04 |- | align="left" | {{TGAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{WALru}} || 144 || 71 || 61 || 12 || 49,31 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''839''' || '''468''' || '''319''' || '''52''' || '''55,78''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Terwyl die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' nie as toetswedstryde beskou word nie, erken die RFU in teenstelling met ander beheerliggame al die wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] as toetswedstryde. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: Engeland teen Skotland op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] [[Lêer:Frace england first rugby 1906.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Frankryk op 22 Maart 1906 in [[Parys]]]] [[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Australië op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]] Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Engelse ’n intensiewe wedywering. Die eerste toetswedstryd ter wêreld is in 1871 teen Skotland gespeel en sedert 1879 ding albei spanne mee om die Calcuttabeker, die oudste trofee in internasionale sport. Van die 144 toetswedstryde tot dusver het Engeland 77 gewen, Skotland 48, met 19 gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver twee keer ontmoet (in 1991 en 2011) en Engeland het albei wedstryde gewen. Daarbenewens is die toetswedstryd om die 1938-Calcuttabeker noemenswaardig. Dit was die eerste rugbywedstryd wat in televisie gebeeldsend is en is deur die [[BBC]] uitgesaai.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.radiotimesarchive.co.uk/pdf/RT-TV-1938.pdf |title=TELEVISION – Monday, March 14 to Saturday, March 19 |publisher=RadioTimes |date=11 Maart 1938 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland en Frankryk het tot dusver in 113 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 61 gewen het en Frankryk 45, met sewe gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vyf keer ontmoet; Engeland het drie keer gewen en Frankryk twee keer. Wedstryde tussen albei spanne word deur die pers en die ondersteuners in albei lande ''Le Crunch'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/570281 |title=Le Crunch: What is it? Where is it? And who wins it? |publisher=[[Rugbywêreldbeker]] |date=10 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Veral tydens rugbywêreldbekertoernooie is Engeland en Frankryk die suksesvolste spanne van die Noordelike Halfrond. Albei spanne het amper afwisselend die eindstryd behaal (slegs in 1995, 2015 en 2023 het spanne van die Suidelike Halfrond die [[Webb Ellis-beker]] uitgespeel). Engeland het tot dusver in vier eindstryde gespeel, terwyl Frankryk tot dusver in drie eindstryde gespeel het, gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie. Albei spanne beskik ook oor die finansieel sterkste ligas ter wêreld (die Engelse Premierskap en die Franse Top 14). Engeland en Ierland het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 81 gewen het en Ierland 55, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver nog nie ontmoet nie. Sedert 1988 ding albei spanne mee om die Millenniumtrofee wat ter geleentheid van [[Dublin]] se 1000ste herdenking geskenk is.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |url-status=dead }}</ref> Engeland het dié trofee tot dusver 22 keer gewen en Ierland 17 keer. Engeland en Wallis het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 71 gewen het en Wallis 61, met twaalf gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet, waarvan Engeland een gewen het en Wallis twee, met die laaste wedstryd in 2015. Wat die Sesnasies-toernooi aanbetref is beide Engeland en Wallis is die gesamentlik suksesvolste spanne met ’n algehele 39 titels elk. Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Engeland ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Eweneens het Engeland tydens al sy eindstrydverskynings teen spanne van die Suidelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen die Wallabies en Springbokke elk). Teen die Wallabies het Engeland die eindstryde van 1991 en 2003 uitgespeel, waarvan Engeland laasgenoemde gewen het. In 2007 en 2019 het hulle teen die Springbokke gespeel, maar hulle is in albei eindstryde verslaan. Gedurende wêreldbekertoernooie het Engeland teen Suid-Afrika net een oorwinning aangeteken: tydens die groepfase in 2003. Teen die All Blacks het Engeland gedurende wêreldbekertoernooie tot dusver vier wedstryde gespeel, waarvan Engeland die halfeindstryd in 2019 gewen het. Teen die Wallabies is hul wenrekord meer gebalanseerd: Van tot dusver sewe wedstryde het Engeland vier gewen en Australië drie. ’n Bykomende aspek in hul wedywering met die Wallabies is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Engeland en Australië, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en die [[Statebondspele]]) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vanaf 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]) en sedert 2008 ding Engeland en Nieu-Seeland mee om die Hillary-skild (genoem na [[Edmund Hillary]] wat in 2008 oorlede is).<ref name="Part One" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:William Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Engeland het in 2003 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Engeland het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, een keer omhoog gehou: tydens die vyfde Rugbywêreldbeker 2003 in Australië. Daarmee is Engeland die eerste en tot dusver enigste rugbyspan van die Noordelike Halfrond wat dié trofee ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is Engeland in die kwarteindstryd deur Wallis uitgeskakel. Tydens die Rugbywêreldbeker 1991 het Engeland die eindstryd gemaak, maar hulle is deur Australië verslaan. In 1995 het Engeland die halfeindstryd bereik, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop en is ook in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Frankryk verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Engeland in die kwarteindstryd deur die Springbokke uitgeskakel. In 2003 het hulle hul grootste sukses aangeteken, toe Engeland in die eindstryd die gasheer Australië verslaan het. In 2007 is hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop. In 2011 is Engeland in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel en tydens die Rugbywêreldbeker 2015 tuis reeds in die groepfase. In 2019 het hulle die uitslag van 2007 herhaal, toe hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop is. In 2023 het Engeland vir die eerste keer in die derde plek geëindig. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Kwarteindrondte |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || '''Kampioen''' |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Naaswenner |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies === [[Lêer:Calcutta Cup, England vs Scotland.jpg|duimnael|upright|Die Calcuttabeker is een van die oudste trofeë in die rugbywêreld en word sedert 1879 tussen Engeland en Skotland uitgespeel]] Engeland se enigste jaarlikse toernooi is die [[Sesnasies-toernooi]] waartydens hulle teen vyf ander Europese lande speel: Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies het begin as die Tuisnasies-toernooi in 1883 wat Engeland met ’n Driekroon gewen het. Engeland het die titel tot dusver 29 keer ongedeeld gewen en die kampioenskap tien keer gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span se langste tussenpose in titels was 18 jaar (1892–1910). Engeland het tot dusver 13 Grand Slams aangeteken, d.w.s. ’n Driekroon saam met ’n oorwinning oor Frankryk gedurende dieselfde toernooi. As deel van die Sesnasies-toernooi ding hulle ook met Skotland mee om die Calcuttabeker wat Engeland vir die eerste keer in 1880 gewen het. Sedert 1988 ding Engeland tydens die Sesnasies-toernooi met Ierland mee om die Millenniumtrofee. Die wedstryde tussen Engeland en Frankryk word dikwels “Le Crunch” genoem.<ref>{{en}} ''The Irish Times'', 27 Mei 1981, bl. 27.</ref> * 29 ongedeelde titels (1883, 1884, 1892, 1910, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1930, 1934, 1937, 1953, 1957, 1958, 1963, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 2000, 2001, 2003, 2011, 2016, 2017, 2020) * 10 gedeelde titels (1886, 1890, 1912, 1920, 1932, 1939, 1947, 1954, 1960, 1973) * 13 Grand Slams (1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1957, 1980, 1991, 1992, 1995, 2003, 2016) * 26 Driekrone (1883, 1884, 1892, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1934, 1937, 1954, 1957, 1960, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 2002, 2003, 2014, 2016, 2020) {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Engeland maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Engeland getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Engeland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Engeland as gasheer op. As deel daarvan het Engeland van 1997 tot 2022 met Australië meegeding om die Cookbeker en sedert 2008 teen Nieu-Seeland om die Hillary-skild.<ref name="Part One" /> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang. === Olimpiese Spele === Engeland is twee keer tydens Olimpiese rugbytoernooie deur ’n span verteenwoordig. * [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]]: Derde plek (verteenwoordig deur Moseley Wanderers RFC) * [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]]: Tweede plek (verteenwoordig deur Cornwall se keurspan) == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Engelse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/follow/news-and-media/england-rugbys-2026-guinness-six-nations-squad-announced |title=England Rugby's 2026 Guinness Six Nations squad announced |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie]] |date=23 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Alex Mitchell]] || [[Skrumskakel]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}27 |- | [[Ben Spencer]] || Skrumskakel || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Jack van Poortvliet]] || Skrumskakel || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[George Ford]] || [[Losskakel]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | 105 |- | [[Marcus Smith]] || Losskakel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}46 |- | [[Seb Atkinson]] || [[Senter]] || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Fraser Dingwall]] || Senter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7 |- | [[Max Ojomoh]] || Senter || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Henry Slade]] || Senter || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}74 |- | [[Henry Arundell]] || [[Vleuel]] || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}11 |- | [[Immanuel Feyi-Waboso]] || Vleuel || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}13 |- | [[Tommy Freeman]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}23 |- | [[Cadan Murley]] || Vleuel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Elliot Daly]] || [[Heelagter]] || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}74 |- | [[George Furbank]] || Heelagter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Freddie Steward]] || Heelagter || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}41 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Luke Cowan-Dickie]] || [[Haker]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Theo Dan]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}20 |- | [[Jamie George]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | 105 |- | [[Trevor Davison]] || [[Stut]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Ellis Genge]] || Stut || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}75 |- | [[Joe Heyes]] || Stut || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Emmanuel Iyogun]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Bevan Rodd]] || Stut || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Billy Sela]] || Stut || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ollie Chessum]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}30 |- | [[Arthur Clark]] || Slot || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Alex Coles]] || Slot || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Maro Itoje]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}97 |- | [[Chandler Cunningham-South]] || [[Losvoorspeler]] || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}20 |- | [[Tom Curry]] || Losvoorspeler || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}65 |- | [[Ben Earl]] || Losvoorspeler || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}46 |- | [[Greg Fisilau]] || Losvoorspeler || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Guy Pepper]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7 |- | [[Henry Pollock]] || Losvoorspeler || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}5 |- | [[Sam Underhill]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}45 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Edgar Mobbs.jpg|duimnael|upright|Edgar Mobbs (voor 1917)]] [[Lêer:Ronald Poulton-Palmer.jpg|duimnael|upright|Ronald Poulton (1911)]] [[Lêer:Wavell Wakefield, 1st Baron Wakefield of Kendal.jpg|duimnael|upright|Wavell Wakefield (1922)]] 17 voormalige Engelse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[William Percy Carpmael]] || Voorspeler || 2010 |- | [[Alan Rotherham]] || Agterspeler || 2010 |- | [[Harry Vassall]] || Voorspeler || 2010 |- | [[Martin Johnson]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[John Kendall-Carpenter]] || Voorspeler || 2011 |- | [[Alfred Hamersley]] || Voorspeler || 2013 |- | [[Jason Leonard]] || [[Stut]] || 2014 |- | [[Bill Beaumont]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2014 |- | [[Edgar Mobbs]] || [[Vleuel]] || 2015 |- | [[Ronald Poulton]] || [[Vleuel]] || 2015 |- | [[Wavell Wakefield]] || [[Losvoorspeler]] || 2015 |- | [[Lawrence Dallaglio]] || [[Vleuel]], [[Agsteman]] || 2016 |- | [[Jeremy Guscott]] || [[Senter]] || 2016 |- | [[Jonny Wilkinson]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2016 |- | [[Rob Andrew]] || [[Losskakel]] || 2017 |- | [[Will Carling]] || [[Senter]] || 2021 |- | [[Richard Hill]] || [[Losskakel]] || 2025 |} Daarbenewens is [[William Webb Ellis]] (glo die uitvinder van rugby), die Rugby-skool (die privaatskool waar die rugbyspel uitgedink is), die wêreldkampioenafrigter [[Clive Woodward]] en die [[Varsity-wedstryd]] (sedert 1872 jaarliks tussen die universiteite [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] en [[Universiteit van Oxford|Oxford]] beslis) ingeskryf. [[Wêreldrugby]] het een Engelse speler as speler van die jaar benoem: [[Jonny Wilkinson]] (in 2003). === Spelerkeuring === Terwyl die RFU toesig oor die nasionale span hou, is die nasionale spelers sedert die rugbyspel se professionalisering in 1995 deur kontrakte aan hul klubs in die Engelse Premierskap gebonde. Sedertdien is hulle deel van ’n magstryd ''club v country'' (“klub teen land”) tussen die klubs en die RFU.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tuck, Jason |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |publisher=International Review for the Sociology of Sport |edition=38 |series=2 |pages=195 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}}</ref> Hierdie konflik het in 1998 vir die eerste keer die nasionale span geraak, toe ’n aantal klubs geweier het om spelers vir die nasionale span se toer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskikbaar te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-woodward-embroiled-in-club-v-country-spat-rears-its-face-again-1148115.html |title=Woodward embroiled in club v country spat rears its face again |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=3 Maart 1998 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') is Engeland met tweede-keur-spelers in al die vier toetswedstryde verslaan, insluitende ’n 0–76-nederlaag teen Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Baldwin, Mark |date=2 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Engelse klubs het ook uit die Heineken-beker 1998/99 onttrek, nadat met die RFU geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums bereik is nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Morgan, Michael |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |publisher=Managing Leisure |edition=7 |pages=56 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}}</ref> In 2001 het van die klubs saam met die RFU die organisasie “England Rugby” gestig om die Engelse Premierskap met die nasionale span te koördineer. Albei partye het ooreengekom om die aantal liga- en toetswedstryde vir sleutelspelers (’n groep van 50 tot 60 spelers wat deur die RFU benoem is) te reduseer en sodoende beserings en uitputtings te voorkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1454059.stm |title=New deal to protect England stars |publisher=[[BBC]] |date=24 Julie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In ruil vir geleende spelers het die klubs ’n vergoeding van die RFU ontvang. Hierdie ooreenkoms word as ’n baanbreker vir die nasionale span se sukses tydens die Rugbywêreldbeker 2003 beskou. In 2004 het Clive Woodward ná ’n ampstermyn van sewe jaar as hoofafrigter bedank, nadat hy nie toegang tot die spelers verkry het soos hy dit geëis het nie: ''I wanted more from the union – more training days with the players, more influence over the way they were treated – and ended up with less.'' (“Ek wou meer van die unie hê – meer oefendae met die spelers, meer invloed op die manier waarop hulle behandel is – en ek het uiteindelik minder gekry.”)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/woodward-i-wasnt-ready-to-compromise-i-wanted-more-and-i-got-less-551277.html |title=I wasn't ready to compromise. I wanted more and I got less... |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=4 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het die gebrek aan beheer oor die nasionale spelers vir die negatiewe wenrekord van sy span aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-big-interview-andy-robinson-k3lkthb2mkv |title=The Big Interview: Andy Robinson |publisher=The Times |author=David Walsh |date=5 Augustus 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Brian Ashton, wat Robinson as hoofafrigter opgevolg het, het sy span vir die Sesnasies-toernooi 2007 vroegtydig bekend gemaak, en gehoop dat die klubs in die week voor ’n toetswedstryd geen ligawedstryd sou speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/six-nations/2007/0213/214443-england/ |title=Ashton set to name side for Croker |publisher=rte.ie |date=14 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die RFU en die Premierskap se klubs het toe ’n soortgelyke ooreenkoms soos dié van 2001 gesluit, wat die nasionale span van nasionale spelers uit die klubs vir toetswedstryde voorsien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/peace-deal-agreed-in-club-v-country-row-36hn0qlf07h |title=Peace deal agreed in club v country row |publisher=The Times |author=Cain, Nick |date=24 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Martin Johnson Leicester.jpg|duimnael|upright|Martin Johnson (2007)]] [[Lêer:Jonathan Peter Wilkinson London 2015 (4)-trimmed.jpg|duimnael|upright|Jonny Wilkinson (2015)]] [[Lêer:Jason Leonard 2018 cropped.jpg|duimnael|upright|Jason Leonard (2018)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Engeland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Ben Youngs]] || 2010–2023 || 127 |- | {{0}}2 || [[Dan Cole]] || 2010–2025 || 118 |- | {{0}}3 || [[Jason Leonard]] || 1990–2003 || 114 |- | {{0}}4 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 112 |- | {{0}}5 || [[Jamie George]] * || 2015–2026 || 109 |- | {{0}}6 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || 108 |- | {{0}}7 || [[Courtney Lawes]] || 2009–2023 || 105 |- | {{0}}8 || [[Danny Care]] || 2008–2024 || 101 |- | {{0}}9 || [[Maro Itoje]] * || 2016–2026 || 109 |- | 10 || [[Dylan Hartley]] || 2008–2018 || {{0}}97 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Will Carling]] || 1988–1996 || 59 |- | {{0}}2 || [[Owen Farrell]] || 2018–2024 || 48 |- | {{0}}3 || [[Chris Robshaw]] || 2012–2017 || 42 |- | {{0}}4 || [[Martin Johnson]] || 1998–2003 || 39 |- | {{0}}5 || [[Dylan Hartley]] || 2012–2018 || 30 |- | {{0}}6 || [[Lawrence Dallaglio]] || 1997–2004 || 22 |- | {{0}}7 || [[Bill Beaumont]] || 1978–1982 || 21 |- | {{0}}8 || [[Steve Borthwick]] || 2008–2010 || 21 |- | {{0}}9 || [[Martin Corry]] || 2005–2007 || 17 |- | 10 || [[Phil Vickery]] || 2002–2008 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 1237 |- | {{0}}2 || [[Jonny Wilkinson]] || 1998–2011 || 1179 |- | {{0}}3 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || {{0}}496 |- | {{0}}4 || [[Paul Grayson]] || 1995–2004 || {{0}}400 |- | {{0}}5 || [[Rob Andrew]] || 1985–1997 || {{0}}396 |- | {{0}}6 || [[Marcus Smith]] * || 2021–2026 || {{0}}314 |- | {{0}}7 || [[Toby Flood]] || 2006–2013 || {{0}}301 |- | {{0}}8 || [[Jon Webb]] || 1987–1993 || {{0}}296 |- | {{0}}9 || [[Charlie Hodgson]] || 2001–2012 || {{0}}269 |- | 10 || [[Dusty Hare]] || 1974–1984 || {{0}}240 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rory Underwood]] || 1984–1996 || 49 |- | {{0}}2 || [[Jonny May]] || 2013–2023 || 36 |- | {{0}}3 || [[Ben Cohen]] || 2000–2006 || 31 |- | {{0}}4 || [[Will Greenwood]] || 1997–2004 || 31 |- | {{0}}5 || [[Jeremy Guscott]] || 1989–1999 || 30 |- | {{0}}6 || [[Jason Robinson]] || 2001–2007 || 28 |- | {{0}}7 || [[Dan Luger]] || 1998–2003 || 24 |- | {{0}}8 || [[Anthony Watson]] || 2014–2024 || 23 |- | {{0}}9 || [[Josh Lewsey]] || 1998–2007 || 22 |- | 10 || colspan=3 | Vyf spelers met 20 drieë elk |} |} == Afrigters == [[Lêer:Clive Woodward.jpg|duimnael|upright|Clive Woodward (2013)]] [[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]] Engeland het in 1969 sy eerste hoofafrigter benoem: Don White. Die huidige hoofafrigter is Steve Borthwick wat die pos in 2022 oorgeneem het. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | Don White || 1969–1971 || 27 |- | John Elders || 1972–1974 || 38 |- | John Burgess || 1975 || 17 |- | Peter Colston || 1976–1979 || 33 |- | Mike Davis || 1979–1982 || 63 |- | Dick Greenwood || 1983–1985 || 24 |- | Martin Green || 1985–1987 || 36 |- | Geoff Cooke || 1988–1994 || 72 |- | Jack Rowell || 1994–1997 || 72 |- | Clive Woodward || 1997–2004 || 71 |- | Andy Robinson || 2004–2006 || 41 |- | Brian Ashton || 2006–2008 || 55 |- | Rob Andrew || 2008 || 0 |- | Martin Johnson || 2008–2011 || 55 |- | Stuart Lancaster || 2011–2015 || 61 |- | Eddie Jones || 2015–2022 || 72,8 |- | Richard Cockerill (tussentyds) || 2022 || 0 |- | Steve Borthwick || sedert 2022 || 60,5 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Engelse nasionale span in 2003 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het England dieselfde jaar as “span van die jaar” benoem. Engeland het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2004). == Swing Low, Sweet Chariot == [[Lêer:SwingLowSweetChariot1873.jpg|duimnael|''Swing Low, Sweet Chariot'', gepubliseer in ''The Jubilee Singers'', 1873]] ''Swing Low, Sweet Chariot'' is ’n onder Engelse ondersteuners gewilde lied – veral tydens tuiswedstryde op Twickenham. Gedurende die 1988-seisoen se laaste wedstryd teen Ierland het Chris Oti drie drieë vir Engeland gedruk. ’n Groep leerlinge van die [[Benediktyne|Benediktynse]] skool Douai het die lied – soos dit tydens rugbywedstryde op die skool gebruiklik is – gedurende sy derde drie begin sing en ander ondersteuners in die stadion het begin saamsing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/feb/05/rugbyunion.features |title=Blood, mud and aftershave |publisher=The Observer |author=Oliver Price |date=5 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SwingLow2">{{en}} {{cite web |url=http://www.everyhit.com/stories/swing_low_sweet_chariot.html |title=The story behind "Swing Low Sweet Chariot" and how it became a rugby anthem |publisher=everyhit.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedertdien word ''Swing Low, Sweet Chariot'' tydens Engelse tuiswedstryde deur rugby-ondersteuners gesing.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7049496.stm#jokes |title=All you need to know about rugby: Rugby songs and jokes |publisher=[[BBC]] |author=Tom Geoghegan |date=19 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1991 het die RFU se bemarkingsbestuurder, Mike Coley, opdrag gekry om ’n liedjie vir die komende Rugbywêreldbeker 1991 te vind. Hy het voorkeur gegee aan die liedjie ''Jerusalem'', wat egter reeds vir die Rugbyligawêreldbeker 1989–1992 gebruik is, waarvolgens hy sy voorstel spontaan in ''Swing Low'' verander het. Verskillende variante is opgeneem en die gepubliseerde weergawe het tydens die toernooi die top-40 van die Britse enkelsnittreffers behaal.<ref name="SwingLow2" /> In 2020 het die Wêreldrugbymuseum tot dusver onbekende argiefmateriaal uitgereik, waarin ''Swing Low'' op Twickenham gesing word, as Martin Offiah (met die bynaam “Chariots” na ’n woordspeel met die oorspronklike titel van die rolprent ''Chariots of Fire'' uit die jaar 1981), tydens die Middlesex Sewes-toernooi 1987 speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-51646140 |title=Swing Low, Sweet Chariot rugby 'mystery solved' |publisher=[[BBC]] |author=Lowbridge, Caroline |date=3 Julie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die museumdirekteur is van mening dat die Twickenham-skare die lied al geken het, aangesien dit sedert die 1960’s in rugbyklubs gesing is, met eenvoudige gebare wat die lirieke illustreer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/i-hate-swing-low-sweet-chariot-says-former-hooker-brian-moore-2890266 |title='I hate Swing Low Sweet Chariot' says former hooker Brian Moore |publisher=The Scotsman |author=Jamie Gardner |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die nasleep van die wêreldwye ''Black Lives Matter''-beweging ná die dood van George Floyd het die RFU in Junie 2020 aangekondig dat hulle die gebruik van die lied deur rugby-ondersteuners sal ondersoek, aangesien dit oorspronklik ’n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] spirituele lied is. Beide die voormalige rugbyspeler Brian Moore en [[Prins Harry, Hertog van Sussex|Prins Harry]] het daarvoor gepleit die liedjie nie meer tydens rugbywedstryde te sing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/prince-harry-backs-rugby-move-to-kick-out-slavery-song-swing-low-sweet-chariot-93bdw2qjk |title=Prince Harry backs rugby move to kick out slavery song Swing Low, Sweet Chariot |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/300039265/exengand-hooker-brian-moore-says-swing-low-sweet-chariot-must-go |title=Ex-Engand hooker Brian Moore says Swing Low, Sweet Chariot must go |publisher=Stuff |date=21 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Martin Offiah het hom kort daarna beywer om die liedjie te behou en dit as ’n geleentheid te gebruik om Engelse en rugby-ondersteuners van ander nasionaliteite oor diskriminasie en die geskiedenis van swartes in die [[Verenigde Koninkryk]] in te lig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/53096584 |title=Black Lives Matter: RFU reviewing use of slave song Swing Low, Sweet Chariot |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 202 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die voormalige nasionale speler Maggie Alphonsi het gesê: “Ek verwelkom die RFU se ondersoek van die liedjie, maar ek dink nie dat die liedjie verbied sal moet word nie”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/12010398/swing-low-debate-a-chance-to-educate-will-greenwood-maggie-alphonsi-topsy-ojo-discuss |title='Swing Low debate a chance to educate' – Will Greenwood, Maggie Alphonsi, Topsy Ojo discuss |publisher=Sky |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste minister [[Boris Johnson]] was van mening dat die lied nie verbied moes word nie en dat daar minder op die simbole van diskriminasie gefokus sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/53096584 |title=Swing Low, Sweet Chariot: Boris Johnson says song should not be banned |publisher=[[BBC]] |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Engelse nasionale krieketspan]] * [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Barry Bowker |title=England Rugby |publisher=Cassell |year=1978 |isbn=978-0-304-30214-7}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7}} * {{en}} {{cite book |author=Stuart Farmer |title=The Official England Rugby Miscellany |publisher=Vision Sports Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-1-905326-12-9 }} * {{en}} {{cite journal |author=Michael Morgan |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |journal=Managing Leisure |volume=7 |pages=41–60 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |year=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 }} * {{en}} {{cite journal |author=Jason Tuck |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |journal=International Review for the Sociology of Sport |volume=38 |issue=2 |pages=177–199 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|England national rugby union team|Engelse nasionale rugbyspan}} * {{en}} [http://www.englandrugby.com/ Amptelike webwerf van die Engelse Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/england Engeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/england/ Engeland op Planet Rugby] * {{en}} [http://www.sporting-heroes.net/rugby/ Spelerbiografieë] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Engeland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] iem4zyyzy2fnm9emnum66obiu0hzhnj 0 30390 2921821 2573283 2026-08-04T08:04:18Z Aliwal2012 39067 2921821 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]][[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 2003 | Huidige = 2004 | Volgende = 2005 }} Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2004]]''' was die 58ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 7 Maart begin en op 24 Oktober ná sewentien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park]] | 7 Maart | [[2004 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Maleisiese Grand Prix]] | [[Sepang Internasionale Renbaan|Sepang]] | 21 Maart | [[2004 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Bahreinse Grand Prix]] | [[Bahrein Internasionale Renbaan|Sakhir]] | 4 April | [[2004 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]] | 25 April | [[2004 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Catalunya]] | 9 Mei | [[2004 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Monaco Grand Prix]] | [[Monaco]] | 23 Mei | [[2004 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Europese Grand Prix]] | [[Nürburgring]] | 30 Mei | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | [[Gilles Villeneuve-renbaan|Montreal]] | 13 Junie | [[2004 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Verenigde State Grand Prix]] | [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] | 20 Junie | [[2004 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Franse Grand Prix]] | [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny Cours]] | 4 Julie | [[2004 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Britse Grand Prix]] | [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] | 11 Julie | [[2004 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Duitse Grand Prix]] | [[Hockenheimring|Hockenheim]] | 25 Julie | [[2004 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Hongaarse Grand Prix]] | [[Hungaroring]] | 15 Augustus | [[2004 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Belgiese Grand Prix]] | [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] | 29 Augustus | [[2004 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Italiaanse Grand Prix]] | Monza | 12 September | [[2004 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Chinese Grand Prix]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | 26 September | [[2004 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Japannese Grand Prix]] | [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] | 10 Oktober | [[2004 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 18. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] | 24 Oktober | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |} == Oorsig oor die seisoen == [[Michael Schumacher]] het gedomineer deur die eerste 5 renne in [[2004 Australiese Grand Prix|Australië]], [[2004 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]], [[2004 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[2004 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[2004 Spaanse Grand Prix|Spanje]] te wen. In [[2004 Monaco Grand Prix|Monaco]] het [[Jarno Trulli]] sterk druk van [[Jenson Button]] weerstaan om sy eerste oorwinning te behaal nadat Schumacher vroeër 'n ongeluk gemaak het. Schumacher het die volgende 7 renne in [[2004 Europese Grand Prix|Europa]] (Duitsland), [[2004 Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]], [[2004 Franse Grand Prix|Frankryk]], [[2004 Britse Grand Prix|Brittanje]], [[2004 Duitse Grand Prix|Duitsland]] en [[2004 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] gewen. In [[2004 Belgiese Grand Prix|België]] het [[Kimi Räikkönen]] sy eerste ren gewen en Michael Schumacher het sy 7de wêreldtitel gewen en in [[2004 Italiaanse Grand Prix|Italië]] en [[2004 Chinese Grand Prix|China]] het Barrichello gewen. Ná die oefensessies en kwalifisering uitgestel is tot die oggend van die [[2004 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] weens 'n tifoon, het Michael Schumacher sy laaste ren vir die jaar gewen. [[Juan Pablo Montoya]] het die [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|laaste ren van die jaar]] en sy laaste ren vir [[Williams F1|Williams]] in [[Brasilië]] gewen nadat hy druk van sy toekomstige spanmaat, Kimi Räikkönen, weerstaan het toe reën voor die ren vir 'n nat wegspring gesorg het. {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2004]] cuifpbe0qrfkn3clnrb59bz8wsl4vgm 2921822 2921821 2026-08-04T08:05:12Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2921822 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]][[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 2003 | Huidige = 2004 | Volgende = 2005 }} Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2004]]''' was die 58ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 7 Maart begin en op 24 Oktober ná agttien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park]] | 7 Maart | [[2004 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Maleisiese Grand Prix]] | [[Sepang Internasionale Renbaan|Sepang]] | 21 Maart | [[2004 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Bahreinse Grand Prix]] | [[Bahrein Internasionale Renbaan|Sakhir]] | 4 April | [[2004 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]] | 25 April | [[2004 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Catalunya]] | 9 Mei | [[2004 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Monaco Grand Prix]] | [[Monaco]] | 23 Mei | [[2004 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Europese Grand Prix]] | [[Nürburgring]] | 30 Mei | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | [[Gilles Villeneuve-renbaan|Montreal]] | 13 Junie | [[2004 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Verenigde State Grand Prix]] | [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] | 20 Junie | [[2004 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Franse Grand Prix]] | [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny Cours]] | 4 Julie | [[2004 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Britse Grand Prix]] | [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] | 11 Julie | [[2004 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Duitse Grand Prix]] | [[Hockenheimring|Hockenheim]] | 25 Julie | [[2004 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Hongaarse Grand Prix]] | [[Hungaroring]] | 15 Augustus | [[2004 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Belgiese Grand Prix]] | [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] | 29 Augustus | [[2004 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Italiaanse Grand Prix]] | Monza | 12 September | [[2004 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Chinese Grand Prix]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | 26 September | [[2004 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Japannese Grand Prix]] | [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] | 10 Oktober | [[2004 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 18. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] | 24 Oktober | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |} == Oorsig oor die seisoen == [[Michael Schumacher]] het gedomineer deur die eerste 5 renne in [[2004 Australiese Grand Prix|Australië]], [[2004 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]], [[2004 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[2004 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[2004 Spaanse Grand Prix|Spanje]] te wen. In [[2004 Monaco Grand Prix|Monaco]] het [[Jarno Trulli]] sterk druk van [[Jenson Button]] weerstaan om sy eerste oorwinning te behaal nadat Schumacher vroeër 'n ongeluk gemaak het. Schumacher het die volgende 7 renne in [[2004 Europese Grand Prix|Europa]] (Duitsland), [[2004 Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]], [[2004 Franse Grand Prix|Frankryk]], [[2004 Britse Grand Prix|Brittanje]], [[2004 Duitse Grand Prix|Duitsland]] en [[2004 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] gewen. In [[2004 Belgiese Grand Prix|België]] het [[Kimi Räikkönen]] sy eerste ren gewen en Michael Schumacher het sy 7de wêreldtitel gewen en in [[2004 Italiaanse Grand Prix|Italië]] en [[2004 Chinese Grand Prix|China]] het Barrichello gewen. Ná die oefensessies en kwalifisering uitgestel is tot die oggend van die [[2004 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] weens 'n tifoon, het Michael Schumacher sy laaste ren vir die jaar gewen. [[Juan Pablo Montoya]] het die [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|laaste ren van die jaar]] en sy laaste ren vir [[Williams F1|Williams]] in [[Brasilië]] gewen nadat hy druk van sy toekomstige spanmaat, Kimi Räikkönen, weerstaan het toe reën voor die ren vir 'n nat wegspring gesorg het. {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2004]] qsy972h1sshqbugstvn99k3vm64rvsz 0 39717 2921794 2874208 2026-08-04T07:12:50Z Aliwal2012 39067 /* Derde uitgawe */ 2921794 wikitext text/x-wiki {{skuinse titel}} {{Boek | titel = Sasol Voëls van Suider-Afrika | subtitel = | oorspr titel = | vertaler = | beeld = SasolVoels.jpg | breedte = 200 | outeur = Ian Sinclair, [[Phil Hockey]], Warwick Tarboton, Peter Ryan | omslagontwerp = | land = [[Suid-Afrika]] | taal = [[Afrikaans]] | reeks = | onderwerp = | genre = | uitgewer = Struik Nature | uitgewingsdatum = 2011, 4de Hersiene Uitgawe | medium = Sagteband | bladsye = 464 | grootte_gewig = | oplage = | isbn = 978-1-77007-926-7 | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = }} '''Sasol Voëls van Suider-Afrika''' is een van die gewildste veldgidse oor die [[voël]]s van [[Suider-Afrika]]. Die boek is 'n uitgebreide veldgids wat reeds 'n vierde uitgawe beleef het. Hierdie uitgawe is deeglik hersien en bygewerk om die nuutste ontwikkelings in die voëlwêreld in te sluit. Kort beskrywings (met die Robertsnommer van die spesie), verspreidingskaarte en duidelike sketse gee aan voëlkykers riglyne oor die uitkenning van voëlspesies in die veld. By die illustrasies is kriptiese aantekeninge oor onderskeidende kenmerke om die voëlkyker met identifikasie behulpsaam te wees. Die boek is voorsien van kleurkodes om naslaanwerk te vergemaklik. Dit is ook in [[Engels]] beskikbaar as "Sasol Birds of Southern Africa" ({{ISBN|1-86825-299-X}}). == Derde uitgawe == '''Inligting oor boek:''' * Outeurs: Ian Sinclair, [[Phil Hockey]], Warwick Tarboton * Kunswerk: Peter Hayman en Norman Arlott * Uitgewer: Struik Uitgewers * {{ISBN|978-1-86872-743-8}} * Formaat: [[Sagteband]] * Publikasiedatum: Julie 2002, 3de hersiene uitgawe * Aantal bladsye: 488 == Vierde uitgawe == '''Inligting oor boek:''' * Outeurs: Ian Sinclair, Phil Hockey, Warwick Tarboton, Peter Ryan * Kunswerk: Peter Hayman, Norman Arlott en Alan Harris * Uitgewer: Struik Nature * {{ISBN|978-1-77007-926-7}} (Afrikaans sagteband) * {{ISBN|978-1-77007-928-1}} (Afrikaans PVC-omslag) * Formaat: Sagteband of PVC-omslag * Publikasiedatum: 2011, 4de hersiene uitgawe * Aantal bladsye: 464 == Sien ook == * [[Newman se Voëls van Suider-Afrika]] * [[Sappi Voëls van Suider-Afrika]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sasol Voels van Suider-Afrika}} [[Kategorie:Niefiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse voëlgidse]] [[Kategorie:Afrikaanse boeke]] pntgm43llm6a26xkoaew0t8rayeo3hr 2921795 2921794 2026-08-04T07:15:11Z Oesjaar 7467 Verwyder onnodige spasies. 2921795 wikitext text/x-wiki {{skuinse titel}} {{Boek | titel = Sasol Voëls van Suider-Afrika | subtitel = | oorspr titel = | vertaler = | beeld = SasolVoels.jpg | breedte = 200 | outeur = Ian Sinclair, [[Phil Hockey]], Warwick Tarboton, Peter Ryan | omslagontwerp = | land = [[Suid-Afrika]] | taal = [[Afrikaans]] | reeks = | onderwerp = | genre = | uitgewer = Struik Nature | uitgewingsdatum = 2011, 4de Hersiene Uitgawe | medium = Sagteband | bladsye = 464 | grootte_gewig = | oplage = | isbn = 978-1-77007-926-7 | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = }} '''Sasol Voëls van Suider-Afrika''' is een van die gewildste veldgidse oor die [[voël]]s van [[Suider-Afrika]]. Die boek is 'n uitgebreide veldgids wat reeds 'n vierde uitgawe beleef het. Hierdie uitgawe is deeglik hersien en bygewerk om die nuutste ontwikkelings in die voëlwêreld in te sluit. Kort beskrywings (met die Robertsnommer van die spesie), verspreidingskaarte en duidelike sketse gee aan voëlkykers riglyne oor die uitkenning van voëlspesies in die veld. By die illustrasies is kriptiese aantekeninge oor onderskeidende kenmerke om die voëlkyker met identifikasie behulpsaam te wees. Die boek is voorsien van kleurkodes om naslaanwerk te vergemaklik. Dit is ook in [[Engels]] beskikbaar as "Sasol Birds of Southern Africa" ({{ISBN|1-86825-299-X}}). == Derde uitgawe == '''Inligting oor boek:''' * Outeurs: Ian Sinclair, [[Phil Hockey]], Warwick Tarboton * Kunswerk: Peter Hayman en Norman Arlott * Uitgewer: Struik Uitgewers * {{ISBN|978-1-86872-743-8}} * Formaat: [[Sagteband]] * Publikasiedatum: Julie 2002, 3de hersiene uitgawe * Aantal bladsye: 488 == Vierde uitgawe == '''Inligting oor boek:''' * Outeurs: Ian Sinclair, Phil Hockey, Warwick Tarboton, Peter Ryan * Kunswerk: Peter Hayman, Norman Arlott en Alan Harris * Uitgewer: Struik Nature * {{ISBN|978-1-77007-926-7}} (Afrikaans sagteband) * {{ISBN|978-1-77007-928-1}} (Afrikaans PVC-omslag) * Formaat: Sagteband of PVC-omslag * Publikasiedatum: 2011, 4de hersiene uitgawe * Aantal bladsye: 464 == Sien ook == * [[Newman se Voëls van Suider-Afrika]] * [[Sappi Voëls van Suider-Afrika]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sasol Voels van Suider-Afrika}} [[Kategorie:Niefiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse voëlgidse]] [[Kategorie:Afrikaanse boeke]] q53x2yxq78ik2883v7j2qa0pfg02cf4 0 40615 2921784 2908596 2026-08-04T04:14:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921784 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Italiaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Italië | beeld = Kenteken van die Italiaanse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) | bynaam = ''Gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”) | embleem = Wapen van die Italiaanse Rugbyfederasie | kaptein = [[Michele Lamaro]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Gonzalo Quesada]] <small>(sedert 2024)</small> | stadion = [[Stadio Olimpico]], [[Rome]] | kapasiteit = 70&nbsp;634 | patroon_la1 = _Italy21h | patroon_b1 = _Italy21h | patroon_ra1 = _Italy21h | patroon_sh1 = _2021_rugby_italyh | patroon_so1 = | linkerarm1 = 2349B0 | liggaam1 = 2349B0 | regterarm1 = 2349B0 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 2349B0 | patroon_la2 = _Italy21a | patroon_b2 = _Italy21a | patroon_ra2 = _Italy21a | patroon_sh2 = _2021_rugby_italya | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000066 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000066 | broek2 = 2349B0 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sergio Parisse]] (142)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Diego Dominguez]] (983)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Marcello Cuttitta]] (26)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = {{vlagikoon|Spanje|1785}} [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] 9–0 '''Italië''' {{vlagikoon|Italië|1861}}<br />([[Barcelona]], [[Spanje]]; 20 Mei 1929) | grootwen = {{ITAru}} 104–8 {{CZEru-r}}<br />(Viadana, [[Italië]]; 18 Mei 1994) | grootverloor = {{RSAru}} 101–0 {{ITAru-r}}<br />([[Durban]], [[Suid-Afrika]]; 19 Junie 1999) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Twee oorwinnings elk in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.federugby.it }} Die '''Italiaanse nasionale rugbyspan''' ([[Italiaans]]: ''Nazionale di rugby a 15 dell’Italia'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Italië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle staan ook bekend as ''gli Azzurri'' (Italiaans vir: “die [[Hemelblou]]es”). [[Savoiblou]] is die gewone kleur van die nasionale spanne wat Italië verteenwoordig, aangesien dit die tradisionele kleur van die [[Huis van Savoje]] was wat van 1860 tot 1946 oor die Koninkryk Italië regeer het. Rugby word in Italië deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) geadministreer. Italië neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Italië het sy eerste toetswedstryd in 1929 teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gespeel. Italië was net soos [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] oor dekades heen een van die sterkste Europese spanne buite die destydse Vyfnasies. Hulle het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] een titel ingepalm, nege keer as naaswenner en agt keer op die derde plek geëindig. Gedurende die 1990’s het die Italiaanse rugby ’n opswaai beleef, wat tot die aansluiting by die destydse Vyfnasies en hul uitbreiding tot die Sesnasies gelei het. Hulle het die een of ander prestasie behaal, maar nooit beter as die vierde plek gevaar nie. Italië se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] het die span aan al nege toernooie deelgeneem, maar nog nie tot die uitklopfase gevorder nie. Die Italiaanse nasionale span het tot ’n konstante deelnemer ontwikkel. Sedert [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het Italië tydens elke toernooi twee oorwinnings en twee nederlae aangeteken, genoeg om outomaties vir die volgende toernooi te kwalifiseer. Italiaanse spelers dra tradisioneel blou [[Hemp|truie]], wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe kleure bestaan uit ’n wit trui met blou broeke en wit sokkies. Italië se internasionale wedstryde word op verskeie plekke dwarsdeur die land gespeel; die [[Stadio Olimpico]] in [[Rome]] word tydens die Sesnasies-toernooi gebruik. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Italië as ’n vlak-een rugbyland. Een voormalige Italiaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Italiaanse rugbyspan is tans (Maart 2026) tiende op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=10 Junie 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Italiaanse Rugbyfederasie}} [[Lêer:LocationPoRiver.PNG|duimnael|links|Die [[Povlakte]] in Noord-Italië word algemeen as die hartland van Italiaanse rugby beskou]] Die beheerliggaam vir rugby in Italië is die Italiaanse Rugbyfederasie (''Federazione Italiana Rugby'', FIR). Die FIR het in 1928<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=143&Itemid=668 |title=Federazione Italiana Rugby |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> uit die “Propagandakomitee” ontstaan en in 1987 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy |title=Italy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Italiaanse Rugbyfederasie in 1934 ’n stigtingslid van die vastelandse beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Italië is die Campionato di Eccellenza, waaraan twaalf spanne deelneem. Van die spanne is veral uit die twee rugbyvestings [[Lombardye]] en [[Veneto]] afkomstig. Bo die nasionale kampioenskap word die internasionale liga [[Verenigde Rugbykampioenskap]] beslis, saam met spanne uit Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, waaraan twee Italiaanse spanne ([[Benetton Rugby Treviso]] uit [[Treviso]] en [[Zebre]] uit [[Parma]]) deelneem. Bo die Verenigde Rugbykampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Ierland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker beslis. Naas die amptelike nasionale span roep die FIR ook ander keurspanne byeen. ''Italia Emergenti'' (“Opkomende Italië”) is die tweede nasionale span van Italië. Net soos ander rugbylande beskik Italië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |title=Italy U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170027/https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Bekendstelling van rugby aan Italië === [[Lêer:Harpastum romain.jpg|duimnael|’n Romeinse muurskildery wat die antieke spel ''Harpastum'' toon]] [[Lêer:Calcio fiorentino 1688.jpg|duimnael|’n ''Calcio fiorentino''-spel op die Piazza Santa Croce te Florence in 1688]] Die oorspronklik uit [[Griekeland]] afkomstige en in die hele [[Romeinse Ryk]] uitgeoefene speel ''Harpastum'' kan as ’n ver verwante, antieke voorloper van rugby beskou word. In berigte van historici en skrywers soos Athenaeus van Naucratis, [[Clemens van Alexandrië]], Iulius Pollux en [[Claudius Galenus]] word dit beskryf as ’n volkontaksport tussen twee spanne bestaande uit vyf tot twaalf spelers met die doel om op ’n reghoekige veld ’n bal agter die teenstander se doellyn te beweeg.<ref>{{en}} {{cite book |author=H. A. Harris |title=Sport in Greece and Rome |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1972 |isbn=0-8014-0718-4 |pages=86–99}}</ref> Gedurende die [[Middeleeue]] het in Italië verskeie balsporte ontwikkel, wat nader verwant was aan rugby as aan [[sokker]], aangesien die speel met die hande ’n sentrale kenmerk was. Die bekendste voorbeeld is die ''[[Calcio storico fiorentino]]'' wat uit die vroeë 16de eeu dateer en steeds in [[Florence]] gespeel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://vault.si.com/vault/2008/08/04/balls-and-blood |title=Balls and Blood |publisher=Sports Illustrated |author=Jake Halpern |date=4 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Britse seelui, wat by die Genuese hawe aangedoen het, het rondom 1890 die in die [[Verenigde Koninkryk]] reeds gevestigde rugby aan Italië bekendgestel. Maar vanaf die begin is dit deur sokker oorskadu en was ’n nissport. Daar word vermoed dat die Britte aanvanklik veral onder mekaar verkeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=68}}</ref> Die eerste amptelike rugbywedstryd op Italiaanse bodem is op 2 April 1910 in [[Turyn]] tussen twee buitelandse klubs, die [[Parys]]e SCUF en die [[Genève|Geneefse]] RC Servette, gehou. Twee weke later is die eerste Italiaanse rugbyklub, RC Torino, gestig, maar hulle het ná net een wedstryd teen die sokkerklub FC Pro Vercelli hulself weer ontbind.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008 |pages=11}}</ref> Een jaar later het Stefano Bellandi, die bestuurder van die ''Teatro alla Scala'' in [[Milaan]], die beslissende impuls vir rugby se vestiging in Italië gelewer. Hy het, nadat hy ’n aantal jare in [[Frankryk]] deurgebring en die rugbysport leer ken het, na Italië teruggekeer en sy militêre diens gedoen. Saam met die hulp van ’n Franse vriend het hy ’n rugby-afdeling by die sportklub US Milanese gestig. Dit het op 2 April 1911 op die Arena Civica teen ’n span uit Voiron sy eerste wedstryd gespeel. Volgens ''La Gazzetta dello Sport'' was die toeskouers ten spyte van die 0–15-nederlaag opgewonde, waarvolgens verdere wedstryde gereël is.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=299–300}}</ref> Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hierdie ontwikkeling stopgesit. Ná die einde van die oorlog het Bellandi hom vir ’n herlewing van die Italiaanse rugbysport beywer en by die Milaanse ''Sport Club Italia'' ’n nuwe span saamgestel. Vervolgens het bykomende klubs ontstaan en middelgroot [[nywerheid]]sstede in die [[Povlakte]] soos Brescia, Parma, Rovigo en [[Treviso]] het in Italië se rugbyvestings ontwikkel (later het nog [[Rome]], [[Napels]] en L’Aquila bygekom). Op 26 Julie 1927 het Bellandi ’n “Propagandakomitee” gestig en die Franse joernalis Henri Desgrange, stigter van die [[Tour de France]], om ondersteuning gevra. Hy het gehelp om ’n aantal wedstryde van ’n nieamptelike Italiaanse keurspan teen verskeie Franse klubs te reël.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=303}}</ref> Enkele verteenwoordigers van die fascistiese Italiaanse regime het die propagandistiese waardes van die gewild wordende rugbysport opgemerk. Augusto Turati, sekretaris-generaals van die ''Partito Nazionale Fascista'' (PNF), het op 13 Mei 1928 die eerste wedstryd in die hoofstad gereël en die Stadio Nazionale del PNF beskikbaar gestel.<ref name="rav305">{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=305}}</ref> Enkele maande later, op 26 September, is uit die destydse Propagandakomitee die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) gestig, wat vervolgens die eerste nasionale kampioenskap aangebied het.<ref name="coni">{{it}} {{cite web |url=https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&layout=federazione |title=La storia della FIR |publisher=Comitato Olimpico Nazionale Italiano |date=2020 |accessdate=21 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121190415/https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&layout=federazione |archive-date=21 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Rugby Italia 1933.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1933]] [[Lêer:Rugby Italia 1942 Milano.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1942]] Die FIR het ook ’n amptelike nasionale span van stapel gestuur. Hul eerste toetswedstryd is op 29 Mei 1929 in [[Barcelona]] teen die eweneens debuutmakende [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gehou. Voor ’n skare van 62&nbsp;000 op die Montjuicstadion en in teenwoordigheid van die Spaanse koning Alfons XIII<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-madrid-19290521-49.html |title=España vence a Italia por nueve puntos a cero |publisher=ABC |date=29 Mei 1929 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> is hulle met 9–0 verslaan; die Spaanse span het uitsluitlik uit [[Katalane]] bestaan. ’n Jaar later het Italië wraak geneem en in Milaan hul eerste tuiswedstryd met 3–0 gewen.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=306}}</ref> Op 19 Oktober 1929 het die Olimpiese beheerliggaam ''Comitato Olimpico Nazionale Italiano'' (CONI) die FIR ná net een jaar se werk ontbind en die bestuur van die nasionale kampioenskap oorgeneem.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1156_01_1929_0251_0005_24386420/anews,true/ |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=La Stampa |date=20 Oktober 1929 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}</ref> Die presiese rede is nie bekend nie, maar daar word vermoed dat die fascistiese regime teenoor die kulturele verskynsel rugby toenemend met misnoë bekyk het, aangesien dit van ’n Britse oorsprong was. Die onderdrukking van rugby het gepaard gegaan met pogings om ’n nuwe balsport, ''Volata'' genoem, af te dwing, wat volgens bewerings ’n nasaat van die Romeinse Harpastum was.<ref name="rav305" /> Volata het nie gewildheid verwerf nie, waarvolgens CONI die rugbybeheerligaam in Oktober 1932 herstig het, aanvanklik onder die Italiaaniseerde naam ''Federazione Italiana della Palla Ovale'' (“Italiaanse Ovaalbalbeheerliggaam”).<ref>{{it}} {{cite web |url=http://dlib.coninet.it/bookreader.php?&c=1&f=1023&p=4#page/4/mode/2up |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=Il Littoriale |date=12 Oktober 1932 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}</ref> In die daaropvolgende jaar het die beheerliggaam onder die amper oorspronklike naam ''Federazione Italiana Rugbi'' verkeer (vanaf 1946 is rugby weer met ’n y geskryf).<ref name="coni" /> As gevolg van beheerliggaamsgeskille het die nasionale span drie jaar lank onaktief gebly, maar vanaf 1933 teen die destydse sterkste spanne van die vastelandse Europa te staan gekom. Die lede van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) het egter oorwegend met mekaar verkeer. Die [[Franse nasionale rugbyspan]] was tot in 1983 die enigste wêreldklasspan buite die IRVR en tot in 1988 die enigste van die destydse Vyfnasies, wat amptelike toetswedstryde teen Italië gespeel het. Tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] is op 17 Oktober 1937 in Parys die eerste wedstryd tussen albei spanne gereël en het in ’n 5–43-nederlaag vir die Italianers geëindig. Die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA, vandag Rugby Europa) was verantwoordelik vir die reël van die Europese Nasiesbeker. Dié alternatiewe internasionale beheerliggaam is in 1934 op inisiatief van Frankryk gestig, nadat hulle uit die Vyfnasies geskors is. Een van die stigtingslede was die FIR; die ander was Spanje, [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], Katalonië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Nazi-Duitsland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us/about-rugby-europe/ |title=About us |publisher=Rugby Europa |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die spelbedryf in Italië amper sonder inperkings voortgesit. Die nasionale kampioenskap het tot in 1943 plaasgevind, terwyl die nasionale span tussen 1940 en 1942 twee toetswedstryde teen Roemenië en een teen Nazi-Duitsland gespeel het. Die Fasciste, wat die rugbysport ween sy Britse herkoms aanvanklik verwerp en wou verdring het, het dit nou heeltemal ondersteun en as ’n voorbeeld van kameraadskap en veggees bevorder. Die PNF se partysekretaris Achille Starace het rugby beskryf as ’n “vegkuns wat deur die fascistiese jeug beoefen en wyd versprei moet word”. Die verdere verspreiding se belemmering ná die Tweede Wêreldoorlog word aan hierdie politisering toegeskryf. Vir ’n tyd lang is rugby as ’n “fascistiese sportsoort” beskou. Die teenwoordigheid van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] wat vanaf 1943 rugbywedstryde teen mekaar gereël het, kon hierdie siening net ’n bietjie verander.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=310}}</ref> === Stagnasie en tydelike agteruitgang === [[Lêer:Rugby Italia Francia J Prat e Rosi.png|duimnael|Frankryk teen Italië in Rome, 1954]] [[Lêer:Rugby union Italy team June 1973.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul Suid-Afrikaanse toer in 1973]] In 1946 het die FIR die nasionale kampioenskap hervat, terwyl die nasionale span eers vanaf Maart 1948 weer toetswedstryde kon speel. Die nasionale span is vanaf sy begin deur ’n nasionale afrigter bestuur (in teenstelling met die Vyfnasies se spanne wat deur die spankaptein bestuur is), maar van die nasionale afrigters is so gereeld verander, dat net min kontinuïteit of ’n verbetering in die tegniese vaardighede kon plaasvind. Op die Europese vasteland het ’n soort driedeling ontstaan: Op die allesoorheersende Frankryk het met ’n bietjie afstand Italië gevolg, wat op sy beurt al die ander nasionale spanne oorheers het. Byvoorbeeld het die ''Azzurri'' gedurende die 1950’s elke toetswedstryd teen Duitsland, Roemenië, Spanje en [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggo-Slowakye]] gewen, maar hulle het elke wedstryd teen Frankryk verloor – soms swak. Die beheerliggaam se bestuurders was bewus daarvan, dat die Italiaanse rugby net in vergelyking met die toonaangewende lande kon ontwikkel. In 1956 en 1958 het nieamptelike toere deur [[Wallis]], [[Engeland]] en [[Ierland]] plaasgevind, waartydens die nasionale span teen drie klubs elk te staan gekom het. Die 1960’s het min vordering gesien, afgesien van Roemenië se opkoms en hul wedywering om die tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker. Die Roemene was self in staat om Frankryk die een of ander keer te klop, waarin die Italianers eers enkele dekades later kon slaag. Op 14 April 1963 was die Italianers op die punt om Frankryk se oorheersing te beëindig: In [[Grenoble]] het hulle tot in die doodsnikke met 12–6 voorgeloop, maar Frankryk het twee drieë gedruk en die wedstryd met 14–12 beklink.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Robert Duthen |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/04/16/une-pale-et-miraculeuse-victoire-du-quinze-de-france-sur-l-equipe-d-italie_2205825_1819218.html#CtpTsf5kVb7XWqr4.99 |title=Une pâle et miraculeuse victoire du Quinze de France sur l'équipe d'Italie |publisher=[[Le Monde]] |date=16 April 1963 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Baie het hierdie naelskraapse nederlaag as die begin van ’n verwagte, volhoubare kwaliteitsvordering beskou, wat egter nie plaasgevind het nie. In 1965 het die FIRA die Europese Nasiesbeker hervorm en in verskeie vlakke onderdeel. Italië het vanaf 1965/66 aan die toernooi se eerste afdeling deelgeneem en soos altyd as naaswenner agter Frankryk geëindig. Tydens die daaropvolgende toernooi in 1966/67 het Italië egter ’n agteruitgang beleef: Ná ’n naelskraapse oorwinning oor Portugal en twee swak nederlae teen Frankryk en Roemenië het Italië vir die eerste keer net die derde plek behaal. Die [[Franse Rugbyfederasie]] het vervolgens daarop besluit, om vir wedstryde teen Italië net ’n tweede span pleks van die nasionale span te ontplooi. Die volgende amptelike toetswedstryd tussen albei lande sou eers drie dekades later volg. Italië het homself aan die Europese Nasiesbeker 1967/68 onttrek en is na die tweede afdeling gerelegeer. Tydens die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 1968/69 het die Italianers al die mededingers oorheers en die regstreekse bevordering behaal. Die beheerliggaam het tot die gevolgtrekking gekom, dat die nasionale span ook buite Europa ondervinding moes versamel. In Mei 1970 het die ''Azzurri'' se eerste amptelike toer buite Europa plaasgevind. Hulle het na [[Madagaskar]] getoer en twee toetswedstryde gespeel wat in naelskraapse oorwinnings geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17594.html?template=results |title=Italy tour 1970 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná nederlae teen Frankryk, Marokko en Roemenië is Italië in 1971 weer in die tweede afdeling gerelegeer. Gedurende Junie en Julie 1973 het die ''Azzurri'', met die voormalige Springbokstut Amos Du Plooey, weer ’n toer na [[Suider-Afrika]] onderneem. Hulle het teen ’n aantal Suid-Afrikaanse keurspanne en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] te staan gekom. Laasgenoemde wedstryd se status as ’n toetswedstryd is omstrede, aangesien dié land se onafhanklikheid destyds nie erken is nie.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Paolo Pacitti, Francesco Volpe |title=Rugby 2018 |publisher=Grafica Zesi |location=Rome |date=2017 |isbn=978-0-244-93148-3 |pages=203–204}}</ref> Italië se enigste oorwinning was teen die [[Luiperds]], die nieamptelike nasionale span van die [[bruin mense]]. Ten spyte van agt nederlae is hierdie toer as ’n mylpaal beskou, aangesien Italië homself aan die algemene publiek van ’n land in die [[Suidelike Halfrond]] kon vertoon.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |title=Dondi saluta gli azzurri del '73 |publisher=solorugby.com |date=13 Maart 2008 |accessdate=21 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821223027/http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |archive-date=21 Augustus 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Stadige toenadering === [[Lêer:Italy Rugby ITA - FRA 1975.jpg|duimnael|’n Groepfoto van die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul wedstryd teen Frankryk in 1975]] Ná drie toernooie in die tweede afdeling het Italië vir die 1974/75-seisoen weer tot die Europese Nasiesbeker se eerste afdeling gevorder en daar gevestig. Onder andere het hulle ’n 3–3-gelykop weg teen die latere kampioen Roemenië aangeteken, wat enkele maande voorheen Frankryk verslaan het. In 1974 en 1975 het twee kort toere na Groot-Brittanje gevolg, waartydens hulle teen county-keurspanne en die Engelse nasionale o/23-span uitgedraf het.<ref name="storia379">{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=379}}</ref> Ná hul tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker 1975/76, danksy ’n 13–12-tuisoorwinning oor Roemenië, het op 4 November 1976 in Milaan hul eerste wedstryd teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gevolg. Dié wedstryd was nie ’n amptelike toetswedstryd nie en het in ’n naelskraapse 15–16-nederlaag geëindig wat tot nuwe hoop op ’n verdere ontwikkeling gelei het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0019/articleid,1104_01_1976_0243_0019_15964154/ |title=I rugbisti azzurri perdono per un punto |publisher=La Stampa |date=5 November 1976 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul afsluiting op die vierde plek tydens die Europese Nasiesbeker 1976/77 het die verhoogde verwagtinge egter weer gedemper. Onder andere het die ''Azzurri'' op 1 Mei 1977 weg teen Roemenië met 0–69 verloor, gelykstaande aan hul ergste nederlaag tot dusver.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.rugby.ro/palmares-romania-a-invins-italia-si-cu-69-0-12410.html |title=Palmares: Romania a invins Italia si cu 69-0! |publisher=rugby.ro |date=10 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Destyds het die Italiaanse klubs buitelandse spelers (John Kirwan, [[Naas Botha]], David Campese, Michael Lynagh) en afrigters (Julien Saby, Roy Bish, Greenwood, [[Nelie Smith]]) in diens begin neem, teen einde ’n hoër speelkwaliteit te verseker. Van hulle was veral [[Suid-Afrika]]ners, Australiërs en [[Nieu-Seeland]]ers, waarvan sommige van ’n Italiaanse herkoms was. Op 24 Oktober 1978 is in Rovigo die eerste wedstryd teen die Argentynse [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gereël, wat Italië onverwags met 19–6 gewen het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1979–80 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1979 |isbn=0-354-09087-9 |pages=47–51}}</ref> Ander destydse noemenswaardige prestasies was ’n 6–6-gelykop teen die Engelse o/23-span op 16 Mei in Brescia en ’n bemoedigende 12–18-nederlaag op 28 November 1979 in Rovigo teen die oënskynlik oorweldigende Nieu-Seelandse [[All Blacks]] (dié wedstryd was egter geen toetswedstryd nie).<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0036/articleid,1461_02_1979_0317_0036_20755696/ |title=L’Italia fa vedere nero agli “All Black” |publisher=La Stampa |author=Cristiano Chiavegato |date=29 November 1979 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1980 het die ''Azzurri'' ’n toer na [[Oseanië]] onderneem en onder andere twee toetswedstryde teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en die Cookeilande gespeel, maar hulle is in albei wedstryde verslaan.<ref name="storia379" /> Hulle het in 1981 ’n verdere toer sonder toetswedstryd na Australië onderneem, wat met sewe oorwinnings in nege wedstryde baie suksesvol was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournament/790/results |title=1981 Italy Tour of Australia |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=7 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207080814/https://www.world.rugby/tournament/790/results |archive-date=7 Februarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 1981/82 het Italië vir die eerste keer in ses jaar weer op die tweede plek geëindig, met hul enigste nederlaag soos gewoonlik teen die Franse reserwespan. Tydens die daaropvolgende toernooi 1982/83 het die ''Azzurri'' vir die eerste keer bo hul Franse mededingers geëindig; weens ’n wegnederlaag teen Roemenië het hulle egter weer op die tweede plek geëindig. Tydens die vroeë 1980’s het die Italiaanse rugby een van sy suksesvolste tydperk gedurende die afgelope vyf dekades beleef, wat die IRVR se lede in ’n toenemende mate vergoed het. Gedurende [[herfs]] 1983 het die Wallabies deur Europa getoer en die eerste van die “groot” rugbylande geword om teen die ''Azzurri'' ’n toetswedstryd te speel, wat op 23 Oktober in Rovigo plaasgevind het. Italië het met 7–29 verloor, maar dié wedstryd is as ’n eerste stap op pad na die wêreld se beste spanne beskou.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=223}}</ref> Gedurende die 1980’s was tydens die Europese Nasiesbekers nie net Frankryk en Roemenië ernstige mededingers nie, maar ook die [[Russiese nasionale rugbyspan|Sowjetunie]], waardeur die Italianers die een of ander keer net op die derde of selfs vierde plek geëindig het. Gedurende [[somer]] 1983 het Italië vir die eerste keer na [[Noord-Amerika]] getoer, waartydens hulle ook twee toetswedstryde teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gespeel het. Terwyl die eerste in ’n verrassende nederlaag geëindig het, het hulle in die tweede ’n maklike oorwinning aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17932.html?template=results |title=Italy tour 1983 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende somer 1985 het die ''Azzurri'' weer na Suider-Afrika getoer. Hulle het in twee toetswedstryde teen Zimbabwe (die voormalige Rhodesië) te staan gekom en albei gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17977.html?template=results |title=Italy tour 1985 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Mei 1986 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie aangeteken, toe hulle teen die Engelse nasionale o/23-span met 15–15-gelykop gespeel het. Aansluitend het hulle na Australië getoer en onder andere ’n toetswedstryd teen die Wallabies gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/18011.html?template=results |title=Italy tour 1986 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Eerste Rugbywêreldbekertoernooie en verdere toenadering === In Mei 1985 het die IRVR op die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] besluit. Die nuwe toernooi sou oorspronklik vir die lede voorbehou wees, maar die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse (wat ook as FIRA se president gedien het), het vir sy toestemming vereis dat ook nielede kon deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens is onder andere Italië vir deelname genooi. In die openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 1987|eerste toernooi in 1987]] het die ''Azzurri'' teen die medegasheer Nieu-Seeland te staan gekom; die All Blacks het die wedstryd heeltemal oorheers en aan hulle ’n 6–70-nederaag toegedien. Daarop het nog ’n nederlaag teen Argentinië en ’n naelskraapse oorwinning oor Fidji gevolg. Ondanks sy oorwinning het Italië die kwarteindrondte misgeloop, aangesien die aantal gedrukte drieë beslissend was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1987 het die nasionale speler Stefano Bettarello as destyds eerste Italianer ’n uitnodiging vir die tradisieryke keurspan [[Britse Barbarians|Barbarians]] ontvang. Saam met die aansluiting van die FIR by die IRVR dieselfde jaar is dit as ’n onmiskenmarke kenteken beskou, watter respek Italië intussen in die hoogste Britse rugbykringe geniet het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1987/03/25/bettarello-convocato-tra-barbarians.html |title=Bettarello convocato tra i Barbarians |publisher=La Repubblica |date=25 Maart 1987 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |title=Barbarians, la leggenda del rugby torna in meta |publisher=Corriere della Sera |author=Valerio Vecchiarelli |date=25 Maart 1987 |accessdate=25 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025202010/http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n kort toer het hulle op 31 Desember 1988 vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] te staan gekom. Dié wedstryd in [[Dublin]], wat hulle met 15–31 verloor het, was die eerste toetswedstryd teen een van die “Tuisnasies” van die [[Britse Eilande]]. In Junie 1989 het hulle na Argentinië getoer, maar dit het met ’n nederlaag in die toetswedstryd teen die Poemas geëindig. Twee jaar later het weer ’n toer na Suider-Afrika gevolg, waartydens hulle twee toetswedstryde teen die pas onafhanklike [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gespeel het, maar in albei verslaan is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |date=1991 |isbn=0-356-19162-1}}</ref> Die Namibië-toer was ’n voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]]. In hul eerste groepwedstryd het die ''Azurri'' die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] verslaan, gevolg deur ’n nederlaag in hul eerste ontmoeting met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]]. Soos verwag het hulle teen Nieu-Seeland die vordering tot die kwarteindrondte misgeloop, maar die naelskraapse 21–31-nederlaag was meer as agbaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Italië het in die vroeë 1990’s gedurende die Europese Nasiesbeker hul afstand teenoor Frankryk stadigaan gereduseer. Onder andere het hulle tydens die Europese Nasiesbeker 1990/92 ná byna ’n dekade weer op die tweede plek geëindig. Nog suksesvoller was die toernooie in 1993 en 1994. Op 11 November 1993 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie behaal, toe hulle in Treviso die Franse reserwespan met 16–9 verslaan het. Ná ’n nederlaag teen Roemenië in die laaste wedstryd het hulle die titel weereens misgeloop, maar net weens hul erger punteverskil. Gedurende somer 1994 het hulle weer na Australië getoer, waar hulle twee toetswedstryde teen die Wallabies gespeel het. Die ''Azzurri'' is in albei wedstryde verslaan, maar net naelskraap. Op 12 Oktober dieselfde jaar het hulle tydens die Rugbywêreldbekerkwalifisering vir die eerste keer teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] te staan gekom en is weer naelskraap verslaan. Die vordering, wat hulle tydens wedstryde teen teenstaanders van ’n hoë gehalte gemaak het, was op die hand liggend: Op 6 Mei 1995 het Italië in Treviso teen Ierland te staan gekom en met 22–12 gewen, dit was hul eerste oorwinning oor een van die Britse Eilande se spanne.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1995/05/07/italrugby-batte-irlanda.html?ref=search |title=Italrugby batte l’Irlanda |publisher=La Repubblica |date=7 Mei 1995 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het Italië sy eerste groepwedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] met 18–42 swak verloor. Teen Engeland was die ''Azzurri'' op die punt van ’n oorwinning, maar hulle het met 20–27 verloor en die kwarteindrondte opnuut misgeloop. In die laaste groepwedstryd het hulle Argentinië met 31–25 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Professionalisering en aansluiting by die Sesnasies === In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Die oprigting van ooreenstemmende strukture op klubvlak het in Italië ’n aantal jare geneem, waarvolgens baie spelers na die finansieel sterk spanne in Frankryk of Engeland oorgeskakel het. Terwyl hul toenadering aan die beste Europese spanne stadig maar seker plaasgevind het, was hul kwaliteitsverskil teenoor die [[Suidelike Halfrond]] se spanne steeds erg. Onder andere het die All Blacks in Oktober 1995 in [[Bologna]] met 70–6 gewen. Twee weke later het die destydse wêreldkampioen, die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]], vir die eerste keer ’n toetswedstryd teen die Italianers gespeel en met 40–21 gewen. In 1996 het wedstryde teen Wallis, Australië, Engeland en vir die eerste keer [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gevolg, wat almal verlore gegaan het, maar deels net naelskraap. Destyds was Engeland op die punt om uit die Vyfnasies geskors en deur Italië vervang te word, nadat die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] sonder afspraak met die ander beheerliggame ’n eksklusiewe verdrag met British Sky Broadcasting gesluit het. Ná onderhandelinge agter geslote deure het dit egter nie gebeur nie, maar die Italiaanse beheerliggaam het nou die doelstelling gehad, om by hierdie eksklusiewe kring aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |publisher=[[The Independent]] |authors=Chris Rea, Paul Trow |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=361}}</ref> In 1997 het die ''Azzurri'' twee oorwinnings oor Ierland aangeteken: op 4 Januarie weg in [[Dublin]] met 37–29 en op 20 Desember met 37–22 in [[Bologna]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/0929/285413-rwc_blog_italy_ireland_oshea/ |title=RWC Blog: Italy's Golden Era against Ireland |publisher=RTÉ |date=29 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die tydperk daartussen het hulle ’n verdere prestasie behaal en vir die eerste keer die Europese Nasiesbeker gewen. Veral hul 40–32-wegoorwinning oor Frankryk in [[Grenoble]] op 22 Maart was deurslaggewend; dit was Italië se eerste oorwinning oor Frankryk in ’n amptelike toetswedstryd.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=363}}</ref> Dit was selfs opmerkliker in die lig van die feit, dat Frankryk een week voorheen die Vyfnasies 1997 met ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] beklink het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |title=Storica meta, l'Italia insegna rugby ai francesi |publisher=Corriere della Sera |date=23 Maart 1997 |accessdate=18 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150136/http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |archive-date=18 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit sou egter hul enigste titel tydens die Europese Nasiesbeker bly, nadat beide die Italianers en die Franse hulle aan dié toernooi onttrek het, omdat die kwaliteitsverskil teenoor die ander deelnemende spanne te groot geword het en albei beheerliggame nie meer belang gestel het nie. Op 16 Januarie 1998 het die Vyfnasieskomitee daarop besluit, om Italië vanaf 2000 aan die gesogte toernooi te laat deelneem, waarmee dit die Sesnasies geword het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.corriere.it/sport/cards/rugby-20-anni-fa-italia-fu-invitata-sei-nazioni-percorso-azzurro-torneo/grandi-aspettative-ma_principale.shtml |title=Rugby, 20 anni fa l'Italia fu invitata al Sei Nazioni. Il percorso azzurro nel torneo |publisher=Corriere della Sera |author=Fiorenzo Radogna |date=16 Januarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Agt dae later het hul eerste oorwinning oor Skotland gevolg. Tydens die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] dieselfde jaar het Italië in Huddersfield teen Engeland naelskraap met 15–23 verloor, maar hulle het aangevoer dat ’n drie van Alessandro Troncon nie deur die skeidsregter toegeken is nie. Omdat die Italianers net voorheen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] met 60 punte verskil verslaan het, het hulle vir die toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.love-rugby.com/rugby-memorabilia/rugby-Programmes/England-Italy-1998-rugby-Programmes-3407.php |title=England v Italy Rugby Programme 1998 – 1998 England Italy Rugby Programme |publisher=love-rugby.com |work=Mediaclan 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Italië het met wedstryde teen spanne van ’n hoë gehalte voorberei, maar verskeie geskille tussen beheerliggaam, afrigter en spelers het die toer na Suid-Afrika in Junie 1999 oorskadu. Nadat die klubs geweier het om die versoekte spelers beskikbaar te stel, het ’n heeltemal onervare span vertrek. Die 0–101-nederlaag in [[Durban]] in die eerste van twee toetswedstryde teen die Springbokke was die ergste nederlaag in die ''Azzurri'' se geskiedenis.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=365}}</ref> Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Italië vir die derde agtereenvolgende keer in dieselfde groep met Nieu-Seeland geplaas, saam met Engeland en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]]. Soos verwag is die ''Azzurri'' deur die All Blacks en Engeland maklik verslaan. Maar hulle is ook deur Tonga, teen wie hulle vir die eerste keer te staan gekom het, met 28–25 verslaan, waardeur Italië net die laaste plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2011-rugby-world-cup/rugby/match/23674.html |title=Rugby Union – ESPN Scrum – Italy v Tonga at Leicester |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Begin van die Sesnasies-tydperk === [[Lêer:Italie Portugal 19-09-07 (8).jpg|duimnael|Italië teen Portugal tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] [[Lêer:camerapics file 2 the rugby game.jpg|duimnael|Italië teen die All Blacks op die uitverkope Giuseppe Meazza-stadion voor ’n skare van 80&nbsp;000, November 2009]] Italië het in 2000 uiteindelik by die Sesnasies-toernooi aangesluit, maar sy aansluiting het met die aftrede van ’n aantal van sy beste spelers saamgeval. Die voormalige Nieu-Seelandse nasionale speler Brad Johnstone het die Italiaanse span tydens hul eerste deelnaame aan die Sesnasies afgerig. In hul eerste wedstryd op die hoogste Europese vlak op 5 Februarie 2000 in Rome het hulle die Skotte (die wenners van die Vyfnasies 1999) oorheers en met 34–20 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/six_nations/631993.stm |title=Scots destroyed in Italian debut |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle teen die ander spanne egter nie beïndruk nie en ná vier agtereenvolgende nederlae op die laaste plek geëindig. Tydens die toernooie 2001 en 2002 het hulle nie ’n oorwinning aangeteken nie en net met die “houtlepel” weggestap. Johnstone het probeer om aan ’n in die Franse kunsryke spelstyl spelende span ’n soort Angel-Saksiese dissipline oor te dra.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=374}}</ref><ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |title=Johnstone: «Italia, impara dagli All Blacks» |publisher=Corriere della Sera |date=22 November 2000 |accessdate=16 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016192907/http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |archive-date=16 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die voormalige Italiaanse nasionale speler en destydse president van die beheerliggaam, Marco Bollesan, het die afrigter se werk gekritiseer. Hulle het ’n mededingende span, maar dit is weens tegniese, karakterlike en sielkundige redes nie in staat om van hul beste eienskappe te wys nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |title=Bollesan e il Sei Nazioni «Gli errori di Johnstone hanno rovinato la festa» |publisher=Corriere della Sera |date=11 April 2001 |accessdate=16 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816081541/http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende herfs 2001 het hy ’n verdere Nieu-Seelander, John Kirwan, ter ondersteuning aangestel, wat vanaf die Sesnasies 2002 die leisels oorgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/apr/27/rugbyunion.ianmalin1 |title=Kirwan just the job for Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Ian Malin |date=27 April 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder Kirwan het die span met twee oorwinnings oor Spanje en Roemenië sonder moeilikhede vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer. Aansluitend het hulle hul eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2003 teen Wallis gewen en vervolgens vir die eerste keer die laaste plek vermy. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 in Australië is Italië soos verwag deur Nieu-Seeland verslaan. Ná twee oorwinnings oor Kanada en Tonga het hulle die realistiese kans gehad tot die kwarteindrondte te vorder, maar die 15–27-nederlaag in hul laaste wedstryd teen Wallis het hulle uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2004 het die Italianers weer die Skotte verslaan en bo hulle in die tabel geëindig. Soos in die jare tevore het hulle egter meer nederlae gely as oorwinnings aangeteken. Dit was ook van toepassing vir beweerde swakker teenstanders soos die Roemene, teen wie hulle tydens die 2004-midjaarrugbytoetsreeks verloor het. Nadat die ''Azzurri'' die Sesnasies 2005 weer sonder ’n oorwinning afgesluit en op die laaste plek geëindig het, is John Kirwan deur die Fransman Pierre Berbizier vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/arid-30198864.html |title=Berbizier named as new Azzurri boss |publisher=Irish Examiner |date=19 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder die nuwe hoofafrigter het die ''Azzurri'' tydens die 2005-midjaarrugbytoetsreeks ’n groot prestasie behaal, toe hulle tydens hul Argentinië-toer ’n toetswedstryd teen die Poemas met 30–29 gewen het. Dit was nie net hul eerste wegoorwinning oor hierdie teenstander nie,<ref>{{it}} {{cite web |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2005/giugno/19/Italia_spettacolo_Argentina_battuta_con_ga_10_0506196592.shtml |title=Italia spettacolo: Argentina battuta con tre mete |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=19 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> maar ook die enigste oorwinning van ’n span uit die Noordelike Halfrond in die Suidelike Halfrond gedurende hierdie jaar. Tydens die Sesnasies 2006 het die Italianers weg teen Wallis met 18–18 gelykop geëindig, maar weereens nie beter as die laaste plek gevaar nie. Nogtans het hulle in die wedstryd teen Frankryk belowend vertoon, nadat hulle gedurende die eerste halftyd voorgeloop het. Met twee maklike oorwinnings oor Portugal en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] in Oktober 2006 het hulle sonder moeite vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] gekwalifiseer. Tydens die Sesnasies 2007 het die ''Azzurri'' hul beste vertoning sedert hul aansluiting by dié toernooi gehad. Hulle het weg teen Skotland en tuis teen Wallis gewen en op die vierde plek geëindig. Die belangstelling in die rugbysport het nuwe hoogtes bereik, toe op die voorblaaie van die vernaamste Italiaanse koerante oor die Italiaanse sukses berig is. Meer as 10&nbsp;000 aanhangers het die span ná die laaste wedstryd teen Ierland op die Romeinse Piazza del Popolo verwelkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.eurosport.com/rugby/six-nations/2007/italy-salute-rugby-heroes_sto1121056/story.shtml |title=Italy salute Rugby heroes |publisher=Eurosport |date=18 Maart 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations Italy celebrating 2.jpg|duimnael|Die Italiaanse span vier hul oorwinning oor Frankryk tydens die Sesnasies 2011]] Met die doelstelling om vir die eerste keer die kwarteindrondte te bereik, het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] na Frankryk vertrek. Op die verwagte hoë nederlaag in hul eerste wedstryd teen Nieu-Seeland het twee oorwinnings oor Roemenië en Portugal gevolg, waardeur die laaste groepwedstryd in [[Saint-Étienne]] teen Skotland beslissend was. Alessandro Troncon het tydens die wedstryd die enigste drie gedruk, maar danksy die gebrek aan dissipline het die Skotte ’n aantal strafskoppe aangeteken. Italië het eindelik met 16–18 verloor en is uit die toernooi geskakel, maar hul derde plek het hulle regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2011]] laat kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Pierre Berbizier het reeds in April aangekondig, dat hy sy verdrag nie sou verleng nie. In Oktober 2007 het die FIR die Suid-Afrikaner [[Nick Mallett]] as sy plaasvervanger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |title=Rugby: Mallett gets Italian job |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=3 Oktober 2007 |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170036/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Sesnasies 2008 het Italië weer op die laaste plek geëindig, maar hulle het nietemin ’n oorwinning oor Skotland aangeteken, terwyl die nederlae teen Ierland en Engeland naelskraap was. In Junie het die Italianers ’n verdere verrassende wegoorwinning oor Argentinië aangeteken.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/06/sezioni/sport/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia.html |title=Rugby, l’Italia piega i Pumas. Gli azzurri vincono con il cuore |publisher=La Repubblica |date=28 Junie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hierdie sukses het egter ’n verloorreeks begin, wat oor ’n jaar sou streek. Tydens die 2008-jaareindrugbytoetsreeks, die Sesnasies 2009 en die 2009 midjaarrugbytoetsreeks is die Italianers in elke wedstryd verslaan. Ná altesaam 13 nederlae het hulle eers einde November 2009 weer ’n oorwinning aangeteken, toe hulle in Ascoli Piceno vir die eerste keer teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] te staan gekom het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/Testmatch2009/28-11-2009/-giorno-italia-samoa-602134069775.shtml |title=È il giorno di Italia-Samoa. Impresa azzurra: 24-6 |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=28 November 2009 |accessdate= 28 Maart 2021}}</ref> === Stagnasie en ontbrekende verdere ontwikkeling === [[Lêer:2011-02-05 Rugby lineup ITA - IRL 6 Nations cropped.jpg|duimnael|Die Italiaanse span staan tydens die volkslied in ’n ry, 2011]] [[Lêer:2012-03-17 ITA - SCO Lineout.jpg|duimnael|Italië met ’n lynstaan teen Skotland tydens die Sesnasies 2012]] [[Lêer:Fans from Messina on their way to Murrayfield Stadium, Edinburgh.JPG|duimnael|Italiaanse ondersteuners op pad na Murrayfield om hul span teen Skotland tydens die Sesnasies in 2013 te sien]] [[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Italiaanse rugbyspan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]]]] Ondanks ’n naelskraapse tuisoorwinning oor Skotland het Italië tydens die Sesnasies 2010 weer op die laaste plek geëindig. In die ander wedstryde in 2010 het hulle net teen Fidji ’n oorwinning aangeteken. Ten spyte van hul laaste plek tydens die Sesnasies 2011 het die span tydens hul tuiswedstryde beïndruk. In hul eerste wedstryd teen Ierland het hulle voorgeloop, toe die Iere twee minute voor die eindfluitjie ’n skepdoel aangeteken en met 13–13 gewen het. Vyf weke later het hulle Frankryk naelskraap met 22–21 verslaan, nadat hulle ’n 6–18-agterstand ingehaal het. Die ''Azzurri'' het dus hul eerste oorwinning oor ''le Bleus'' sedert 1997 aangeteken en vir die eerste keer die Giuseppe Garibaldi-trofee ingepalm.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/6-nazioni/12-03-2011/per-orgoglio-mallett-80458569411.shtml |title=Italia-Francia: 22-21! Che impresa al Flaminio |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=12 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in [[Nieu-Seeland]] het vir die Italianers soos die vorige toernooi verloop. Die eerste groepwedstryd teen Australië het hulle met 6–32 verloor, nadat hulle teen halftyd op 6–6 was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14810954 |title=Rugby World Cup 2011: Australia 32-6 Italy |publisher=[[BBC]] |date=11 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarop het twee maklike oorwinnings oor Rusland en die Verenigde State gevolg, waardeur die laaste wedstryd beslissend was. Italië is deur die Iere oorheers en is met 6–36 uit die toernooi geskakel, maar hul derde plek het die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die beheerliggaam het reeds in Mei daarop besluit, om die verdrag met Mallett nie te hernu nie; ná die Rugbywêreldbeker is hy deur die Fransman Jacques Brunel vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/may/03/jacques-brunel-italy-coach-mallett |title=Jacques Brunel to succeed Nick Mallett as Italy coach after World Cup |publisher=[[The Guardian]] |date=3 Mei 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die tweede wedstryd tydens die Sesnasies 2012 was die ''Azzurri'' op die punt om Engeland te verslaan, toe hulle teen halftyd met 12–6 voorgeloop het, maar tog met 15–19 naelskraap verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/16971190 |title=Six Nations: Italy 15-19 England |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Februarie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle het die laaste plek vermy, nadat hulle in die laaste wedstryd die Skotte verslaan en bo hulle geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/17/italy-scotland-six-nations |title=Scotland pick up Six Nations wooden spoon after losing to Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart McAllister |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die jaar het Italië vir die eerste keer sedert 1998 drie agtereenvolgende oorwinnings aangeteken: teen Kanada, die VSA en Tonga. In die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2013 het Italië die Franse met 23–18 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21279519 |title=Six Nations: Italy 23-18 France |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=6 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op hierdie groot prestasie het Italië in die laaste wedstryd Ierland met 22–15 verslaan. Dit was hul eerste Sesnasies-oorwinning oor die Iere en Italië het vir die eerste keer sedert 2007 weer op die vierde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21789586 |title=Six Nations 2013: Italy 22-15 Ireland |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=16 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse toernooi tydens die 2013 midjaarrugbytoetsreeks, waar die Italianers deur die Springbokke, Skotte en Samoane verslaan is, is later as ’n draaipunt beskou, waarvandaan hulle ’n afwaartse neiging getoon het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://terzo-tempo.blogautore.repubblica.it/2015/09/27/il-ritratto-di-dorian-brunel/ |title=Il ritratto di Dorian Brunel |publisher=La Repubblica |author=Massimo Calandri |date=27 September 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit het tydens die Sesnasies 2014 duidelik na vore getree, toe die Italianers sonder ’n oorwinning op die laaste plek geëindig het. Tot in Junie 2014 het hulle nege agtereenvolgende nederlae gely, waaronder vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Met ’n naelskraapse 22–19-wegoorwinning oor Skotland tydens die Sesnasies 2015 het hulle die “houtlepel” vermy, maar hulle het teen die ander spanne nie beïndruk nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/31642502 |title=Scotland 19-22 Italy |publisher=[[BBC]] |author=Andy Burke |date=28 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tot op hede (2021) was dit hul laaste oorwinning in ’n Sesnasies-wedstryd. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Italië soos tydens die twee vorige toernooie vertoon. Op die verwagte nederlaag in hul eerste wedstryd teen Frankryk het ’n verrassend naelskraapse 23–18-oorwinning oor Kanada gevolg. Met die 9–16-nederlaag in hul derde groepwedstryd teen Ierland is hulle uit die toernooi geskakel, waarvolgens hul 32–22-oorwinning oor Roemenië net kosmetiese waardes gehad het. Nietemin het hulle met hul derde plek weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n baie swak prestasie tydens die Sesnasies 2016 is Brunel as hoofafrigter geskors en deur die Ier Conor O’Shea vervang. Saam met hom het die FIR die ontwikkelingsbestuurder Stephen Aboud opdrag gegee om ’n jeugprogram op te bou, teen einde van ’n hoër gehalte in die Italiaanse rugby.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/international-rugby/conor-oshea-recruits-irfu-development-chief-as-part-of-his-italy-backroom-team-34570187.html |title=Conor O'Shea recruits IRFU development chief as part of his Italy backroom team |publisher=Irish Independent |author=Brendan Fanning |date=24 Maart 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2016 midjaarrugbytoetsreeks het die ''Azzurri'' een van die onlangse dekades se grootste verrassinge in internasionale rugby behaal, toe hulle op 19 November in [[Florence]] die Suid-Afrikaanse Springbokke in ’n fisiese wedstryd met 20–18 verslaan het. Dit was hul eerste oorwinning oor Suid-Afrika in 13 toetswedstryde en hul eerste oorwinning oor een van die drie “groot” spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit was egter net ’n positiewe uitskieter, aangesien die daaropvolgende Sesnasies 2017 weer met vyf swak nederlae geëindig het. Die 10–63-tuisnederlaag teen Ierland was hul ergste in die Sesnasies-geskiedenis.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Rugby/6-nazioni/11-02-2017/rugby-sei-nazioni-italia-irlanda-10-63-travolti-onda-verde-180784311913.shtml |title=Rugby, Sei Nazioni: Italia-Irlanda 10-63. Travolti dall'onda verde |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=11 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van hul elf toetswedstryde in 2017 het die ''Azzurri'' net dié teen Fidji gewen. Die jare 2018 en 2019 het net ’n bietjie beter verloop: tydens die Sesnasies was Italië sonder enige kans en hulle het net enkele oorwinnings oor swakker spanne van die tweede vlak aangeteken. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het Italië aanvanklik beter vertoon en beide Namibië en Kanada maklik verslaan. Die daaropvolgende 3–49-nederlaag teen Suid-Afrika was egter teleurstellend. Hul laaste groepwedstryd teen Nieu-Seeland is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |title=Typhoon Hagibis impact on Rugby World Cup 2019 matches |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204124305/https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met hul derde plek het Italië weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2023]] gekwalifiseer. Ná die toernooi het O’Shea as hoofafrigter bedank en is deur die Suid-Afrikaner [[Franco Smith]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/20191121-franco-smith-appointed-interim-italy-rugby-head-coach |title=Franco Smith appointed interim Italy rugby head coach |publisher=France 24 |date=21 November 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nuwe hoofafrigter was egter nie in staat om die algemene situasie om te keer; onder andere het die ''Azzurri'' in 2020 nie ’n oorwinning aangeteken nie. Die 10–50-nederlaag teen Frankryk in die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2021 was hul 28ste agtereenvolgende nederlaag tydens dié toernooi. Vervolgens het veral in die Britse en Ierse pers ’n groot debat oor Italië se mededingendheid binne die hoogste vlak begin. Byvoorbeeld het die voormalige Walliese spankaptein Sam Warburton ’n relegasiestelsel voorgestel. Dit sou ook aan ander spanne die kans gee om teen die sterkste spanne van Europa te speel. Hy het na Georgië verwys, wat sedert jare die Europese Rugbykampioenskap se eerste afdeling oorheers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55972682 |title=Six Nations: Italy should face prospect of relegation – Warburton |publisher=[[BBC]] |date=7 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ander deskundiges het daarvoor gepleit, om Italië deur Suid-Afrika of Argentinië te vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/italy-six-nations-5367897-Feb2021/ |title=Italy's time is nearly up, get South Africa or Argentina into the Six Nations |publisher=The 42 |author=Gary Doyle |date=28 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Im Mei 2021 is Franco Smith as leier van die Italiaanse rugby se hoëprestasie-afdeling benoem, terwyl die Nieu-Seelander Kieran Crowley as nuwe hoofafrigter aangestel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/31471362/italy-announce-former-all-black-crowley-new-head-coach |title=Italy announce former All Black Crowley as new head coach |publisher=ESPNscrum |date=19 Mei 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 19 Maart 2022, die laaste rondte tydens die Sesnasies 2022, het die Italianers ’n 22–21-wegoorwinning oor Wallis aangeteken, waarmee hulle ’n nederlaagreeks van 36 wedstryde by dié toernooi beëindig het; vir die Walliesers was dit hul eerste tuisnederlaag teen Italië nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-v-italy-live-kick-23419127 |title=Wales 21-22 Italy: Italians break seven-year Six Nations losing streak in Cardiff |publisher=Wales Online |authors=Simon Thomas, Jon Doel |date=19 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het Italië sy eerste wegnederlaag teen Georgië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/georgia-beat-italy-in-batumi-143980 |title=Georgia beat Italy in Batumi |publisher=Rugby World |author=Sarah Mockford |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarteenoor kon Italië tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] Australië vir die eerste keer klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Italië eers Namibië maklik geklop (met 52–8), maar toe teen Uruguay (met 38–17) gesukkel en was teen die twee gunstelinge Nieu-Seeland (met 17–96) en die gasheer (met 7–60) sonder enige kans. Hul troosprys was weereens die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2027]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/876079/rwc-2023-review-italy |title=Italy: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert Januarie 2024 is die Argentyn [[Gonzalo Quesada]] die hoofafrigter van Italië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/sport/rugby-union/article/italy-to-part-ways-with-coach-kieran-crowley-after-world-cup-lr3bhqlbx |title=Italy appoint Gonzalo Quesada after parting ways with Crowley |publisher=[[The Times]] |author=Mark Palmer |date=16 Junie 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2024 het die Italianers met oorwinnings oor Skotland en Wallis, asook ’n gelykop teen Frankryk hul beste uitslag tot dusver behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.wales/national-news/italy-record-their-best-ever-six-nations-campaign-with-a-24-21-win-over-wales/ |title=Italy record their best ever Six Nations campaign with a 24-21 win over Wales |publisher=Herald Wales |date=16 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee jaar later het die span weer Skotland geklop, waarna hulle vir die eerste keer ooit Engeland verslaan het. Ná twee oorwinnings en drie nederlae het hulle die vierde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Federazione Italiana Rugby.jpg|duimnael|links|Die huidige embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan]] [[Lêer:Escudo Italia años treinta.jpg|duimnael|Die oorspronklike embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan, ontleen aan die [[Huis van Savoje]] se wapen]] Die Italiaanse span speel nie in die kleure van die [[Vlag van Italië|nasionale vlag]] nie, maar in blou, as ’n huldeblyk aan die koninklike familie van die [[Huis van Savoje]] wat onder andere die Koninkryk Italië regeer het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |title=Pourquoi l'Italie joue-t-elle en bleu |publisher=linternaute.com |accessdate=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101081644/http://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |archive-date=1 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se bynaam ''gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”) is soos dié van die Italiaanse sokkerspan afgelei van die hemelblou trui. Tussen 2000 en 2012 het Kappa die trui aan Italië verskaf.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.digitalsport.fr/2011/03/strategie-marketing-kappa/ |title=La marque Kappa revient dans la partie ! |publisher=digitalsport.fr |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert 2017 word die Italiaanse span deur Macron toegerus. Tydens tuiswedstryde speel hulle in ’n hemelblou trui met die drie bane van die Italiaanse vlag op die moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Indien hul teenstander tradisioneel ook in ’n blou trui uitdraf – soos in wedstryde teen Argentinië, Frankryk en Skotland – speel Italië in ’n wit trui met rooi en groen strepe op die skouers, blou broeke en wit sokkies. Sedert 2022 is Vittoria Assicurazioni, ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy, die hoofborg van die Italiaanse span. Voor elke wedstryd van die Italiaanse nasionale rugbyspan word ''Il Canto degli Italiani'' ([[Italiaans]] vir: “Die Lied van die Italianers”), die Italiaanse volkslied, gespeel.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |title=Fratelli d'Italia |publisher=quirinale.it |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519095549/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Italië staan dié volkslied ook as ''L’inno di Mameli'' ("Mameli se volkslied") bekend, en verwys na die outeur van die lirieke, Goffredo Mameli. Van die begin van die Italiaanse rugbyspan tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die ou embleem op die trui aan die Italiaanse rugbyspan aan die Huis van Savoje se wapen ontleen. Die huidige embleem van Italië herinner aan die Italiaanse vlag (groen, wit en rooi), omring deur lourierblare, wat die grootsheid van die Romeinse geskiedenis en die oorwinnings van [[Julius Caesar]] in die oudheid simboliseer. Die lourierkrans is deur die Romeinse keisers gedra. Dit is ook as ’n beloning vir militêre oorwinnings aan die generaals toegeken.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |title=Les lauriers italiens |publisher=linternaute.com |author=Jérémy Talbot |accessdate=23 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923013058/http://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |archive-date=23 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Italy national rugby union team kit.jpg|duimnael|upright|Italië se trui in 2011]] Sedert die 1980’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- |1981–1989 | [[Adidas]] |rowspan=9| – |- |1990–1993 | [[Lotto Sport Italia|Lotto]] |- |[[Rugbywêreldbeker 1991]] | – |- |1993–1995 | [[Gilbert Rugby|Gilbert]]<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |title=Museo del Rugby – N.1, Andrea Castellani, Italia |accessdate=24 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124065747/http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |archive-date=24 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- |[[Rugbywêreldbeker 1995]] | – |- |1996–1997 |rowspan=2| [[Reebok (maatskappy)|Reebok]] |- |Europese Nasiesbeker 1997 |- |1998–1999 | – |- |1999 | [[Cotton Oxford]] |- |Sesnasies 2000 – [[2000 midjaarrugbytoetsreeks]] | [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |rowspan=2|[[Alliance UniChem]] |- |[[2000 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2002 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=3| [[Kappa (maatskappy)|Kappa]] |- |[[2002 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2006 eindjaarrugbytoetsreeks]] | [[Jaguar Cars|Jaguar]] |- |Sesnasies 2007 – [[2012 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=3|[[Cariparma]] |- |[[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] | [[Adidas]] |- |[[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2018 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=6| [[Macron (maatskappy)|Macron]] |- |[[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] | [[Cattolica Assicurazioni]] |- |2021 eindjaarrugbytoetsreeks | [[Suzuki]] |- |Sesnasies 2022 | [[Bitpanda]] |- |2022 eindjaarrugbytoetsreeks |rowspan=2| Vittoria Assicurazioni |- |Sesnasies 2023 |} == Tuisstadion == [[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|links|Die Stadio Olimpico in Rome, tans die tuiste van die Italiaanse rugbyspan]] [[Lêer:2007 Six Nations ITA v WAL.jpg|duimnael|Italië speel teen Wallis tydens die Sesnasies 2007 op Stadio Flaminio, Rome]] Voor hul aansluiting by die Sesnasies in 2000 het Italië nie oor ’n vaste tuisstadion beskik nie. Die tuiswedstryde is in meer as drie dosyn se verskeie stadions aangebied, met ’n voorkeur aan Rome en die streke Lombardye en Veneto. Sedert hul aansluiting by die Sesnasies is Rome die plek van al hul tuiswedstryde tydens dié toernooi, terwyl die FIR vir al die ander wedstryde verskeie plekke dwaarsdeur die land gebruik. Van 2000 tot 2011 het Italië al sy Sesnasies-tuiswedstryde op die Stadio Flaminio in [[Rome]] gespeel. Met ’n kapasiteit van 32&nbsp;000 (waarvan 8&nbsp;000 onder ’n dak) was dit die kleinste van die Sesnasies-stadions. Dit is lankal nie meer as groot genoeg vir die Italiaanse nasionale rugbyspan beskou nie en daar was herhaaldelik berigte dat die nasionale span na óf [[Genua]] óf die Stadio Olimpico in Rome sal verhuis. Hierdie verandering is bevestig met die feit dat die Italiaanse Rugbyfederasie oor die gebroke beloftes van opknappings ontsteld geraak het. Oorspronklik is berig dat FIR Sesnasies-wedstryde na die Stadio Artemio Franchi in [[Florence]] wou verskuif.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/12941136 |title=Italy to move Six Nations games from Rome to Florence |publisher=[[BBC]] |date=1 April 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Januarie 2010 het die Italiaanse Rugbyfederasie aangekondig, dat die Stadio Flaminio in Florence opgeknap sal word, waarvolgens sy kapasiteit na 42&nbsp;000 verhoog word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/108729.html |title=Stadio Flaminio set for re-vamp |publisher=ESPNscrum |date=30 Januarie 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat die stad Rome uiteindelik met die beloofde opknappingswerk begin het, het FIR aangekondig dat die Sesnasies-wedstryde in Rome sal bly en in die Stadio Olimpico aangebied word;<ref>{{it}} {{cite web|url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=3112:rbs-6-nazioni-allo-stadio-olimpico-ledizione-2012&catid=109:italia&Itemid=415 |title=RBS 6 Nazioni, allo Stadio Olimpico l'Edizione 2012 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=13 Julie 2011|accessdate=16 Maart 2026 |author=Nazionali Azzurre}}</ref> hulle sal na die Flaminio terugkeer sodra dié stadion klaar is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |title=Italy switch stadium to Stadio Olimpico |work=Sportsbeat |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |date=14 Julie 2011 |accessdate=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104041651/http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |archive-date=4 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die opknapping van die Stadio Flaminio sou oorspronklik in 2014 voltooi wees, maar daar is min vordering gemaak en teen September 2016 was die stadion steeds in ’n verlate toestand.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |title=The Forgotten Story of Flaminio |publisher=platform-blog.com |author=Annalisa Guerisoli |date=21 Maart 2016 |accessdate=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423100136/http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |archive-date=23 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As gevolg van die gebrek aan vordering en die massief verhoogde koste het die FIR op 26 Februarie 2014 van ’n inspanning van die Stadio Flaminio afgesien en dit aan die sokkerbeheerliggaam Federazione Italiana Giuoco Calcio oorhandig.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.carteinregola.it/wp-content/uploads/2014/08/deliberazione-di-Giunta-Capitolina-n.-48-del-30-marzo-2017.pdf |title=Estratto dal verbale delle deliberazioni della Giunta Capitolina ― Deliberazione n. 36 |publisher=Stad Rome |date=26 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die 2010’s het rugbywedstryde nie net in Rome meer en meer toeskouers gelok nie, maar ook op ander plekke. In teenstelling met vorige jare, waar die meeste toeskouers ondersteuners van die Britse, Franse of Ierse spanne was, beskik Italië nou oor meer tuisskare. Sedert die Italianers na die Stadio Olimpico verhuis het, het die bywoning met groot getalle toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |title=Italy come of age |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Februarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423201830/http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |url-status=dead }}</ref> Die Italiaanse span trek sedert 2008 groot skares, veral gedurende Sesnasieswedstryde en wedstryde teen Nieu-Seeland. Net soos Argentinië is Italië die enigste vlak-een-rugbyland wat tot dusver nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie, alhoewel hulle vir beide die [[Rugbywêreldbeker 2015]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] aansoek gedoen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/heineken-cup-2012-13/rugby/story/170055.html |title=Italian rugby chief wades into euro row |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Italy IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Italië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Italië het 203 van sy 517 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 39,26%. Italië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=20;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Italy |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 24 || 5 || 18 || 1 || 20,83 |- | {{AUSru}} || 20 || 2 || 18 || 0 || 10,00 |- | {{BELru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BULru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{COKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 20 || 15 || 4 || 1 || 75,00 |- | {{ENGru}} || 33 || 1 || 32 || 0 || 3,03 |- | {{FIJru}} || 13 || 7 || 6 || 0 || 53,85 |- | {{FRAru}} || 51 || 3 || 47 || 1 || 5,88 |- | {{GEOru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{IRLru}} || 39 || 4 || 35 || 0 || 10,26 |- | {{JPNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{YUGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MADru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{NEDru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{POLru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71 |- | {{PORru}} || 13 || 11 || 1 || 1 || 84,62 |- | {{ROMru}} || 44 || 25 || 16 || 3 || 56,82 |- | {{RUSru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 3 || 6 || 0 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 39 || 10 || 29 || 0 || 25,64 |- | {{SOWru}} || 14 || 4 || 9 || 1 || 28,57 |- | {{ESPru}} || 27 || 23 || 3 || 1 || 85,19 |- | {{RSAru}} || 19 || 1 || 18 || 0 || 5,26 |- | {{CZEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{vlagikoon|Tsjeggo-Slowakye}} Tsjeggo-Slowakye || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,82 |- | {{TGAru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{TUNru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 35 || 5 || 29 || 1 || 14,29 |- | {{ZIMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''517''' || '''203''' || '''303''' || '''11''' || '''39,26''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde teen Frankryk tydens die Europese Nasiesbeker word nie as toetswedstryde beskou nie, aangesien die Franse hul wedstryde met ’n reserwespan gespeel het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Italië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem, maar hulle is die enigste van die Sesnasies-spanne wat nog nie tot die uitklopfase gevorder het. Terwyl hulle tydens die eerste drie toernooie se groepfases net een oorwinning elk aangeteken het, het hulle tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] geen oorwinning aangeteken nie. Daarna het hul prestasie tot ’n konstante vertoning van twee oorwinnings ontwikkel. Tot dusver was dit nog nie genoeg om tot die kwarteindrondte te vorder nie, maar is dit voldoende om regstreeks vir die daaropvolgende rugbywêreldbeker te kwalifiseer. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Europese Nasiesbeker === Die Italiaanse nasionale span het tussen 1935 en 1997 aan die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem en gedurende hierdie tydperk een toernooi gewen. * Europese Kampioen: 1997 * Tweede plek: 1937, 1952, 1954, 1966, 1976, 1982, 1983, 1992, 1994 * Derde plek: 1936, 1967, 1970, 1975, 1977, 1980, 1984, 1985 === Mediterreense Spele === Tot op hede is tydens Mediterreense Spele vier rugbytoernooie aangebied. Die Italiaanse nasionale span het aan al die toernooie deelgeneem en gedurende hierdie tydperk al die vier toernooie in die tweede plek afgesluit. * Tweede plek: 1955, 1979, 1983, 1993 === Sesnasierekord === [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland tydens die Sesnasies 2007]] [[Lêer:Cuttitta Cup March 2024.jpg|duimnael|upright|Tydens die Sesnasies-toernooi ding onder andere Italië en Skotland om die Cuttittabeker mee]] Italië se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis. Italië het in 2000 by dié internasionale toernooi aangesluit wat toe die Sesnasies geword het; Italië kon sy eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2000 teen Skotland met 34–20 wen. Hulle het tydens die Sesnasies 2003 vyfde geëindig, bo Wallis, nadat Italië hulle met 30–22 geklop het, en was die volgende jaar weer vyfde, dié keer bo Skotland, nadat Italië hulle met 20–14 verslaan het. In 2006 het Italië in ’n 18–18-gelykop teen Wallis op die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] gespeel. Italië se eerste drie oorwinnings tydens die Sesnasies, in 2000, 2003 en 2004, was voor ’n tuisskare op die Stadio Flaminio in Rome. Op 24 Februarie 2007 het hulle Skotland met 37–17 op [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] vir hul eerste wegwen verslaan. Twee weke later het Italië Wallis vir die tweede keer verslaan, met 23–20 tuis in Rome. Dit was die eerste keer wat Italië twee van sy vyf wedstryde in een toernooi gewen het, en hulle eindig vervolgens op die vierde plek. Sedert 2007 ding Italië tydens die Sesnasies met Frankryk om die Giuseppe Garibaldi-trofee mee. Italië het die Giuseppe Garibaldi-trofee in 2011 vir die eerste keer gewen, nadat hulle Frankryk in ’n taai wedstryd met 22–21 verslaan het. Twee jaar later het Italië die trofee weer omhoog gehou, nadat hulle Frankryk met 23–18 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |url-status=dead }}</ref> Italië het in 2013 sy eerste oorwinning oor Ierland aangeteken, toe hulle die Iere met 22–15 verslaan het en hulle het op die vierde plek geëindig. Op 28 Februarie 2015 het Italië sy tweede wegwen oor Skotland ná ’n taai wedstryd met 22–21 aangeteken. Hul daaropvolgende oorwinning het tydens die Sesnasies 2022 weg in Cardiff teen Wallis gevolg, nadat hulle met 22–21 geseëvier het. Tydens dié toernooi het Italië vir die eerste keer teen Skotland om die Cuttittabeker teen Skotland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/the-cuttitta-cup-is-unveiled/ |title=The Cuttitta Cup is unveiled |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=7 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2024 kon Italië dié trofee vir die eerste keer inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/68520987 |title=Six Nations 2024: Italy 31–29 Scotland – Hosts earn first home win since 2013 |publisher=[[BBC]] |date=9 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Teen Maart 2026 het Italië 18 Sesnasies-wedstryde gewen, waarvan nege teen Skotland, vyf teen Wallis, twee teen Frankryk en een elk teen Engeland en Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |title=Italy v Scotland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906102203/http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/france/ |title=Italy v France rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101816/http://www.rugbydata.com/italy/france/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |title=Italy v Wales rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101804/http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |title=Italy v Ireland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101759/http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/england/ |title=Italy v England rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906113105/http://www.rugbydata.com/italy/england/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Italië maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Italië getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Italië na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Italië as gasheer op. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Italiaanse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{it}} {{cite web |url=https://federugby.it/italrugby-gli-azzurri-convocati-per-il-raduno-di-verona-verso-il-guinness-sei-nazioni-2026/ |titel=Italrugby, gli Azzurri convocati per il raduno di Verona verso il Guinness Sei Nazioni 2026 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(tre quarti)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Alessandro Fusco]] || [[Skrumskakel]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Alessandro Garbisi]] || Skrumskakel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Stephen Varney]] || Skrumskakel || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Giacomo Da Re]] || [[Losskakel]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Paolo Garbisi]] || Losskakel || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Ignacio Brex]] || [[Senter]] || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Leonardo Marin]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Damiano Mazza]] || Senter || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tommaso Menoncello]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Paolo Odogwu]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Monty Ioane]] || [[Vleuel]] || [[Lyon Olympique Universitaire|Lyon]] || style="text-align:center" | 42 |- | [[Louis Lynagh]] || Vleuel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Edoardo Todaro]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Matt Gallagher]] || [[Heelagter]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Pani]] || Heelagter || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(avanti)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tommaso Di Bartolomeo]] || [[Haker]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Pablo Dimcheff]] || Haker || [[Colomiers Rugby|Colomiers]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Giacomo Nicotera]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Simone Ferrari]] || [[Stut]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 69 |- | [[Danilo Fischetti]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | 58 |- | [[Muhamed Hasa]] || Stut || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Mirco Spagnolo]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Giosuè Zilocchi]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 25 |- | [[Niccolò Cannone]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 58 |- | [[Riccardo Favretto]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Federico Ruzza]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Andrea Zambonin]] || Slot || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Lorenzo Cannone]] || [[Losvoorspeler]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Alessandro Izekor]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Michele Lamaro]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Samuele Locatelli]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[David Odiase]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Manuel Zuliani]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 38 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Geneva Rugby Cup - 20140808 - SF vs LOU - Sergio Parisse 1.jpg|duimnael|upright|Sergio Parisse (2007)]] Een voormalige Italiaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Sergio Parisse]] || [[Agsteman]] || 2024 |} === Spelerstatistieke === [[Lêer:Mirco Bergamasco 2017.jpeg|duimnael|upright|Mirco Bergamasco (2017)]] [[Lêer:Tommaso Allan 2018 Roma.jpg|duimnael|upright|Tommaso Allan (2018)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Italië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2002–2019 || 142 |- | {{0}}2 || [[Martin Castrogiovanni]] || 2002–2016 || 119 |- | {{0}}3 || [[Alessandro Zanni]] || 2005–2020 || 118 |- | {{0}}4 || [[Marco Bortolami]] || 2001–2015 || 112 |- | {{0}}5 || [[Leonardo Ghiraldini]] || 2006–2020 || 107 |- | {{0}}6 || [[Mauro Bergamasco]] || 1998–2015 || 106 |- | {{0}}7 || [[Andrea Lo Cicero]] || 2000–2013 || 103 |- | {{0}}8 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 102 |- | {{0}}9 || [[Andrea Masi]] || 2000–2015 || {{0}}95 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 89 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2008–2019 || 93 |- | {{0}}2 || [[Michele Lamaro]] * || 2020–2026 || 43 |- | {{0}}3 || [[Marco Bortolami]] || 2002–2014 || 39 |- | {{0}}4 || [[Massimo Giovanelli]] || 1992–1999 || 38 |- | {{0}}5 || [[Marco Bollesan]] || 1968–1975 || 37 |- | {{0}}6 || [[Massimo Cuttitta]] || 1993–1999 || 22 |- | {{0}}7 || [[Alessandro Troncon]] || 2000–2007 || 21 |- | {{0}}8 || [[Marzio Innocenti]] || 1985–1988 || 20 |- | {{0}}9 || [[Alessandro Moscardi]] || 2000–2002 || 19 |- | 10 || [[Ambrogio Bona]] || 1978–1981 || 18 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Diego Domínguez]] || 1991–2003 || 983 |- | {{0}}2 || [[Tommaso Allan]] * || 2013–2026 || 554 |- | {{0}}3 || [[Stefano Bettarello]] || 1979–1988 || 483 |- | {{0}}4 || [[Paolo Garbisi]] * || 2020–2026 || 298 |- | {{0}}5 || [[Luigi Troiani]] || 1985–1995 || 294 |- | {{0}}6 || [[Ramiro Pez]] || 2000–2007 || 260 |- | {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 256 |- | {{0}}8 || [[Luciano Orquera]] || 2004–2015 || 154 |- | {{0}}9 || [[David Bortolussi]] || 2006–2008 || 153 |- | 10 || [[Carlo Canna]] || 2015–2021 || 152 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Marcello Cuttitta]] || 1987–1999 || 26 |- | {{0}}2 || [[Paolo Vaccari]] || 1991–2003 || 23 |- | {{0}}3 || [[Carlo Checchinato]] || 1990–2004 || 21 |- | {{0}}4 || [[Manrico Marchetto]] || 1972–1981 || 21 |- | {{0}}5 || [[Monty Ioane]] * || 2020–2026 || 19 |- | {{0}}6 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 19 |- | {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 17 |- | {{0}}8 || [[Ange Capuozzo]] * || 2022–2026 || 17 |- | {{0}}9 || [[Serafino Ghizzoni]] || 1977–1987 || 17 |- | 10 || [[Massimo Mascioletti]] || 1977–1990 || 17 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Pierre Villepreux (1971).jpg|duimnael|upright|Pierre Villepreux (1971)]] [[Lêer:Brad Johnstone.jpg|duimnael|upright|Brad Johnstone (2020)]] [[Lêer:Sir John Kirwan 2013.jpg|duimnael|upright|John Kirwan (2013)]] [[Lêer:Jacques Brunel.jpg|duimnael|upright|Jacques Brunel (2016)]] [[Lêer:Kieran-Crowley-09-05-23.jpg|duimnael|upright|Kieran Crowley (2009)]] [[Lêer:Gonzalo Quesada - US Oyonnax vs. Stade français, 30th August 2014.jpg|duimnael|upright|Gonzalo Quesada (2014)]] Italië het in 1929 vir die eerste keer ’n hoofafrigter benoem: Arnaldo Cortese en John Thomas. Die huidige Italiaanse hoofafrigter is Gonzalo Quesada, nadat hy in 2024 aangestel is. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Arnaldo Cortese<br />{{vlagikoon|Engeland}} John Thomas || 1929– || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Arturo Cameroni<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1930– || 100 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1932–1934 || 75 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1934–1935 || 100 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1935–1936 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Michel Boucheron || 1936 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1937 || 40 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1938 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Giuseppe Sessa || 1938–1940 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Romano Bonifazi || 1940–1941 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1941–1942 || – |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1942 || 100 |- |{{vlagikoon|Italië}} Tommaso Fattori || 1947–1949 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giorgio Briasco<br />{{vlagikoon|Italië}} Antonio Radicini || 1949–1950 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1950 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Francesco Vinci || 1950 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli || 1950–1951 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1951–1954 || 66,7 |- |{{vlagikoon|Italië}} Piermarcello Farinelli<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1954–1956 || 62,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giulio Fereoli<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1956–1957 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1957–1958 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Mario Battaglini<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1958–1960 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1960–1962 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1962–1965 || 28,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Mario Martone || 1965–1967 || 42,8 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1967–1970 || 87,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giordano Campice || 1970 || 100 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari || 1970–1971 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Guglielmo Geremia || 1971 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1971–1972 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Umberto Levorato || 1972 || 25 |- |{{vlagikoon|Italië}} Gianni Villa || 1972–1975 || 30 |- |{{vlagikoon|Wallis}} Roy Bish || 1975–1977 || 53,3 |- |{{vlagikoon|Italië}} Isidoro Quaglio || 1977 || 50 |- |{{vlagikoon|Wallis}} Gwyn Evans || 1977–1978 || 20 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Villepreux || 1978–1981 || 41,6 |- |{{vlagikoon|Italië}} Paolo Paladini<br />{{vlagikoon|Italië}} Marco Pulli || 1981–1985 || 57,1 |- |{{vlagikoon|Italië}} Marco Bollesan || 1985–1988 || 36,8 |- |{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli || 1988–1989 || 14,3 |- |{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1989 || 50 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1990–1993 || 59,3 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Georges Coste || 1993–1999 || 39,6 |- |{{vlagikoon|Italië}} Massimo Mascioletti || 1999 || 40 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brad Johnstone || 1999–2002 || 18,5 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Kirwan || 2002–2005 || 31,3 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Berbizier || 2005–2007 || 40 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nick Mallett]] || 2007–2011 || 21,4 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Jacques Brunel || 2011–2016 || 22,0 |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby}} Conor O’Shea || 2016–2019 || 23,1 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Franco Smith]] || 2019–2021 || 0 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kieran Crowley || 2021–2023 || 31,50 |- |{{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Quesada || sedert 2024 || 42,31 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Italiaanse nasionale krieketspan]] * [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{it}} {{cite book |author=Francesco Volpe |title=Il rugby sottosopra – Grenoble 1997, quando l'Italia ribaltò la Francia e il mondo |publisher=Absolutely Free |year=2014 |isbn=978-8868580124}} * {{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1}} * {{it}} {{cite book |author=Fabrizio Zupo |title=Inseguendo il paradiso del rugby |publisher=Editrice Nutrimenti |year=2007 |isbn=88-88389-85-7}} * {{it}} {{cite book |author=Flavia Sferragatta |title=Le mete dell’allenatore. Prospettive di psicologia dello sport per l’allenatore di rugby |publisher=FrancoAngeli |year=2013 |isbn=88-204-3153-X}} * {{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Italy national rugby union team|Italiaanse nasionale rugbyspan}} * {{it}} [https://www.federugby.it/ Amptelike webwerf van die Italiaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy Italië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/italy/ Italië op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Italië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] n997o1p7bsfnaqb1ccx4za7xbaep653 0 40621 2921778 2916493 2026-08-04T02:55:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921778 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Ierse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Ierse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Ierland | beeld = Kenteken van die Ierse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) | bynaam = ''Men in green'' (“Mans in groen”) | embleem = [[Klawers|Klawerblaar]] | kaptein = [[Caelan Doris]] | afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Andy Farrell]] <small>(sedert 2019)</small> | stadion = [[Aviva-stadion]], [[Dublin]] | kapasiteit = 51&nbsp;700 | patroon_la1 = _thinwhiteborder | patroon_b1 = _whitecollar | patroon_ra1 = _thinwhiteborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _band_white | linkerarm1 = 009900 | liggaam1 = 009900 | regterarm1 = 009900 | broek1 = ffffff | kouse1 = 009900 | patroon_la2 = _thingreenborder | patroon_b2 = _greencollar | patroon_ra2 = _thingreenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _greentop | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 000066 | kouse2 = 000066 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Cian Healy]] (137)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=3;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Jonathan Sexton]] (1&nbsp;108)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=3;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Brian O’Driscoll]] (46)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=3;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = {{ENGru}} 7–0 {{IRLru-r}}<br />([[Londen]], [[Engeland]]; 15 Februarie 1875) | grootwen = {{PORru}} 7–106 {{IRLru-r}}<br />([[Algés]], [[Portugal]]; 12 Julie 2025) | grootverloor = {{NZLru}} 60–0 {{IRLru-r}}<br />([[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Nieu-Seeland]]; 23 Junie 2012) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kwarteindrondte in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.irishrugby.ie }} Die '''Ierse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Ireland national rugby union team''; [[Iers-Gaelies]]: ''Foireann rugbaí náisiúnta na hÉireann'') is die nasionale [[rugby]]span wat die hele [[Ierland]] (beide die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]]) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Ierland deur die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (''Irish Rugby Football Union'', IRFU) geadministreer. Ierland neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Ierland is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Ierland mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus. Ierland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] het die span aan al tien toernooie deelgeneem en agt keer, behalwe vir [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] en [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], tot die kwarteindrondte gevorder. Ierse rugby dateer terug na 1875 toe Ierland deur Engeland in hulle eerste internasionale rugbywedstryd geklop is. Sedert die voorganger van die Vyf- en Sesnasiestoernooi, die Tuisnasies in 1883 begin is, is die span 16 keer as die kampioen gekroon en het nog agt ander kere die titel gedeel. Sedert [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in 2000 by die kompetisie aangesluit het om die Sesnasies te vorm het Ierland ses titels verower, mees onlangs in 2024. Ierse spelers dra tradisioneel groen [[Hemp|truie]], wit broeke en groen sokkies. Die span se tuisstadion is [[Aviva-stadion|Aviva]] in [[Dublin]] waar hulle vir die eerste keer in 2010 gespeel het. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Ierland as ’n vlak-een rugbyland. Die Ierse rugbyspan is tans (Maart 2026) derde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en in 2018 is die Ierse rugbyspan deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. Twaalf voormalige Ierse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Ierse nasionale rugbyspan is in die rugbywêreld uniek, aangesien dit die hele Ierland verteenwoordig en nie net een onafhanklike staat nie. Spelers uit beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland, een van die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|lande]] van die [[Verenigde Koninkryk]], mag vir die Ierse rugbyspan uitdraf. Vervolgens gebruik die Ierse rugbyspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Ierse nasionale rugbyspan sy eie vlag – dié van die Ierse Rugbyvoetbalunie – en himne. Alternatiewelik betree die span die veld met beide die vlae van Ierland en [[Ulster]], waartoe die ses Ierse graafskappe in Noord-Ierland behoort. As gevolg van die gemeensame span vir beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland word die Ierse nasionale rugbyspan, net soos die soortgelyke Ierse nasionale hokkiespan en die [[Ierse nasionale krieketspan]], as ’n belangrike simbool vir vrede en samewerking op die polities verdeelde eiland Ierland beskou. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Ierse Rugbyvoetbalunie}} [[Lêer:Map of IRFU provincial branches.svg|duimnael|Die vier provinsiale beheerliggame van die Ierse Rugbyvoetbalunie]] Die beheerliggaam vir rugby in Ierland is die Ierse Rugbyvoetbalunie (''Irish Rugby Football Union'', IRFU). Die IRFU het in 1879 met die samesluiting van twee beheerliggame ontstaan.<ref name="collins">{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A global history of rugby |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2018 |isbn=978-1-4088-4372-7 |pages=122}}</ref> In 1886 het die IRFU saam met die [[Skotse Rugbyunie]] (SRU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/ireland |title=Ireland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1999 het Ierland met die aansluiting van die ''Fédération Internationale de Rugby Amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) by die IRVR ook ’n lid van dié kontinentale beheerliggaam geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die IRFU bestaan uit die vier provinsiale beheerliggame [[Connacht Rugby]], [[Leinster Rugby]], [[Munster Rugby]] en [[Ulster Rugby]], wat elkeen met sy eie span deelneem aan die internasionale liga [[Verenigde Rugbykampioenskap]], saam met spanne uit Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. Benede word die All-Ireland League tussen 50 spanne uit die hele Ierland uitgespeel. Bo die Verenigde Rugbykampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker uitgespeel. Naas die amptelike nasionale span roep die IRFU ook ander keurspanne byeen. ''Ireland Wolfhounds'' is die tweede nasionale span van Ierland, gevolg deur ''Emerging Ireland'' (“Opkomende Ierland”). Net soos ander rugbylande beskik Ierland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/ireland-u20/#latest |title=Ireland U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=23 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823200135/https://www.sixnationsrugby.com/team/ireland-u20/#latest |archive-date=23 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Ierland beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Ierse nasionale rugbyspan dien. Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Bekendstelling van rugby aan Ierland === Ierland beskik oor ’n eeue oue tradisie aan balsporte, wat aan moderne sportsoorte soos rugby, [[sokker]] en [[Gaeliese voetbal]] herinner. Die stel reëls was inkonsekwent en het na gelang van die streek soms heeltemal verskil. Die enigste gemeenskaplike beginsel was om ’n meestal ronde, uit diervelle of -blase bestaande bal van die een veldkant na die ander te beweeg. Van die oudste bekende verslae oor sulke spele in die graafskappe Meath, Louth en Dublin dateer uit die 17de eeu.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Brian Lalor |title=Gaelic football |work=The Encyclopaedia of Ireland |publisher=Gill & Macmillan |location=Dublin |year=2003 |isbn=978-0-7171-3000-9 |pages=421}}</ref> Verskeie Dublinse koerante doen in die jare 1758 tot 1766 verslag oor wedstryde in die omliggende nedersettings. ’n Weergawe, wat veral in die graafskap Kerry gewild was, was [[Caid]], wat op ’n afgebakende gebied en met ’n bepaalde aantal spelers gespeel is. Caid het ook die een of ander ooreenkoms met die latere rugby getoon en veral die grondslag vir Gaeliese voetbal gevorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gaa.ie/news/football-history-and-evolution/ |title=Football – History and Evolution |publisher=[[Gaeliese Atletiekvereniging]] |date=15 Desember 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1854 het voormalige studente van die Rugby-skool en ander openbare skole by die Dublinse Trinity College die Dublinse Universiteitsvoetbalklub (''Dublin University Football Club'', DUFC) gestig, om die speel, wat hulle tydens hul skooldae in [[Engeland]] leer ken het, ook in Ierland te kon uitoefen. Die presiese stigtingsdatum is onbekend, maar ’n advertensie in die ''Daily Express'' op 1 Desember 1855 lees, dat die span sedert meer as ’n jaar bestaan. Die DUFC word dus as die oudste tot vandag toe bestaande rugbyklub wêreldwyd beskou. Geen Dublinse span is toegelaat om teen die eerste span van die DUFC te speel, solank hy nie die tweede span verslaan het nie. Gereeld is wedstryde teen ander Kollegespanne gespeel; van hulle was die Koninklike Skools in [[Armagh]], [[Dungannon]] en [[Enniskillen]].<ref name="dufc">{{en}} {{cite web |url=https://www.dufc.ie/club-history/ |title=Club History |publisher=Dublinse Universiteitsvoetbalklub |date=2019 |accessdate=26 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226012529/https://www.dufc.ie/club-history/ |archive-date=26 Februarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Verskeie ander klubs, waarvan die meeste vandag nog bestaan is vervolgens gestig, insluitende NIFC (1868), Wanderers (1869), Queen’s University (1869), Lansdowne (1873), Dungannon (1873), Co. Carlow (1873), UCC (1874) en Ballinasloe (1875); laasgenoemde het met Athlone saamgesmelt om Buccaneers te word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/irfu/history/history.php |title=History of the Irish Rugby Football Union |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=28 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228083639/http://www.irishrugby.ie/irfu/history/history.php |archive-date=28 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 1868 het Charles Burton Barrington van die DUFC ’n stel reëls gepubliseer. Dit het net min van die Engelse stel reëls verskil, maar dit het die verspreiding van die rugbysport oor die hele eiland vergemaklik en tot die stigting van talle klubs gelei.<ref name="dufc" /> In Desember 1874 is die beheerliggaam Ierse Voetbalunie (''Irish Football Union'') gestig, wat toesig gehou het oor [[Leinster]], [[Munster (Ierland)|Munster]] en dele van [[Ulster]]; ’n Maand later is die Noordelike Voetbalunie van Ierland (''Northern Football Union of Ireland'') gestig, wat in [[Belfast]] werksaam was. In 1879 het albei beheerliggame as die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (''Irish Rugby Football Union'', IRFU) saamgesluit.<ref name="collins" /> In 1884 het Michael Cusack in reaksie op die as ’n bedreiging beskoude verspreiding van Engelse sportsoorte die Gaeliese Atletiekvereniging (''Gaelic Athletic Association'', GAA) gestig, ten einde van ’n identifikasie met die Ierse kultuur deur middel van sport. Vir meer as ’n eeu is volgens reël 42 van die GAA-statuut die deelname aan “vreemde spele” (''foreign games'') op die plekke van dié beheerliggaam verbied; “vreemd” het uitdruklik op rugby, sokker, [[veldhokkie]] en [[krieket]] gemik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://gaelicfootball.eusu.ed.ac.uk/documents/GAA%20Official%20Guide%202003.pdf |title=Official Guide 2003 |publisher=[[Gaeliese Atletiekvereniging]] |date=2003 |accessdate=16 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816230315/http://gaelicfootball.eusu.ed.ac.uk/documents/GAA%20Official%20Guide%202003.pdf |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tot in 1971 is GAA-lede volgens reël 27 self verbied, om aan hierdie sportsoorte deel te neem of om sulke sportsoorte in stadions te besoek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stairnaheireann.net/2016/04/11/1971-the-gaa-lifts-its-ban-on-members-playing-or-attending-foreign-sports-such-as-soccer-or-rugby-3/ |title=1971 – The GAA lifts its ban on members playing or attending ‘foreign’ sports such as soccer or rugby |publisher=Stair na hÉireann / History of Ireland |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Ireland-First-Team-1875.jpg|duimnael|Die eerste Ierse nasionale rugbyspan op 15 Februarie 1875 by die Londense [[The Oval (Londen)|Oval]]]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Albei rugbybeheerliggame het aan die begin van 1875 ’n gesamentlike Ierse keurspan saamgestel, om teen die [[Engelse nasionale rugbyspan|Engelse span]] te speel. Die eerste toetswedstryd is op 15 Februarie 1875 op die Londense [[The Oval (Londen)|Oval]] aangebied en Ierland het met nul teenoor twee doele verloor.<ref>{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |pages=274}}</ref> Soos dit in die vroeë jare van rugby gebruiklik was, het vir albei spanne 20 spelers uitgedraf; die aantal spelers wat tydens een wedstryd vir een span mag uitdraf is eers in 1877 van 20 tot 15 verminder<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |title=Irish International Teams: Results, Scorers, Dates and Venues – 1874 to June 1999 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221100551/http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |archive-date=21 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ierland se eerste tuiswedstryd was ook teen Engeland in dieselfde jaar op Leinster Krieketklub se Observatory Lanegrond in Rathmines, aangesien Lansdowne Road – die tuisstadion van die Lansdowne Voetbalklub en later van die IRFU – nie as geskik geag is nie. Die eerste wedstryd op Lansdowne Road is op 11 Maart 1878 gehou, waarin Engeland Ierland met twee doele en ’n drie teenoor nul geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/match/18913.html |title=Ireland 0G – 2G England (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Een jaar vroeër, op 19 Februarie 1877, het die Iere in [[Belfast]] vir die eerste keer teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] te staan gekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/match/18910.html |title=Ireland 0G – 6G Scotland (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ierland het sy eerste toets (ná agt agtereenvolgende nederlae) op 19 Februarie 1881 gewen, toe die Iere Skotland op Ormeau in [[Belfast]] geklop het. Ierland het sy eerste wedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] op 28 Januarie 1882 gespeel, en weer ’n oorwinning aangeteken. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Engeland, Ierland Skotland en Wallis die Tuisnasies-toernooi gestig, die voorloper van die huidige [[Sesnasies-toernooi]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1884 het Ierland vir die wedstryd teen Wallis in Cardiff met twee mans te min vir ’n volledige span opgedaag, waarvolgens twee Walliese plaasvervangers ingestem het om die Ierse span te voltooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_3.htm |title=1882–83 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=25 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325141208/https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_3.htm |archive-date=25 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n aantal nederlae tydens die eerste vier toernooie het die Iere op 5 Februarie 1887 in Dublin vir die eerste keer teen Engeland geseëvier, met twee doele teenoor nul. In die derde wedstryd in Maart 1888 het Ierland sy eerste oorwinning oor Wallis met ’n doel, ’n drie en ’n skepdoel teenoor nul behaal. Gedurende die 1890’s was rugby veral ’n speel vir die [[Protestantisme|Protestantse]] middelklas, alhoewel hierdie selfbeskouing wat deur die IRFU gekweek is, nie noodwendig met die feite ooreengestem het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/news/7889.php |title=Connacht Gear Up For Launch Of New Kits : Irish Rugby &#124; Official Website |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=19 Oktober 2011 |accessdate=1 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101182149/http://www.irishrugby.ie/news/7889.php |archive-date=1 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Onder andere het Rooms-Katolieke instellings Leinster se studentekampioenskap, wat sedert 1887 uitgespeel is, oorheers.<ref name="rugbywar">{{en}} {{cite web |url=https://hira.hope.ac.uk/id/eprint/683/1/Liam%20O%27Callaghan%20Irish%20Rugby_war.pdf |title=Irish Rugby and the First World War |author=Liam O’Callaghan |publisher=School of Health Sciences, Liverpool Hope University |date=2015 |accessdate=21 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721120204/http://hira.hope.ac.uk/id/eprint/683/1/Liam%20O%27Callaghan%20Irish%20Rugby_war.pdf |archive-date=21 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die destydse Protestantse oorheersing in die verenigingsbestuur het ook ’n invloed op die samestelling van die nasionale span gehad. Toe hulle in 1894 vir die eerste keer die jaarlikse toernooi gewen het, was Tom Crean die enigste Katoliek in die span. Bowendien was die geografiese verspreiding beperk: Van die 18 spelers gedurende die drie Tuisnasies-wedstryde was 13 van drie Dublinse klubs – Wanderers, DUFC en Bective Rangers – en die oorblywende vyf was van [[Ulster]] in die noorde van die eiland. Ierland het die Walliese model gevolg en vir die eerste keer sewe agterspelers pleks van ses ingespan. Ná ’n oorwinning oor Engeland in Blackheath het Ierland vir die eerste keer agtereenvolgende tuis- en wegwedstryde gewen, nadat hulle op 24 Februarie hul eerste oorwinning oor Skotland behaal het. Ierland het toe Wallis in Belfast verslaan en vir die eerste keer die Driekroon (''Triple Crown'') ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/forrest.html |titel=Edmund George Forrest |publisher=The Rugby History Society |author=Patrick Casey |date=2010 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=24 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324012753/http://therugbyhistorysociety.co.uk/forrest.html |url-status=dead }}</ref> Hulle het die Tuisnasies-toernooi voor die afloop van die eeu nog twee keer gewen (in 1896 en 1899), sodat teen 1901 al die vier Tuisnasies sukses behaal het in ’n sport wat gewildheid verwerf het onder beide spelers en toeskouers. In Oktober 1899 het die IRFU ’n keurspan na [[Kanada]] – ná ’n uitnodiging deur ’n entrepreneur met ’n Ierse afkoms wat die rugbysport wou ondersteun – gestuur. Tydens die vier weke se toer is elf wedstryde gespeel, waarvan Ierland tien gewen het; hul enigste nederlaag was teen [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] se span. Toetse is egter nie gespeel nie, aangesien destyds nog geen [[Kanadese nasionale rugbyspan]] bestaan het nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Sport |location=Londen |year=2016 |isbn=978-1-4088-3157-1 |url=https://books.google.ch/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT126&dq=ireland+rugby+1899+canada&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwj33rLwwL7tAhV15eAKHT5bCWEQ6AEwAHoECAQQAg#v=onepage&q=ireland%20rugby%201899%20canada&f=false |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die belangstelling in die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se eerste besoek op 26 November 1905 was groot en vir die eerste keer was ’n deur die IRFU gereëlde wedstryd uitverkoop. Ierland het die Nieu-Seelandse metode om soos ’n “rover” te speel aangepas en met net sewe voorspelers uitgedraf. Die Iere is voor ’n gehoor van 12&nbsp;000 egter met 15–0 verslaan; Ierland sou sy eerste oorwinning oor die All Blacks eers 111 jaar later aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40-29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Tuisnasieskampioenskap 1906 het Ierland die titel met Wallis gedeel. Skaars ’n jaar ná die Nieu-Seelandse besoek het Ierland op 24 November 1906 die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] ontvang; in Belfast het die eerste wedstryd tussen albei spanne in ’n naelskraapse 12–15-nederlaag vir die Iere geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/09/20/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07/ |title=The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07 |publisher=World Rugby Museum |date=20 September 2019 |accessdate=4 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304225305/https://worldrugbymuseum.blog/2019/09/20/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07/ |archive-date=4 Maart 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ierland het sy eerste wedstryd teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] op 20 Maart 1909 in Dublin met 19–8 gewen. Dit was Ierland se destyds hoogste oorwinning in internasionale rugby, hul hoogste puntetelling en ’n nuwe rekord van vyf drieë. Vanaf 1910 het die Franse aan die jaarlikse toernooi deelgeneem, wat toe as die Vyfnasies bekend gestaan het. In 1912 het die Iere weer die titel gedeel, dié keer met Engeland. Op 30 November 1912 het Ierland in sy eerste wedstryd in Dublin teen die Springbokke te staan gekom. Ierland, wat met sewe nuwelinge uitgedraf het, is deur ’n rekordtelling van 38–0 oorweldig, steeds ’n rekordtelling teen Suid-Afrika wat 10 drieë gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/05/28/who-was-the-first-substitute-referee/ |title=Who was the first substitute referee? |publisher=World Rugby Museum |date=28 Mei 2018 |accessdate=5 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305015914/https://worldrugbymuseum.blog/2018/05/28/who-was-the-first-substitute-referee/ |archive-date=5 Maart 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Tyd van die wêreldoorloë en verdeling van Ierland === [[Lêer:Ireland-v-Wales-1920.jpg|duimnael|1920-illustrasie van ’n wedstryd tussen Ierland en Wallis]] Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die IRFU die spelbedryf ingeperk, toetswedstryde is vir die volgende jare nie gespeel nie. In die veldslae van die oorlog het nege aktiewe of voormalige spelers gesneuwel. Al hierdie slagoffers het as vrywilligers aan die oorlog deelgeneem, aangesien in Ierland geen diensplig bestaan het nie – in teenstelling met Groot-Brittanje, waar dit in 1916 ingevoer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.therugbyhistorysociety.co.uk/irishww1.html |title=Irish Internationals who Died in World War 1 |publisher=The Rugby History Society |author=Patrick Casey |date=2010 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=16 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916235132/http://www.therugbyhistorysociety.co.uk/irishww1.html |url-status=dead }}</ref> Die IRFU het die klubs uitdruklik aangemoedig om soveel spelers as moontlik vir die militêre diens te werf. Hulle het selfs ’n eie vrywilligerkorps saamgestel, wat in die [[Slag van Gallipoli]] geveg het. Daarbenewens het die IRFU met ’n persveldtoeg rugbyspelers se bereidwilligheid in opofferings en verdediging probeer beklemtoon en hulle in vergelyking met ander, volgens bewerings minder “lojale” sportsoorte, probeer beter daarstel. Rugby is as ’n verpersoonliking van [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] en [[Edwardiaanse tydperk|Edwardiaanse]] ideale beskou: energiek, manlik, militaristies en patrioties. Volgens latere ondersoeke was die aandeel rugbyspelers onder die rekrute – ondanks die aanhoudende propaganda – net effens hoër as dié van ander bevolkingsgroepe.<ref name="rugbywar" /> Alhoewel die rugbysport aanhangers veral in die anglofiele en unionistiese dele van die Ierse bevolking gewerf het, het dit ook in die nasionalistiese-republikeinse kringe toenemende gewildheid ervaar, ondanks die sterk mededinging van die deur die GAA bevorderde sportsoorte. Byvoorbeeld was [[Éamon de Valera]], later langdienende [[Taoiseach]] (eerste minister) van die onafhanklike Republiek Ierland, in sy jeug ’n entoesiastiese rugbyspeler. Die leierskap van die beheerliggaam is nog ’n ruk lank deur verteenwoordigers van die Protestantse elite oorheers, maar die invloed van die Katolieke het stadigaan gegroei. Dit is een van die redes hoekom die IRFU ná die Ierse onafhanklikheidsoorlog van ’n wegbreek van die Noord-Ierse klubs gespaar is en ondanks die politieke verdeling die hele eiland bly verteenwoordig het. Verskeie ander sportsoorte het hierdie model gevolg, terwyl sokker die enigste belangrike uitsondering is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Anthony J. Jordan |title=Eamon de Valera 1882–1975. Irish: Catholic; Visionary |publisher=Westport Books |location=Dublin |year=2010 |isbn=978-0-9524447-9-4 |pages=279}}</ref> Ná die hervat van die Vyfnasies in 1920 het Ierland tydens drie agtereenvolgende toernooie net die laaste plek behaal; onder andere moes die span in 1920 sy eerste tuisnederlaag teen Frankryk en in 1921 sy eerste wegnederlaag toelaat. Die prestasies het geleidelik verbeter en tydens die Vyfnasies 1926 het Ierland die kans op sy eerste Grand Slam – d.w.s. ’n toernooi-oorwinning met seges oor al die ander deelnemende spanne – gehad. Ierland is in die laaste wedstryd egter deur Wallis met 11–8 verslaan en moes toe die titel met die Skotte deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/an-emblem-of-united-ireland-when-wales-crushed-ireland-s-1926-triple-crown-hopes-1.3824333 |title=‘An emblem of united Ireland’: When Wales crushed Ireland’s 1926 Triple Crown hopes |publisher=The Irish Times |author=Ruaidhrí Croke |date=14 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1927 het Ierland weer die titel met Skotland gedeel; ná hul enigste nederlaag teen Engeland het die Iere die Grand Slam weer misgeloop. Op 12 November dieselfde jaar het Ierland vir die eerste keer die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gehuisves; hulle is naelskraap met 3–5 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.espn.co.uk/australiatour/rugby/match/19346.html |title=Ireland (0) 3 – 5 (5) Australia (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809104049/http://en.espn.co.uk/australiatour/rugby/match/19346.html |archive-date=9 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die toernooie van 1927 tot 1931 het Ierland tweede geëindig. Nadat Frankryk weens skynamateurisme uitgesluit is en die toernooi weer die Tuisnasies geword het, het in 1932 weer ’n gedeelde titel gevolg. Tydens die Tuisnasies 1935 het die Iere vir die eerste keer in 36 jaar die alleenlike kampioen geword, ’n verdere gedeelde titel het in 1939 gevolg. Die politieke verdeling van die eiland het tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] na vore getree: In die Republiek Ierland, wat ’n streng neutraliteit gehandhaaf het, is die spelbedryf in teenstelling met die Britse Noord-Ierland net min ingeperk. Agt Noord-Ierse nasionale spelers het in die oorlog gesneuwel, daarbenewens was [[Paddy Mayne]] (wie in ses toetswedstryde uitgedraf het) ’n stigtingslid van die eenheid Spesiale Lugdiens.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://wartimeni.com/article/irish-rugby-internationals-at-war/ |title=Irish rugby internationals in World War Two |publisher=Wartime NI |datum=2020 |accessdate=5 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205022404/https://wartimeni.com/article/irish-rugby-internationals-at-war/ |archive-date=5 Desember 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Suksesvolle naoorlogse tydperk === [[Lêer:Hewitt sarandon rugby.jpg|duimnael|W. J. Hewitt en Miguel Angel Sarandón poseer saam tydens die Ierse span se 1952-toer na Argentinië]] In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' uitgespeel – ’n reeks van wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie. Die jaarlikse toernooi is vanaf 1947 hervat en het ná die heraansluiting van Frankryk vir die volgende vyf dekades weer die Vyfnasies geword. Tydens die Vyfnasies 1947 het die Iere Engeland met 22–0 verslaan, tot in 2007 Ierland se hoogste oorwinning oor die Engelse.<ref name="bbc6389727">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6389727.stm |title=Ireland v England |publisher=[[BBC]] |date=24 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As deurslaggewend vir hierdie sukses word die kaptein [[Con Murphy]] beskou – hy was die enigste speler, wat voor en ná die oorlog vir die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/con-murphy-dies-aged-88-1.1084604 |title=Con Murphy dies aged 88 |publisher=The Irish Times |date=10 April 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n swak 3–16-nederlaag teen die besoekende Wallabies in Desember 1947 het tydens die daaropvolgende Vyfnasies 1948 die grootste sukses tot dusver gevolg. Die Iere het weg oor Frankryk en Engeland en tuis oor Skotland en Wallis geseëvier. Daarmee het Ierland sy eerste Grand Slam beklink. Hierby het die taktiek van [[Jack Kyle]], wat as een van die beste Ierse spelers beskou word, ’n belangrike rol gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/mar/20/ireland-grand-slam-1948-six-nations |title=Sweet memories of an age when the grand slam was called a clean sweep |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=20 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1949 het Ierland die toernooi weer gewen, dié keer met ’n Driekroon. Die Vyfnasies 1950 word vir die vliegtuigongeluk in Llandow onthou. Op 12 Maart 1950 het ’n groep Walliese ondersteuners, wat die beslissende wedstryd in [[Dublin]] bygewoon het, met ’n huurvlug teruggekeer. Tydens landing het die vliegtuig, ’n [[Avro Tudor]], neergestort, waarby 80 van die 83 passasiers aan boord dood is. Dit was die destyds ergste siviele vliegtuigramp.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/exhibits/IvW-1950.htm |title=The 1950 Welsh Triple Crown & Llandow Air Disaster |publisher=World Rugby Museum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1951 het Ierland weer die kans op ’n Grand Slam gehad, nadat hulle die eerste drie wedstryde teen Frankryk, Engeland en Skotland naelskraap gewen het. Die beslissende wegwedstryd teen Wallis het egter in ’n 3–3-gelykop geëindig, waarvolgens Ierland nie aan sy voorneme voldoen het nie; hulle het nogtans met die titel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/when-slam-doors-shut-on-irish-hopes-1.353887 |title=When Slam doors shut on Irish hopes |publisher=The Irish Times |date=29 Maart 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die Kanadatoer in 1899 het Ierse spelers oor dekades heen net in die Suidelike Halfrond getoer, as hulle deur die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] gekeur is. Dit het in 1952 verander, toe die IRFU oorsese toere weer begin reël het. Tydens die eerste toer in Augustus en September het Ierland Suid-Amerika besoek, maar sy voortgang het aanvanklik onseker geblyk. Kort ná hul vertrek is [[Eva Perón]] oorlede, waarna [[Argentinië]] in nasionale rou verkeer het. Al die nege beplande wedstryde het egter plaasgevind, waarvan twee wedstryde teen die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]], die Argentynse nasionale span. Hulle het in onderskeidelik ’n gelykop en ’n oorwinning vir Ierland geëindig, maar geen toetsstatus geniet nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1952.pdf |title=Memoria y Balance |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=24 November 1952 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926030705/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1952.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 27 Februarie 1954 het Ierland teen Skotland op Ravenhill in Belfast gespeel. Kaptein Jim McCarthy het die IRFU-president Sarsfield Hogan die vorige aand ingelig, dat die elf spelers uit die Republiek Ierland tydens die speel van ''[[God Save the Queen]]'' nie langs die Skotte sou staan nie. Tydens ’n geheim vergadering net voor die afskop is ooreengekom, om ’n verkorte weergawe van die Britse himne – bekend as ''The Salute'' – te speel en in die toekoms nie meer wedstryde in Belfast aan te bied nie. Die vier Noord-Ierse spelers het eers later van die vergadering kennis gekry: Hulle is meegedeel dat die Katolieke in die span in die kleedkamer vir die ernstig siek [[Pous Pius XII]] sou bid. Die IRFU het geen probleem met die kwytskelding van wedstryde in Belfast gehad nie: Eerstens het dit konflik tussen Unioniste en Republikeine vermy en tweedens het die veel groter stadion in Dublin in elk geval meer inkomste opgelewer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/feb/27/comment.gdnsport3 |title=How Ravenhill rebels made an issue out of an anthem |publisher=[[The Guardian]] |author=Frank Keating |date=27 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Maer jare en Noord-Ierland-konflik === [[Lêer:Irlanda en argentina 1970.jpg|duimnael|Die Ierse 1970-span wat op Estadio Ferro Carril Oeste teen Argentinië gespeel het]] Gedurende die middel-1950’s het die Vyfnasies vir Ierland minder suksesvol verloop. Onder andere het Ierland in die jare 1955, 1958, 1960, 1961, 1962 en 1964 net die laaste plek behaal. Uitblinkers in hierdie tydperk was redelik skaars. Byvoorbeeld het Ierland op 18 Januarie 1958 die Wallabies met 9–6 verslaan, die eerste oorwinning oor een van die drie groot spanne van die Suidelike Halfrond. Tydens die Vyfnasies 1959 het Ierland die Franse van hul Grand Slam ontneem, nadat die reeds amptelike titelhouer met 9–5 verslaan is. Die Franse het tydens die Vyfnasies 1960 wraak geneem en Ierland met ’n rekordtelling van 23–6 verslaan. ’n Verdere oorsese toer is in 1961 na Suid-Afrika en [[Rhodesië]] gereël, maar die enigste toetswedstryd teen die Springbokke in [[Kaapstad]] het in ’n swak 8–24-nederlaag geëindig. Gedurende die middel-1960’s het Ierland se prestasies tydens die jaarlikse toernooi heelwat verbeter, alhoewel hulle nie met die destyds oorheersende Walliesers en Franse kon meeding nie. Byvoorbeeld het die Iere tydens die Vyfnasies 1965 beide Engeland en Skotland verslaan, waarin hulle sedert 1951 nie meer geslaag het nie. Aansluitend het hulle op 10 April 1965 Suid-Afrika tuis met 9–6 verslaan, hul eerste oorwinning oor die Springbokke.<ref>{{en}} {{cite web |last=CR's Video Vaults |title=Ireland vs South Africa Rugby 1965 |url=https://www.youtube.com/watch?v=J8kRe1K97Ps |publisher=[[Youtube]] |date=28 Junie 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1967 is die Wallabies twee keer verslaan: in Januarie in Dublin en tydens die eerste Ierse toer na Australië in Mei in [[Sydney]]. Die beplande ontmoeting met die All Blacks tydens Nieu-Seeland se Europatoer dieselfde jaar moes weens ’n uitbreek van die [[Bek-en-klouseer]] gekanselleer word.<ref name="beckons">{{en}} {{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 26 Oktober 1968 het die Iere hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Wallabies aangeteken. Enkele maande later het hulle die kans gehad, om die Vyfnasies saam met ’n Grand Slam te wen, maar hulle is in die laaste wegwedstryd deur Wallis met 24–11 verslaan. Gedurende [[herfs]] 1969 het die IRFU daarop besluit, om Ronnie Dawson as die eerste Ierse hoofafrigter aan te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.leinsterrugby.ie/dawson-inducted-into-irb-hall-of-fame/ |title=Dawson inducted into IRB Hall of Fame |publisher=[[Leinster Rugby]] |date=19 November 2013 |accessdate=6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906064659/https://www.leinsterrugby.ie/dawson-inducted-into-irb-hall-of-fame/ |archive-date=6 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 10 Januarie 1970 het die Iere teen die Springbokke tuis in ’n 8–8-gelykop gespeel. Die Vyfnasies 1972 kon weens die Noord-Ierland-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie in [[Derry]], waartydens 13 ongewapende betogers deur Britse soldate doodgeskiet is, het groot betogings in Dublin plaasgevind. Die Britse ambassade is op 2 Februarie deur die woedende skare afgebrand. Op 14 Februarie het die [[Skotse Rugbyunie]] aangekondig, dat die Skotse span nie na Ierland sou vertrek nie. Dié beheerliggaam was bekommerd oor die spelers se veiligheid, nadat hulle dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang het. Sowat twee weke later het ook die [[Walliese Rugbyunie]] sy onttrekking aangekondig, nadat Walliese spelers ook bedreig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland |publisher=Wales Online |author=Mark Orders |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Franse Rugbyfederasie]] was egter onbeïndruk en het ’n bykomende vriendskaplike wedstryd op 29 April in Dublin gereël, waardeur die IRFU minstens ’n deel van die verlore inkomste kon maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/159995.html |title=Rewind to 1972: A troubled year |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=24 Februarie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1973 het Engeland ten spyte van soortgelyke dreigemente vir hul wedstryd in Dublin opgedaag en ná hul aankoms by die Lansdowne Road ’n staande applous van vyf minute lank ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/the-day-england-won-a-lansdowne-ovation-1.353883 |title=The day England won a Lansdowne ovation |publisher=The Irish Times |date=29 Mei 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ierland het dié wedstryd met 18–9 gewen. Die Engelse kaptein, John Pullin, het skertsend daarna verwys: “Ons is miskien nie baie goed nie, maar ten minste het ons opgedaag” (''We might not be very good but at least we turned up'').<ref name="TurnedUp">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2350186/Breaking-the-losing-streak.html |title=Breaking the losing streak |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Ackford |date=12 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne op dieselfde plek geëindig en die titel gedeel. Tydens die toernooi het die All Blacks deur Europa getoer. Op 20 Januarie 1973 was Ierland op die punt om die All Blacks vir die eerste keer te verslaan, dié wedstryd het egter in ’n 10–10-gelykop geëindig.<ref name="beckons" /> === Aan die einde van die amateurtydperk === [[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toets teen die Wallabies in Sydney, 1979]] Tydens die Vyfnasies 1974 het die Ierse vir die eerste keer in 23 jaar ’n ongedeelde titel gewen. Gedurende die middel-1970’s het die prestasies van die span vir ’n rukkie weer verminder en in 1977 het hulle op die laaste plek geëindig, nadat Ierland in al sy vier wedstryde verslaan is. Anders as oorspronklik verwag was die Australiese toer in Junie 1979 suksesvol: Ierland het albei toetse teen die Wallabies gewen en sodoende vir die eerste keer ’n toetsreeks beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1980–81 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1980 |isbn=0-362-02018-3 |pages=28–32}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1981 kon die Iere weer geen oorwinning aanteken nie en hulle het op die laaste plek geëindig. In 1977 het die regeringshoofde van die [[Britse Statebond]] die Gleneagles-ooreenkoms onderteken, ten einde van ’n sportiewe isolasie van die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]stelsel. Aangesien Ierland geen lidland van die Britse Statebond is nie, het die IRFU dié ooreenkoms geïgnoreer en hulle het in Mei en Junie 1981 ’n toer na Suid-Afrika gereël. Hierdie voorneme is in die openbaar skerp gekritiseer. ’n Aantal sleutelspelers het aangekondig, dat ’n deelname teenstrydig met hul gewete sou wees, terwyl ander beroepsverpligtinge vir hul onttrekking voorgegee het. Politieke partye, [[Kerk (organisasie)|kerke]], vakbonde, studente-organisasies en sportverenigings het by die IRFU vir ’n kansellasie van die toer gepleit, omdat dit Ierland se goeie reputasie sou skade kon toedien. Die Ierse buitelandse minister, Brian Lenihan, het dit nie as ’n sportgebeurtenis beskou nie, maar as ’n suiwer politieke daad. Protes is ook deur die [[African National Congress]] en die [[Verenigde Nasies]] aangeteken. Die IRFU was egter onbeïndruk en het met hul omstrede voorneme voortgegaan en hulle het die vreemde oënskynlike standpunt ingeneem, die toer sou die apartheid nie ondersteun nie en dié stelsel eerder skade toedien. Ter vermyding van protes tydens hul vertrek aan die Dublinse lughawe het die spanlede in Engeland ontmoet en van daar af verder gereis. Op ’n sportiewe vlak was die toer minder suksesvol; die Iere is in vier van sewe wedstryde verslaan, insluitende die twee toetse teen die Springbokke.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/answering-apartheids-call-29839040.html |title=Answering Apartheid's call |publisher=Irish Independent |author=Eamonn Sweeney |date=14 Desember 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later, tydens die Vyfnasies 1982, het die Ierse span die eerste Driekroon in 33 jaar ingepalm; die moontlike Grand Slam het hulle in die laaste wedstryd met ’n 9–22-wegnederlaag teen Frankryk misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s739/st181826.htm |title=Ireland in the Five Nations of 1982 |publisher=Rugby Network |author=Gary Watton |date=12 April 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1983 het Ierland die titel met die Franse gedeel en tydens die Vyfnasies 1985 het Ierland weer die alleenlike titel, saam met die Driekroon, ingepalm (hul laaste in die 20ste eeu). Frankryk het Ierland met ’n gelykopuitslag opnuut van ’n moontlike Grand Slam ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s739/st181837.htm |title=Ireland in the Five Nations of 1985 |publisher=Rugby Network |author=Gary Watton |date=12 April 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 1 November 1986 het die Iere rugbygeskiedenis gemaak: In hul eerste toets teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], wat ’n halwe jaar voorheen die Vyfnasies-titelhouer Frankryk verslaan het, het Ierland tuis met 60–0 gewen en in dié proses tien drieë gedruk. Dit was die destyds hoogste oorwinning van ’n nasionale span wêreldwyd.<ref>{{YouTube|sFnly53A_zg|Ireland 60 Romania 0 – November 1st 1986 – BBC News report}}</ref> Die IRVR het Ierland vir die [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Australië en Nieu-Seeland uitgenooi, die eerste rugbywêreldbekertoernooi. Twee jaar voorheen was die IRFU gekant teen die invoering van rugbywêreldbekertoernooie, omdat hulle ’n stadige professionalisering en ’n oorgebruik van die werkende amateurspelers gevrees het. Die uiteindelik geklopte beheerliggaam het aansluitend ’n tyd lank dit ’n “kompetisie om die [[Webb Ellis-beker]]” genoem en die benaming rugbywêreldbekertoernooi vermy. ’n Aanval deur die IRA het die Ierse voorbereiding op die toernooi oorskadu: Die Noord-Ierse spelers [[Nigel Carr]], [[David Irwin]] en [[Philip Rainey]] was op pad na ’n opleidingssessie in Dublin, toe hul motor net voor die grens van die Republiek Ierland deur die ontploffingsgolf van ’n afstandbeheerde motorbom getref is. Al drie insittendes het beserings opgedoen; Carr s’n was die ergste, waarvolgens hy sy sportloopbaan moes beëindig. Die teiken van dié aanval was die Here Regter [[Maurice Gibson]], wie op die teenoorgestelde rigting op pad was en saam met sy vrou Cecily dood is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/world-cup/comment/tony-wards-memories-of-1987-it-was-a-maiden-voyage-loaded-with-drama-26769792.html |title=Tony Ward's memories of 1987: It was a maiden voyage loaded with drama |publisher=Irish Independent |date=8 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/the-5-worst-rugby-disasters-in-history/2/ |title=The 5 worst rugby disasters in history – 4. IRA bombing |publisher=Irish Independent |date=15 April 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ierland is in sy eerste wedstryd deur Wallis verslaan, hulle het ná maklike oorwinnings oor Kanada en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] op die tweede plek geëindig en vir die kwarteindrondte gekwalifiseer. Hulle is egter deur die medegasheer Australië met 33–15 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van 1988 het Ierland vir die eerste keer teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] te staan gekom en albei wedstryde gewen. Daarteenoor het Ierland tydens die Vyfnasies ’n tyd lank gesukkel: Vanaf 1988 tot in die laaste Vyfnasies 1999 het hulle nooit beter as die naaslaaste plek gevaar nie; in 1988, 1992, 1996, 1997 en 1998 het hulle op die laaste plek geëindig. Suksesse was skaars; byvoorbeeld het Ierland op 27 Oktober 1990 tuis sy eerste amptelike toets teen Argentinië gewen, 38 jaar ná die eerste nieamptelike ontmoeting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/time-to-recognise-uncapped-irish-internationals-who-tackled-the-pumas-1.3692549 |title=Time to recognise uncapped Irish internationals who tackled the Pumas |publisher=The Irish Times |author=John O’Sullivan |date=9 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul eerste toer na die pas onafhanklike [[Namibië]] in Julie 1991 het egter teleurstellend verloop. Hulle is in albei toetse in [[Windhoek]] deur die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibiese span]] verrassend verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/rugby/my-namibia-nightmare-28062638.html |title=My Namibia nightmare |publisher=Belfast Telegraph |author=Gavin Mairs |date=4 Julie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 1991]] is in die destydse Vyfnasies aangebied, waardeur Ierland twee van sy drie groepwedstryde in Dublin kon speel. Hulle het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] maklik verslaan, maar hulle is in [[Edinburg]] naelskraap deur Skotland geklop. In die kwarteindstryd in Dublin het Ierland teen Australië die meeste tyd voorgeloop en was op die punt van ’n verrassende oorwinning. Nadat [[Michael Lynagh]] die beslissende drie gedruk het, is hulle egter met 19–18 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die laaste twee wedstryde tydens die rugbywêreldbekertoernooi was die begin van elf agtereenvolgende nederlae, wat tot in Maart 1993 sou streek en nog steeds ’n negatiewe rekord is. In November 1993 het Ierland vir die eerste keer ’n toets teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] gespeel en gewen. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika is Ierland in die eerste wedstryd deur Nieu-Seeland gemaklik verslaan en hulle het aansluitend Japan maklik geklop. ’n Naelskraapse 24–23-oorwinning in [[Johannesburg]] oor Wallis het die tweede plek in die groep verseker. Die Iere het in hul derde agtereenvolgende kwarteindrondte te staan gekom, maar hulle is deur die dominante Franse met 36–12 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Croke park 2.jpg|duimnael|Ierland tydens die Sesnasies 2007 op Crokepark in Dublin]] [[Lêer:Paul O'Connell Ireland Rugby.jpg|duimnael|Paul O’Connell wen die lynstaan teen Argentinië in 2007]] [[Lêer:2009 Six Nations Champions - Ireland.jpg|duimnael|Brian O’Driscoll hou die 2009-Sesnasies Grand Slam-trofee omhoog]] In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Die Iere het aan die begin van die professionale tydperk gesukkel. Naas die reeks nederlae tydens die Vyfnasies het hulle drie agtereenvolgende nederlae teen Italië gely; die Italianers was van voorneme om by die vernaamste Europese rugbylande aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/0929/285413-rwc_blog_italy_ireland_oshea/ |title=RWC Blog: Italy's Golden Era against Ireland |publisher=RTÉ News |date=29 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1998 is die Nieu-Seelandse Warren Gatland as afrigter benoem en hy het die onsuksesvolle Brian Ashton vervang. Gatland het egter nie onmiddellike sukses behaal nie, aangesien Ierland tydens die Vyfnasies 1998 weer op die naaslaaste plek geëindig het.<ref name="gatland">{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/warren-gatland-1981914-Mar2015/ |title=The Gatland seasons: How Ireland fared during the four years when Warren was king |publisher=The 42 |date=9 Maart 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is hoofsaaklik in Wallis aangebied, maar Ierland het al sy groepwedstryde in Dublin gespeel. Hulle het, soos verwag, maklike oorwinnings oor die Verenigde State en Roemenië aangeteken, maar Ierland is ook deur die latere kampioen Australië met 23–3 verslaan. As tweede in hul groep moes Ierland in die uitspeelrondte vir die kwarteindstryd speel, waar hulle deur Argentinië met 28–24 geklop is en vir die eerste keer nie tot die kwarteindrondte kon vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van hierdie laagtepunt het die Ierse rugby egter verbeter. In die loop van professionalisering het die IRFU die vier tradisionele keurspanne van die provinsiale beheerliggame van [[Connacht Rugby|Connacht]], [[Leinster Rugby|Leinster]], [[Munster Rugby|Munster]] en [[Ulster Rugby|Ulster]] in professionele spanne omgeskep. Hulle was finansieel sterk genoeg om van die beste spelers in hul eie land te behou en te verhoed dat hulle na Engeland of Frankryk gaan. Daarbenewens het hulle ook noue verhoudings met amateurklubs en skole aangeknoop, wat ’n konstante aanbod aan talent gewaarborg het. Die stigting van die [[Verenigde Rugbykampioenskap|Keltiese Liga]] in 2001 (nou bekend as die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]) het die Ierse provinsiale spanne met gereelde rugbywedstryde van ’n hoë gehalte voorsien en tot ’n merkbare kwaliteitsverbetering gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/rugby-professional-new-breed-book-2290918-Aug2015/ |title=It's 20 years today since rugby turned professional and it's now a different beast |publisher=The 42 |date=26 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met die aansluiting van Italië by die jaarlikse toernooi in 2000 het dit die Sesnasies geword en die koms van die nuwe toernooiformaat het met die Ierse herlewing saamgeval. Tydens die Sesnasies 2001 het Ierland as naaswenner geëindig, hul beste prestasie in 15 jaar; net ’n wegnederlaag teen Skotland het hulle van die Grand Slam ontneem. Ondanks hierdie sukses het die IRFU Warren Gatland se kontrak nie verleng nie en hulle het hom in November 2001 met sy adjunk Eddie O’Sullivan vervang.<ref name="gatland" /> Tydens die Sesnasies 2003 het Ierland die beslissende tuiswedstryd om die Grand Slam teen Engeland op Lansdowne Road met 6–42 verloor, waardeur ’n reeks van tien agtereenvolgende oorwinnings op eie bodem sedert September 2002 beëindig is. Ná ’n suksesvolle voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi met oorwinnings oor Wallis, Italië en Skotland het die Iere met optimisme na die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië vertrek. Tydens die groepfase het hulle Roemenië en Namibië maklik verslaan, naelskraap teen Argentinië met 16–15 gewen, en is naelskraap deur die gasheer geklop. As naaswenner van hul groep het Ierland weer tot die kwarteindrondte gevorder, maar hulle is deur Frankryk met 43–21 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2004 was Ierland die eerste span wat die wêreldkampioen Engeland verslaan het; daarmee het hulle hul eerste Driekroon in 19 jaar gewen en as naaswenner net na Frankryk geëindig. Tydens die [[2004 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Ierland sy eerste oorwinning oor die Springbokke sedert 1965 aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/15/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |titel=O’Gara delivers payback to put record straight |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=15 November 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Verdere Driekrone het in 2006 en 2007 gevolg, nadat Frankryk in albei toernooie die Ierse titeloorwinning verhoed het. Tussen albei toernooie het Ierland tydens die [[2006 eindjaarrugbytoetsreeks]] tuisoorwinnings oor beide Suid-Afrika en Australië aangeteken. Die Sesnasies 2007 was histories op verskeie maniere: Ná die sloping van die stadion Lansdowne Road was die span vir drie jaar van ’n vervangingslokaal in Dublin afhanklik. Die [[Gaeliese Atletiekvereniging]] (GAA) het onder toenemende druk verkeer om hul stadion [[Crokepark]] in hierdie tydperk beskikbaar te stel. Nie net die IRFU het daarop aanspraak gemaak nie, maar ook die Sokkervereniging van Ierland (''Football Association of Ireland'') wat saam met Skotland ’n gemeensame bod vir die aanbieding van die [[Europese Sokkerkampioenskap 2008]] beplan het. In September 2002 het die GAA nog steeds geweier om hul omstrede reël 42, wat die beoefening van “vreemde spele” verbied het, te verslaap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/northern_ireland/2259736.stm |title=Croke Park ruled out for Euro 2008 |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee en ’n half jaar later het dié beheerliggaam van mening verander en in April 2005 het die GAA-kongres met die vereiste tweederdemeerderheid van die afgevaardigdes sokker en rugby uiteindelik toegelaat.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/news/2005/0416/62039-gaa/ |title=GAA Congress Rule 42 decision welcomed |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=16 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste rugbywedstryd op Crokepark was op 11 Februarie 2007 die Sesnasies-wedstryd teen Frankryk. Die daaropvolgende wedstryd teen Engeland op 24 Februarie was omstrede, omdat ''God Save the Queen'' op ’n plek gespeel sou word, waar Britse soldate op Bloed-Sondag in 1920 14 toeskouers geskiet het.<ref>{{en}} {{cite web |author=John A. Murphy |url=https://www.independent.ie/irish-news/god-save-the-queen-at-joness-road-a-remarkable-moment-26284813.html |title='God Save the Queen' at Jones's Road a remarkable moment |publisher=Irish Independent |date=18 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Terwyl die Republican Sinn Féin voor die stadion protes aangeteken het, het die Ierse span met 43–13 geseëvier en hul hoogste oorwinning oor Engeland tot dusver aangeteken.<ref name="bbc6389727" /> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk was Ierland een van die medegunstelinge, maar hul toernooi het heeltemal teleurstellend verloop. Ná twee naelskraapse oorwinnings oor die vermeende buiteperde Namibië en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] is hulle deur Frankryk en Argentinië verslaan. Vervolgens is Ierland reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2008 is Ierland drie keer verslaan, waarna O’Sullivan as hoofafrigter bedank het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/7306032.stm |title=O’Sullivan quits as Ireland coach |publisher=[[BBC]] |date=19 Maart 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Aansluiting by die wêreldklas === [[Lêer:Australia vs Ireland 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Ierland teen Australië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:Six nations 2014 France vs Ireland Remise de trophée.JPG|duimnael|Die Ierse nasionale rugbyspan nadat hulle die Sesnasies 2014 gewen het]] [[Lêer:Ireland vs Romania 2015 RWC (5).jpg|duimnael|Ierland teen Roemenië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Onder O’Sullivan se opvolger Declan Kidney het Ierland tydens die Sesnasies 2009 nie net die titel gewen nie, maar ook hul tiende Driekroon en tweede Grand Slam (sedert 1948) gewen. Hierdie prestasies het hulle in die laaste wegwedstryd teen Wallis beklink, toe [[Ronan O’Gara]] drie minuut voor die eindfluitjie ’n skepdoel vir hul 17–15-sege aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7954758.stm |title=2009 Six Nations |publisher=[[BBC]] |date=22 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/sixnations/2009/0321/ireland.html |title=Wales 15–17 Ireland |publisher=RTÉ |date=21 Maart 2009 |accessdate=22 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322174905/http://www.rte.ie/sport/rugby/sixnations/2009/0321/ireland.html |archive-date=22 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n gelykop teen Australië en oorwinnings oor Fidji en die destydse wêreldkampioen Suid-Afrika tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Ierland vir die eerste keer gedurende die professionele tydperk ’n jaar onoorwonne afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/ten-out-of-ten-ireland-s-unbeaten-2009-in-rugby-1.781304?mode=amp |title=Ten out of ten: Ireland's unbeaten 2009 in rugby |publisher=The Irish Times |date=3 Desember 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens is die Ierse afrigter Kidney deur die IRR aangewys as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/kidney-named-coach-of-the-year-1.1230270 |title=Kidney named Coach of the Year |publisher=[[The Irish Times]] |date=28 Junie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In hul laaste wedstryd van die Sesnasies 2010, en die laaste wedstryd op Crokepark, is Ierland deur Skotland met 23–20 geklop en van die Driekroon ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8578135.stm |title=Ireland 20–23 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=20 Maart 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ierland het sy eerste tuiswedstryd op die nuwe Dublinse [[Aviva-stadion]] op 6 November 2010 teen Suid-Afrika gespeel; hulle is naelskraap met 21–23 verslaan.<ref name="bbc8296992">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die wegwedstryd teen Wallis tydens die Sesnasies 2011 het Ronan O’Gara die eerste Ier en die vyfde rugbyspeler geword, wat in toetswedstryde die mylpaal van 1&nbsp;000 punte behaal het. [[Brian O’Driscoll]] het in die daaropvolgende tuiswedstryd teen Engeland ’n verdere rekord aangeteken, toe hy sy 25ste drie tydens Sesnasies druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/odriscoll-sets-alltime-try-record-20110320-1c1sh.html |title=O’Driscoll sets all-time try record |publisher=The Sydney Morning Herald |date=19 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vir Ierland het die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland baie belowend afgeskop, nadat hulle in die groepfase die Verenigde State, Australië, [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en Italië verslaan het. In die kwarteindrondte is hulle egter deur Wallis met 10–22 verras en uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14830264 |title=Rugby World Cup 2011: Wales 22-10 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2012 midjaarrugbytoetsreeks]] het hulle twee keer weg teen Nieu-Seeland te staan gekom. In die eerste toets is Ierland naelskraap met 19–22 verslaan, waarop in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] ’n 0–60 gevolg het, hul ergste nederlaag tot vandag toe.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/rugby/26771.php |title=Ireland End Tour With Heavy Loss |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=23 Junie 2012 |accessdate=28 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628113450/http://www.irishrugby.ie/rugby/26771.php |archive-date=28 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18526474 |title=New Zealand 60-0 Ireland |publisher=[[BBC]] |author=Lyle Jackson |date=23 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2013 het ook teleurstellend verloop. Ierland het sy eerste tuisnederlaag teen Engeland in tien jaar gely en hul eerste nederlaag teen Italië tydens die Sesnasies nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/rugby/28351.php |title=Penalties Decide It As Ireland Lose Brutal Contest |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=10 Februarie 2013 |accessdate=12 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130212101559/http://www.irishrugby.ie/rugby/28351.php |archive-date=12 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21789586 |title=Six Nations 2013: Italy 22–15 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=16 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die IRFU het vervolgens daarop besluit om Kidney se kontrak nie te verleng nie en hulle het einde April Joe Schmidt as nuwe hoofafrigter benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/news/29026.php |title=IRFU Announce Joe Schmidt As Ireland Coach |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=10 Februarie 2013 |accessdate=1 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501233911/http://www.irishrugby.ie/news/29026.php |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Ierland teen Nieu-Seeland te staan gekom en amper die hele wedstryd voorgeloop; hulle is egter met 22–24 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/rugby/30193.php |title=Last-Minute Try Denies Ireland Historic Win |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=24 November 2013 |accessdate=27 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127020010/http://www.irishrugby.ie/rugby/30193.php |archive-date=27 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ierland het die Sesnasies 2014 met oorwinnings oor Skotland en Wallis afgeskop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/29623.php |title=Terrific Display Sees Ireland Dominate Wales |date=8 Februarie 2014 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=22 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222035053/http://www.irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/29623.php |archive-date=22 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> hulle is aansluitend deur Engeland met 10–13 verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/six-nations/england-edge-ireland-in-war-of-attrition-to-end-our-grand-slam-dreams-30033471.html |title=England edge Ireland in war of attrition to end our Grand Slam dreams |publisher=The Independent |date=22 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en hulle het die daaropvolgende wedstryde teen Italië (met 46–7)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/en/matchcentre/21476.php |title=O’Driscoll signs off in style in Dublin |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=10 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210231242/http://www.rbs6nations.com/en/matchcentre/21476.php |archive-date=10 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Frankryk (met 22–20) gewen en sodoende met die titel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/en/matchcentre/21619.php |title=Ireland win 2014 RBS 6 Nations in Paris thriller |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=10 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210233934/http://www.rbs6nations.com/en/matchcentre/21619.php |archive-date=10 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nederlaag teen Engeland was hul enigste gedurende hierdie jaar: Tydens die [[2014 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Iere Argentinië twee keer weg verslaan, tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] onder andere Suid-Afrika en Australië. Tydens die Sesnasies 2015 het Ierland sy titel, ten spyte van ’n nederlaag teen Wallis, op punteverskil verdedig. Dit was Ierland se 20ste Sesnasies-titel en vir enkele weke het Ierland net ná Nieu-Seeland die tweede plek op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys beklee, die span se beste posisie tot dusver.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/ireland-second-world-rankings-rugby-2015-2260560-Aug2015/ |title=Ireland have moved up to second in the world rankings for the first time ever |publisher=The 42 |date=9 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens was die Iere voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland een van die gunstelinge op die titel. Ierland het sy groep ná oorwinnings oor Kanada, Roemenië, Italië en Frankryk gewen. As groepwenner het Ierland in die kwarteindrondte teen Argentinië te staan gekom, maar hulle is deur die offensief optredende Poemas verras en met 20–43 uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34561309 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 20-43 Argentina |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=18 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As gevolg van ’n deur beseerde sleutelspelers verswakte span het Ierland tydens die Sesnasies 2016 net die derde plek behaal. Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Iere op 5 November op [[Chicago]] se [[Soldier Field]] ’n geskiedkundige prestasie behaal, nadat hulle Nieu-Seeland met 40–29 verslaan het. In hul 29ste ontmoeting was dit die Iere se eerste oorwinning oor die All Blacks; voorheen het hulle in 111 jaar, behalwe vir ’n gelykopuitslag in 1973, net nederlae gely. Dit was ook Nieu-Seeland se enigste nederlaag dié jaar en het hul wenlopie van 18 agtereenvolgende toetsoorwinnings beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/how-history-was-made-as-ireland-beat-new-zealand-429363.html |title=How history was made as Ireland beat New Zealand |publisher=Irish Examiner |date=7 November 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ondanks die Nieu-Seelandse 21–9-oorwinning in die terugwedstryd die volgende week in Dublin het Ierland tot die vierde plek op Wêreldrugby se wêreldranglys teruggesak.<ref name="ranglys" /> Ierland het tydens die Sesnasies 2017 as naaswenner na die verdedigende kampioen Engeland geëindig, nadat hulle die Engelse in die laaste wedstryd met 13–9 verslaan en sodoende Engeland se rekord van 18 agtereenvolgende oorwinnings sedert 2015 beëindig en boonop Engeland van hul Grand Slam ontneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39270065 |title=Six Nations 2017: Ireland 13-9 England |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aangesien baie van Ierland se eerstekeuse-spelers vir die Britse en Ierse Leeus se toer na Nieu-Seeland saamgeneem is, het Ierland met ’n ontwikkelingspan aan die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] deelgeneem; dit het ’n 55–19-oorwinning oor die VSA en ’n 2–2-toetsreeksoorwinning oor Japan ingesluit. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] was hul 38–3-oorwinning oor Suid-Afrika Ierland se grootste prestasie; dit is Ierland se hoogste oorwinning oor die Springbokke tot dusver.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2018 het Ierland al sy wedstryde gewen; hulle het sodoende naas die toernooititel die Driekroon en die derde Grand Slam ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/six-nations/the-perfect-grand-slam-schmidts-ireland-in-all-black-territory-after-ruthlessly-securing-six-nations-clean-sweep-36718818.html |title=The perfect Grand Slam: Schmidt's Ireland in All Black territory after ruthlessly securing Six Nations clean sweep |publisher=Irish Independent |date=19 Maart 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2018/0318/948458-how-does-2018-grand-slam-compare-to-delirium-of-2009/ |title=How does 2018 Grand Slam compare to delirium of 2009? |publisher=RTÉ |author=Conor Neville |date=19 Maart 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ierland het ná ’n 24–15-wegoorwinning oor Engeland met dié prestasie weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/43414537 |title=Six Nations: Ireland beat England 24-15 to win Grand Slam |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=17 Maart 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2018 midjaarrugbytoetsreeks]] het Ierland ’n toetsreeks van drie wedstryde teen die Wallabies met 2–1 beklink en tydens die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Iere op 24 November hul tweede oorwinning oor Nieu-Seeland aangeteken, dié keer in Dublin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |date=17 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Derhalwe is die afrigter Schmidt deur Wêreldrugby aangewys as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.balls.ie/rugby/joe-schmidt-coach-year-401592 |title=Ireland's Joe Schmidt Deservedly Wins World Rugby Coach Of The Year |publisher=Balls.ie |date=10 September 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2019 het Ierland nie aan die hoë verwagtinge voldoen nie en net die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/six-nations/raidhr-oconnor-schmidts-review-must-start-at-home-ireland-coach-must-acknowledge-his-own-role-in-collapse-37924373.html |title=Schmidt's review must start at home – Ireland coach must acknowledge his own role in collapse |publisher=Irish Independent |author=Rúaidhrí O’Connor |date=18 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2019/0316/1036845-wales-27-0-ireland/ |title=Horror show for Ireland as Wales sail away with Slam |publisher=RTÉ |author=Micil Glennon |date=16 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het Ierland ’n aantal opwarmingswedstryde gespeel en onder andere Wallis twee keer verslaan. Op 9 September 2019, net voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi, het Ierland vir die eerste keer in hul geskiedenis die eerste plek op die wêreldranglys behaal en was vervolgens een van die gunstelinge op die titel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/448428 |title=Ireland top rankings going into Rugby World Cup 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 September 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die groepfase het die Iere Skotland verslaan, maar hulle is aansluitend deur die gasheer Japan verrassend met 12–19 verslaan. Ná twee verdere oorwinnings oor Rusland en Samoa het Ierland as naaswenner na die gasheer geëindig en sodoende die kwarteindrondte behaal. Hulle is deur die verdedigende kampioen Nieu-Seeland maklik met 46–14 verslaan, waardeur die Iere vir die sewende keer tydens die kwarteindrondte uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Soos een jaar voorheen aangekondig, het Joe Schmidt ná die rugbywêreldbekertoernooi bedank en die span aan sy opvolger [[Andy Farrell]] oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/andy-farrell-era-ireland-head-coach-4860450-Oct2019/ |title=The new Andy Farrell era will be fascinating, exciting and challenging |publisher=The 42 |date=21 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het hulle weer ’n tuisoorwinning oor Nieu-Seeland aangeteken. Tydens die Sesnasies 2022 het Ierland sy twaalfde Driekrooon ingepalm, maar hulle het weens ’n 24–30-tuisnederlaag teen Frankryk die toernooititel misgeloop (wat op sy beurt die titel met ’n Grand Slam ingepalm het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/mar/19/france-england-six-nations-rugby-union-match-report |title=Antoine Dupont try sinks England and secures grand slam for France |publisher=[[The Guardian]] |date=19 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] kon Ierland Nieu-Seeland vir die eerste keer in ’n wegreeks met 2–1 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die jaar kon hulle ook Suid-Afrika, Fidji en Australië klop. Tydens die Sesnasies-toernooi 2023 het die Iere hul eerste toernooititel sedert 2018 beklink. Met oorwinnings oor al die ander spanne het hulle ook hul vierde Grand Slam en 13de Driekroon gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/64992479 |title=Six Nations 2023: Ireland 29–16 England – Irish seal Grand Slam in Dublin |publisher=[[BBC]] |author=Matt Gault |date=18 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk is die Iere vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Ierland maklike oorwinnings oor Roemenië (met 82–8), Tonga (met 59–16) en Skotland (met 36–14) aangeteken, maar ook die verdedigende kampioen en latere wêreldkampioen Suid-Afrika naelskraap geklop (met 13–8). In die kwarteindstryd het die Iere egter naelskraap teen Nieu-Seeland (met 24–28) verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/881135/ireland-rugby-world-cup-2023-review |title=Ireland: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die toernooi het [[Johnny Sexton]] [[Ronan O’Gara]] se vorige rekord oortref en met 1108 punte Ierland se beste puntemaker geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/johnny-sexton-ronan-ogara-ireland-points-record-b2412862.html |title=Johnny Sexton passes Ronan O’Gara as all-time leading Irish points scorer |publisher=The Independent |author=Harry Latham-Coyle |date=16 September 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die toernooi is die hoofafrigter Farrell deur Wêreldrugby as “afrigter van die jaar” benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/884118/world-rugby-awards-winners-2023 |title=Ardie Savea named World Rugby Men's Player of the Year 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=29 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies-toernooi 2024 kon die Iere hul titel suksesvol verdedig, slegs teen Engeland het hulle ’n naelskraapse nederlaag gely. Een jaar later kon die span die Driekroon wen, maar hulle is ná ’n swak tuisnederlaag teen Frankryk van die toernooititel ontneem. Tydens die [[2025 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Iere vir die eerste keer Lissabon besoek, waar hulle weens die [[Britse en Ierse Leeus]] se gelyktydige Australiese toer egter met hul tweede span uitgedraf het. Nogtans het die besoekers met 106–7 hul grootste oorwinning ooit aangeteken; vir die gashere was dit hul ergste nederlaag tot nou toe.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/lionsless-ireland-hit-rugby-century-against-portugal-2025713 |titel=Lions-less Ireland hit rugby century against Portugal |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=13 Julie 2025 |accessdate=13 Julie 2025}}</ref> In 2026 het die Iere weer die Driekroon gewen, maar die Franse het met die titel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, vlae en himnes == [[Lêer:Irish clover.jpg|duimnael|links|Die [[Klawers|klawerblaar]], die nasionale simbool van Ierland. Volgens tradisie sou [[Sint Patrick]] in die 5de eeu die [[Christendom|Christelike]] [[Drie-eenheid]] vir die [[Iere]] met behulp van ’n klawerblaar verduidelik het]] [[Lêer:Four Provinces Flag.svg|duimnael|Vlag wat die hele eiland Ierland verteenwoordig; saamgestel uit die vlae van die vier Ierse provinsies Munster, Connacht, Leinster en Ulster]] [[Lêer:IRFU flag.svg|duimnael|Vlag van die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]]]] Ierland se tradisionele trui bestaan uit ’n groen hemp, wit broeke en groen sokkies, waarvan hul bynaam ''Men in Green'' (“Mans in groen”) afgelei is. Hul embleem bevat ’n klawerblaar (''Shamrock'') en ’n rugbybal; ’n klawerblaar is al tydens die eerste wedstryd van ’n Ierse span in 1874 op hul embleem vertoon. Vanaf 1996 tot somer 2002 was Ierland se hoofklereborg Irish Permanent, wat ná ’n samesmelting Permanent TSB geword het, en tot in herfs 2006 die trui geborg het. O₂ was sedertdien tot in 2014 Ierland se hoofborg. Three Ireland was die spanborg tot in somer 2016, wanneer Vodafone as hoofborg oorgeneem het. Voor 1992 het Umbro die trui aan Ierland verskaf. Nike was die vervaardiger tussen 1992 en somer 2000. Canterbury het toe in somer 2000 oorgeneem en tot in Junie 2009 die trui vervaardig. In November 2009 het Puma as Ierland se truivervaardiger oorgeneem. In Januarie 2014 het die IRFU ’n kontrak met Canterbury onderteken en tussen November 2014 en 2020 die trui vervaardig.<ref name="irishrugby.ie">{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/ireland/30560.php |title=Canterbury Announced As New Kit Sponsors To IRFU |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=27 Januarie 2014 |accessdate=29 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129201841/http://www.irishrugby.ie/ireland/30560.php |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Ierse nasionale rugbyspan is een van min nasionale spanne op die eiland wat deur beide Ierse nasionaliste en Unioniste ondersteun word. Aangesien die span sy spelers uit twee aparte lande keur, het dit tot kwessies rondom die vlag en himne tydens hul internasionale wedstryde gelei. As Ierse wedstryde in alternatiewelik Belfast en Dublin gehou is, is die Britse volkslied ''God Save the Queen'' voor wedstryde in Belfast en die Ierse volkslied ''Amhrán na bhFiann'' voor wedstryde in Dublin gespeel. ''God Save the Queen'' word nie meer gespeel nie. Geen volkslied is voor wegwedstryde gespeel nie. Vanaf 1954 tot 2007 het die IRFU, ter vermyding van konflikte tussen Nasionaliste en Unioniste in Noord-Ierland, nie toetse in Belfast gereël nie.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Vic Rigby, Lima O’Callaghan |title=The Riddle of Ravenhill: The 1954 Irish Rugby International in Belfast |work=Ordinary Irish Life: Music, Sport and Culture |publisher=Irish Academic Press |location=Dublin |year=2007 |isbn=978-0-7165-3154-8 |pages=98–113}}</ref> Tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het die tradisionele ballade ''The Rose of Tralee'' (in ’n vertolking deur [[James Last]]) as himne gedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/worldcup2007/moments1987.html |title=1987: Phil Orr and Donal Lenihan |publisher=RTÉ |accessdate=7 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007213055/http://www.rte.ie/sport/rugby/worldcup2007/moments1987.html |archive-date=7 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert April 1995 word voor Ierland se wegwedstryde uitsluitlik ''Ireland’s Call'' gespeel, ’n spesifiek deur [[Phil Coulter]] saamgestelde himne, wat na die vier historiese Ierse provinsies se gevoel van samehorigheid verwys en nie die politieke verdeling noem nie.<ref name="IrelandsCall">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sportacademy/hi/sa/learning_centre/newsid_2369000/2369769.stm |title=Ireland's Call |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit het tot klagtes van ’n aantal spelers en ondersteuners uit die Republiek Ierland gelei dat ''Amhrán na bhFiann'' gespeel moet word.<ref name="RightAnthem">{{en}} {{cite web |url=http://www.ucc.ie/students/unixpr/0405/11/20a.html |title=‘Ireland's Call’ is the right anthem |publisher=University College Cork |author=Kevin Barry |date=10 Maart 2005 |accessdate=8 Februarie 2007}} {{dooie skakel}}</ref> As gevolg daarvan word voor wedstryde in Dublin ''Ireland’s Call'' steeds saam met ''Amhrán na bhFiann'' gespeel.<ref name="DublinIC">{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,5067_,00.html |title=Ireland Anthem |publisher=Planet Rugby |date=18 Mei 2001 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929111905/http://www.planet-rugby.com/Story/0%2C18259%2C5067_%2C00.html |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het op sy beurt in Augustus 2007 voor Ierland se voorbereidingswedstryd teen Italië in Belfast (die eerste wedstryd van die Iere in Belfast sedert 1953) in aanloop tot die Rugbywêreldbeker 2007 tot soortgelyke klagtes deur spelers en Unionistiese ondersteuners uit Noord-Ierland gelei. Hulle het vir die gebruik van ''God Save the Queen'' saam met ''Ireland’s Call'' gepleit, maar die versoek is deur die IRFU verwerp.<ref name="AnthemDebate">{{en}} {{cite web |url=http://www.breakingnews.ie/2006/08/21/story273217.html |title=Rugby bosses reject unionists' anthem argument |publisher=BreakingNews.ie |date=21 Augustus 2006 |accessdate=11 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811211553/https://www.breakingnews.ie/2006/08/21/story273217.html |archive-date=11 Augustus 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die beheerliggaam het daarna verwys, dat beide ''Ireland’s Call'' en ''Amhrán na bhFiann'' net in Dublin saam gespeel word, en dat buite die Republiek Ierland net ''Ireland’s Call'' gebruik sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsletter.co.uk/news/monday-august-21-you-re-off-key-over-claim-on-anthem-says-rugby-body-1-1841218 |title=You're off key over claim on anthem, says rugby body |publisher=The News Letter |location=Belfast |date=21 Augustus 2006 |accessdate=23 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160823032647/https://www.newsletter.co.uk/news/monday-august-21-you-re-off-key-over-claim-on-anthem-says-rugby-body-1-1841218 |archive-date=23 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[vlag van Ierland]] word net tydens wedstryde in Dublin gehys, en dit net langs ’n vlag, wat die vier historiese provinsies van Ierland verteenwoordig ([[Connacht]], [[Leinster]], [[Munster]] en [[Ulster]]). Tydens wegwedstryde word net die beheerliggaam se vlag gehys. Dikwels word die tradisionele Ierse ''Shamrock''-embleem gebruik. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] het die Ierse span die veld met beide die Ierse driekleur en die vlag van Ulster, waartoe die ses Ierse graafskappe in Noord-Ierland behoort, betree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://danieldcollins.wordpress.com/2015/10/21/is-irish-rugby-truly-the-beacon-of-inclusiveness-it-is-purported-to-be/ |title=Is Irish Rugby Truly the Beacon of Inclusiveness It Is Purported to Be? |publisher=Daniel Collins |date=21 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:March 431 ireland 2009 grand slam.jpg|duimnael|Die Ierse trui in 2009, toe O₂ die hoofborg was]] Sedert die 1990’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- |?–1991 |[[Umbro]] |rowspan=2| – |- |1992–1996 |rowspan=2|[[Nike (maatskappy)|Nike]] |- |1996–2000 |rowspan=2|[[Permanent TSB]] |- |2000–2006 |rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- |2006–2009 |rowspan=2|[[O2 (selfoonmerk)|O₂]] |- |2009–2014 |[[Puma (maatskappy)|Puma]] |- |2014–2016 |rowspan=2|Canterbury |[[3 (handelsmerk)|3]] |- |sedert 2016 |[[Vodafone Group|Vodafone]] |} == Tuisstadion == {{Hoofartikel|Lansdowne Road|Aviva-stadion}} [[Lêer:Leinster2006.jpg|duimnael|Lansdowne Road, die ou tuiste van Ierse rugby in Dublin]] Die tradisionele tuiste van Ierse rugby is Lansdowne Road in Dublin, waar die meeste van Ierland se tuiswedstryde gespeel is. Die stadion is in 2007 gesloop en in 2010 deur ’n nuwe stadion vervang. Die naamregte is aan ’n versekeringsmaatskappy verkoop, en die stadion staan nou bekend as die Aviva-stadion. Die oorspronklike stadion, wat aan die Ierse Rugbyvoetbalunie behoort het, is in 1872 opgerig, en was die eerste suiwer rugbystadion wêreldwyd, waar toetse aangebied is. In 1878 het die stadion sy eerste rugbytoets gehuisves, toe Ierland Engeland ontvang het (die eerste verteenwoordigende rugbywedstryd voor die toets was ’n wedstryd tussen [[Ulster Rugby|Ulster]] en [[Leinster Rugby|Leinster]]). Lansdowne Road het ’n kapasiteit van net meer as 49&nbsp;000 voor sy afbreking in somer 2007 gehad. Die opgeknapte stadion bied nou plek vir 51&nbsp;700 en is in Mei 2010 geopen. Die laaste Ierse toets voordat die opknappingswerk aan die stadion begin het, was teen die Pasifiese Eilanders in laat 2006. Aangesien Lansdowne Road as ’n bouterrein nie vir rugbywedstryde geskik was nie, was Ierland vir die daaropvolgende Sesnasies-toernooi sonder tuisstadion. Die Gaeliese Atletiekvereniging (GAA) se Crokepark (met ’n kapasiteit van 82&nbsp;500) is in 2007 vir Ierland se twee tuiswedstryde teen Frankryk en Engeland gebruik. Dit was die eerste keer wat rugby in dié stadion gehuisves is. Crokepark is ook vir Ierland se ander Sesnasies-wedstryde en verdere toetse gebruik totdat die stadion op Lansdowne Road klaar was. Die eerste Ierse wedstryd op die herboude stadion was teen die destydse wêreldbekerkampioen Suid-Afrika op 6 November 2010. Die Springbokke het die wedstryd met 23–22 gewen. Weens die historiese betekenis van dié wedstryd het Suid-Afrika aangekondig dat hulle in hul wegtrui sal uitdraf, sodat Ierland sy tuisklere kan aantrek; gewoonlik verander die tuisspan sy kleure indien dit met die besoekende span s’n sal bots.<ref name="bbc8296992" /> === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999}} [[Lêer:Aviva Stadium by Night.jpg|duimnael|Aviva-stadion op Lansdowne Road]] Alhoewel Ierland nog nie op sy eie ’n volledige rugbywêreldbekertoernooi aangebied het nie, is verskeie wedstryde van beide die 1991- en 1999-toernooie in Ierland aangebied. Groep B in 1991 is hoofsaaklik in Ierland en Skotland uitgespeel, waarvan twee wedstryde op Lansdowne Road (Ierland se wedstryde) en een (Zimbabwe teen Japan) op Ravenhill, Belfast, gehou is. ’n Kwarteindstryd en ’n halfeindstryd is ook in Dublin aangebied. ’n Soortgelyke formaat is in 1999 gebruik, waarby net soos Lansdowne en Ravenhill ook Thomondpark gebruik is. Lansdowne Road het ook in 1999 ’n kwarteindstryd gehuisves. Ierland sou ook wedstryde tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] op Lansdowne Road aanbied, maar weens skeduleringskonflikte as gevolg van die rekonstruksie van die stadion, het hulle daarop besluit om nie wedstryde aan te bied nie.<ref name="scotlandgames">{{en}} {{cite web |url=http://www.worldcupweb.com/WCrugby/content/show_article.asp?id=461&cat=2 |title=Scotland looks to give up World cup matches at Murrayfield |publisher=WorldCupWeb.com |author=Tighthead |date=2 Desember 2005 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928025723/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/content/show_article.asp?id=461&cat=2 |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die regerings van die Republiek Ierland en Noord-Ierland het saam met die Ierse Rugbyvoetbalunie (IRFU) op 5 Desember 2014 hul belangstelling in die [[Rugbywêreldbeker 2023]] bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2014/1205/664798-ireland-to-bid-for-2023-rugby-world-cup/ |title=Ireland confirms bid for 2023 Rugby World Cup |publisher=RTÉ |date=6 Desember 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Volgens eie verwagtinge het hul bod oor goeie kanse beskik, aangesien Ierland nog nooit as ’n gasheer op sy eie opgetree het nie en hulle ’n ooreenkoms bereik het, waarvolgens sommige stadions van die Gaeliese Atletiekvereniging (waaronder [[Crokepark]]) gebruik kon word. Hul bod het twaalf stadions in nege stede bevat: [[Belfast]], [[Castlebar]], [[Cork]], [[Derry]], [[Dublin]], [[Galway]], [[Killarney]], [[Kilkenny]] en [[Limerick]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |title=A tournament like no other |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=2016 |accessdate=24 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124182240/http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |archive-date=24 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ander kandidate tydens die stemming was Frankryk en Suid-Afrika. Tydens ’n spesiale vergadering van Wêreldrugby wat op 15 November 2017 in [[Londen]] gehou is, is Frankryk as die gasheer van die toernooi aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/41995220 |title=2023 Rugby World Cup: France beat South Africa and Ireland to host competition |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Ireland IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Ierland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Ierland het 373 van sy 770 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 48,44%. Ierland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=3;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Ireland |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 20 || 14 || 6 || 0 || 70,00 |- | {{AUSru}} || 39 || 16 || 22 || 1 || 41,03 |- | {{ENGru}} || 144 || 55 || 81 || 8 || 38,19 |- | {{FIJru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 105 || 37 || 61 || 7 || 35,24 |- | {{GEOru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 39 || 35 || 4 || 0 || 89,74 |- | {{JPNru}} || 11 || 10 || 1 || 0 || 90,91 |- | {{CANru}} || 8 || 7 || 0 || 1 || 87,50 |- | {{NAMru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{NZLru}} || 39 || 5 || 33 || 1 || 12,82 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RUSru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{SCOru}} || 144 || 73 || 65 || 6 || 50,69 |- | {{RSAru}} || 31 || 10 || 20 || 1 || 32,26 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 137 || 61 || 69 || 7 || 44,53 |- | {{USAru}} || 11 || 11 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''770''' || '''373''' || '''365''' || '''32''' || '''48,44''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' word nie as toetswedstryde beskou nie, ook wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] word nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Iere ’n intensiewe wedywering, waarvan veral die wedywering met Engeland belangrik is. Van die 144 toetswedstryde tot dusver het Ierland 55 gewen, Engeland 81, met agt gelykopuitslae. Gedurende rugbywêreldbekertoernooie het albei spanne nog nie ontmoet nie. Naas Engeland is ook Skotland ’n belangrike mededinger.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/47164954 |title=Six Nations 2019: Scotland v Ireland – Five reasons behind the 'narkiness' between two nations |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=7 Februarie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hierdie wedywering tussen dié twee “[[Kelte|Keltiese]] lande” is gekenmerk deur unieke gebeurtenisse oor dekades heen; ’n bydraende faktor is die wedersydse migrasie in die 19de en 20ste eeu. Skotland en Ierland het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Ierland 73 gewen het en Skotland 65, met ses gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet (groepwedstryde in 1991, 2019 en 2023), waarvan Skotland dié in 1991 gewen het en Ierland dié in 2019 en 2023. Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Ierland ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Gedurende wêreldbekertoernooie het Ierland drie keer teen die All Blacks te staan gekom, maar al drie wedstryde verloor (groepwedstryd 1995, asook kwarteindstryde 2019 en 2023). Teen die Wallabies is hul wenrekord meer gebalanseerd: Van tot dusver vyf wedstryde het Ierland een gewen (groepwedstryd 2011) en Australië het die ander vier gewen (kwarteindstryd 1987 en 1991 asook groepwedstryde 1999 en 2003). Teen die Springbokke het Ierland gedurende rugbywêreldbekertoernooie een keer te staan gekom en die groepwedstryd in 2023 gewen. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Ierland het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en agt keer die kwarteindrondte behaal, maar hulle is deur Australië (in 1987 en 1991), Frankryk (in 1995 en 2003), Argentinië (in 1999 en 2015), Wallis (in 2011) en Nieu-Seeland (in 2019 en 2023) verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Ierland in die uitspeelwedstryd deur Argentinië verslaan en het sodoende die kwarteindrondte misgeloop. Tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is Ierland ná twee oorwinnings en twee nederlae reeds in die groepfase uit die toernooi geskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte uitspelwedstryd |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies === [[Lêer:Ireland 2009 6 nations triple crown.jpg|duimnael|Ierland het in 2009 die Sesnasies gewen en die Driekroon ingepalm]] Ierland se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese nasies speel: Engeland, Frankryk, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies-toernooi het in 1883 as die Tuisnasies-toernooi tussen Engeland, Ierland, Skotland en Wallis begin. Frankryk het in 1910 by die toernooi aangesluit wat die Vyfnasies-toernooi geword het, voordat Italië die toernooi toegetree het wat die Sesnasies-toernooi geword het. Ierland het sy eerste titel in 1894 ingepalm, en gelyktydig die Driekroon (oorwinnings oor al die ander Tuisnasies) gewen. Sedertdien het Ierland die toernooi nog 15 keer gewen (mees onlangs in 2024), met altesaam vier Grand Slams (oorwinnings in al die wedstryde). Daarbenewens het Ierland nog agt keer die titel gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert 1988 ding Ierland tydens die Sesnasies met Engeland mee om die Millennium-trofee, sedert 1989 met Skotland om die Centenary Quaich en sedert 2026 met Frankryk om die Solidarity-trofee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |url-status=dead }}</ref> * 16 ongedeelde titels (1894, 1896, 1899, 1935, 1948, 1949, 1951, 1974, 1982, 1985, 2009, 2014, 2015, 2018, 2023, 2024) * 8 gedeelde titels (1906, 1912, 1926, 1927, 1932, 1939, 1973, 1983) * 4 Grand Slams (1948, 2009, 2018, 2023) * 15 Driekrone (1894, 1899, 1948, 1949, 1982, 1985, 2004, 2006, 2007, 2009, 2018, 2022, 2023, 2025, 2026) {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Ierland maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Ierland getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Ierland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Ierland as gasheer op. As deel daarvan ding Ierland sedert 1999 mee met Australië om die Lansdownebeker<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> en sedert 2012 met Argentinië om die Admiral Brown-trofee (genoem na die Iers-gebore admiral William Brown wat die [[Argentynse Vloot]] gestig het).<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2012/11/21/irlanda-v-argentina-la-copa-almirante-brown/ |title=Irlanda v Argentina: La Copa Almirante Brown |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=21 November 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Ierse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2026/01/21/farrell-names-ireland-squad-for-2026-guinness-mens-six-nations/ |title=Farrell Names Ireland Squad For 2026 Guinness Men’s Six Nations |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Craig Casey]] || [[Skrumskakel]] || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0}}24 |- | [[Jamison Gibson-Park]] || Skrumskakel || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}46 |- | [[Nathan Doak]] || Skrumskakel || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Harry Byrne]] || [[Losskakel]] || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Jack Crowley]] || Losskakel || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0}}30 |- | [[Ciarán Frawley]] || Losskakel || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}9 |- | [[Sam Prendergast]] || Losskakel || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}13 |- | [[Stuart McCloskey]] || [[Senter]] || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0}}23 |- | [[Jude Postlethwaite]] || Senter || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Garry Ringrose]] || Senter || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}69 |- | [[Tom Farrell]] || Senter || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Robert Baloucoune]] || [[Vleuel]] || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[James Lowe]] || Vleuel || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}43 |- | [[Tommy O’Brien]] || Vleuel || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}6 |- | [[Jacob Stockdale]] || Vleuel || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0}}40 |- | [[Jamie Osborne]] || [[Heelagter]] || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Rónan Kelleher]] || [[Haker]] || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}43 |- | [[Dan Sheehan]] || Haker || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}35 |- | [[Tom Stewart]] || Haker || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Finlay Bealham]] || [[Stut]] || [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | {{0}}54 |- | [[Billy Bohan]] || Stut || [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Tom Clarkson]] || Stut || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Tadhg Furlong]] || Stut || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}82 |- | [[Jeremy Loughman]] || Stut || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}5 |- | [[Michael Milne]] || Stut || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Tom O’Toole]] || Stut || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Tadhg Beirne]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0}}65 |- | [[Edwin Edogbo]] || Slot || [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Cormac Izuchukwu]] || Slot || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Joe McCarthy]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}19 |- | [[James Ryan]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}76 |- | [[Jack Conan]] || [[Losvoorspeler]] || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}55 |- | [[Caelan Doris]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}55 |- | [[Cian Prendergast]] || Losvoorspeler || [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | {{0|00}}8 |- | [[Nick Timoney]] || Losvoorspeler || [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0|00}}6 |- | [[Josh van der Flier]] || Losvoorspeler || [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}75 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Basil MacLear.jpg|duimnael|upright|Basil Maclear (voor 1915)]] [[Lêer:Jack Kyle 1950.jpg|duimnael|upright|Jack Kyle (1950)]] [[Lêer:Tony O'Reilly 1959.jpg|duimnael|upright|Tony O’Reilly (1959)]] [[Lêer:Keith Wood 1989 cropped.jpg|duimnael|upright|Keith Wood (1989)]] Twaalf voormalige Ierse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Jack Kyle]] || [[Losskakel]] || 2008 |- | [[Willie John McBride]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Syd Millar]] || [[Stut]] || 2009 |- | [[Tony O’Reilly]] || [[Vleuel]] || 2009 |- | [[Mike Gibson]] || [[Senter]] || 2010 |- | [[Ronnie Dawson]] || [[Haker]] || 2013 |- | [[Keith Wood]] || [[Haker]] || 2014 |- | [[Basil Maclear]] || [[Senter]], [[Vleuel]] || 2015 |- | [[Fergus Slattery]] || [[Losvoorspeler]] || 2015 |- | [[Tom Kiernan]] || [[Heelagter]] || 2015 |- | [[Brian O’Driscoll]] || [[Senter]] || 2016 |- | [[Ronan O’Gara]] || [[Losskakel]] || 2018 |} [[Wêreldrugby]] het drie Ierse spelers as speler van die jaar benoem: [[Keith Wood]] (in 2001), [[Jonathan Sexton]] (in 2018) en [[Josh van der Flier]] (in 2022).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Ierland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=3;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Cian Healy]] || 2009–2025 || 137 |- | {{0}}2 || [[Brian O’Driscoll]] || 1999–2014 || 133 |- | {{0}}3 || [[Ronan O’Gara]] || 2000–2013 || 128 |- | {{0}}4 || [[Conor Murray]] || 2011–2025 || 125 |- | {{0}}5 || [[Rory Best]] || 2005–2019 || 124 |- | {{0}}6 || [[Jonathan Sexton]] || 2009–2023 || 118 |- | {{0}}7 || [[Peter O’Mahony]] || 2012–2025 || 114 |- | {{0}}8 || [[Paul O’Connell]] || 2002–2015 || 108 |- | {{0}}9 || [[John Hayes (rugbyspeler)|John Hayes]] || 2000–2011 || 105 |- | 10 || [[Keith Earls]] || 2008–2023 || 101 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=3;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Brian O’Driscoll]] || 2002–2012 || 83 |- | {{0}}2 || [[Rory Best]] || 2009–2019 || 38 |- | {{0}}3 || [[Keith Wood]] || 1996–2003 || 36 |- | {{0}}4 || [[Jonathan Sexton]] || 2019–2023 || 30 |- | {{0}}5 || [[Paul O’Connell]] || 2004–2015 || 28 |- | {{0}}6 || [[Tom Kiernan]] || 1963–1973 || 24 |- | {{0}}7 || [[Ciaran Fitzgerald]] || 1982–1986 || 19 |- | {{0}}8 || [[Donal Lenihan]] || 1986–1990 || 17 |- | {{0}}9 || [[Fergus Slattery]] || 1979–1981 || 17 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 15 toetswedstryde elk |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=3;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Jonathan Sexton]] || 2009–2023 || 1108 |- | {{0}}2 || [[Ronan O’Gara]] || 2000–2013 || 1083 |- | {{0}}3 || [[David Humphreys]] || 1996–2005 || {{0}}560 |- | {{0}}4 || [[Mike Kiernan]] || 1982–1991 || {{0}}308 |- | {{0}}5 || [[Eric Elwood]] || 1993–1999 || {{0}}296 |- | {{0}}6 || [[Brian O’Driscoll]] || 1999–2014 || {{0}}245 |- | {{0}}7 || [[Jack Crowley]] * || 2022–2026 || {{0}}231 |- | {{0}}8 || [[Ollie Campbell]] || 1976–1984 || {{0}}217 |- | {{0}}9 || [[Paddy Jackson]] || 2013–2017 || {{0}}195 |- | 10 || [[Keith Earls]] || 2008–2023 || {{0}}180 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=3;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Brian O’Driscoll]] || 1999–2014 || 46 |- | {{0}}2 || [[Keith Earls]] || 2008–2023 || 36 |- | {{0}}3 || [[Tommy Bowe]] || 2004–2017 || 30 |- | {{0}}4 || [[Denis Hickie]] || 1997–2007 || 29 |- | {{0}}5 || [[Shane Horgan]] || 2000–2009 || 21 |- | {{0}}6 || [[Jacob Stockdale]] * || 2017–2026 || 20 |- | {{0}}7 || [[Girvan Dempsey]] || 1998–2008 || 19 |- | {{0}}8 || colspan=3 | Vyf spelers met 18 drieë elk |} |} == Afrigters == [[Lêer:Warren Gatland Wales coach at the Wales Grand Slam Celebration, Senedd 19 March 2012.png|duimnael|upright|Warren Gatland (2012)]] [[Lêer:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|duimnael|upright|Decland Kidney (2015)]] Ierland het in 1968 vir die eerste keer ’n hoofafrigter benoem: Ronnie Dawson. Die huidige Ierse hoofafrigter is Andy Farrell, nadat hy in 2019 aangestel is. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | Ronnie Dawson || 1969–1972 |- | Syd Millar || 1972–1975 |- | Roly Meates || 1975–1977 |- | Noel Murphy || 1977–1980 |- | Tom Kiernan || 1980–1983 |- | Willie John McBride || 1983–1984 |- | Mick Doyle || 1984–1987 |- | Jim Davidson || 1987–1990 |- | Ciaran Fitzgerald || 1990–1992 |- | Gerry Murphy || 1993–1995 |- | Murray Kidd || 1995–1997 |- | Brian Ashton || 1997–1998 |- | Warren Gatland || 1998–2001 |- | Eddie O’Sullivan || 2001–2008 |- | Michael Bradley || 2008 (voorlopig) |- | Declan Kidney || 2008–2013 |- | Les Kiss || 2013 (voorlopig) |- | Joe Schmidt || 2013–2019 |- | Andy Farrell || sedert 2019 |- | Simon Easterby || 2025 (voorlopig) |} == Toekennings == Wêreldrugby het Ierland een keer as “span van die jaar” benoem (in 2018). == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Ierse nasionale krieketspan]] * [[Ierse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Tom English |title=No Borders: Playing Rugby for Ireland |location=Dublin |publisher=Arena Sport |year=2018 |isbn=978-1-909715-18-9}} * {{en}} {{cite book |author=Edmund van Esbeck |title=Irish Rugby 1874–1999: A History |url=https://www.irishrugby.ie/irfu/history/archived-team-history/ |location=Dublin |publisher=Gill & Macmillan |year=1999 |pages=327—385, 399—406 |isbn=0-7171-2930-6}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Ireland national rugby union team|Ierse nasionale rugbyspan}} * {{en}} [https://www.irishrugby.ie/ Amptelike webwerf van die Ierse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/ireland Ierland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/ireland/ Ierland op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Ierland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] 8r5yx0qheh8e44yuigbblbgbdpw5wb5 0 43346 2921756 2861527 2026-08-03T23:10:00Z Aryan.HK 211319 /* */ 2921756 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Medina Grab des Propheten.JPG|duimnael|links|Die [[Al-Masdjid an-Nabawi|Moskee van die Profeet]] in [[Medina]] omstreeks 1900.]] {{Inligtingskas Persoon | naam = Mohammed | bynaam = | beeld = Mohammad SAV.svg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Die naam Mohammed geskrif met Arabiese kalligrafie. | geboortenaam = Muḥammad ibn `Abd Allāh | geboortedatum = ca. [[29 Augustus]] [[570]]<ref>{{en}} {{cite book|author1=Amir Ali Syed|title=The spirit of Islam; or, The life and teachings of Mohammed|date=1902|publisher=S.K Lahiri & C0.|location=Kolkata|page=8|url=https://ia801407.us.archive.org/8/items/spiritofislamorl00alisrich/spiritofislamorl00alisrich.pdf|chapter=hoofstuk 1}}</ref> | geboorteplek = [[Mekka]] (tans in [[Saoedi-Arabië]]) | dood_datum = [[8 Junie]] [[632]] | sterfteplek = [[Medina]] (tans in Saoedi-Arabië) | ouers = `Abd Allah ibn `Abd al-Muttalib (vader)<br />Aminah (moeder) | titel = | nasionaliteit = [[Arabiere|Arabies]] | beroep = | ander = | bekend = Stigter van [[Islam]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Khadijah bint Khuwaylid (595–619)<br />Sawda bint Zamʿa (619–632)<br />Aisha bint Abi Bakr (619–632)<br />Hafsa bint Umar (624–632)<br />Zaynab bint Khuzayma (625–627)<br />Hind bint Abi Umayya (629–632)<br />Zaynab bint Jahsh (627–632)<br />Juwayriya bint al-Harith (628–632)<br />Ramlah bint Abi Sufyan (628–632)<br />Rayhana bint Zayd (629–631)<br />Safiyya bint Huyayy (629–632)<br />Maymuna bint al-Harith (630–632)<br />Maria al-Qibtiyya (630–632) | kinders = al-Qasim, `Abd-Allah, Ibrahim (seuns)<br />Zainab, Ruqayyah, Umm Kulthoom, Fatimah Zahra (dogters) | webblad = | handtekening = }} {{Ses Islamitiese profete}} [[Lêer:Cave Hira.jpg|duimnael|links|upright|Volgens die Islamitiese geloof het Mohammed die engel die eerste keer in die Hira-grot gesien.]] '''Mohammed''' of '''Moegammad'''<ref group="nota">Die spelling wat in die Afrikaanse Koran gebruik word.</ref> ([[570]] – [[8 Junie]] [[632]]; [[Arabies]]: محمد, ''Muḥammad'', [muħammad]) was ’n religieuse, politieke en militêre leier van [[Mekka]].<ref>{{en}} {{Google books|WgMerGqwcJMC| The Leadership of Muhammad}} deur John Adair</ref><ref>{{en}} {{cite news |last=Lamptey |first=Jerusha |date=5 Oktober 2012 |url=http://www.nytimes.com/roomfordebate/2012/10/04/is-islam-an-obstacle-to-democracy/from-its-earliest-days-islam-respects-plurality |title=From Its Earliest Days, Islam Respects Plurality |work=[[The New York Times]] |accessdate=6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401210150/https://www.nytimes.com/roomfordebate/2012/10/04/is-islam-an-obstacle-to-democracy/from-its-earliest-days-islam-respects-plurality |archive-date=1 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.politicalislam.com/blog/mohammed/ |title=Mohammed |accessdate=6 November 2012 |author=Bill Warner |date=Augustus 2010 |publisher=Political Islam |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307035621/https://www.politicalislam.com/blog/mohammed/ |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het [[Arabië]] onder ’n [[Islam]]itiese regeringsvorm verenig. Die [[Moslem]]s en [[Baha’i]] glo hy is ’n profeet van [[God]]. Die Moslems beskou hom as die hersteller van die onveranderde oorspronklike [[monoteïsme|monoteïstiese]] geloof van [[Adam in Islam|Adam]], [[Noag in Islam|Noag]], [[Abraham in Islam|Abraham]], [[Moses in Islam|Moses]], [[Jesus in Islam|Jesus]] en ander profete.<ref>{{en}} Esposito (1998), bl. 12.</ref><ref>{{en}} Esposito (2002b), bl. 4–5.</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Peters|first=F.E.|title=Islam: A Guide for Jews and Christians|year=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-11553-2|page=9}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |last= Esposito|first= John|title= Islam: The Straight Path (3de uitgawe)|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511234-4|pages=9, 12}}</ref> == Familie == Mohammed se dogter [[Fatimah]] was getroud met [[Ali ibn Abi Talib]]. Hulle seuns, [[Hasan ibn Ali]] en '''[[Husayn ibn Ali]]''', was Mohammed se kleinseuns en word in Islamitiese tradisies as deel van die [[Ahl al-Bayt]] beskou.1 == Lewensloop == Daar is geen bronne uit die tyd van Mohammed waaruit ’n lewensbeskrywing saamgestel kan word nie. Die oudste geskrif wat bekend is, is die Sira van Ibn Ishaq (byna 750); ander lewensbeskrywings is (gedeeltelik) daarop gebaseer. === Jeug === Mohammed is op 29 Augustus 570 n.C.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nndb.com/people/673/000044541/ |title=Prophet Muhammad |publisher=NNDB |accessdate=23 Augustus 2019}}</ref> in die Arabiese stad Mekka gebore; sy geboortedag word op [[Mawlid an-Nabi]] herdenk. Sy vader, wie se naam Abdullah was, het ’n maand voor Mohammed se geboorte gesterf. Sy moeder, Amina, is oorlede toe hy drie jaar oud was, en sy pleegmoeder, ’n [[Bedoeïen]], toe hy ses was. Daarna het sy oupa, Abd al-Muttalib, twee jaar lank vir hom gesorg. Na die afsterwe van sy oupa het sy oom, Abu Talib, vir hom gesorg – ook tydens Mohammed se volwasse lewe. === Profeetskap === In 610, toe Muhammad 40 jaar oud was, het hy na die berg Jabal an-Noer naby Mekka gestap. Volgens die Islamitiese geloof het die [[Gabriël|engel Gabriël]] hom in die Hira-grot op die berg ontmoet. Mohammed het flou geword toe hy die [[engel]] sien omdat hy verstom was oor hoe groot hy was. Die nag toe dit gebeur het, staan bekend as [[Lailat al-'Kadr]], maar die presiese datum is onbekend en word nie eens in die Koran genoem nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Amirul Hadi |title=Islam and state in Sumatra: a study of seventeenth-century Aceh |isbn=978-9004129825 |pages=128}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Marjo Buitelaar |title=Fasting and feasting in Morocco: women's participation in ramzan |isbn=978-0-85496-321-8 |pages=64}}</ref> Hieronder is wat die engel vir Mohammed gesê het: {{aanhaling| ''Lees in die Naam van u Heer, die Skepper –''<br /> ''wat die mens uit ’n bloeddruppel skep.''<br /> ''Lees, want u Heer is die mees Eerbiedwaardige,''<br /> ''wat deur middel van die pen onderrig,''<br /> ''die mens leer wat hy nie geken het nie.''<ref>Dié stelling is in die [[Koran]] (Hoofstuk 96:1 – 5) beskikbaar</ref> }} Toe Mohammed by sy huis en vrou [[Khadijah bint Khuwaylid|Khadijah]] terugkom het hy vir haar alles vertel wat gebeur het. Daarna het hy nuwe openbaringe ontvang en opdrag gekry om die boodskap wat God aan hom gegee het te verkondig. Toe Mohammed die eerste keer preek, was die meeste van Mekka se inwoners, wat destyds nog afgode aanbid het, nie baie ingenome nie. Maar daar was ook mense wat na sy prediking en boodskappe geluister het. Hulle was die eerste volgelinge van die nuwe Islamitiese godsdiens. Leiers van Mekka het Mohammed se aanhangers gestraf en gemartel. Party van die gelowiges is deur die Mekka-leiers die doodstraf opgelê. Mohammed het hierdie dade teengestaan en voortgegaan om Islam te bevorder. == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Hajjah Amina Adil |url=https://books.google.com/books?id=31tscfPF4tkC |title=Muhammad, the Messenger of Islam: His Life & Prophecy |publisher=ISCA |year=2002 |isbn=978-1-930409-11-8}} * {{en}} {{cite encyclopedia |year=2009 |title=Dīn |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |publisher=Oxford University Press |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |author=Anis Ahmad |editor=John L. Esposito |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |archive-date=5 December 2017 |url-access=subscription |url-status=usurped}} * {{en}} {{cite book |author=Shahab Ahmed |url=https://books.google.com/books?id=ZCcuDwAAQBAJ |title=Before Orthodoxy: The Satanic Verses in Early Islam |publisher=Harvard University Press |year=2017 |isbn=978-0-674-04742-6}} * {{en}} {{cite book |author=Muhammed Ibn Ismaiel Al-Bukhari |title=The Translation of the Meanings of Sahih Al-Bukhari: Arabic-English |publisher=Dar-es-Salaam |year=1997 |isbn=978-9960-717-31-9 |translator=Muhammad M. Khan}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Muhammad|Mohammed}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Muhammad|title=Muhammad|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Augustus 2019}} {{Profete van Islam}} {{Normdata}} [[Kategorie:Islamitiese leiers]] [[Kategorie:Profete van Islam]] [[Kategorie:Mense in die 6de eeu]] [[Kategorie:Mense in die 7de eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 570]] [[Kategorie:Sterftes in 632]] m4sa50dfcerfcz7bodl39q38aiha1ao 0 45559 2921788 2887038 2026-08-04T05:37:35Z AbelDionis 206007 2921788 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Trojaanse Oorlog}} [[Beeld:Giovanni Domenico Tipeolo, Procession of the Trojan Horse in Troy, 1760.jpg|duimnael|links|220px|Die [[Trojaanse perd]].]] [[Beeld:J G Trautmann Das brennende Troja.jpg|duimnael|220px|links|Die brandende Troje, ’n olieverfskildery deur Johann Georg Trautmann.]] Die '''Trojaanse Oorlog''' is in die [[Griekse mitologie]] ’n oorlog deur die [[Achajer]]s (Grieke) teen die stad [[Troje]] nadat [[Paris]] van Troje [[Helena van Troje|Helena]] gesteel het van haar man, [[Menelaos]], die koning van [[Sparta]]. Die oorlog is een van die belangrikste gebeure in die Griekse mitologie en word weergegee in talle werke, onder andere die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' deur [[Homeros]]. Die kern van die ''Ilias'' (Boeke II-XXIII) beskryf ’n tydperk van vier dae en twee nagte in die 10de jaar van die dekade lange beleg van Troje; die ''Odussee'' beskryf die terugtog huis toe van een van die helde van die oorlog, [[Odusseus]]. Ander episodes uit die oorlog het materiaal verskaf vir Griekse tragedies en ander werke in die Griekse letterkunde, asook vir Romeinse digters soos [[Vergilius]] en [[Ovidius]]. Die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het geglo Troje was naby die [[Dardanelle]] geleë en dat die Trojaanse Oorlog ’n historiese gebeurtenis in die 13de of 12de eeu&nbsp;v.C. was, maar teen die middel 19de eeu&nbsp;n.C. is beide die stad en die oorlog algemeen as niehistories beskou. In 1868 het die [[Duitsland|Duitse]] [[argeoloog]] Heinrich Schliemann die [[Engeland|Engelse]] amateurargeoloog Frank Calvert ontmoet wat Schliemann oorreed het dat Troje ’n werklike stad was in wat nou Hisarlik in [[Turkye]] is.<ref>{{cite book|last=Bryce|first=Trevor|title=The Trojans and their neighbours|year=2005|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-34959-8|url=https://books.google.com/books?id=XZelJgdu9mkC&q=Schliemann+credit+Calvert&pg=PA37|page=37}}</ref> Op grond van uitgrawings wat Schliemann en ander gedoen het, word dit nou deur die meeste geleerdes aanvaar.<ref>{{cite web | last = Rutter | first = Jeremy B. | title = Troy VII and the Historicity of the Trojan War | url = http://projectsx.dartmouth.edu/classics/history/bronze_age/lessons/les/27.html | access-date = 2007-07-23 | archive-date = 2006-07-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060722002843/http://projectsx.dartmouth.edu/classics/history/bronze_age/lessons/les/27.html | url-status = dead }}</ref> Of daar enige historiese feite in die verhaal van die Trojaanse Oorlog is, word steeds oor gedebatteer. Baie geleerdes glo dit het ’n historiese kern, maar dit kan bloot beteken die Homeriese stories is ’n vermenging van verskeie verhale van oorwinnings en ekspedisies deur [[Miceense Griekeland|Miceense Grieke]] in die [[Bronstydperk]]. Dié wat glo die stories handel oor ’n werklike historiese konflik, meen gewoonlik dit dateer van die 12de of 11de eeu&nbsp;v.C. Die datums wat verkies word, is dié wat deur [[Eratostenes]] aangegee word: 1194-1184&nbsp;v.C., wat rofweg ooreenstem met argeologiese bewyse van ’n katastrofiese brand wat [[Troje#Troje VII|Troje VII]] verwoes het<ref>Wood (1985: 116–118)</ref> en die einde van die Laat Bronstydperk. ==Bronne== [[Beeld:P. Oxy. 20.jpg|thumb|links|180px|Fragmente uit die tweede boek van die ''Ilias''.]] Die gebeure van die Trojaanse Oorlog word aangetref in baie Griekse [[letterkunde|letterkundige]] werke en word uitgebeeld op talle Griekse [[kuns]]werke. Daar is geen enkele, gesaghebbende bron wat die hele verhaal vertel nie. Dit is eerder saamgestel uit ’n verskeidenheid bronne, waarvan sommige teenstrydige weergawes bevat. Die belangrikste letterkundige bronne is die twee epiese gedigte wat tradisioneel aan [[Homeros]] toegeskryf word, die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'', wat iewers tussen die 9de en die 6de eeu&nbsp;v.C. saamgestel is.<ref>Wood (1985: 19)</ref> Elke gedig handel oor net ’n deel van die oorlog. Die ''Ilias'' dek ’n kort tydperk in die laaste jaar van die beleg van Troje, terwyl die ''Odussee'' handel oor Odusseus se terugkeer na sy tuiste ná die verwoesting van Troje; dit bevat verskeie terugflitse oor spesifieke gebeure in die oorlog. Ander dele van die Trojaanse Oorlog word vertel in die gedigte van die [[Epiese Siklus]]. Hoewel net fragmente van die gedigte bewaar gebly het, is die inhoud daarvan bekend uit ’n opsomming in [[Eutuchios Proklos|Proklos]] se ''Chrestomatie''. Dit is onbekend wie die Epiese Siklus geskryf het. Daar word algemeen geglo die gedigte is in die 7de en 6de eeu&nbsp;v.C. geskryf, ná die samestelling van die Homeriese gedigte, maar daar word algemeen aanvaar hulle is op vroeëre tradisies geskoei.<ref>Burgess, pp. 10–12; cf. W. Kullmann (1960), ''Die Quellen der Ilias''.</ref> Beide die Homeriese gedigte en die Epiese Siklus se oorsprong is mondelinge tradisie. Selfs nadat hierdie gedigte geskryf is, is die mites van die Trojaanse Oorlog mondelings oorgedra in baie [[genre]]s van die digkuns en deur niepoëtiese oorlewerings. Gebeure en besonderhede wat eers in die werk van latere skrywers voorkom, is mondelings oorgedra en kan so oud soos die Homeriese gedigte wees. Visuele kuns, soos geverfde vase, is nog ’n medium waarin die mites van die oorlog gesirkuleer is.<ref>Burgess, pp. 3–4.</ref> In latere tydperke het [[dramaturg]]e, [[Historikus|historici]] en ander intellektuele werke geskryf wat deur die Trojaanse Oorlog geïnspireer is. Die drie groot tragedieskrywers van [[Athene]] – [[Aischulos]], [[Sophokles]] en [[Euripides]] – het verskeie dramas geskryf wat episodes van die oorlog uitbeeld. Onder [[Romeinse Ryk|Romeinse]] skrywers was die belangrikstes die 1ste-eeuse digter [[Vergilius]]; in Boek 2 van sy ''[[Eneïde]]'' vertel [[Eneas]] van die verwoesting van Troje. ==Legende== Volgens legende het die oorlog ontstaan uit ’n rusie tussen die godinne [[Hera]], [[Atena]] en [[Afrodite]] nadat [[Eris (mitologie)|Eris]], die godin van twis en onenigheid, aan hulle ’n appel gegee het met die boodskap "vir die mooiste een". [[Zeus]] het die godinne na Paris van Troje gestuur, en hy het beslis Afrodite, as die "mooiste een", moet die appel kry. In ruil daarvoor het Afrodite gesorg dat Helena, die pragtigste van alle vroue en die vrou van [[Menelaos]] van [[Sparta]], op Paris verlief raak. Paris het Sparta saam met haar verlaat en teruggekeer na Troje. Menelaos se broer, [[Agamemnon]], koning van die [[Micene]], het ’n ekspedisie van Achajers na Troje gelei en die stad vir 10 jaar beleër weens Paris se belediging. Ná die dood van baie helde, onder andere die Achajers [[Achilles]] en [[Alias die Grote|Alias]] en die Trojane [[Hektor]] en Paris, het die stad geval met die inval in die [[Trojaanse perd]]. Die Achajers het die Trojane vermoor (buiten ’n paar vroue en kinders wat hulle gehou en as slawe verkoop het) en die tempels verwoes, en hulle so die wraak van die gode op die hals gehaal. Min van die Achajers het veilig teruggekeer huis toe en baie het kolonies op verafgeleë plekke gestig. Die Romeine het later hulle oorsprong teruggespeur na [[Eneas]], Afrodite se seun en een van die Trojane, wat glo die oorlewende Trojane na die hedendaagse [[Italië]] gelei het. Die volgende opsomming van die Trojaanse Oorlog is volgens die volgorde van gebeure in Proklos se opsomming, asook die ''Ilias'', ''Odussee'' en ''Eneïde''. Dit is aangevul met besonderhede deur ander skrywers. ===Oorsaak van die oorlog=== [[Beeld:Polyxena_Sarcophagus_Now_in_Troy_Museum_7938.jpg|thumb|220px|Poluksena se sarkofaag in die Troje-museum.]] [[Beeld:Musicians_Troy_Museum_9994.jpg|thumb|220px |Musiekfigure van klei in die Troje-museum.]] ====Zeus se plan==== Volgens die Griekse mitologie het Zeus koning van die gode geword deur sy pa, [[Kronos]], omver te werp; Kronos het weer sý pa, [[Uranos]] (Uranus), omvergewerp. Zeus was nie getrou aan sy vrou en suster, [[Hera]], nie en het baie verhoudings gehad waaruit baie kinders gebore is. Omdat Zeus geglo het daar is te veel mense wat die aarde bewoon, het hy ’n visie gehad van [[Momos]]<ref>Scholium oor Homeros A.5.</ref> of [[Temis]]<ref>Plato, ''Republic'' 2,379e.</ref> wat die Trojaanse Oorlog gebruik om die mense op aarde minder te maak, veral sy halfgoddelike afstammelinge.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.1, Hesiodos-fragment 204,95ff.</ref> Dit word ondersteun deur [[Hesiodos]] se weergawe:<blockquote>Nou was al die gode deur twis verdeel; want op presies dié tyd het Zeus, wat van hoog af donder, wonderlike planne beraam, selfs om storms en orkane oor die hele aarde los te laat, en hy was haastig om ’n totale einde te maak aan sterflike mense; hy het verklaar dat hy die lewe van die halfgode sou vernietig, dat die kinders van die gode nie moet paar met armsalige sterflikes nie, want hy het hulle lot met sy eie oë gesien; maar dat die geseënde gode van toe af, nes voorheen, hulle lewe en woonplekke afsonderlik van mense moes hou. Maar dié wat uit beide onsterflikes en mense gebore is, het Zeus waarlik ’n geswoeg en verdriet op verdriet toegewens.<ref>''Berlin Papyri, No. 9739''; Hesiodos. ''Catalogue of Women Fragment'' ''68.'' Vertaal deur Evelyn-White, H.G. Loeb Classical Library Volume 57. Londen: William Heinemann, 1914</ref></blockquote> ====Paris se beslissing==== [[Beeld:Enrique Simonet - El Juicio de Paris - 1904.jpg|thumb|220px|''Paris se beslissing'' (1904), deur Enrique Simonet.]] Zeus het by óf [[Temis]]<ref>Apollonius Rhodius 4.757.</ref> óf [[Prometeus]] gehoor dat hy, nes sy pa, Kronos, deur een van sy seuns omvergewerp sou word. Volgens nog ’n profesie sou ’n seun van die seenimf [[Tetis (mitologie)|Tetis]], op wie Zeus verlief geraak het nadat hy haar aan die Griekse kus gesien het, groter word as sy pa.<ref>Scholiast oor Homeros se ''Ilias''; Hyginus, ''Fabulae'' 54; Ovidius, ''Metamorfoses'' 11.217.</ref> Moontlik om dié redes<ref>Apollodorus, ''Library'' 3.168.</ref> het Zeus opdrag gegee dat Tetis met ’n ouerige sterflike koning, [[Peleus]], trou.<ref>Pindar, ''Nemean'' 5 ep2; Pindar, ''Isthmian'' 8 str3–str5.</ref> Of miskien wou Tetis Hera, wat haar grootgemaak het, behaag.<ref>Hesiodos, ''Catalogue of Women'' fr. 57; ''Cypria'' fr. 4.</ref> Al die gode is na Peleus en Tetis se troue genooi en hulle het baie presente gebring.<ref>Photius, ''Myrobiblion'' 190.</ref> Zeus het egter opdrag gegee dat [[Hermes]] vir Eris, die godin van onenigheid, by die deur wegwys.<ref>P.Oxy. 56, 3829 (L. Koppel, 1989)</ref> Sy was beledig en het ’n geskenk van die deur af gegooi:<ref name="Hyginus, Fabulae 92">Hyginus, ''Fabulae'' 92.</ref> ’n goue appel met die boodskap "vir die mooiste een".<ref>Apollodorus ''Epitome'' E.3.2</ref> Hera, Atena en Afrodite wou al drie die appel hê. ’n Rusie het ontstaan en nie een van die gode teenwoordig wou een uitsonder en die ander twee kwaad maak nie. Eindelik het Zeus aan Hermes opdrag gegee om die drie godinne na Paris, ’n prins van Troje, te neem. Dié is, onbewus van sy koninklike herkoms, as ’n skaapwagter in Berg Ida grootgemaak<ref>Pausanias, 15.9.5.</ref> weens ’n profesie dat hy die ondergang van Troje sou bewerkstellig.<ref>Euripides ''Andromage'' 298; Div. i. 21; Apollodorus, ''Library'' 3.12.5.</ref> Nadat die drie godinne in die fontein van Ida gebad het, het hulle nakend voor hom verskyn – óf om sy guns te probeer wen óf op versoek van Paris. Paris kon nie besluit wie die mooiste is nie, en die godinne het hom probeer omkoop. Atena het hom wysheid en die vermoëns van die grootste vegters aangebied; Hera het hom politieke mag en beheer oor die hele [[Klein-Asië|Asië]] aangebied; en Afrodite het hom die liefde van die beeldskoonste vrou in die wêreld, Helena van Sparta, aangebied. Paris het in Afrodite se guns beslis en die appel aan haar toegeken. Ná verskeie avonture het Paris na Troje teruggekeer, waar sy koninklike familie hom erken het. [[Beeld:Hydria Achilles weapons Louvre E869.jpg|thumb|links|220px|Tetis gee aan haar seun Achilles wapens wat deur [[Hefaistos]] gemaak is, 575-550 v.C.]] Peleus en Tetis het ’n seun gehad en hom [[Achilles]] genoem. Daar is voorspel dat hy óf van ouderdom sou doodgaan ná ’n onopwindende lewe óf jonk op die slagveld sou sterf en deur poësie onsterflik word.<ref>Homer Iliad I.410</ref> Toe Achilles nege jaar oud was, het [[Kalchas]] voorspel dat Troje nooit weer sonder sy hulp sou val nie.<ref name="Apollodorus, Library 3.13.8">Apollodorus, ''Library'' 3.13.8.</ref> Volgens ’n paar bronne het Tetis Achilles onsterflik probeer maak toe hy klein was. Sommige beweer sy het hom elke nag oor ’n vuur gehou om sy sterflike dele weg te brand en hom bedags met ambrosia (godespys) gesmeer, maar Peleus het daarvan uitgevind en dit stopgesit.<ref>Apollonius Rhodius [http://www.sacred-texts.com/cla/argo/argo49.htm#4.865-884 4.869–879]; Apollodorus, ''Library'' [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+3.13.6 3.13.6].</ref> Volgens sommige weergawes het Tetis al ’n paar seuns op dié manier doodgemaak, en Peleus se tussenkoms het dus Achilles se lewe gered.<ref>Frazer on Apollodorus, ''Library'' [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+3.13.6 3.13.6].</ref> Ander bronne beweer Tetis het Achilles gebad in die rivier [[Styx]], wat na die [[Hades|onderwêreld]] loop, en hom so onkwesbaar gemaak wanneer die water aan hom raak.<ref>Alluded to in Statius, ''Achilleid'' [http://www.thelatinlibrary.com/statius/achilleid1.shtml 1.269–270].</ref> Omdat sy hom aan sy hak (hiel) vasgehou het, het sy hak nie onder water gekom nie en het dit dus sterflik en kwesbaar gebly (vandaar die uitdrukking "Achilleshiel" vir ’n kwesbare plek of swakheid). Toe hy volwasse was, was hy die grootste van al die sterflike vegters. Ná Kalchas se profesie het Tetis Achilles in Skuros aan die hof van koning Lukomedes weggesteek, waar hy as ’n meisie vermom is.<ref>Hyginus, ''Fabulae'' 96.</ref> Op ’n kritieke punt in die oorlog het sy haar seun gehelp deur vir hom wapens te gee wat deur die god [[Hefaistos]] gemaak is. ====Paris en Helena se weglopery==== Die beeldskoonste vrou in die wêreld was Helena, een van die dogters van [[Tindareos]], koning van [[Sparta]]. Haar ma was [[Leda (mitologie)|Leda]], wat óf deur Zeus verkrag óf in die vorm van ’n swaan deur Zeus verlei is.<ref>Apollodorus 3.10.7.</ref> Weergawes verskil oor watter van Leda se vier kinders, twee tweelinge, deur Zeus en watter deur Tindareos verwek is. Helena word egter gewoonlik as die dogter van Zeus beskou,<ref>Pausanias 1.33.1; Apollodorus, ''Library'' 3.10.7.</ref> en soms is Nemesis haar ma.<ref>Apollodorus, ''Library'' 3.10.5; Hyginus, ''Fabulae'' 77.</ref> Helena het baie vryers gehad, maar haar pa wou nie een kies nie uit vrees dat die ander wraak sou neem. [[Beeld:Rape of Helen by Francesco Primaticcio.jpg|thumb|240px|''Die Ontvoering van Helena'' (1530-'39), deur Francesco Primaticcio, met Afrodite wat aanwysings gee.]] Eindelik het een van die vryers, [[Odusseus]], ’n plan voorgestel om die dilemma op te los. In ruil vir Tindareos se steun vir sy eie huweliksaansoek aan [[Penelope]],<ref>Apollodorus, ''Library'' 3.10.9.</ref> het hy voorgestel Tindareos vra al Helena sy vryers om te belowe hulle sal Helena se huwelik verdedig, maak nie saak wie hy kies nie. Die vryers het dit toe gedoen en ’n eed afgelê op die afgesnyde dele van ’n perd, al was almal nie ewe gelukkig daaroor nie.<ref>Pausanias 3.20.9.</ref> Tindareos het [[Menelaos]] gekies. Dit was ’n politieke keuse, want Menelaos het mag en geld gehad. Hy het nie self om haar hand meegeding nie, maar sy broer Agamemnon in sy plek gestuur. Hy het aan Afrodite ’n offerande van 100 osse belowe, maar daarvan vergeet en hom so die wrewel van Afrodite op die hals gehaal.<ref>Ptolemy Hephaestion, ''New History'' 4 (as summarized in Photius, ''Myriobiblon'' 190).</ref> Menelaos het Tindareos se troon van Sparta geërf met Helena as sy koningin toe haar broers, [[Kastor en Polluks]], gode word<ref>Pindar, ''Pythian'' 11 ep4; Apollodorus, ''Library'' 3.11.15.</ref> en Agamemnon met Helena se suster, Klitemnestra, trou en die troon van Micene terugneem.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 2.15.</ref> Paris, onder die dekmantel van ’n sogenaamde diplomatieke sending, het Sparta toe gegaan om Helena te gaan haal en na Troje te neem. Voordat Helena kon opkyk om te sien wie die paleis binnekom, het [[Eros (mitologie)|Eros]], ook bekend as [[Kupido]], haar met ’n pyl geskiet en toe sy Paris sien, het sy op hom verlief geraak, nes Afrodite belowe het. Menelaos was in dié tyd in [[Kreta]]<ref name=PC1>Proclus Chrestomathy 1</ref> om sy oom te begrawe.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.3.</ref> Paris se ontvoering van Helena het verskeie presedente gehad. [[Io (mitologie)|Io]] is van Micene af geneem en [[Europa (mitologie)|Europa]] van [[Fenisië]] af, [[Jason (mitologie)|Jason]] het [[Medea]] van [[Kolchis]] af geneem<ref>Herodotos, ''Histories'' 1.2.</ref> en [[Herakles]] het die Trojaanse prinses [[Hesione]] geneem.<ref>Apollodorus, ''Library'' 3.12.7.</ref> Volgens Herodotos het dit Paris aangespoor om vir hom ’n vrou van Griekeland te steel en hy het geen vergelding verwag nie, omdat daar geen vergelding in die ander gevalle was nie.<ref>Herodotos, 1.3.1.</ref> ===Eerste samekoms van Achaïese magte=== Volgens Homeros het Menelaos en sy bondgenoot Odusseus na Troje gereis, maar kon Helena nie deur middel van diplomatieke pogings terugkry nie.<ref>Il. 3.205-6; 11.139</ref> Menelaos het Agamemnon toe gevra om sy eed gestand te doen om, as een van Helena se vryers, haar huwelik te verdedig ongeag watter vryer as haar man gekies word. Agamemnon het ingestem en gesante na al die Achaïese konings en prinse gestuur en hulle gevra om hulle eed na te kom en Helena terug te kry.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.6.</ref> ====Odusseus en Achilles==== [[Beeld:Jan de Bray, Achilles wśród córek Likomedesa (Owidiusz, Metamorfozy).jpg|thumb|220px|''Die ontdekking van Achilles tussen die dogters van Likomedes'' (1664), deur Jan de Bray.]] Sedert Menelaos se troue het Odusseus met Penelope getrou en hulle het ’n seun, Telemachos, gehad. In ’n poging om die oorlog te vermy het Odusseus gemaak of hy waansinnig is en sout in sy landerye gesaai. [[Palamedes]] het hom uitoorlê deur Telemachos, toe ’n baba, in die ploeg se pad neer te lê. Odusseus het uitgedraai om nie sy seun dood te maak nie. Palamedes het so bewys Odusseus is nie waansinnig nie en hom gedwing om aan die oorlog deel te neem.<ref name=PC1/><ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.7.</ref> By Skuros het Achilles ’n verhouding gehad met die koning se dogter Deidamia, en hulle het ’n kind, Neoptolemos, gehad.<ref name=statius>Statius, ''Achilleid'' 1.25</ref> Odusseus, Alias en Feniks het Achilles gaan haal. Achilles se ma het hom egter as ’n vrou vermom sodat hy nie oorlog toe hoef te gaan nie. Die drie mans het hom egter gefnuik deur ’n horing te blaas, en Achilles het homself onthul deur ’n spies te gryp om teen die oortreders te veg, eerder as om te vlug.<ref name="Apollodorus, Library 3.13.8"/> ====Eerste samekoms by Aulis==== Die Achaïese magte het die eerste keer by Aulis byeengekom. Al die voormalige vryers van Helena het hulle magte gestuur. Die koning van Kreta, Idomeneos, was bereid om Kreta se afdeling aan te voer in die oorlog, maar net as ’n medebevelvoerder. Dit is toegestaan.<ref>Philostratus, ''Heroicus'' 7.</ref> Die laaste bevelvoerder wat opgedaag het, was Achilles, wat toe 15 jaar oud was. Ná ’n offerande aan [[Apollo]] het ’n [[slang]] van die altaar na ’n [[boom]] daar naby geseil. Dit het ’n mossie en haar nege kleintjies opgevreet en toe in klip verander. Kalchas het dit vertolk as ’n teken dat Troje in die 10de jaar van die oorlog sou val.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.15.</ref> ====Telefos==== Toe die Achajers na die oorlog vertrek, het hulle nie die pad na Troje geken nie en per ongeluk in Misië geland waar koning Telefos, die seun van Herakles, regeer het.<ref>Pausanias, 1.4.6.</ref> In die geveg wat uitgebreek het, het Achilles Telefos gewond.<ref>Pindar, ''Isthmian'' 8.</ref> Omdat die wond nie gesond geword het nie, het Telefos ’n [[orakel]] se raad gevra. Die orakel het toe gesê die wond sal genees. Die Achaïese vloot het toe verder gevaar, maar is deur ’n storm uitmekaargedryf. Achilles het in Skuros geland en met Deidamia getrou. ’n Nuwe samekoms is gereël, weer in Aulis.<ref name=PC1/> Telefos is na Aulis en het óf hom as ’n bedelaar voorgedoen en Agamemnon gevra om sy wond te genees<ref name="Apollodorus, Epitome 3.20">Apollodorus, ''Epitome'' 3.20.</ref> óf Orestos gevange geneem en as gyselaar aangehou, en geëis dat die wond genees word.<ref>Aeschylus fragment 405–410</ref> Achilles het geweier en beweer hy het geen mediese kennis nie. Odusseus het geredeneer die spies wat die wond veroorsaak het, moes dit kon genees. Stukkies van die spies is afgeskraap en op die wond geplaas, en Telefos is genees.<ref>Pliny, ''Natural History'' 24.42, 34.152.</ref> Telefos het toe die pad na Troje aan die Achajers verduidelik.<ref name="Apollodorus, Epitome 3.20"/> Sommige geleerdes beskou die ekspedisie teen Telefos as afgelei uit die hoofverhaal oor die Trojaanse Oorlog. Dit word egter deur ander beskou as deel van die vooraf-avonture van die gebeure en temas van die hoofverhaal en dus as deel van die verhaal.<ref>Davies, esp. pp. 8, 10.</ref> ===Die tweede samekoms=== Agt jaar nadat die storm hulle uiteengedryf het,<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.19.</ref> was die vloot van meer as 1&nbsp;000 skepe weer bymekaar. Toe hulle almal weer in Aulis was, het die wind egter gaan lê. Die profeet Kalchas het beweer die godin [[Artemis]] straf Agamemnon omdat hy ’n heilige bok doodgemaak en gespog het hy is ’n beter jagter as sy.<ref name=PC1/> Die enigste manier om haar te paai, sou wees om Ifigenia, wat die dogter van óf Agamemnon en Klitemnestra<ref>Filodemos, ''On Piety''.</ref> óf Helena en Teseus was, te offer.<ref>Antoninus Liberalis, ''Metamorphoses'' 27.</ref> Agamemnon het geweier en die ander aanvoerders het gedreig om Palamedes bevelvoerder van die ekspedisie te maak.<ref>Ptolemy Hephaestion, ''New History'' 5 (as summarized in Photius, ''Myriobiblon'' 190).</ref> Volgens sommige weergawes het Agamemnon ingestem en Ifigenia geoffer, maar ander beweer hy het ’n bok in haar plek geoffer of dat Artemis die meisie jammer gekry en ’n lam in haar plek gesit het.<ref name=PC1/> Die Achaïese magte word in besonderhede beskryf in die "Katalogus van Skepe" in die tweede boek van die ''Ilias''. Dit dui daarop dat daar ’n totale mag van 70&nbsp;000 tot 130&nbsp;000 soldate was. Dié boek lys ook die Trojaanse bondgenote. ===Nege jaar van oorlog=== ====Aankoms==== Kalchas het voorspel dat die eerste Achajer wat sy voete op die grond plaas nadat hy van ’n skip afgeklim het, die eerste een sal wees wat sterf.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.29.</ref> Almal was dus huiwerig om te land. Eindelik het Protesilaos, leier van die Filake, eerste geland.<ref>Pausanias 4.2.7.</ref> Odusseus het hom uitoorlê deur sy eie skild op die grond te gooi en daarop te staan. Hy was dus die eerste een wat van sy skip afgespring het, maar nie wat op Trojaanse grond getrap het nie. Protesilaos is in ’n geveg deur Hektor doodgemaak. Sy broer Podarkes het toe die bevel oorgeneem. In die tweede golf gevegte het Achilles Kuknos, seun van [[Poseidon]], doodgemaak. Die Trojane het daarna na die veiligheid van die mure van hul stad gevlug.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.31.</ref> Die Grieke kon nie deurdring nie; die mure was so sterk dat die legendes vertel hulle is deur Poseidon en Apollo gebou.<ref>{{Cite web|url=https://www.ancient.eu/troy/|title=Troy|last=Cartwright|first=Mark|date=2 Augustus 2012|website=Ancient History Encyclopedia}}</ref> ====Achilles en Alias se veldtogte==== [[Beeld:Achilles Briseis MAN Napoli Inv9105 n01.jpg|thumb|200px|Achilles lewer Briseïs uit aan Agamemnon, fresko in [[Pompeji]] uit die 1ste eeu n.C.]] Die Achajers het Troje vir nege jaar beleër. Oor dié deel van die oorlog word die minste gesê in bronne wat bewaar gebly het, want die meeste inligting gaan oor die laaste jaar. Ná die aanvanklike landing het die hele leër eers weer in die 10de jaar byeengekom. Hulle het strooptogte op die Trojaanse bondgenote uitgevoer en tyd deurgebring om die grond van die Thraciese skiereiland te bewerk.<ref>Thukudides 1.11.</ref> Troje is nooit heeltemal omsingel nie en die stad het dus kontak behou met die binneste deel van [[Klein-Asië]]. Versterkings het tot aan die einde bly inkom. Die Achajers het net die ingang tot die Dardanelle beheer, en Troje en sy bondgenote het die kortste punt by Abidos en Sestos beheer en met bondgenote in [[Europa]] gekommunikeer.<ref name=PK>Papademetriou Konstantinos, "Τα όπλα του Τρωϊκού Πολέμου" ("The weapons of the Trojan War"), Panzer Magazine uitg. 14, Junie-Julie 2004, Athene.</ref> Van die Achajers was Achilles en Alias die aktiefste; hulle het aparte leërs aangevoer en strooptogte op die Trojaanse grondgebied uitgevoer. Volgens Homeros het Achilles 11 stede en 12 eilande verower.<ref>''Ilias'' I.328</ref> Volgens Apollodorus het hy die land van Eneas in die Troas-streek binnegeval en sy beeste gesteel.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 3.32.</ref> Hy het ook Lirnassos, Pedasos en baie van die buurstede verower en Troilos, die jong seun van [[Priamos]], doodgemaak; daar is vertel as Troilos 20 sou word, sou Troje nooit val nie. Nog plekke wat hy verower het, was [[Lesbos]], Fokaia, Kolofon, Smirna, Klazomenai, Kime en Tinos. Onder die oorlogsbuit in die stede wat hy verower het, was Briseïs van Lirnessos, wat aan hom toegeken is, en Chruseïs van Thebes, wat aan Agamemnon toegeken is.<ref name=PC1/> Achilles het ook Likaon, seun van Priamos,<ref>Apollodorus, ''Library'' 3.12.5.</ref> gevange geneem terwyl hy in sy pa se boorde gewerk het. Patroklos het hom as ’n slaaf in [[Lemnos]] verkoop,<ref name=PC1/> waar hy deur Eetion van Imbros gekoop en teruggebring is na Troje. Net 12 dae later het Achilles hom doodgemaak ná die dood van Patroklos.<ref>Homeros, ''Ilias'' Φ 35–155.</ref> Alias het die Thraciese skiereiland, waaroor koning Polimestor, ’n skoonseun van Priamos, regeer het, verwoes. Polimestor het Polidoros, een van Priamos se kinders oor wie hy toesig gehad het, uitgelewer. Alias het daarna die dorp van die Frigiese koning Teleutas aangeval, hom doodgemaak en sy dogter Tekmessa geneem.<ref>Dictis Cretensis ii. 18; Sophokles, ''Ajax'' 210.</ref> ====Dood van Palamedes==== Odusseus is na Thracië gestuur om graan te gaan haal, maar het met leë hande teruggekeer. Toe Palamedes hom berispe, het Odusseus hom uitgedaag om beter te doen. Palamedes het daarna met ’n skipvrag graan teruggekom.<ref>Servius, Scholium oor Vergilius se Eneïde 2.81</ref> Odusseus het Palamedes nog nooit vergewe dat hy sy seun se lewe in gevaar gestel het nie. Hy het besluit om wraak te neem.<ref>Volgens ander weergawes het Odusseus saam met ander kapteins, onder wie Agamemnon, saamgesweer teen Palamedes, omdat hulle jaloers op sy prestasies was. Sien Simpson, ''Gods & Heroes of the Greeks: The Library of Apollodorus'', p. 251.</ref> ’n Inkriminerende brief van Priamos aan Palamedes is vervals en is saam met goud in Palamedes se woonkwartier weggesteek. Die brief en goud is "ontdek" en Agamemnon het Palamedes laat stenig vir sy verraad. Palamedes se pa, Nauplios, het na die Troas geseil en geregtigheid gevra, maar dit is geweier. Uit wraak het Nauplios deur die Achaïese koninkryke gereis en aan die konings se vroue vertel hulle bring Trojaanse byvroue terug om die vroue se plekke in te neem. Baie van die Griekse vroue is oorreed om hulle mans te verkul. Die belangrikste was Agamemnon se vrou, Klitemnestra, wat deur Aigistos, seun van Tiëstes, verlei is.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 6.9.</ref> ====Muitery==== Na aan die einde van die negende jaar sedert die landing het die Achaïese leër teen hulle leiers in opstand gekom omdat hulle moeg geveg was en daar te min voorraad was. Hulle het geëis om terug te gaan huis toe, maar Achilles het hulle gedwing om te bly.<ref name=PC1/> Volgens Apollodorus het Agamemnon die Wynbouers, die dogters van Anios, seun van Apollo, gaan haal om die voorraad aan te vul. Hulle kon [[wyn]] skep deur aanraking, asook koring en olie uit die aarde.<ref>Apollodorus, Epitome 3.10</ref> ===Die ''Ilias''=== [[Beeld:Chryses Agamemnon Louvre K1.jpg|thumb|Chruses pleit by Agamemnon om sy dogter terug te kry (360-350 v.C.).]] Chruses, ’n priester van Apollo en pa van Chruseïs, het na Agamemnon gekom en hom gevra om sy dogter terug te gee. Agamemnon het geweier en Chruses beledig. Dié het tot Apollo gebid om sy slegte behandeling te wreek. Apollo was woedend en het ’n pes onder die Achajers laat uitbreek. Agamemnon moes Chruseïs noodgedwonge teruggee om die pes te beindig, en het Achilles se byvrou Briseïs vir hom geneem. Woedend het Achilles besluit om nie verder te veg nie. Hy het sy ma, Tetis, gevra om met Zeus te praat en die god het ingestem dat die Trojane sukses behaal in die afwesigheid van Achilles, die Achajers se beste vegter. Ná Achilles se onttrekking was die Achajers aanvanklik suksesvol. Albei leërs het vir die eerste keer sedert die landing saamgekom. Menelaos en Paris het ’n [[tweegeveg]] gehad, wat geëindig het toe Afrodite die verslane Paris van die veld af neem. Met die wapenstilstand verbreek, het die leërs weer begin veg. [[Diomedes]] het groot aansien onder die Achajers behaal nadat hy die Trojaanse held Pandaros doodgemaak het, en amper ook vir Eneas, wat net deur sy ma, Afrodite, gered is. Met die hulp van Atena het Diomedes toe die gode Afrodite en [[Ares]] gewond. Gedurende die volgende paar dae het die Trojane egter die Achajers na hulle kamp teruggedryf en is by die kamp deur Poseidon voorgekeer. Met Zeus se hulp het die Trojane die volgende dag die Achaïese kamp binnegeval en was op die punt om die Achaïese skepe aan die brand te steek. ’n Vroeëre versoek dat Achilles terugkom, is verwerp, maar nadat Hektor Protesilaos se skip afgebrand het, is Patroklos toegelaat om Achilles se wapenuitrusting te dra en die leër aan te voer. Patroklos het die Trojane heelpad na die mure van Troje teruggedryf en net Apollo se tussenkoms het gekeer dat hy die stad bestorm. Patroklos is toe deur Hektor doodgemaak en dié het Achilles se wapentuig van sy lyk afgehaal. [[Beeld:Triumph of Achilles in Corfu Achilleion.jpg|thumb|links|280px|Die triomfantelike Achilles sleep Hektor se liggaam om Troje, fresko.]] Achilles, wat buite homself van hartseer was oor Patroklos se dood, het gesweer om sy dood te wreek. Daar word gedebatteer oor die presiese aard van Achilles se verhouding met Patroklos. Hoewel hulle baie na aan mekaar was, het Homeros hulle nooit eksplisiet minnaars genoem nie.<ref name= "Fox 2011">{{cite book |title= The Tribal Imagination: Civilization and the Savage Mind |last= Fox |first= Robin |year= 2011 |publisher= Harvard University Press |isbn=9780674060944 |page= [https://books.google.com/books?id=YCxy_4Bt1F0C&pg=PA223 223]}}</ref> Tog word hulle so uitgebeeld in die argaïese en die klassieke tydperk van die Griekse letterkunde, veral in die werk van [[Aischulos]], [[Aischines]] en [[Plato]].<ref>[https://books.google.com/books?id=WTRoAgAAQBAJ&lpg=PA227&ots=F1TvWJPs7H&dq=aeschylus%20achilles%20trilogy%20erastes&hl=el&pg=PA227#v=onepage&q=aeschylus%20achilles%20trilogy%20erastes&f=false Achilles in Love: Intertextual Studies]</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Aeschin.+1+133&redirect=true | title=Aeschines, Against Timarchus, section 133}}.</ref> Achilles het met Agamemnon versoen geraak en Briseïs teruggekry sonder dat Agamemnon aan haar geraak het. Hy het ’n nuwe stel wapens gekry wat deur die god Hefaistos gemaak is en na die slagveld teruggekeer. Hy het baie Trojane doodgemaak en amper ook vir Eneas, wat deur Poseidon gered is. Achilles het teen die riviergod Skamandros baklei en ’n geveg tussen die gode het uitgebreek. Die Trojaanse leër het na die stad teruggekeer, maar Hektor het buite die mure gebly omdat Atena hom om die bos gelei het. Achilles het Hektor doodgemaak en sy lyk daarna agter sy strydwa aan getrek. Hy het geweier om dit aan die Trojane terug te gee sodat hulle hom kon begrawe. Die Achajers het toe begrafnisspele vir Patroklos gehou. Daarna het Priamos na Achilles se tent gegaan en gevra dat Achilles Hektor se lyk teruggee. Die leërs het ’n tydelike wapenstilstand gesluit sodat die gesneuweldes begrawe kon word. Die ''Ilias'' eindig met die begrafnis van Hektor. ===Ná die ''Ilias''=== ====Pentesileia en die dood van Achilles==== [[Beeld:Akhilleus Penthesileia Staatliche Antikensammlungen 2688.jpg|thumb|230px|Achilles maak die Amasone Pentesileia dood.]] Kort ná Hektor se begrafnis het [[Pentesileia]], koningin van die [[Amasone (mitologie)|Amasones]], saam met haar vegters daar aangekom.<ref>Scholiast on Homeros, ''Ilias''. xxiv. 804.</ref> Pentesileia, die dogter van Otrere en Ares, het haar suster, Hippolute, per ongeluk doodgemaak. Sy is deur Priamos van dié daad gereinig<ref>Quintus of Smyrna, ''Posthomerica'' i.18 ff.</ref> en in ruil daarvoor het sy vir hom geveg, en sy het baie Achajers doodgemaak.<ref name=AE51>Apollodorus, ''Epitome'' 5.1.</ref> In ’n ander weergawe van die legende het Achilles Pentesileia doodgemaak<ref name=PC2A>Proclus, ''Chrestomathy'' 2, ''Aethiopis''.</ref> en ná haar dood op haar skoonheid verlief geraak. Tersites, ’n eenvoudige Achajer, het Achilles oor sy liefde gespot<ref name=AE51/> en Pentesileia se oë uitgesteek.<ref>Tzetzes, ''Scholiast on Lycophron'' 999.</ref> Achilles het hom vermoor en ná ’n twis na Lesbos geseil, waar hy deur Odusseus van sy daad gereinig is nadat hy offerande aan Apollo, Artemis en [[Leto]] gebring het.<ref name=PC2A/> Terwyl hy weg was, het [[Memnon]] van [[Ethiopië]], die seun van Titonos en [[Eos]],<ref name="Apollodorus, Epitome 5.3">Apollodorus, ''Epitome'' 5.3.</ref> sy stiefbroer Priamos kom help.<ref>Tzetzes ad Lycophroon 18.</ref> Nes Achilles, het hy wapenrusting gedra wat deur Hefaistos gemaak is.<ref>Vergilius, ''Eneïde'' 8.372.</ref> In die daaropvolgende geveg het Memnon vir Antilochos doodgemaak nadat dié gekeer het dat sy pa, Nestor, doodgemaak word.<ref>Pindarus ''Pythian'' vi. 30.</ref> Achilles en Memnon het toe geveg en Zeus het Achilles laat wen.<ref name=PC2A/><ref>Diodorus Siculus, ''Library of History'' 4.75.4.</ref> Achilles het die Trojane na hulle stad teruggedryf en die stad binnegegaan. Die gode het besef Achilles het al te veel van hulle kinders doodgemaak en besluit dit is tyd dat hy sterf. Hy is deur Paris doodgeskiet met ’n gifpyl wat deur Apollo aangedryf is.<ref name=PC2A/><ref name="Apollodorus, Epitome 5.3"/><ref>Pausanias 1.13.9.</ref> In ’n ander weergawe het Paris hom doodgemaak met ’n mes in die rug (of die hiel) tydens sy troue met Poluksena. Sy bene is met dié van Patroklos gemeng en begrafnisspele is gehou.<ref>Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' iv. 88–595.</ref> Nes met Alias die geval is, word beweer Achilles lewe voort ná sy dood op die eiland Leuke aan die mond van die [[Donau]],<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.5.</ref> waar hy met Helena getroud is.<ref>Pausanias 3.19.13.</ref> ====Mededinging om Achilles se wapentuig==== [[Beeld:Ajax suicide BM F480.jpg|thumb|230px|Die selfmoord van Alias (400-350 v.C., Vulci).]] ’n Groot geveg het uitgebreek oor Achilles se dood. Alias het die Trojane teruggehou terwyl Odusseus die liggaam weggedra het.<ref>Argument of Sophokles' ''Ajax''</ref> Toe Achilles se wapenrusting aan die dapperste vegter aangebied word, het die twee wat sy liggaam gered het, as mededingers na vore gekom. Agamemnon, wat onwillig was om tussen die twee te kies, het die kwessie met die Trojaanse krygsgevangenes bespreek en hulle gevra om aan te dui watter een hulle dink die grootste skade aan die Trojane aangerig het.<ref>Scholiast on Homer's ''Odyssey'' λ.547.</ref> Alternatiewelik was die Trojane en Pallas Atena die beoordelaars<ref>Homeros, ''Odussee'' λ 542.</ref><ref name=PC3LI>Proclus, ''Chrestomathy'' 3, ''Little Iliad''.</ref> deurdat spioene na die mure van Troje gestuur is om af te luister wat gesê word. Volgens [[Pindar]] is die besluit met ’n geheime stemming deur die Achajers geneem.<ref>Pindar, ''Nemean Odes'' 8.46(25).</ref> In al die weergawes is die wapenrusting aan Odusseus toegeken. Alias was so ontsteld dat hy sy kamerade wou doodmaak, maar Atena het veroorsaak dat hy die vee en hulle herders vir die Achajers aansien.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.6.</ref> In sy waansinnige toestand het Alias twee ramme doodgemaak terwyl hy geglo het dit is Agamemnon en Menelaos.<ref>Zenobius, ''Cent.'' i.43.</ref> Toe hy die volgende oggend by sy sinne kom, het hy selfmoord gepleeg deur op die swaard te val wat Hektor vroeër aan hom gegee het; dit het sy armholte, die enigste kwesbare plek aan sy liggaam, deurboor.<ref>Sophokles, ''Ajax'' 42, 277, 852.</ref> ====Profesieë==== [[Beeld:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|thumb|170px|links|Odusseus (’n mosaïek uit die 4de-5de eeu n.C.).]] Ná die 10de jaar, is voorspel,<ref>Deur óf Kalchas (Apollodorus, ''Epitome'' 5.8; Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' 9.325–479) óf Paris se broer Helenos (Proclus, ''Chrestomathy'' 3, ''Little Iliad''; Sophokles, ''Philoctetes'' 604–613; Tzetzes, ''Posthomerica'' 571–595).</ref> sou Troje nie val sonder [[Herakles]] se boog nie. Dié was by ’n vriend van Herakles, [[Filoktetes]], in Lemnos. Odusseus en Diomedes<ref>Dit is volgens Apollodorus, ''Epitome'' 5.8, Hyginus, ''Fabulae'' 103, Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' 9.325–479, and Euripides, ''Philoctetes'' – maar Sophokles, ''Philoktetes'' sê Odusseus en Neoptolemos, terwyl Proklos, ''Chrestomathy'' 3, ''Little Iliad'' sê Diomedes alleen.</ref> het Filoktetes gaan haal. Filoktetes het Paris toe doodgeskiet. Volgens Apollodorus het Paris se broers Helenos en Deifobos om Helena se hand meegeding. Deifobos het gewen en Helenos het Troje verlaat vir Berg Ida. Kalchas sê Helenos het die profesieë oor die val van Troje geken en daarom het Odusseus hom voorgelê.<ref name=PC3LI/><ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.9.</ref> Helenos het onder dwang aan die Achajers vertel hulle sou wen as hulle [[Pelops]], die koning van Pisa, se bene terugkry, Achilles se seun Neoptolemos oorreed om vir hulle te veg en die Trojaanse afgod Palladium steel.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.10; Pausanias 5.13.4.</ref> Die Grieke het Pelop se bene teruggekry en Odusseus gestuur om Neoptolemos te gaan haal wat in koning Likomedes se hof in Skuros vir die oorlog weggekruip het. Odusseus het sy pa se wapentuig aan hom gegee.<ref name=PC3LI/><ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.11.</ref> Vermom as ’n bedelaar het Odusseus in Troje gaan spioeneer, maar is deur Helena herken. Helena, wat huis toe verlang het,<ref>Homerus, ''Odussee'' 4.242 ff.</ref> het met Odusseus saamgesweer. Later het Odusseus en Diomedes met Helena se hulp die Palladium gesteel.<ref name=PC3LI/><ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.13.</ref> [[Lêer:Mykonos Pithos 2240 (Trojan Horse detail).jpg|duimnael|230x230px|Die oudste bekende uitbeelding van die [[Trojaanse perd]], op ’n vaas van [[Mykonos]], omstreeks 670 v.C.]] ====Trojaanse perd==== {{Hoofartikel|Trojaanse perd}} Die einde van die oorlog is met ’n finale plan bewerkstellig. Odusseus het ’n uitgeholde perd bedink – ’n dier wat vir die Trojane heilig was. Dit is deur Epeios gebou onder leiding van Atena. Daarop was die inskripsie: :''Die Grieke dra hierdie dankoffer aan Atena op vir hulle terugkeer huiswaarts.''<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.15, Simpson, p. 246.</ref> Die hol perd is vol soldate gelaai wat deur Odusseus aangevoer is. Die res van die leër het die Achajers se kamp afgebrand en na Tenedos geseil.<ref>Homeros, ''Odussee'' 8.500–504; Apollodorus, ''Epitome'' 5.15.</ref> Toe die Trojane agterkom die Grieke is weg, het hulle gedink die oorlog is verby. Hulle het die perd vrolik tot in die stad getrek terwyl hulle gedebatteer het oor wat om daarmee te doen. Sommige het gedink hulle moet dit van die rotse afgooi, ander het gedink hulle moet dit verbrand en nog ander het gesê hulle behoort dit aan Atena op te dra.<ref name=PC4IP>Proclus, ''Chrestomathy'' 4, ''Iliou Persis''.</ref><ref>Homeros, ''Odussee'' 8.505 ff.; Apollodorus, ''Epitome'' 5.16–15.</ref> Kassandra en [[Laokoön]] het albei daarteen gewaarsku om die perd te hou.<ref>Volgens Apollodorus in ''Epitome'' 5.17 het Kassandra gewaarsku daar is ’n gewapende mag in die perd, en Laokoön het saamgestem.</ref> Hoewel Kassandra die geskenk van profesieë van Apollo ontvang het, het Apollo haar ook daarmee vervloek dat sy nooit geglo sal word nie. Die Trojane het besluit om die perd te hou en het ’n nag van wilde feesviering beplan.<ref name=PC3LI/> Sinon, ’n Achaïese spioen, het aan die vloot in Tenedos ’n sein gestuur toe "dit middernag is en die helder maan opkom".<ref>Scholiast on Lycophroon, 344.</ref> Die soldate in die perd het uitgekom en die wagte doodgemaak.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.19–20.</ref> ===Verwoesting van Troje=== [[Beeld:Amphora death Priam Louvre F222.jpg|thumb|230px|Priamos word deur Neoptolemos doodgemaak; detail op ’n Griekse vaas, omstreeks 520-510&nbsp;v.C.]] Die Achajers het die stad binnegegaan en die slapende inwoners doodgemaak. Die groot slagting het tot die volgende oggend aangehou. Van die Trojane het desperaat teruggeveg, al was hulle ongeorganiseerd en leierloos. Hulle is egter oorrompel en saam met hulle stad vernietig. Neoptolemos het Priamos doodgemaak nadat dié by ’n altaar van Zeus gaan skuiling soek het.<ref name=PC4IP/><ref name=AE521>Apollodorus. ''Epitome'' 5.21.</ref> Menelaos het Deifobos, Helena se nuwe man, doodgemaak en wou ook vir Helena vermoor. Hy is egter deur haar skoonheid oorrompel. Hy het sy swaard neergelê<ref>Aristophanes, ''Lysistrata'' 155; Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' xiii.423–457.</ref> en haar na die skepe geneem.<ref name=PC4IP/><ref>Apollodorus, ''Epitome'' 5.22.</ref> Antenor, wat Menelaos en Odusseus gasvry behandel het toe hulle Helena kom terugvra het, se lewe asook dié van sy gesin is gespaar.<ref>Homeros, ''Ilias'' 3.203–207, 7.347–353; Apollodorus, ''Epitome'', 5.21; Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' xiii.322–331, Livy, 1.1; Pausanias, 10.26.8, 27.3 ff.; Strabo, 13.1.53.</ref> Eneas het sy pa op sy rug gelaai en gevlug. Volgens Apollodorus is hy toegelaat om dit te doen danksy sy vroomheid.<ref name=AE521/> Die Grieke het toe die stad afgebrand en die buit gedeel. Agamemnon het Kassandra gekry. Neoptolemos het Andromage, die vrou van Hektor, gekry en Odusseus Hekabe, Priamos se vrou.<ref>Apollodorus. ''Epitome'' 5.23.</ref> Die Achajers het Hektor se seun, Astuanaks, van die mure van Troje afgegooi – óf uit wreedheid en haat<ref>Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'' xiii.279–285.</ref> óf om die koninklike lyn uit te wis en die moontlikheid van wraak deur die seun uit te sluit.<ref>Euripides, ''Trojan Women'' 709–739, 1133–1135; Hyginus, ''Fabulae'' 109.</ref> ===Terugkeer=== Die gode was woedend oor die verwoesting van hulle tempels en ander godslasterlike dade deur die Achajers en het besluit die meeste sal nie terugkeer huis toe nie. ’n Storm het die terugkerende vloot getref. Nauplios het ook uit wraak vir die moord op sy seun Palamedes vals ligte op Kaap Kafereos opgestel en baie skepe het gestrand.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 6.11.</ref> * Volgens die ''Odussee'' is Menelaos se vloot deur storms na [[Kreta]] en [[Egipte]] gewaai, waar hulle nie kon verder seil nie omdat die wind stil was.<ref>Homeros, ''Odussee'' 4.360.</ref> Net vyf van sy skepe het oorgebly.<ref name="Apollodorus, Epitome 5.24"/> Menelaos moes Proteos, ’n seegod, vang om uit te vind watter offerandes hy aan watter gode moes maak om veilig tuis te kom.<ref>Homeros, ''Odussee'' 4.382.</ref> Volgens sommige stories was die Helena wat Paris ontvoer het vals en was die regte Helena in Egipte, waar sy met Menelaos herenig is. Menelaos het saam met Helena na Sparta teruggekeer agt jaar nadat hy Troje verlaat het.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 6.29.</ref> [[Beeld:The Murder Of Agamemnon - Project Gutenberg eText 14994.png|thumb|230px|Die moord op Agamemnon (1879-illustrasie).]] * Agamemnon het ná stormagtige weer veilig teruggekom in Argos saam met Kassandra. Sy vrou, Klitemnestra, het ’n verhouding gehad en sy en haar minnaar het saamgesweer om Agamemnon te vermoor. Kassandra het die moord voorspel en hom gewaarsku, maar hy het haar geïgnoreer. Volgens verskillende weergawes is hy óf op ’n fees óf in sy bad<ref>Pausanias, 2.16.6.</ref> vermoor. Kassandra is ook vermoor.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 6.23.</ref> Agamemnon se seun, Orestes, het toe wraak geneem deur Klitemnestra en haar minnaar dood te maak. Hy het sy pa se troon geërf.<ref>Pausanias, 2.16.7.</ref><ref>Sophokles, ''Electra'' 1405.</ref> * Nestor, wat hom in Troje die beste gedra het en nie aan die buitery deelgeneem het nie, was die enigste held wat vinnig en veilig tuisgekom het.<ref name="Apollodorus, Epitome 5.24">Apollodorus, ''Epitome'' 5.24.</ref> * Neoptolemos het op aanbeveling van Helenos, wat hom vergesel het toe hy oorland gereis het, altyd vir Andromage aan sy sy gehad. Hy het ’n seun, Molossos, by haar gehad en later die troon aan hom gegee.<ref>Apollodorus, ''Epitome'' 6.12</ref> Die konings van Epiros het daarop aanspraak gemaak dat hulle van Achilles afstam – ook [[Alexander die Grote]], wie se ma van dié koningshuis was. * Diomedes het weens ’n storm aan die kus van Lisië geland, waar koning Lukos hom aan Ares wou offer. Kalliroë, die koning se dogter, het hom egter jammer gekry en hom help ontsnap.<ref>Plutarch, 23.</ref> Hy het toe per ongeluk in Attika geland. Hy is aangeval en baie mense is gedood, en die Palladium is van hom afgevat.<ref>Pausanias, 1.28.9.</ref> Hy het eindelik in Argos aangekom, waar hy uitgevind sy vrou pleeg owerspel. Gewalg het hy weer vertrek, dié keer na Aitolië.<ref>Tzetzes ad Lycophroon 609.</ref> * Filoktetes is weens aanhitsing uit sy stad verdryf en het na Italië geïmmigreer, waar hy ’n paar stede gestig het.<ref>Strabo, 6.1.3.</ref> * Volgens Homeros het Idomeneos veilig by die huis aangekom.<ref>Homeros, ''Odussee'' 3.191.</ref> * Weinig van die minder belangrike Achajers het weer by hulle huise uitgekom. [[Beeld:Thomas_Degeorge_Ulysse.jpg|thumb|230px|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'', deur Thomas Degeorge (1812).]] ===''Odussee''=== Odusseus se 10 jaar lange terugtog na sy tuiste in [[Itaka]] word gedek in [[Homeros]] se ''[[Odussee]]''. Die skepe van Odusseus en sy manne is weggewaai na lande wat onbekend aan die Achajers was; daar het Odusseus baie avonture gehad, insluitende die bekende ontmoeting met die [[sikloop]] [[Polufemos]] en ’n oudiënsie met die siener [[Tiresias]] in [[Hades]]. Op die eiland Trinasia het sy manne die beeste geëet wat heilig vir die songod, [[Helios]], was. Vir dié daad is Odusseus se skepe vernietig en al sy manne is dood. Omdat Odusseus nie van die beeste geëet het nie, is sy lewe gespaar. Hy het op die eiland Ogugia uitgespoel en daar saam met die nimf [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gewoon. Ná sewe jaar het die gode besluit om Odusseus huis toe te stuur. Hy het op ’n vlot gevaar en eindelik in Itaka uitgekom. Tuis het Odusseus hom as ’n bedelaar vermom. Hy het uitgevind sy vrou, Penelope, was getrou aan hom in die 20 jaar dat hy weg was, ondanks die talle vryers wat haar guns probeer wen en sy kos geëet het. Met die hulp van sy seun, Telemachos, Atena en Eumaios, die varkwagter, het hy hulle almal doodgemaak behalwe Medon, wat beleefd teenoor Penelope was, en Femios, ’n plaaslike sanger wat gedwing is om die vryers teen Penelope te help. Penelope het Odusseus egter eers met sy eie boog getoets om seker te maak dit is hy.<ref>Adam Clarke, Commentary on the Bible, 1831, Emory and Waugh, NY, volume III p. 244</ref> ===''Telegonie''=== Die ''[[Telegonie]]'' begin waar die ''Odussee'' ophou, met die begrafnis van die vermoorde vryers, en duur tot met die dood van Odusseus.<ref>Proklos ''Chrestomathy'' 2, ''Telegonie''</ref> ’n Paar jaar ná Odusseus se terugkeer het [[Telegonos]], sy seun by Helios se dogter [[Kirke]], na Itaka gekom en die eiland geplunder. Odusseus, wat probeer het om die aanval af te weer, is vermoor deur sy seun, wat hom nie herken het nie. Toe Telegonos besef hy het sy pa doodgemaak, het hy die lyk na sy ma geneem, saam met Telemachos en Penelope. Kirke het hulle onsterflik gemaak; daarna het Telegonos met Penelope getrou en Telemachos met Kirke. ===''Eneïde''=== [[Beeld:Aeneas' Flight from Troy by Federico Barocci.jpg|thumb|230px|''Eneas vlug uit die brandende Troje'' (1598), deur Federico Barocci.]] Die reis van die Trojaanse oorlewende Eneas en sy hervestiging van Trojaanse vlugtelinge in [[Italië]] is die onderwerp van die epiese gedig die ''[[Eneïde]]'' deur [[Vergilius]]. Hy het dit in die tyd van [[Augustus Octavianus|Augustus]] geskryf. Sy held vertel in die [[eerste persoon]] van die val van Troje in die tweede van die ''Eneïde'' se 12 boeke. Die Trojaanse perd, wat nie in die ''Ilias'' verskyn nie, het legendaries geword danksy Vergilius se werk. Eneas voer ’n groep oorlewendes aan, onder andere sy seun. Sy vrou is in Troje dood. Die groep ontsnap met ’n paar skepe en gaan soek ’n nuwe vaderland elders. Hulle land in verskeie nabygeleë lande, wat hulle vyandiggesind is, en hoor eindelik by ’n orakel hulle moet terugkeer na die land van hulle voorvaders. Hulle probeer hulle eers in Kreta vestig, maar vind uit dit is deur ’n pes vernietig. Hulle ontdek die kolonie wat deur Helenos en Andromage gestig is, maar wil nie bly nie. Ná sewe jaar kom hulle in [[Kartage]] aan, waar Eneas ’n verhouding met koningin Dido het. (Omdat Kartage volgens tradisie in 814&nbsp;v.C. gestig is, veroorsaak die aankoms van die Trojane ’n paar honderd jaar vroeër chronologiese probleme in die mitiese tradisie.) Eindelik gee die gode Enias opdrag om verder te reis, en hy en sy mense kom aan by die mond van die [[Tiber]]rivier in Italië. Dido pleeg selfmoord, en Eneas se verraad van haar word beskou as ’n element in die lang vyandelikheid tussen Rome en Kartage wat uiting gekry het in die [[Puniese Oorloë]] en Romeinse heerskappy. By Cumae het die [[Sibille]] Eneas op ’n argetipiese reis na die onderwêreld gelei waar die skadu van sy oorlede pa as gids gedien het. Dié boek in die ''Eneïde'' het [[Dante]] direk beïnvloed; hy het Vergilius sy verteller se gids gemaak. Eneas kry ’n visie van die toekomstige grootheid van [[Rome]], wat sy plig was om te stig, en keer terug na die wêreld van die lewendes. Die [[Romeinse mitologie]] het twee verskillende stigtingsmites: 300 jaar later het [[Romulus en Remus|Romulus]] volgens die bekender mite Rome gestig nadat hy sy broer [[Romulus en Remus|Remus]] vermoor het. ==Datums van die oorlog== [[Beeld:Hypnos Thanatos BM Vase D56 full.jpg|thumb|180px|[[Hipnos]] en [[Tanatos]] dra Sarpedon se lyk van die slagveld van Troje; omstreeks 440 v.C.]] Omdat die antieke Grieke die Trojaanse Oorlog beskou het as óf die laaste gebeurtenis van die mitiese tydperk óf die eerste gebeurtenis van die historiese tydperk, word verskeie datums vir die val van Troje gegee. Hulle is gewoonlik afgelei van die stamboeke van konings. Eforos gee 1135&nbsp;v.C.,<ref>FGrHist 70 F 223</ref> Sosibius 1172&nbsp;v.C.,<ref>FGrHist 595 F 1</ref> Eratostenes 1184&nbsp;v.C./1183&nbsp;v.C.,<ref>Chronographiai FGrHist 241 F 1d</ref> Timaios 1193&nbsp;v.C.,<ref>FGrHist 566 F 125</ref> die Pariese Kroniek 1209&nbsp;v.C./1208&nbsp;v.C.,<ref>FGrHist 239, §24</ref> Dikaiarchos 1212&nbsp;v.C.,<ref>Bios Hellados</ref> Herodotos omstreeks 1250&nbsp;v.C.,<ref>Histories 2,145</ref> Eretes 1291&nbsp;v.C.<ref>FGrHist 242 F 1</ref> en Duris 1334&nbsp;v.C.<ref>FGrHist 76 F 41</ref> Baie 20ste-eeuse skrywers het geglo die ryk, glorieryke stad wat Homeros beskryf, was [[Troje#Troje VI|Troje VI]], en dat dit omstreeks 1275&nbsp;v.C. verwoes is, moontlik deur ’n [[aardbewing]]. Die opvolgerstad, [[Troje#Troje VII|Troje VIIa]], is omstreeks 1180&nbsp;v.C. verwoes; dit is lank as ’n armer stad beskou en verwerp as kandidaat vir die Homeriese Troje. Sedert die uitgrawings van 1988 word dit egter beskou as die mees waarskynlike kandidaat.<ref>Latacz, ''Troy and Homer'', p. 286.</ref><ref>Strauss, ''The Trojan War'', p. 10.</ref><ref>Wood, ''In Search of the Trojan War'', pp. 114–116.</ref> ==Historiese basis== Debatte vind steeds plaas oor die historiese egtheid van die Trojaanse Oorlog, insluitende of dit enigsins gebeur het en waar Troje geleë was, as dit ooit bestaan het. Die meeste klassieke Grieke het geglo die oorlog was ’n historiese gebeurtenis, maar baie het geglo die Homeriese gedigte het die gebeure oordryf ter wille van sy poësie. Die historikus [[Thukydides]], wat bekend was vir sy skeptisisme, het byvoorbeeld gedink dit was ’n ware gebeurtenis, maar het getwyfel of daar 1&nbsp;186 skepe na Troje gestuur is. Euripides het begin om Griekse mites na willekeur te verander, insluitende dié van die Trojaanse Oorlog. Omstreeks 100&nbsp;n.C. het Dios Chrusostomos gereken die oorlog was eg, maar het geëindig toe die Trojane wen – en dat die Grieke dié feit probeer verdoesel het.<ref>{{Cite web|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dio_Chrysostom/Discourses/11*.html|title=LacusCurtius • Dio Chrysostom — Discourse 11|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> Omstreeks 1870 is algemeen in Wes-Europa geglo die Trojaanse Oorlog het nooit plaasgevind nie en dat Troje nooit bestaan het nie.<ref>{{Cite web|url=http://oyc.yale.edu/classics/introduction-to-ancient-greek-history/content/transcripts/transcript2-the-dark-ages|title=Yale University: Introduction to Ancient Greek History: Lecture 2|access-date=25 Januarie 2021|archive-date= 5 Februarie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205034537/http://oyc.yale.edu/classics/introduction-to-ancient-greek-history/content/transcripts/transcript2-the-dark-ages|url-status=dead}}</ref> Toe het Heinrich Schliemann die uitgrawings by Hisarlik, Kanakkale, begin wat hy en ander geglo het Troje was, asook van die Miceense stede van Griekeland. Vandag glo die meeste historici die Trojaanse Oorlog is geskoei op ’n historiese Griekse ekspedisie teen Troje, maar min glo die Homeriese gedigte gee die werklike gebeure korrek weer. In November 2001 het die geoloog John C. Kraft en die klassikus John V. Luce die resultate van ondersoeke na die [[geologie]] van die streek, wat in 1977 begin is, bekend gemaak.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1130/0091-7613(2003)031<0163:HAAATS>2.0.CO;2| title = Harbor areas at ancient Troy: Sedimentology and geomorphology complement Homer's Iliad| journal = Geology| volume = 31| issue = 2| pages = 163| year = 2003| last1 = Kraft | first1 = J. C.| last2 = Rapp | first2 = G. (Rip)| last3 = Kayan | first3 = I.| last4 = Luce | first4 = J. V.| bibcode = 2003Geo....31..163K}}</ref><ref name = "nature">{{Cite web |url=http://www.nature.com/nsu/nsu_pf/030127/030127-4.html |title=Geologists show Homer got it right |access-date=25 Januarie 2021 |archive-date= 2 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030402105033/http://www.nature.com/nsu/nsu_pf/030127/030127-4.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name = "Discovery">[http://dsc.discovery.com/news/briefs/20030203/iliad.html ''Iliad''], Discovery.</ref> Die geoloë het die huidige geologie van die landskap en kus vergelyk met die eienskappe wat in die ''Ilias'' en ander klassieke bronne beskryf is, veral [[Strabo]] se ''Geografia''. Hulle het bevind daar is gereelde ooreenkomste tussen die ligging van Troje soos deur Schliemann geïdentifiseer (asook van ander liggings soos die Griekse kamp), die geologiese bewyse en die beskrywings van die topografie en weergawes van die oorlog in die ''Ilias'', hoewel dit natuurlik toeval kon wees. [[Beeld:Map Hittite rule en.svg|thumb|links|300px|’n Kaart wat die [[Hetiete|Hetitiese Ryk]], Ahhiyawa (moontlik die Achajers) en Wilusa (Troje) aandui.]] In die 20ste eeu het geleerdes probeer om tot gevolgtrekkings te kom wat geskoei is op [[Hetiete|Hetitiese]] en [[Antieke Egipte|Egiptiese]] tekste wat van die tyd van die Trojaanse Oorlog dateer. Hoewel die tekste ’n algemene beskrywing gee van die politieke situasie van dié tyd in die streek, is inligting beperk oor of dié spesifieke konflik plaasgevind het. Andrew Dalby het gesê hoewel die Trojaanse Oorlog waarskynlik wel in die een of ander vorm plaasgevind het en dus op die geskiedenis geskoei is, is die werklike aard daarvan onbekend en sal dit onbekend bly.<ref>Wilson, Emily. [http://www.slate.com/id/2155360/pagenum/all/#page_start Was The Iliad written by a woman?], ''Slate Magazine'', 12 Desember 2006. Besoek op 30 Junie 2008.</ref> Die Tawagalawa-brief, wat deur ’n Hetitiese koning geskryf is, noem ’n koninkryk met die naam "Ahhiyawa" (Achaje, of Griekeland) wat anderkant die see lê (dit sal die [[Egeïese See]] wees) en Milliwanda beheer, wat as die stad Milete geïdentifiseer word. Wat ook in dié brief en ander briewe genoem word, is die Assuwa-konfederasie van 22 stede en lande, wat die stad "Wilusa" (Ilios) insluit. Die Milawata-brief, ook deur ’n Hetitiese koning, impliseer die stad lê in die noorde van die Assuwa-konfederasie. Hoewel die identifikasie van Wilusa as Ilios (dus Troje) altyd omstrede is, is dit in die 1990's algemeen aanvaar. In die Alaksandu-verdrag van omstreeks 1280&nbsp;v.C. is die naam van die stad se koning Alaksandu, terwyl Paris se naam in die ''Ilias'' (en ander werke) Alexander is. Die Tawagalawa-brief (uit omstreeks 1250&nbsp;v.C), wat aan die koning van Ahhiyawa gerig is, lui: "Noudat ons oor ’n vergelyk gekom het oor Wilusa, waaroor ons oorlog gemaak {{nowrap|het . . ."}} Die Assuwa-konfederasie het voorheen, onder die Hetiete, afvallig geword ná die Slag van Kadesj tussen Egipte en die Hetiete (omstreeks 1274&nbsp;v.C.). In 1230&nbsp;v.C. het die Hetitiese koning Tudhaliya&nbsp;IV (omstreeks 1240-1210&nbsp;v.C.) ’n veldtog teen die konfederasie gevoer. Onder Arnuwanda&nbsp;III (omstreeks 1210-1205&nbsp;v.C.) moes die Hetiete die grondgebied aan die kus van die Egeïese See wat hulle beheer het, noodgedwonge verlaat. Die Trojaanse Oorlog kon ’n konflik gewees het tussen die koning van Ahhiyawa en die Assuwa-konfederasie. Dié mening word ondersteun deur die feit dat die Trojaanse Oorlog die landing in Misië (en Telefos se verwonding), Achilles se veldtogte in die Noord-Egeïese Seegebied en Alias se veldtogte in Thracië en Frigië insluit. Die meeste van dié streke was deel van Assuwa.<ref name="Karykas">Pantelis Karykas, Μυκηναίοι Πολεμιστές (Miceense Vegters), Athene 1999.</ref><ref>Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Geskiedenis van die Griekse nasie) Volume A. Athene: Ekdotiki Athinon, 1968.</ref> Dat die meeste Achajers nie teruggekeer het huis toe nie en kolonies op ander plekke gestig het, is deur Thukydides vertolk as ’n gevolg van hulle lang afwesigheid.<ref>Thukydides. ''The Peloponnesian War'', 1.12.2.</ref> Die meeste geleerdes glo vandag die Achaïese leiers wat aan die einde van die Miceense Tydperk deur onrus uit hulle land verdryf is, het verkies om aanspraak te maak op afstamming van bannelinge van die Trojaanse Oorlog.<ref>Graves, Robert. ''The Greek Myths'', "The Returns".</ref> ==In moderne kultuur== Die inspirasie wat uit die gebeure van die Trojaanse Oorlog geput word, het veel meer literêre werke tot gevolg gehad as wat hier genoem kan word. Die vertellings, veral Homeros se ''Ilias'', het ook talle kunswerke geïnspireer met tonele wat in die laaste jaar van die oorlog afspeel. Ander werke wat mense geïnspireer het, sluit in ''Troädes'' deur [[Euripides]], ''Troilus and Criseyde'' deur [[Geoffrey Chaucer]], ''[[Troilus and Cressida]]'' deur [[William Shakespeare]], ''Iphigenia'' en ''Polyxena'' deur Samuel Coster, ''Palamedes'' deur [[Joost van den Vondel]] en ''Les Troyens'' deur [[Hector Berlioz]]. [[Rolprent]]e wat op die oorlog geskoei is, sluit in ''Helen of Troy'' (1956), ''The Trojan Horse'' (1961) en ''Troy'' (2004). Die oorlog kom ook voor in talle [[televisie]]reekse en ander kreatiewe werke. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Nog leesstof== ===Antieke skrywers=== {{Refbegin|3}} * Apollodorus, ''Gods & Heroes of the Greeks: The Library of Apollodorus'', vertaal deur Michael Simpson, University of Massachusetts Press, (1976). {{ISBN|0-87023-205-3}}. * Apollodorus, ''[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+1.1.1 Apollodorus: The Library]'', vertaal deur sir James George Frazer, twee volumes, Cambridge MA: Harvard University Press en Londen: William Heinemann Ltd. 1921. Volume 1: {{ISBN|0-674-99135-4}}. Volume 2: {{ISBN|0-674-99136-2}}. * [[Euripides]], [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Eur.+Andr.+1 ''Andromache''], in ''Euripides: Children of Heracles, Hippolytus, Andromache, Hecuba''; met Engelse vertaling deur David Kovacs. Cambridge. Harvard University Press. (1996). {{ISBN|0-674-99533-3}}. * Euripides, [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Eur.+Hel.+1 ''Helen''], in ''The Complete Greek Drama'', reds. Whitney J. Oates en Eugene O'Neill jr., in twee volumes. 1. ''Helen'', vertaal deur E.P. Coleridge. New York. Random House. 1938. * Euripides, [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Eur.+Hec.+1 ''Hecuba''], in ''The Complete Greek Drama'', reds. Whitney J. Oates en Eugene O'Neill jr., in twee volumes. 1. ''Hecuba'', vertaal deur E.P. Coleridge. New York. Random House. 1938. * [[Herodotos]], [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Hdt.+1.1.0 ''Histories''], vertaal deur A.D. Godley, Cambridge: Harvard University Press, 1920; {{ISBN|0-674-99133-8}}.]. * Pausanias, ''[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Paus.+1.1.1 Description of Greece]'', (Loeb Classical Library), vertaal deur W.H.S. Jones; Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. (1918). Vol 1, Books I–II, {{ISBN|0-674-99104-4}}; Vol 2, Books III–V, {{ISBN|0-674-99207-5}}; Vol 3, Books VI–VIII.21, {{ISBN|0-674-99300-4}}; Vol 4, Books VIII.22–X, {{ISBN|0-674-99328-4}}. * Proklos, ''Chrestomathy'', in [http://sunsite.berkeley.edu/OMACL/Hesiod/cypria.html Fragments of the ''Kypria''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050220091303/http://sunsite.berkeley.edu/OMACL/Hesiod/cypria.html |date=20 Februarie 2005 }} vertaal deur H.G. Evelyn-White, 1914 (openbare domein). * Proklos, ''[http://www.stoa.org/hopper/text.jsp?doc=Stoa:text:2003.01.0004 Proclus' Summary of the Epic Cycle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091009120320/http://www.stoa.org/hopper/text.jsp?doc=Stoa:text:2003.01.0004 |date=9 Oktober 2009 }}'', vertaal deur Gregory Nagy. * Quintus Smyrnaeus, ''Posthomerica'', in [http://mcllibrary.org/Troy/ ''Quintus Smyrnaeus: The Fall of Troy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191201053816/http://mcllibrary.org/Troy/ |date= 1 Desember 2019 }}, Arthur Sanders Way (red. en vert.), Loeb Classics #19; Harvard University Press, Cambridge MA. (1913). (1962 edition: {{ISBN|0-674-99022-6}}). * [[Strabo]], [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Strab.+6.1.1 ''Geography''], vertaal deur Horace Leonard Jones; Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; Londen: William Heinemann, Ltd. (1924) {{Refend}} ===Moderne skrywers=== {{Refbegin|3}} * Burgess, Jonathan S. 2004. ''The Tradition of the Trojan War in Homer and the Epic Cycle'' (Johns Hopkins). {{ISBN|0-8018-7890-X}}. * Castleden, Rodney. ''The Attack on Troy''. Barnsley, South Yorkshire, UK: Pen and Sword Books, 2006 (hardeband, {{ISBN|1-84415-175-1}}). * {{cite journal |last=Davies |first=Malcolm |year=2000 |title=Euripides ''Telephus'' Fr. 149 (Austin) and the Folk-Tale Origins of the Teuthranian Expedition |journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik |volume=133 |pages=7–10 |url=http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/2000/133pdf/133007.pdf }} * Durschmied, Erik. ''The Hinge Factor: How Chance and Stupidity Have Changed History''. Coronet Books; nuwe uitg. (7 Oktober 1999). * Frazer, sir James George, ''[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+1.1.1 Apollodorus: The Library]'', twee volumes, Cambridge MA: Harvard University Press en Londen: William Heinemann Ltd. 1921. Volume 1: {{ISBN|0-674-99135-4}}. Volume 2: {{ISBN|0-674-99136-2}}. * Graves, Robert. ''The Greek Myths'', Penguin (Non-Classics) (6 April 1993). {{ISBN|0-14-017199-1}}. * Kakridis, J., 1988. Ελληνική Μυθολογία ("Griekse Mitologie"), Ekdotiki Athinon, Athene. * Karykas, Pantelis, 2003. Μυκηναίοι Πολεμιστές ("Miceense Vegters"), Communications Editions, Athene. * Latacz, Joachim. ''Troy and Homer: Towards a Solution of an Old Mystery''. New York: Oxford University Press (VSA), 2005 (hardeband, {{ISBN|0-19-926308-6}}). * Simpson, Michael. ''Gods & Heroes of the Greeks: The Library of Apollodorus'', University of Massachusetts Press, (1976). {{ISBN|0-87023-205-3}}. * Strauss, Barry. ''The Trojan War: A New History''. New York: Simon & Schuster, 2006 (hardeband, {{ISBN|0-7432-6441-X}}). * {{ cite book | last=Thompson | first=Diane P | title=The Trojan War: Literature and Legends from the Bronze Age to the Present | year=2004 | location=Jefferson, NC | publisher=McFarland | isbn=0-7864-1737-4 }} * ''Troy: From Homer's Iliad to Hollywood Epic'', red. Martin M. Winkler. Oxford: Blackwell Publishers, 2007 (hardeband {{ISBN|1-4051-3182-9}}; sagteband {{ISBN|1-4051-3183-7}}). * Wood, Michael. ''In Search of the Trojan War''. Berkeley: University of California Press, 1998 (sagteband {{ISBN|0-520-21599-0}}); Londen: BBC Books, 1985 ({{ISBN|0-563-20161-4}}). {{Refend}} ==Skakels== [[Beeld:Tabula iliaca Musei Capitolini MC0316.jpg|thumb|200px|’n Romeinse lys, 1ste eeu v.C., van tonele in die Trojaanse Oorlog.]] * [http://www.mala.bc.ca/~johnstoi/clas101/troy.HTM Die legende van die Trojaanse Oorlog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028152937/http://www.mala.bc.ca/~johnstoi/clas101/troy.HTM |date=28 Oktober 2007 }} * [http://www.stanford.edu/~plomio/history.html Sterflike vroue van die Trojaanse Oorlog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022054251/http://www.stanford.edu/~plomio/history.html |date=22 Oktober 2007 }} * [http://projectsx.dartmouth.edu/classics/history/bronze_age/lessons/les/27.html "The Historicity of the Trojan War"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060722002843/http://projectsx.dartmouth.edu/classics/history/bronze_age/lessons/les/27.html |date=22 Julie 2006 }} Die ligging van Troje en moontlike verbintenisse met die stad Teutrania. * [http://www.salimbeti.com/micenei/war.htm "The Greek Age of Bronze", Trojaanse Oorlog] * [http://www.iliadtranslation.com/Trojan_War.html "The Trojan War: A Prologue to Homer's Iliad"] * [http://mathship.com/table_XIII-I_BC_history.txt "Trojan War Date Estimation using Solar Magnetic Field"]{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{CommonsKategorie-inlyn|Trojan War}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Trojan War}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Trojaanse Oorlog| ]] idx82cg5xummeueug91ojh0oop21e8n 0 46367 2921823 2911180 2026-08-04T09:09:02Z Redaktor GLAM 182360 Better quality version of image 2921823 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Honda_RA168E_engine_rear_Honda_Collection_Hall.jpg|regs|duimnael|'n Honda F1-renmotorenjin]] 'n '''Masjien''' (of '''meganiese toestel''') is 'n meganiese struktuur wat [[krag]] gebruik om kragte uit te oefen en [[beweging]] te beheer om 'n beoogde aksie uit te voer. Masjiene kan deur diere en mense aangedryf word, deur natuurkragte soos [[wind]] en [[water]], en deur chemiese, termiese of [[elektriese krag]], en bevat 'n stelsel van meganismes wat die aktuator-insette vorm om 'n spesifieke toepassing van uitsetkragte en beweging te bewerkstellig. Dit kan ook rekenaars en sensors insluit wat werkverrigting monitor en beweging beplan en word dikwels meganiese stelsels genoem. Filosowe uit die [[Renaissance]] het ses eenvoudige masjiene geïdentifiseer, wat die elementêre toerusting was wat 'n vrag in beweging gebring het, en die verhouding tussen die uitsetkrag en die insetkrag bereken, wat vandag bekend staan ​​as meganiese voordeel.<ref name="Usher">{{cite book |last = Usher|first = Abbott Payson|title = A History of Mechanical Inventions |publisher = Courier Dover Publications |year = 1988 |location = VSA|pages = 98|url = https://books.google.com/books?id=xuDDqqa8FlwC&pg=PA196|isbn = 978-0-486-25593-4|url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160818135506/https://books.google.com/books?id=xuDDqqa8FlwC&pg=PA196 |archivedate = 2016-08-18}}</ref> Moderne masjiene is komplekse stelsels wat bestaan ​​uit strukturele elemente, meganismes en beheerkomponente en bevat koppelvlakke vir maklike gebruik. Voorbeelde hiervan is 'n wye verskeidenheid voertuie, soos [[Motorvoertuig|motors]], [[Boot|bote]] en [[vliegtuie]], toerusting in die huis en kantoor, insluitend [[rekenaar]]s, die bou van lugbehandelings- en waterhanteringstelsels, sowel as plaas masjinerie, masjiengereedskap en fabrieksautomatiseringstelsels en [[robot]]te. [[Lêer:Bonsack_machine.png|regs|duimnael|400px|James Albert Bonsack se sigaretrolmasjien, is uitgevind in 1880 en gepatenteer in 1881]] == Etimologie == Die Engelse woord ''masjien'' kom deur middel-Frans uit Latynse ''machina'', wat op sy beurt afkomstig is van die Grieks (Doric μαχανά makhana, Ionic μηχανή mekhane "contrivance, machine, engine",<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dmhxanh%2F "μηχανή"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629140054/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=mhxanh%2F |date=2011-06-29 }}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus project</ref> 'n afleiding van μῆχος mekhos "beteken, handig, oplossing"<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dmh%3Dxos "μῆχος"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629140106/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=mh=xos |date=2011-06-29 }}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus project</ref>).<ref>Oxford Dictionaries, [https://en.oxforddictionaries.com/definition/machine machine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426213204/https://en.oxforddictionaries.com/definition/machine |date=26 April 2018 }}</ref>). Die woord ''meganiese'' (Grieks: μηχανικός) kom van dieselfde Griekse wortels. 'n Breër betekenis van "stof, struktuur" word in klassieke [[Latyn]] aangetref, maar nie in Grieks gebruik nie. Hierdie betekenis word in die laat-Middeleeuse Frans aangetref en word in die middel van die [[16de eeu]] van Frans in Engels aangeneem. In die [[17de eeu]] kan die woord ook 'n skema of intrige beteken, wat nou deur die afgeleide bewerking uitgedruk word. Die moderne betekenis ontwikkel uit die gespesialiseerde toepassing van die term op toneelmotore wat in teater gebruik word en op militêre belegmotore, beide in die laat 16de en vroeë 17de eeu. Die OED spoor die formele, moderne betekenis aan John Harris 'Lexicon Technicum ([[1704]]), wat die volgende bevat: : ''Die masjien, of die enjin in meganika, is hoegenaamd voldoende om die beweging van 'n liggaam op te lig of te stop ... Eenvoudige masjiene word gewoonlik gereken as ses in getal, naamlik. die balans, hefboom, katrol, wiel, wig en skroef ... Saamgestelde masjiene, of enjins, is ontelbaar.'' Die woord ''motor'' wat deur Harris sowel as in latere taal as 'n (byna) sinoniem gebruik word, spruit uiteindelik (via Ou Frans) uit Latynse ingenium "vindingrykheid, 'n uitvindsel". == Geskiedenis == [[Lêer:Flint_hand_axe.JPG|regs|duimnael|Kliphandbyl gevind in [[Winchester]].]] Die handbyl is die eerste voorbeeld van 'n wig, die oudste van die ses klassieke eenvoudige masjiene, waarop die meeste masjiene gebaseer is. Die tweede oudste eenvoudige masjien was die skuinshelling (oprit)<ref name="Reuleaux">Karl von Langsdorf (1826) ''Machinenkunde'', quoted in {{cite book | last = Reuleaux | first = Franz | title = The kinematics of machinery: Outlines of a theory of machines | publisher = MacMillan | year = 1876 | location = | pages = [https://archive.org/details/kinematicsmachi01reulgoog/page/n524 604] | url = https://archive.org/details/kinematicsmachi01reulgoog}}</ref> wat sedert die [[Prehistorie|prehistoriese tyd]] gebruik is om swaar voorwerpe te beweeg.<ref name="Conn">Therese McGuire, ''Light on Sacred Stones'', in {{cite book | last = Conn | first = Marie A.|author2=Therese Benedict McGuire | title = Not etched in stone: essays on ritual memory, soul, and society | publisher = University Press of America | year = 2007 | location = | pages = 23 | url = https://books.google.com/books?id=kEPkDyvek3sC&pg=PA23 | isbn = 978-0-7618-3702-2}}</ref><ref name="Dutch">{{cite web |last=Dutch |first=Steven |title=Pre-Greek Accomplishments |work=Legacy of the Ancient World |publisher=Prof. Steve Dutch's page, Univ. of Wisconsin at Green Bay |year=1999 |url=http://www.uwgb.edu/dutchs/westtech/xancient.htm |access-date=13 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821064729/http://www.uwgb.edu/dutchs/westtech/xancient.htm |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die ander vier eenvoudige masjiene is in die ou [[Nabye Ooste]] uitgevind.<ref>{{cite book |last1=Moorey |first1=Peter Roger Stuart |title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence |date=1999 |publisher=Eisenbrauns |isbn=9781575060422}}</ref> Die [[wiel]], tesame met die wiel- en asmeganisme, is in Mesopotamië (moderne [[Irak]]) uitgevind gedurende die 5de millennium v.C. Die hefboommeganisme het ongeveer 5 000 jaar gelede vir die eerste keer in die Nabye Ooste verskyn, waar dit op 'n eenvoudige balansskaal gebruik is,<ref name="Paipetis">{{cite book |last1=Paipetis |first1=S. A. |last2=Ceccarelli |first2=Marco |title=The Genius of Archimedes -- 23 Centuries of Influence on Mathematics, Science and Engineering: Proceedings of an International Conference held at Syracuse, Italy, June 8-10, 2010 |date=2010 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9789048190911 |page=416}}</ref> en om groot voorwerpe in antieke Egiptiese tegnologie te skuif.<ref>{{cite book |last1=Clarke |first1=Somers |last2=Engelbach |first2=Reginald |title=Ancient Egyptian Construction and Architecture |date=1990 |publisher=Courier Corporation |isbn=9780486264851 |pages=86-90}}</ref> Die hefboom is ook gebruik in die shadoof-waterheffingsapparaat, die eerste hyskraanmasjien, wat verskyn het in [[Mesopotamië]] omstreeks [[3000 v.C.]],<ref name="Paipetis"/> en toe in die antieke Egiptiese tegnologie rondom [[2000 v.C.]].<ref>{{cite book |last1=Faiella |first1=Graham |title=The Technology of Mesopotamia |date=2006 |publisher=The Rosen Publishing Group |isbn=9781404205604 |page=27 |url=https://books.google.com/books?id=bGMyBTS0-v0C&pg=PA27}}</ref> Die vroegste bewyse van katrolle dateer uit Mesopotamië in die vroeë 2de millennium v.C.,<ref name="moorey4">{{cite book |last1=Moorey |first1=Peter Roger Stuart |title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence |date=1999 |publisher=Eisenbrauns |isbn=9781575060422 |page=4}}</ref> en antieke [[Egipte]] tydens die twaalfde dinastie (1991 v.C–1802 v.C).<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Dieter |title=Building in Egypt: Pharaonic Stone Masonry |date=1991 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195113747 |page=71}}</ref> Die skroef, die laaste van die eenvoudige masjiene wat uitgevind moes word,<ref name="Woods">{{cite book| last = Woods| first = Michael |author2=Mary B. Woods| title = Ancient Machines: From Wedges to Waterwheels| publisher = Twenty-First Century Books| year = 2000| location = USA| pages = 58| url = https://books.google.com/books?id=E1tzW_aDnxsC&pg=PA58#v=onepage&q&f=false| doi = | id = | isbn = 0-8225-2994-7}}</ref> verskyn eers in Mesopotamië gedurende die Neo-Assiriese periode (911-609 v.C.).<ref name="moorey4" /> Die Egiptiese piramides is gebou met behulp van drie van die ses eenvoudige masjiene, die skuinsvlak, die wig en die [[hefboom]], om strukture soos die [[Groot Piramide van Giza]] te konstrueer.<ref>{{cite book|title=Ancient Machines: From Grunts to Graffiti|last=Wood|first=Michael|publisher=Runestone Press|year=2000|isbn=0-8225-2996-3|location=Minneapolis, MN|pages=35, 36|url=https://archive.org/details/ancientcommunica00wood/page/35}}</ref> Drie van die eenvoudige masjiene is rondom die [[3de eeu v.C.]] deur die Griekse filosoof [[Archimedes]] bestudeer en beskryf: die [[hefboom]], [[katrol]] en [[skroef]].<ref name="Chiu">{{Citation |last = Chiu |first = Y.C. |title = An introduction to the History of Project Management |publisher = Eburon Academic Publishers |year = 2010 |location = Delft|pages = 42 |url = https://books.google.com/books?id=osNrPO3ivZoC&pg=PA42 |isbn = 978-90-5972-437-2|url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160818202910/https://books.google.com/books?id=osNrPO3ivZoC&pg=PA42 |archivedate = 2016-08-18}}</ref> Archimedes het die beginsel van meganiese voordeel in die hefboom ontdek.<ref>{{cite book |last = Ostdiek |first = Vern |author2 = Bord, Donald |title = Inquiry into Physics |year = 2005 |publisher = Thompson Brooks/Cole |isbn = 978-0-534-49168-0 |url = https://books.google.com/books?id=7kz2pd14hPUC&pg=PA123 |accessdate = 2008-05-22 |page = 123|url-status = live|archiveurl = https://web.archive.org/web/20130528052651/http://books.google.com/books?id=7kz2pd14hPUC&pg=PA123|archivedate = 2013-05-28 }}</ref> Later het Griekse filosowe die klassieke vyf eenvoudige masjiene (met uitsondering van die skuinshelling) gedefinieer en kon hul meganiese voordeel grofweg bereken. Heron van Alexandrië (ongeveer 10–75 n.C.) noem in sy werk ''Mechanics'' vyf meganismes wat 'n vrag in beweging kan bring; hefboom, windglas, katrol, wig en skroef, en beskryf die vervaardiging en gebruike daarvan.<ref>{{cite conference |first = Viktor |last = Strizhak |author2 = Igor Penkov |author3 = Toivo Pappel |title = Evolution of design, use, and strength calculations of screw threads and threaded joints |booktitle = HMM2004 International Symposium on History of Machines and Mechanisms |publisher = Kluwer Academic publishers |year = 2004 |url = https://books.google.com/books?id=FqZvlMnjqY0C&printsec=frontcover&dq=%22archimedean+simple+machine%22&source=gbs_summary_r&cad=0 |isbn = 1-4020-2203-4 |accessdate = 2008-05-21 |page = 245 |url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130607095045/http://books.google.com/books?id=FqZvlMnjqY0C&printsec=frontcover&dq=%22archimedean+simple+machine%22&source=gbs_summary_r&cad=0 |archivedate = 2013-06-07 }}</ref> Die Grieke se begrip was egter beperk tot ''statika'' (die balans van kragte) en het nie ''dinamika'' (die afwisseling tussen krag en afstand) of die konsep ''arbeid'' ingesluit nie. Die vroegste praktiese watergedrewe masjiene, die waterwiel en die watermolen, het eers in die vroeë [[4de eeu v.C.]] in die [[Persiese Ryk]] verskyn, in wat nou Irak en [[Iran]] is.<ref>{{cite book |last1=Selin |first1=Helaine |title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Westen Cultures |year=2013 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9789401714167 |page=282}}</ref> Die vroegste praktiese windaangedrewe masjiene, die [[windmeul]] en die [[windpomp]], het eers in die Moslem-wêreld verskyn gedurende die Islamitiese Goue Tydperk, in die huidige Iran, [[Afghanistan]] en [[Pakistan]], teen die 19de eeu n.C.<ref>Ahmad Y Hassan, Donald Routledge Hill (1986). ''Islamic Technology: An illustrated history'', p. 54. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-42239-6}}.</ref><ref>{{citation |first=Adam |last=Lucas |year=2006 |title=Wind, Water, Work: Ancient and Medieval Milling Technology |publisher=Brill Publishers |isbn=90-04-14649-0 |page=65}}</ref><ref>{{cite book|last1=Eldridge|first1=Frank|title=Wind Machines|date=1980|publisher=Litton Educational Publishing, Inc.|location=New York|isbn=0-442-26134-9|page=[https://archive.org/details/windmachines00fran/page/15 15]|edition=2nd|url=https://archive.org/details/windmachines00fran/page/15}}</ref><ref>{{cite book|last1=Shepherd|first1=William|title=Electricity Generation Using Wind Power|date=2011|publisher=World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd.|location=Singapore|isbn=978-981-4304-13-9|page=4|edition=1}}</ref> Die vroegste praktiese stoomaangedrewe masjien was 'n stoomkraan aangedryf deur 'n stoomturbine, wat in [[1551]] deur Taqi al-Din Muhammad ibn Ma'ruf in Ottomaanse Egipte beskryf is. Die katoenvin is teen die [[6de eeu n.C.]] in [[Indië]] uitgevind, en die spinwiel is teen die vroeë elfde eeu in die Islamitiese wêreld uitgevind, wat albei van fundamentele belang was vir die groei van die katoenbedryf. Die spinwiel was ook 'n voorloper van die draaiende jenny, wat 'n belangrike ontwikkeling was tydens die vroeë [[Industriële Revolusie]] in die [[18de eeu]]. Die krukas en nokas is uitgevind deur Al-Jazari in die noorde van Mesopotamië omstreeks [[1206]], en hulle het later sentraal geword in moderne masjinerie soos die [[stoomenjin]], binnebrandenjin en outomatiese kontroles Die vroegste programmeerbare masjiene is in die Moslem-wêreld ontwikkel. 'n Musiekvolgorde, 'n programmeerbare musiekinstrument, was die vroegste tipe programmeerbare masjien. Die eerste musiekvolgorde was 'n outomatiese fluitspeler wat in die negentiende eeu deur die Banu Musa-broers uitgevind is, soos beskryf in hul ''Book of Ingenious Devices.'' In [[1206]] het Al-Jazari programmeerbare outomate / robotte uitgevind. Hy het vier outomatiese musikante beskryf, insluitend tromspelers wat deur 'n programmeerbare drommasjien bedryf word, waar hulle gemaak kan word om verskillende ritmes en verskillende trompatrone te speel. Die kasteelklok, 'n meganiese sterrekundige horlosie wat deur Al-Jazari uitgevind is, was die eerste programmeerbare analoogrekenaar Gedurende die [[Renaissance]] het die dinamika van die meganiese kragte, soos die eenvoudige masjiene genoem is, begin bestudeer vanuit die oogpunt van hoeveel nuttige werk hulle kon verrig, wat uiteindelik tot die nuwe konsep van meganiese werk gelei het. In [[1586]] het die Vlaamse ingenieur [[Simon Stevin]] die meganiese voordeel van die skuinsvlak verkry, en dit is by die ander eenvoudige masjiene ingesluit. Die volledige dinamiese teorie van eenvoudige masjiene is in [[1600]] deur die Italiaanse wetenskaplike [[Galileo Galilei]] in ''Le Meccaniche'' ('On Mechanics') uitgewerk. Hy was die eerste om te verstaan ​​dat eenvoudige masjiene nie [[energie]] skep nie, maar dit bloot transformeer. Die klassieke reëls vir skuifwrywing in masjiene is deur [[Leonardo da Vinci]] (1452–1519) ontdek, maar het dit nie in sy notaboeke gepubliseer nie. Hulle is herontdek deur Guillaume Amontons ([[1699]]) en is verder ontwikkel deur Charles-Augustin de Coulomb ([[1785]]). [[James Watt]] het sy parallelle bewegingsverbinding in [[1782]] gepatenteer, wat die dubbelwerkende stoomenjin prakties maak. Die Boulton- en Watt-stoomenjin en ontwerp later stoomlokomotiewe, stoomskepe en fabrieke. Die Industriële Revolusie was 'n periode van [[1750]] tot [[1850]] waar veranderinge in [[landbou]], vervaardiging, [[mynbou]], [[vervoer]] en [[tegnologie]] 'n diepgaande uitwerking gehad het op die sosiale, ekonomiese en kulturele toestande van die tyd. Dit het in die [[Verenigde Koninkryk]] begin en daarna versprei oor die hele [[Wes-Europa]], [[Noord-Amerika]], [[Japan]] en uiteindelik die res van die wêreld. Vanaf die latere deel van die [[18de eeu]], het daar 'n oorgang in dele van [[Groot-Brittanje]] se voorheen handearbeid en konsep-dier-gebaseerde [[ekonomie]] begin na die vervaardiging van masjiene. Dit het begin met die meganisering van die tekstielbedryf, die ontwikkeling van ystertegnieke en die toenemende gebruik van verfynde [[steenkool]] == Eenvoudige masjiene == [[Lêer:Table_of_Mechanicks,_Cyclopaedia,_Volume_2.png|duimnael|387x387px|Tabel van eenvoudige meganismes, van die ''Kamers' Cyclopædia'', 1728.<ref name="Mechanicks">{{Citation|last=Chambers|first=Ephraim|year=1728|title=Table of Mechanicks|location=Londen, Engeland}}.</ref> Eenvoudige masjiene verskaf 'n "woordeskat" vir die begrip van meer komplekse masjiene.]] Die idee dat 'n masjien in eenvoudige beweegbare elemente ontbind kan word, het Archimedes laat gelei om die hefboom, katrol en skroef as eenvoudige masjiene te definieer. Teen die tyd van die Renaissance het hierdie lys toegeneem tot die wiel en as, wig en hellende vlak. Die moderne benadering tot die karakterisering van masjiene fokus op die komponente wat beweging moontlik maak, bekend as gewrigte. '''Wig (handbyl)''': Miskien is die eerste voorbeeld van 'n toestel wat ontwerp is om krag te bestuur, die handbyl. 'n Handbyl word gemaak deur [[klip]], meestal vuursteen, om 'n wig te vorm. 'n Wig is 'n eenvoudige masjien wat die sykrag en beweging van die werktuig omskep in 'n dwars splitsende krag en beweging van die werkstuk. Die beskikbare krag word beperk deur die inspanning van die persoon wat die instrument gebruik, maar omdat krag die produk van krag en beweging is, versterk die wig die krag deur die beweging te verminder. Hierdie versterking, of meganiese voordeel, is die verhouding van die insetspoed tot die uitvoerspoed. Vir 'n wig word dit gegee deur 1 / tanα, waar α die punthoek is. Die gesigte van 'n wig is as reguit lyne gemodelleer om 'n skuif- of prismatiese las te vorm. '''Hefboom:''' Die [[hefboom]] is nog 'n belangrike en eenvoudige toestel om krag te bestuur. Dit is 'n liggaam wat op 'n draaipunt draai. Aangesien die snelheid van 'n punt verder van die draaipunt groter is as die snelheid van 'n punt naby die spilpunt, word kragte wat ver van die spilpunt toegepas word, versterk naby die spilpunt deur die gepaardgaande afname in [[snelheid]]. As ''a'' die afstand is vanaf die spilpunt na die punt waar die insetkrag toegepas word en ''b'' die [[afstand]] is tot die punt waar die uitgangskrag toegepas word, dan is ''a / b'' die meganiese voordeel van die hefboom. Die steunpunt van 'n hefboom is gemodelleer as 'n skarnier- of draaibou. '''Wiel:''' Die wiel is 'n belangrike vroeë masjien, soos die wa. 'n Wiel gebruik die hefboomwet om die krag wat nodig is om wrywing te oorkom wanneer 'n vrag getrek word, te verminder. Om hierdie kennisgewing te sien, is die wrywing wat verband hou met die trek van 'n vrag op die grond ongeveer dieselfde as die wrywing in 'n eenvoudige laer wat die las op die as van 'n wiel ondersteun. Die wiel vorm egter 'n hefboom wat die trekkrag vergroot sodat dit die wrywingweerstand in die laer oorkom. [[Lêer:Kinematics_of_Machinery_-_Figure_21.jpg|alt=Illustration of a Four-bar linkage from Kinematics of Machinery, 1876|regs|duimnael|241x241px|Illustrasie van 'n vierstaafkoppeling van ''Die Kinematika van Masjinerie'', 1876]] Die klassifikasie van eenvoudige masjiene om 'n strategie vir die ontwerp van nuwe masjiene te bied, is ontwikkel deur Franz Reuleaux, wat meer as 800 elementêre masjiene versamel en bestudeer het.<ref>[http://kmoddl.library.cornell.edu/facets/moon61899.htm Moon, F. C., The Reuleaux Collection of Kinematic Mechanisms at Cornell University, 1999] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518064706/http://kmoddl.library.cornell.edu/facets/moon61899.htm |date=2015-05-18 }}</ref> Hy het besef dat die klassieke eenvoudige masjiene in die hefboom, katrol en wiel en as geskei kan word wat gevorm word deur 'n liggaam wat om 'n skarnier draai, en die skuins vlak, wig en skroef, wat soortgelyk is as 'n blok wat op 'n plat oppervlak gly.<ref>Hartenberg, R.S. & J. Denavit (1964) [http://kmoddl.library.cornell.edu/bib.php?m=23 Kinematic synthesis of linkages] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519063139/http://kmoddl.library.cornell.edu/bib.php?m=23 |date=2011-05-19 }}, New York: McGraw-Hill, aanlynskakel van Cornell-universiteit.</ref> Eenvoudige masjiene is basiese voorbeelde van kinematiese kettings of skakels wat gebruik word om meganiese stelsels te modelleer wat wissel van die stoomenjin tot robotmanipuleerders. Die laers wat die draaipunt van 'n hefboom vorm en die wiel en as en katrolle laat draai, is voorbeelde van 'n kinematiese paar wat 'n skarnierverbinding genoem word. Net so is die plat oppervlak van 'n skuins vlak en wig voorbeelde van die kinematiese paar wat 'n skuifverbinding genoem word. Die skroef word gewoonlik geïdentifiseer as sy eie kinematiese paar wat 'n skroefdraad genoem word. Hierdie besef toon dat dit die gewrigte of verbindings is wat die primêre elemente van 'n masjien is. Begin met vier soorte gewrigte, die draaikoppel, skuifverbinding, nokverbinding en ratkoppeling, en verwante verbindings soos kabels en bande, is dit moontlik om 'n masjien te verstaan ​​as 'n samestelling van soliede dele wat hierdie verbindings verbind, wat 'n meganisme genoem word. Twee hefbome, of krukke, word gekombineer in 'n plat vierbalkoppeling deur 'n skakel te heg wat die uitset van een kruk aan die ingang van 'n ander verbind. Bykomende skakels kan aangeheg word om 'n skakelaar met ses stawe te vorm of in serie om 'n [[robot]] te vorm == Meganiese stelsels == [[Lêer:SteamEngine_Boulton&Watt_1784.png|alt=Boulton & Watt Steam Engine|regs|duimnael|350px|Die Boulton & Watt stoomenjin, 1784]] 'n '''Meganiese stelsel''' bestuur krag om 'n taak uit te voer wat kragte en beweging behels. Moderne masjiene is stelsels wat bestaan ​​uit (i) 'n kragbron en aktueerders wat kragte en beweging opwek, (ii) 'n stelsel van meganismes wat die aktuator-insette vorm om 'n spesifieke toepassing van uitsetkragte en beweging te bewerkstellig, (iii) 'n beheerder met sensors wat die uitset vergelyk met 'n prestasiedoelwit en dan die insette van die aktuator rig, en (iv) 'n koppelvlak na 'n operateur wat bestaan ​​uit hefbome, skakelaars en skerms. Dit kan gesien word in Watt se stoomenjin (sien die illustrasie) waarin die krag voorsien word deur stoom uit te brei om die suier te dryf. Die loopvlak, [[koppelaar]] en kruk transformeer die liniêre beweging van die suier in rotasie van die uitset katrol. Uiteindelik dryf die katrol die vliegbalregering wat die klep vir die stoominvoer na die suiersilinder beheer. Die byvoeglike naamwoord "meganies" verwys na vaardighede in die praktiese toepassing van 'n kuns of wetenskap, asook verwant aan of veroorsaak word deur beweging, fisieke kragte, eienskappe of middels soos wat deur meganika behandel word. Op soortgelyke wyse definieer Merriam-Webster Dictionary 'meganiese' in verband met masjinerie of gereedskap. Kragvloei deur 'n masjien bied 'n manier om die werkverrigting van toestelle, wat van hefbome en ratkasse tot motors en robotstelsels wissel, te verstaan. Die Duitse werktuigkundige Franz Reuleaux het geskryf, "'n masjien is 'n kombinasie van weerstandbiedende liggame wat so ingerig is dat die meganiese kragte van die natuur daartoe gedwing kan word om werk te vergesel met sekere bepalende bewegings." Let op dat kragte en beweging saamstaan ​​om krag te definieer. Meer onlangs het Uicker en andere<ref name=Uicker2003>J. J. Uicker, G. R. Pennock, and J. E. Shigley, 2003, ''Theory of Machines and Mechanisms,'' Oxford University Press, New York.</ref> verklaar dat 'n masjien "'n toestel is om krag aan te wend of om sy rigting te verander." McCarthy en Soh beskryf 'n masjien as 'n stelsel wat "oor die algemeen bestaan ​​uit 'n kragbron en 'n meganisme vir die beheerde gebruik van hierdie krag".<ref name=McCarthy2010>J. M. McCarthy en G.S. Soh, 2010, [https://books.google.com/books?id=jv9mQyjRIw4C&pg=PA231 ''Geometric Design of Linkages''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819020038/https://books.google.com/books?id=jv9mQyjRIw4C&pg=PA231 |date=2016-08-19 }} Springer, New York.</ref> == Kragbronne == [[Lêer:Model_Engine_Luc_Viatour.jpg|regs|duimnael|350px|Dieselenjin, wrywingkoppelaar en ratkas van'n motor.]] [[Lêer:Generator-20071117.jpg|regs|duimnael|Vroeë "Ganz" elektriese kragopwekker in Zwevegem, [[Wes-Vlaandere]], [[België]]]] Menslike en dierlike inspanning was die oorspronklike kragbronne vir vroeë masjiene '''Waterwiel:''' [[Waterwiel]]e het rondom [[300 v.C.]] wêreldwyd verskyn om vloeiende water te gebruik om draaibewegings te genereer, wat toegepas is op die maal van [[graan]], en om [[hout]], bewerking en tekstielbewerking te bewerk. Moderne waterturbines gebruik water wat deur 'n dam vloei om 'n elektriese kragopwekker aan te dryf. '''Windmeul:''' Vroeë [[Windmeul]]e het [[windkrag]] opgevang om draaibeweging vir maalbewerkings te genereer. Moderne windturbines dryf ook 'n kragopwekker. Hierdie [[elektrisiteit]] word op sy beurt gebruik om motors te bestuur wat die aandrywers van meganiese stelsels vorm. '''Enjin:''' Die woord enjin is afgelei van 'vindingrykheid' en word oorspronklik verwys na strydighede wat al dan nie fisiese toestelle mag wees nie. Sien Merriam-Webster se definisie van [[enjin]]. 'n Stoomenjin gebruik [[Hitte oordrag|hitte]] om [[water]] in 'n drukvat te kook; die groeiende stoom dryf 'n suier of 'n [[turbine]]. Hierdie beginsel kan gesien word in die aeolipiel van Hero of Alexandria. Dit word 'n buitebrandenjin genoem. 'n Motor-enjin word 'n binnebrandenjin genoem omdat dit [[brandstof]] ('n eksotermiese chemiese reaksie) binne 'n [[silinder]] verbrand en die uitbreidende gasse gebruik om 'n suier te dryf. 'n Straalmotor gebruik 'n turbine om [[lug]] wat met brandstof verbrand word, saam te pers sodat dit deur 'n mondstuk uitsit om druk aan 'n [[vliegtuig]] te gee, en ook 'n "binnebrandenjin." '''Kragsentrale:''' Die hitte van verbranding van [[steenkool]] en [[aardgas]] in 'n ketel genereer stoom wat 'n stoomturbine dryf om 'n elektriese kragopwekker te draai. 'n Kernkragsentrale gebruik hitte van 'n kernreaktor om stoom en elektriese krag op te wek. Hierdie krag word versprei deur 'n netwerk van transmissielyne vir industriële en individuele gebruik. '''Motors:''' Elektriese motors gebruik óf AC- of DC-elektriese stroom om rotasiebeweging te genereer. Elektriese servomotors is die aandrywers vir meganiese stelsels wat wissel van robotstelsels tot moderne vliegtuie. '''Vloeistofkrag:''' Hidrouliese en pneumatiese stelsels gebruik elektries aangedrewe pompe om water of lug onderskeidelik in silinders te dryf om lineêre beweging te bewerkstellig. == Meganismes == Die ''meganisme'' van 'n meganiese stelsel word saamgestel uit komponente wat masjienelemente genoem word. Hierdie elemente bied struktuur vir die stelsel en beheer die beweging daarvan. Die struktuurkomponente is in die algemeen die raamelemente, laers, splinte, vere, seëls, hegstukke en bedekkings. Die vorm, tekstuur en kleur van omhulsels bied 'n styl -en bedryfsvlak tussen die meganiese stelsel en sy gebruikers. Die samestellings wat beweging beheer, word ook 'meganismes' genoem. Meganismes word oor die algemeen geklassifiseer as ratte , wat riemaandrywers en kettingaandrywing, nok- en volgmeganismes insluit, en daar is ook ander spesiale meganismes soos klemverbindings, indekseringsmeganismes, ontsnap- en wrywingstoestelle soos [[rem]]me en koppelaars. Die aantal grade van vryheid van 'n meganisme, of die mobiliteit daarvan, hang af van die aantal skakels en verbindings en die soorte verbindings wat gebruik word om die meganisme te konstrueer. Die algemene beweeglikheid van 'n meganisme is die verskil tussen die onbeperkte vryheid van die skakels en die aantal beperkings wat deur die gewrigte geplaas word. Dit word beskryf deur die Chebychev-Grübler-Kutzbach-maatstaf. === Ratte en rattreine === [[Lêer:NAMA_Machine_d'Anticythère_1.jpg|links|duimnael|250x250px|Die Antiquitera meganisme (hooffragment)]] Die oordrag van die rotasie tussen tandwiele wat in aanraking kom, kan teruggevoer word na die [[Antikythera-meganisme]] van [[Griekeland]] en die suidwaartse waentjie van [[China]]. Illustrasies van die renaissance-wetenskaplike Georgius Agricola toon ratte met silindriese tande. Die implementering van die onverwante tand het 'n standaardratontwerp opgelewer wat 'n konstante snelheidsverhouding bied. 'n Paar belangrike kenmerke van ratte is: * Die verhouding van die steeksirkels van paringratte bepaal die snelheidsverhouding en die meganiese voordeel van die versnellingset. * 'n Planetêre rattrein sorg vir hoë vermindering in 'n kompakte pakket. Dit is moontlik om rattande te ontwerp vir ratte wat nie-sirkelvormig is nie, maar tog die draaimoment glad oordra. * Die snelheidsverhoudings van ketting- en riemaandrywers word op dieselfde manier bereken as ratverhoudings. === Nok- en volgeling-meganismes === Die nok en volgeling word gevorm deur die direkte kontak van twee spesiaal gevormde skakels. Die ry skakel word die nok genoem en die skakel wat deur die direkte kontak van hul oppervlaktes aangedryf word, word die volgeling genoem. Die vorm van die kontakoppervlaktes van die nok en volgeling bepaal die beweging van die meganisme === Skakeling === [[Lêer:Landing_gear_schematic.svg|regs|duimnael|300x300px|Skematiese voorstelling van die aktuator en vierbalkoppeling wat die landingstoerusting van 'n vliegtuig posisioneer.]] 'n Koppeling is 'n versameling skakels wat aan mekaar verbind word. Oor die algemeen is die skakels die struktuurelemente en die gewrigte laat beweging toe. Die mees bruikbare voorbeeld is die vlak vierbalkoppeling. Daar is egter baie meer spesiale skakels: * Watt se koppeling is 'n vierbalkoppeling wat 'n benaderde reguit lyn genereer. Dit was van kritieke belang vir die werking van sy ontwerp vir die stoomenjin. Hierdie skakeling verskyn ook in voertuigvering om die liggaam van die liggaam af na die wiele te beweeg. * Die sukses van Watt se koppeling het gelei tot die ontwerp van soortgelyke benaderde reguitlynverbindings, soos Hoeken se koppeling en Chebyshev se koppeling. * Die Peaucellier-koppeling genereer 'n regte reguitlynuitset vanaf 'n roterende inset. * Die Sarrus-skakeling is 'n ruimtelike skakeling wat reguitlynbeweging vanaf 'n roterende inset genereer. * Die Klann-koppeling en die Jansen-skakel is onlangse uitvindings wat interessante loopbewegings bied. Dit is onderskeidelik 'n skakelaar met ses en 'n agt maat. === Vlakmeganisme === 'n Vlakmeganisme is 'n meganiese stelsel wat beperk word, sodat die baanbane van punte in al die liggame van die stelsel op vliegtuie parallel met 'n grondvlak lê. Die rotasie-asse van skarnierverbindings wat die liggame in die stelsel verbind, is loodreg op hierdie grondvlak. === Sferiese meganisme === 'n Sferiese meganisme is 'n meganiese stelsel waardeur die liggame beweeg op 'n manier dat die rigting van punte in die stelsel op konsentriese sfere lê. Die rotasie-asse van skarnierverbindings wat die liggame in die stelsel verbind, gaan deur die middel van hierdie sirkel. === Ruimtelike meganisme === 'n Ruimtelike meganisme is 'n meganiese stelsel wat ten minste een liggaam het wat beweeg op 'n manier dat die punt se trajek algemene ruimtekrommes is. Die rotasie-asse van skarnierverbindings wat die liggame in die stelsel verbind, vorm lyne in die ruimte wat nie mekaar kruis nie, en wat gemeenskaplike norme het. === Buigbare meganismes === 'n Buigbare meganisme bestaan ​​uit 'n reeks rigiede liggame wat verbind word deur elemente wat ooreenstem (ook bekend as buigverbindings) wat ontwerp is om 'n meetkundige, goed gedefinieerde beweging te bewerkstellig by die aanwending van 'n krag. == Masjien elemente == Die elementêre meganiese komponente van 'n masjien word masjienelemente genoem. Hierdie elemente bestaan ​​uit drie basiese tipes (i) struktuurkomponente soos raamonderdele, laers, asse, splinte, hegstukke, seëls en smeermiddels. (Ii) meganismes wat beweging op verskillende maniere beheer, soos ratte, gordel- of kettingaandrywing, koppelings, nok- en volgstelsels, met inbegrip van remme en koppelaars, en (iii) beheerkomponente soos knoppies, skakelaars, aanwysers, sensors, aandrywers en rekenaarbeheerders. Alhoewel dit meestal nie as 'n masjienelement beskou word nie, is die vorm, tekstuur en kleur van bedekkings 'n belangrike deel van 'n masjien wat 'n stilering en bedryfsvlak bied tussen die meganiese komponente van 'n masjien en sy gebruikers. === Strukturele komponente === 'n Aantal masjienelemente lewer belangrike strukturele funksies soos die raam, laers, veer en seëls. * Die erkenning dat die raamwerk van 'n meganisme 'n belangrike masjienelement is, het die naam driebalkoppeling in vierbalkoppeling verander. Rame word gewoonlik saamgestel uit [[Stut (meganies)|stut]]- of balkelemente. * Laers is komponente wat ontwerp is om die koppelvlak tussen bewegende elemente te bestuur en is die bron van wrywing in masjiene. Oor die algemeen is laers ontwerp vir suiwer draaiing of reguit lynbeweging. * Sleutels is twee maniere om die as op 'n wiel, katrol of rat te betroubaar te monteer sodat die draaimoment deur die verbinding oorgedra kan word. * Vere voorsien kragte wat komponente van 'n masjien óf op hul plek kan hou óf kan optree as 'n vering om 'n deel van die masjien te ondersteun. * Seëls word tussen gedeeltes van 'n masjien gebruik om te verseker dat vloeistowwe soos water, warm gasse of smeermiddel nie tussen die oppervlaktes lek nie. * Hegtingssmiddels soos skroewe, boute, veerklemme en klinknaels is van uiterste belang vir die montering van komponente van 'n masjien. Hegtingssmiddels word oor die algemeen beskou as verwyderbaar. In teenstelling hiermee, moet die lasmetodes soos sweis, soldeer, krimp en die aanbring van kleefmiddels gewoonlik die dele sny om die onderdele uitmekaar te haal. == Beheerders == Beheerders kombineer sensors, logika en aandrywers om die werkverrigting van komponente van 'n masjien te handhaaf. Die bekendste is miskien die vliegbalbestuurder vir 'n stoomenjin. Voorbeelde van hierdie toestelle wissel van 'n termostaat wat, soos die temperatuur styg, 'n klep oopmaak vir koelwater tot snelheidsbeheerders, soos die vaartbeheer in 'n motor. Die programmeerbare logika-beheerder het skakelaars en gespesialiseerde beheermeganismes vervang met 'n programmeerbare rekenaar. Servomotors wat die as akkuraat in reaksie op 'n elektriese bevel posisioneer, is die aandrywers wat robotstelsels moontlik maak. == Rekenmasjiene == [[Lêer:Arithmometre,_designed_by_Charles_Xavier_Thomas,_c._1820,_for_the_four_rules_of_arithmetic,_manufactured_1866-1870_AD,_TM10901_-_Tekniska_museet_-_Stockholm,_Sweden_-_DSC01567.JPG|alt=Arithmometr computing machine|regs|duimnael|300px|Arithmometre, ontwerp deur Charles Xavier Thomas, ca. 1820, vir die vier rekenkundige reëls, vervaardig 1866-1870. Uitstalling in die Tekniska-museet, Stockholm, Swede.]] [[Charles Babbage]] het in [[1837]] masjiene ontwerp om logaritmes en ander funksies te tabuleer. Sy verskil-enjin kan beskou word as 'n gevorderde meganiese sakrekenaar en sy Analitiese enjin is 'n voorloper van die moderne rekenaar, hoewel nie een van hulle in die leeftyd van Babbage gebou is nie. Die Arithmometer en die Comptometer is meganiese rekenaars wat voorloper is tot moderne digitale rekenaars. Modelle wat gebruik word om moderne rekenaars te bestudeer, word Staatsmasjien en [[Turingmasjien]] genoem. == Molekulêre masjiene == [[Lêer:Protein_translation.gif|links|duimnael|230px|'n [[Ribosoom]] is 'n biologiese masjien wat gebruik maak van proteïendinamika.]] Die biologiese [[Molekuul|molekule]] [[mioseen]] reageer op [[ATP]] en ADP om afwisselend met 'n aktienfilament in te gryp en die vorm te verander op 'n manier wat 'n krag uitoefen, en dan ontkoppel om die vorm of konformasie weer in te stel. Dit dien as die molekulêre dryf wat spierkontraksie veroorsaak. Op dieselfde manier het die biologiese molekule [[kinesien]] twee gedeeltes wat afwisselend aangaan en ontkoppel word deur mikrotubules wat veroorsaak dat die molekule langs die mikrotubule beweeg en vesikels binne die sel vervoer, en dyneïne, wat vrag binne selle in die rigting van die kern beweeg en die aksonemale klop van beweeglike silia en flagella. " In-effek, die [beweeglike silium] is 'n nano-masjien wat bestaan ​​uit meer as 600 [[Proteïen|proteïene]] in molekulêre komplekse, waarvan baie ook onafhanklik funksioneer as nano-masjiene. Met buigsame skakels kan die mobiele proteïen-domeine deur hulle gekoppel word om hul bindingsvennote te werf en induksie van langafstand allosterie deur proteïendomein dinamika. "Ander biologiese masjiene is verantwoordelik vir energieproduksie, byvoorbeeld ATP-sintese wat [[energie]] benut vanaf protongradiënte oor membrane om 'n turbienagtige beweging te gebruik wat gebruik word om ATP, die energie-geldeenheid van 'n sel, te sintetiseer. Hierdie masjiene en hul nanoskaal-dinamika is baie meer kompleks as enige molekulêre masjiene wat nog kunsmatig gebou is. Hierdie molekules word toenemend as nano-masjiene beskou.<ref name="Satir2008">{{cite journal | last = Satir | first = Peter | author2=Søren T. Christensen| title = Structure and function of mammalian cilia| journal = Histochemistry and Cell Biology| volume = 129| issue = 6| pages = 687–93| date = 2008-03-26| doi = 10.1007/s00418-008-0416-9 | id = 1432-119X | pmid = 18365235 | pmc = 2386530 }}</ref> Navorsers het DNS gebruik om nano-dimensionele vierbalkoppelings te konstrueer. == Impak == === Meganisasie en outomatisasie === [[Lêer:De re metallica - water wheel (125711501).jpg|regs|duimnael|'n Water-aangedrewe mynhyser wat gebruik word om erts te verhoog. Hierdie houtblok is afkomstig van De re metallica deur Georg Bauer (Latynse naam Georgius Agricola, ongeveer 1555), 'n vroeë handboek vir mynbou wat talle tekeninge en beskrywings bevat van myntoerusting.]] '''Meganisasie''' (BE) bied aan menslike operateurs masjinerie wat hulle help met die spier vereistes van werk of wat spierwerk verplaas. In sommige velde behels meganisasie die gebruik van handgereedskap. In moderne gebruik, soos in die ingenieurswese of in die ekonomie, impliseer meganisasie masjinerie meer ingewikkeld as handgereedskap en sal dit nie eenvoudige toerusting soos 'n perd of donkiemolen insluit nie. Toestelle wat spoedveranderinge of veranderinge in of van heen en weer na draaibeweging veroorsaak, word gebruik as masjiene soos ratte, katrolle of skure en gordels, asse, nokke en krukke. Na elektrifisering, toe die meeste klein masjinerie nie meer met die hand aangedryf was nie, was meganisasie sinoniem met gemotoriseerde masjiene. '''Outomatisering''' is die gebruik van beheerstelsels en inligtingstegnologieë om die behoefte aan menslike werk in die vervaardiging van goedere en dienste te verminder. In die omvang van industrialisasie is outomatisering 'n stap verder as meganisasie. Alhoewel meganisasie masjinerie aan mense-operateurs voorsien om hulle te help met die spiervereistes van werk, verminder outomatisering ook die behoefte aan menslike sensoriese en geestelike vereistes. Outomatisering speel 'n al hoe groter rol in die wêreldekonomie en in daaglikse ervaring. <br /> === Outomate === 'n Outomaat (meervoud: automata) is 'n masjien wat self werk. Die woord word soms gebruik om 'n robot, meer spesifiek 'n outonome robot, te beskryf. 'n Speelgoedautomaat is in [[1863]] gepatenteer == Meganika == Usher berig dat die held van Alexandrië se verhandeling oor [[meganika]] gefokus is op die studie van die opheffing van swaar gewigte. Vandag verwys meganika na die wiskundige analise van die kragte en beweging van 'n meganiese stelsel, en bestaan ​​uit die bestudering van die kinematika en dinamika van hierdie stelsels. === Dinamika van masjiene === Die dinamiese ontleding van masjiene begin met 'n rigiede-liggaamsmodel om reaksies by die laers te bepaal, op watter punt die elastisiteitseffekte ingesluit is. Die rigiede-liggaamsdinamika bestudeer die beweging van stelsels van onderling verbonde liggame onder optrede van eksterne kragte. Die aanname dat die liggame styf is, wat beteken dat hulle nie vervorm word onder die werking van toegepaste kragte nie, maak die ontleding eenvoudiger deur die parameters wat die konfigurasie van die stelsel beskryf, te verminder tot die vertaling en rotasie van verwysingsraamwerke wat aan elke liggaam geheg is. Die dinamika van 'n starre liggaamstelsel word gedefinieer deur sy bewegingsvergelykings, wat afgelei word deur gebruik te maak van [[Newton se bewegingswette]] of Lagrangiaanse meganika. Die oplossing van hierdie bewegingsvergelykings bepaal hoe die konfigurasie van die stelsel van starre liggame verander as 'n funksie van die tyd. Die formulering en oplossing van rigiede liggaamsdinamika is 'n belangrike hulpmiddel in die rekenaarsimulasie van meganiese stelsels. === Kinematika van masjiene === Die dinamiese ontleding van 'n masjien vereis die bepaling van die beweging of kinematika van die onderdele, bekend as kinematiese analise. Die aanname dat die stelsel 'n samestelling van starre komponente is, laat rotasie- en translasiebeweging wiskundig gemodelleer word as Euklidiese of rigiede transformasies. Dit laat toe dat die posisie, snelheid en versnelling van alle punte in 'n komponent vanuit hierdie eienskappe vir 'n verwysingspunt bepaal kan word, en die hoekposisie, hoeksnelheid en hoeksnellering van die komponent. == Masjien ontwerp == '''Masjienontwerp''' verwys na die prosedures en tegnieke wat gebruik word om die drie fases van die lewensiklus van 'n masjien aan te spreek: # '''uitvinding''', wat die identifisering van 'n behoefte, ontwikkeling van vereistes, konsepgenerering, ontwikkeling van prototipes, vervaardiging en verifikasietoetsing behels; # '''prestasie-ingenieurswese''' behels die verbetering van vervaardigingsdoeltreffendheid, die vermindering van diens- en instandhoudingsvereistes, die toevoeging van funksies en die verbetering van effektiwiteit, en valideringstoetsing; # '''herwinning''' is die ontmantelings- en wegdoeningsfase en bevat die [[herwinning]] en [[hergebruik]] van materiale en komponente. == Sien ook == * Outomaat * Rattrein * Koppeling (meganiese) * Meganisme (ingenieurswese) * Meganiese voordeel * [[Drywing|Krag (fisika)]] * Eenvoudige masjiene * [[Tegnologie]] * Virtuele werk * [[Arbeid]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * Oberg, Erik; Franklin D. Jones; Holbrook L. Horton; Henry H. Ryffel (2000). Christopher J. McCauley; Riccardo Heald; Muhammed Iqbal Hussain (eds.). Machinery's Handbook (26th ed.). New York: Industrial Press Inc. {{ISBN|978-0-8311-2635-3}}. * Reuleaux, Franz (1876). The Kinematics of Machinery. Trans. and annotated by A. B. W. Kennedy. New York: reprinted by Dover (1963). * Uicker, J. J.; G. R. Pennock; J. E. Shigley (2003). Theory of Machines and Mechanisms. New York: Oxford University Press. * Oberg, Erik; Franklin D. Jones; Holbrook L. Horton; Henry H. Ryffel (2000). Christopher J. McCauley; Riccardo Heald; Muhammed Iqbal Hussain (eds.). Machinery's Handbook (30th ed.). New York: Industrial Press Inc. {{ISBN|9780831130992}}. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Machines}} * [http://kmoddl.library.cornell.edu/model.php?m=reuleaux Reuleaux-versameling van meganismes en masjiene aan die Cornell-universiteit] {{Normdata}} [[Kategorie:Meganiese toestelle]] mhcn7x1103idud8gisfi5p81tfm72r6 0 47432 2921766 2919981 2026-08-03T23:59:53Z HermanvanAswegen988 200973 /* Oktober tot Desember */ 2921766 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Russian invasion of Ukraine 2022 montage (1).png|teks=[[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in Oekraïne]]}} Die '''jaar 2022''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 22ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Frankryk]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Slowenië]] oor. * [[10 Januarie]] – Die [[Nederland]]se [[Rutte IV-kabinet]] word saamgestel. * [[4 Februarie|4]]–[[20 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2022]] word in [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], aangebied. * [[21 Februarie]] – Die [[Rusland|Russiese]] president [[Wladimir Poetin]] onderteken die wet, waardeur die selfverklaarde [[Volksrepubliek Donetsk]] en [[Volksrepubliek Loehansk]] as onafhanklike republieke erken word. * [[24 Februarie]] – [[Rusland]] begin 'n [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|grootskaalse inval in Oekraïne]]. * [[4 Maart|4]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2022]] word in [[Beijing]] aangebied. * [[4 Maart]]–[[3 April]] – Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|twaalfde Vrouekrieketwêreldbeker]] word in [[Nieu-Seeland]] aangebied en deur [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gewen. * [[4 April]] – In Suid-Afrika kondig President [[Cyril Ramaphosa]] die opheffing aan van die landswye [[staat van inperking]], wat in Maart 2020 as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]] ingestel is. * [[14 April]] – Die Russiese geleide [[missiel]][[kruiser]], die ''[[Moskwa (skip)|Moskwa]]'' sink in die [[Swartsee]], nadat dit deur twee Oekraïense R-360 Neptune-teenskipmissiele getref word. * [[15 April]] – Die [[FBI]] verklaar dat die [[kuberkraker]]s wat aan die Noord-Koreaanse kubermisdaadgroep, die [[Lasarus-groep]] gekoppel is, was verantwoordelik vir die diefstal van VS$ 620 van Axie Infinity se Ronin Network in Maart 2022. * [[14 Mei]] – Die [[Eurovision-sangfees]] word gewen deur [[Oekraïne]]. * [[26 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[24 Junie]] – [[Roe v. Wade]]: Die Amerikaanse [[1973]]-Hooggeregshof-mylpaalbeslissing oor [[aborsie]] word omvergewerp. * [[25 Junie]] – [[Gaboen]] en [[Togo]] word onderskeidelik die 55ste en 56ste lede van die [[Britse Statebond]]. * [[1 Julie]] – [[Tsjeggië]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by Frankryk oor. * [[23 Julie]] – Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) verklaar die uitbreking van [[apokke]] tot 'n “openbare gesondheidsnood van internasionale kommer" met meer as 16 000 aangemelde gevalle in 75 lande en gebiede. * [[9 Augustus]] – 'n Reeks groot [[Ontploffings in Nowofedoriwka in 2022|ontploffings]] vind plaas by die Saki-lughawe in die stad Nowofedoriwka, [[Krim]], tydens die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in die Oekraïne]]. * [[20 Augustus]] – [[Misuzulu Zulu]] word ingehuldig as [[Zoeloes|Zoeloekoning]]. * [[24 Augustus]] – 250ste geboorteherdenking van [[Willem I van Nederland|Willem I]], soewereine vors en later die eerste koning van die [[Nederlande]]. * [[4 September]] – [[Pous Johannes Paulus I]] word deur [[Pous Franciskus]] salig verklaar. * [[5 September]] – [[Liz Truss]] word aangewys as die wenner van die Britse [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]]-leierskapsverkiesing, en klop [[Rishi Sunak]]. * [[6 September]] – [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïnse Oorlog]]: [[Oekraïne]] begin sy [[Charkif]]-teenoffensief, verras Russiese magte en neem meer as 3 000 vierkante kilometer grond terug, en herower die hele [[Charkif-oblast]] wes van die Oskilrivier, binne die volgende week. * [[7 September]] – 200-jarige herdenking van [[Brasilië]] se onafhanklikheid. * [[16 September]] – [[Dood van Mahsa Amini|Mahsa Amini]], 'n Iranse vrou, sterf onder verdagte omstandighede in [[Teheran]], moontlik weens polisiebrutaliteit. Haar dood het gelei tot 'n reeks grootskaalse betogings regoor [[Iran]]. * [[19 September]] – Die staatsbegrafnis van [[koningin Elizabeth II]] van die [[Verenigde Koninkryk]] word in [[Westminster-abdy]], [[Londen]], gehou. * [[30 September]] – Die [[Russiese Federasie]] onderteken die [[Russiese anneksasie van suidelike en oostelike Oekraïne|toetredingsverdrae]] om die anneksasie van die gedeeltelik besette Oekraïense [[oblast]]e [[Loehansk-oblast|Loehansk]], [[Donetsk-oblast|Donetsk]], [[Zaporizjzja-oblast|Zaporizjzja]] en [[Cherson-oblast|Cherson]] te begin. * 30 September – 'n [[Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)|Staatsgreep]] word deur kaptein Ibrahim Traor in [[Burkina Faso]] uitgevoer. * [[8 Oktober]]–[[12 November]] – Die [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|9de Vrouerugbywêreldbeker]] word in [[Nieu-Seeland]] aangebied en deur die [[Black Ferns|gasvroue]] gewen. * [[16 Oktober]]–[[13 November]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2022|8ste T20I-krieketwêreldbeker]] word in [[Australië]] aangebied en deur [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] gewen. * [[29 Oktober]] – [[Misuzulu Zulu]] word by 'n groot plegtigheid in [[Durban]] amptelik as [[Zoeloe]]koning gekroon en deur die [[Suid-Afrika]]anse regering erken. * [[1 November]] – Verkiesings vir die 25ste [[Knesset]] in [[Israel]]. * [[15 November]] – 'n Reeks [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022|betogings teen Covid-19-inperkings]] het in die [[Volksrepubliek China]] begin. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] is 21 jaar oud. * [[20 November]]–[[18 Desember]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|22ste Sokker-wêreldkampioenskap]] word in [[Katar]] aangebied en deur [[Argentinië]] gewen. * [[29 Desember]] – Die Israeliese [[Netanyahu VI-kabinet]] word saamgestel. == Sterftes == ===Januarie tot Maart=== * [[6 Januarie]] – Sir [[Sidney Poitier]], Amerikaansgebore akteur, regisseur, skrywer en diplomaat van die [[Bahamas]] (* [[1927]]). * [[9 Januarie]] – [[Dwayne Hickman]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1934]]). * [[16 Januarie]] – [[Ibrahim Boubacar Keïta]], politikus en president van [[Mali]] (* [[1945]]). * [[18 Januarie]] – [[Peter Robbins (akteur)|Peter Robbins]], Amerikaanse kinderakteur en stemakteur (* [[1956]]). * [[19 Januarie]] – [[Gaspard Ulliel]], Franse rolprentakteur (* [[1984]]). * [[21 Januarie]] – [[Thomas Deacon]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1942]]). * [[22 Januarie]] – [[Thich Nhat Hanh]], Viëtnamese [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] monnik, vredesaktivis, digter en skrywer (* [[1926]]). * 22 Januarie – [[Kathryn Kates]], Amerikaanse aktrise (* [[1948]]). * [[29 Januarie]] – [[Howard Hesseman]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1940]]). * [[30 Januarie]] – [[Dawid Swart]], Suid-Afrikaanse akteur (* 1945). * [[9 Februarie]] – [[Sebastian Bieniek]], Pools-Duitse filmregisseur, kunsskilder en fotograaf (* [[1975]]). * [[18 Februarie]] – [[Brad Johnson (akteur, gebore 1959)|Brad Johnson]], Amerikaanse akteur (* [[1959]]). * [[20 Februarie]] – [[Henry Oswald de Villiers|H.O. de Villiers]], [[Springbokke|Springbokheelagter]] in 1967 (* 1945). * [[4 Maart]] – [[Mitchell Ryan]], Amerikaanse akteur (* 1934). * [[4 Maart]] – [[Shane Warne]], Australiese krieketspeler (* [[1969]]). * [[20 Maart]] – [[De Waal Venter]], Afrikaanse skrywer (* 1942). * [[27 Maart]] – [[Ronel Nel]], Afrikaanse skrywer (* [[1964]]). ===April tot Junie=== * [[12 April]] – [[Gilbert Gottfried]], Amerikaanse komediant en akteur (* [[1955]]). * [[15 April]] – [[Liz Sheridan]], Amerikaanse aktrise (* [[1929]]). * [[16 April]] – [[Rhoda Kadalie]], Suid-Afrikaanse menseregteaktivis (* [[1953]]). * [[20 April]] – [[Robert Morse]], Amerikaanse akteur (* 1931). * [[23 April]] – [[Dawie de Villiers]], Suid-Afrikaanse politikus en twee-en-dertigste [[Springbokkaptein]] (* 1940). * 23 April – [[Orrin Hatch]], Amerikaanse senator en komponis (* 1934). * [[30 April]] – [[Naomi Judd]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1946]]). * [[8 Mei]] – [[Fred Ward]], Amerikaanse akteur (* [[1942]]). * 8 Mei – [[Dennis Waterman]], Engelse akteur (* 1948). * [[11 Mei]] – [[Shireen Abu Akleh]], Palestyns-Amerikaanse joernalis (* [[1971]]). * [[13 Mei]] – [[Khalifa bin Zayed Al Nahayan]], President van die [[Verenigde Arabiese Emirate]] (* 1948). * [[17 Mei]] – [[Vangelis]], Griekse komponis (* [[1943]]). * [[24 Mei]] – [[Mike Schüssler]], Suid-Afrikaanse ekonoom (* [[1962]]). * [[26 Mei]] – [[Ray Liotta]], Amerikaanse akteur (* [[1954]]). * [[28 Mei]] – [[Bo Hopkins]], Amerikaanse akteur en vervaardiger (* 1942). * 28 Mei – [[Patricia Brake]], Engelse aktrise (* 1942). * [[4 Junie]] – [[John Berks]], Suid-Afrikaanse omroeper en radiopersoonlikheid (* [[1941]]). * [[9 Junie]] – [[Matt Zimmerman (akteur)|Matt Zimmerman]], Kanadese akteur (* 1934). * [[12 Junie]] – [[Philip Baker Hall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * 12 Junie – [[Phil Bennett]], [[Wallis|Walliese]] internasionale rugbyspeler (* 1948). * [[26 Junie]] – [[Frank Williams (akteur)|Frank Williams]], Amerikaanse akteur en skrywer (* 1931). ===Julie tot September=== * [[3 Julie]] – [[Barry Ronge]], Suid-Afrikaanse joernalis, rubriekskrywer, skrywer, omroeper, filmresensent en humoris (* 1948). * [[4 Julie]] – [[Remco Campert]], Nederlandse skrywer, digter en rubriekskrywer (* 1929). * [[6 Julie]] – [[James Caan]], Amerikaanse akteur (* 1940). * [[8 Julie]] – [[Shinzo Abe]], Japannese politikus (* [[1954]]). * 8 Julie – [[José Eduardo dos Santos]], Angolese politikus (* [[1942]]). * 8 Julie – [[Tony Sirico]], Amerikaanse akteur (* 1942). * [[14 Julie]] – [[Lionel Peterson]], Suid-Afrikaanse gospelsanger en evangelis (* [[1947]]). * [[17 Julie]] – [[Jessie Duarte]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus (* [[1953]]). * [[18 Julie]] – [[Don Mattera]], Suid-Afrikaanse digter en skrywer (* [[1935]]). * [[25 Julie]] – [[Paul Sorvino]], Amerikaanse akteur (* [[1939]]). * [[27 Julie]] – [[Mary Alice]], Amerikaanse aktrise (* [[1936]]). * 27 Julie – [[Tony Dow]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1945]]). * [[30 Julie]] – [[Pat Carroll (aktrise)|Pat Carroll]], Amerikaanse aktrise (* [[1927]]). * 30 Julie – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger (* [[1932]]). * [[31 Julie]] – [[Ayman al-Zawahiri]], [[al-Kaïda]] leier (* [[1951]]). * [[8 Augustus]] – [[Olivia Newton-John]], Brits-Australies-Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1948]]). * [[12 Augustus]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en vervaardiger (* [[1969]]). * [[17 Augustus]] – [[Marzanne Leroux-Van der Boon]], Afrikaanse skrywer (* [[1940]]). * [[24 Augustus]] – [[Christian Hjejle]], Deense akteur (* [[1928]]). * [[25 Augustus]] – [[Victor Edouard d'Assonville]], Suid-Afrikaanse teoloog, historikus en skrywer (* [[1927]]). * 25 Augustus – [[Margaretha Lategan Spies]], Suid-Afrikaanse onderwyseres en voormalige hoof van die C&N Meisieskool Oranje in [[Bloemfontein]] (* [[1916]]). * [[29 Augustus]] – [[Charlbi Dean]], Suid-Afrikaanse aktrise en model (* [[1990]]). * [[30 Augustus]] – [[Michail Gorbatsjof]], Russiese politikus en invloedryke Sowjetleier (* [[1931]]). * [[8 September]] – Koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] (* [[1926]]). * [[12 September]] – [[Dennis East]], Suid-Afrikaanse liedjieskrywer, musikant en musikale vervaardiger (* [[1949]]). * [[13 September]] – [[Jean-Luc Godard]], Frans-Switserse filmregisseur, draaiboekskrywer en filmkritikus (* [[1930]]). * [[14 September]] – [[Salomon Joubert]], veldwagter, bewaringsbioloog en hoof van die [[Nasionale Krugerwildtuin]] (* [[1941]]). * [[22 September]] – [[Hilary Mantel]], Engelse outeur van o.a. romans (* [[1952]]). * [[23 September]] – [[Louise Fletcher]], Amerikaanse aktrise (* [[1934]]). ===Oktober tot Desember=== * [[4 Oktober]] – [[Günter Lamprecht]], Duitse akteur en skrywer (* [[1930]]). * 4 Oktober – [[Loretta Lynn]], Amerikaanse country-sanger (* [[1932]]). * [[11 Oktober]] – [[Angela Lansbury]], Britse-Amerikaanse aktrise (* [[1925]]). * [[14 Oktober]] – [[Robbie Coltrane]], Skotse akteur, komediant en skrywer (* [[1950]]). * [[19 Oktober]] – [[Leopold Scholtz]], Suid-Afrikaanse historikus, akademikus, skrywer en joernalis (* [[1948]]). * [[23 Oktober]] – [[Eric Nobbs]], Suid-Afrikaanse akteur (* [[1954]]). * 23 Oktober – [[James McDivitt]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] en bevelvoerder van [[Apollo 9]] (* [[1929]]). * [[31 Oktober]] – [[Jeremy Mansfield]], Suid-Afrikaanse radio-omroeper en televisiepersoonlikheid (* [[1963]]). * [[5 November]] – [[Aaron Carter]], Amerikaanse akteur, kletsrymer en sanger (* [[1987]]). * [[19 November]] – [[Jason David Frank]], Amerikaanse akteur (* [[1973]]). * [[5 Desember]] – [[Kirstie Alley]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster (* [[1951]]). * [[6 Desember]] – [[Ichirō Mizuki]], Japannese sanger, komponis en filmakteur (* [[1948]]). * [[9 Desember]] – [[Joseph Kittinger]], Amerikaanse [[vlieënier|vegvlieënier]] wat in 1959/60 'n reeks rekordhoë vryvalspronge onderneem het (* [[1928]]). * [[20 Desember]] – [[Henk Rall]], Afrikaanse skrywer en digter (* [[1938]]). * [[24 Desember]] – [[Boet Troskie]], Suid-Afrikaanse sakeman en rolprentvervaardiger (* [[1936]]). * [[29 Desember]] – [[Pelé]], Brasiliaanse sokkerspeler, dikwels beskryf as die beste sokkerspeler van alle tye (* [[1940]]). * 29 Desember – [[Vivienne Westwood]], Engelse modeontwerper (* [[1941]]). * [[31 Desember]] – [[Joseph Alois Ratzinger]], later [[Pous Benedictus XVI]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1927]]). * 31 Desember – [[Dolf van Niekerk]], [[Afrikaanse skrywer]] (* [[1929]]). [[Kategorie:2022| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] bdv5dx8k3sze9920xkf4zkmabxit4dr 6 52030 2921707 1326467 2026-08-03T19:55:28Z JMK 649 sp 2921707 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Gé Korsten trou met Elna Burger, dogter van die leraar van NG gemeente Johannesburg-Noord, Attie Burger. == Lisensiëring == {{PD-SA}} katro3j8xebuep9jkgu87dbcxf9s63w 6 52496 2921554 727284 2026-08-03T13:21:41Z JMK 649 +kat 2921554 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Ds. George Murray, vyfde seun van ds. Andrew Murray van Graaff-Reinet wat predikant geword het. == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] b06fynbyfdydypn7qw3lzfjw35csibu 0 53852 2921538 2842817 2026-08-03T13:06:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921538 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Dooie See | Beeld = The Dead Sea 1972-2011 - NASA Earth Observatory.jpg | Beeld_byskrif = Die Dooie See in 1972, 1989 en 2011 | Kaart = Dead sea ecological disaster 1960 - 2007.gif | Kaart_byskrif = Die kwynende watervlak van die Dooie See | Koördinate = {{Koördinate|31|30|N|35|30|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Israel]], [[Jordanië]], [[Staat Palestina]] | Soort = Binnemeer | Oppervlakte = 600&nbsp;km² (230&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 199&nbsp;m (653&nbsp;vt)<ref name=ilec>{{en}} [http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&siteName=eingedi Dead Sea Data Summary 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602064708/http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&siteName=eingedi |date= 2 Junie 2021 }}.''Water Authority of Israel''. [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html The World Bank - 'The Red Sea - Dead Sea Water Conveyance Study Program' - 2013].</ref> | Maks_diepte = 304&nbsp;m (997&nbsp;vt) | Volume = 114&nbsp;km³ (27&nbsp;myl³)<ref name=ilec/> | Oppervlakhoogte = −429&nbsp;m (−1&nbsp;407&nbsp;vt)<ref name="ISRAMAR">{{cite web |url=http://isramar.ocean.org.il/DeadSea/ |title=Monitoring of the Dead Sea |publisher=Israel Marine Data Center (ISRAMAR) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127041015/http://isramar.ocean.org.il/DeadSea/ |archive-date=27 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=26 November 2015 }}</ref> | Lengte = 50&nbsp;km (31&nbsp;myl)<ref name="JVL">{{cite web |url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html |title=Virtual Israel Experience: The Dead Sea |publisher=Jewish Virtual Library |access-date=21 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117185406/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html |archive-date=17 Januarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Breedte = 15&nbsp;km (9,3&nbsp;myl)<ref name="JVL"/> | Opvangsgebied = 41&nbsp;650&nbsp;km² (16&nbsp;080&nbsp;myl²) | Omtrek = 135&nbsp;km (84&nbsp;myl) | Invloei = [[Jordaanrivier]] | Uitvloei = | Eiland = | Nedersettings = Bombay Beach, Desert Beach, Desert Shores, Salton City, Salton Sea Beach, North Shore | Gevries = | Rangorde_volume = }} [[Lêer:Dode zee.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-foto]] [[Lêer:Dead sea newspaper.jpg|duimnael|links|'n Persoon dryf op die Dooie See as gevolg van die hoë soutgehalte]] Die '''Dooie See''' ([[Hebreeus]]: יָם הַמֶּלַח, ''Yām HaMélaḥ'' of "Soutsee"; [[Arabies]]: البحر الميت ''al-Baḥr al-Mayyit'' {{Audio|Ar-البحر الميت.oga|luister}} of بحر لوط ''Bahr Lūt'', "See van die Dood" of "See van Lot") is 'n [[meer|soutwatermeer]] wat deur die [[Jordaanrivier]] asook kleiner seisoensriviere gevoed word en veral vir sy buitengewoon hoë soutkonsentraat - die hoogste van enige waterliggaam op aarde - bekend staan. Die huidige naam is waarskynlik deur Hiëronimus, 'n 4de eeuse kerkvader, aan die meer gegee. In ouer bronne word na die meer as "Soutmeer" of "Asfaltmeer" verwys. Die meer grens aan [[Israel]], die Wesjordaanland (wat tans deur Israel geadministreer word) en [[Jordanië]]. Die Dooie See is byna 80 km lank, met 'n maksimale breedte van 18&nbsp;km en 'n wateroppervlak van 910&nbsp;km². Sy maksimale diepte beloop in sy noordelike gedeelte tot 388&nbsp;m, suid van die Lisan-skiereiland nog slegs 6&nbsp;m. Met 414&nbsp;m onderkant [[seevlak]] is die Dooie See die laagste plek op aarde. Vanweë sy hoë [[soutgehalte]] (omstreeks 30 persent aan die oppervlak, in die diepte selfs 33 persent) is die meer nie geskik vir lewe nie. Die Dooie See se water vloei nie na die see toe nie sodat sy water slegs deur verdamping kan ontsnap. Die meer is in 'n streek met 'n besonder droë en warm klimaat geleë en word tans deur uitdroging bedreig. Die meer het ekonomiese betekenis as toeristetrekpleister (daar is veral strande langs die suidoewer) en as bron van minerale soos [[magnesium]], [[kalium]], [[broom]] en [[litium]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dead Sea}} {{Waterliggame van die wêreld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Jordanië]] [[Kategorie:Geografie van Palestina]] [[Kategorie:Mere in Asië]] [[Kategorie:Mere in Israel]] [[Kategorie:Seë van Asië]] al2442aas36wn62jrw1d2wlleh4u6rq 6 56019 2921607 805377 2026-08-03T15:25:59Z JMK 649 +kat 2921607 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. H.F. Verwoerd as redakteur van Die Transvaler |bron=Afrikaners in die Goudstad, deel 2 |datum=omstreeks 1945 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] np0mvrifvxoomxvtry1imeerjj41tif 6 56032 2921853 972396 2026-08-04T11:33:10Z JMK 649 ~kat 2921853 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Adv. [[Hans Strijdom|JG Strijdom]], eerste minister van Suid-Afrika, voorsitter van die direksie van Dagbreekpers Beperk tot 1958 |bron='n Volk staan op uit sy as |datum=omstreeks 1956 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hans Strijdom]] dwy33lpd8dv9qqhxysiee3w0g16z8db 0 56175 2921613 2866889 2026-08-03T16:00:14Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Skakel 2921613 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Millwood01.jpg|duimnael|regs|<center>Millwood circa die 1870's</center>]] '''Millwood''' is ‘n verlate [[goud]]myn aan die suidelike hellings van die [[Outeniquaberge]] en ongeveer 17 km noord-noordwes van [[Knysna]]. == Geskiedenis == Die ontdekking in [[1876]] van ‘n goudklont in die Karatararivier deur James Hooper het ‘n toestroming van delwers van so ver as [[Kalifornië]] en [[Australië]] tot gevolg gehad. C.F. Osborne, ‘n padingenieur, het spoelgoud in die Millwood-gebied gevind. In [[1886]] is die aanwesigheid van ‘n goudrif in die heuwels vasgestel. Gevolglik word in Januarie [[1887]] 340 hektaar grond by Millwood amptelik as een van die eerste goudveld in Suider-Afrika geproklameer. Om [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]] se 50 jaar op die Britse troon te herdenk, word in dieselfde jaar die spoelgouddelwerye tot Victoria Jubilee Creek herdoop. Millwood het op daardie stadium bestaan uit ‘n aantal woonhuise, losieshuise, kerke, winkels, ‘n doktersspreekkamer, ‘n bank, ‘n skool, ‘n poskantoor en ‘n staatskantoor en het ‘n permanente inwonertal van nagenoeg 400 gehad. Goudproduksie was egter baie laag en teen die einde van 1887 was dit reeds duidelik dat die voortsetting daarvan nie lonend was nie. Delwers het na die nuwe goudvelde van [[Barberton]] en die [[Witwatersrand]] vertrek om daar hul geluk te soek. Teen [[1890]] was Millwood feitlik verlate. == Millwood vandag == In [[1924]] is die Millwood-goudveld gedeproklameer en die gebied is vandag deel van Sanparke. Twee huise staan nog. Buiten die begraafplaas kan oorgroeide skagte, fondamente van huise en strate en ou mynboutoerusting gesien word. [[Dalene Matthee]] verwys in [[Kringe in 'n bos]] na Meulbos wat waarskynlik die Afrikaans vir Millwood is. ==Bibliografie== *Duff, Allen: The story of the Millwood/Knysna goldfield. George: Uitgegee deur die skrywer, 2020. {{ISBN|978-0-620-89180-6}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] 9zyykg3ipvf89xy8jt57b740dvfowks 6 56181 2921712 1106804 2026-08-03T20:21:02Z JMK 649 +kat 2921712 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Laaste Smuts-kabinet 1948 |bron=One man in his time |datum=1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Rand Daily Mail |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] t13tux9og2lvbsxtn0uoys0zux2s3ag 6 56182 2921717 1514411 2026-08-03T20:25:32Z JMK 649 +kat 2921717 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genls. JBM Hertzog en Jan Smuts voor die parlement, waarskynlik 1938 |bron=One man in his time |datum=omstreeks 1938 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Cape Times |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Boeregeneraals]] [[Kategorie:Jan Smuts]] 0vsex0qlh3bh69odfnrxvtu6vgpbrmb 6 56486 2921680 812602 2026-08-03T18:54:56Z JMK 649 +kat 2921680 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Poskaart van [[Jan Smuts]] met sy handtekening |bron=Poskaart |datum=omstreeks 1940 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=John Dodgson |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] sf4fbq9cdxbm4imo5lidbh08vs9m1mi 6 56487 2921679 812609 2026-08-03T18:53:52Z JMK 649 +kat 2921679 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Generaal Jan Smuts in 1950 |bron=Salute to a great South African |datum=Paasfees 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=G. Davis |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] svzlv84sfafy2tdlvguurr97pcl06bi 6 56488 2921722 2374310 2026-08-03T20:27:50Z JMK 649 +kat 2921722 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts]] en sy kabinet saam met [[George VI van die Verenigde Koninkryk|koning George VI]] tydens die koninklike besoek van 1947. Links van die koning sit die adjunkpremier, [[Jannie Hofmeyr]]. Dr. [[Colin Steyn]] staan heel links en Smuts se opvolger, adv. [[J.G.N. Strauss]], tweede van regs. |bron=Salute to a great South African |datum=1947 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Kabinette van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Jan Smuts]] imcg18hsxqkloch4bvq0ujq0eopurx9 6 56490 2921721 1041291 2026-08-03T20:27:12Z JMK 649 +kat 2921721 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Christian Smuts]] en sy kabinet in 1923 :'''Voor:''' sir [[Thomas Watt]], sen. [[F.S. Malan]], Jan Smuts, sir [[Thomas Smartt]] en mnr. Henry Burton :'''Agter:''' sen. [[Nicolaas de Wet]], kol. [[Deneys Reitz]], sir [[Patrick Duncan]], mnr. [[John William Jagger]] en kol. [[Hendrik Mentz]] |bron=Toesprake van sy Hoog-Edelagbare J.C. Smuts |datum=1923 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] arg5yifb1fazszuc6fojvfiny2rlcx4 6 56491 2921723 812626 2026-08-03T20:28:38Z JMK 649 +kat 2921723 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] en lede van sy kabinet in 1946 |bron=Salute to a great South African |datum=1946 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Jannie Hofmeyr]] es9aeoqiuizypp9kutzs9mlesemzn7k 6 56545 2921683 813926 2026-08-03T18:59:04Z JMK 649 +kat 2921683 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jannie Hofmeyr en sy moeder op die trap van die Parlement |bron=Standard Encyclopaedia of Southern Africa |datum=1938 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jannie Hofmeyr]] 7am32j3qemwz1ohgrvur2jt0iyj43zn 6 56555 2921742 814045 2026-08-03T21:01:05Z JMK 649 +kat 2921742 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Program van die amptelike inwyding van die [[Voortrekkermonument]] |bron=Amptelike program |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Voortrekkermonument]] rl1czcgbsek6i04s3nkkeijpm6mvlev 6 56892 2921704 818142 2026-08-03T19:45:39Z JMK 649 +kat 2921704 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=NC Havenga lewer 'n toespraak tydens die inhuldiging van die Voortrekkermonument in 1949 |bron=Die Huldejaar 1949 |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Staatsinligtingskantoor |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] [[Kategorie:Voortrekkermonument]] 9fsce6tqqfpayd4e4cj0r945cympa5j 6 57053 2921672 1255336 2026-08-03T18:41:13Z JMK 649 +kat 2921672 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl Jan Smuts in die jare dertig |bron=Toesprake deur sy hoog-edelagbare JC Smuts |datum=Omstreeks 1934 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] d3yjm02yv8luylvdg8rad3txxxq1q43 6 57069 2921713 1155038 2026-08-03T20:22:05Z JMK 649 +kat 2921713 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die kabinet van genl. Hertzog bestaande uit lede van die NP en SAP |bron=An Illustrated History of South African History |datum=1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] catanzsi2ykifcmvb1j1zhotih7t79t 6 57073 2921736 2516872 2026-08-03T20:54:58Z JMK 649 +kat 2921736 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Hendrik Verwoerd]] nadat hy op 9 April 1960 by die Randse Paasskou geskiet is |bron=An Illustrated Dictionary of South African History |datum=9 April 1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Dagbreek |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] cu46lr5ltjcr2wb2cgy6llz5hcc0smm 6 57074 2921693 821702 2026-08-03T19:13:44Z JMK 649 +kat 2921693 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Britse eerste miniser Harold Macmillan in SA verwelkom deur dr. Verwoerd. |bron=An Illustrated Dictionary of South African History |datum=1 Februarie 1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] ns1oncavbo22ojgh2698ikjhtvhg319 6 57133 2921676 2635653 2026-08-03T18:50:58Z JMK 649 ~kat 2921676 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. en mev. Smuts |bron=Toesprake van die hoog-edelagbare J.C. Smuts |datum=Laat jare dertig |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Nie vermeld |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] {{NouCommons|Jan en Isie Smuts.jpg}} lvkyteawn11sk4etjdgs64vtm1hvb4k 6 57134 2921678 972386 2026-08-03T18:53:15Z JMK 649 ~kat 2921678 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jan Christian Smuts in 1895 in Kaapstad |bron=Toesprake deur die hoog-edelagbare J.C. Smuts |datum=1895 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] jsy9j92c72rtuj1j87lxyl8395zvbze 6 57155 2921711 823086 2026-08-03T20:20:27Z JMK 649 +kat 2921711 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jan en Isie Smuts met een van hul dogters, Santa. |bron=One Man and his Time |datum=Omstreeks 1895 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Cape Times |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] ljpy7hibl7rexsx6ruc59vquhdowp0h 6 57157 2921727 823129 2026-08-03T20:30:59Z JMK 649 +kat 2921727 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] se begrafnisstoet by Kerkplein in Pretoria |bron=Salute to a great South African |datum=15 September 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Kerkplein]] 212vkqhk7hhrumhoow673v1p15pxwqm 6 57158 2921725 847085 2026-08-03T20:30:02Z JMK 649 +kat 2921725 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Inwoners van Kaapstad bring hulde aan die ontslape genl [[Jan Smuts|Smuts]] voor die Kaapse stadsaal tydens 'n gedenkdiens op 15 September 1950 |bron=Salute to great South African |datum=15 September 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] jzqur976wnf1spy4r7hxep70ug8y3cl 6 57159 2921724 1154274 2026-08-03T20:29:21Z JMK 649 +kat 2921724 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genls.[[Jan Smuts|Smuts]] en Hertzog en hul gades |bron=Salute to a great South African |datum=Onbekend |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] 9u7i5lam4usvadz6qjdaf2y6xegnj4l 6 57160 2921720 823140 2026-08-03T20:26:29Z JMK 649 +kat 2921720 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jan Smuts ry deur Kaapstad nadat hy die 1948-verkiesing verloor het |bron=Salute to a great South African |datum=1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] 5xvrked6dr6wiacym7r9lkwrp7ra6vo 6 57161 2921714 823151 2026-08-03T20:23:37Z JMK 649 +kat 2921714 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jan Smuts nadat hy sy BA aan die Victoria-kollege behaal het |bron=Salture to a great South African |datum=1891 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] pup4ghmflsm6zyxgg9jv47oy8oixfb8 6 57162 2921715 2533907 2026-08-03T20:24:13Z JMK 649 +kat 2921715 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Jan Smuts en manskappe tydens die Anglo-Boereoolog nadat hulle tot in die Kaapkolonie opgeruk het |bron=Salute to a great South African (=''Salute to a great South African : Jan Christiaan Smuts, May 24, 1870-September 11, 1950''. Central News Agency, [Cape Town], [1950]) |datum=Omstreeks 1901 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] 5igi7mbwsqpeol73u8ki58o8jad80tj 6 57163 2921716 1629370 2026-08-03T20:24:52Z JMK 649 +kat 2921716 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] en koning George VI wandel op [[Tafelberg]] |bron=One man in his time |datum=1947 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Cape Times |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Verenigde Party]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Tafelberg]] 1w4nwq46ro4z57mzco7td324m6q754k 6 57661 2921681 829812 2026-08-03T18:55:56Z JMK 649 +kat 2921681 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Skildery van genl. [[Jan Smuts]] deur [[Frans Oerder]] |bron=The Romantic Smuts |datum=Jare 40 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Frans Oerder |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] 7wchhypmdvb76t0pmrfssvysk21wgx0 6 62110 2921700 2768838 2026-08-03T19:40:22Z JMK 649 +kat 2921700 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Minister [[Ben Schoeman]] |bron=Die Triomf van Nasionalisme 1910 - 1953 |datum=1953 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Staatsinligtingkantoor |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} {{NouCommons|Min Ben Schoeman.jpg}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 0trii9f2u5s6jiphxj2f1wyebqeklo6 6 62166 2921687 1668617 2026-08-03T19:01:06Z JMK 649 +kat 2921687 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Hulle Eksellensies, dr. en mev. Jansen, luister na genl. [[Jan Smuts]] se toespraak tydens die inwyding van die Voortrekkermonument. Heel links staan Daan Verwoerd, 'n seun van dr. Hendrik Verwoerd. |bron=Die Huldejaar 1949 |datum=1949, 16 Desember |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Staatsinligtingkantoor |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Voortrekkermonument]] qgkbca8ns0ps6npay3k81szi0jfkdpj 6 62346 2921719 911783 2026-08-03T20:25:59Z JMK 649 +kat 2921719 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. Jan Smuts op die voorblad van Die Huisgenoot |bron=http://www.huisgenoot-tshirts.com/ |datum=30 September 1959 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Nasionale Pers |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] mdnca1i67itex2pl7ep92tzf11grodn 6 62347 2921709 1389348 2026-08-03T20:15:27Z JMK 649 ~kat 2921709 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Louis Botha]] op die voorblad van Huisgenoot. |bron=7 Oktober 1957 |datum=http://www.huisgenoot-tshirts.com |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Nasionale Pers |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Louis Botha]] h6d0tnqwa7c5fchisaf2i4fybesyrrg 6 64441 2921542 940271 2026-08-03T13:14:19Z JMK 649 +kat 2921542 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds PA de Wet, onder meer leraar van die [[NG gemeente Greykerk]] |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1952 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] tvxrwk9l3h9696bttmrs4si6loajxqu 6 65543 2921547 963561 2026-08-03T13:16:27Z JMK 649 +kat 2921547 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Johannes Rudolf Albertyn]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] qzl2llzeczkoccryu224yo7efx2eu2b 0 71835 2921764 2899708 2026-08-03T23:53:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921764 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Hefei |ander_naam= |inheemse_naam=合肥 |nedersetting_tipe=Stad |beeld_stadsilhoeët=Hefei montage1.png |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Die stadshorison van Hefei. |duimdrukkerkaart=Volksrepubliek China |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Volksrepubliek China |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{nowrap|{{vlag|Volksrepubliek China}}}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van die Volksrepubliek China|Provinsie]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingnaam1=[[Anhui]] |onderafdelingnaam2= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=[[Kommunistiese Party van China]] Sekretariskomitee |leiernaam=Wu Cunrong (吴存荣) |leiertitel1=[[Burgemeester]] |leiernaam1=Zhang Qingjun (张庆军) |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |eenheidvoorkeur= |oppervlak_totaal_km2=7029.48 |oppervlak_totaal_myl2=2714.10 |oppervlak_stedelik_km2=838.5 |oppervlak_stedelik_myl2=323.7 |oppervlak_metro_km2=838.5 |oppervlak_metro_myl2=323.7 |hoogte_m=37 |hoogte_voet=123 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|31|52|00|N|117|17|00|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2010 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=5&nbsp;702&nbsp;466 |bevolkingsdigtheid_km2=810 |bevolkingsdigtheid_myl2=2100 |bevolking_metro=3&nbsp;352&nbsp;076 |bevolkingsdigtheid_metro_km2=4000 |bevolkingsdigtheid_metro_myl2=10000 |bevolking_stedelik=3&nbsp;352&nbsp;076 |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=4000 |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=10000 |tydsone=SST |utcafset=+08:00 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=230000 |skakelkode=551 |leë_naam= |leë_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.hefei.gov.cn/ ''hefei.gov.cn''] }} '''Hefei''' ([[Chinees]]: 合肥) is die [[hoofstad]] en grootste stad van die [[Provinsies van die Volksrepubliek China|Chinese provinsie]] [[Anhui]], 'n stad op prefektuurvlak in die ooste van die [[Volksrepubliek China]].<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/features/43472.htm|title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions|publisher=PRC Central Government Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209002417/http://www.china.org.cn/english/features/43472.htm|archive-date=9 December 2013|access-date=17 May 2014}}</ref> Hefei is die politieke, ekonomiese en kulturele sentrum van Anhui, en 'n belangrike vervoerknooppunt en nywerheidstad. Die bevolking tel 9&nbsp;369&nbsp;881 tydens die 2020-sensus en sy beboude metrogebied bestaan uit vier stedelike distrikte plus Feidong, Feixi en Changfeng provinsies wat verstedelik is, die tuiste van 7 754 481 inwoners. Dit is geleë in die sentrale gedeelte van die provinsie, en grens aan [[Huainan]] in die noorde, [[Chuzhou]] in die noordooste, [[Wuhu]] in die suidooste, Tongling in die suide, [[Anqing]] in die suidweste en [[Lu'an]] in die weste. Hefei, 'n natuurlike middelpunt van kommunikasie, is noord van die Chao-meer geleë en staan op 'n lae rug wat die noordoostelike uitbreiding van die Dabie-berge kruis, wat die skeiding tussen die [[Huai|Huai-]] en [[Yangtze]]-riviere vorm.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Hefei|title=Hefei {{!}} China|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327092350/https://www.britannica.com/place/Hefei|archive-date=27 March 2019|access-date=14 June 2019}}</ref> Die huidige stad dateer uit die Song-dinastie, in [[209]] deur Sun Quan beleg en tydens die [[Ming-dinastie|Ming-]] en [[Qing-dinastie]] is dit Lutsjou (庐州) genoem. Voor die Tweede Wêreldoorlog het Hefei in wese 'n administratiewe sentrum en die streeksmark vir die vrugbare vlakte in die suide gebly. Hefei is die ligging van Experimental Advanced Superconducting Tokamak, 'n eksperimentele supergeleidende tokamak magnetiese fusie-energie- reaktor. Hefei is 'n wêreldleierstad vir wetenskaplike navorsing, met sy posisie op die 16de wêreldwyd, 8ste in die Asië-Stille Oseaan en 6de in China (agter [[Beijing]], [[Shanghai]], [[Nanjing]], [[Guangzhou]] en [[Wuhan]]), volgens die Natuurindeks in 2022.<ref>{{Cite web|url=https://www.nature.com/nature-index/supplements/nature-index-2022-science-cities/tables/overall|title=Leading 200 science cities {{!}} Nature Index 2022 Science Cities {{!}} Supplements {{!}} Nature Index|website=www.nature.com|language=en|access-date=26 November 2022}}</ref> Die stad beskik oor verskeie groot universiteite, insluitend die Universiteit van Wetenskap en Tegnologie van China, Hefei Universiteit van Tegnologie, Anhui Universiteit, Anhui Landbou Universiteit en Anhui Mediese Universiteit.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/search?city=hefei|title=US News Best Global Universities Rankings in Hefei|date=26 October 2021|website=U.S. News & World Report|access-date=30 October 2021}}</ref> Die Universiteit van Wetenskap en Tegnologie van China is veral een van die top 100ste omvattende openbare navorsingsuniversiteite ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://www.topuniversities.com/universities/university-science-technology-china|title=QS Ranking: University of Science and Technology of China|date=16 July 2015|website=Top Universities|language=en|access-date=6 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.natureindex.com/institution-outputs/generate/All/global/All/score|title=Institution outputs {{!}} Nature Index|website=www.natureindex.com|access-date=10 October 2020|archive-date= 8 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108231135/https://www.natureindex.com/institution-outputs/generate/All/global/All/score|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/university-science-and-technology-china|title=University of Science and Technology of China|date=17 September 2020|website=Times Higher Education (THE)|language=en|access-date=13 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nturanking.csti.tw/ranking/bySchoolName/University%20of%20Science%20and%20Technology%20of%20China|title=University of Science and Technology of China|website=NTU Ranking|access-date=13 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2020/China.html|title=World University Rankings – 2020 {{!}} China Universities in Top 1000 universities {{!}} Academic Ranking of World Universities – 2020 {{!}} Shanghai Ranking – 2020|website=www.shanghairanking.com|access-date=6 December 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415020645/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2020/China.html|url-status=dead}}</ref> == Geografie == Hefei is 130 km wes van [[Nanjing]] geleë in suid-sentrale Anhui. Chao Lake, 'n meer 15 km suidoos van die stad, is een van die grootste [[Vars water|varswatermere]] in China. Alhoewel die meer ongelukkig met [[stikstof]] en [[fosfor]] besoedel is, is die situasie besig om te verbeter oor die afgelope dekades, as gevolg van pogings deur beide die regering en die mense. == Klimaat == Hefei beskik oor 'n vogtige subtropiese klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]] ''Cfa'') met vier afsonderlike seisoene. Hefei se jaarlikse gemiddelde temperatuur is 16,2 °C. Die jaarlikse [[neerslag]] is net effens meer as 1000 mm, wat van Mei tot Augustus swaarder is. Winters is klam en koud, met Januarie laagtepunte wat net onder vriespunt daal en Januarie gemiddeld 2,8 °C. Die stad sien onreëlmatige sneeuval wat selde betekenisvol word. Lente is oor die algemeen relatief aangenaam as dit ietwat wisselvallig is. Somers hier is druk warm en vogtig, met 'n Julie-gemiddeld van 28,3 °C. In die maande Junie, Julie, Augustus en dikwels September kan daaglikse temperature 37 °C bereik of oorskry met hoë humiditeitsvlakke die norm. Herfs in Hefei sien 'n geleidelike afkoeling en droog. Met maandelikse persentasie moontlike sonskyn wat wissel van 35 persent in Maart tot 50 persent in Augustus, ontvang die stad jaarliks 1&nbsp;868 ure helder sonskyn. Uiterstes sedert 1951 het gewissel van −20,6 °C op 6 Januarie 1955, tot 41,1°C op 27 Julie 2017.<ref>{{Cite web|url=http://cdc.cma.gov.cn/dataSetLogger.do?changeFlag%3DdataLogger|title=无标题文档|archive-url=https://web.archive.org/web/20130318113757/http://cdc.cma.gov.cn/dataSetLogger.do?changeFlag=dataLogger|archive-date=18 March 2013|access-date=1 January 2014}}</ref> === Lugbesoedeling === Luggehalte neem tipies af in Mei en Junie wanneer die stad bedek word deur rookmis wat veroorsaak word deur die rook wat gegenereer word as boere buite die stad hul lande verbrand ter voorbereiding om vir die volgende oes te plant. == Ekonomie == [[Lêer:Skylines of Hefei at Tianehu.jpg|duimnael|Swan Lake en die stadsgebied]] Teen 2021 is die BBP van Hefei 1,141,28 miljard ¥. Die BBP per capita van die stad is ¥121,187 (VS$18,784), wat Hefei onder die top 20 stede in China plaas.<ref>National Bureau of Statistics of China</ref> Voor die [[Chinese Burgeroorlog]] was Hefei se hoofbedryf landbou. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die hoofstad van Anhui van Anqing na Hefei verskuif. Om die ontwikkeling van die stad by te staan, is baie talentvolle mense van ander dele van die land ingestuur. Hedendaagse Hefei het onder andere masjinerie-, elektronika-, chemie-, staal-, tekstiel- en sigaretbedrywe. In 2008 het die plaaslike regering VS$3,5 miljard bestee vir 'n beherende eienaarskapsbelang in BOE Technology (Jingdongfang). BOE Technology het daarna gegroei tot een van die wêreld se voorste vervaardigers van halfgeleierprodukte vir telekommunikasie.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21567579|title=Metro economies|newspaper=The Economist|date=4 Desember 2012|access-date=5 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925044945/http://www.economist.com/node/21567579|archive-date=25 September 2017|url-status=live}}</ref> Die plaaslike regering het baie in NIO belê om dit te integreer met Hefei Changan Automobile, 'n erfenisonderneming van die Derdefront-konstruksie . NIO was in 2020 op die randjie van bankrotskap toe Hefei 'n 25%-belang in die maatskappy verkry het in ruil vir RMB 7 miljard.<ref name=":024">{{Cite book |last=Jin |first=Keyu |title=The New China Playbook: Beyond Socialism and Capitalism|author1-link=Jin Keyu |date=2023 |publisher=Viking |isbn=978-1-9848-7828-1 |location=New York}}</ref> NIO het sy hoofkwartier na Hefei verskuif, waar die regering hom gehelp het om lenings van plaaslike banke te kry om sy voorsieningskettings uit te brei. Teen 2022 is NIO China se suksesvolste vervaardiger van elektriese voertuie. == Vervoer == [[Lêer:Former Residence of Li Hongzhang.jpg|duimnael|die vorige woning van Li Hongzhang]] [[Lêer:Hefei Grand Theatre3.jpg|duimnael|Hefei Grand Theatre]] [[Lêer:Hefei Olympic Sports Center Stadium.jpg|duimnael|Hefei Olimpiese sportstadion]] Hefei is die provinsiale hoofstad sedert 1945 en is 'n natuurlike sentrum van vervoer, geleë noord van die Chao-meer en staan op 'n lae deel wat die noordoostelike uitbreiding van die Dabie-berge, wat die skeiding tussen die Huai- en Yangtze-riviere vorm. Vanaf Hefei is daar maklike watervervoer via die meer na die Yangtze-rivier oorkant Wuhu. === Spoor === Daar is twee hooftreinstasies in Hefei. Die nuutste een is Hefei-Suid-treinstasie (Hefeinan-stasie, 合肥火车南站) waar die meeste hoëspoed-treine deurgaan. Baie stadsbusse bedien hierdie stasie, byvoorbeeld die 108 vanaf die Oos-hek van die Universiteit van Wetenskap en Tegnologie se Oos-kampus op Susong-pad. Dit het 'n baie omvattende taxistaanplek met veelvuldige toue om lang wagtye te vermy. Daar is baie kitskosrestaurante in die vertreksaal met sitplek. Daar is nie soveel opsies vir aankomelinge nie, 'n klein kafee en 'n wegneem-KFC-winkel. Daar is 'n OTM in die kaartjieverkooparea langs die veiligheidshekke vir die vertreksaal. === Lug === [[Hefei Xinqiao Internasionale Lughawe]] het die ou Hefei Luogang Internasionale Lughawe vervang en het op 30 Mei 2013 begin opereer. Hierdie nuwe binnelandse lugvaartsentrum is in Gaoliu Village geleë in die noordwestelike deel van Hefei-stad. Die eerste vlug wat aangekom het, was [[China Eastern Airlines]]-vlug MU5172 vanaf [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]]. Die eerste vlug wat vertrek het, was China Eastern Airlines vlug MU5468 na [[Shanghai Pudong Internasionale Lughawe]]. Hefei Xinqiao Internasionale Lughawe verskaf geskeduleerde passasiersdiens na groot lughawens in China en ander internasionale stede. Bestemmings sluit in Hongkong, Macao, Singapoer, Taipei (Taoyuan, Songshan), Kaohsiung, Taichung, Seoul, Cheongju, Yangyang, Jeju, Osaka, Nagoya, Shizuoka, Okayama, Boracay-eiland, Bali-eiland, Frankfurt, Siem Reap, Bangkok, Phuket-eiland en Krabi-eiland. === Bus === Daar is 'n uitgebreide openbare busstelsel in die stad, insluitend agt vinnige vervoerlyne. Daar is verskeie pendelaarlyne wat slegs op aangewese tye loop of met 'n groot interval.<ref>{{Cite web |url=http://www.hfbus.cn/Welcome/Specialbus.aspx?NewsClassID=37&page=2 |script-title=zh:合肥公交集团有限公司 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922100214/http://www.hfbus.cn/Welcome/Specialbus.aspx?NewsClassID=37&page=2 |archive-date=22 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Sport == Hefei het sy eie sokkerspan genaamd Anhui Jiufang gehad, wat in die 2007–08-seisoen bevorder is na die Chinese Football Association se Jia League wat die tweede hoogste vlak van Chinese sokker is. Dit is in 2011 deur Tianjin Runyulong verkry. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Volksrepubliek China]] jiu78ezy03avna9sx01w6os1xmvwru6 0 73122 2921799 2516403 2026-08-04T07:29:58Z Aliwal2012 39067 2921799 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Annelize van der Ryst | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1948|3|8}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = [[Agter elke man]] | Webwerf = | Toekennings = }} '''Annelize van der Ryst''' (geb. 8 Maart [[1948]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur|aktrise]]. Sy is veral bekend as Matrone in die Afrikaanse sepie ''[[7de Laan]]''.<ref>[http://www.tvsa.co.za/actorprofile.asp?actorid=1076 Profiel op TVSA], besoek op 10 Februarie 2013</ref> Sy tree in 2020 uit nà 18 jaar as die Matrone. Sy was 'n aangenome kind en haar geboortemoeder se van was Hattingh. Sy gradueer in 2004 met B.Phil (Bybelinterpretasie) aan die [[Universiteit Stellenbosch]]. In 2010 ontvang sy 'n honneursgraad in Nabye Oosterse Studies aan [[Unisa]] en in 2017 die graad MA (cum laude) in Antieke Nabye Oosterse Studies ook aan Unisa. == Filmografie == Rolprente: * ''[[Agter elke man]]'' as Sarie van Langhans, 1990 * ''Taxi to Soweto'' as Anastasia Theron, 1991 * ''[[Blink Stefaans]]'' as assistent in juwelierswinkel, 1981 * ''Skelms'' as mev. Jaekel, 1979 Televisie: * ''[[7de Laan]]'' (TV-sepie op [[SABC2]]) as Matrone Netta Nortje, 2000–2019 * ''Daisy de Melker'' (TV-fliek) as Anna Cilliers, 1993 * ''[[Agter elke man]]'' as Sarie van Langhans, 1985–1990 * ''Die Koster'' (TV-fliek) as Linda Denyssen, 1978 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDB|0886400}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van der Ryst, Annelize}} [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 2q9sww14o51skdi3kerdcyhhfmi00v4 6 73601 2921627 1101254 2026-08-03T17:49:24Z JMK 649 ~kat 2921627 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Charles Robberts Swart]], Suid-Afrika se laaste goewerneur-generaal en eerste staatspresident. |bron=Ons eerste halfeeu 1910-1960 |datum=1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Charles Robberts Swart]] thg3sxuuqc9le5r2kmjxn0xpni4c57h 6 73629 2921698 1481113 2026-08-03T19:38:15Z JMK 649 +kat 2921698 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Suid-Afrikaanse kabinet |bron=''Das Geschichte Südafrikas'' |datum=1958 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Kabinette van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Charles Robberts Swart]] 0vnqgwdss10akgpvqulq4sf9tdli6c3 6 73643 2921728 1101320 2026-08-03T20:32:00Z JMK 649 +kat 2921728 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die plegtigheid by die spit van die eerste sooi vir die bou van die spoorlyn Kaapstad-Wellington deur sir [[George Grey]], [[31 Maart]] [[1859]]. |bron='' 'n Eeu van Vervoer, 1860 tot 1960'' |datum=1859 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Tafelberg]] d4z4oq32fmygrfmmqvzrty78svxvieu 0 74362 2921735 2916718 2026-08-03T20:53:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921735 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map of the Maltese Islands from actual survey, John Arrowsmith, 1844.jpg|duimnael|regs|Gozo-, Comino- en Malta-eilande op 'n kaart deur Arrowsmith (1842). In samehang vorm dit die moderne staat [[Malta]] (in swart omlyn) wat in 1964 onafhanklik geword het.]] Die klein Mediterreense eiland '''Malta''' is bewoon sedert dit rondom 5200 v.C. vanuit [[Sisilië]] gekoloniseer is,<ref name="gozo">{{cite news |url=http://www.islandofgozo.org/history.htm |publisher=IslandofGozo.org |title=Gozo |date=7 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425005205/http://www.islandofgozo.org/history.htm |archive-date=25 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=21 Maart 2013 }}</ref> en kan dus op 'n mensegeskiedenis roem wat oor meer as 7 millenia heen strek. Dit is aanvanklik deur antieke boere bewoon, maar is weens sy ligging deur baie ryke regeer. Vername heersers sluit die Romeine, die Arabiere wat die taal gevorm het, die Johannesridders en die Britte in. Vroeë inwoners het reuse kliptempels gebou, wat vandag steeds besigtig kan word, en ouer as [[Stonehenge]] of die [[piramides van Giza]] is. Die oudste en mees indrukwekkende voorbeelde is op Gozo-eiland geleë. In 218 v.C. het [[Romeinse Republiek|Rome]] die argipel oorgeneem. In 60 n.C. het [[Paulus van Tarsus|Paulus]] op Malta-eiland skipbreuk gely en dit word ook as die begin van die [[Christendom|Christengeloof]] op Malta gehuldig. Die 350 kerke wat vandag oor die argipel heen versprei is, getuig van hierdie nalatenskap. Die Arabiese heerskappy van 870 n.C. af het 'n blywende merk gelaat. Die moderne Maltese taal is 'n unieke mengsel van [[Arabies]] en [[Italiaans]]. In 1530 het die [[Karel V|koning van Spanje]] Malta aan kruisvaardermonnike gegee wat as die Johannesridders bekend was. Hulle het Europa suksesvol teen die [[Ottomaanse Turke]] verdedig in die Groot Beleg van 1565 en die groot hoofstad [[Valletta]] gebou. Die Britte het die argipel in 1800 oorgeneem. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Malta hewig deur Duitsland en Italië gebombardeer. Omdat die Maltese mense na Engelse mening so dapper was, het die [[George VI van die Verenigde Koninkryk|Britse koning]] die George-kruis vir heldemoed aan die eiland toegeken. Die land [[Malta]] het in 1964 onafhanklikheid verkry. Die grondwet van 1964 het die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms Katolieke Apostoliese Kerk]] as die staatskerk gevestig, alhoewel dit ook vryheid van geloof waarborg. In 1971 het premier Dom Mintoff se regering [[NAVO]]-magte uit die land verdryf en teen 1979 is alle oorblywende Britse militêre basisse gesluit. In 1987 het Malta sy grondwet gewysig om formeel 'n permanent neutrale staat te word wat geen militêre alliansies vorm nie. In 2004 is Malta by die [[Europese Unie]] ingelyf. == Geologie en voorgeskiedenis == [[Lêer:Malta 16 Mnajdra.jpg|duimnael|links|Die Neolitiese tempel van Mnajdra]] Malta staan op 'n onderwaterrif wat van [[Noord-Afrika]] tot by Sisilië strek. Op 'n sekere stadium in die verre verlede was Malta onder water, soos aangedui deur seefossiele in rotse gevind by die hoogste punte op Malta. Soos die rif opgedruk is en die straat van [[Gibraltar]] gesluit het as gevolg van tektoniese aktiwiteit, het die seevlakke gedaal, en Malta het op 'n landbrug geëindig wat tussen die twee [[kontinent]]e, omring deur massiewe mere, gestrek het. Sommige grotte in Malta het beendere van [[olifant]]e, [[seekoei]]e en ander groot diere opgelewer wat nou in [[Afrika]] gevind word, en ander weer diere inheems aan [[Europa]].<ref>Hierdie artikel bied onlangse teorieë aan oor hoe die Maltese eilande gelyk het ongeveer 20&nbsp;000 jaar gelede:[http://www.maltastar.com/dart/20130103-study-reveals-how-malta-looked-20-000-years-ago#.UOVRtgiNIiw.facebook Malta 20&nbsp;000 jaar gelede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170510143854/http://www.maltastar.com/dart/20130103-study-reveals-how-malta-looked-20-000-years-ago#.UOVRtgiNIiw.facebook |date=10 Mei 2017 }}</ref> Die mens het Malta die eerste keer rondom 5200 v.C. bereik. Hierdie eerste Neolitiese mense het heel moontlik uit Sisilië gekom (omtrent 100 kilometer/60 myl noord), en was hoofsaaklik boerdery- en visserygemeenskappe, met bewyse van jagaktiwiteite. Hulle het blykbaar in grotte en oop wonings gebly. Gedurende die daaropvolgende eeue is daar tekens van kontak met ander kulture, wat hulle invloed op die plaaslike gemeenskap agtergelaat het. Dit word gestaaf deur die erdewerk se ontwerpe en kleure. Een van die merkwaardigste tydperke in die eilande se geskiedenis is die tempel-era wat omtrent 3600 v.C. begin het. Die Ggantija prehistoriese tempel in Goza is die oudste vrystaande gebou in die wêreld.<ref>[http://searchmalta.com/cgi-local/photos/main.cgi?id=1613&amp;type=3&amp;brand=0 foto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124717/http://searchmalta.com/cgi-local/photos/main.cgi?id=1613&type=3&brand=0 |date= 4 Maart 2016 }}</ref> Die naam van die kompleks stam af van die Maltese woord ''ġgant'', wat die omvang van die tempel se grootte reflekteer. Baie van die tempels is in die vorm van vyf halfsirkelvormige kamers wat in die middel met mekaar verbind is. Daar is al geopper dat dit die kop, arms en bene van 'n godheid voorstel, aangesien die algemeenste beeldjies wat in die tempels gevind is die van 'n vet vrou – 'n vrugbaarheidsimbool is. Die Tempelperiode het tot omtrent 2500 v.C. geduur, waarna die beskawing wat hierdie massiewe strukture opgerig het skynbaar verdwyn het. Daar is heelwat spekulasie oor wat moontlik kon gebeur het en of hulle totaal en al uitgewis is of geassimileer is. Na die Tempel-era volg die [[Bronstydperk]]. Daar het 'n paar nedersettings en dorpies vanuit hierdie era behoue gebly, asook dolmens – altaarstrukture gemaak uit baie groot steenblokke. 'n Oorblywende [[menhir]], wat gebruik is vir die bou van tempels, staan nog steeds by Kirkop; een van min nog in goeie kondisie. Onder die mees interessante geheimsinnige oorblyfsels vanuit die tydperk is die sogenaamde waspore wat by 'n plek genaamd Clapham-kruising op Malta gesien kan word. Dit is ewewydige slote wat in die oppervlakte van die rots ingesny is, en oor groot afstande in 'n presiese reguit lyn strek. Hulle gebruik is nie bekend nie. Een voorstel is dat lasdiere die waens getrek het en die slote die waens op koers gehou het sodat die diere nie kon afdwaal nie. Die samelewing wat hierdie strukture gebou het, het met die tyd uitgesterf of verdwyn. == Antieke tydperk == === Fenisiërs en Grieke === Fenisiërs uit [[Tirus]] het die eilande omstreeks 1000 v.C. gekoloniseer en as 'n buitepos benut vanwaar hulle hul ontdekkings- en handelsreise in die [[Middellandse See]] kon uitbrei. Hulle noem die eiland ''Maleth/Malat'' wat "veilige hawe" beteken, en bewoon die gebied waar die huidige stad Mdina en die voorstad [[Rabat]] nou geleë is. Teen die einde van die 8ste eeu v.C. is 'n Griekse kolonie met die naam ''Μελίτη'' (''Melite'') op die hoofeiland gestig. Dit is die Dories-Griekse woord vir ''heuningby'', en daar word vermoed dat dit na 'n plaaslike by-spesie en die kenmerkende [[heuning]] wat dié maak verwys. === Kartago en Rome === Die eilande kom later onder die beheer van [[Kartago]] (400 v.C.) en ook die [[Romeinse Republiek]] (218 v.C.). Die eilande het onder Romeinse heerskappy floreer, en was mettertyd as 'n Municipium en 'n Foederata Civitas bekend. Heelwat Romeinse oudhede bestaan vandag nog, wat getuig van noue bande tussen die Maltese inwoners en mense van Rome. In 60 n.C., dokumenteer die nuwe Testament dat [[Paulus van Tarsus|Paulus]] skipbreuk gely het op 'n eiland genaamd Melite, wat heelwat Bybelkenners en Maltese met Malta vereenselwig; daar is 'n tradisie dat die stranding by die baai plaasgevind het wat nou gepas "Sint Paulusbaai" genoem word. === Vandale en Bisantyne === Die eiland is in 440 deur die [[Vandale]] verower, wat op daardie stadium kort van tevore die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] provinsie Africa beset het. Dit is herower deur die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] generaal Belisarius in 533, tesame met die ander Vandaalse eiendom en het vir die volgende 340 jaar deel van die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] provinsie van Sisilië gevorm. == Middeleeue == === Arabiese tydperk === Malta is vanaf 870 tot 1090 deur die Fatimidiese Kalifaat beset, wat vir 220 jaar hul invloed op die destydse inwoners uitgeoefen het. Buiten hulle taal (Sisiliaanse-Arabies) is [[katoen]], [[lemoene]], [[suurlemoen]]e en heelwat nuwe tegnieke van besproeiing bekend gestel. Sommige hiervan soos die ''noria'' (waterwiel), is vandag steeds onveranderd in gebruik. Baie plekname in Malta dateer uit hierdie tydperk. Die Fenisiese stad Mdina is gedurende dié tyd omvangryk verander. === Normandiese Koninkryk van Sisilië === [[Lêer:Malta mapa2.jpg|duimnael|300px|Kaart van Malta in die 16de eeu, toe Italiaans tot amptelike taal verklaar is deur die Ridders van Malta.]] Tussen 1194 en 1530 het die Koninkryk van Sisilië oor die eilande regeer en het die proses van algehele Romanisering in Malta begin. In 1091 het Graaf Rogier I van Sisilië 'n aanvanklike poging aangewend om Normandiese heerskappy te vestig en is hy deur 'n paar van die plaaslike Christene begroet. In 1127 het sy seun, Rogier II van Sisilië, daarin geslaag. Dit merk die geleidelike oorgang van 'n Arabiese kulturele invloed na 'n Europese een. In 1191 is Tancred van Sisilië aangewys as Margaritus van Brindisi, die eerste Graaf van Malta. Tot met 1224 het daar egter 'n sterk Moslem-segment in die samelewing oorgebly. Na die Normandiese verowering styg die bevolkingsgetalle op die eilande hoofsaaklik as gevolg van immigrasie vanaf die noorde (Sisilië en Italië), met die ballingskap na Malta van die totale manlike bevolking van Celano (Italië) in 1223, die uitplasing van 'n Normandiese en Sisiliaanse garnisoen op Malta in 1240 en die vestiging van adellike families uit Sisilië op Malta tussen 1372 en 1450. As gevolg hiervan het 'n vername akademiese studie gevind dat "die hedendaagse mans van Malta mees waarskynlik van Suidelike Italië, insluitende Sisilië en hoër op tot by Calabria afkomstig is".<ref>[http://www.familytreedna.com/pdf/capelli2005.pdf C. Capelli, N. Redhead, N. Novelletto, L. Terrenato, P. Malaspina, Z. Poulli, G. Lefranc, A. Megarbane, V. Delague, V. Romano, F. Cali, V.F. Pascali, M. Fellous, A.E. Felice, and D.B. Goldstein; "Population Structure in the Mediterranean Basin: A Y Chromosome Perspective,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828233152/http://www.familytreedna.com/pdf/capelli2005.pdf |date=28 Augustus 2013 }} ''Annals of Human Genetics'', 69, 1–20, 2005.</ref> Vir amper 440 jaar was Malta 'n anneks van Sisilië. Gedurende dié tydperk is Malta verkoop en herverkoop aan verskeie leenhere en baronne, en is opeenvolgend oor geheers deur die heersers van Swabe, Anjou, die Kroon van Aragon, die Kroon van Kastilië, en Spanje. Die Kroon van Aragon, wat op daardie stadium oor Malta regeer het, het in 1479 uiteindelik by Kastilië aangesluit en Malta sodoende deel van die [[Spaanse Ryk]] gemaak. Malta se administrasie beland hierdeur in die hande van plaaslike adellikes wat 'n beheerliggaam genaamd die ''Università'' op die been bring. == Moderne era == === Hospitaalridders === [[Lêer:Malta Knights.jpg|regs|duimnael|250px|Heropvoering van 'n 16de eeuse militêre dril uitgevoer deur die Johannesridders. Fort Saint Elmo, Valletta, Malta, 2005.]] Vroeg in die 16de eeu het die [[Ottomaanse Ryk]] in die streek begin uitbrei en Suidoos-Europa bereik. Die Spaanse koning Karel V het gevrees dat as Rome voor die Turke val dit die einde van Christelike Europa sou beteken. In 1522 verdryf Süleyman I die Hospitaalridders van Rhodos af. Hulle onttrek terug na hulle gesagsgebiede in Europa. Ten einde Rome teen 'n inval vanuit die suide te beskerm, gee Karel V in 1530 die Maltese eilande aan die Ridders. Vir die volgende 275 jaar maak die bekende "Ridders van Malta" die eiland hulle domein en vestig [[Italiaans]] as die amptelike taal. Hulle bou dorpe, paleise, kerke, tuine en verskansings, verfraai die eiland met talle kunswerke en vergroot die kulturele nalatenskap. Die orde van die Ridders van Johannes is aanvanklik op die been gebring om voorposte langs die roete na die Heilige Land op te rig, om pelgrims by te staan wat in albei rigtings reis. As deel van die vele skermutselings wat plaasgevind het was een van hul belangrikste take om mediese bystand te verskaf, en tot vandag nog word die agtpuntige kruis algemeen deur ambulanse en eerstehulporganisasies gebruik. As vergoeding vir die baie lewens wat hulle gered het, het die Orde heelwat nuut verowerde gebiede bygekry wat verdedig moes word. Tesame met die behoefte om die pelgrims in hulle sorg te verdedig, het dit gesorg vir die totstandkoming van die sterk militêre vleuel van die Ridders. Mettertyd het die Orde sterk en ryk geword. Die prioriteite van versorgers in eerste instansie en militariste tweedens het namate omgeruil. Omrede baie van die gebiede wat hulle moes beskerm rondom die Middellandse See was, het hulle vername seevaarders geword. Uit Malta het die ridders seelangse aanvalle op Ottomaanse skeepsmagte voortgesit en kort voor lank het die [[Süleyman I|Sultan Süleyman die Manjifieke]] 'n finale aanval op die Orde beveel. Teen daardie tyd het die Ridders die stad Birgu beset, wat uitstekende hawens vir vasmering van hul skepe gehad het. Birgu was ook een van die twee vernaamste stedelike gebiede op daardie tydstip, die ander vername stedelike gebied was Mdina, die ou hoofstad van Malta. Die verskansings rondom Birgu is verbeter en nuwe verskansings is opgerig op die ander punt waar Senglea nou staan. 'n Klein fort is op die punt van die skiereiland opgerig, waar die stad [[Valletta]] nou geleë is, en is Fort Sint Elmo genoem. Op 18 Mei 1565 beleër [[Süleyman I|Süleyman die Manjifieke]] vir Malta. Teen die tyd wat die Ottomaanse vloot aangeland het was die Ridders so gereed as wat hulle kon wees. Die Ottomane het eerstens die nuutgeboude fort van Sint Elmo aangeval en na 'n maand van gevegte is die fort in puin gelê, maar die soldate daar sou aanhou veg tot die Turke almal gesneuwel het. Hierna het die Turke begin om Birgu en die verskansings by Senglea aan te val, maar sonder enige gewin. Na 'n uitgerekte beleg wat op 8 September dieselfde jaar geëindig het, wat in latere geskiedenis as die Groot Beleg bekend sou staan, het die [[Ottomaanse Ryk]] die stryd gewonne gegee, omdat die naderende winterstorms sou verhoed dat hulle vertrek. Die Ottomaanse Ryk het 'n maklike oorwinning binne etlike weke verwag. Hulle het 40&nbsp;000 man in slagorde ontplooi gehad teenoor die Ridders se 9&nbsp;000 man, waarvan meeste Maltese soldate en gewone gewapende burgerlikes was. Hulle verliese van duisende manskappe was geweldig ontmoedigend. Die Ottomane het hierna geen verdere betekenisvolle militêre vordering in Europa gemaak nie en die Sultan is 'n paar jaar later oorlede. ==== Na die oorlog ==== Die jaar na die oorlog het die Orde met die bou van 'n nuwe verskansde stad, sonder gelyke, op die skiereiland genaamd Gholja Sciberras begin, wat die Ottomane tydens die beleg as 'n basis gebruik het. Dit is [[Valletta]] gedoop na Jean Parisot de la Valette, die Grootmeester wat die Orde na hul oorwinning gelei het. Aangesien die Ottomane nooit weer aangeval het nie is die verskansings nooit getoets nie en bly dit tot vandag toe nog een van die besbewaarde fortifikasies uit die tydperk. Anders as ander heersers oor die eiland, het die Johannesorde geen "vaderland" buite die eiland gehad nie. Die eiland het hulle tuiste geword en daarom het hulle baie meer as enige ander mag in die eiland belê. Bowendien kom al die lede van adellike families en het hulle aansienlike rykdom vergaar met hulle dienste langs die roete na die [[Heilige Land]]. Die artistieke en argitektoniese nalatenskap uit die tydperk bly een van die grootste in Malta se geskiedenis te wees, veral hulle 'kroonjuweel' – die stad Valletta. Hoe dit ook al sy, omdat hulle belangrikste ''raison d'être'' in die niet verdwyn het, was die Orde se dae ook getel. === Napoleonties-Franse verowering (1798–1800) === Deur die jare het die Ridders se mag afgeneem; hulle heerskappy eindig in 1798 na [[Napoleon Bonaparte]] se ekspedisieleër-vloot onderweg na sy Egiptiese veldtog daar aanland. Napoleon het gevra vir 'n veilige hawe vir die herbevoorrading van sy skepe, en na die Ridders geweier het om vars water aan hom te verskaf het Napoleon Bonaparte 'n afdeling soldate teen Valletta se heuwels opgestuur. Grootmeester Hompesch het op 11 Junie gekapituleer. Die volgende dag is 'n verdrag onderteken waarby die Orde die soewereiniteit van Malta aan die Franse Republiek oorhandig. In ruil daarvoor het die Franse Republiek ooreengekom om al sy invloed tydens die kongres van Rastatt te gebruik om 'n prinsdom vir die Grootmeester te beding, gelykstaande aan die een wat hy opgee.<ref>Porter, 451.</ref> Gedurende sy kort verblyf (ses dae), het Napoleon heelwat hervormings afgehandel, veral merkbaar is die oprig van 'n nuwe administrasie met 'n Staatskommissie, die skep van twaalf munisipaliteite, die opstel van 'n openbare finansieringsadministrasie, die afskaf van alle feodale regte en voorregte, die afskaffing van slawerny en die toekenning van vryheid aan alle Turkse slawe (2000 altesaam). Op die geregtelike terrein is 'n familiekode opgestel en twaalf regters is genomineer. Openbare onderwys is gestruktureer volgens riglyne neergelê deur Bonaparte homself. Dit het voorsiening gemaak vir primêre en sekondêre onderwys. Vyftien laerskole is gestig en die universiteit is vervang deur 'n ’École centrale’ met agt leerstoele, almal met 'n sterk wetenskaplike uitkyk: onder meer rekenkunde en stereometrie, algebra en ruimtemeetkunde, meetkunde en sterrekunde, meganika en fisika, navigasie, chemie, ensomeer.<ref>http://www.napoleonicsociety.com/english/Life_Nap_Chap12.htm</ref> Hierna het hy Egipte toe geseil, terwyl 'n aansienlike garnisoen op die eiland agtergelaat is. Aangesien die Orde ook onder die plaaslike Maltese ongewild geraak het, is die Franse aanvanklik met optimisme begroet. Hierdie illusie het nie lank geduur nie. Binne 'n paar maande het die Franse begin om kloosters te sluit en kerkskatte te vat, onder andere die swaard van ''Grootmeester Jean Parisot de la Valette'' wat tot op datum nog in die [[Louvre]] in [[Parys]] uitgestal lê. Die Maltese het hierteen in opstand gekom en die Franse garnisoen onder Generaal Claude-Henri Belgrand de Vaubois moes tot in Valletta terugval. Na etlike mislukte pogings deur die inwoners om Valletta te herower, is die Britte om bystand gevra. Skout-Admiraal Lord [[Horatio Nelson]] besluit op 'n totale blokkade van die eiland in 1799, en die Franse garnisoen gee hulleself in 1800 oor. == Malta in die Britse Ryk, 1800–1964 == === Britse Malta in die 19de eeu === In 1800, word Malta gewilliglik deel van die [[Britse Ryk]]. Onder die voorwaardes van die 1802 Verdrag van Amiens was Brittanje veronderstel om die eiland te ontruim, maar hulle bly in gebreke om die verpligting na te kom – een van verskeie onderlinge gevalle van nie-nakoming van die verdrag, wat op die ou einde lei tot die mislukking van die verdrag en die voortsetting van die oorlog tussen Brittanje en Frankryk. Alhoewel daar nie aanvanklik veel waarde aan die belang van die eiland geheg is nie, het die uitstekende hawens gesogte bates vir die Britte geword, veral ná die opening van die [[Suezkanaal]] in 1869. Die eiland het 'n militêre- en vlootverskansing geword asook die hoofkwartier van die Britse Mediterreense vloot. Selfregering vir die Maltese is aanvanklik tot en met 1921 geweier, alhoewel 'n gedeeltelik verkose wetgewende raad reeds so vroeg as 1849 al bestaan (die eerste Regeringsraad onder Britse heerskappy is in 1835 gehou), en die plaaslike inwoners het soms knellende armoede ervaar.<ref>Attard P.76</ref> Dit was omdat dat die eiland oorbevolk was en grootliks van Britse militêre uitgawes afhanklik was wat na gelang van behoeftes rondom oorloë gewissel het. Regdeur die 19de eeu het die Britse administrasie verskeie liberale grondwetlike hervormings ingestel,<ref>Luke ChVIII</ref> wat oor die algemeen deur die Kerk en die Maltese elite teengestaan is, wat naamlik aan hul feodale voorregte verknog was.<ref>Attard P.64:Luke P.107</ref> Politieke organisasies, soos die Nasionalistiese Party, is op die been gebring of het die handhawing van die [[Italiaans|Italiaanse taal]] in Malta ten doel gehad. In 1813 is Malta die Bathurst Konstitusie vergun; in 1814 is dit vry van die plaag verklaar, terwyl die Weense Kongres van 1815 Britse heerskappy onder die 1814 Verdrag van Parys opnuut bevestig het. In 1819 is die plaaslike Italiaanstalige ''Università'' ontbind. Die jaar 1828 sien die herroeping van die reg op kerklike beskerming na aanleiding van die Vatikaanse Kerk-Staat se proklamasie. Drie jaar later is die Bisdom van Malta onafhanklik verklaar van die Bisdom van Palermo. In 1839 is perssensuur afgeskaf en die konstruksie van die Anglikaanse Katedraal van Paulus is begin. Na die Karnavalbetogings van 1846 is in 1849 'n Regeringsraad met verkose lede onder Britse heerskappy saamgestel. In 1870 is 'n referendum oor geestelikes op die Regeringsraad gehou, en in 1881 is 'n Uitvoerende Raad onder Britse beheer geskep; in 1887 is "dubbele beheer" aan die Regeringsraad onder Britse beheer toevertrou. 'n Teenreaksie vind in 1903 plaas, met die terugkeer na 1849 se vorm van die Regeringsraad onder Britse heerskappy. Die laaste vyftien jaar van die 19de eeu is daar heelwat tegniese en finansiële vooruitgang in lyn met die Belle Epoque gemaak: in die daaropvolgende jare volg die grondlegging van die Anglo-Egiptiese Bank (1882) en die begin van die inwerkingstelling van die Maltaspoorweë (1883); die eerste Maltese posseëls is in 1885 uitgegee en in 1904 skop tremdienste af. Aanbou van die Koninklike Operahuis begin in 1888. In 1886 ontdek die hoof van chirurgie, David Bruce, die mikrobe wat Malta-koors veroorsaak, en in 1905 ontdek Themistocles Zammit die [[koors]] se oorsprong. In 1912 skryf Dun Karm ten slotte sy eerste gedig in Maltees. === Malta tussen die twee wêreldoorloë === Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] raak Malta bekend as ''die Verpleegster van die Middellandse See''. In 1919 lei die ''Sette Giugno'' (7 Junie) onluste oor die uitbundige prys van brood, tot meer outonomie vir die plaaslike inwoners gedurende die 1920's. Nadat Filippo Sciberras 'n Nasionale Vergadering saamgestel het, is selfregering onder Britse beheer vergun in 1921. Malta bekom 'n tweekamer parlement met 'n senaat (later in 1949 ontbind) en 'n verkose Wetgewende Vergadering. Joseph Howard word aangewys as Eerste Minister. In 1923 is die ''Innu Malti'' vir die eerste keer in die openbaar gespeel, en in dieselfde jaar word Francisco Buhagiar Eerste Minister, gevolg deur Sir Ugo Pasquale Mifsud in 1924 en in 1927 deur Sir Gerald Strickland. Die 1930's is gekenmerk deur die onstabiele verhoudings tussen die Maltese politieke elite, die Maltese kerk en die Britse heersers; die Grondwet van 1921 is twee keer opgeskort. Eers in 1930–1932, na 'n botsing tussen die regerende Konstitusionele Party en die Kerk<ref>{{Cite web |url=http://www.doi.gov.mt/en/islands/prime_ministers/strickland_gerald.asp |title=argiefkopie |access-date=21 Maart 2013 |archive-date=21 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221193721/http://www.doi.gov.mt/EN/islands/prime_ministers/strickland_gerald.asp |url-status=dead }}</ref> en laasgenoemde se daaropvolgende oplegging van doodsonde aan kiesers van die party en die se bondgenote, wat dus 'n vrye en regverdige verkiesing onmoontlik gemaak het. Weer, in 1933 is die Grondwet teruggetrek oor die Regering se begrotingstem vir die onderrig van Italiaans in laerskole.<ref>http://www.intratext.com/IXT/ITA2413/_P6.HTM</ref> Malta keer daarna dus terug na de Kroonkolonie status wat dit in 1813 gehad het. Voor die koms van die Britte was die amptelike taal sedert 1530 (en die taal van die geleerde elite) Italiaans, wat later verwater het as gevolg van die toenemende gebruik van Engels. In 1934 is Engels en [[Maltees]] verklaar as die enigste amptelike tale. In 1934 kon slegs omtrent 15% van die bevolking Italiaans vlot praat.<ref name="Luke P.113">Luke P.113</ref> Dit het beteken dat uit 58 000 mans wat volgens ouderdom kwalifiseer as jurielede, slegs 767 kon kwalifiseer op grond van taal, aangesien Italiaans tot op daardie stadium in die howe gebruik is.<ref name="Luke P.113" /> Die ongeregtigheid het meer gewig gedra as die kommer oor fascisme. In 1936 is die Grondwet hersien om voorsiening te maak vir die benoeming van lede tot die Uitvoerende raad onder Britse heerskappy, en weer in 1939 om voorsiening te maak vir 'n verkose Regeringsraad onder Britse heerskappy. === Britse Malta gedurende die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:BombDamageMalta.jpg|regs|duimnael|300px|Dienspersoneel en burgerlikes verwyder puin vanuit 'n straat na groot bomskade, in Valletta, Malta op 1 Mei 1942]] Voor die Tweede Wêreldoorlog was die Britse Middellandse See-vloot se hoofkwartiere in Valletta. In weerwil van [[Winston Churchill]] se besware<ref name="BJandCS-p36">{{cite book |last=Bierman, John; & Colin Smith |title=The Battle of Alamein: Turning Point, World War II |year=2002 |page=36 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-03040-8 }}</ref> is die kommandement geskuif na [[Alexandrië]], [[Egipte]], in April 1937, uit vrees dat dit te ontvanklik was vir lugaanvalle vanaf Europa.<ref name="BJandCS-p36" /><ref>{{cite book|last=Titterton, G. A. |title=The Royal Navy and the Mediterranean, Volume 2 |year=2002 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-7146-5179-8 |page=xiii }}</ref><ref name="ElliottP--pxx">{{cite book |last=Elliott, Peter |title=The Cross and the Ensign: A Naval History of Malta, 1798–1979 |year=1980 |page=?? |publisher=Naval Institute Press |isbn=978-0-87021-926-9 }}</ref> Teen die tyd van die Italiaanse oorlogsverklaring (10 Junie 1940) het Malta 'n garnisoen van minder as vierduisend soldate gehad en omtrent vyf weke se kosvoorraad vir 'n bevolking van naastenby driehonderdduisend mense. Daarbenewens het Malta se lugafweergeskut bestaan uit ongeveer twee-en-veertig lugafweer kanonne (vier-en-dertig "swaar" en agt "lig") en vier Gloster Gladiators, vir wat daar drie loodse beskikbaar was. Aangesien dit 'n Britse kolonie was, naby aan Sisilië en die [[Spilmoondhede]] se skeepsroetes, is Malta deur die Italiaanse en Duitse lugmag gebombardeer. Malta is deur die Britte gebruik om aanvalle op die Italiaanse vloot van stapel te stuur en het ook 'n duikbootbasis gehad. Dit is ook as 'n luisterpos gebruik, met die afluister van Duitse radioboodskappe insluitende [[Enigma-masjien|Enigma]] verkeer.<ref name="CP-p42-44">{{cite book |last=Calvocoressi |first = Peter |title=Top Secret Ultra – Volume 10 of Ballantine Espionage Intelligence Library (herdruk) |year=1981 |publisher=Ballantine Books |isbn=978-0-345-30069-0 |pages=42, 44 }}</ref> Die eerste lugaanvalle op Malta het op 11 Junie 1940 plaasgevind; daar was ses aanvalle op daardie dag. Die eiland se tweevlerkvliegtuie kon nie in die verdediging gebruik word nie aangesien die Luqa-vliegveld nog onvoltooid was, dit was egter met die sewende aanval gereed. Aanvanklik het die Italianers op omtrent 5&nbsp;500 meter gevlieg en dan tot 3&nbsp;000 meter gedaal (om die akkuraatheid van die bomwerping te verbeter). Majoor Paine het vermeld "[Na hulle gedaal het], het ons elke ander dag een of twee afgeskiet, sodat hulle begin het om op [sesduisend meter] in te kom. Hulle bomwerping was nooit baie akkuraat nie. Namate hulle hoër gevlieg het, het dit nogal blindelings geskied."<ref name="BJandCS-p37">{{cite book |last=Bierman & Smith |page=37 }}</ref> Mabel Strickland sou vermeld, "Die Italianers het besluit dat hulle nie van die [Gladiators en lugafweerkanonne] hou nie, sodat hulle hul bomme 20&nbsp;km weg van Malta afgewerp het en dan [na hul basis] teruggekeer het."<ref name="BJandCS-p38">{{cite book |last=Bierman & Smith |page=38 }}</ref> Teen die einde van Augustus is die Gladiators deur twaalf Hawker Hurricanes aangevul wat via die HMS ''Argus'' aangeland het.<ref name="BJandCS-p38" /> Gedurende die eerste 5 maande van die oorlog het die eiland se vliegtuie ongeveer 37 Italiaanse vliegtuie afgeskiet of beskadig. Italiaanse vegvlieënier Francisco Cavalera het opgemerk "Malta was regtig 'n groot probleem vir ons gewees — baie goed verdedig."<ref name="BJandCS-p38" /> Op Malta het 330 mense omgekom en is 297 ernstig beseer sedert die aanvang van die oorlog tot Desember 1941. In Januarie 1941, het die Duitse X. ''Fliegerkorps'' in Sisilië aangekom op die tydstip wat die Afrika Korps in [[Libië]] aangekom het. Oor die daaropvolgende paar maande is 820 mense dood en 915 ernstig beseer.<ref>{{cite book |last=Shankland, Peter; & Anthony Hunter |title=Malta Convoy |year=1961 |publisher=I. Washburn |page=60}}</ref> Op 15 April 1942 ken [[George VI van die Verenigde Koninkryk|Koning George VI]] die George-kruis (die hoogste siviele toekenning vir dapperheid) toe aan "die eiland-fort van Malta — sy mense en verdedigers."<ref name="BJandCS-p38" /> Franklin D. Roosevelt arriveer op 8 Desember 1943 en oorhandig 'n Verenigde State Presidensiële Sitaat aan die inwoners van Malta vanaf die mense van die Verenigde State. Hy oorhandig ook 'n perkamentrol op 8 Desember, wat hy weens simboliese redes na 7 Desember terugdateer. Gedeeltelik lees dit: "Onder herhaalde vuur vanuit die lug, staan Malta alleen en onbevrees in die middel van die see, een klein helder vlam in die donker — 'n baken van hoop vir die helderder dae wat aangebreek het."<ref>{{cite news |title=Mr. Roosevelt Gives Scroll To People On Isle Of Malta |pages=1, 4 |newspaper=[[The Gettysburg Times]] |publisher=[[Associated Press]] |date=10 Desember 1943 }}</ref> (Die volledige Sitaat staan nou op 'n gedenkplaat teen die muur van die Grootmeester se paleis in Republic-straat in die dorpsplein van Valletta.<ref>{{cite book |last=Rudolf, Uwe Jens; & Warren G. Berg |title=Historical Dictionary of Malta |year=2010 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-5317-1 |pages=197–198}}</ref>) In 1942 het Operasie Pedestal se konvooi in Grand Harbour aangekom, en die volgende jaar het Franklin D. Roosevelt en [[Winston Churchill]] Malta besoek. George VI arriveer in Grand Harbour vir 'n besoek. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog was Ugo Mifsud en George Borg Olivier die enigste twee oorblywende Nasionalistiese lede van die Maltese parlement. Ugo Mifsud het flou geval nadat hy 'n passievolle verweer gelewer het vir die deportasie van Enrico Mizzi na 'n konsentrasiekamp in [[Uganda]], en het 49 ander Maltese Italianers van pro-Italiaanse politieke aktiwiteite aangekla. Hy is 'n paar dae later oorlede. Die [[Geallieerdes]] skop hulle inval van Sisilië af, en begin vanaf Malta. Dieselfde jaar, 1943, na die Cassibile-wapenstilstand, gee die Italiaanse vloot oor aan die Geallieerdes in Malta. In 1945 ontmoet Churchill en Roosevelt vir [[Josef Stalin]] in Malta voor die Jalta-konferensie. Die Nasionale Vergadering van 1946 het die 1947 grondwet onder Britse heerskappy ten gevolg, met die herinstel van selfregering en Paul Boffa wat Eerste Minister word. === Van selfregering tot onafhanklikheid === Na die Tweede Wêreldoorlog verkry die eilande selfregering met die Malta Arbeidersparty (MLP) van Dom Mintoff wat volle integrasie met die VK soek of anders "eie-ontwikkeling (onafhanklikheid)", en die Partit Nazzjonalista (PN) van George Borg Olivier wat onafhanklikheid voorstaan met dieselfde "gebiedstatus" wat Kanada, Australië en Nieu-Seeland geniet. Intussen onderteken Brittanje in 1949, na die rooi vlag insidente van 1948, die Noord-Atlantiese verdrag en sluit aan by [[NAVO]]. Die NAVO-hoofkwartier vir Mediterreense magte (AFMED) was te Floriana in Malta gestasioneer. Na die Kroningsinsident in 1953, word 'n Ronde-tafel konferensie in Londen gehou in Desember 1955, oor die toekoms van Malta, bygewoon deur die nuwe Eerste Minister Dom Mintoff, Borg Olivier en ander Maltese politici, tesame met die Britse Koloniale sekretaris, Alan Lennox-Boyd. Die Britse regering onderneem om die eilande hul eie verteenwoordiging te gee in die Britse Laerhuis, met Britse Binnelandse sake wat verantwoordelikheid oorneem vir Maltese sake, van die Koloniale kantoor. Onder hierdie voorstelle sal die Maltese parlement verantwoordelikheid behou oor alle sake behalwe verdediging, buitelandse beleid en belasting. Die Maltese sal ook sosiale en ekonomiese gelykheid met die VK geniet, gewaarborg deur die Britse ministerie van verdediging (MoD), die eiland se hoofbron van arbeid. 'n VK integrasie-referendum is op 11 en 12 Februarie 1956 gehou, waarin 77,02 persent van kiesers ten gunste van die voorstel was,<ref>[http://www.maltadata.com/ref-votes.htm Referenda in Malta: The Questions and the Voters' Responses]</ref> maar omrede 'n boikot deur die Nasionalistiese party het slegs 59,1 persent van die stemgeregtiges gestem wat die referendum onbeslis gelaat het. Daar was ook kommer onder Britse LP's dat die verteenwoordiging van Malta in Westminster 'n president sou skep vir ander kolonies, wat die uitslag van die algemene verkiesing kon beïnvloed.<ref>{{Cite web |url=http://hansard.millbanksystems.com/commons/1956/mar/26/malta-round-table-conference |title=MALTA (ROUND TABLE CONFERENCE)HC Deb 26 Maart 1956 vol 550 cc1778-931 |access-date=21 Maart 2013 |archive-date=19 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919073822/http://hansard.millbanksystems.com/commons/1956/mar/26/malta-round-table-conference |url-status=dead }}</ref> Bykomend beteken die verminderde strategiese belang van Malta vir die [[Britse Vloot|Britse vloot]] dat die Britse regering toenemend huiwerig was om die vloot se skeepswerwe te onderhou. Na aanleiding van 'n besluit deur die Admiraliteit om 40 werkers by die skeepswerf te ontslaan, het Mintoff verklaar dat "verteenwoordigers van die Maltese mense in die Parlement verklaar dat hulle nie langer gebonde is aan die ooreenkomste en verpligtinge tot die Britse regering nie..." (die 1958 ''Caravaggio-insident'')<ref name="TIME-1958-01-13">{{citation |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,862830,00.html |title=Penny-Wise |journal=[[Time (magazine)|TIME]] |date=13 Januarie 1958 |access-date=21 Maart 2013 |archivedate= 2 Maart 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302023516/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C862830%2C00.html }}</ref> In antwoord hierop het die Koloniale sekretaris 'n kabelgram aan Mintoff gestuur waarin hy dit stel dat hy die integrasieplan "met roekeloosheid in gevaar gestel het".<ref name="TIME-1958-01-13" /> Dom Mintoff het onder protes as Eerste Minister bedank, terwyl Georgio Borg Olivier geweier het om 'n alternatiewe regering te vorm. Dit het tot gevolg gehad dat die eilande onder direkte koloniale administrasie uit Londen geplaas is, met die MLP wat ondersteuning onttrek het aan die integrasie voorstel en nou onafhanklikheid voorstaan. In 1959 is 'n tussentydse Grondwet verskaf vir 'n Uitvoerende raad onder Britse heerskappy. Terwyl Frankryk 'n soortgelyke beleid geïmplimenteer het in hulle kolonies, waarvan sommige oorsese departemente geword het, het die posisie wat Brittanje aan Malta geoffer het 'n unieke uitsondering bevat. Malta was die enigste Britse kolonie waar integrasie met die VK ernstig oorweeg is, en latere Britse regerings het integrasie van die oorblywende kolonies soos [[Gibraltar]] heeltemal uitgeskakel.<ref>{{Cite web |url=http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1976/aug/03/gibraltar |title=''Hansard'' 3 August 1976 Written Answers (House of Commons) → Foreign and Commonwealth Affairs |access-date=21 Maart 2013 |archive-date= 9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109000842/http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1976/aug/03/gibraltar |url-status=dead }}</ref> In 1961 het die Blood-kommissie voorsiening gemaak vir 'n nuwe grondwet wat 'n mate van selfregering toelaat en die "Staat van Malta" erken. Giorgio Borg Olivier word Eerste Minister die volgende jaar met die lewering van die Stolper-verslag. == Geskiedenis van die onafhanklikheid van Malta (1964-) == === Nasionalistiese regerings (1964–1971) === Na aanleiding van die Maltese grondwetlike referendum in 1964, goedgekeur deur 54,5% van die kiesers op 21 September 1964, word Malta 'n onafhanklike staat as 'n Konstitusionele Monargie, met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] as Staatshoof. Dit word gevier as Onafhanklikheidsdag of ''Jum l-Indipendenza'' in [[Maltees]]. Op 1 Desember 1964 is Malta toegelaat tot die [[Verenigde Nasies]] In die eerste twee verkiesings sedert onafhanklikheid, 1962 en 1966, het die Nasionalistiese party verrys as die grootste party, en verkry 'n meerderheid van die Parlementêre setels. In 1965 sluit Malta aan by die Europese raad, en in 1970 teken Malta 'n Assosiasie-ooreenkoms met die Europese Gemeenskap. === Arbeider regerings (1971–1987) === [[Lêer:Sir Anthony Mamo (cropped).jpg|duimnael|regs|Sir Anthony Mamo]] [[Lêer:Dom Mintoff (1974).jpg|duimnael|regs|Dom Mintoff in 1974]] Met die 1971 verkiesing wen die Arbeidersparty (MLP) onder Dom Mintoff met net oor die 4000 stemme. Die Arbeiders begin onmiddellik met nuwe onderhandelings rondom die post-onafhanklike militêre en finansiële ooreenkomste aangegaan met die [[Verenigde Koninkryk]]. Die regering het ook nasionaliseringsprogramme onderneem asook die uitbreiding van die openbare sektor en die welsynstaat. Arbeidswetgewing is opgedateer met geslagsgelykheid wat ingebring is by die betaling van salarisse. Betreffende siviele reg is burgerlike huwelike ingestel en [[homoseksualiteit]] en ontug is gedekriminaliseer (1973); die [[doodstraf]] vir moord is in 1971 afgeskaf. Die daaropvolgende jaar het Malta 'n militêre basis-ooreenkoms met die [[Verenigde Koninkryk]] en ander [[NAVO]]-lande betree. Deur 'n pakket van grondwetlike hervormings, ooreengekom met die Nasionalistiese opposisie, het Malta op 13 Desember 1974 'n [[republiek]] geword, met die laaste Goewerneur-Generaal, Sir Anthony Mamo, as die eerste President. Die ''Gieh ir-Repubblika-akte'' is die volgende jaar uitgevaardig, wat alle titels van adellikheid in Malta tot niet verklaar het, en verorden is dat dit nie verder erken sal word nie. Die Party is tot bewind aanvaar met die 1976-verkiesing. Malta is tussen 1976 en 1981 deur onstuimige jare en die Arbeidersregering het aangedring dat Maltese die belt stywer trek sodat die uitdagings en moeilikhede oorkom kan word. Daar was tekorte aan noodsaaklike items; water- en elektrisiteitverskaffing is 2 tot 3 maal per week opgeskort. Politieke spanning het toegeneem, veral op Swart Maandag na 'n mislukte sluipmoordpoging op die Eerste Minister, die perseel van die ''Times of Malta'' tot op die grond afgebrand is en die huis van die Leier van die Opposisie aangeval is. Op 1 April 1979 verlaat die laaste Britse magte die eiland na die afhandeling van die ekonomiese ooreenkoms om die Maltese ekonomie te stabiliseer. Dit word gevier as Vryheidsdag (''Jum Il-Ħelsien'') op die 31ste Maart. Die vieringe begin met 'n seremonie in Floriana na aan die Oorlog-gedenkteken. 'n Populêre gebeurtenis op die herdenkingsdag is die tradisionele regatta. Die regatta word in Grand Harbour gehou en die deelnemende spanne gee hulle allerbeste om die gesogte Regatta-skild te verower. Mintoff het ook noue kulturele en ekonomiese bande met Muammar Gaddafi van Libië gesluit.<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,877632-1,00.html |title=argiefkopie |access-date=21 Maart 2013 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426225041/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C877632-1%2C00.html |url-status=dead }}</ref> Die 1981- algemene verkiesing lewer vir die Nasionalistiese Party (NP) 'n algehele meerderheid van stemme, maar die Arbeiders het nog steeds 'n meerderheid van setels in die parlement verkry onder die Enkel-oordraagbare stem en Mintoff eht as Eerste Minister aangebly. Dit het tot 'n politieke krisis gelei. Die Nasionaliste, nou deur Eddie Fenech Adami gelei, het geweier om die uitslag te aanvaar en ook geweier om hulle plekke in die parlement in te neem vir die eerste paar jaar van die wetgewende liggaam. Dit bou op tot 'n veldtog wat eis dat die parlement die wil van die kiesers moet weergee. Ten spyte hiervan het die Arbeidersregering vir die volle 5 jaar aan bewind gebly. In 1984 bedank Mintoff as Eerste Minister en Partyleier en wys Karmenu Mifsud Bonnici aan as sy opvolger. Die Mifsud-Bonnici jare is deur politieke spanning en geweld gekenmerk. Na 'n 5-jaar debat het Fenech Adami, deur die tussenbeidetrede van Dom Mintoff, 'n ooreenkoms met Karmenu Mifsud Bonnici bereik om die grondwet te verbeter. Daar is oor frondwetlike wysigings gestem, en dié is in Januarie 1987 bekragtig. Dit het gewaarborg dat die party met 'n oorgrote meerderheid van stemme die meerderheid van parlementêre setels sou kry, om sodoende te kan regeer. Dit het die weg vir die Nasionalistiese Party gebaan om later daardie jaar te regeer. === Die toetredingsproses tot die Europese Unie (1987–2004) === [[Lêer:Edward Fenech Adami.jpg|duimnael|regs|Edward Fenech Adami, Maltese eerste minister, van 1987 tot 1996 en weer van 1998 tot 2004]] Die algemene verkiesing wat in 1987 gevolg het lewer vir die Nasionalistiese Party so 'n meerderheid. Die nuwe Nasionalistiese administrasie van Edward Fenech Adami was opsoek daarna om Malta se bande met Wes-Europa en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te vernou. Die Nasionalistiese Party het Malta se lidmaatskap tot die Europese Unie bepleit en lê 'n aansoek voor op 16 Julie 1990. Dit word 'n betwisbare saak met die Arbeiders wat lidmaatskap teëstaan. 'n Deurtastende program van liberalisering en openbare beleggings lei tot 'n groter meerderheid vir die Nasionaliste in die 1992 verkiesing. In 1993 is plaaslike rade weer hervestig in Malta Algemene verkiesings was in Malta gehou op 26 Oktober 1996; alhoewel die Arbeiders die meeste stemme ontvang het, het die Nasionaliste die meeste setels gewen. Die grondwetlike veranderings van 1987 moes vir die tweede keer gebruik word, en die Arbeidersparty is 'n addisionele 4 setels toegeken om hulle meerderheid in die Parlement te verseker. Malta se aansoek tot die EU is gevolglik op ys geplaas. 'n Verdeling in die Arbeidersparty in 1998 tussen Eerste Minister Sant en voormalige Eerste Minister Mintoff, nou 'n agtersitter, het tot gevolg gehad dat die regerings sy meerderheid verloor. Nieteenstaande die President van die Republiek se voorkeur vir 'n onderhandelde oplossing, het alle pogings vrugteloos geëindig, en het hy geen ander opsie oorgehad as om Sant en sy regering se bedanking te aanvaar nie, en 'n vroeë verkiesing uit te roep. Met hulle terugkeer na hul amp as regeerders in die 1998 verkiesing, met 'n 13 000 stemme voorsprong, het die Nasionalistiese Party die EU lidmaatskapaansoek heropen. Malta is formeel aanvaar as 'n kandidaadland tydens die Helsinki-Europese raad van Desember 1999.<ref>http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/ACFA4C.htm</ref> In 2000 is die [[doodstraf]] ook geskrap uit die militêre wet van Malta. EU toetrede-onderhandelings is laat in 2002 afgehandel en 'n referendum om lidmaatskap in 2003 het aangedui dat 53.65% uit 90.86% geldige stemme ten gunste daarvan was. Die Arbeiders het dit gestel dat hulle nie gebonde sal wees aan die uitslag nie indien hulle die leisels sou oorneem met die algemene verkiesing later daardie jaar. Onder hierdie omstandighede is 'n verkiesing uitgeroep en die Nasionalistiese Party het nog 'n mandaat gewen, om Lawrence Gonzi as Eerste Minister aan te wys. Die Toetrede-ooreenkoms is geteken en bekragtig en Malta sluit die 1ste Mei 2004 aan by die EU. Eenstemmigheid oor lidmaatskap is vervolgens met die Arbeiders bereik dat hulle die uitslag sal respekteer. John Dalli is aangewys as die eerste Maltese Europese kommissaris by die tweede Barroso-kommissie. === Malta in die Europese Kommissie (2004-) === Binne die konteks van die EU lidmaatskap het Malta by die Eurosone aangesluit op 1 Januarie 2008; die 2008 verkiesing bevestig Gonzi in die premierskap, terwyl George Abela in 2009 President van Malta word. Op 28 Mei 2011 stem die Maltese "ja" in die konsulterende egskeidingsreferendum. Op daardie tydstip was Malta slegs een van drie lande in die wêreld, saam met die [[Filippyne]] en die [[Vatikaanstad]], waar egskeidings ontoelaatbaar is. As gevolg van die referendum se uitslag is 'n wet, wat egskeiding onder sekere omstandighede toelaat, dieselfde jaar uitgevaardig.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14285882 |title=MPs in Catholic Malta pass historic law on divorce |publisher=BBC News |date=25 Julie 2011 |access-date=16 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814121410/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14285882 |archive-date=14 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na aanleiding van 'n korrupsieskandaal moes John Dalli bedank en is hy in 2012 met Tonio Borg as die Maltese kommissaris vervang. 'n Dringende verkiesing is vir Maart 2013 uitgeroep na die Gonzi-regering hul Parlementêre meerderheid verloor het. == Verwysings == {{refbegin}} * Stephenson, Charles. ''The Fortifications of Malta 1530–1945''. Groot-Brittanje: Osprey Publishing Ltd., 2004. * Attard, Joseph. ''Britain and Malta''. Malta: PEG Ltd.1988. * Luke, Sir Harry. ''Malta – An Account and an Appreciation''. Groot Brittanje: Harrap, 1949. {{refend}} {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|History of Malta}} * {{en}} [http://www.hmml.org/centers/malta/history/history.html Akademiese kortgeskiedenis met volle verwysings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518110128/http://www.hmml.org/centers/malta/history/history.html |date=18 Mei 2008 }} * {{en}} [http://www.doi.gov.mt/EN/islands/ages.asp Malta deur die eeue] * {{en}} [http://www.doi.gov.mt/EN/islands/dates.asp Vername datums in die Maltese geskiedenis] * {{en}} [http://www.maltadata.com/ Malta Verkiesingsdata] * {{en}} [http://schoolnet.gov.mt/history/Options/MalteseHist/EarlyBritRule/7.PlagueNotes.pdf Malta vry van die plaag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318031220/http://schoolnet.gov.mt/history/Options/MalteseHist/EarlyBritRule/7.PlagueNotes.pdf |date=18 Maart 2012 }} {{Geskiedenis van Europa per land}} {{en-vertaal|Malta}} [[Kategorie:Geskiedenis van Malta| ]] gchhqfshjre7kmf65sx9ufw0r5mjs7s 6 74876 2921553 1158209 2026-08-03T13:21:08Z JMK 649 +kat 2921553 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Adriaan Hofmeyr]] |bron=Eeufees van die NG gemeente Prins Albert |datum=Omstreeks 1885 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 1l3ajskx5odllybee6ttvit4q9h4s7i 6 75444 2921643 1162850 2026-08-03T18:12:29Z JMK 649 +kat 2921643 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Hoofbestuur van die [[Nasionale Party]] in die [[Oranje-Vrystaat]] |bron=''Die Triomf van Nasionalisme'' |datum=1953 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Christo-ateljee, [[Bloemfontein]] |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Charles Robberts Swart]] k18pz8t7xi21v0rw0reffjuvfxjsd8w 6 75542 2921546 1440824 2026-08-03T13:15:48Z JMK 649 +kat 2921546 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. Nicolaas Everhardus Nel, leraar van onder meer die [[NG gemeente Daniëlskuil]] en [[NG gemeente Willowmore]], asook die eerste leraar van die toe pasgestigte NG gemeente Worcester-Noord (1950). |bron=NG kerk Worcester-gedenkboek 1821-1971 |datum=Omstreeks 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] e71ug1iji7hc0ftyojithvdmrftlpf9 0 75568 2921817 2921345 2026-08-04T07:56:03Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Skakel na Iwan die Grote. 2921817 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Katedraal van Petrus en Paulus |titel = |kleur = #FFDEAD |beeld = Peters Great boathouse Saint Peter and Paul Cathedral in Saint Petersburg.jpg |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Plaaslike naam |1 = Петропавловский собор |opskrif2 = Affiliasie |2 = [[Russies-Ortodokse Kerk]] |opskrif3 = Stad |3 = [[Sint Petersburg]] |opskrif4 = Land |4 = [[Rusland]] |opskrif5 = Beskermheiliges |5 = [[Petrus]] en [[Paulus]] |opskrif6 = Argitek |6 = Domenico Trezzini |opskrif7 = Begin bou |7 = 1712 |opskrif8 = Voltooi |8 = {{Begindatum en ouderdom|1733}} |opskrif9 = |9 = }} Die '''Katedraal van Petrus en Paulus''' ([[Russies]]: Петропа́вловский собо́р; ''Petropawlofski sobor'') is ’n [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] katedraal in [[Sint Petersburg]], [[Rusland]]. Dit is in die [[Fort van Petrus en Paulus]] geleë en is die stad se eerste en oudste baken. Dit is tussen 1712 en 1733 op [[Zajatsji-eiland]] aan die [[Newarivier]] gebou. Beide die fort en die kerk is aanvanklik deur tsaar [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] laat bou en deur Domenico Trezzini ontwerp. Die katedraal se kloktoring is die hoogste Ortodokse toring in die wêreld. [[Lêer:Petropavlovsk Graves.JPG|duimnael|links|240px|Grafte in die katedraal.]] Die katedraal is gewy aan die apostels [[Petrus]] en [[Paulus]], twee van die die stad se [[beskermheilige]]s. Die huidige gebou is die tweede op die terrein; die eerste kerk wat net ná die stad se stigting deur Pieter die Grote laat bou is, is in April 1704 ingewy. Die huidige gebou, die eerste steenkerk in Sint Petersburg, is deur Trezzini ontwerp en tussen 1712 en 1733 gebou. Die goue toring is 123 meter hoog en het ’n goue [[engel]] aan die spits wat ’n kruis vashou. Die engel is een van die belangrikste simbole van die stad. Die katedraal het ook ’n unieke ikonostase, of beeldewand. Dit is gewoonlik ’n plat muur in Oosters-Ortodokse kerke met drie deure in, waaronder die sentrale Heilige Deur. In die Katedraal van Petrus en Paulus vorm die ikonostase egter ’n soort toring oor die heiligdom, of altaar. Die katedraal is in 1919 gesluit en in 1924 in ’n museum omskep. Dit is steeds amptelik ’n museum, hoewel kerkdienste in 2000 hervat is. Feitlik al die Russiese [[tsaar]]s sedert Pieter die Grote is in die katedraal begrawe, ook [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] en sy gesin wat in Julie 1998 hier herbegrawe is. Die enigste twee tsaars wat nie hier begrawe is nie, is [[Pieter II van Rusland|Pieter II]] en [[Iwan VI van Rusland|Iwan VI]]. Op 28 September 2006 is keiserin [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]], Nikolaas II se ma, ook in die katedraal herbegrawe om te voldoen aan haar wens om naas haar man, [[Aleksander III van Rusland|Alexander III]], begrawe te word. Sy is op 13 Oktober 1928 in bannelingskap in haar geboorteland, [[Denemarke]], oorlede. Die katedraal was die stad se katedraalkerk (setel van die biskop) tot met die bou van die [[Sint Isak-katedraal]] in 1859. Die huidige katedraalkerk is die Kazankatedraal aan [[Nefski-prospekt]]. ==Geskiedenis== [[Beeld:Derevyannii Petropavlovskii sobor.jpeg||thumb|190px|Die houtkerk.]] [[Beeld:СПб. Петропавловский собор - разрез (с юга) Рис.1826г 484729.jpg|thumb|190px|'n Tekening van die kerk uit 1826.]] In 1703 het [[Pieter die Grote]] die [[Fort van Petrus en Paulus]] aan die oewer van die [[Golf van Finland]] laat bou. Hy het besef die [[Russiese Ryk|nuwe Rusland]] het argitektuur nodig wat die idees van die tyd kon weerspieël. Met die doel om die jong hoofstad se oorheersende posisie onder die stede van Rusland te versterk, het die tsaar 'n nuwe kerk beplan wat hoër sou wees as die Kloktoring van [[Iwan III van Rusland|Iwan die Grote]] en die Mensjikof-toring. Dié nuwe kerk moes die belangrikste gebou in die ryk se hoofstad word en in die hart van die Fort van Petrus en Paulus geleë wees.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Die bou van die kerk het op 29&nbsp;Junie 1703 begin, op die feesdag van die apostels [[Petrus]] en [[Paulus]] (in die 21ste eeu word hierdie fees op 12 Julie gevier), op die terrein van die pas geboude Fort van Petrus en Paulus. Die inwyding van die eerste houtkerk het op 1&nbsp;April 1704 plaasgevind. Op 14&nbsp;Mei 1704 is 'n feestelike diens gehou ter ere van die oorwinning van veldmaarskalk Boris Petrowitsj Sjeremetef oor die Sweedse skepe op die Tsjoedskoje-meer. ===Die katedraal van klip=== In 1712 is die Katedraal van Petrus en Paulus in klip herbou.<ref name=autogenerated3>{{Cite web |url=http://www.spbmuseum.ru/exhibits_and_exhibitions/92/1316/ |title=Музей истории Петербурга. |access-date=2013-05-29 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/65AwRf2H9?url=http://www.spbmuseum.ru/exhibits_and_exhibitions/92/1316/}}</ref> Dit is so gebou dat die bestaande houtkerk binne die nuwe struktuur sou bly.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Die werk het plaasgevind onder leiding van die Switserse argitek Domenico Trezzini.<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://www.encspb.ru/object/2804010248?lc=ru |title=Энциклопедия Санкт-Петербурга. |access-date=2013-05-29 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714042050/http://www.encspb.ru/object/2804010248?lc=ru}}</ref> Die Nederlandse meester Harman van Bolos het aan die oprigting van die spits deelgeneem. Op bevel van Pieter die Grote het die bouwerk met die kloktoring begin.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Weens 'n tekort aan werkers, die wegvlug van boere en 'n gebrek aan boumateriaal is die kloktoring eers in 1720 voltooi.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Die spits van die kloktoring is later met vergulde koperplate bedek.{{sfn|Титов|2003|с=8}} In 1722 het die tsaar met trots sy "paradys" aan ministers gewys en hulle gedwing om na die boonste verdieping van die kloktoring te klim. Die hoogte van die gebou was 112&nbsp;m, wat 32&nbsp;m hoër as die Kloktoring van Iwan die Grote was.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Die hele katedraal is eers in 1733 voltooi, ná die dood van Pieter die Grote.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Van die stigting van die Sint Petersburgse bisdom in 1742 tot die inwyding van die [[Isakkatedraal]] in 1858 was die Katedraal van Petrus en Paulus die hoofkatedraal, waarna dit aan die hofadministrasie oorgedra is.<ref name=autogenerated2 /> In 1756-'57 is die katedraal ná 'n brand herstel. In 1773 is die kapel van Sint Katharina ingewy. In 1776 is 'n klokkespel deur die Nederlandse meester B. Oort Kras op die kloktoring geïnstalleer.<ref name=autogenerated2 /> In 1777 is die spits van die katedraal deur 'n storm beskadig. Restourasiewerk is deur die argitek Pjotr Paton uitgevoer, en die nuwe figuur van 'n engel met 'n kruis is deur Antonio Rinaldi geskep. In 1857-'58 is die houtstrukture van die spits deur metaal vervang.<ref name=autogenerated2 /> Daarna het die hoogte van die gebou met 10,5&nbsp;m toegeneem.{{sfn|Титов|2003|с=8}} In 1864-'66 is die ou koninklike deure deur nuwes van [[brons]] vervang; in 1875-'77 het Giovanni Boldini nuwe plafonskilderye geskilder.<ref name=autogenerated2 /> ===Museum=== In 1919 is die katedraal gesluit en in 1924 is dit in 'n [[museum]] omskep. Die meeste waardevolle voorwerpe uit die einde van die 17de en begin van die 18de eeu (silwer, boeke, kledingstukke en ikone) is na ander museums verskuif.<ref name=autogenerated2 /> In die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die katedraal ernstige skade opgedoen. In 1952 is die fasades gerestoureer en in 1956-'57 die binnekant. In 1954 is die gebou oorgedra aan die Museum van Sint Petersburg se Geskiedenis.<ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated3 /> Sedert die 1990's word herdenkingsdienste vir die Russiese tsaars gereeld in die katedraal gehou, en sedert 2000 weer kerkdienste.<ref name=autogenerated2 /> In 2008 is die eerste [[Paasfees|Paasdiens]] sedert 1917 in die katedraal gehou. Tans is die hoofpriester van die kerk die argimandriet ([[ab]]) Aleksander (Fjodorof),<ref>{{Cite web |url=http://globus.aquaviva.ru/people/aleksandr-fedorov |title=архимандрит Александр (Федоров Александр Николаевич) |access-date=2017-04-01 |archive-date=2017-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170429222731/http://globus.aquaviva.ru/people/aleksandr-fedorov}}</ref> wat ook voorsitter is van die biskoplike kommissie vir argitektonies-artistieke sake.<ref>{{Cite web |url=http://globus.aquaviva.ru/eparkhialnaya-komissiya-po-arkhitekturno-khudozhestvennym-voprosam |title=Комиссия по архитектурно-художественным вопросам Санкт-Петербургской епархии |access-date=2017-04-01 |archive-date=2017-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506013538/http://globus.aquaviva.ru/eparkhialnaya-komissiya-po-arkhitekturno-khudozhestvennym-voprosam}}</ref> ==Argitektuur== Volgens sy plan en voorkoms lyk die Katedraal van Petrus en Paulus glad nie soos die tradisionele Ortodokse koepel- of tentkerke nie. Dit is 'n langwerpige, reghoekige gebou wat van wes na oos gerig is, tipies van [[Wes-Europa|Wes-Europese]] argitektuur.{{sfn|Титов|2003|с=8}} Dit is 61&nbsp;m lank en 27,5&nbsp;m breed. Die buitekant is eenvoudig, maar indrukwekkend. Die mure is slegs versier met plat pilare en engelgesigte bo die vensters. Aan die oostelike fasade is 'n fresko van kunstenaar P. Titof met die titel "Die apostels Petrus en Paulus staan voor Christus". Die westelike fasade, wat die basis van die kloktoring vorm, is versier met ses pilare aan beide kante van die hoofingang – die portiek. Bo die altaargedeelte is 'n [[Tamboer (boukunde)|koepeltrommel]]. [[Lêer:St Petersburg Peter and Paul Cathedral Angel 01.jpg|duimnael|links|200px|Die engel aan die bopunt van die toring.]] Die dominante deel van die katedraal is die kloktoring aan die westekant, versier met pilare. Die eerste twee verdiepings word geleidelik kleiner na bo, wat 'n gladde oorgang van die hoofgebou na die hoë toring vorm. Die boonste gedeelte van die toring word gekroon deur 'n vergulde agtkantige dak met vier ronde vensters in swaar witsteenraamwerke. Bo-op die dak is 'n agtkantige koepeltrommel met smal, vertikale openinge. Daarbo is 'n hoë, ook agtkantige, goue kroon, en bo-op die kroon is, in plaas van die tradisionele Russiese kruis, 'n fyn goue toring wat die basis vorm van 'n 40&nbsp;m hoë spits. Heel bo-op die spits is die beeld van 'n engel met 'n kruis (die kruis is sowat 6,5&nbsp;m hoog). Die engel is 3,2&nbsp;m hoog, die vlerkspan is 3,8&nbsp;m breed en dit weeg sowat 250&nbsp;kg. Die kloktoring dien as een van die stad se belangrikste oriënteringspunte. Die katedraal, wat 122,5&nbsp;m hoog is, was vir 'n lang tyd die hoogste gebou in Sint Petersburg. Dit is herhaaldelik gerestoureer en herbou, en daarom is dit baie moeilik om vas te stel wat sy oorspronklike voorkoms presies was. Die eerste skets is deur Pieter die Grote self gemaak, na aanleiding van sy reise tydens die [[Pieter_I_van_Rusland#Groot_Ambassade|Groot Ambassade]] (1697-'98). Die eerste weergawe van die engel op die spits (wat verskil van die huidige weergawe) is ontwerp deur Trezzini en is geïnspireer deur die windwyser van die stadsaal in [[Maastricht]]. Die huidige engel (die vierde weergawe, ná 'n brand in 1756 en latere aanpassings) is in 1857 gemaak volgens 'n ontwerp deur die beeldhouer Robert Zalemann. As gevolg van herbouings is die spits aansienlik verhoog, terwyl die oorspronklike hoë dak in Nederlandse styl verlaag is. Hierdie veranderinge het die verhoudings van die katedraal versteur: Die trommel het buitensporig hoog gelyk met 'n klein koepel bo-op. Aan die westekant is 'n tweede paar [[Voluut|volute]] bygevoeg. Die kloktoring het groot veranderings ondergaan (herbouings van 1757-'76 en 1857-'59). Die bygevoegde portiek het die aanvanklike komposisie van die westelike fasade versteur. Die oorspronklike argitektuurplanne het nie behoue gebly nie, maar dit is bekend dat Pieter die Grote opdrag gegee het dat die planne aan graveerders oorhandig word, sodat die gebou reeds op prente kon bestaan het voordat dit voltooi is. In Trezzini se ontwerp het die kloktoring van twee verdiepings as 'n selfstandige struktuur bestaan, ietwat teruggeskuif van die barokfasade, in die Wes-Europese toringstyl en in teenstelling met die Russiese tradisie. ===Inspirasie=== Onder die moontlike voorbeelde vir die katedraal het Boris Vipper die beursgebou van [[Kopenhagen]] (waar Trezzini gewerk het voor sy koms na Rusland) geïdentifiseer. Die naaste prototipes van die kloktoring is die toring van die Kerk van Petrus in Riga (1688-'90, wat Pieter gesien het tydens sy eerste oorsese reis), asook kerke in [[Londen]] wat Pieter besoek het. Dit is merkwaardig dat Trezzini, hoewel hy nie 'n uiters kreatiewe argitek was nie, niks direk gekopieer het nie en nie beskuldig kan word van klakkelose navolging nie. Interessant genoeg het die [[Katolieke Kerk|Katolieke]] Trezzini en die [[Russies-Ortodokse Kerk|Ortodokse]] Pieter geen probleem gesien in die kombinasie van Katolieke en Lutherse kerkelemente in 'n ortodokse kerk nie. Die spitstipe toring, skerper as Noord-Europese voorbeelde, kan as 'n Sint Petersburgse innovasie beskou word. Dié spitsdakke is dikwels met vlae versier, soortgelyk aan die vlaggies van skepe wat op die [[Newa]] vaar. Dit het maklik en goedkoop 'n romantiese en indrukwekkende beeld van die nuwe stad geskep. Die restoureerders van die engel aan die spits van die toring het in 1997 ’n briefie gekry waarin restoureerders van 1953 verskoning vra vir die werk wat hulle gevoel het afgejaag en slordig was (die [[Sowjetunie|Sowjet]]-leier [[Nikita Chroesjtsjof]] wou die engel laat herstel vir die viering van die stad se 250ste bestaanjaar). Daar word beweer die 1997-restoureerders het weer ’n briefie vir die volgende geslagte gelos, maar die inhoud daarvan is nie bekend nie. === Die kloktoring === [[Lêer:Carillon of PeterAndPaulCathedral 2.JPG|duimnael|links|240px|Die kloktoring van binne.]] [[Lêer:Carillon of PeterAndPaulCathedral 1.JPG|240px|links|duimnael|Die grootste klokke in die katedraal.]] Die kloktoring en spits is die oorheersende kenmerk van die katedraal. Dit vervul verskeie funksies as deel van die struktuur: * Dit is 'n argitektoniese simbool en 'n belangrike deel van die katedraal se vorm. * Dit is deel van 'n keiserlike grafkelder. Die grafte is op die grondverdieping. * Dit is 'n weerligafleier wat die katedraal beskerm. * Dit is 'n uitsigplatform waar besoekers van 12:00 tot 18:00 elke uur bymekaarkom. * Dit het 'n klokkespel waarop konserte van tyd tot tyd uitgevoer word. Die eerste klokke is in 1720 deur Pieter die Grote laat aanbring, maar in 1756 het die toring in ’n [[donderstorm]] afgebrand en die klokke is verwoes. In 1757, net 'n jaar ná dié ramp, is nuwe klokke uit Nederland bestel en die klokmaker Barend Oortkras het uit [[Den Haag]] gekom om dit te installeer. Met sy aankoms was die toring egter nog nie klaar herbou nie en hy kon nie die klokke installeer nie. Hy het in Sint Peterburg gebly om dit te doen, maar is in 1764 in armoede dood voordat die toring klaar gebou was. Die klokke is toe in 1776 deur die Duitse klokmaker Johann Erdmann Rudiger geïnstalleer. Hy kon egter nie die klokke goed instem nie, en Russiese klokmakers het dit in die 19de eeu ooringestem. Hulle het egter ook nie veel beter sukses behaal nie. Daarom is 51 nuwe klokke in 2001 in [[Nederland]] laat maak. Die totale gewig van die klokke is 15&nbsp;160&nbsp;kg; die grootste een weeg sowat 1&nbsp;000&nbsp;kg en die kleinste een 10&nbsp;kg. Die klokkespel het ’n omvang van vier oktawe en die meeste klassieke en moderne musiek kan dus daarop gespeel word. Die katedraal se klokkespel is ’n geskenk van die regering van [[Vlaandere]] en meer as 350 borge uit verskillende lande. Dit is geskenk namens die koningin van [[België]], die Belgiese Koning Boudewijn-fonds, die regering van die provinsie Vlaandere, die owerhede van verskeie Vlaamse stede en gemeenskappe en gewone burgers uit talle lande.<ref name="will begin to sound">{{cite news|url=http://www.fontanka.ru/2009/08/26/079/|title=In the Peter and Paul Fortress again will begin to sound carillon {{ru|В Петропавловской крепости снова зазвучит карильон}}|date=2009-08-27|publisher=fontanka.ru |language=ru|accessdate=2009-09-03}}</ref> ===Binneversiering=== [[Beeld:Stpeterandpaulcathedralinterioraltarscreenjuly2010.jpg|thumb|180px|Die Tsaardeure in die katedraal.]] [[Beeld:Петропавловский собор 025.jpg|thumb|180px|Die tsaar se sitplek.]] [[Beeld:Петропавловский собор 031.jpg|thumb|180px|Die preekstoel.]] Die binnekant van die kerk is deur pilare in drie [[Skip (argitektuur)|skepe]] verdeel deur middel van enorme kolomme, wat geskilder is om soos [[marmer]] te lyk en wat aan 'n feessaal herinner. Vir die versiering is marmer, jaspis en rodoniet gebruik. Die vloer is met kalksteenplate uitgeplavei. Die muurskilderye is gemaak deur die kunstenaars Worobjof en Negroebof. Die beeldhouwerk is deur Ignazio Rossi en Antonio Quadri gedoen. Die plafonne in die sentrale skip is deur Pjotr Zibin geskilder, en die Bybelse tonele teen die mure onder leiding van Andrei Matwejef. Die ruimte van die katedraal word verlig deur vyf kroonkandelare gemaak van vergulde brons, gekleurde Venesiese glas en bergkristal. Die kandelaar voor die altaar kom oorspronklik uit die 18de eeu, terwyl die ander ná die Tweede Wêreldoorlog herstel is. Oorkant die altaar is die vergulde preekstoel, wat in 1732 deur Nicholas Kraskop in Wes-Europese barokstyl gemaak is. Die bestaan van so 'n preekstoel in 'n Ortodokse kerk toon Westerse invloed. 'n Houttrap lei na die preekstoel, wat versier is met skilderye wat "In die begin was die Woord" illustreer. Bo die preekstoel is beeldhouwerke van die apostels Petrus en Paulus, die vier [[Evangelie|Evangeliste]], en bo-op 'n duif ('n simbool van die [[Heilige Gees]] en die Goddelike Woord). Die hoofidee is: van die Woord na die Gees. Naby die preekstoel is die tsaar se sitplek vir die keiser, met tekens van mag soos die septer, kroon en swaarde. Die katedraal het lank gedien as monument vir die glorie van die Russiese weermag. Twee eeue lank is oorwinningsvaandels en sleutels van verowerde stede daar gehou. In die vroeë 20ste eeu is dié relieke na die [[Hermitage]] geskuif. Nou is slegs replikas van Sweedse en Turkse vaandels in die katedraal oor. Die kerk het twee altare: die hoofaltaar is gewy aan die heilige apostels Petrus en Paulus, en die tweede in die suidwestelike hoek is gewy aan die groot martelaar sint Katharina. ====Ikonostase==== Die vergulde [[Ikoon|ikonostase]] van houtsneewerk wat amper 20&nbsp;m hoog is, is tussen 1722 en 1726 in Moskou vervaardig. Die oorspronklike ontwerp is deur Trezzini gemaak, en die bouwerk is onder leiding van argitek Iwan Zaroedni gedoen. Die ikonostase is stuk-stuk na Sint Petersburg vervoer. Altesaam 43 ikone, wat in ikoonkaste geplaas is, is van 1726-'29 deur Moskouse ikoonskilders geskilder. Die ikone beeld die [[beskermheilige]]s van Sint Petersburg uit: [[Aleksander Nefski]], die apostels Petrus en Paulus, en heilige prinse van die [[Rjoerik-dinastie]] soos [[Wladimir I van Kiëf|Wladimir]], [[Olga van Kiëf|Olga]] en die martelare [[Boris en Gleb]]. Die ikonostase is buitengewoon en lyk nie soos die tradisionele Russiese ikonostases wat as soliede mure van ikone dien nie. Dit lyk eerder soos 'n triomfboog in die antieke Romeinse styl, 'n allegorie van Rusland se oorwinning in die Groot Noordelike Oorlog teen Swede. Aan weerskante van die Tsaardeure is beelde van die aartsengele [[Gabriël]] met 'n palm en [[Migael (aartsengel)|Migael]] met 'n vlammende swaard wat op 'n draak trap. Langs die sentrale ikoon van Christus se Opstanding is afbeeldings van [[Dawid]] en [[Salomo]], en boaan is [[God]] omring deur engele. ===Keiserlike grafte=== In die tyd van Pieter die Grote was die plek vir die begrafnis van lede van die keiserlike familie nog nie finaal bepaal nie. Familielede is in die Boodskapkerk van die Aleksander Nefski-klooster begrawe. In 1715 is die tweejarige dogter van Pieter en [[Katharina I van Rusland|Katharina]], Natalia, in die onvoltooide katedraal begrawe.<ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/view/obo-vsem2/Императорский Российский Дом |author=Саитов В. И. |title=Императорский Российский Дом |date=1912 |publisher=И. Р. (с) 2023 |accessdate=2023-01-05 |lang=ru |archive-date=2023-01-04 |archive-url=https://sites.google.com/view/obo-vsem2/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0/%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C-%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD-%D0%B2-%D0%B8-%D1%81%D0%B0%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%BC-%D1%81%D0%BF%D0%B1-1912-1913/%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%B4%D0%BE%D0%BC-%D0%BF%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80?authuser=0}}</ref> Die vrou van [[Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland|tsarewitsj Aleksei Petrowitsj]] is onder die kloktoring begrawe en in 1718 is die oorskot van Aleksei self daar begrawe. In 1716 is die weduwee van tsaar [[Fjodor III van Rusland|Fjodor III]] by die ingang van die katedraal begrawe. [[Beeld:SPB St. Peter and Paul Cathedral, photochrome 1896-1897 (WU).jpg|thumg|links|200px|Die katedraal aan die einde van die 19de eeu.]] Ná die dood van Pieter die Grote is sy kis in 'n tydelike kapel in die onvoltooide katedraal geplaas. Sy amptelike begrafnis het eers op 29 Mei 1731 plaasgevind. Daarna is alle keisers en keiserinne tot en met [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] daar begrawe, buiten [[Pieter II van Rusland|Pieter II]] (wat in Moskou oorlede is) en [[Iwan VI van Rusland|Iwan VI]] (wat in 1764 in Schlüsselburg vermoor is en wie se begrafnisplek steeds onbekend is). In 1831 het [[Nikolaas I van Rusland|Nikolaas I]] gelas dat sy broer [[Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland|Konstantyn Pawlowitsj]] in die katedraal begrawe word. Van daardie tyd af is nabyfamilielede van die keisers daar begrawe. In 1865 is al die oorspronklike grafmonumente vervang met identiese witmarmersarkofae met vergulde bronskruise. Die keiserlike sarkofae is versier met tweehoofarende. Tussen 1887 en 1906, in opdrag van [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]], is sarkofae gemaak vir sy ouers: die sarkofaag van [[Aleksander II van Rusland|Aleksander II]] van groen jaspis en dié van Maria Aleksandrowna van pienk rodoniet. Op 13 Maart 1990, op die 109de herdenking van die dood van Aleksander II, is 'n herdenkingsdiens vir die "bevryder-tsaar" vir die eerste keer in die [[Sowjetunie|Sowjetera]] daar gehou. {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 / 2|total_width=330|align=right |image1= Peter_I._Портрет_царя_Петра_I_%28прижизненый%29._худ.Moor_v1%28b%29.jpg|caption1=[[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]]. |image2= Carle Vanloo, Portrait de l’impératrice Élisabeth Petrovna (1760).jpg|caption2=[[Elisabeth van Rusland|Elisabeth]]. |image3= Nicolas II photographie couleur.jpg|caption3=[[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]]. |image4= Catherine II by F.Rokotov after Roslin (1780s, Hermitage) 2.jpg|caption4=[[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]]. }} Op 17 Julie 1998 is die oorskot wat volgens die bevinding van die staatskommissie aan Nikolaas II, keiserin [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt|Aleksandra Fjodorowna]] en die groothertoginne [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]], [[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]] en [[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]] behoort, in die suidwestelike deel van die katedraal herbegrawe. Hulle is in 1918 in [[Jekaterinburg]] vermoor. Dié oorskot is om politieke redes nie deur die [[Russies-Ortodokse Kerk]] erken nie. Saam met hulle is ook begrawe: Jewgeni Botkin (hofdokter), Aleksei Trupp (lakei), Iwan Charitonof (sjef) en Anna Demidowa (kamerdiens). Op 28 September 2006 is die oorskot van keiserin [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]], die moeder van Nikolaas II wat in 1928 in [[Denemarke]] oorlede is, in die kerk herbegrawe. Elke jaar word op die volgende datums herdenkingsdienste in die katedraal gehou: *5 Januarie – [[Elisabeth van Rusland|Elisabeth Petrowna]] (†1761) *30 Januarie – Die vermoorde groothertoë (†1918) *10 Februarie – [[Pieter I van Rusland|Pieter I]] (†1725) *3 Maart – Nikolaas I (†1855) *14 Maart – Alexander II (†1881) *24 Maart – [[Paul van Rusland|Paul I]] (†1801) *19 Mei – Katharina I (†1727) *19 Julie – [[Pieter III van Rusland|Pieter III]] (†1762) *13 Oktober – Keiserin Maria Fjodorowna (†1928) *30 Oktober – [[Anna van Rusland|Keiserin Anna Ioannowna]] (†1740) *2 November – Aleksander III (†1894) *20 November – [[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]] (†1796) ==Ander kerke en uitbeeldings== [[Beeld:Banknote 50 rubles 2004 front.jpg|240px|duimnael|links|Die Russiese 50-dollarnoot met die Katedraal van Petrus en Paulus op die agtergrond. Die katedraal is ook 'n watermerk.]] Op die dorp Somino van die Boksitogorski-distrik in die [[Leningrad-oblast]] is ’n katedraal met dieselfde naam. Op sy dak is 'n kleiner weergawe van die engel van die Katedraal van Petrus en Paulus. Op die dorp [[Saratof]] in die [[Saratof-oblast]] is ook 'n [[Katolieke]] kerk met dié naam. Daar is ook Katedrale van Petrus en Paulus op feitlik al die vastelande van die wêreld. Die Katedraal van Petrus en Paulus in Sint Petersburg word op die agtergrond van die voorkant van die moderne Russiese 50-roebelbanknoot uitgebeeld, en was vroeër ook op die 50&nbsp;000-roebelnoot van 1995. Die beeld van die engel op die spits van die Katedraal van Petrus en Paulus was van 2001 tot 2004 die logo van die televisiekanaal Vyfde Kanaal. == Galery == <gallery> Lêer:SPB St. Peter and Paul Cathedral, photochrome 1896-1897 (LoC).jpg|{{Middel|’n Ou poskaart van die Katedraal van Petrus en Paulus.}} Lêer:Воссозданный корабль Полтава 2H1A8328WI.jpg|{{Middel|Die aansig van die Newarivier af.}} Lêer:St peter and paul cathedral royal doors.jpg|{{Middel|Die boonste deel van die ikonostase.}} Lêer:Peter and Paul Cathedral Interior1, St. Petersburg, Russia.jpg|{{Middel|Die heilige deur en onderste deel van die ikonostase.}} Lêer:Peter and Paul Cathedral Interior3, St. Petersburg, Russia.jpg|{{Middel|Die mosaïekplafon en 'n kandelaar.}} Lêer:Витраж в Петропавловском соборе.jpg|{{Middel|’n Glasvenster.}} Lêer:Burials at Peter and Paul Cathedral (St. Petersburg) scheme EN by shakko.jpg|{{Middel|Die uitleg van die tsaars se grafte.}} Lêer:Peter-und-Paul-Festung in Sant-Petersburg..40 origWI.jpg|{{Middel|'n Unieke sonsondergang in Sint Petersburg.}} Lêer:Petropavlovka.jpg|{{Middel|Die verligte kerk in die nag.}} Lêer:St. Peter and Paul Cathedral, Saint-Petersberg.JPG|{{Middel|Die kerk met 'n deel van die stad op die agtergrond.}} </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * Краеведческие записки. — СПб., 1994. — Вып. 2 : Петропавловский собор и Великокняжеская усыпальница. — 365 с. * ''Логунова М. О., Скоробогая О. В.'' Час иконостаса // Русский меценат. — СПб. Апрель 2013. — С. 22-26. * ''Логунова М. О.'' Тема ключей в иконостасе Петропавловского собора // Труды государственного музея истории Санкт-Петербурга: исследования и материалы. Вып. 22 / Гос. музей истории С.-Петербурга. — СПб., 2012. — С. 157—167. * ''Логунова М. О.'' Печальные ритуалы императорской России // Печальные ритуалы императорской России. — М.-СПб. : Центрполиграф, 2011. * ''Логунова М. О.'' Петропавловская крепость // Петропавловская крепость. — СПб.: Альфа-колор, 2003. * ''DeAgostini'' Православные храмы. Путешествие по святым местам — Выпуск № 11, 2012 — Петропавловский собор (собор во имя первоверховных апостолов Петра и Павла) Санкт-Петербург * ''Gerasimova J.'' The Iconostasis of Peter the Great in the Peter and Paul Cathedral in St. Petersburg (1722—1729).— Amsterdam, 2004 {{refend}} == Skakels == * [https://web.archive.org/web/20100817014152/http://www.spbmuseum.ru/peterpaul/info/ Die amptelike webtuiste van die Katedraal van Petrus en Paulus in Sint Petersburg] * [https://tour-planet.com/articles/50 Artikel oor die Katedraal van Petrus en Paulus] Uitstallings, besigheidsure, hoe om daar te kom en indrukke van toeriste. * [http://walkspb.ru/zd/petrop_sobor.html Die geskiedenis en foto's van die katedraal] by {{Wayback|url=http://walkspb.ru/zd/petrop_sobor.html |date=20100523193254 }} * [http://funeral-spb.narod.ru/necropols/ppk/ppk.html Die Katedraal van Petrus en Paulus op funeral-spb.narod.ru] by {{Wayback|url=http://funeral-spb.narod.ru/necropols/ppk/ppk.html |date=20090214002649 }} {{Commons-kategorie inlyn|Saint_Peter_&_Paul_Cathedral}} {{vertaaluit| taalafk = ru | il = Петропавловский собор}} {{Koördinate|59.9502|N|30.3164|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Sint Petersburg]] [[Kategorie:Katedrale]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Rusland]] 0f580kwfha3jv2oga9ypzs0aw0yqwwk 6 76321 2921541 1170030 2026-08-03T13:13:41Z JMK 649 +kat 2921541 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Ernst van der Walt]], onder meer 25 jaar leraar van [[NG gemeente Rondebosch]] |bron=NG gemeente Rondebosch, 1891-1991 |datum=Omstreeks 1990 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Kerkraad, [[NG gemeente Rondebosch]] |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning|Kerkraad, NG gemeente Rondebosch}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] qnyfytja2xska95bxn5g0tp439f1x2p 6 79550 2921539 1197903 2026-08-03T13:11:38Z JMK 649 +kat 2921539 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. en mev. Daniël Bosman van die [[NG gemeente Durbanville]] |bron=''Kerksouvenir van Durbanville'' |datum=1920 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] k0fm4ws9vxjv79ggo9a6df253oydf5m 6 80003 2921598 1377129 2026-08-03T14:19:44Z JMK 649 +kat 2921598 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Jozua Francois Naudé]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] g5yus9e3j7dyj6tia4xibe8o0r0o1mt 6 80265 2921682 1204843 2026-08-03T18:56:32Z JMK 649 +kat 2921682 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] |bron=Portret |datum=Omstreeks 1945 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] klygh2157w3zs81ex7f37n63oq2ujwu 6 80507 2921548 1206889 2026-08-03T13:17:04Z JMK 649 +kat 2921548 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds J.A. Beyers |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] mikqjfwq4hvi6xmw1xfye6mlmus0shd 0 81058 2921718 2864317 2026-08-03T20:25:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921718 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Komkommerbos | image = | image_caption = | status = LC | status_system = iucn3.1 | taxon = Thilachium africanum | authority = Lour., (1790) | synonyms = * ''Ritchiea langii'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Thilachium ovalifolium'' <small>Juss.</small> * ''Thilachium querimbense'' <small>Klotzsch</small> * ''Thilachium verrucosum'' <small>Klotzsch</small> }} Die '''Komkommerbos''' (''Thilachium africanum'') is 'n klein [[boom]] wat [[inheems]] is in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] asook [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]] en [[Zimbabwe]]. Die boom verkies laagliggende bosveld en die blare is enkelvoudig of getrifolioleer. Die blare is leeragtig met 'n ingeduikte hoofaar. Die vrug is 'n houtagtige peul, word tot 60mm lank en het 12 duidelike riwwe. == Bronne == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1134-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:148126-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] a1luf4y5ux2whlrh28rtxv7byn9pwsb 6 82615 2921544 1220693 2026-08-03T13:15:01Z JMK 649 +kat 2921544 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds L.J. Loots |bron=Album van die NG Sinode 1957 |datum=April 1957 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 7gim950u1hnbur8qqok0ieietyymeqs 0 83256 2921779 2917224 2026-08-04T03:14:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921779 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Indiese nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Indiese nasionale vrouekrieketspan]].'' {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Indië | beeld = Kenteken van die Indiese nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Indiese nasionale krieketspan | bynaam = ''Men in Blue'', ''Team India'' | konferensie = [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] (BCCI) | toetskaptein = [[Rishabh Pant]] | edi-kaptein = [[Shubman Gill]] | t20i-kaptein = [[Suryakumar Yadav]] | afrigter = {{vlagikoon|Indië}} [[Gautam Gambhir]] | toetsstatusjaar = 1932 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[Asiatiese Krieketraad|AKR]] (Asië) | toetsrang = 4de | beste_toetsrang = 1ste (1 April 1973) | edi-rang = 1ste | beste_edi-rang = 1ste (1 Desember 1994) | t20i-rang = 1ste | beste_t20i-rang = 1ste (28 Maart 2014)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/india-topple-sri-lanka-to-become-no-1-team-in-icc-t20-rankings-678179.html |title=India topple Sri Lanka to become No. 1 team in ICC T20 rankings |publisher=News 18 |date=2 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/india-ranked-as-no-1-cricket-team-in-icc-t20-rankings-1396527007-1 |publisher=Jagran Josh |title=India ranked as No. 1 cricket team in ICC T20 rankings |date=3 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | eerste_toets = t {{Cr-EN}} op [[Lord’s]], [[Londen]], 25–28 Junie 1932 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-ZA}} op [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]]; 22–26 November 2025 | aantal_toetse = 598 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 185/188 (30,94%)<br />(1 gelykop, 224 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 4/4 | wtk_eerste = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] | wtk_beste = Naaswenner (in 2019–2021 en [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]]) | eerste_edi = t {{Cr-EN}} op [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]]; 13 Julie 1974 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-NZ}} op [[Holkarstadion]], [[Indore]]; 18 Januarie 2026 | aantal_edis = 1075 | aantal_edis_vanjaar = 3 | edi-rekord = 571/450 (53,12%)<br />(10 gelykop, 44 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 1/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 13/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] | wb_beste = '''Kampioen''' (in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]]) | kt_verskynings = 9/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 2002|2002]], [[Kampioenetrofee 2013|2013]] en [[Kampioenetrofee 2025|2025]]) | eerste_t20i = t {{Cr-ZA}} op [[Wanderersstadion]], [[Johannesburg]]; 1 Desember 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-NZ}} op [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]; 8 Maart 2026 | aantal_t20is = 277 | aantal_t20is_vanjaar = 14 | t20i-rekord = 187/75 (67,51%)<br />(7 gelykop, 8 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 12/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 10/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _IndTest23 | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = _blue_stripes_adidas | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = 1350C1 | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _ind_odi24 | a_patroon_b = _ind_odi24 | a_patroon_ra = _ind_odi24 | a_patroon_broek = _white_stripes_adidas | a_linkerarm = 0889E6 | a_liggaam = 0889E6 | a_regterarm = 0889E6 | a_broek = 0889E6 | t_patroon_la = _orange_border | t_patroon_b = _ind_t20i2526 | t_patroon_ra = _orange_border | t_patroon_broek = _white_stripes_adidas | t_linkerarm = 0066D6 | t_liggaam = 0066D6 | t_regterarm = 0066D6 | t_broek = 0066D6 }} Die '''Indiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''India national cricket team''; [[Hindi]]: भारतीय क्रिकेट टीम), met die byname ''Men in Blue''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/2019-cricket-world-cup-team-analysis-men-in-blue-have-a-rich-vein-of-all-round-talent/article27278274.ece |title=2019 Cricket World Cup {{!}} Team Analysis: Men in Blue have a rich vein of all-round talent |publisher=The Hindu |author=K. C. Vijaya Kumar |date=28 Mei 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en ''Team India'',<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/team-india-selection-meet-who-will-be-out-who-will-be-in/story-vS5CXTKa16alDctey2f4tL.html |title=Team India selection meet: Who will be out? Who will be in? |publisher=Hindustan Times |author=Sanjjeev K. Samyal |date=23 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is die nasionale [[krieket]]span wat [[Indië]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] (''BCCI'', van Engels: ''Board of Control for Cricket in India'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Indië is tans (Maart 2026) vierde op die IKR-toetsranglys, eerste op die eendagranglys en eerste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hoewel krieket reeds in die 18de eeu deur Europese handelsmatrose na [[Brits-Indië]] gebring en die eerste krieketklub in Indië reeds in 1792 in [[Kolkata]] gestig is, het Indië se nasionale krieketspan eers hul eerste toets op 25 Junie 1932 op [[Lord’s]] in [[Engeland]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-indian-domestic-cricket-261616 |title=A brief history of Indian domestic cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Oktober 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle word die sesde span om [[toetskrieket]]status te ontvang. In sy eerste vyftig jaar van internasionale krieket was Indië een van die swakste spanne in internasionale krieket, hulle het slegs 35 van die 196 toetse wat hulle gedurende dié tydperk gespeel het gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/guru?sdb=team;team=IND;class=testteam;filter=advanced;opposition=0;notopposition=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;season=0;startdefault=1932-06-25;start=1932-06-25;decade=0;enddefault=2006-07-02;end=1982-06-25;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduleddays=0;scheduledovers=0;innings=0;followon=0;result=0;seriesresult=0;captainid=0;recent=;viewtype=resultsummary;runslow=;runshigh=;wicketslow=;wicketshigh=;ballslow=;ballshigh=;overslow=;overslow=;overshigh=;overshigh=;bpo=0;batevent=0;conclow=;conchigh=;takenlow=;takenhigh=;ballsbowledlow=;ballsbowledhigh=;oversbowledlow=;oversbowledlow=;oversbowledhigh=;oversbowledhigh=;bpobowled=0;bowlevent=0;submit=1;.cgifields=viewtype |title=India – Results Summary from 1932–1982 |publisher=ESPNcricinfo – Statsguru |accessdate=31 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131161328/http://stats.espncricinfo.com/guru?sdb=team;team=IND;class=testteam;filter=advanced;opposition=0;notopposition=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;season=0;startdefault=1932-06-25;start=1932-06-25;decade=0;enddefault=2006-07-02;end=1982-06-25;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduleddays=0;scheduledovers=0;innings=0;followon=0;result=0;seriesresult=0;captainid=0;recent=;viewtype=resultsummary;runslow=;runshigh=;wicketslow=;wicketshigh=;ballslow=;ballshigh=;overslow=;overslow=;overshigh=;overshigh=;bpo=0;batevent=0;conclow=;conchigh=;takenlow=;takenhigh=;ballsbowledlow=;ballsbowledhigh=;oversbowledlow=;oversbowledlow=;oversbowledhigh=;oversbowledhigh=;bpobowled=0;bowlevent=0;submit=1;.cgifields=viewtype |archive-date=31 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indië moes van 1932 tot 1952, 20 jaar, vir sy eerste toetsoorwinning wag. Die span het in die 1970’s sterker geword, met opkomende spelers soos die kolwers Sunil Gavaskar en Gundappa Viswanath, die veelsydige Kapil Dev en die Indiese “draaikwartet” Erapalli Prasanna, Srinivas Venkataraghavan, Bhagwat Chandrasekhar en Bishen Singh Bedi. Indië is tradisioneel tuis baie sterker as oorsee, maar sedert die begin van die 21ste eeu kon die span sy oorsese prestasies verbeter, veral in die korter vorme van krieket; hulle het reeds toetse in [[Australië]], [[Engeland]] en [[Suid-Afrika]] gewen. Indië het die [[krieketwêreldbeker]]toernooi tot dusver twee keer gewen – in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] onder kaptein [[Kapil Dev]] in Engeland en in [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] onder kaptein [[Mahendra Singh Dhoni|MS Dhoni]] tuis. Nadat hulle die 2011-toernooi gewen het, was Indië slegs die derde span, ná [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en Australië, wat dié trofee twee keer ingepalm het,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/9444277.stm |title=India power past Sri Lanka to Cricket World Cup triumph |publisher=[[BBC]] |author=Sam |date=2 April 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en die eerste span wat dit tuis kon vermag. Hulle het ook die [[T20I-wêreldbeker]]toernooi (in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]) en die [[Kampioenetrofee]] (in [[Kampioenetrofee 2013|2013]]) onder kapteinskap van MS Dhoni ingepalm. Daarbenewens het hulle die [[Kampioenetrofee 2002]] met [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] gedeel en onder kapteinskap van [[Rohit Sharma]] die [[T20I-wêreldbeker 2024]] en die [[Kampioenetrofee 2025]] gewen. Daarna het hulle onder hul kaptein [[Suryakumar Yadav]] die [[T20I-wêreldbeker 2026]] tuis beklink. Onder die leierskap van Dhoni het die Indiese span as een van die gedugste spanne in internasionale krieket na vore getree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/top-stories/India-climb-to-third-spot-in-ICC-T20-Championship-table/articleshow/16557158.cms?referral=PM |title=India number one team in the world |publisher=Times of India |date=23 Februarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Indiese krieketspan ding in kragmetings mee teen ander toetsspelende lande, veral met [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], die politieke aartsvyand van Indië. Die afgelope tyd het tweestryde met lande soos [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] ook bekendheid verwerf. Tien voormalige Indiese spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Raad vir Beheer van Krieket in Indië}} [[Lêer:Flagcricket.jpg|duimnael|links|Ondersteuners van die Indiese krieketspan met die [[Vlag van Indië|Indiese vlag]] tydens ’n wedstryd teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] op die [[Melbourne-krieketveld]]]] Die Raad vir Beheer van Krieket in Indië (BCCI) is in 1928 gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20170821-bcci-board-of-control-for-cricket-in-india-cricketers-1028866-2017-08-11 |title=Unbeaten innings: BCCI and its role in making cricket a religion in India |publisher=India Today |date=21 Augustus 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Sedert 31 Mei 1926 is Indië ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/board-of-control-for-cricket-in-india |title=Board Of Control For Cricket In India |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Indiese beheerliggaam in 1983 ’n stigtingslid van die Asiatiese Krieketkonferensie (''Asian Cricket Conference'', ACC; nou [[Asiatiese Krieketraad]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/aboutus |title=Inaugural Meeting of The Asian Cricket Conference on 19th and 20th September 1983, New Delhi, India. |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die BCCI is een van die rykste sportbeheerliggame wêreldwyd. Sy mediaregte-inkomste vir die Indiese toernooie vir die periode 2006–2010 het $&nbsp;612&nbsp;000&nbsp;000 beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/Nimbus-bags-cricket-rights-for-612-m-BCCI-sale-and-sponsorship-earnings-total-Rs-3354-crore/article20199331.ece |title=Nimbus Bags Cricket Rights for $612 m |publisher=The Hindu |date=23 April 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Met sy sterk finansiële bande in die krieketwêreld het die BCCI al herhaaldelik weerstand ontbied teen die IKR se toerskedule, en op meer toetsreekse teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] aangedring, aangesien hulle hiermee meer inkomste verdien as met ’n toetsreeks teen [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] of [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-facing-threat-from-india-231378 |title=ICC faces threat from India |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Januarie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die verlede het die BCCI met die IKR ook oor borgskappe<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/425822/161040 |title=India challenge ICC |publisher=Television New Zealand |accessdate=8 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208210740/http://tvnz.co.nz/view/page/425822/161040 |archive-date=8 Februarie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die [[Kampioenetrofee]] se bestaansrede verskil. Die Raad vir Beheer van Krieket in Indië bestuur al die Indië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die BCCI verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Indiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Indië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië A is die tweede nasionale span van Indië en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Inheemse voorlopers === Daar word al oor eeue heen sport in Indië beoefen waar deelnemers ’n bal met ’n stok slaan. Veral ''Gilli Danda'', ’n antieke sport, waarby ’n speler ’n gegooide bal met ’n stok slaan, word as ’n inheemse voorloper van krieket beskou. Dié sport word dalk sedert sowat 2500 jaar gelede in Indië beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Steve Craig |year=2002 |title=Sports and Games of the Ancients: Sports and Games Through History |isbn=978-0-313-31600-5 |pages=63–65}}</ref> Gilli Danda word gereeld met krieket vergelyk en die sportsoorte toon vele ooreenkomste.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Boria Majumdar, J. A. Mangan |title=Sport in South Asian Society: Past and Present (Sport in the Global Society) |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-56827-2 |pages=225}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Boria Majumdar |title=Cricket in Colonial India 1780–1947 |publisher=Taylor & Francis Ltd |year=2008 |isbn=978-0-415-40014-5 |pages=54}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Chakraborty, S. |title=The Politics of Sport in South Asia |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-415-37168-1 |pages=156}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Mihir Bose |title=A History of Indian Cricket |publisher=Welbeck Publishing Group |year=2002 |isbn=978-0-233-05040-9 |pages=21, 216}}</ref> === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Ranjitsinh.jpeg|duimnael|links|upright|Kumar Shri Ranjitsinhji Jadeja was ’n Indiër wat vir [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] gespeel het]] Soos in ander dele van die wêreld het Britse kolonisasie die spel krieket na Indië gebring, waar dit vinnig gewildheid verwerf het. Die eerste bekende krieketwedstryd in Indië is in 1721 deur seemanne van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]] gespeel.<ref name="histcricind">{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/152361.html |title=Some dates in Indian cricket history |author=Rowland Bowen |publisher=Wisden |date=1967 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Clement Downing |title=A History of the Indian Wars |year=1737 |editor=William Foster |location=Londen}}</ref> Die eerste bekende krieketklub is die Kolkata Krieketklub wat sedert minstens 1792 bestaan. In 1848 het die [[Parsi]]-gemeenskap in [[Mumbai|Bombaai]] die Oosterse Krieketklub gestig, die eerste krieketklub wat deur Indiërs gestig is. Ná ’n stadige begin het die Europeërs in 1877 die Parsi’s genooi om ’n krieketwedstryd te speel.<ref name="Cricket and Politics in Colonial India">{{en}} {{cite news |jstor=651075 |title=Cricket and Politics in Colonial India |publisher=Ramachandra Guha |year=1998}}</ref> Die eerste toer van ’n Indiese span na Europa is in 1886 gereël, twee jaar later het die eerste Engelse span Indië besoek.<ref name="histcricind" /> Teen 1912 het die Parsi’s, [[Sikhisme|Sikhs]], [[Hindoeïsme|Hindoes]] en [[Moslem]]s van [[Mumbay|Bombaai]] teen die Europeërs in ’n jaarlikse vierhoekige toernooi met vier spanne gespeel.<ref name="Cricket and Politics in Colonial India" /> In die vroeë 1900’s het van die Indiërs vir [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] begin speel. Sommige van hierdie spelers, soos [[Ranjitsinhji]] en [[KS Duleepsinhji]], is deur die Britte opreg waardeer en hul name is met onderskeidelik die [[Ranji-trofee]] en die [[Duleep-trofee]] vereer – twee vername [[Eersterangse krieket|eersterangse toernooie]] in Indië. In 1911 het ’n Indiese span vir hul eerste amptelike toer na die [[Britse Eilande]] vertrek, maar slegs teen Engelse countyspanne, en nie die Engelse nasionale span gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-48659324 |title=How the British forged the first Indian cricket team |publisher=[[BBC]] |author=Prashant Kidambi |date=30 Junie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Op pad na toetskrieketstatus === [[Lêer:Probir Sen with Queen Elizabeth II.png|duimnael|Die Indiese krieketspan word deur wyle [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] in 1952 op [[Lord’s]] verwelkom]] Die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) was gretig om krieket in die hele [[Britse Ryk]] te bevorder en op 31 Mei 1926 het die Indiese beheerliggaam saam met sy [[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seelandse]] en [[Krieket Wes-Indië|Wes-Indiese]] eweknieë volle lede geword van die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) wat voorheen slegs uit die MKK en verteenwoordigers uit [[Krieket Australië|Australië]] en [[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná sy toetrede tot die IKK kon Indië nou amptelike toetswedstryde speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys. Twee jaar later is die BCCI amptelik gestig. Indië het sy debuut as ’n toetslande in 1932 op [[Lord’s]] in [[Londen]] gemaak, aangevoer deur [[CK Nayudu]], wat destyds as die beste Indiese bouler beskou is; hulle het egter nie oor ’n sterk kolfspan beskik nie en is in dié wedstryd met 158 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-england-1932-62281/england-vs-india-only-test-62605/full-scorecard |title=Only Test, London, Jun 25 – 28 1932, India tour of England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1933/34 het die Engelse teenbesoek gevolg, wat gelyktydig Indië se eerste tuisreeks in toetskrieket was. Hulle het twee toetse in Bombaai (nou Mumbai) en [[Kolkata|Kalkutta]] (nou Kolkata) gespeel. Die besoekers het dié reeks met 2-0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-test-cricket-came-to-india-245528 |title=When Test cricket came to India |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=29 April 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Indiese span het regdeur die 1930’s en 1940’s verder ontwikkel, maar hulle het nie ’n internasionale oorwinning in dié tydperk aangeteken nie. In die vroeë 1940’s het Indië weens die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie toetskrieket gespeel nie en tot die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het Indië in sewe wedstryde teen Engeland geen oorwinning en slegs twee onbeslisuitslae aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/6.html?class=1;filter=advanced;template=results;type=team;view=innings |title=India – Test matches – Team analysis |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die onafhanklikheid en [[Verdeling van Indië]] is ook wedstryde teen die ander toetslande, waaronder [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]], gespeel. Die span se eerste wegreeks as ’n onafhanklike land was in laat 1947 teen [[Donald Bradman]] se ''Invincibles'' (soos die Australiese span destyds genoem is). Dit was ook die eerste toetsreeks wat Indië nie teen Engeland gespeel het nie. Australië het die vyf-toetsreeks met 4–0 gewen, nadat Bradman die Indiese boulwerk in sy laaste Australiese somer gekwel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/close-encounter-with-the-hazare-mystique-86798 |title=Close encounter with the Hazare mystique |publisher=ESPNcricinfo |author=Sankhya Krishnan |date=20 September 2000 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná onafhanklikheid het Indië sy eerste toetsreeks tuis in 1948 teen Wes-Indië gespeel. Die besoekers het dié vyf-toetsreeks met 1–0 gewen, nadat vier wedstryde onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/weekes-proves-the-difference-1948-49-122015 |title=Weekes proves the difference – 1948–49 |publisher=ESPNcricinfo |author=Partab Ramchand |date=18 Junie 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het sy eerste toetsoorwinning, in hul 24ste probeerslag, teen Engeland in [[Chennai|Madras]] in 1952 aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-india-1951-52-61800/india-vs-england-5th-test-62729/full-scorecard |title=5th Test, Chennai, Feb 6 – 10 1952, England tour of India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Later dieselfde jaar het hulle hul eerste toetsreeks, teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], gewen; Pakistan het tydens dié toetsreeks sy eerste toetswedstryd ooit gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155263.html |title=Pakistan in India, 1952–53 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het sy vordering in die vroeë 1950’s met ’n reeksoorwinning oor [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] in 1956 voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-pakistan-and-india-1955-56-152631 |title=New Zealand in Pakistan and India, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1956 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter tot die einde van dié dekade geen verdere oorwinning aangeteken nie en swak teen sterk Australiese en Engelse spanne verloor. Op 24 Augustus 1959 het Indië met ’n beurt in die toets teen Engeland verloor, wat tot die enigste platloop deur Engeland met 5–0 gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-england-1959-152694 |title=India in England, 1959 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1959 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die volgende dekade het Indië in ’n sterk span met ’n tuisrekord ontwikkel. Hulle het hul eerste tuisreeks teen Engeland in 1961/62,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152775.html |title=M.C.C. team in India, Pakistan and Ceylon, 1961–62 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> maar ook ’n tuisreeks teen Nieu-Seeland, gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153703.html |title=New Zealand in India and Pakistan, 1964–65 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eweneens het Indië daarin geslaag om gelykop in tuisreekse teen Pakistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155247.html |title=Pakistan in India, 1960–61 |publisher=Wisden |date=30 November 1961 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en teen Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/honours-shared-in-exciting-series-99425 |title=Honours shared in exciting series |publisher=ESPNcricinfo |author=Partab Ramchand |date=19 Februarie 2001 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> asook in ’n verdere tuisreeks teen Engeland te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152826.html |title=M.C.C. team in India, 1963–64 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gedurende dieselfde tydperk het Indië ook sy eerste reeksoorwinning buite die subkontinent aangeteken, toe hulle in 1967/68 in Nieu-Seeland geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/395436/a-win-by-spin-in-dunedin |title=A win by spin in Dunedin |publisher=The Cricket Monthly |author=Nagraj Gollapudi |date=17 Maart 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die kern van die Indiese boulwerk in die 1970’s was hul draaikwartet – Bishen Bedi, E.A.S. Prasanna, B.S. Chandrasekhar en Srinivas Venkataraghavan. Dié dekade het ook die opkoms van twee van Indië se beste kolwers nog, Sunil Gavaskar en Gundappa Viswanath, beleef. Indiese kolfblaaie het die neiging gehad om draai te ondersteun en die draaikwartet het die feit uitgebuit om die opponente se kolfspanne te laat ineenstort. Hierdie spelers, onder kaptein [[Ajit Wadekar]], het Indië na twee opeenvolgende reeksoorwinnings in 1971 in Wes-Indië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1970-71-150251 |title=India in the West Indies, 1970–71 |publisher=ESPNcricinfo |author=DJ Rutnagur |date=30 November 1971 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en in Engeland geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-england-1971-154331 |title=India in England, 1971 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1971 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gavaskar het 774 lopies tydens die Wes-Indiese toetsreeks aangeteken, terwyl Dilip Sardesai se 112 belangrik was in een van hul toetsoorwinnings. === EDI-krieket en krieketwêreldbekersuksesse === [[Lêer:Indian Cricket Team Test Results.svg|duimnael|’n Grafiek van Indië se toetswedstryde teen al die ander toetslande tussen 1932 en September 2006]] [[Lêer:NZ vs India - Basin Reserve, Wellington - February 1981 (16366758770).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Indië en Nieu-Seeland op [[Basin Reserve]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], 1981]] Die koms van [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-krieket]] in 1971 het ’n nuwe aspek tot die krieketwêreld gevoeg. Indië is destyds egter nie as ’n sterk EDI-span beskou nie en kolwers soos die kaptein Gavaskar was bekend vir hul verdedigende benadering tot kolfwerk. Indië het as ’n swak span in EDIs begin en tydens die eerste twee krieketwêreldbekertoernooie nie die tweede rondte gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/team-india-on-the-brink-of-odi-record-at-vizag-remain-torchbearers-of-50-over-format/story-B1DIaBOhWX4DP2chPHzk6M.html |title=Team India on the brink of ODI record at Vizag, remain torchbearers of 50-over format |date=24 Oktober 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gavaskar het op ’n berugte manier sy weg blokkeer en 36 lopies nie uit nie in 174 aflewerings in die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] teen die gasheer Engeland aangeteken; Indië het slegs 132 lopies vir die verlies van drie paaltjies behaal en met 202 lopies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/alex-bowden-sunil-gavaskar-36-not-out-550658 |title=Sunil Gavaskar 36 not out |publisher=ESPNcricinfo |author=Alex Bowden |date=24 Januarie 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1979]] in Engeland het Indië nie een van sy wedstryde in die groepfase gewen nie en is agtereenvolgens deur Wes-Indië, Nieu-Seeland en Sri Lanka geklop, waarvolgens hulle in die laaste plek van hul groep geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/icc-cricket-world-cup-2015/wc-history/team-india-at-prudential-cricket-world-cup-1979-a-tournament-to-forget-257041/ |title=Team India at Prudential Cricket World Cup 1979: A tournament to forget! |publisher=India.com |author=Aamir Salati |date=12 Februarie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In teenstelling daarmee het Indië in toetswedstryde ’n sterk span op die veld gesit en veral tuis ’n goeie rekord gehad, waar hul kombinasie van uitmuntende kolwers en uitstekende draaiers op die hoogtepunt was. Indië het in 1976 ’n destydse toetsrekord in die derde toets teen Wes-Indië in [[Port-of-Spain]] opgestel, toe hulle 403 lopies gejaag het om te wen, danksy 112 lopies deur Viswanath. Hierdie oorwinning oor Wes-Indië is as ’n keerpunt in hul krieketgeskiedenis beskou omdat dit kaptein [[Clive Lloyd]] die draai laat opgee en die vertroue nou heeltemal na die vier-man snelaanval verskuif het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1976-153020 |title=India in the West Indies, 1976 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1976 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 1976 het die span ’n ander rekord opgestel, toe hulle 524 lopies vir die verlies van nege paaltjies teen Nieu-Seeland in [[Kanpur]] aangeteken sonder dat ’n kolwer ’n honderdtal gemoker het. Daar was ses vyftigtalle, en die hoogste telling was [[Mohinder Amarnath]] se 70 lopies. Hierdie beurt was slegs die agtste geval in toetskrieket waar al elf kolwers dubbelsyfers behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153016.html |title=India in New Zealand, 1975–76 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het Indië ’n meer aanvallende kolfspan ontwikkel met lopiemakers soos die gewrigboulers Mohammed Azharuddin en Dilip Vengsarkar, asook die veelsydige Kapil Dev en Ravi Shastri. Die destydse buiteperd Indië het die [[Krieketwêreldbeker 1983|Krieketwêreldbeker in 1983]] in Engeland gewen, nadat hulle die gunstelinge en tweemalige verdedigende wêreldkampioen Wes-Indië in die eindstryd op Lord’s met ’n sterk boulwerkprestasie verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150434.html |title=India v West Indies, Lord's, 1983 World Cup final – India defy the odds |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ten spyte hiervan het die span swak in toetskrieket vertoon, insluitende 28 agtereenvolgende toetswedstryde sonder ’n oorwinning. In 1984 het Indië die Asiatiese Beker in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] en in 1985 die Krieketwêreldkampioenskap in Australië gewen. Nogtans het Indië ’n minder mededingende spann buite die [[Indiese subkontinent]] gebly. Indië se toetsreeksoorwinning in 1986 teen Engeland sou die laaste toetsoorwinning vir Indië buite die Indiese subkontinent vir die volgende 19 jaar wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-indians-in-england-1986-153073 |title=The Indians in England, 1986 |publisher=ESPNcricinfo |date=17 Augustus 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1987]], wat in beide Pakistan en Indië aangebied is, het Indië die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur die latere naaswenner Engeland uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mike-gatting-the-definition-of-being-positive-has-changed-909821 |title='The definition of being positive has changed' |publisher=ESPNcricinfo |author=Subash Jayaraman |date=17 Augustus 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het hulle tydens die Asiatiese Beker 1988 in Bangladesj hul tweede titel gewen. Gedurende die 1980’s was beide Gavaskar en Kapil Dev (Indië se beste veelsydiges destyds) op die hoogtepunt van hul loopbane. Gavaskar het ’n toetsrekord van 34 honderdtalle opgestel en hy het die eerste speler geword wat die mylpaal van 10&nbsp;000 lopies bereik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/sunil-gavaskar-28794 |title=Sunil Gavaskar |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Kapil Dev het later die hoogste paaltjie-nemer in toetskrieket geword en altesaam 434 paaltjies geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/kapil-dev-30028 |title=Kapil Dev |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié tydperk is ook deur ’n onstuimige leierskap gekenmerk, omdat Gavaskar en Kapil Dev die kapteinskap herhaaldelik uitgeruil het. === Laat 20ste eeu === [[Lêer:Kumble edited.jpg|duimnael|upright|Met 619 paaltjies is Anil Kumble die wêreld se derde beste paaltjienemer in toetse en Indië se beste toets- en EDI-paaltjienemer<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/anil-kumble-30176 |title=Anil Kumble |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref>]] Die aansluiting van beide [[Sachin Tendulkar]] en Anil Kumble by die nasionale span in onderskeidelik 1989 en 1990 het die span verder laat ontwikkel. Die volgende jaar het Javagal Srinath, Indië se snelste kolwer sedert Amar Singh, sy debuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/amar-singh-26228 |title=Amar Singh |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië kon nogtans gedurende die 1990’s nie een van sy 33 toetswedstryde buite die Indiese subkontinent wen nie, terwyl hulle 17 van hul 30 toetse tuis gewen het. Net só het hulle die Asiatiese Beker 1990 op eie bodem gewen. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]], wat in beide Australië en Nieu-Seeland aangebied is, is al die nege deelnemende spanne in een groep geplaas; Indië het slegs oorwinnings oor die aartsvyand en latere wêreldkampioen Pakistan, en Zimbabwe, aangeteken en is vervolgens uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/sports/world-cup-2015/story/19920415-1992-world-cup-indian-cricket-team-lacked-instinct-to-go-for-the-kill-766169-1999-11-30 |title=Why India failed at the 1992 World Cup |publisher=India Today |author=Bhawan Singh |date=30 November 1999 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Beker 1995 het die span sy vierde titel ingepalm. Indië is tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996|Krieketwêreldbeker in 1996]] deur die buurland Sri Lanka tuis in die halfeindstryd uitgeskakel, nadat ná onluste in die gehoor as gevolg van Indië se swak prestasie die wedstryd op Eden Gardens in Kolkata afgelas en aan Sri Lanka toegeken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-sri-lanka-1996-will-world-cup-semifinal-match-report-eden-gardens-crowd-trouble/article26522248.ece |title=India vs Sri Lanka, Wills World Cup 1996 semifinal: A real shame |publisher=The Hindu |date=13 Maart 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het die span ’n jaar van verandering ondergaan nadat beide Sourav Ganguly en Rahul Dravid, wat later albei kapteins van die span sou word, hul debuut tydens dieselfde toets op Lord’s gemaak het. Tendulkar het Azharuddin as kaptein in laat 1996 vervang, maar ná ’n persoonlike en spanvorm insinking, het Tendulkar as kaptein afgetree en Azharuddin het vroeg in 1998 weer as kaptein oorgeneem. Nadat hy van kapteinskap bevry is, het Tendulkar die wêreld se leidende lopiemaker in beide toetse en EDIs geword, en Indië het in 1997/98 ’n toetsoorwinning tuis teen Australië, die destyds beste geplaaste span in die wêreld, behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/tendulkar-s-duel-with-warne-symbolised-india-s-superiority-99611 |title=Tendulkar's duel with Warne symbolised India's superiority |publisher=ESPNcricinfo |author=Partab Ramchand |date=24 Februarie 2001 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die nuwe [[Kampioenetrofee 1998]] is Indië in die halfeindstryd deur Wes-Indië uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/karthik-krishnaswamy-philo-wallace-goes-from-west-indies-opener-to-law-degree-candidate-1048245 |title=From West Indies opener to law degree candidate |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=19 Augustus 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat Indië ná ’n goeie prestasie tydens die groepfase in die Super Ses ná slegs een oorwinning oor die aartsvyand Pakistan versuim het om tot die halfeindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1999]] in Engeland te vorder,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.opindia.com/2019/05/india-in-england-1999-icc-cricket-world-cup/ |title=Remembering India’s ill-fated 1999 campaign, last time World Cup was held in England |publisher=Op India |author=Sandeep Kadian |date=22 Mei 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is Tendulkar weer as kaptein benoem, en hy het opnuut ’n swak prestasie gelewer, nadat hulle met 0–3 in Australië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153771.html |title=The Indians in Australia, 1999–2000 |publisher=Wisden |author=Dicky Rutnagur |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en daarna met 2–0 tuis deur Suid-Afrika verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153920.html |title=The South Africans in India, 1999–2000 |publisher=Wisden |author=Dick Rutnagur |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tendulkar het as kaptein afgetree en belowe, om die span nooit weer te lei nie. Ganguly is as die nuwe kaptein aangestel en die span het in 2000 verdere skade ondergaan, nadat beide die voormalige kaptein Azharuddin en die kolwer Ajay Jadeja in ’n wedstrydknoeieryskandaal betrokke was en onderskeidelik lewenslank en vir vyf jaar opgeskort is. Hierdie tydperk is deur die [[BBC]] as ''the Indian cricket's worst hour'' (“Indiese krieket se ergste uur”) beskryf. Die nuwe kernspan – Tendulkar, Dravid, Kumble en Ganguly – het egter belowe dat só iets nooit meer sal gebeur nie, en die Indiese krieket uit die donker tydperk gelei. Die drie eersgenoemdes het persoonlike ambisies opsy gesit om Ganguly hulle tot ’n nuwe era te laat lei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-19352766 |publisher=[[BBC]] |title=India cricket: Middle-order retirements are end of era |date=23 Augustus 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:Wankhede-1.JPG|duimnael|Die Indiese krieketspan in aksie teen Engeland tydens hul toetswedstryd op Wankhedestadion, [[Mumbai]], in 2006]] Sedert 2000 het die Indiese span groot verbeteringe onder kaptein Sourav Ganguly en afrigter John Wright, die eerste buitelander in dié pos, ondergaan. Indië het sy onoorwonne tuisrekord teen Australië in toetsreekse uitgebrei, nadat hulle die besoekende span in 2001 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154127.html |title=The Australians in India, 2000–01 |publisher=Wisden |author=Dicky Rutnagur |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié reeks word onthou vir die toetswedstryd in Kolkata, waartydens Indië die derde span in die geskiedenis van toetskrieket geword het om ’n wedstryd te wen nadat hulle tweede begin het. Ná die eerste beurt was Indië met 278 lopies agter, maar hulle het die wedstryd met ’n voorsprong van 171 lopies beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-india-2000-01-61425/india-vs-australia-2nd-test-63920/full-scorecard |title=2nd Test, Kolkata, Mar 11 – 15 2001, Australia tour of India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Australiese kaptein [[Steve Waugh]] het na Indië as die ''Final Frontier'' (“laaste struikelblok”) verwys, aangesien sy span nie in staat was om ’n toetsreeks in Indië te wen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/cricket/final-frontier-india-s-70-year-wait-for-success-in-australia-20181202-p50jot.html |title=Final frontier: India's 70-year wait for success in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Rob Forsaith |date=2 Desember 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hul 2001-oorwinning oor Australië het vir Indië ’n droomloop onder hul kaptein Ganguly ingelui, en hulle het toetswedstryde in [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], Sri Lanka, Wes-Indië en Engeland gewen. Die Engelse reeks word ook onthou vir Indië se hoogste EDI-lopiejaag van 325 lopies op Lord’s tydens die Natwest se EDI-reekseindstryd teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-home-in-lord-s-thriller-by-two-wickets-116877 |title=India home in Lord's thriller by two wickets |publisher=ESPNcricinfo |author=Ralph Dellor |date=13 Julie 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In dieselfde jaar het Indië die [[Kampioenetrofee 2002|Kampioenetrofee]] met Sri Lanka gedeel, nadat die eindstryd twee keer uitgereën is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-and-sri-lanka-share-the-spoils-123500 |title=India and Sri Lanka share the spoils |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=30 September 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika het Indië die eindstryd gehaal, maar hulle is deur die oorheersende Australiërs verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/great-world-cup-moments-gilchrist-walking-in-the-2003-semi-final-500697 |title=The Aussie who walked |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Februarie 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2003/04-seisoen het Indië ’n toetsreeks in Australië gespeel, waar hulle 1–1 gelykop teen die destydse wêreldkampioen gespeel het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/237384.html |title=The Indians in Australia, 2003–04 |publisher=Wisden |author=Sambit Bal |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en daarna het hulle ’n toets- en EDI-reeks in Pakistan gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/238003.html |title=The Indians in Pakistan, 2003–04 |publisher=Wisden |author=Rahul Bhattacharya |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die 2004-seisoen het Indië onder die gebrek aan vorm en fiksheid van sy ouer spelers gely. ’n Nederlaag in ’n toetsreeks tuis teen Australië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/238052.html |title=The Australians in India, 2004–05 |publisher=Wisden |author=Paul Weaver |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is opgevolg deur ’n EDI-reeksnederlaag en ’n toetsreeksgelykop tuis teen Pakistan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/288995.html |title=India v Pakistan, 2004–05 |publisher=Wisden |author=Nick Hoult |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Greg Chappell het by John Wright as die afrigter van die Indiese span ná die reeks oorgeneem, en sy metodes was aan die begin van sy ampstermyn omstrede. Die spanning het tot ’n onderonsie tussen Chappell en Ganguly gelei, waarvolgens Rahul Dravid as kaptein aangewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-ganguly-chappell-monitor-220087 |title=The Ganguly-Chappell monitor |publisher=ESPNcricinfo |date=24 September 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dit het ’n herlewing in die span se lotgevalle veroorsaak, ná die opkoms van spelers soos [[Mahendra Singh Dhoni|MS Dhoni]] en Suresh Raina, asook die mondigwording van spelers soos Irfan Pathan en Yuvraj Singh. ’n Uitstekende tuisreeksoorwinning oor Sri Lanka in 2005<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/289057.html |title=India v Sri Lanka, 2005–06 |publisher=Wisden |author=Ramakrishnan Kaushik |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en ’n EDI-reeksgelykop teen Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/289083.html |title=India v South Africa, 2005–06 |publisher=Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het Indië na die tweede plek op die IKR se EDI-ranglys geneem. Dravid, Tendulkar en Virender Sehwag is vir die IKR se Wêreldspan tydens die 2005 “Supertoets” teen Australië benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/squads-announced-for-super-series-212468 |title=Squads announced for Super Series |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Julie 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Suksesvolle EDI-reeks in Pakistan in vroeg 2006, gevolg deur ’n nederlaag in die toetsreeks,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/290800.html |title=Pakistan v India, 2005–06 |publisher=Wisden |author=Osman Samiuddin |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het aan Indië die wêreldrekord van 17 agtereenvolgende EDI-oorwinnings, nadat hulle tweede begin kolf het, besorg.<ref name=hinduonnet>{{en}} {{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2005/03/02/stories/2005030204681900.htm |title=TWI gets production rights for India-Pakistan series |publisher=The Hindu – Sport |accessdate=19 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090319071248/http://www.hinduonnet.com/2005/03/02/stories/2005030204681900.htm |archive-date=19 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen die middel van 2006 het ’n reeksnederlaag met 4–1 in Wes-Indië tot ’n insinking van Indië se EDI-vorm gelei, terwyl hulle ’n 1–0-oorwinning in die volgende toetsreeks aangeteken het, hul eerste toetsoorwinning in die Karibiese gebied sedert 1971.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/291104.html |title=West Indies v India, 2005–06 |publisher=Wisden |author=Siddhartha Vaidyanathan |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië se EDI-vorm het met ’n teleurstellende prestasie tydens die [[Kampioenetrofee 2006]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/291569.html |title=ICC Champions Trophy, 2006–07 |publisher=Wisden |author=Dileep Premachandran |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en ’n afranseling tydens die EDI-reeks in Suid-Afrika verder agteruit gegaan. Dit is weer opgevolg deur ’n aanvanklike goeie vertoning in toetskrieket, nadat Indië sy eerste toetsoorwinning in Suid-Afrika behaal het, alhoewel hulle die toetsreeks met 1–2 sou verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/291145.html |title=South Africa v India, 2006 |publisher=Wisden |author=Neil Manthorp |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die toetsreeks is deur Ganguly se terugkoms in die Indiese span gekenmerk.<ref name=hinduonnet /> In Desember 2006 het Indië sy eerste internasionale [[Twintig20|T20I]]-wedstryd in Suid-Afrika gespeel en gewen, waardeur hulle die laaste destydse toetsland geword het om ’n T20I-wedstryd te speel (later het ook Afghanistan en Ierland, wat toe reeds T20I-wedstryde gespeel het, toetslande geword). Aan die begin van 2007 het Indië aan sy EDI-prestasies – net voor die [[Krieketwêreldbeker 2007]] – verbeter. Reeksoorwinnings oor beide Wes-Indië en Sri Lanka, saam met die terugkoms van Ganguly, die sterk prestasie van Tendulkar, en die opkoms van jong spelers soos Robin Uthappa het volgens sommige kenners aan Indië die status as ’n gunsteling tydens die Krieketwêreldbeker 2007 in Wes-Indië besorg. Indië het ná nederlae teen Bangladesj en Sri Lanka egter nie die tweede rondte gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/345712.html |title=The World Cup 2006–07 |publisher=Wisden |author=Tony Cozier |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Sukses onder Dhoni === [[Lêer:Tendulkar closup.jpg|duimnael|upright|Sachin Tendulkar vier sy 38ste toetshonderdtal tydens ’n wedstryd teen Australië in 2008. Tendulkar hou verskeie wêreldrekords, insluitende die wêreld se voorste draaibouler en meeste honderdtalle in beide toetse en EDIs<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/sachin-tendulkar-35320 |title=Sachin Tendulkar |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref>]] [[Lêer:People in Pune celebate after India wins the CWC11 (5591768796).jpg|duimnael|Indiese ondersteuners vier nadat hul span die [[Krieketwêreldbeker 2011]] tuis gewen het]] Nadat Indië die toetsreeks in Engeland in Augustus 2007 gewen het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/374215.html |title=England v India 2007 |publisher=Wisden |author=Nasser Hussain |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het Dravid as spankaptein bedank, en Dhoni is as T20I- en EDI-kaptein benoem. In September 2007 het Indië die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] in Suid-Afrika gewen, nadat hulle Pakistan met vyf lopies in die eindstryd verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/380497.html |title=ICC World Twenty20, 2007–08 |publisher=Wisden |author=Hugh Chevallier |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2007/08 het hulle na Australië getoer en dié hoogsomstrede toetsreeks met 1–2 verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/365665.html |title=Australia v India 2007–08 |publisher=Wisden |author=Greg Baum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> maar hulle het daarin geslaag om die CB-reeks die volgende maand met ’n platloop-eindstryd teen Australië te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/tendulkar-inspires-india-to-series-triumph-340910 |title=Tendulkar and Praveen inspire India to series triumph |publisher=ESPNcricinfo |author=Jamie Alter |date=4 Maart 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In April 2009 het Indië sy eerste toetsreeks in Nieu-Seeland in 41 jaar beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-job-well-done-by-professional-india-398818 |title=A job well done by professional India |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=8 April 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle Sri Lanka in Desember 2009 tuis met 2–0 verslaan het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/473619.html |title=India v Sri Lanka, 2009–10 |publisher=Wisden |author=Nagraj Gollapudi |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> was Indië die eerste gekeurde toetsland in die wêreld. Hulle het die plek na gelykopreekse teen Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/518308.html |title=South Africa tour of India, 2010 |publisher=Wisden |author=Ken Borland |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en in Sri Lanka verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-india-close-series-between-rivals-with-bare-cupboards-471642 |title=Close series between rivals with bare cupboards |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=8 Augustus 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle die Asiatiese Beker beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2010-424694/sri-lanka-vs-india-final-455237/match-report |title=Seamers set up India's thumping title win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=24 Junie 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Oktober 2010 het Indië Australië met 2–0 in die toetsreeks tuis platgeloop, waarvolgens hulle opeenvolgend kon seëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsadda.com/cricket/features/border-gavaskar-trophy-history-india-vs-australia-test-series |title=Border-Gavaskar Trophy history: The epic tale of India vs Australia Test series |publisher=Sportsadda |date=14 April 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Later die jaar het Indië daarin geslaag om in die toetsreeks in Suid-Afrika met 1–1 gelykop te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/518551.html |title=South Africa v India, 2010–11 |publisher=Wisden |author=Neil Manthorp |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Op 2 April 2011 het Indië die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gewen, nadat hulle die medegasheer Sri Lanka in die eindstryd kon klop, en sodoende die derde span na Wes-Indië en Australië geword het om die Krieketwêreldbekertoernooi twee keer te wen, hul vorige oorwinning was in 1983. [[Gautam Gambhir]] en die kaptein Dhoni het in die eindstryd onderskeidelik 97 en 91* lopies aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/india-vs-sri-lanka-final-433606/match-report |title=Retroreport – Dhoni and Gambhir lead India to World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |date=2 April 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het sodoende die eerste gasheer geword wat die krieketwêreldbekertoernooi tuis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/news/India-beat-Sri-Lanka-to-win-ICC-World-Cup-2011/articleshow/7850560.cms? |title=India beat Sri Lanka to win ICC World Cup 2011 |publisher=The Times of India |date=2 April 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup-world-cup-2011-ms-dhoni-yuvraj-singh-virat-kohli-india-sri-lanka-final-kumar-sangakkara-mahela-jayawardene/article26701973.ece |title=On this day: Dhoni’s dashers emulate Kapil’s devils |publisher=The Hindu |date=2 April 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië is in ’n toetsreeks in Engeland met 4–0 in Augustus 2011 oorrompel, waarvolgens Engeland Indië as die nommer een span op die ranglys vervang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-india-3rd-test-england-dethrone-india-to-become-no-1-527348 |title=England dethrone India to become No.1 |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié reeks is deur ’n verdere platloop met 4–0 in Januarie 2012 in Australië opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/589435.html |title=Australia v India in Australia, 2011–12 |publisher=Wisden |author=Greg Baum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die twee teleurstellende platlope het beide Dravid en [[VVS Laxman]] in 2012 uit toetskrieket bedank. Tendulkar het in November 2013 ná sy 200ste toetswedstryd afgetree. Ná Ganguly se uittrede in 2008 het hierdie uittredes die einde van die fabelagtige middelorde-kolfspan waaroor Indië die afgelope dekade beskik het, gekenmerk. 2012 het ’n rowwe tydperk vir Indiese krieket ingelui, nadat hulle tuis met 2–1 deur Engeland in die toetsreeks verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/708135.html |title=India v England, 2012–13 |publisher=Wisden |author=George Dobell |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dit was die eerste keer in 28 jaar wat Indië tuis deur Engeland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-india-2012-13-565792/india-vs-england-4th-test-565809/match-report-5 |title=England end 28-year wait for win in India |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=17 Desember 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n 1–2-nederlaag in die EDI-reeks teen die aartsvyand Pakistan tuis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/690665.html |title=India v Pakistan, 2012–13 |publisher=Wisden |author=Dileep Premachandran |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië is toe in die tweede rondte van die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka weens ’n swakker netto-lopietempo teenoor Australië en Pakistan uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-satisfactory-despite-early-exit-dhoni-585276 |title=India 'satisfactory' despite early exit – Dhoni |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=3 Oktober 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eweneens het Indië versuim om vir die eindstryd van die Asiatiese Beker 2012 te kwalifiseer, wat vir Indië ’n teleurstellende 2012 afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/647531.html |title=Asia Cup, 2011–12 |publisher=Wisden |author=Mohammad Isam |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Sukses in korter formate === [[Lêer:Indian Cricket supporters at the Melbourne Cricket Ground (MCG) during the 2015 Cricket World Cup.jpg|duimnael|Indiese ondersteuners tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] op [[Melbourne-krieketveld]]]] Vroeg in 2013 het Indië teen Australië wraak geneem en hulle met 4–0 tuis in ’n toetsreeks platgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/748059.html |title=India v Australia, 2012–13 |publisher=Wisden |author=Brydon Coverdale |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het in 2013/14 Australië met 3–2 in die EDI-reeks van sewe wedstryde verslaan en die eenmalige T20I-wedstryd gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/834815.html |title=India v Australia, 2013–14 |publisher=Wisden |author=Shamya Dasgupta |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië moes egter swak nederlae in Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/791359.html |title=India v South Africa, 2013–14 |publisher=Wisden |author=Telford Vice |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en in Nieu-Seeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/888927.html |title=New Zealand v India, 2013–14 |publisher=Wisden |author=Andrew Alderson |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> verduur, wat tot hewige kritiek aan Indiese krieketspelers gelei het omdat hulle nie in die buiteland kon presteer nie. Indië het Engeland tydens die [[Kampioenetrofee 2013|Kampioenetrofee]] se eindstryd verslaan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/780731.html |title=ICC Champions Trophy, 2013 |publisher=Wisden |author=Hugh Chevallier |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en MS Dhoni het die eerste kaptein geword wat al drie IKR-trofeë ingepalm het: [[Krieketwêreldbeker]], [[T20I-wêreldbeker]] en [[Kampioenetrofee]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/ms-dhoni-28081 |title=MS Dhoni |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n oorwinning tydens die Wes-Indiese driehoekige reeks 2013, waaraan Indië, Wes-Indië en Sri Lanka deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/800215.html |title=West Indies Tri-Nation series, 2013 |publisher=Wisden |author=Tony Cozier |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2014 het die Indiese span na beide Bangladesj en Engeland getoer. Hoewel hulle eersgenoemde met 2–0 in drie EDIs verslaan het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/920451.html |title=Bangladesh v India, 2014 |publisher=Wisden |author=Mohammad Isam |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is die Indiese span met 3–1 in vyf toetse deur Engeland geklop. Dié reeks word onthou vir die Indiese oorwinning tydens die eerste toets op Lord’s. Die toetsreeks is opgevolg deur ’n 3–1-oorwinning vir Indië in die EDI-reeks van vyf wedstryde en ’n T20I-nederlaag, albei in Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/941325.html |title=India v England, 2014 |publisher=Wisden |author=Stephen Brenkley |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2014 het Indië weer versuim om die eindstryd van die Asiatiese Beker te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/887973.html |title=Asia Cup, 2013–14 |publisher=Wisden |author=Mohammad Isam |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2014|T20I-wêreldbeker]] in Bangladesj is Indië naelskraap in die eindstryd deur Sri Lanka verslaan en het sodoende ’n verdere IKR-trofee net-net misgeloop. Tydens dié toernooi het [[Virat Kohli]] as een van die beste kolwers in die korter formate van krieket ontpop en hy is as speler van die reeks aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/26899672 |title=World Twenty20 2014: Sri Lanka beat India to win title |publisher=[[BBC]] |author=Sam Sheringham |date=6 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het toe beide Wes-Indië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/908989.html |title=India v West Indies, 2014–15 |publisher=Wisden |author=Shashank Kishore |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en Sri Lanka<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/926969.html |title=Sri Lanka v India, 2014–15 |publisher=Wisden |author=Saurabh Somani |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> in EDI-reekse verslaan en sodoende hul eerste plek op die EDI-ranglys verdedig. Indië het aan die einde van 2014 vir ’n vier-toetsreeks na Australië getoer; dié toer word onthou vir MS Dhoni se skielike aftrede uit toetskrieket ná die tweede toets. Virat Kohli is as die nuwe Indiese kaptein in toetskrieket aangewys,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/cricket/30632182 |title=Mahendra Singh Dhoni: India captain quits Test cricket |publisher=[[BBC]] |date=30 Desember 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> maar hy was nie in staat om die reeks om te keer nie en Indië is met 2–0 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/952345.html |title=Australia v India, 2014–15 |publisher=Wisden |author=Gideon Haigh |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Kohli se eerste reeksoorwinning as kaptein was tydens die drie-toetsreeks tuis teen Sri Lanka, wat die begin van ’n onoorwonne reeksloop vir Indië ingelui het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1078086.html |title=Sri Lanka v India, 2015–16 |publisher=Wisden |author=R Kaushik |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Tuisoorheersing === [[Lêer:Australia v India 2018-19 Third Test Day 1 001.JPG|duimnael|Derde toets tussen Australië en Indië op Melbourne-krieketveld, 26 Desember 2018]] [[Lêer:Day night test at Eden gardens.jpeg|duimnael|Dag een van Indië se eerste dag/aandtoetswedstryd op Eden Garden in 2019]] [[Lêer:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|duimnael|Indië teen Afghanistan tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]]]] In 2015 het Indië onder sy nuwe kaptein Virat Kohli sy oorheersing in toetswedstryde tuis begin, nadat hulle Suid-Afrika oortuigend verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1068004.html |title=India v South Africa, 2015–16 |publisher=Wisden |author=Neil Manthorp |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié toetsreeks het ’n onoorwonne reeks van 19 agtereenvolgende toetswedstryde vir Indië ingelui, wat eers vroeg in 2017 deur Australië beëindig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1126494.html |title=Australia v India, 2015–16 |publisher=Wisden |author=Melinda Farrell |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die reeks het ook die opkoms van beide Ravichandran Ashwin en Ravindra Jadeja as twee van die beste draaiers en veelsydiges gesien. Hulle draai webbe rondom toerende kolwers, baie soos die draaikwartet van die 1970’s. Die suksesvolle reeks is opgevolg deur oorsese oorwinnings in die korter formate in Sri Lanka<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-very-like-the-all-blacks-nic-pothas-1119719 |title='India very like the All Blacks' – Pothas |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=7 September 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en in Australië, waarvolgens Indië die eerste plek op die EDI-ranglys behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/487128 |title=India finish Australia series as No. 1 ODI side |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Oktober 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland het Indië onoorwonne die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur die latere wêreldkampioen Australië oortuigend met 95 lopies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1001607.html |title=The World Cup in 2014–15 |publisher=Wisden |author=Gideon Haigh |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het 2016 met die oorwinning van die Asiatiese Beker begin, nadat hulle gedurende die hele toernooi onoorwonne was, en Pakistan langs die pad geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1134881.html |title=The Asia Cup, 2015–16 |publisher=Wisden |author=Mohammad Isam |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië was die gunsteling tydens die [[T20I-wêreldbeker 2016]] tuis, maar hulle is in die halfeindstryd deur die uiteindelike wêreldkampioen Wes-Indië uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/india-vs-west-indies-2nd-semi-final-951371/match-report |title=West Indies power-hit their way to World T20 final |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=31 Maart 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Virat Kohli is weer as die speler van die toernooi aangewys. In 2016 het “die groot tuisseisoen” vir Indië begin, insluitende reeksoorwinnings oor Nieu-Seeland, Engeland, Bangladesj en Australië. Indië het Nieu-Seeland verslaan om die eerste plek op die toetsranglys ná meer as tien jaar te herwin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nz-tour-of-india-2016-17-1030193/india-vs-new-zealand-2nd-test-1030215/match-report |title=Series win hands India No. 1 ranking |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=3 Oktober 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Voor die reeks teen Engeland in November 2016 het MS Dhoni as Indiese kaptein in die korter formate afgetree, en dié pos in al die formate aan Virat Kohli oorhandig. Indië het Engeland in al drie formate verslaan, met ’n noemenswaardige 4–0-oorwinning in die toetsreeks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1124791.html |title=India v England, 2016–17 |publisher=Wisden |author=John Etheridge |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dit is opgevolg deur toetsreeksoorwinnings oor beide Bangladesj<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-india-2016-17-1030191/india-vs-bangladesh-only-test-1041761/match-report-5 |title=Jadeja, Ishant wrap up India's 208-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=13 Februarie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en Australië, waarmee Indië die Border Gavaskar-trofee herwin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ind-v-aus-2016-17-1030197/india-vs-australia-4th-test-1062576/match-report |title=India sweep season with fourth series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=28 Maart 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ravichandran Ashwin het die vinnigste krieketspeler geword om 250 paaltjies te neem; hy en Ravindra Jadeja het destyds die beste twee plekke in beide die IKR-boulers en veelsydige ranglyste beklee. In die proses het Indië die derde span (na Suid-Afrika en Australië) geword om hul mees onlangse toetsreeks teen al die ander toetsspelende lande te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/gallery/winning-against-all-1088963 |title=Winning against all |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Teen 6 Desember 2017 was Indië in nege opeenvolgende toetsreekse onoorwonne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283958.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most Consecutive Series Wins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het Pakistan in hul eerste wedstryd tydens die [[Kampioenetrofee 2017]] met 124 lopies geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-champions-trophy-2017/content/story/1101080.html |title=India thrash sloppy Pakistan by 124 runs |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddharth Monga |date=4 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> maar hulle het hul tweede wedstryd tydens die groepfase teen Sri Lanka met sewe paaltjies ten spyte van ’n aangetekende 321 lopies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-champions-trophy-2017/content/story/1101967.html |title=Sri Lanka complete highest successful chase in Champions Trophy history, beat India by 7 wickets |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=8 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In hul laaste groepwedstryd teen Suid-Afrika, ’n moet-wen-ontmoeting, het Indië maklik gewen en sy plek in die halfeindstryd bespreek, teen Bangladesj.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-champions-trophy-2017/content/story/1102727.html |title=Disciplined India run dysfunctional South Africa out |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddharth Monga |date=11 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het die wedstryd gemaklik met nege paaltjies gewen, en hul aartsvyand Pakistan in die eindstryd ontmoet, die eerste keer wat hulle in ’n eindstryd sedert 2007 ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-champions-trophy-2017/content/story/1103898.html |title=Dominant India march into yet another final |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddharth Monga |date=15 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In ’n teleurstellende wedstryd, aangesien Indië die gunsteling was, het Pakistan Indië maklik met 180 lopies verslaan, en hulle in al drie aspekte van die spel (kolfwerk, boulwerk, veldwerk) deklasseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2017-1022345/india-vs-pakistan-final-1022375/match-report |title=India hoodoo broken emphatically by Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=18 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Julie 2017 het Indië Wes-Indië met 3–1 in ’n reeks van vyf EDI-wedstryde in die Karibiese eilande verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/west-indies-v-india-2017/content/story/1108951.html |title=Kohli, spinners seal 3–1 series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddharth Monga |date=6 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> maar die eenmalige T20I-wedstryd verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/series/11125/report/1098211/West-Indies-vs-India-Only-T20I-India-tour-of-West-Indies-2017 |title=Lewis century powers Windies to 9-wicket win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het toe na Sri Lanka getoer, en hulle maklik met 3-0 in ’n drie-toetsreeks verslaan, die eerste keer wat Indië ’n opponent oorsee in minstens drie wedstryde geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/series/17891/report/1109604/Sri-Lanka-vs-India-3rd-Test |title=Ashwin, Shami lead India in 3-day rout, to complete whitewash |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=13 Augustus 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het gemengde resultate van die Indiese span gesien: hulle het oorsese toetsreekse in beide Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-v-india-2018-2017-18-1122268/south-africa-vs-india-3rd-test-1122278/match-report |title=India end series with triumph on extremely tough pitch |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=27 Januarie 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en in Engeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-england-2018-1119528/england-vs-india-5th-test-1119553/match-report |title=England take series 4–1 as Anderson goes past McGrath |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=11 September 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> verloor, maar hulle het hul toetsreeks in Australië gewen, die eerste keer wat hulle ’n toetsreeks daar gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-in-aus-2018-19-1145097/australia-vs-india-4th-test-1144996/match-report-5 |title=Kohli's India script historic series win in Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=6 Januarie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In toetswedstryde tuis het hulle Wes-Indië verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-india-2018-19-1157747/india-vs-west-indies-2nd-test-1157753/match-report |title=Umesh Yadav leads another rout of West Indies in India |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=14 Oktober 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het die EDI-been van die Suid-Afrikaanse toer gewen, gevolg deur die driehoekige toernooi met Sri Lanka en Bangladesj.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nidahas-t20-series-2017-18-1133811/bangladesh-vs-india-final-1133823/match-report |title=India clinch title with Karthik's stunning last-ball six |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=18 Maart 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het hulle die Asiatiese Beker 2018 in die Verenigde Arabiese Emirate gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2018-1153237/bangladesh-vs-india-final-1153255/match-report |title=Heroic Kedar Jadhav wins India title in last-ball thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=28 Augustus 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het met 1–2 in die EDI-reeks in Engeland verloor, gevolg deur ’n oorwinning tuis teen Wes-Indië en oorsee teen beide Australië en Nieu-Seeland. Aan die begin van 2019 het Australië die T20I-reeks met 2–0 gewen, Virat Kohli se eerste tuisnederlaag in ’n T20I-reeks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/aus-in-ind-2018-19-1168237/india-vs-australia-2nd-t20i-1168248/match-report |title=Glenn Maxwell century helps Australia beat India 2–0 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=27 Februarie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland het Indië die groepfase in die eerste plek afgesluit en die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/india-vs-new-zealand-1st-semi-final-1144528/match-report |title=New Zealand in final despite thrilling Jadeja-Dhoni counter-attack |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=9 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die Krieketwêreldbeker het Suid-Afrika vir ’n drie-toetsreeks na Indië getoer en die gasheer het skoonskip met die Proteas afgereken en met 3–0 gewen, waarvan die laaste twee toetse elk met ’n beurt en meer as 100 lopies. Dit was Indië se eerste skoonskiptoetsreeks ooit teen die Proteas.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/virat-kohli-co-register-comprehensive-victory-at-ranchi-as-india-complete-maiden-whitewash-against-south-africa/story-kROExwLpztkTiDgvVvKV1H.html |title=Virat Kohli & Co register comprehensive victory at Ranchi as India complete maiden whitewash against South Africa |publisher=Hindustan Times |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/19430/report/1187009/india-vs-south-africa-3rd-test-icc-world-test-championship |title=Two in two for Nadeem as India wrap up 3–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het sy eerste T20I-reeks van drie wedstryde in 2020 in Sri Lanka met 2–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-sri-lanka-live-score-3rd-t20i-pune-ind-vs-sl-updates-pune-1635755-2020-01-10 |title=India vs Sri Lanka, 3rd T20I Highlights: India seal series after 78-run win in Pune |publisher=India Today |date=10 Januarie 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het Indië sy EDI-reeks van drie wedstryde teen Australië met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketaddictor.com/cricket/rohit-sharma-virat-kohli-help-india-seal-a-series-victory-at-bengaluru-twitter-reacts/ |title=Rohit Sharma, Virat Kohli Help India Seal A Series Victory At Bengaluru – Twitter Reacts |publisher=CricketAddictor |date=19 Januarie 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Junie 2021 het Indië in die eindstryd van die eerste [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021]] teen Nieu-Seeland te staan gekom, maar hulle is met agt paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2019-2021-1195334/india-vs-new-zealand-final-1249875/match-report |title=Under the radar no more, New Zealand trump India to become Test world champions |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=23 Junie 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Super 12 in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] is Indië in sy openingswedstryd vir die eerste keer ooit deur die aartsvyand Pakistan in ’n krieketwêreldbekerwedstryd verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/59030529 |title=T20 World Cup: Pakistan hammer India by 10 wickets to claim famous win |publisher=[[BBC]] |author=Amy Lofthouse |date=24 Oktober 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aansluitend is die Indiërs deur Nieu-Seeland geklop, waarvolgens hulle oorwinnings oor Afghanistan, Skotland en Namibië nie meer gehelp het om hulle vir die halfeindrondte te laat kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/afghanistan-vs-new-zealand-40th-match-group-2-1273751/match-report |title=All-star New Zealand knock out Afghanistan and India |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=7 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] se Super 12 in Australië het Indië Pakistan, Nederland, Bangladesj en Zimbabwe verslaan, terwyl hulle teen Suid-Afrika verloor het. Daarmee het die Indiërs hul groep in die eerste plek afgesluit en die halfeindrondte gehaal, maar hulle is deur die latere wêreldkampioen Engeland met tien paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/england-vs-india-2nd-semi-final-1298178/match-report |title=Alex Hales and Jos Buttler carry England into final with 10-wicket mauling of India |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=10 November 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Junie 2023 het Indië in die eindstryd van die tweede [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]] Australië ontmoet, maar hulle het met 209 lopies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/australia-vs-india-final-1358412/match-report |title=Boland breaks India's resistance as Australia claim WTC title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=11 Junie 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die span die Asiatiese Beker in Pakistan en Sri Lanka beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2023-1388374/sri-lanka-vs-india-final-1388414/match-report |title=Red-hot Siraj scorches Sri Lanka in lopsided Asia Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=17 September 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië was gasheer van die [[Krieketwêreldbeker 2023]] en het onoorwonne die eindstryd gehaal, nadat hulle vir die eerste keer tien agtereenvolgende EDI-wedstryde kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-final-stats-travis-head-emulates-amarnath-aravinda-and-warne-1409763 |title=Travis Head emulates Amarnath, Aravinda and Warne |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=19 November 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In dié proses het [[Virat Kohli]] [[Sachin Tendulkar]] se rekord van 49 EDI-honderdtalle verbygesteek en sy 50ste EDI-honderdtal gemoker, asook ’n nuwe rekord opgestel met die meeste lopies tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi ooit (765).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ind-vs-nz-semi-final-stats-virat-kohli-and-rohit-sharma-record-breaking-spree-1408912 |title=Stats – Kohli and Rohit's record-breaking World-Cup spree |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 November 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die eindstryd is die gasheer egter deur Australië op 240 lopies uitgeboul, waarna hulle met ses paaltjies verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Wes-Indië]] het die Indiërs weer ’n nuwe rekord opgestel en onoorwonne die eindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/match-preview |title=Unbeaten India and South Africa come face to face in bid for glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=28 Junie 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het teen die eweneens onoorwonne Suid-Afrika te staan gekom en kon die hoogste eindstrydtelling aangeteken, maar die Proteas het tot in die laaste boulbeurt tred gehou en die Indiërs kon die eindstryd naelskraap met sewe lopies wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/full-scorecard |title=Bumrah and Hardik script stunning comeback to lead India to T20 World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=29 Junie 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarmee het die Indiërs ná Wes-Indië in 2016 en Engeland in 2022 die derde span geword wat sy tweede T20I-wêreldbekertitel kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |title=T20 World Cup: India end long title drought after final for the ages against South Africa |publisher=The Indian Express |author=Sandip G |date=29 Junie 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná dié sukses het [[Virat Kohli]], [[Rohit Sharma]] en [[Ravindra Jadeja]] hul uittrede uit T20I-krieket aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-retires-from-t20-internationals-a-day-after-india-s-world-cup-triumph-1441669 |title=Ravindra Jadeja retires from T20 internationals a day after India's World Cup triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Junie 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Voor die [[Kampioenetrofee 2025]], wat amptelik in Pakistan gehuisves is, het die Indiese beheerliggaam veiligheidskwessies aangevoer en daarop aangedring om sy wedstryde op ’n neutrale plek te speel, waarna op Doebai in die Verenigde Arabiese Emirate besluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-dubai-to-host-all-india-matches-including-the-knockouts-if-india-qualify-1466411 |title=Champions Trophy 2025: Dubai to host all India matches, including the knockouts if India qualify |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Desember 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Indiërs het onoorwonne die eindstryd gehaal, waar hulle teen Nieu-Seeland met vier paaltjies kon klop en sodoende die eerste span geword het wat sy derde Kampioenetrofeetitel kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-new-zealand-final-1466428/match-report |title=Rohit, Rahul, spinners lead India to third Champions Trophy title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Maart 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná sy terugkeer in die toetsspan is [[Rishabh Pant]] in 2025 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2025 |title=Laureus World Sports Awards 2025 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die derde [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025]] het Indië in die derde plek afgesluit. Die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen Indië het tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in Indië en Sri Lanka slegs in die Super 8 ’n nederlaag teen Suid-Afrika gely, maar daarna herstel en die eindstryd teen Nieu-Seeland gehaal, waar hulle 255 lopies aangeteken en met 96 lopies gewen het, albei nuwe rekords. Daarmee het die Indiërs die eerste span geword wat die T20I-wêreldbekertrofee suksesvol verdedig, dit vir ’n derde keer gewen en ook die eerste gasheer wat dit tuis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=8 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Kleure == === Eersterangse krieket === {| class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+Borge tydens IKR-toernooie !Toernooi !Truiverskaffer !Borg op die mou |- |[[Krieketwêreldbeker 1975]] | rowspan="4" |– | rowspan="5" |– |- |[[Krieketwêreldbeker 1979]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1983]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1987]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1992]] |ISC |- |[[Krieketwêreldbeker 1996]] | rowspan="2" |– | rowspan="4" |Wills |- |[[Kampioenetrofee 1998]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1999]] |Asics |- |[[Kampioenetrofee 2000]] |– |- |[[Kampioenetrofee 2002]] | rowspan="3" |Omtex |— |- |[[Krieketwêreldbeker 2003]] |Aamby Valley |- |[[Kampioenetrofee 2004]] | rowspan="10" |Sahara |- |[[Kampioenetrofee 2006]] | rowspan="14" |Nike |- |[[Krieketwêreldbeker 2007]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2007]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2009]] |- |[[Kampioenetrofee 2009]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2010]] |- |[[Krieketwêreldbeker 2011]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2012]] |- |[[Kampioenetrofee 2013]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2014]] | rowspan="3" |Star India |- |[[Krieketwêreldbeker 2015]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2016]] |- |[[Kampioenetrofee 2017]] | rowspan="2" |Oppo |- |[[Krieketwêreldbeker 2019]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2021]] | rowspan="3" |MPL Sports | rowspan="3" |BYJU’S |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|Wêreldtoetskampioenskap 2021]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2022]] |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|Wêreldtoetskampioenskap 2023]] | rowspan="5" |[[Adidas]] |— |- |[[Krieketwêreldbeker 2023]] | rowspan="3" |Dream11 |- |[[T20I-wêreldbeker 2024]] |- |[[Kampioenetrofee 2025]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2026]] |Apollo Tyres |} {| class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+Truiborg !Tydperk !Truiverskaffer !Truiborg |- |1993–1996 | rowspan="5" |– | rowspan="2" |Wills |- |1999–2001 |- |2001–2002 |ITC Hotels |- |2002–2003 | rowspan="3" |Sahara |- |2003–2005 |- |2005–2013 | rowspan="4" |Nike |- |2014–2017 |Star India |- |2017–2019 |Oppo |- |2019–2020 | rowspan="3" |BYJU’S |- |2020–2023 |MPL Sports |- |2023 |Killer Jeans |- |2023–2025 | rowspan="2" |[[Adidas]] |Dream11 |- |2025–hede |Apollo Tyres |} [[Lêer:1932 Indian Test Cricket team.jpg|duimnael|links|Die Indiese toetsspan in 1932]] Wit krieketklere word tradisioneel deur die Indiese krieketspan gedra wanneer hulle [[eersterangse krieket]] speel. Saam met hul wit klere dra Indiese veldwerkers ’n donkerblou pet of ’n wit breedgerande sonhoed met die BCCI se kenteken in die middel. Helms is ook donkerblou. Van die spelers toon die [[Vlag van Indië|Indiese vlag]] op hul helms. Die wit krieketklere toon min handelsmerke; die BCCI se kenteken word op die linkerbors vertoon, terwyl die borg se kenteken (tans Apollo Tyres) op die regterbors vertoon word. Die uitruster se kenteken is op die mou van die speler se voorarm. === Korter formate === [[Lêer:Indian Cricket Player.jpg|duimnael|links|Die Indiese EDI-span in 2010]] Sedert kleure in internasionale krieket gebruik word, het die Indiese span blou as sy hoofkleur gekies. Die blou kleur van hul trui het aan die span die bynaam ''Men in Blue'' besorg. Die tweede kleur het oor die jare heen gewissel, met geel en oranje as die mees gebruikte tweede kleur. Met die invoering van die Wêreldkrieketreeks in 1979 moes elke span ’n hoofkleur en ’n tweede kleur kies en die Indiese span het ligblou as hul hoofkleur en geel as hul tweede kleur gekies. Sedertdien het die span verskeie skakerings van blou gebruik. Vir die Krieketwêreldbeker 1992 is die spankleure deur die hoofuitruster ISC van dié toernooi na donkerblou verander. Tydens die Krieketwêreldbeker 1996 is ’n ligte skakering van blou met geel as tweede kleur en ’n streep met tien verskillende kleure (wat verskillende lande verteenwoordig het) gebruik, terwyl tydens die Krieketwêreldbeker 1999 ’n nog ligter skakering van blou en ’n dominante geel deur die algemene uitruster van dié toernooi, ASICS, gebruik is. Die IKR benoem nie meer ’n algemene uitruster vir sy toernooie nie. Verskeie truiontwerpe is oor die jare heen gebruik en die mees oorheersende was dié met ''India'' in geel oor ’n diagonale spatsel van die driekleur. Nike is in 2005 as vervaardiger van die trui benoem en het vir die Krieketwêreldbeker 2007 nuwe truie ontwerp met die ligste skakering van blou wat deur die span ooit gebruik is en goudgeel as die tweede kleur. ’n Nuwe driekleurige aksent is op die regterkant van die trui gebruik. Die kleur is in 2009 na ’n donker feroza-blou verander en oranje het by geel as tweede kleur oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/Team-Indias-new-jersey-unveiled/articleshow/4148955.cms |title=Team India's new jersey unveiled |publisher=The Times of India |date=18 Februarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nike het ’n nuwe trui bekend gestel met ’n sterker ultramarynblou-skakering<ref>{{en}} {{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-20/top-stories/28250944_1_new-jersey-new-odi-kit-ravi-kallayil |title=Team India dazzles in 'ultramarine' blue new jersey |publisher=The Times of India |date=20 Oktober 2010 |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105065916/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-20/top-stories/28250944_1_new-jersey-new-odi-kit-ravi-kallayil |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 2010 is ’n nuwe driekleurige aksent op albei kante van die trui gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/30804/team-india-gets-new-nike-odi-kit |title=Team India gets new Nike ODI kit |publisher=Cricbuzz |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Rooierige skakering van oranje is as ’n tweede kleur op dié trui gebruik. In 2014 is ’n nuwe trui onthul met ’n effens donker skakering van blou en ’n minimale aksentontwerp oor die skouers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.nike.com/news/nike-cricket-presents-india-national-team-kit |title=Nike Cricket Presents India National Team Kit |publisher=Nike News |date=17 September 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nike het vir die Krieketwêreldbeker 2015 weer ’n nuwe trui met ’n soortgelyke skakering van blou en sonder aksente voorgelê; dié trui is van herwinde plastiekbottels vervaardig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/icc-cricket-world-cup-2015/team-indias-new-jersey-for-icc-cricket-world-cup-2015-is-made-out-of-recycled-plastic-bottles-248744/ |title=Team India's new jersey for ICC Cricket World Cup 2015 is made out of recycled plastic bottles! |publisher=India.com |last=India |first=Press Trust of |date=15 Januarie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Vir die Krieketwêreldbeker 2019 het Nike ’n nuwe trui met twee skakerings van blou ontwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/india-cricket-team-s-new-jersey-launched/story-lFrgppHOht7PaC3l5c1dEP.html |title=Virat Kohli and Co to be seen a new avatar as BCCI unveils new jersey – see pictures |publisher=Hindustan Times |date=1 Maart 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.nike.com/news/india-national-team-cricket-kits-2019 |title=India's New-Look National Team Cricket Kits |website=Nike News |date=1 Maart 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die voorkant van dié trui gebruik ’n soortgelyke skakering van blou soos die vorige truie, terwyl die sye, arms en rug in ’n ligter blou gekleur is. ’n Minimale skakering van oranje is ook op die sye gebruik. Vir die wedstryd teen Engeland tydens die Krieketwêreldbeker 2019 is, volgens die IKR se reëls, ’n alternatiewe trui met oranje op die rug en skouers en donkerblou op die voorkant gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/world-cup-2019/india-new-jersey-a-first-look-at-indias-new-orange-and-blue-colours-2060910 |title=India New Jersey: A First Look At India's New Orange And Blue Colours {{!}} Cricket News |publisher=NDTVSports.com |date=28 Junie 2019 |accessdate=9 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dit was die eerste keer wat ’n ander kleur as die hoofkleur van die Indiese trui gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/sports/icc-cricket-world-cup-2019-team-india-unveils-new-jersey-sparks-controversy-on-choice-of-colour/cid/1693438 |title=ICC Cricket World Cup 2019: Team India unveils new jersey, sparks controversy on choice of colour |publisher=www.telegraphindia.com |date=29 Junie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd teen Engeland was ook ’n besondere wedstryd, #OneDay4Children genoem, wat deur die IKR tussen die twee beste spanne op die EDI-ranglys in 2019 gereël is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/OneDay4Children/matchday |title=Live Cricket Scores & News – ICC Cricket World Cup 2019 |publisher=Cricket World Cup |accessdate=27 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227045645/https://www.cricketworldcup.com/OneDay4Children/matchday |archive-date=27 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was ook die enigste keer tot dusver wat Indië in die alternatiewe trui gespeel het. Aangesien internasionale spanne begin het om verskillende truie vir T20I- en EDI-wedstryde te gebruik, het Nike in 2016 die eerste T20I-trui met ’n soortgelyke skakering en ’n kontemporêre ontwerp vir die Indiese span onthul.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.nike.com/news/team-india-unveils-t20-national-team-kit |title=Team India Unveils T20 National Team Kit |publisher=Nike News |date=2 Maart 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Afwisselende dun strepe van oranje en groen is onderskeidelik op die boonste regterkant en onderste linkerkant van die trui gebruik. In 2017 is ’n nuwe EDI-trui met ’n soortgelyke skakering van blou vir die liggaam en ’n donker skakering van blou vir die moue deur Nike bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/england-in-india-2016/nike-launches-new-india-odi-kit-before-england-series/articleshow/56496421.cms |title=Nike launches new India ODI kit before England series |publisher=The Times of India |date=12 Januarie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die driekleurige aksent het op die trui as ’n enkele dun strook aan weerskante van die bors teruggekeer. Soos die blou truie gebruik die pette ’n soortgelyke ontwerp as die truie. Die breërandsonhoede is gewoonlik wit terwyl die helms donkerblou is. Soos by die eersterangse trui is die BCCI se kenteken op die linkerbors terwyl die embleem van die verskaffer (Adidas) op die regterbors is. Die amptelike borg se kenteken (tans Apollo Tyres) is op die sentrale gedeelte van die trui, gewoonlik bo die opskrif ''INDIA'', en ook op die mou van die speler se voorarm. Op die T20I-truie is die borg se kenteken, bykomend tot bogenoemde, ook op die rug, bo die speler se nommer. Tydens IKR-toernooie is die toernooi se kenteken op die regterbors en die borg se kenteken word net op die mou van die speler se voorarm toegelaat. Die kenteken van die truivervaardiger word in hierdie geval op die mou van die speler se ander arm getoon. Die speler se naam en nommer is op die rug gedruk. == Tuisstadions == {{Location map+ |Indië |caption=Indiese krieketstadions wat reeds toetswedstryde gehuisves het|width=500 |places= {{location map~|Indië|label=<small>[[Wankhede-stadion|Wankhede]]</small>|position=left|lat=18.96|long=72.82}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Brabourne-stadion|Brabourne]]/[[Bombay Gymkhana|Gymkhana]]</small>|position=top|lat=18.96|long=72.82}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Eden Gardens]]</small>|position=bottom|lat=22.33|long=88.20}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Feroz Shah Kotla Ground|Kotla]]</small>|position=right|lat=28.61|long=77.23}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Green Park-stadion|Green]]</small>|position=bottom|lat=26.4|long=80.23}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion, Hyderabad|Rajiv]]</small>|position=bottom|lat=17.4065991|long=78.5504324}} {{location map~|Indië|label=<small>[[M. Chinnaswamy-stadion|Chinnaswamy]]</small>|position=left|locator_position=right|lat=12.58|long=77.35}} {{location map~|Indië|label=<small>[[M. A. Chidambaram-stadion|MAC]]</small>|position=top|locator_position=left|lat=13.09|long=80.27}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Punjab Krieketvereniging-stadion|Mohali]]</small>|position=left|lat=30.78|long=76.69}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Narendra Modi-stadion|Motera]]</small>|position=top|lat=23.03|long=72.58}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Sawai Mansingh-stadion|Jaipur]]</small>|position=bottom|lat=26.55|long=75.52}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Vidarbha Krieketverenigingstadion|Vidarbha]]</small>|position=bottom|lat=21.06|long=79.03}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Jawaharlal Nehru-stadion, Chennai|Nehru (Chennai)]]</small>|position=bottom|lat=13.0856166|long=80.2694493}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Lal Bahadur Shastri-stadion|LBS]]</small>|position=top|lat=17.40|long=78.473}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Barabati-stadion|Barabati]]</small>|position=right|lat=20.27|long=85.52}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Universiteitsgrond|Universiteit]]</small>|position=right|lat=26.864167|long=80.935833}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Gandhi-stadion|Jalandhar]]</small>|position=left|lat=31.344722|long=75.560575}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Sector 16-stadion|Chandigarh]]</small>|position=right|lat=30.741625|long=76.774756}} {{location map~|Indië|label=<small>[[K. D. Singh Babu-stadion|Singh&nbsp;Babu]]</small>|position=top|lat=26.855389|long=80.937733}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Holkar-stadion|Holkar]]</small>|position=bottom|lat=22.724303|long=75.879972}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Saurashtra Krieketverenigingstadion|Saurashtra]]</small>|position=bottom|lat=22.363|long=70.71}} {{location map~|Indië|label=<small>[[ACA-VDCA Krieketstadion|ACA-VDCA]]</small>|position=right|lat=17.7974|long=83.3519}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Maharashtra Krieketverenigingstadion|Maharashtra]]</small>|position=right|lat=18.674444|long=73.706389}} {{location map~|Indië|label=<small>[[JSCA Internasionale Stadionkompleks|JSCA]]</small>|position=bottom|lat=23.3101|long=85.2749}} {{location map~|Indië|label=<small>[[Himachal Pradesh Krieketverenigingstadion|Himachal&nbsp;Pradesh]]</small>|position=top|lat=32.197672|long=76.325997}} }} Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe beskik Indië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Indiese nasionale krieketspan gebruik eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Indië vir hul krieketwedstryde. Daar is talle wêreldbekende krieketstadions in Indië. Die meeste velde val onder die bestuur van verskillende [[Federale staatsvorm van Indië|deelstate]] se krieketrade, en is nie onder die beheer van die BCCI nie. Bombay Gymkhana was die eerste krieketveld in Indië wat ’n volskaalse krieketwedstryd van ’n Indiese span aangebied het. Dié wedstryd was in 1877 tussen die Parsi’s en die Europeërs. In 1933 het dieselfde stadion die eerste toetwedstryd in Indië aangebied, die enigste toets wat dié stadion aangebied het. Die tweede en derde toets tydens die 1933-reeks is op Eden Gardens en Chepauk aangebied. Die Feroz Shah Kotla-veld in Delhi het die eerste stadion geword wat ’n toetswedstryd ná Indië se onafhanklikwording aangebied het, ’n onbeslisuitslag teen Wes-Indië in 1948, die eerste van ’n vyf-toetsreeks. 21 stadions in Indië het ten minste een amptelike toetswedstryd aangebied. In onlangse jare het die aantal van wêreldklaskrieketstadions in Indië toegeneem, met veelvuldige toetsstadions in [[Ahmedabad]], [[Chandigarh]], [[Chennai]], [[Dharamshala]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]], [[Indore]], [[Mohali]], [[Mumbai]], [[Nagpur]], [[Pune]], [[Rajkot]] en [[Ranchi]]. Sedert 2020 beskik Indië oor die grootste krieketstadion volgens kapasiteit, nadat die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad ingewy is en meer as 132&nbsp;000 toeskouers kan huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/india-vs-england-virat-kohli-narendra-modi-stadium-outstanding-for-indian-cricket-687042 |title=IND vs ENG: 'Outstanding for Indian cricket,' says Virat Kohli on Narendra Modi Stadium |last1=Gupta |first1=Rishabh |publisher=India TV News |date=24 Februarie 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eden Gardens in Kolkata het die meeste toetse aangebied, en beskik ook oor die derde grootste kapasiteit van enige krieketstadion ter wêreld, aangesien dié stadion sitplek vir ’n skare van meer as 80&nbsp;000 bied. Dit is in 1864 gebou en is een van die mees geskiedkundige stadions in Indië, en het reeds baie geskiedkundige en omstrede wedstryde gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html |title=Grounds: Eden Gardens |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ander vername stadions in Indië sluit in die Feroz Shah Kotla Ground, wat in 1883 gebou is en noemenswaardige wedstryde soos Anil Kumble se oes van tien paaltjies in ’n beurt teen Pakistan gesien het. Gedurende die onlangse jare het die stadion ’n opknapping ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58040.html |title=Arun Jaitley Stadium |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Wankhedestadion, wat in 1974 opgerig is, beskik oor ’n kapasiteit van 33&nbsp;000 en is tans die gewildste stadion in Mumbai. Dit het reeds 24 toetswedstryde aangebied. Dit is die nieamptelike opvolger van die Brabourne-stadion, wat ook in Mumbai geleë is. Mumbai word weens sy ondersteuners en talente dikwels as Indië se kriekethoofstad beskou, en derhalwe huisves die stadion gereeld belangrike toetswedstryde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58324.html |title=Wankhede Stadium |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die M.A. Chidambaram-stadion in Chepauk word ook as ’n belangrike geskiedkundige Indiese krieketstadion beskou; dit is in die vroeë 1900’s opgerig en het Indië se eerste toetsoorwinning gesien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58008.html |title=MA Chidambaram Stadium |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Indiese nasionale krieketspan het tot dusver 27 tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets |- | 1 | [[Bombay Gymkhana]] (Gymkhana Ground) | [[Mumbai]] | 15 Desember 1933 |- | 2 | [[Eden Gardens]] (Ranji-stadion) | [[Kolkata]] | 5 Januarie 1934 |- | 3 | [[M. A. Chidambaram-stadion]] (Chepauk) | [[Chennai]] | 10 Februarie 1934 |- | 4 | [[Feroz Shah Kotla Ground|Feroz Shah Kotla]] | [[Delhi]] | 10 November 1948 |- | 5 | [[Brabournestadion]] | [[Mumbai]] | 9 Desember 1948 |- | 6 | [[Green Park-stadion]] | [[Kanpur]] | 12 Januarie 1952 |- | 7 | [[Universiteitsveld]] | [[Lucknow]] | 23 Oktober 1952 |- | 8 | [[Lal Bahadur Shastri-stadion]] (Fateh Maidan) | [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] | 19 November 1955 |- | 9 | [[Jawaharlal Nehru-stadion, Chennai|Jawaharlal Nehru-stadion]] | [[Chennai]] | 6 Januarie 1956 |- | 10 | [[Vidarbha-krieketverenigingveld]] (VCA Ground) | [[Nagpur]] | 3 Oktober 1969 |- | 11 | [[M. Chinnaswamy-stadion]] (Chinnaswamy-stadion) | [[Bangalore]] | 22 November 1974 |- | 12 | [[Wankhedestadion]] | [[Mumbai]] | 23 Januarie 1975 |- | 13 | [[Gandhistadion]] | [[Jalandhar]] | 24 September 1983 |- | 14 | [[Narendra Modi-stadion]] (Motera) | [[Ahmedabad]] | 12 November 1983 |- | 15 | [[Barabatistadion]] | [[Cuttack]] | 4 Januarie 1987 |- | 16 | [[Sawai Mansingh-stadion]] | [[Jaipur]] | 21 Februarie 1987 |- | 17 | [[Sector 16-stadion]] | [[Chandigarh]] | 23 November 1990 |- | 18 | [[K. D. Singh Babu-stadion]] | [[Lucknow]] | 18 Januarie 1994 |- | 19 | [[Punjab-krieketverenigingstadion]] | [[Sahibzada Ajit Singh Nagar|Mohali]] | 10 Desember 1994 |- | 20 | [[Vidarbha-krieketverenigingstadion]] | [[Nagpur]] | 6 November 2008 |- | 21 | [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion, Hyderabad|Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion]] | [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] | 12 November 2010 |- | 22 | [[Holkarstadion]] | [[Indore]] | 8 Oktober 2016 |- | 23 | [[Saurashtra-krieketverenigingstadion]] | [[Rajkot]] | 9 November 2016 |- | 24 | [[ACA-VDCA-krieketstadion]] | [[Visakhapatnam]] | 17 November 2016 |- | 25 | [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]] | [[Pune]] | 23 Februarie 2017 |- | 26 | [[JSCA Internasionale Stadionkompleks]] | [[Ranchi]] | 16 Maart 2017 |- | 27 | [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion]] | [[Dharamsala]] | 25 Maart 2017 |} Daarbenewens het [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] van sy tuistoetswedstryde in Indië gespeel: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets |- | 1 | [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion, Dehradun|Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion]] | [[Dehradun]] | 15 Maart 2019 |- | 2 | [[Ekana Internasionale Krieketstadion|Bharat Ratna Shri Atal Bihari Vajpayee Ekana Krieketstadion]] | [[Lucknow]] | 27. November 2019 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 1987|Krieketwêreldbeker 1996|Kampioenetrofee 2006|Krieketwêreldbeker 2011|T20I-wêreldbeker 2016}} {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2023|T20I-wêreldbeker 2026|Kampioenetrofee 2029|Krieketwêreldbeker 2031}} [[Lêer:Wankhede ICC WCF.jpg|duimnael|Die Wankhedestadion in [[Mumbai]] tydens die eindstryd van die Krieketwêreldbeker 2011 tussen Indië en Sri Lanka; die gasheer wen met ses paaltjies]] Indië het in 1987 saam met Pakistan die eerste krieketwêreldbekertoernooi buite Engeland aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/amrit-mathur-on-the-1987-world-cup-the-world-cup-leaves-england-812593 |title=The World Cup leaves England |publisher=ESPNcricinfo |author=Amrit Mathur |date=22 Desember 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Indië het 17 wedstryde op 14 verskeie plekke gehuisves, terwyl Pakistan tien wedstryde op sewe plekke aangebied het. Albei gashere het hul wedstryde tydens dié toernooi tuis gespeel. Eden Gardens in [[Kolkata]] het na [[Lord’s]] in [[Londen]] die tweede krieketstadion geword om ’n eindstryd aan te bied; dié stadion het met sowat 70&nbsp;000 ondersteuners ook ’n nuwe rekordskare gelok.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150655.html |title=Australia v England |website=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Krieketwêreldbeker 1996 is deur Indië, Pakistan en Sri Lanka saam aangebied. Indië het 17 wedstryde op 17 verskeie plekke gehuisves, terwyl Pakistan 16 wedstryde op ses plekke en Sri Lanka vier wedstryde op drie plekke aangebied het. Al drie die gashere het hul wedstryde tydens die groepfase tuis gespeel (behalwe vir die ontmoeting tussen Indië en Sri Lanka wat in Indië aangebied is). Die eindstryd is op [[Lahore]] se Gaddafistadion beslis. Die Krieketwêreldbeker 2011 is deur Indië, Sri Lanka en Bangladesj saam aangebied. Oorspronklik is ook wedstryde in Pakistan beplan, maar dié land is ná die 2009-aanval op die Sri Lankaanse nasionale krieketspan van sy gasheerregte ontneem. Indië het 29 wedstryde op agt verskeie plekke gehuisves, terwyl Sri Lanka twaalf wedstryde op drie plekke en Bangladesj agt wedstryde op twee plekke aangebied het. Die drie gashere het die meeste van hulle wedstryde tuis gespeel. Die Wankhedestadion in Mumbai het die tweede Indiese stadion geword om ’n eindstryd aan te bied en Indië het die eerste gasheer geword om ’n krieketwêreldbekertoernooi tuis te wen, nadat hulle Sri Lanka met ses paaltjies verslaan het. Daarbenewens het Indië reeds vername internasionale kriekettoernooie soos die Kampioenetrofee 2006 en die T20I-wêreldbeker 2016 aangebied. Die Krieketwêreldbeker 2023 was die vierde krieketwêreldbekertoernooi wat in Indië aangebied is, maar dié keer het Indië alleen as gasheer opgetree. Indië het ook saam met Sri Lanka die T20I-wêreldbeker 2026 aangebied en die eerste span geword wat dit tuis gewen het. Daarnaas is Indië as Kampioenetrofee 2029 (alleenlik) en Krieketwêreldbeker 2031 (saam met Bangladesj) aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Aanhangerskultuur == Oor die jare heen is ’n aantal amptelike aanhangersgroepe gestig, waaronder die ''Swami Army'' of ''Bharat Army'',<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bharatarmy.com/history/ |title=Bharat Army History |publisher=Bharat Army |accessdate=2 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702052108/http://www.bharatarmy.com/history/ |archive-date=2 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die Indiese eweknie tot die Engelse ''Barmy Army'', wat tydens die Indiese 2003/04-toer na Australië baie aktief was. Hulle is bekend vir ’n aantal gewilde liedjies wat aan die nasionale span gewy is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/cricket/swami-army-roars-to-full-battle-cry-20031228-gdx0ir.html |title=Swami Army Roars to Full Battle Cry |publisher=The Age Newspaper |location=Melbourne |date=28 Desember 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Wedywering met Pakistan == [[Lêer:Manmohan Singh and the Prime Minister of Pakistan, Mr. Yousuf Raza Gilani interacting with the Pakistani Cricket Team at the Indo-Pak World Cup semi-final, at the Punjab Cricket Association stadium, in Mohali.jpg|duimnael|Die eerste minister van Indië, Manmohan Singh, en Pakistan, Yousaf Raza Gilani, verwelkom die nasionale spanne van Indië en Pakistan voor die halfeindstryd van die Krieketwêreldbeker 2011 in [[Mohali]], Indië]] Veral ontmoetings met Pakistan geniet as gevolg van die [[Verdeling van Indië]] en die daaropvolgende Indies-Pakistanse oorloë ’n groot aandag onder die aanhangers van albei nasionale spanne. Afhangende van die situasie van diplomatieke betrekkinge tussen albei lande is die krieketwedstryde tussen albei nasionale spanne gereeld emosioneel gelaai. Van dié wedstryde sorg dikwels vir ’n bogemiddelde gehoorbelangstelling onder die aanhangers van albei kante en ook onder neutrale waarnemers. Dit geld veral vir die [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryde]] tydens [[krieketwêreldbeker]]toernooie wat vir volgepakte stadions en hoogs gelaaide atmosfere sorg, onafhanklik van die wedstryd se plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ten-greatest-india-pakistan-odis-1220252 |title=Ten greatest India-Pakistan ODIs |publisher=ESPNcricinfo |author=Shamya Dasgupta |date=8 April 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Televisie-uitsendings van die ontmoetings tussen albei spanne tydens krieketwêreldbekertoernooie lok sowat ’n miljard mense en is van die mees gesiene televisiegeleenhede wêreldwyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/gallery/2015/feb/15/cricket-world-cup-india-v-pakistan-watched-by-a-billion-people-in-pictures |title=Cricket World Cup: India v Pakistan watched by a billion people – in pictures |publisher=[[The Guardian]] |author=Daffydd Bynon |date=15 Februarie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/31479487 |title=Cricket World Cup 2015: India & Pakistan fans usurp the limelight |publisher=[[BBC]] |date=15 Februarie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens hierdie internasionale wedstryde vergader dikwels die presidente en eerste ministers van albei lande, wat teen die agtergrond van die gemeensame belangstelling in die sport poog om albei lande nader aan mekaar te bring, waarvoor die term „krieketdiplomatie“ gevestig het. ’n Bekende voorbeeld is die vergadering van die twee eerste ministers Yousaf Raza Gilani (Pakistan) en [[Manmohan Singh]] (Indië) tydens die Krieketwêreldbeker 2011 se halfeindstryd in [[Mohali]], Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thedailymaverick.co.za/article/2011-03-31-cricket-world-cup-india-march-on-to-mumbai |title=Cricket World Cup: India march on to Mumbai |publisher=[[Daily Maverick]] |date=30 Maart 2011 |accessdate=1 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110401040302/http://www.thedailymaverick.co.za/article/2011-03-31-cricket-world-cup-india-march-on-to-mumbai |archive-date=1 April 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná dié wedstryd het die twee regeringshoofde verskeie omstrede punte bespreek, insluitend die gesamentlike ondersoek van die 2008-aanvalle in Mumbai.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.economist.com/blogs/banyan/2011/03/india-pakistan_relations |title=A sporting chance |publisher=[[The Economist]] |date=30 Maart 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2004 het die Indiese nasionale krieketspan saam met sy Pakistanse eweknie die Laureus Wêreldsporttoekennings se Sport vir Goed-toekenning ontvang omdat hulle krieket gebruik het om die diplomatieke betrekkinge tussen albei lande te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.brecorder.com/news/3042959 |title=Pakistan and India receive Laureus world sports award |publisher=Business Recorder |date=20 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2025}}</ref> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket, onderneem die Indiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Indië toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Noordelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Suidelike Halfrond. As deel hiervan het Indië in toetskrieket van 1951/52 tot 2023/24 teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in Indië om die Anthony de Mello-trofee en van 2007 tot 2021 teen Engeland in Engeland om die Pataudi-trofee meegeding, sedert 1996/96 teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] om die Border-Gavaskar-trofee, sedert 2015/16 teen [[Proteas|Suid-Afrika]] om die Freedom-trofee en sedert 2017 teen [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] om die Ganguly-Durjoy-trofee. Beide die Anthony de Mello-trofee en die Pataudi-trofee is in 2025 met die Anderson-Tendulkar-trofee vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cy9025x173po |title=Tendulkar-Anderson Trophy for England-India series |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=5 Junie 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:Anil Kumble.jpg|duimnael|upright|Anil Kumble (2006)]] [[Lêer:Rahul Dravid at GQ Men Of The Year 2012 AWARD.jpg|duimnael|upright|Rahul Dravid (2012)]] [[Lêer:Sunny Gavaskar Sahara.jpg|duimnael|upright|Sunil Gavaskar (2012)]] [[Lêer:Sachin Tendulkar at MRF Promotion Event.jpg|duimnael|upright|Sachin Tendulkar (2015)]] [[Lêer:Kapil Dev at Equation sports auction.jpg|duimnael|upright|Kapil Dev]] Tien voormalige Indiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Bishan Singh Bedi]] || Bouler || 2009 |- | [[Kapil Dev]] || Veelsydig || 2009 |- | [[Mahendra Singh Dhoni]] || [[Paaltjiewagter]]-[[Kolwer]] || 2025 |- | [[Rahul Dravid]] || Kolwer || 2018 |- | [[Sourav Ganguly]] || Kolwer || 2026 |- | [[Sunil Gavaskar]] || Aanvangskolwer || 2009 |- | [[Anil Kumble]] || Bouler || 2015 |- | [[Vinoo Mankad]] || Veelsydig || 2021 |- | [[Virender Sehwag]] || Kolwer || 2023 |- | [[Sachin Tendulkar]] || Kolwer || 2019 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 318 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 260 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 119 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Indië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Indiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Sachin Tendulkar]] | 1989–2013 | align=center | 200 | align=center | '''15&nbsp;921''' | [[Sachin Tendulkar]] | 1989–2012 | align=center | 463 | align=center | '''18&nbsp;426''' | [[Rohit Sharma]] | 2007–2024 | align=center | 159 | align=center |'''4&nbsp;231''' |- | [[Rahul Dravid]] | 1996–2012 | align=center | 163 | align=center | '''13&nbsp;265''' | [[Virat Kohli]] | 2008–hede | align=center | 311 | align=center | '''14&nbsp;797''' | [[Virat Kohli]] | 2010–2024 | align=center | 125 | align=center | '''4&nbsp;188''' |- | [[Sunil Gavaskar]] | 1971–1987 | align=center | 125 | align=center | '''10&nbsp;122''' | [[Rohit Sharma]] | 2007–hede | align=center | 282 | align=center | '''11&nbsp;577''' | [[Suryakumar Yadav]] | 2021–hede | align=center | 113 | align=center |'''3&nbsp;272''' |- | [[Virat Kohli]] | 2011–2025 | align=center | 123 | align=center | '''{{0}}9&nbsp;230''' | [[Sourav Ganguly]] | 1992–2007 | align=center | 308 | align=center | '''11&nbsp;221''' | [[Hardik Pandya]] | 2016–hede | align=center | 138 | align=center | '''2&nbsp;288''' |- | [[VVS Laxman]] | 1996–2012 | align=center | 134 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;781''' | [[Rahul Dravid]] | 1996–2011 | align=center | 340 | align=center | '''10&nbsp;768''' | [[KL Rahul]] | 2016–2022 | align=center | {{0}}72 | align=center | '''2&nbsp;265''' |- class="sortbottom" | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=6;type=team |title=Records / India / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=6;type=team |title=Records / India / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=6;type=team |title=Records / India / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Anil Kumble]] | 1990–2008 | align=center | 132 | align=center | '''619''' | [[Anil Kumble]] | 1990–2007 | align=center | 269 | align=center | '''334''' | [[Arshdeep Singh]] | 2022–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''127''' |- | [[Ravichandran Ashwin]] | 2011–2024 | align=center | 106 | align=center | '''537''' | [[Javagal Srinath]] | 1991–2003 | align=center | 229 | align=center | '''315''' | [[Jasprit Bumrah]] | 2016–hede | align=center | {{0}}95 | align=center | '''121''' |- | [[Kapil Dev]] | 1978–1994 | align=center | 131 | align=center | '''434''' | [[Ajit Agarkar]] | 1998–2007 | align=center | 191 | align=center | '''288''' | [[Hardik Pandya]] | 2016–hede | align=center | 138 | align=center | '''114''' |- | [[Harbhajan Singh]] | 1998–2015 | align=center | 103 | align=center | '''417''' | [[Zaheer Khan]] | 2000–2012 | align=center | 194 | align=center | '''269''' | [[Axar Patel]] | 2015–hede | align=center | {{0}}94 | align=center | '''{{0}}97''' |- | [[Ravindra Jadeja]] | 2012–hede | align=center | {{0}}89 | align=center | '''348''' | [[Harbhajan Singh]] | 1998–2015 | align=center | 234 | align=center | '''265''' | [[Yuzvendra Chahal]] | 2016–2023 | align=center | {{0}}80 | align=center | '''{{0}}96''' |- class="sortbottom" | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=6;type=team |title=Records / India / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=6;type=team |title=Records / India / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 9 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=6;type=team |title=Records / India / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 38 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Indië tydens ’n toetswedstryd, 28 tydens ’n EDI en 14 tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=6;type=team |title=Records / India / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=6;type=team |title=Records / India / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=6;type=team |title=Records / India / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | CK Nayudu | 1932–1934 | Ajit Wadekar | 1974 | Virender Sehwag | 2006 |- | 2 | Vijayananda Gajapathi Raju | 1936 | Srinivasaraghavan Venkataraghavan | 1975–1979 | Mahendra Singh Dhoni | 2007–2016 |- | 3 | Iftikhar Ali Khan Pataudi | 1946 | Bishen Singh Bedi | 1976–1978 | Suresh Raina | 2010–2011 |- | 4 | Lala Amarnath | 1947–1952 | Sunil Gavaskar | 1980–1985 | Ajinkya Rahane | 2015 |- | 5 | Vijay Hazare | 1951–1953 | Gundappa Viswanath | 1981 | Virat Kohli | 2017–2021 |- | 6 | Vinoo Mankad | 1955–1959 | Kapil Dev | 1982–1987 | Rohit Sharma | 2017–2024 |- | 7 | Ghulam Ahmed | 1955–1959 | Syed Kirmani | 1983 | Shikhar Dhawan | 2021 |- | 8 | Polly Umrigar | 1955–1958 | Mohinder Amarnath | 1984 | Rishabh Pant | 2022 |- | 9 | Hemu Adhikari | 1959 | Ravi Shastri | 1987–1991 | Hardik Pandya | 2022–2023 |- | 10 | Datta Gaekwad | 1959 | Dilip Vengsarkar | 1987–1989 | KL Rahul | 2022 |- | 11 | Pankaj Roy | 1959 | Krishnamachari Srikkanth | 1989 | Jasprit Bumrah | 2023 |- | 12 | Gulabrai Ramchand | 1959–1960 | Mohammad Azharuddin | 1990–1999 | Ruturaj Gaikwad | 2023 |- | 13 | Nari Contractor | 1960–1962 | Sachin Tendulkar | 1996–2000 | '''Suryakumar Yadav''' | 2023–hede |- | 14 | Mansur Ali Khan Pataudi | 1962–1975 | Ajay Jadeja | 1998–1999 | Shubman Gill | 2024 |- | 15 | Chandu Borde | 1967 | Sourav Ganguly | 1999–2005 |- | 16 | Ajit Wadekar | 1971–1974 | Rahul Dravid | 2000–2007 |- | 17 | Srinivas Venkataraghavan | 1974–1979 | Anil Kumble | 2002 |- | 18 | Sunil Gavaskar | 1976–1985 | Virender Sehwag | 2003–2012 |- | 19 | Bishan Singh Bedi | 1976–1978 | Mahendra Singh Dhoni | 2007–2018 |- | 20 | Gundappa Viswanath | 1980 | Suresh Raina | 2010–2014 |- | 21 | Kapil Dev | 1983–1987 | Gautam Gambhir | 2010–2011 |- | 22 | Dilip Vengsarkar | 1987–1989 | Virat Kohli | 2013–2021 |- | 23 | Ravi Shastri | 1988 | Ajinkya Rahane | 2015 |- | 24 | Krishnamachari Srikkanth | 1989 | Rohit Sharma | 2017–2025 |- | 25 | Mohammad Azharuddin | 1990–1999 | Shikhar Dhawan | 2021–2022 |- | 26 | Sachin Tendulkar | 1996–2000 | KL Rahul | 2022–2025 |- | 27 | Sourav Ganguly | 2000–2005 | Hardik Pandya | 2023 |- | 28 | Rahul Dravid | 2003–2007 | '''Shubman Gill''' | 2025–hede |- | 29 | Virender Sehwag | 2005–2012 |- | 30 | Anil Kumble | 2007–2008 |- | 31 | Mahendra Singh Dhoni | 2008–2014 |- | 32 | Virat Kohli | 2014–2022 |- | 33 | Ajinkya Rahane | 2017–2021 |- | 34 | KL Rahul | 2022 |- | 35 | Rohit Sharma | 2022–2024 |- | 36 | Jasprit Bumrah | 2022–2025 |- | 37 | Shubman Gill | 2025 |- | 38 | '''Rishabh Pant''' | 2025–hede |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Junie 2018 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 112 || 33 || 48 || 1 || 30 || 29,46 || 19 Desember 1959 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 15 || 13 || 0 || 0 || 2 || 86,67 || 10 November 2000 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 141 || 37 || 53 || 0 || 51 || 26,24 || 6 Februarie 1952 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 65 || 22 || 16 || 0 || 27 || 33,84 || 2 Desember 1955 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 59 || 9 || 12 || 0 || 38 || 15,25 || 16 Oktober 1952 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 46 || 22 || 7 || 0 || 17 || 47,82 || 27 Desember 1986 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 46 || 16 || 20 || 0 || 10 || 34,78 || 20 November 1996 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 102 || 25 || 30 || 0 || 47 || 24,51 || 6 Maart 1971 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 11 || 7 || 2 || 0 || 2 || 63,63 || 13 Maart 1993 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''598''' || '''185''' || '''188''' || '''1''' || '''224''' || '''30,94''' || 6 Februarie 1952 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 9 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=6;type=team |title=Records / India / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskaprekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Naaswenner |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Naaswenner |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Derde plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer'' |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 4 || 3 || 0 || 1 || 0 || 75,00 || 5 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 155 || 59 || 86 || 0 || 10 || 38,06 || 6 Desember 1980 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 42 || 33 || 8 || 0 || 1 || 78,57 || 27 Oktober 1988 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 110 || 61 || 44 || 2 || 3 || 55,45 || 20 Desember 1981 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 2007 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 123 || 63 || 52 || 1 || 7 || 51,22 || 9 Desember 1980 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 136 || 58 || 73 || 0 || 5 || 42,64 || 1 Oktober 1978 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 171 || 99 || 59 || 2 || 11 || 57,89 || 12 September 1982 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 97 || 42 || 52 || 0 || 3 || 43,30 || 10 November 1991 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 142 || 72 || 64 || 2 || 4 || 50,70 || 29 Maart 1983 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 66 || 54 || 10 || 2 || 0 || 81,81 || 11 Junie 1983 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Maart 2007 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Junie 2008 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 13 || 11 || 2 || 0 || 0 || 84,61 || 18 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 September 2023 |- |align="left"| {{Cr-OA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Augustus 2007 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 13 April 1994 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''1075''' || '''571''' || '''450''' || '''10''' || '''44''' || '''53,12''' || 11 Junie 1975 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 9 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=6;type=team |title=Records / India / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Super 6 |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || ''gekwalifiseer'' |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Halfeindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || '''Gedeel met Sri Lanka''' |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || '''Kampioen''' |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || '''Kampioen''' |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || ''gekwalifiseer'' |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 9 || 7 || 0 || 1 || 1 || 77,78 || 1 Mei 2010 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 37 || 22 || 12 || 0 || 3 || 59,46 || 22 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 18 || 17 || 1 || 0 || 0 || 94,44 || 6 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 30 || 18 || 12 || 0 || 0 || 60,00 || 19 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 31 || 17 || 11 || 3 || 0 || 54,84 || 1 November 2017 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 17 || 13 || 3 || 1 || 0 || 76,47 || 24 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 33 || 21 || 9 || 2 || 1 || 63,63 || 10 Februarie 2009 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 36 || 21 || 14 || 0 || 1 || 58,33 || 1 Desember 2006 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 31 || 20 || 10 || 0 || 1 || 64,52 || 4 Junie 2011 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 14 || 11 || 3 || 0 || 0 || 78,57 || 12 Junie 2010 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Augustus 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Oktober 2022 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 September 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 2 || 1 || 0 || 0 || 1 || 50,00 || 5 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Maart 2016 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Junie 2024 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''277''' || '''187''' || '''75''' || '''7''' || '''8''' || '''67,51''' || 1 Desember 2006 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3758 op 9 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team |title=Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Naaswenner |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Bekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |1984 || '''Kampioen''' |- |1986 || nie deelgeneem nie |- |1988 || '''Kampioen''' |- |1990 || '''Kampioen''' |- |1993 || Toernooi afgelas |- |1995 || '''Kampioen''' |- |1997 || nie deelgeneem nie |- |2000 || Derde plek |- |2004 || Naaswenner |- |2008 || Naaswenner |- |2010 || '''Kampioen''' |- |2012 || Derde plek |- |2014 || Derde plek |- |2016 || '''Kampioen''' |- |2018 || '''Kampioen''' |- |2022 || Derde plek |- |2023 || '''Kampioen''' |- |2025 || '''Kampioen''' |} == Toekennings == In 2004 het die Indiese nasionale krieketspan saam met sy Pakistanse eweknie die Laureus Wêreldsporttoekennings se Sport vir Goed-toekenning ontvang omdat hulle krieket gebruik het om die diplomatieke betrekkinge tussen albei lande te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004 |title=Laureus World Sports Awards 2004 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2004 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Indiese nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Boria Majumdar |title=Eleven Gods and a Billion Indians: The On and Off the Field Story of Cricket in India and Beyond |date=2018 |publisher=Simon & Schuster India |location=Noida |isbn=9789386797186}} * {{en}} {{cite book |author=Boria Majumdar |title=Cricket in Colonial India 1780–1947 |publisher=Taylor & Francis Ltd |year=2008 |isbn=978-0-415-40014-5 |pages=54}} * {{en}} {{cite book |author=Mihir Bose |title=A History of Indian Cricket |publisher=Welbeck Publishing Group |year=2002 |isbn=978-0-233-05040-9 |pages=21, 216}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|India national cricket team|Indiese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{hi}} [https://www.bcci.tv/ Amptelike webwerf van die Raad vir Beheer van Krieket] * {{en}} [https://www.bharatarmy.com/ Webwerf van die ''Bharat Army'', ’n Indiese ondersteunersgroep] * {{en}} [https://www.swamyarmy.com/ Webwerf van die ''Swamy Army'', nog ’n Indiese ondersteunersgroep] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190705063024/http://swamyarmy.com/ |date=5 Julie 2019}} * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/india-6 Indië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/board-of-control-for-cricket-in-india Indië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Indië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Asië]] tisdw8zctwfchh1mdiq4swdwu27fa0x 0 87891 2921519 2877100 2026-08-03T12:44:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921519 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Doebai Internasionale Lughawe | nativename-a = مطار دبي الدولي | nativename-r = | image = DXB word mark.svg | image-width = 125 | image2 = Dubai Airport overview.jpg | image2-width = 300 | IATA = DXB | ICAO = OMDB | type = Openbaar | owner = Doebaise staatsbesit | operator = Dubai Airports Company | city-served = [[Doebai (emiraat)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | location = Al Garhoud | hub = <div> Passasiers * [[Emirates Airline|Emirates]] * [[Flydubai]] * Iran Aseman Airlines * [[Qantas]] Lugvrag * Al Rais Cargo * Emirates SkyCargo </div> | timezone = | utc = [[UTC+04:00]] | elevation-m = 19 | elevation-f = 62 | latd = 25 | latm = 15 | lats = 10 | latNS = N | longd=055 | longm= 21 | longs= 52 | longEW= O | coordinates_region = AE-DU | website = [http://www.dubaiairport.com/ www.dubaiairport.com] | pushpin_map = Verenigde Arabiese Emirate | pushpin_label = OMDB | pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Verenigde Arabiese Emirate</center> | metric-rwy = Yes | r1-number = 12L/30R | r1-length-m = 4&nbsp;000 | r1-length-f = 13&nbsp;123 | r1-surface = Teer | r2-number = 12R/30L | r2-length-m = 4&nbsp;450 | r2-length-f = 14&nbsp;600 | r2-surface = Teer | stat-year = 2022 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 66&nbsp;069&nbsp;981 | stat2-header = Vrag (metrieke ton) | stat2-data = 2&nbsp;435&nbsp;567 | footnotes = Bronne: [[Verenigde Arabiese Emirate]] se Lugvaartinligtingspublikasie<ref name="aip">{{Cite web |url=http://www.gcaa.gov.ae/aip/AIPSUP2013/UAE_AIP.html |title=United |access-date=17 Junie 2014 |archive-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233911/http://www.gcaa.gov.ae/aip/AIPSUP2013/UAE_AIP.html |url-status=dead }}</ref> Airports Council International<ref name="ACI">{{cite web |url=http://www.aci.aero/media/afc782a2-a258-4c49-a700-fea9047d15fb/News/Releases/2013/PR_260313_Prelim_2012_World_Traffic_Rankings-final_pdf |title=Preliminary 2012 World Airport Traffic and Rankings |publisher=Aci.aero |access-date=29 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515214212/https://aci.aero/Media/afc782a2-a258-4c49-a700-fea9047d15fb/News/Releases/2013/PR_260313_Prelim_2012_World_Traffic_Rankings-final_pdf |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} '''Doebai Internasionale Lughawe''' ([[Arabies]]: مطار دبي الدولي; [[IATA]]: '''DXB''', [[ICAO]]: '''OMDB''') is die primêre internasionale [[lughawe]] wat [[Doebai (stad)|Doebai]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] bedien, en die wêreld se besigste lughawe volgens internasionale passasiersverkeer,<ref>{{Cite web|url=http://www.emirates247.com/business/dubai-remains-world-s-busiest-international-airport-2017-01-24-1.646965|title=Dubai remains world's busiest international airport – Emirates 24&#124;7|date=24 January 2017|publisher=Emirates247.com|access-date=31 August 2017|archive-date= 5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105010250/https://www.emirates247.com/business/dubai-remains-world-s-busiest-international-airport-2017-01-24-1.646965|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|title=Year to date|access-date=1 June 2015|archive-date=29 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229133624/http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|url-status=dead}}</ref> een van die besigste vraglughawens ter wêreld,<ref>{{Cite web|url=http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Freight-Summary/Year-to-date|title=Year to date|access-date=1 June 2015|archive-date=25 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225112644/https://aci.aero/data-centre/monthly-traffic-data/cargo-summary/year-2017/year-to-date/|url-status=dead}}</ref> die besigste lughawe vir [[Airbus A380]]- en [[Boeing 777]]-bewegings,<ref>{{Cite web|url=http://www.anna.aero/2016/12/14/busiest-airports-25-aircraft/|title=Where to spot your favourite aircraft type|date=14 December 2016|website=anna.aero|access-date=2 June 2017}}</ref> en die lughawe met die hoogste gemiddelde aantal passasiers per vlug.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2017/01/25/dubai-airport-hits-world-high-number-international-passengers/|title=Dubai airport up 7 per cent in passenger traffic|last=Cannon|first=Marisa|website=Business Traveller}}</ref> In 2018 het DXB 89 miljoen passasiers en 2,65 miljoen ton vrag hanteer en 409&nbsp;493 vliegtuigbewegings geregistreer.<ref>{{Cite web|url=http://www.dubaiairports.ae/corporate/media-centre/press-releases#detail/dxb-retains-1-rank-for-international-traffic|title=Press Releases|publisher=Dubaiairports.ae|access-date=18 April 2018}}</ref> == Geskiedenis == Die geskiedenis van burgerlugvaart in Doebai het in Julie 1937 begin toe 'n lugooreenkoms onderteken is vir 'n vliegbootbasis vir die vliegtuie van Imperial Airways met die huur van die basis teen ongeveer 440 roepies per maand—dit het die wagte se lone ingesluit. Die Empire Flying Boats het ook een keer per week oos na [[Karatsji]] en wes na [[Southampton]], Engeland, begin werk. Teen Februarie 1938 was daar vier vlieënde bote per week. In die 1940's was vlugte vanaf Doebai met vliegbote wat deur British Overseas Airways Corporation (BOAC) bedryf is, wat die Horseshoe-roete vanaf Suider-Afrika via die [[Persiese Golf]] na [[Sydney]] bedryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.dubaiasitusedtobe.com/pages/memories/dubaisfirstairport.shtm |title=Dubai's First International Airport |publisher=Dubaiasitusedtobe.com |access-date=16 July 2009}}</ref> ===Konstruksie=== [[Lêer:1965 Dubai airport.jpg|duimnael|links|Die lughawe se ou brandweerstasie en beheertoring, wat vroeg in 1959 gebou is.]] Die bou van die lughawe is in 1959 deur die heerser van Doebai, Sjeik Rashid bin Saeed Al Maktoum, versoek. Die eerste vliegveld het amptelik in 1960 geopen, toe dit in staat was om vliegtuie tot die grootte van 'n [[Douglas DC-3]] te hanteer op 'n 1&nbsp;800&nbsp;meter-lange aanloopbaan gemaak van gekompakteerde sand.<ref>{{cite web| url=https://ca.finance.yahoo.com/photos/archive-dxb-dubai-s-first-airport-opened-in-1960-with-a-sand-runway-1422980185-slideshow/| title=Dubai's beautiful first airport opened in 1960 with a sand runway| publisher=Yahoo! Canada| access-date=3 February 2016}}</ref> Drie draaiareas, 'n systrook en klein terminaalgebou het die lughawe voltooi wat deur Costain gebou is.<ref>{{cite magazine| url=http://www.arabianbusiness.com/uk-s-costain-looks-for-middle-east-expansion-463102.html#.VrJ8uvkrJhE| title=UK's Costain looks for Middle East expansion| author=Andy Sambidge| date=23 June 2012| magazine=Arabian Business| access-date=3 February 2016}}</ref> In Mei 1963 is met die bouwerk van 'n 2&nbsp;800 m asfaltaanloopbaan begin. Hierdie nuwe aanloopbaan, langs die oorspronklike sandaanloopbaan en taxibaan wat in Mei 1965 geopen is, tesame met verskeie nuwe uitbreidings is by die terminaalgebou gevoeg, loodse is opgerig, en lughawe- en navigasiehulpmiddels is geïnstalleer. Die installering van die beligtingstelsel het ná die amptelike opening voortgegaan en is in Augustus daardie jaar voltooi. Gedurende die tweede helfte van die 1960's is verskeie uitbreidings, toerusting-opgraderings soos 'n VHF-omnirigtingreeks (VOR) en 'n instrumentlandingstelsel (ILS), sowel as nuwe geboue, gebou. Teen 1969 is die lughawe bedien deur 9 lugrederye na sowat 20 bestemmings.<ref>{{cite web |author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/dubai-airport.php |title=Dubai Airport |publisher=Dubaifaqs.com |access-date=16 July 2009 |archive-date= 5 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090605013636/http://www.dubaifaqs.com/dubai-airport.php |url-status=dead }}</ref> Die inhuldiging was op 15 Mei 1966 en is gekenmerk deur die besoeke van die eerste groot stralers van Middle East Airlines en [[Kuwait Airways]] Comets. <ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200550.html |title=Kuwait airways &#124; Flight Archive |work=Flight International |access-date=16 July 2009}}</ref> Die koms van wyerompvliegtuie in die 1970's het verdere lughawe-ontwikkeling vereis, wat reeds deur die Heerser van Doebai voorsien is, en planne vir 'n nuwe terminaal, aanloopbane en taxibane is opgestel wat internasionale vlugte kon hanteer. Die konstruksie van 'n nuwe terminaalgebou wat bestaan uit 'n drieverdiepinggebou 110 meter lank het 'n ingeslote vloeroppervlakte van 13&nbsp;400&nbsp;m². 'n Nuwe beheertoring van 28 meter is ook gebou. <ref>{{cite web|url=http://www.dubaiasitusedtobe.com/pages/galleries/oldairport.shtm |title=Dubai's Original Airport |publisher=Dubaiasitusedtobe.com |access-date=16 July 2009}}</ref> ===Uitbreiding=== [[Lêer:Azerbaijan Airlines Boeing 707-341C Hoppe.jpg|duimnael|links|Azerbaijan Airlines [[Boeing 707|Boeing 707-300]] by 'n afgeleë staanplek op Doebai Internasionale Lughawe geparkeer in 1995]] [[Lêer:Air Astana Boeing 737-700; P4-DAS@DXB, December 2005 (4790859684).jpg|duimnael|links|Air Astana se [[Boeing 737|Boeing 737-700]] taxi by Doebai Internasionale Lughawe in 2005]] Uitbreiding het in die vroeë 1970's voortgegaan, insluitend ILS-kategorie II-toerusting, verlenging van die bestaande aanloopbaan tot 3&nbsp;810 m, installering van 'n nie-rigtingbaken (NDB), dieselkragopwekkers, taxibane, ens. Hierdie werk het die hantering van die [[Boeing 747-400|Boeing 747]] en [[Concorde]] moontlik gemaak. Verskeie aanloopbaan- en systrookverlengings is deur die dekade uitgevoer om in die groeiende vraag te voorsien. <ref>{{cite web|url=http://www.dubai-dxb.airports-guides.com/ |title=Dubai Airport (DXB) Information: Airport in Dubai Area, United Arab Emirates |publisher=Dubai-dxb.airports-guides.com |date=9 July 2009|access-date=16 July 2009}}</ref> In 1971 is die nuwe presisie kategorie 2-benadering- en aanloopbaanbeligtingstelsel in gebruik geneem. Die konstruksie van die lughawe-brandweerstasie en die installering van die kragopwekkers is in Desember van daardie jaar voltooi en teen Maart 1972 was alles in volle werking. Die heerser het ook op 19 Junie 1973 die langafstandbespeuringstelsel in gebruik geneem.<ref>{{cite web |url=http://www.dubaiairport.com/DIA/English/TopMenu/About+DIA/Airside/Ground+Operations/ |title=Dubai International Airport |publisher=Dubaiairport.com |access-date=16 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080614095933/http://www.dubaiairport.com/DIA/English/TopMenu/About%2BDIA/Airside/Ground%2BOperations/ |archive-date=14 June 2008 |url-status=dead }}</ref> Met die uitbreiding van die Lughawebrandweerdienste was dit nodig om meer geskikte akkommodasie te vind, en 'n loodsstylgebou is aan die einde van 1976 aan hulle beskikbaar gestel. Dit was halfpad tussen die aanloopbaanpunte geleë om doeltreffende operasies te vergemaklik. 'n Nuwe gebou is ook gebou om die lughawe-instandhoudingsingenieur, elektroniese ingenieurswese-afdeling en die stoormagasyn te huisves. Die volgende fase van ontwikkeling was die tweede aanloopbaan, wat drie maande voor skedule voltooi is en in April 1984 geopen is. Hierdie aanloopbaan, geleë 360 m noord van die bestaande aanloopbaan en parallel daarmee, is toegerus met die nuutste meteorologiese, vliegveldbeligting en instrumentlandingstelsels om die lughawe 'n Kategorie II-klassifikasie te gee. Uitbreidings aan die lughawerestaurant en transito-sitkamer, insluitend die opknapping van die boonste vlak en die voorsiening van 'n nuwe kombuis, is in Desember 1978 voltooi. Die volgende fase van ontwikkeling was die tweede aanloopbaan, wat drie maande voor skedule voltooi is en in April 1984 geopen is. Hierdie aanloopbaan, geleë 360 m noord van die bestaande aanloopbaan en parallel daarmee, is toegerus met die nuutste meteorologiese, vliegveldbeligting en instrumentlandingstelsels om die lughawe 'n Kategorie II-klassifikasie te gee. Gedurende die 1980's was Doebai 'n stilhoupunt vir lugrederye soos [[Air India]], [[Cathay Pacific]], [[Singapore Airlines]], [[Malaysia Airlines]], en ander wat tussen Asië en Europa gevlieg en 'n brandstofpunt in die [[Persiese Golf]] benodig het. Hierdie gebruik is later oorbodig gemaak met die beskikbaarheid van [[Rusland|Russiese lugruim]] as gevolg van die verbrokkeling van die Sowjetunie en die koms van langafstandvliegtuie wat in die laat 1980's en vroeë 1990's bekendgestel is, soos die [[Airbus A340]], die [[Boeing 747-400]] en die [[Boeing 777]]-reeksvliegtuie, wat die reikafstand gehad het om ononderbroke tussen Europa en Suidoos-Asië te vlieg.<ref>{{cite web|url=http://dubai.airporthotelguide.com/airportinfo.html |title=Dubai International Airport |publisher=Dubai.airporthotelguide.com |access-date=16 July 2009}}</ref> [[British Airways]]-vlugte van [[Islamabad]] na [[Manchester]] is ook vir kort tye gedurende die 1980's opgeskort. == Kenmerke == Doebai Internasionale Lughawe is geleë in die Al Garhoud-distrik, 4,6 km oos van Doebai en verspreid oor 'n gebied van 2&nbsp;900&nbsp;hektaar grond. <ref>{{Cite web|url=http://www.worldairportguide.com/airport/314/airport_guide/Middle-East/Dubai-International-Airport.html|title=Dubai International Airport|publisher=World Airport Guide|archive-url=https://web.archive.org/web/20061108134721/http://www.worldairportguide.com/airport/314/airport_guide/Middle-East/Dubai-International-Airport.html|archive-date=8 November 2006|access-date=12 August 2008}}</ref> Terminaal 3 is die tweede grootste gebou ter wêreld volgens vloeroppervlakte en die grootste lughaweterminaal ter wêreld. <ref>{{Cite web|url=http://www.dubaiairport.com/en/media-centre/facts-figures/pages/factsheets-reports-statistics.aspx?id=9|title=Fact sheets, Reports & Statistics|publisher=Dubaiairport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928183035/http://www.dubaiairport.com/en/media-centre/facts-figures/Pages/factsheets-reports-statistics.aspx?id=9|archive-date=28 September 2013|access-date=4 July 2013}}</ref> In Julie 2019 het Doebai Internasionale Lughawe die grootste sonkragstelsel in die streek se lughawens geïnstalleer as deel van Doebai se doelwit om 30 persent minder energie in die stad te verbruik teen 2030. <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/uae/environment/dubai-airport-terminal-2-installs-15000-solar-panels-1.65239444|title=Dubai Airport Terminal 2 installs 15,000 solar panels|website=gulfnews.com|language=en|access-date=28 July 2019}}</ref> [[Emirates Airline]] het sy spilpuntlughawe in Doebai Internasionaal (DXB) en het sy eie terminaal 3 met 3 loopgange wat hulle met flydubai deel. Die Emirates-spilpunt is die grootste lugredery-spilpunt in die Midde-Ooste; Emirates hanteer 51% van alle passasiersverkeer en is verantwoordelik vir ongeveer 42% van vliegtuigbewegings by die lughawe.<ref>{{Cite web|url=http://www.hoteliermiddleeast.com/25644-emirates-passenger-numbers-grew-9-in-2015/|title=Emirates passenger numbers grew 9% in 2015 - HotelierMiddleEast.com|last=Pereira|first=Nikhil|access-date=2 June 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/analysis/dubai-doha-and-abu-dhabi-airports-win-record-traffic-unhelpful-taxes-could-challenge-growth-274542|title=Dubai, Doha and Abu Dhabi airports win record traffic. Unhelpful taxes could challenge growth|access-date=2 June 2017}}</ref> Doebai-lughawe is ook die basis vir [[laekosteredery]] flydubai wat 13% van passasiersverkeer en 25% van vliegtuigbewegings by DXB hanteer. <ref>{{Cite web|url=http://www.thenational.ae/business/aviation/flydubai-annual-profit-drops-60-to-dh1007-million-in-2015|title=Flydubai annual profit drops 60% to Dh100.7 million in 2015 – The National|access-date=2 June 2017}}</ref> Die lughawe het 'n jaarlikse kapasiteit van 90 miljoen passasiers. Vanaf Januarie 2016 is daar meer as 7&nbsp;700 weeklikse vlugte wat deur 140 lugrederye onderneem word na meer as 270 bestemmings oor al die bewoonde vastelande.<ref name="dubaiairport.com">{{Cite web|url=http://www.dubaiairport.com/en/media-centre/Pages/press-releases.aspx?id=166|title=Record month caps off record year at Dubai International|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201215710/http://www.dubaiairport.com/en/media-centre/Pages/press-releases.aspx?id=166|archive-date=1 February 2014|access-date=1 June 2015}}</ref> Meer as 63% van die reisigers wat die lughawe in 2018 gebruik het, was aansluitingspassasiers..<ref>{{cite news|title=Majority of DXB passengers in transit, study shows|url=https://www.arabianbusiness.com/416332-sat-63-of-dxb-passengers-in-transit|access-date=4 July 2019|work=Arabian Business|date=30 March 2019}}</ref> Doebai Internasionaal is 'n belangrike bydraer tot Doebai se ekonomie, aangesien dit ongeveer 90&nbsp;000 mense in diens het, indirek meer as 400&nbsp;000 werksgeleenthede ondersteun en meer as VS$26,7 miljard tot die ekonomie bydra, wat ongeveer 27 persent van Doebai se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] en 21% van die indiensneming in Doebai verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=http://khaleejtimes.ae/biz/inside.asp?xfile=/data/aviation/2014/December/aviation_December35.xml&section=aviation|title=UAE carriers set to scale new heights|last=John|first=Issac|website=khaleejtimes.ae|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226005612/http://khaleejtimes.ae/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Faviation%2F2014%2FDecember%2Faviation_December35.xml&section=aviation|archive-date=26 December 2014|access-date=14 September 2017}}</ref> Daar word voorspel dat die ekonomiese bydrae van Doebai se lugvaartsektor teen 2030 sal groei tot $88,1 miljard en 1,95 miljoen werksgeleenthede in Doebai ondersteun of 44,7% van die BBP en 35,1% van die totale indiensneming.<ref>{{Cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/business/aviation-and-transport/2014/11/17/Aviation-to-drive-37-of-Dubai-economy-by-2020-study-.html|title=Aviation to drive 37% of Dubai economy by 2020: study|date=17 November 2014|website=english.alarabiya.net}}</ref> == Aanloopbane == [[Lêer:Dubai_Airport_16.08.2009_05-08-19.jpg|duimnael|Vliegtuie taxi na aanloopbaan 12L/30R]] Doebai-lughawe het twee parallele aanloopbane digby mekaar, 12R/30L is 4447 m by 60 m, 12L/30R is 4000 by 60 m. Die gaping tussen die middellyne van die twee aanloopbane is 385 meter. Die aanloopbane is met vier stelle ILS toegerus om vliegtuie wat onder baie swak weersomstandighede land, veilig te lei. Die aanloopbane is uitgebrei om die Airbus A380 te akkommodeer wat in 2007 in gebruik geneem is. <ref name="airport-technology1"/> In 2009 is aangekondig dat die lughawe 'n Kategorie III-landingstelsel geïnstalleer het, wat vliegtuie in lae sigbaarheidstoestande, soos mis, toelaat om te land. Hierdie stelsel was die eerste van sy soort in die Verenigde Arabiese Emirate. In 2013 het Doebai-lughawe 'n 80-dae-aanloopbaan-opknappingsprogram aangekondig wat op 1 Mei 2014 begin het en op 21 Julie 2014 voltooi is. Die noordelike aanloopbaan is weer opgeknap terwyl beligtingsopgraderings en bykomende taxibane op die suidelike aanloopbaan gebou is om sy kapasiteit te help verhoog. Die suidelike aanloopbaan was van 1 tot 31 Mei 2014 gesluit, terwyl die noordelike aanloopbaan van 31 Mei tot 20 Julie 2014 gesluit was. Weens ekstra opeenhoping op een aanloopbaan is alle vrag-, huur- en algemene lugvaartvlugte na [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]] herlei.<ref>{{Cite web|url=http://www.thenational.ae/business/industry-insights/aviation/dubai-international-airport-runway-upgrades-to-reduce-flights-in-2014|title=Dubai International Airport runway upgrades to reduce flights in 2014 – The National|last=David Black|date=23 May 2013|publisher=Thenational.ae|archive-url=https://web.archive.org/web/20130716061942/http://www.thenational.ae/business/industry-insights/aviation/dubai-international-airport-runway-upgrades-to-reduce-flights-in-2014|archive-date=16 July 2013|access-date=4 July 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://gulfnews.com/business/aviation/dubai-international-airport-to-upgrade-runways-1.1181469|title=Dubai International Airport to upgrade runway s|date=9 May 2013|publisher=GulfNews.com|access-date=4 July 2013}}</ref> Vlugte by DXB is met 26% verminder en 14 lugrederye het na Al Maktoum Internasionale Lughawe verskuif terwyl die aanloopbaanwerk gedoen is. Emirates het gedurende die tydperk 5&nbsp;000 vlugte afgesny en meer as 20 vliegtuie op die grond gehou.<ref>{{Cite web|url=http://www.thenational.ae/uae/transport/dubai-international-runway-closures-emirates-details-plan-to-cut-5-400-flights|title=Emirates Airline cuts thousands of flights during Dubai airport upgrade – but passengers 'will not be affected' – The National|last=Preeti Kannan|access-date=1 June 2015}}</ref> == Beheertoring == Die 87-meter hoë verkeersbeheertoring is gebou as deel van fase twee van die destydse ontwikkelingsplan.<ref>{{Cite web|url=http://www.bechtel.com/assets/files/PDF/Aviation/Aviation_Dubai.pdf|title=Aviation Dubai|archive-url=https://web.archive.org/web/20100102034750/http://bechtel.com/assets/files/PDF/Aviation/Aviation_Dubai.pdf|archive-date=2 January 2010|access-date=16 July 2009}}</ref> == Terminale == Doebai Internasionale Lughawe het drie terminale. Terminaal 1 het een loopgang (D), terminaal 2 is afgesonder van die ander twee hoofgeboue en terminaal 3 is verdeel in loopgang A, B en C. Die vragterminal is in staat om jaarliks 3&nbsp;miljoen ton vrag te hanteer en 'n algemene lugvaartterminaAl is naby. <ref name="airport-technology1">{{Cite web|url=http://www.airport-technology.com/projects/dubai/|title=Dubai International Airport (DXB/OMDB)|publisher=Airport Technology|access-date=29 October 2012}}</ref> [[Lêer:Dubai_-_International_(DXB_-_OMDB)_AN1459470.jpg|links|duimnael|Lugaansig van gang B en C. Gang A (nie getoon nie) is verbind met Terminaal 3 via die Terminaal 3-Automated People Mover.]] [[Lêer:Dubai_-_International_(DXB_-_OMDB)_AN1204297.jpg|links|duimnael|Vliegtuie het by gang C geparkeer voordat die meeste van Emirates se bedrywighede na gang B verskuif het. Emirates het die bedrywighede van loopgang C in 2016 oorgeneem.]] === Passasiersterminale === Doebai-lughawe het drie passasiersterminale. Terminale 1 en 3 is direk verbind met 'n gemeenskaplike transito-area, met lugkantpassasiers wat vryelik tussen die terminale kan beweeg sonder om deur immigrasie te gaan, terwyl Terminaal 2 aan die oorkant van die lughawe is. Vir passasiers in transito, loop 'n pendeldiens tussen die terminale, met 'n reistyd van ongeveer 20 minute vanaf terminaal 2 na terminaal 1 en 30 minute na terminaal 3. Passasiers in terminaal 3 wat tussen gang A en die res van die terminaal moet oorskakel, moet via 'n geoutomatiseerde menseverhuiser reis.<ref>{{Cite web|url=http://www.railway-technology.com/news/newsbombardier-build-automated-people-mover-system-dubai-airport|title=Bombardier to build automated people mover system at Dubai Airport|access-date=1 June 2015|archive-date=23 Februarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223230349/http://www.railway-technology.com/news/newsbombardier-build-automated-people-mover-system-dubai-airport/|url-status=dead}}</ref> Die konstruksie van die lughawe is in 1959 deur die heerser van Doebai, Sjeik Rashid bin Saeed Al Maktoem, beveel. Dit is amptelik in 1960 geopen met sy eerste vliegveld, toe dit in staat was om vliegtuie so groot soos 'n Douglas DC-3 te hanteer. 'n 1 800 meter lange (5 900 voet) aanloopbaan gemaak van gekompakteerde sand. Drie draaiareas, 'n syskort en klein terminaal het die lughawe voltooi wat deur Costain gebou is. Geleë langs Terminaal 2 is die Uitvoerende Vlugterminaal, wat sy eie inweegfasiliteite vir premium passasiers het, en waar vervoer na vliegtuie in enige van die ander terminale deur 'n persoonlike karretjie geskied. Die drie passasiersterminale het 'n totale hanteringskapasiteit van ongeveer 80&nbsp;miljoen passasiers per jaar. Terminaal 1 en 3 maak voorsiening vir internasionale passasiers, terwyl Terminaal 2 vir platsakpassasiers en passasiers is wat na die subkontinent en die Persiese Golf-streek vlieg; Terminaal 1 en 3 hanteer 85% van die passasiersverkeer en die Executive Flights-terminaal is vir die hoër-end reisigers en belangrike gaste. == Bedrywighede == Aangesien daar talle internasionale vlugte vanaf die lughawe is, is die terminale toegerus met immigrasieverwerkingsfasiliteite en sekuriteitskandering vir alle passasiers, insluitend binnelandse en plaaslike passasiers. Terminaal 1 en 3 hanteer 95% van die internasionale vlugte, terwyl Terminaal 2 hoofsaaklik voorsiening maak vir streeksvlugte en internasionale vlugte wat na ander lughawens in die Midde-Ooste gelei word. Emirates Airline werk slegs vanaf Terminaal 3. Omgekeerd bedryf laekoste-diensverskaffers soos flydubai vlugte uit Terminaal 2. <ref name="arabianbusiness1">{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/549321-flydubai-reveals-terminal-2-launch-plan|title=Flydubai reveals Terminal 2 launch|publisher=Arabianbusiness.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090315072340/http://www.arabianbusiness.com/549321-flydubai-reveals-terminal-2-launch-plan|archive-date=15 March 2009|access-date=20 September 2010}}</ref> {| class="wikitable" |+ Groei in verkeer by Doebai Internasionale Lughawe<ref>{{cite web |url=http://www.dubaiairport.com/DIA/English/TopMenu/About+DIA/Facts+and+Figures |title=Dubai International Airport |publisher=Dubaiairport.com |access-date=16 July 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090712051851/http://www.dubaiairport.com/DIA/English/TopMenu/About%2BDIA/Facts%2Band%2BFigures/ |archive-date=12 July 2009 }}</ref><ref name="ReferenceC"/><ref>[https://www.reuters.com/article/us-dubai-airport-idUSKBN1ZZ0CS Dubai airport sees rare annual drop in passenger traffic in 2019]</ref> |- style="background:lightgrey;" !Maatstaf||1990||1994||1998||2002||2006||2010||2014||2018 |- |Passasiersbewegings (miljoen)||4,347 ||6,299 ||9,732||15,973||28,788||47,181||70,476||89,100 |- |Lugvragbewegings (ton)||144&nbsp;282 ||243&nbsp;092 ||431&nbsp;777 ||764&nbsp;193||1,410&nbsp;milj.||2,19&nbsp;milj.||2,37&nbsp;milj.||2,64&nbsp;milj. |- |Stadsverbindings||36||54||110||170||195||210||240|| |- |Weeklikse geskeduleerde vlugte||N/A||N/A||2,350||2,850||4,550||6,100||7,500|| |- |Aantal lugrederye||N/A||N/A||80||102||113||135||140|| |} Passasiersgetalle by die lughawe het teen 'n gemiddelde koers van 18% gegroei. Die lughawe het sy kapasiteit van 33 miljoen passasiers per jaar teen 2007 bereik; dit was egter steeds nie genoeg om die toenemende opeenhoping by die lughawe te hanteer nie. In 2013 het die lughawe se kapasiteit 75 miljoen bereik met die opening van loopgang A en uitbreiding van Terminaal 2. In 2014 was Indië DXB se grootste bestemming met 8,91 miljoen passasiers. Die VK, Saoedi-Arabië en Pakistan het gevolg met onderskeidelik 5,38 miljoen, 4,88 miljoen en 3,13 miljoen. [[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]] het die topbestemming vanuit die stad geword en het 2 626 357 passasiers aangeteken. Doha het gevolg met 2 355 959. <ref name="ReferenceC">{{Cite web|url=http://www.dubaiairports.ae/docs/default-source/pdf/dubaiairports_infographic-pdf.pdf?sfvrsn=|title=Dubai International ended 2014 as the world's busiest airport for international passengers|website=dubaiairports.ae}}</ref>  Op 20 Desember 2018 het die lughawe sy eenmiljardste passasier verwelkom.<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.ae/uae/he-s-one-in-a-billion-dubai-airport-s-landmark-passenger-hails-amazing-trip-1.806049 |title=Dubai Airport's landmark passenger hails 'amazing' trip|publisher=thenational.ae|access-date=26 December 2018}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Jaar !! Totale passasiers !! Totale vrag!! Totale vliegtuigbewegings |- |-align="center" | 1961 || 40.000|| || |- |-align="center" | 1970 || 500.000|| || |- |-align="center" | 1980 || 2.800.000 || || |- |-align="center" | 1990 || 5.000.000 || || |- |-align="center" | 2000 || 12.300.000|| 562.591 ton|| 141.281 |- |-align="center" | 2001 || 13.508.073 || 610.687 ton || 134.165 |- |-align="center" | 2002 || 15.973.391 || 764.193 ton || 148.334 |- |-align="center" | 2003 || 18.062.344 || 928.758 ton || 168.511 |- |-align="center" | 2004 || 21.711.883 || 1.111.647 ton|| 195.820 |- |-align="center" | 2005 || 24.782.288 || 1.333.014 ton|| 217.165 |- |-align="center" | 2006 || 28.788.726 || 1.410.963 ton|| 237.258 |- |-align="center" | 2007 || 34.340.000 || 1.668.505 ton|| 260.530 |- |-align="center" | 2008 || 37.441.440 || 1.824.991 ton || 260.530 |- |-align="center" | 2009 || 40.901.752|| 1.927.520 ton || onbekend |- |-align="center" | 2010 || 47.180.628 || 2.270.498 ton || 292.662 |- |-align="center" | 2011 || 50.977.960 || 2.199.750 ton|| 326.317 |- |-align="center" | 2012 || 57.684.550 || 2.279.624 ton|| 344.245 |- |-align="center" | 2013 || 66.431.555 || 2.435.567 ton|| 369.953 |- |-align="center" | 2014 || 70.475.636 || 2.367.574 ton || 357.339 |- |-align="center" | 2015 || 78.014.838 || 2.506.092 ton || 407.315 |- |-align="center" | 2016 || 83.654.250 || 2.600.000 ton || 420.870 |- |-align="center" | 2017 || 88.200.000 || 2.654.494 ton || 413.940 |- |-align="center" | 2018 || 89.100.000 || 2.641.383 ton || 414.252 |- |-align="center" | 2019 || 86.400.000 || 2.514.918 ton || 373.261 |- |-align="center" | 2020 || 17.000.000 || 1.932.022 ton || 183.993 |- |} In die eerste kwartaal van 2020 het Doebai Internasionale Lughawe se passasiersvolume met 67,8 persent gedaal en 5,75 miljoen bereik. Dit was weens internasionale reisverbotte a.g.v. die wêreldwye [[covid-19-pandemie]].<ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/business/aviation/dubai-international-airport-s-q1-passenger-traffic-slips-but-cargo-volumes-rise-1.1212679|title=Dubai International Airport's Q1 passenger traffic slips but cargo volumes rise|publisher=The National News|access-date=28 April 2021}}</ref> === Akkommodasie van die Airbus A380 === Met die Doebai-gebaseerde [[Emirates]] as een van die bekendstellingskliënte vir die [[Airbus A380]] en ook die grootste klant, moes Doebai Lughawe sy bestaande fasiliteite uitbrei om die reuse vliegtuie te akkommodeer. Die departement van burgerlugvaart het $120 miljoen bestee aan die opgradering van beide sy terminale en lughawe-infrastruktuur, insluitend vergrote hekkamers, nuwe vingerpiere, 'n vergrote aanloopbaan, nuwe lugbrûe en verlengde bagasiegordelkarrousels van die normale 70 tot 90 meter. Doebai-lughawe het ook $3,5 miljard in 'n nuwe loopgang A belê, uitsluitlik vir die hantering van Emirates se A380's. Met die veranderinge wat aangebring is, verwag die lughawe nie dat die aan- en afstap van passasiers en bagasie van die A380 langer sal neem as vir Boeing 747-400's, wat minder passasiers vervoer nie. Op 16 Julie 2008 het Doebai-lughawe die eerste van twee spesiaal-geboude hekke onthul wat die groot vliegtuig kan hanteer. Die hekke kos $10 miljoen en sal passasiers in staat stel om direk vanaf die hekkamers in die boonste kajuit van die nuwe 555-sitplekvliegtuig te klim. Die wagkamers self is vergroot om voorsiening te maak vir die groter aantal passasiers wat met die A380's vlieg. Benewens die twee hekke by Terminaal 1, is nog vyf A380-geskikte hekke op 14 Oktober 2008 by gang B geopen. Loopgang A het op 2 Januarie 2013 geopen. <ref>{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-opens-new-a380-airport-terminal-484277.html|title=Dubai opens new A380 airport terminal – Transport|publisher=ArabianBusiness.com|access-date=4 July 2013}}</ref> [[Lêer:Emirates_Flight_Catering_(1).jpg|duimnael|Die Emirates Flight Catering-sentrum, wat in 2007 uitgebrei is, is in staat om 115 000 maaltye per dag te produseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.ekfc.com/AirportTerminalServices.asp|title=Emirates &#124; Flight Catering|publisher=Ekfc.com|access-date=23 April 2012|archive-date=12 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312024759/http://www.ekfc.com/AirportTerminalServices.asp|url-status=dead}}</ref>]] === Passasiersdienste === Die lughawe het meer as 26&nbsp;000 m² se kleinhandelruimte versprei tussen sy drie hoofterminale en sluit baie inkopie- en eetplekke in. <ref name="arabianbusiness.com">{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-duty-free-s-2012-sales-hit-1-6bn-484295.html|title=Dubai Duty Free's 2012 sales hit $1.6bn – Retail|date=2 January 2013|publisher=ArabianBusiness.com|access-date=4 July 2013}}</ref> Die Doebai-belastingvrye winkelgebied in Terminaal 2 beslaan 1400 m² in die vertreksaal en 50 m² by aankomste. Benewens 'n wye verskeidenheid belastingvrye winkels en eetplekke, het Doebai-lughawe twee opelug-tuinareas. Doebai-lughawe het talle sakesentrums rondom die lughawe. Binne die internasionale transito-area van die onderling gekoppelde terminale 1 en 2 word internet- en speletjiesfasiliteite, gebedskamers, storte, spa's, gimnasium, swembad en drie hotelle voorsien. Verskeie sitareas word voorsien, sommige insluitend speelareas vir kinders of televisieskerms wat nuus, flieks en sportkanale wys. <ref>{{Cite web|url=http://mediacentre.ekgroup.com/home.asp?TYPE=FACTS|title=Annual Reports, Facts and Figures &#124; The Emirates Group|date=9 July 2009|publisher=Mediacentre.ekgroup.com|access-date=16 July 2009|archive-date=25 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225114932/http://www.theemiratesgroup.com/home.asp?TYPE=FACTS|url-status=dead}}</ref> Terminaal 3 het 'n fasiliteit vir agterlaatbagasie wat deur Emirates in die aankomsgebied bedryf word, waar passasiers wat oorbly, hul bagasie teen 'n fooi kan los terwyl hulle besienswaardighede gaan besigtig. === Grondhantering === Grondhanteringsdienste by Doebai Internasionale Lughawe word verskaf deur Dnata Ground Handling Services. Emirates Airline het meer as 2000 lughawedienste-werknemers wat tans die lughawe bedien. <ref>{{Cite web|url=http://www.emiratesgroupcareers.com/english/Careers_Overview/Services/ekas/default.aspx|title=Ground Handling EKAS|publisher=Emirates Airport Services|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231183645/http://www.emiratesgroupcareers.com/english/Careers_Overview/Services/ekas/default.aspx|archive-date=31 December 2011}}</ref> Dienste sluit in vragoprit en tegniese ondersteuningsdienste aan lugrederye by Doebai-lughawe. <ref>{{Cite web|url=http://www.dnata.com/Ground/index.asp?pid=137030|title=Ground Handling|publisher=Dnata|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603093501/http://www.dnata.com/Ground/index.asp?pid=137030|archive-date=3 June 2009|access-date=16 July 2009}}</ref> === Vliegtuigonderhoud === Emirates Engineering, gebaseer in Doebai, bedryf die vliegtuigonderhoud- en enjintoetssel tegniese fasiliteite by die lughawe. Emirates Engineering bied tans volle ondersteuning aan die Emirates Airline-vloot en al die ander internasionale bedrywighede by die lughawe. <ref>{{Cite web|url=http://www.emiratesengineering.com/040100.asp|title=Emirates &#124; Engineering|publisher=Emiratesengineering.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602093226/http://www.emiratesengineering.com/040100.asp|archive-date=2 June 2009|access-date=16 July 2009}}</ref> Huidige fasiliteite sluit in: <ref>{{Cite web|url=http://www.ameinfo.com/63928.html|title=Emirates starts building one of the world's largest and most sophisticated engine test facilities &#124; Emirates Engineering|date=26 February 2007|publisher=Ameinfo.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607104951/http://www.ameinfo.com/63928.html|archive-date=7 June 2011|access-date=16 July 2009}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.emiratesgroupcareers.com/english/Careers_Overview/engineering/locn_facilities.aspx|title=Location and Facilities &#124; Emirates Group Careers Centre|date=29 March 2009|publisher=Emiratesgroupcareers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618070434/http://www.emiratesgroupcareers.com/english/Careers_Overview/engineering/locn_facilities.aspx|archive-date=18 June 2009|access-date=16 July 2009}}</ref> * Sewe vliegtuigloodse wat almal die A380 (tans die grootste vliegtuig ter wêreld) kan hanteer <ref>{{Cite web|url=https://www.airborneprivatejet.com|title=Dubai's private jet air charter flights services|date=15 May 2005|publisher=Zawya.com|access-date=27 August 2009}}</ref> * Vliegtuigverfwinkel * Vliegtuigverwerkingsaanleg * Vliegtuigenjin-aanloopfasiliteit-omhulsel * Ingenieurslynonderhoudsfasiliteit * Enjintoetssel * Vliegtuigonderdelemagasyn === Vrag === Die lughawe het 2,37 miljoen ton lugvrag in 2014 hanteer, 'n afname van 3,1 persent teenoor 2013, wat dit die sesde besigste lugvrag-spilpunt ter wêreld en die besigste in die Midde-Ooste maak. Die afname was te wyte aan die sluiting van die aanloopbaan en die verskuiwing van baie vragvlugte van DXB na [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]]. == Veiligheid en sekuriteit == [[Lêer:Aeroport_de_dubai_terminal_3_egate_(echecking_of_passport).jpg|duimnael|Smart Gate-immigrasietoonbanke by Paspoortbeheer]] Die Burgerlugvaartowerheid van Doebai bestuur die algehele veiligheid en sekuriteit van die lughawe. Voorafkeuring vind plaas in alle terminale by die ingang van die lughawe. Iris-skandering is in alle VAE-lughawens geïmplementeer. Hierdie tipe skandering verhoed dat diegene wat weens ernstige kriminele aanklagte uit die VAE gedeporteer is, weer terugkeer deur wederregtelike dokumente te gebruik. Die lughawe gebruik hoogs sensitiewe toerusting om deeglike soektogte na reisigers in die VAE uit te voer, insluitend keuring vir smokkel, besit of die inbring van onwettige dwelms in die land.<ref name="7Days">{{Cite news|url=http://www.7days.ae/en/2008/02/11/tourists-get-drug-warning.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080510084727/http://www.7days.ae/en/2008/02/11/tourists-get-drug-warning.html|title=Tourists Get Drug Warning|archivedate=10 May 2008}}</ref> 'n Aantal reisigers is reeds aangehou terwyl owerhede in Doebai hul besittings, bloed en urine toets vir enige spoor van smokkelary. <ref>{{Cite web|url=http://www.fairtrials.net/index.php/news/article/charity_issues_urgent_warning_to_all_travellers_to_uae_after_briton_impriso/|title=Charity issues urgent warning to all travellers to UAE after Briton is imprisoned for 4 years|date=7 February 2008|publisher=Fair Trials International|archive-url=https://web.archive.org/web/20080211180016/http://www.fairtrials.net/index.php/news/article/charity_issues_urgent_warning_to_all_travellers_to_uae_after_briton_impriso/|archive-date=11 February 2008|access-date=12 February 2008}}</ref> ===Ongelukke en voorvalle=== *Op 14 Maart 1972 het Sterling Airways-vlug 296 tydens nadering aan Doebai neergestort en 112 is dood. *Op 20 Julie 1973 was [[Japan Airlines]] Vlug 404 'n passasiersvlug wat deur Palestynse en Japannese terroriste gekaap is. Die vlug is kort ná sy opstyg vanaf [[Schiphol]] gekaap en het in Doebai geland voordat dit na [[Damaskus]] gevlieg het. *Op 27 Desember 1997 het 'n Pakistan Airlines Boeing 747-vliegtuig van [[Karatsji]] na Londen neergestort toe dit op die Doebai-lughawe geland het. Dit het die aanloopbaan misgery en deur die omtrekmuur gebars voordat dit tot stilstand gekom het. Niemand is dood nie. *Op 22 November 1974 is [[British Airways]]-vlug 870, 'n Vickers VC10, van Doebai na Heathrow, in Doebai gekaap en by Tripoli geland om brandstof aan te vul voordat dit na Tunis gevlieg het. Een gyselaar is vermoor voordat die kapers hulle uiteindelik ná 84 uur oorgegee het. Kaptein Jim Futcher is bekroon met die Queen's Gallantry Medalje, die Guild of Air Pilots and Air Navigators Founders-medalje, die British Air Line Pilots Association Goue Medalje en 'n sertifikaat van lof van British Airways vir sy optrede tydens die kaping, nadat hy na die vliegtuig teruggekeer het om dit te vlieg met die wete dat die kapers aan boord was.<ref name=Medals>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/2055787/Captain-Jim-Futcher.html|title=Captain Jim Futcher|work=The Daily Telegraph|access-date=31 May 2008| location=London | date=31 May 2008}}</ref> *In 1999 is Indian Airlines-vlug 814 oor die Indiese lugruim gekaap en het probeer om by Doebai te land, nadat dit verhinder is om in die naburige Oman te land. Die lughawe-owerhede het verhoed dat die vliegtuig kon land, deur lughawetoerusting en waens op die aanloopbane te plaas. Die vliegtuig het later by 'n VAE militêre basis geland.<ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20000110-ic-814-hijack-officials-felt-dubai-authorities-could-have-done-more-776903-2000-01-10IC 814 hijack: Officials felt Dubai authorities could have done more] (India Today, 10 Januarie 2000)</ref> *Op 12 Maart 2007 het die neuswiel van Biman Bangladesh Airlines-vlug BG006, 'n Airbus A310-300, ineengestort terwyl die vliegtuig op die aanloopbaan versnel het.<ref name=AviationSafetyNet070312>{{cite web| url=http://www.aviation-safety.net/database/record.php?id=20070312-0| title=Aviation Safety Network Report | publisher=Aviation Safety Network | date=12 March 2007}}</ref> *Op 3 September 2010 het UPS-vlug 6, wat 'n Boeing 747-44AF N571UP bedryf het, kort ná opstyg neergestort, beide bemanning het gesterf en die vliegtuig is vernietig. N571UP het 'n internasionale vragvlug na Keulen Bonn-lughawe, Duitsland, bedryf.<ref name=ASN030910>{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20100903-0 |title=N571UP Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=3 September 2010}}</ref> *Op 3 Augustus 2016 het Emirates-vlug 521 vanaf Trivandrum Internasionale Lughawe, wat 'n Boeing 777-300 A6-EMW bedryf het, neergestort tydens landing. Al 300 passasiers en bemanning is veilig ontruim. Een lughawe-brandbestryder is egter dood toe hy die vlamme bestry het. == Sien ook == * Al Maktoum Internasionale Lughawe – Doebai se tweede lughawe, geleë in Jebel Ali * Toerisme in Doebai * Vervoer in Doebai == Galery == <gallery mode=packed heights=115px> Lêer:Dubai International Airport1.jpg|Satellietbeeld van Doebai Internasionale Lughawe Lêer:Dubai - International (DXB - OMDB) AN1885939.jpg|Terminaal 3 – Loopvlak B Lêer:Dubai International Airport interior of Terminal 3, 2019, 04.jpg|Die binnekant van Terminaal 3 Lêer:Emirates Boeing 777 fleet at Dubai International Airport Wedelstaedt.jpg|[[Emirates Airline]] se [[Boeing 777]] by loopvlak C Lêer:EK tERMINAL 3 Trip 2009 242.jpg|Vliegtuie by terminaal 3 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dubai International Airport}} {{en-vertaal|Dubai International Airport}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Doebai]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] n9xnxeb7ie07wd1rmgjh2h7c2amsrot 6 94373 2921551 1305857 2026-08-03T13:18:21Z JMK 649 +kat 2921551 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Daniël Bosman]] |bron=Ons Kerk Album |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] f2vxa3ll3zvm75ena43xlaxier8e7w2 6 99229 2921740 1344829 2026-08-03T21:00:09Z JMK 649 +kat 2921740 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die inwyding van die [[Voortrekkermonument]] |bron=[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]] |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Voortrekkermonument]] idku6dripctomo735ciit1uli31w1ha 6 99632 2921540 1352800 2026-08-03T13:12:54Z JMK 649 +kat 2921540 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Pieter Ham]] |bron=Gedenkboek NG gemeente Willowmore 1864-1964 |datum=Omstreeks 1860 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] otjurb84aygaiguwnrn81jf6p91ho9k 0 100979 2921662 2919882 2026-08-03T18:36:10Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2921662 wikitext text/x-wiki Die '''Belgiese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 1925 in [[België]] plaasvind. Die wedren het in 1950 deel geword van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap, en sedert 1925 (behalwe in 1971–1984) word dit by die "[[Circuit de Spa-Francorchamps]]" in [[Stavelot]], België, gehou. Sedert sy ingebruikneming is Spa-Francorchamps bekend vir sy onvoorspelbare weer. Op 'n stadium in sy geskiedenis het dit elke jaar gereën by die Belgiese Grand Prix vir twintig jaar opeenvolgend. Renjaers bevind hulself soms op 'n skoon, droë deel van die baan, net om op 'n ander deel reën en 'n glibberige oppervlak te ondervind. == Vorige wenners == [[Lêer:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|regs|360px]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2025 Belgiese Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AU}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="41"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! [[2024 Belgiese Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2023 Belgiese Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Belgiese Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Belgiese Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Honda]] |- ! [[2020 Belgiese Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Belgiese Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Belgiese Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Belgiese Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Belgiese Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Belgiese Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Belgiese Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2013 Belgiese Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Belgiese Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Belgiese Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Belgiese Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2009 Belgiese Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2008 Belgiese Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Belgiese Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 2006 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2005 Belgiese Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Belgiese Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 2003 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2002 Belgiese Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Belgiese Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Belgiese Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Belgiese Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Belgiese Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1997 Belgiese Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Belgiese Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Belgiese Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Belgiese Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Belgiese Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Belgiese Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1991 Belgiese Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1990 Belgiese Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Belgiese Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Belgiese Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Belgiese Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1986 Belgiese Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Belgiese Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1984 Belgiese Grand Prix|1984]] | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1983 Belgiese Grand Prix|1983]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | [[Spa-Francorchamps]] |- ! [[1982 Belgiese Grand Prix|1982]] | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | rowspan="8"| [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1981 Belgiese Grand Prix|1981]] | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1980 Belgiese Grand Prix|1980]] | {{FR-VLAG}} Didier Pironi | {{FR-VLAG}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Belgiese Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Belgiese Grand Prix|1978]] | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Belgiese Grand Prix|1977]] | {{SE-VLAG}} Gunnar Nilsson | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Belgiese Grand Prix|1976]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1975 Belgiese Grand Prix|1975]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Belgiese Grand Prix|1974]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1973 Belgiese Grand Prix|1973]] | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | {{GB-VLAG}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1972 Belgiese Grand Prix|1972]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! 1970 | {{MX-VLAG}} Pedro Rodriguez | {{GB-VLAG}} [[British Racing Motors|BRM]] | rowspan="18"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! 1968 | {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{US-VLAG}} Dan Gurney | Eagle-Weslake |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[John Surtees]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{US-VLAG}} Phil Hill | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{AU-VLAG}} [[Jack Brabham]] | {{GB-VLAG}} Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{GB-VLAG}} Tony Brooks | Vanwall |- ! 1956 | {{GB-VLAG}} Peter Collins | {{IT-VLAG}} [[Lancia]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1955 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz]] |- ! 1954 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Maserati]] |- ! 1953 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1952 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{IT-VLAG}} Giuseppe Farina | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- ! 1950 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- |} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] cm4s68to9iy547svndxu88hp65vfifa 0 101444 2921568 2921427 2026-08-03T13:39:59Z BurgertB 2401 Rol weergawe [[Special:Diff/2921427|2921427]] deur [[Special:Contributions/BT1121|BT1121]] ([[User talk:BT1121|bespreek]]) terug.Werkword is et ver agtertoe. 2921568 wikitext text/x-wiki [[Beeld:KTH Kerberos.jpg|duimnael|Kerberos buite die ingang van die Koninklike Instituut van Tegnologie in [[Stockholm]].]] '''Kerberos''' of '''Cerberus'''<ref name="m-w">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Cerberus |title=Cerberus |work=Merriam-Webster Online Dictionary |publisher=Merriam-Webster |access-date=16 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813172956/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Cerberus |archive-date=13 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ([[Grieks]]: Κέρβερος) was in die [[Griekse mitologie|Griekse]] en [[Romeinse mitologie]] ’n veelkoppige hond wat die ingang na die onderwêreld bewaak het om te voorkom dat die dooies ontsnap en die lewendes inkom. Hy word in baie Griekse en Romeinse letterkundige werke en kuns uitgebeeld, hoewel die uitbeeldings grootliks verskil. Die belangrikste verskil is sy getal koppe: die meeste bronne beskryf hom of beeld hom uit met drie koppe, maar daar is ook weergawes met twee, een of meer koppe, selfs tot 50 of 100. == In mites == [[Beeld:Herakles Kerberos Eurystheus Louvre E701.jpg|duimnael|links|200px|’n Antieke vaas wat Herakles uitbeeld waar hy Kerberos aan Eurystheus aanbied.]] Kerberos is die kind van [[Echidna (mitologie)|Echidna]], ’n halfvrou en halfslang, en [[Typhon]], ’n groot [[monster]] vir wie selfs die Griekse gode bang was. Sy sibbes was die [[Hidra (mitologie)|Hidra van Lerna]], [[Orthrus]], ’n tweekoppige hond, en die [[Chimera]], ’n driekoppige monster.<ref name="perseus-cerberustask">{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/Herakles/cerberus.html |title=Hercules' Twelfth Labor: Cerberus |publisher=Perseus Project |access-date=21 Oktober 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020052434/http://www.perseus.tufts.edu/Herakles/cerberus.html |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Kerneros word algemeen in die Griekse mitologie uitgebeeld as ’n hond met drie koppe: om die verlede, hede en toekoms te sien, of volgens ander bronne geboorte, jeug en ouderdom.<ref>{{cite book|title=Cerberus the Dog of Hades|first=Maurice|last=Bloomfield|year= 2003|publisher=Kessinger Publishing|isbn=0-7661-3020-7|page=8}}</ref> Hy was [[Hades]] se getroue waghond en het die poorte van die onderwêreld bewaak.<ref>{{cite book|title=Myths of Greece and Rome|first=Helene|last=Guerber|isbn=0-7661-4856-4|publisher=Kessinger Publishing|year=2003}}</ref> Sy koppe het glo net van vars vleis gehou en het dus die siele van afgestorwenes toegelaat om die onderwêreld te betree, maar niemand toegelaat om dit te verlaat nie.<ref>{{cite book|title= Myths, Gods & Fantasy|first=Pamela|last=Allardice|year=1991|publisher=ABC-CLIO|isbn=0-87436-660-7|page=52}}</ref> === Die Twaalf Take van Herakles === Om Kerberos te vang was een van die [[Herakles#Twaalf Take van Herakles|twaalf take]] van [[Herakles]] deur [[Eurystheus|koning Eurystheus]]<ref>Pseudo-Apollodorus, ''Bibliotheca'' 2.5.12</ref> nadat [[Hera]] hom waansinnig gemaak het. Herakles het Kerberos oorrompel en na Eurystheus gebring. Daarna het Kerberos ontsnap en teruggekeer na die onderwêreld om dit te bewaak. == Sterrekunde == [[Kerberos (maan)|Kerberos]], een van die [[Natuurlike satelliet|mane]] van die [[dwergplaneet]] [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]], is na Kerberos genoem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.theoi.com/Ther/KuonKerberos.html Theoi Project: Kerberos] {{Commons-kategorie inlyn|Cerberus}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Cerberus|Engelse Wikipedia]] {{Griekse mitologie}} [[Kategorie:Griekse legendariese wesens]] cqn17patotb6zf18oe4uifzff3jaa2v 6 101909 2921663 1373058 2026-08-03T18:36:27Z JMK 649 +kat 2921663 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] |bron=Pictorial History of South Africa |datum=1925 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=L.E.A. |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] cupm89irou3h3crbv8291f4oh9lrvlp 0 102031 2921781 2895437 2026-08-04T03:27:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921781 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Institut polytechnique des sciences avancées |inheemse_naam = |beeld = Bâtiment Campus IPSA Paris à Ivry-sur-Seine - novembre 2025.jpg |beeldgrootte = 300 px |beeldbyskrif = |latyn_naam = |leuse = |leuseafr = |leuseeng="The air, the space, the IPSA" |gestig = 1961 |gelsuit = |tipe = |affiliasie = |befondsing = |rektor = |amptenaar_in_beheer = |voorsitter = |kanselier = |president = Marc Sellam |vise-president = |superintendent = |provoos = Anne-Ségolène Abscheidt |vise-kanselier = |prinsipaal = |dekaan = |direkteur = |fakulteit = |personeel = |studentetal = 2188 |voorgraadse studente = |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |stad = [[Ivry-sur-Seine]], [[Lyon]], [[Marseille]], [[Toulouse]] |staat = |provinsie = <br />{{vlag|Frankryk}} |land = |coor = |kampus = |voormalige_name = |free_label = |free = |sport = |kleure = |bynaam = |gelukbringer = |atletiek = |affiliasies = [[IONIS Education Group]] |webtuiste = https://www.ipsa.fr |kenteken = |voetnotas = }} Die '''Institut polytechnique des sciences avancées''' (ook bekend as '''IPSA''') is 'n [[universiteit]] in [[Toulouse]], [[Frankryk]]. Die universiteit is, saam met die [[École nationale de l'aviation civile]], een van die twee beroemdste Franse universiteite wat in in [[lug- en ruimtevaart]] spesialiseer. == Geskiedenis == Die ''Institut polytechnique des sciences appliquées'' is in 1961 geskep deur Michel Cazin, Maurice Pradier en Paul Lefort, drie ingenieurs wat uit die lugvaartsektor gekom het en hulle in [[Parys]] gevestig het.<ref>{{fr}}[https://www.lefigaro.fr/emploi-formation/2009/06/15/09004-20090615ARTFIG00328-ipsa-50ans-avec-l-aeronautique-.php IPSA : 50 ans avec l'aéronautique]</ref> In 2001 is die naam verander na ''Institut polytechnique des sciences avancées''. In 2007 het dit 'n filiaal in [[Toulouse]] geopen, beskut van die belangrike lugvaartbedryf in die gebied.<ref>{{fr}}[https://www.ladepeche.fr/article/2007/04/06/369086-saint-agne-epitech-ipsa-misent-ville-rose.html Saint-Agne. Epitech et l'Ipsa misent sur la Ville rose]</ref> Die Franse regering het in 2005 die titel "Deskundige in ingenieurswese van lugvaart- en ruimtestelsels" aan die skool se gegradueerdes erken, en in 2011 het die ''Commission des titres d'ingénieur'' die instituut gemagtig om die titel van ingenieur toe te ken. Die eerste gegradueerdes van hierdie ingenieurswese het hul studies aan die einde van die 2013-2014 akademiese jaar voltooi. Die skool bied 'n twee-jaar voorbereidingsiklus en 'n drie-jaar gevorderde siklus van spesialisasie in: "Telekommunikasiestelsels", "Bordrekenaars", "Elektromeganiese stelsels", "Meganika en strukture", en "Energie en aandrywing" . Die gegradueerdes verlaat die skool met die amptelike titel "''Expert en ingénierie des systèmes aéronautiques et spatiaux''". Sedert 2017 bied die skool ook 'n Baccalaureus in [[Lugvaartkunde]] en 'n somerskool aan.<ref>{{Cite web |url=http://www.reussirmavie.net/Orientation-l-Ipsa-ouvre-des-bachelors-d-aeronautique_a2623.html |title=Orientation : l'Ipsa ouvre des bachelors d'aéronautique |access-date= 1 Mei 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418224838/https://www.reussirmavie.net/Orientation-l-Ipsa-ouvre-des-bachelors-d-aeronautique_a2623.html |url-status=dead }}</ref> == Bekende gegradueerdes == * [[Cyril Bourlon de Rouvre]], Franse sakeman en politikus == Bibliografie == * Nicolas Tenoux (IPSA 2007), ''6 mois dans la vie d’un Pilote de ligne: Les secrets du quotidien...'', 2020, [[Amazon.com|Amazon]], 51p., ({{ISBN|9798637449200}}), p.&nbsp;10 * Nicolas Tenoux (IPSA 2007), ''6 months in the life of an Airline pilot: Daily life secrets …'', 2020, [[Amazon.com|Amazon]], 77p., ({{ISBN|9798693699175}}), p.&nbsp;10 * ''Le futur de l'avion : Les prochains défis de l’industrie aéronautique'', [[Ivry-sur-Seine]], FYP Éditions, 2020, 160 p. ({{ISBN|978-2-36405-203-1}}) == Eksterne skakels == * [https://www.ipsa.fr/ https://www.ipsa.fr/ - Die universiteit se webwerf. {{fr}} {{en}}] * [https://alumni.ipsa.fr IPSA Alumni] == Verwysings == {{verwysings}} {{DEFAULTSORT:Institut polytechnique des sciences avancees}} [[Kategorie:Franse universiteite]] [[Kategorie:Toulouse]] [[Kategorie:Marseille]] knlz0rt7jnesk6lstd57kkcrpv5aaa6 6 102754 2921677 1379301 2026-08-03T18:52:44Z JMK 649 +kat 2921677 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Jan Smuts]] op 18-jarige leeftyd |bron=Jan Smuts, An Illustrated Biography |datum=1888 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] iodbk4f23ne0bzecal9nt5keyu4txdv 6 103757 2921557 1386095 2026-08-03T13:27:04Z JMK 649 ~kat 2921557 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Ring van Lydenburg in sitting op [[Carolina]] |bron=Van Lye en Oorwinning. NH of G gemeente Lydenburg 1850–1950 |datum=1905 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] g208tuoft5is46dqew6wn07ztvakea6 6 103960 2921734 1387546 2026-08-03T20:52:49Z JMK 649 +kat 2921734 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Lede van [[Danie Theron]] se Verkennerskorps nuttig 'n maaltyd in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] |bron=[http://www.geheugenvannederland.nl/?/en/items/ZAH01:100000278 Geheugenvannederland.nl] |datum=Omstreeks 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Danie Theron]] ta5mg9g2ahxhu6c38cbj44erxp42rcp 0 105180 2921575 2921319 2026-08-03T13:48:02Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Ashoka]] na [[Asoka]] geskuif: Spelling volgens die WAT 2921319 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Ashoka die Grote |kleur = #ccf |titel = Chakravartin<ref name="Fogelin2015">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=An Archaeological History of Indian Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=yPZzBgAAQBAJ&pg=PA81|date=1 April 2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-994823-9|pages=81–}}</ref><ref name="Kleiner2015">{{cite book|author=Fred Kleiner|title=Gardner’s Art through the Ages: A Global History|url=https://books.google.com/books?id=q4bCBAAAQBAJ&pg=PT474|date=1 January 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-305-54484-0|pages=474–}}</ref> |beeld = Indian relief from Amaravati, Guntur. Preserved in Guimet Museum.jpg |beeld_wydte = 232px |beeld_onderskrif = 'n Steen uit die 1ste eeu v.C., wat 'n chakravartin (wêreldheerser) uitbeeld. Waarskynlik is dit 'n uitbeelding van Ashoka. |opskrif18 = Vader |18 = Bindusara |opskrif19 = Moeder |19 = Subhadrangī }} '''Ashoka die Grote''' of kort '''Ashok'''<ref>{{cite web |last=Chandra |first=Amulya |url=http://www.britannica.com/biography/Ashoka |title=Ashoka &#124; biography – emperor of India |publisher=Britannica.com |date=14 Mei 2015 |access-date=9 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426064308/https://www.britannica.com/biography/Ashoka |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> was 'n groot heerser van die [[Mauryaryk]] wat van 268 tot 231 v.C. regeer het.<ref>Thapur (1973), p. 51.</ref> Sy naam beteken "Hy wat deur die gode geliefd is en wat vriendelik met almal is". Ashoka word dikwels een van [[Indië]] se grootste heersers genoem. Ná baie militêre oorwinnings het hy oor 'n paar van die grootste dele van die hedendaagse Indië regeer. Hy het 'n oorlog teen die koninkryk Kalinga geveg, waarin meer as 200000 mense dood is.<ref name="Jerry Bentley 1993">Jerry Bentley, ''Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times'' (New York: Oxford University Press, 1993), 44.</ref> [[Beeld:Mauryan Empire 260 BCE.png|thumb|Die Mauryaryk.]] Omdat Ashoka deur sy wrede oorwinning geskud was, het hy besluit om 'n Boeddhis te word en met vrede sy ryk te regeer. Om dit te doen het hy 'n paar hospitale vir diere en mense geskep. Hy het ook rusgebiede vir moeë reisigers langs paaie geskep en daarna putte in talle dorpe gegrawe; dit is moontlik om 'n lewensbeskrywing oor Ashoka die Grote te skryf omdat daar verskeie inskripsies op rotse en pilare is wat sy lewensloop op 'n akkurate vlak beskryf. == Familie en vroeë lewe == Ashoka was die seun van die vorige Mauryaheerser, Bindusara, en sy koningin, Subhadrangī (ook bekend as "Dharma" of "Dhamma").<ref>Basham, A. L. (1981),''History And Doctrines of the Ajivikas A Vanished Indian Religion'', New Delhi: Motilal Banarsidass</ref> Ashoka het 'n paar ouer broers en susters sowel as een jonger broer, Vitashoka, gehad. As gevolg van sy voorbeeldige intellek en strydvaardigheid is dikwels gesê dat hy die gunstelingkleinseun van sy oupa [[Chandragupta Maurya]] was wat sy land teen die strooptogte van [[Alexander die Grote]] beskerm het. Volgens die legende het Chandragupta sy swaard weggegooi nadat hy die [[Mauryaryk]] vir die [[Djainisme|Djainistiese]] monnikelewe verlaat het. Later het Ashoka die swaard gevind en dit by hom gehou. == Ashoka en Boeddhisme == Koning Ashoka is in die meeste [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] bewegings (maar veral in die [[Theravada]]) as 'n bevorderaar en beskermer van Boeddhisme beskou. Hy is ook voorgehou as 'n voorbeeld van 'n ideale, vredesgesinde en regverdige koning, wat die beste vir sy nasie wou hê.<ref>{{cite book |last=Buckley |first=Edmund |orig-year=First published 1897 |title=Universal Religion |url=https://books.google.com/books?id=4Xs4Yb0FBaQC&pg=PA272 |location=Chicago |publisher=The University Association |pages=272– |isbn=978-1-4400-8300-6}}</ref> [[Lêer:Ashok Sthamba.jpg|duimnael|links|180px|Die Ashokapilaar by [[Lumbini]], [[Nepal]], die [[Boeddha]] se geboorteplek.]] In 250 v.C. het die derde Boeddhistiese raadsvergadering onder beskerming van koning Ashoka plaasgevind. Ná die raadsvergadering het hy groepe monnike na verskillende dele in die bekende wêreld gestuur, waaronder die Griekse staat Baktrië, Ladakh, [[Nepal]], [[Myanmar]], [[Thailand]] en [[Sri Lanka]], en moontlik ook na [[Alexandrië]] (in die huidige [[Egipte]]), [[Antiochië]] (in die huidige [[Turkye]]) en [[Athene]].<ref>{{cite book |last=Strong |first=John |date=2007 |title=Relics of the Buddha |url=https://books.google.com/books?id=xqAB6PKyP98C&pg=PA136 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |pages=136–137 |isbn=978-81-208-3139-1}}</ref> == Die pilare van Ashoka == Die huldige embleem van Indië is 'n weergawe van die bokant van een van die pilare van koning Ashoka wat in [[Sarnath]] geleë is. Daarbenewens bevat die huldige [[vlag van Indië]] 'n onderdeel van dieselfde pilaar. Koning Ashoka het hierdie pilare op belangrike plekke in sy ryk laat bou. Daarop was verskeie inskripsies oor sy godsdienstige lewe, sy beleid as koning sowel as hervormings wat deur hom ingestel is. Die godsdienstige inskripsies het meestal praktiese Boeddhistiese leerstellings bevat, maar dit het ook leerstellings van ander godsdienste soos Djainisme en [[Brahmanisme]] bevat. In dié inskripsies het koning Ashoka sy volk herinner om godsdienstige verdraagsaamheid te beoefen. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == {{refbegin|3}} * {{citation|last=Singh|first=Upinder|title=A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century|date=2008|publisher=Pearson Longman|location=New Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|url=https://books.google.co.in/books?id=GW5Gx0HSXKUC|ref={{sfnref|Upinder Singh|2008}}}} * {{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Aśoka the Great|year=1995|publisher=B. R. Publishing|location=Delhi}} * {{cite book|last=Bhandarkar|first=D.R.|title=Aśoka|year=1969|publisher=Calcutta University Press|location=Calcutta|edition=4th}} * Bongard-Levin, G. M. ''Mauryan India'' (Stosius Inc/Advent Books Division May 1986) {{ISBN|0-86590-826-5}} * Chauhan, Gian Chand (2004). ''Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650.'' Munshiram Manoharlal, Delhi. {{ISBN|978-81-215-1028-8}} * {{cite book|last=[[Will Durant|Durant]]|first=Will|title=Our Oriental Heritage|year=1935|publisher=Simon and Schuster|location=New York}} * Falk, Harry. ''Aśokan Sites and Artefacts&nbsp;– A Source-book with Bibliography'' (Mainz : Philipp von Zabern, [2006]) {{ISBN|978-3-8053-3712-0}} * Gokhale, Balkrishna Govind (1996). ''Aśoka Maurya'' (Twayne Publishers) {{ISBN|978-0-8290-1735-9}} * Hultzsch, Eugene (1914). ''The Date of Aśoka,'' The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (Oct. 1914), pp.&nbsp;943–951. [http://www.jstor.org/stable/25189238 Article stable URL.] * Keay, John. ''India: A History'' (Grove Press; 1 Grove Pr edition 10 May 2001) {{ISBN|0-8021-3797-0}} * Li Rongxi, trans. (1993). The biographical scripture of King Aśoka / transl. from the Chinese of Saṃghapāla, Berkeley, CA: Numata Center for Buddhist Translation and Research, {{ISBN|0-9625618-4-3}}. * {{cite book|last=Mookerji|first=Radhakumud|title=Aśoka|year=1962|publisher=Motilal Banarsidas|location=Delhi|edition=3rd|url=https://archive.org/details/asokagaekwadlectradh}} * {{cite book|last1=Nikam|first1=N. A.|first2=Richard |last2=McKeon|title=The Edicts of Aśoka|year=1959|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago}} * Sastri, K. A. Nilakanta (1967). ''Age of the Nandas and Mauryas.'' Reprint: 1996, Motilal Banarsidass, Delhi. {{ISBN|978-81-208-0466-1}} * Seneviratna, Anuradha (ed.), Gombrich, Richard; Guruge, Ananda (1994). [https://web.archive.org/web/20120923053250/http://www.buddhanet.net/pdf_file/king_asoka.pdf King Aśoka and Buddhism: Historical and Literary studies], Kandy: Sri Lanka; Buddhist Publication Society, 1st edition, {{ISBN|9552400651}} * Singh, Upinder (2012). "Governing the State and the Self: Political Philosophy and Practice in the Edicts of Aśoka", South Asian Studies, 28:2 (University of Delhi: 2012), pp.&nbsp;131–145. [http://dx.doi.org/10.1080/02666030.2012.725581 Article stable URL.] * Swearer, Donald. ''Buddhism and Society in Southeast Asia'' (Chambersburg, Pennsylvania: Anima Books, 1981) {{ISBN|0-89012-023-4}} * Thapar, Romila. (1973). ''Aśoka and the decline of the Mauryas. 2nd Edition.'' Oxford University Press, Reprint, 1980. SBN 19-660379 6. * von Hinüber, Oskar. (2010). "Did Hellenistic Kings Send Letters to Aśoka?" Journal of the American Oriental Society, 130:2 (Freiburg: 2010), pp.&nbsp;261–266. * MacPhail, James Merry: "Aśoka", Calcutta: The Associative Press ; London: Oxford University Press 1918 [http://ia700300.us.archive.org/22/items/asokaheritage00macpiala/asokaheritage00macpiala.pdf PDF] (5.9 MB) * {{cite book|author=Lewis Rice|title=Inscriptions at Sravana Belgola : a chief seat of the Jains|date=1889|publisher=Mysore Govt. Central Press|url=https://archive.org/details/inscriptionsatsr00rice|location=[[Bangalore]]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Ashoka}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 304 v.C.]] [[Kategorie:Indiese monarge]] [[Kategorie:Sterftes in 232 v.C.]] nauh1rutkawg6fuqvezf0mhundp1eu8 2921582 2921575 2026-08-03T13:51:58Z BurgertB 2401 Asoka - spelling volgens WAT 2921582 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Asoka die Grote |kleur = #ccf |titel = Chakravartin<ref name="Fogelin2015">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=An Archaeological History of Indian Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=yPZzBgAAQBAJ&pg=PA81|date=1 April 2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-994823-9|pages=81–}}</ref><ref name="Kleiner2015">{{cite book|author=Fred Kleiner|title=Gardner’s Art through the Ages: A Global History|url=https://books.google.com/books?id=q4bCBAAAQBAJ&pg=PT474|date=1 January 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-305-54484-0|pages=474–}}</ref> |beeld = Indian relief from Amaravati, Guntur. Preserved in Guimet Museum.jpg |beeld_wydte = 232px |beeld_onderskrif = 'n Steen uit die 1ste eeu v.C., wat 'n chakravartin (wêreldheerser) uitbeeld. Waarskynlik is dit 'n uitbeelding van Asoka. |opskrif18 = Vader |18 = Bindusara |opskrif19 = Moeder |19 = Subhadrangī }} '''Asoka die Grote''' was 'n groot heerser van die [[Mauryaryk]] wat van 268 tot 231 v.C. regeer het.<ref>Thapur (1973), p. 51.</ref> Sy naam beteken "Hy wat deur die gode geliefd is en wat vriendelik met almal is". Asoka word dikwels een van [[Indië]] se grootste heersers genoem. Ná baie militêre oorwinnings het hy oor 'n paar van die grootste dele van die hedendaagse Indië regeer. Hy het 'n oorlog teen die koninkryk Kalinga geveg, waarin meer as 200000 mense dood is.<ref name="Jerry Bentley 1993">Jerry Bentley, ''Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times'' (New York: Oxford University Press, 1993), 44.</ref> [[Beeld:Mauryan Empire 260 BCE.png|thumb|Die Mauryaryk.]] Omdat Asoka deur sy wrede oorwinning geskud was, het hy besluit om 'n Boeddhis te word en met vrede sy ryk te regeer. Om dit te doen het hy 'n paar hospitale vir diere en mense geskep. Hy het ook rusgebiede vir moeë reisigers langs paaie geskep en daarna putte in talle dorpe gegrawe; dit is moontlik om 'n lewensbeskrywing oor Asoka die Grote te skryf omdat daar verskeie inskripsies op rotse en pilare is wat sy lewensloop op 'n akkurate vlak beskryf. == Familie en vroeë lewe == Asoka was die seun van die vorige Mauryaheerser, Bindusara, en sy koningin, Subhadrangī (ook bekend as "Dharma" of "Dhamma").<ref>Basham, A. L. (1981),''History And Doctrines of the Ajivikas A Vanished Indian Religion'', New Delhi: Motilal Banarsidass</ref> Asoka het 'n paar ouer broers en susters sowel as een jonger broer, Vitasoka, gehad. As gevolg van sy voorbeeldige intellek en strydvaardigheid is dikwels gesê dat hy die gunstelingkleinseun van sy oupa [[Chandragupta Maurya]] was wat sy land teen die strooptogte van [[Alexander die Grote]] beskerm het. Volgens die legende het Chandragupta sy swaard weggegooi nadat hy die [[Mauryaryk]] vir die [[Djainisme|Djainistiese]] monnikelewe verlaat het. Later het Asoka die swaard gevind en dit by hom gehou. == Asoka en Boeddhisme == Koning Asoka is in die meeste [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] bewegings (maar veral in die [[Theravada]]) as 'n bevorderaar en beskermer van Boeddhisme beskou. Hy is ook voorgehou as 'n voorbeeld van 'n ideale, vredesgesinde en regverdige koning, wat die beste vir sy nasie wou hê.<ref>{{cite book |last=Buckley |first=Edmund |orig-year=First published 1897 |title=Universal Religion |url=https://books.google.com/books?id=4Xs4Yb0FBaQC&pg=PA272 |location=Chicago |publisher=The University Association |pages=272– |isbn=978-1-4400-8300-6}}</ref> [[Lêer:Ashok Sthamba.jpg|duimnael|links|180px|Die Asokapilaar by [[Lumbini]], [[Nepal]], die [[Boeddha]] se geboorteplek.]] In 250 v.C. het die derde Boeddhistiese raadsvergadering onder beskerming van koning Asoka plaasgevind. Ná die raadsvergadering het hy groepe monnike na verskillende dele in die bekende wêreld gestuur, waaronder die Griekse staat Baktrië, Ladakh, [[Nepal]], [[Myanmar]], [[Thailand]] en [[Sri Lanka]], en moontlik ook na [[Alexandrië]] (in die huidige [[Egipte]]), [[Antiochië]] (in die huidige [[Turkye]]) en [[Athene]].<ref>{{cite book |last=Strong |first=John |date=2007 |title=Relics of the Buddha |url=https://books.google.com/books?id=xqAB6PKyP98C&pg=PA136 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |pages=136–137 |isbn=978-81-208-3139-1}}</ref> == Die pilare van Asoka == Die huldige embleem van Indië is 'n weergawe van die bokant van een van die pilare van koning Asoka wat in [[Sarnath]] geleë is. Daarbenewens bevat die huldige [[vlag van Indië]] 'n onderdeel van dieselfde pilaar. Koning Asoka het hierdie pilare op belangrike plekke in sy ryk laat bou. Daarop was verskeie inskripsies oor sy godsdienstige lewe, sy beleid as koning sowel as hervormings wat deur hom ingestel is. Die godsdienstige inskripsies het meestal praktiese Boeddhistiese leerstellings bevat, maar dit het ook leerstellings van ander godsdienste soos Djainisme en [[Brahmanisme]] bevat. In dié inskripsies het koning Asoka sy volk herinner om godsdienstige verdraagsaamheid te beoefen. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == {{refbegin|3}} * {{citation|last=Singh|first=Upinder|title=A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century|date=2008|publisher=Pearson Longman|location=New Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|url=https://books.google.co.in/books?id=GW5Gx0HSXKUC|ref={{sfnref|Upinder Singh|2008}}}} * {{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Aśoka the Great|year=1995|publisher=B. R. Publishing|location=Delhi}} * {{cite book|last=Bhandarkar|first=D.R.|title=Aśoka|year=1969|publisher=Calcutta University Press|location=Calcutta|edition=4th}} * Bongard-Levin, G. M. ''Mauryan India'' (Stosius Inc/Advent Books Division May 1986) {{ISBN|0-86590-826-5}} * Chauhan, Gian Chand (2004). ''Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650.'' Munshiram Manoharlal, Delhi. {{ISBN|978-81-215-1028-8}} * {{cite book|last=[[Will Durant|Durant]]|first=Will|title=Our Oriental Heritage|year=1935|publisher=Simon and Schuster|location=New York}} * Falk, Harry. ''Aśokan Sites and Artefacts&nbsp;– A Source-book with Bibliography'' (Mainz : Philipp von Zabern, [2006]) {{ISBN|978-3-8053-3712-0}} * Gokhale, Balkrishna Govind (1996). ''Aśoka Maurya'' (Twayne Publishers) {{ISBN|978-0-8290-1735-9}} * Hultzsch, Eugene (1914). ''The Date of Aśoka,'' The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (Oct. 1914), pp.&nbsp;943–951. [http://www.jstor.org/stable/25189238 Article stable URL.] * Keay, John. ''India: A History'' (Grove Press; 1 Grove Pr edition 10 May 2001) {{ISBN|0-8021-3797-0}} * Li Rongxi, trans. (1993). The biographical scripture of King Aśoka / transl. from the Chinese of Saṃghapāla, Berkeley, CA: Numata Center for Buddhist Translation and Research, {{ISBN|0-9625618-4-3}}. * {{cite book|last=Mookerji|first=Radhakumud|title=Aśoka|year=1962|publisher=Motilal Banarsidas|location=Delhi|edition=3rd|url=https://archive.org/details/asokagaekwadlectradh}} * {{cite book|last1=Nikam|first1=N. A.|first2=Richard |last2=McKeon|title=The Edicts of Aśoka|year=1959|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago}} * Sastri, K. A. Nilakanta (1967). ''Age of the Nandas and Mauryas.'' Reprint: 1996, Motilal Banarsidass, Delhi. {{ISBN|978-81-208-0466-1}} * Seneviratna, Anuradha (ed.), Gombrich, Richard; Guruge, Ananda (1994). [https://web.archive.org/web/20120923053250/http://www.buddhanet.net/pdf_file/king_asoka.pdf King Aśoka and Buddhism: Historical and Literary studies], Kandy: Sri Lanka; Buddhist Publication Society, 1st edition, {{ISBN|9552400651}} * Singh, Upinder (2012). "Governing the State and the Self: Political Philosophy and Practice in the Edicts of Aśoka", South Asian Studies, 28:2 (University of Delhi: 2012), pp.&nbsp;131–145. [http://dx.doi.org/10.1080/02666030.2012.725581 Article stable URL.] * Swearer, Donald. ''Buddhism and Society in Southeast Asia'' (Chambersburg, Pennsylvania: Anima Books, 1981) {{ISBN|0-89012-023-4}} * Thapar, Romila. (1973). ''Aśoka and the decline of the Mauryas. 2nd Edition.'' Oxford University Press, Reprint, 1980. SBN 19-660379 6. * von Hinüber, Oskar. (2010). "Did Hellenistic Kings Send Letters to Aśoka?" Journal of the American Oriental Society, 130:2 (Freiburg: 2010), pp.&nbsp;261–266. * MacPhail, James Merry: "Aśoka", Calcutta: The Associative Press ; London: Oxford University Press 1918 [http://ia700300.us.archive.org/22/items/asokaheritage00macpiala/asokaheritage00macpiala.pdf PDF] (5.9 MB) * {{cite book|author=Lewis Rice|title=Inscriptions at Sravana Belgola : a chief seat of the Jains|date=1889|publisher=Mysore Govt. Central Press|url=https://archive.org/details/inscriptionsatsr00rice|location=[[Bangalore]]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Ashoka}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 304 v.C.]] [[Kategorie:Indiese monarge]] [[Kategorie:Sterftes in 232 v.C.]] edjebx50i5p04ewbwzeft7gje9xhsgc 2921583 2921582 2026-08-03T13:54:30Z BurgertB 2401 2921583 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Asoka die Grote |kleur = #ccf |titel = Chakravartin<ref name="Fogelin2015">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=An Archaeological History of Indian Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=yPZzBgAAQBAJ&pg=PA81|date=1 April 2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-994823-9|pages=81–}}</ref><ref name="Kleiner2015">{{cite book|author=Fred Kleiner|title=Gardner’s Art through the Ages: A Global History|url=https://books.google.com/books?id=q4bCBAAAQBAJ&pg=PT474|date=1 January 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-305-54484-0|pages=474–}}</ref> |beeld = Indian relief from Amaravati, Guntur. Preserved in Guimet Museum.jpg |beeld_wydte = 232px |beeld_onderskrif = 'n Steen uit die 1ste eeu v.C., wat 'n chakravartin (wêreldheerser) uitbeeld. Waarskynlik is dit 'n uitbeelding van Asoka. |opskrif18 = Vader |18 = Bindusara |opskrif19 = Moeder |19 = Subhadrangī }} '''Asoka die Grote''' was 'n groot heerser van die [[Mauryaryk]] wat van 268 tot 231 v.C. regeer het.<ref>Thapur (1973), p. 51.</ref> Sy naam beteken "Hy wat deur die gode geliefd is en wat vriendelik met almal is". Asoka word dikwels een van [[Indië]] se grootste heersers genoem. Ná baie militêre oorwinnings het hy oor 'n paar van die grootste dele van die hedendaagse Indië regeer. Hy het 'n oorlog teen die koninkryk Kalinga geveg, waarin meer as 200&nbsp;000 mense dood is.<ref name="Jerry Bentley 1993">Jerry Bentley, ''Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times'' (New York: Oxford University Press, 1993), 44.</ref> [[Beeld:Mauryan Empire 260 BCE.png|thumb|Die Mauryaryk.]] Omdat Asoka deur sy wrede oorwinning geskud was, het hy besluit om 'n Boeddhis te word en met vrede sy ryk te regeer. Om dit te doen het hy 'n paar hospitale vir diere en mense geskep. Hy het ook rusgebiede vir moeë reisigers langs paaie geskep en daarna putte in talle dorpe gegrawe; dit is moontlik om 'n lewensbeskrywing oor Asoka die Grote te skryf omdat daar verskeie inskripsies op rotse en pilare is wat sy lewensloop op 'n akkurate vlak beskryf. == Familie en vroeë lewe == Asoka was die seun van die vorige Mauryaheerser, Bindusara, en sy koningin, Subhadrangī (ook bekend as "Dharma" of "Dhamma").<ref>Basham, A. L. (1981),''History And Doctrines of the Ajivikas A Vanished Indian Religion'', New Delhi: Motilal Banarsidass</ref> Asoka het 'n paar ouer broers en susters sowel as een jonger broer, Vitasoka, gehad. As gevolg van sy voorbeeldige intellek en strydvaardigheid is dikwels gesê dat hy die gunstelingkleinseun van sy oupa [[Chandragupta Maurya]] was wat sy land teen die strooptogte van [[Alexander die Grote]] beskerm het. Volgens die legende het Chandragupta sy swaard weggegooi nadat hy die [[Mauryaryk]] vir die [[Djainisme|Djainistiese]] monnikelewe verlaat het. Later het Asoka die swaard gevind en dit by hom gehou. == Asoka en Boeddhisme == Koning Asoka is in die meeste [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] bewegings (maar veral in die [[Theravada]]) as 'n bevorderaar en beskermer van Boeddhisme beskou. Hy is ook voorgehou as 'n voorbeeld van 'n ideale, vredesgesinde en regverdige koning, wat die beste vir sy nasie wou hê.<ref>{{cite book |last=Buckley |first=Edmund |orig-year=First published 1897 |title=Universal Religion |url=https://books.google.com/books?id=4Xs4Yb0FBaQC&pg=PA272 |location=Chicago |publisher=The University Association |pages=272– |isbn=978-1-4400-8300-6}}</ref> [[Lêer:Ashok Sthamba.jpg|duimnael|links|180px|Die Asokapilaar by [[Lumbini]], [[Nepal]], die [[Boeddha]] se geboorteplek.]] In 250 v.C. het die derde Boeddhistiese raadsvergadering onder beskerming van koning Asoka plaasgevind. Ná die raadsvergadering het hy groepe monnike na verskillende dele in die bekende wêreld gestuur, waaronder die Griekse staat Baktrië, Ladakh, [[Nepal]], [[Myanmar]], [[Thailand]] en [[Sri Lanka]], en moontlik ook na [[Alexandrië]] (in die huidige [[Egipte]]), [[Antiochië]] (in die huidige [[Turkye]]) en [[Athene]].<ref>{{cite book |last=Strong |first=John |date=2007 |title=Relics of the Buddha |url=https://books.google.com/books?id=xqAB6PKyP98C&pg=PA136 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |pages=136–137 |isbn=978-81-208-3139-1}}</ref> == Die pilare van Asoka == Die huldige embleem van Indië is 'n weergawe van die bokant van een van die pilare van koning Asoka wat in [[Sarnath]] geleë is. Daarbenewens bevat die huldige [[vlag van Indië]] 'n onderdeel van dieselfde pilaar. Koning Asoka het hierdie pilare op belangrike plekke in sy ryk laat bou. Daarop was verskeie inskripsies oor sy godsdienstige lewe, sy beleid as koning sowel as hervormings wat deur hom ingestel is. Die godsdienstige inskripsies het meestal praktiese Boeddhistiese leerstellings bevat, maar dit het ook leerstellings van ander godsdienste soos Djainisme en [[Brahmanisme]] bevat. In dié inskripsies het koning Asoka sy volk herinner om godsdienstige verdraagsaamheid te beoefen. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == {{refbegin|3}} * {{citation|last=Singh|first=Upinder|title=A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century|date=2008|publisher=Pearson Longman|location=New Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|url=https://books.google.co.in/books?id=GW5Gx0HSXKUC|ref={{sfnref|Upinder Singh|2008}}}} * {{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Aśoka the Great|year=1995|publisher=B. R. Publishing|location=Delhi}} * {{cite book|last=Bhandarkar|first=D.R.|title=Aśoka|year=1969|publisher=Calcutta University Press|location=Calcutta|edition=4th}} * Bongard-Levin, G. M. ''Mauryan India'' (Stosius Inc/Advent Books Division May 1986) {{ISBN|0-86590-826-5}} * Chauhan, Gian Chand (2004). ''Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650.'' Munshiram Manoharlal, Delhi. {{ISBN|978-81-215-1028-8}} * {{cite book|last=[[Will Durant|Durant]]|first=Will|title=Our Oriental Heritage|year=1935|publisher=Simon and Schuster|location=New York}} * Falk, Harry. ''Aśokan Sites and Artefacts&nbsp;– A Source-book with Bibliography'' (Mainz : Philipp von Zabern, [2006]) {{ISBN|978-3-8053-3712-0}} * Gokhale, Balkrishna Govind (1996). ''Aśoka Maurya'' (Twayne Publishers) {{ISBN|978-0-8290-1735-9}} * Hultzsch, Eugene (1914). ''The Date of Aśoka,'' The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (Oct. 1914), pp.&nbsp;943–951. [http://www.jstor.org/stable/25189238 Article stable URL.] * Keay, John. ''India: A History'' (Grove Press; 1 Grove Pr edition 10 May 2001) {{ISBN|0-8021-3797-0}} * Li Rongxi, trans. (1993). The biographical scripture of King Aśoka / transl. from the Chinese of Saṃghapāla, Berkeley, CA: Numata Center for Buddhist Translation and Research, {{ISBN|0-9625618-4-3}}. * {{cite book|last=Mookerji|first=Radhakumud|title=Aśoka|year=1962|publisher=Motilal Banarsidas|location=Delhi|edition=3rd|url=https://archive.org/details/asokagaekwadlectradh}} * {{cite book|last1=Nikam|first1=N. A.|first2=Richard |last2=McKeon|title=The Edicts of Aśoka|year=1959|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago}} * Sastri, K. A. Nilakanta (1967). ''Age of the Nandas and Mauryas.'' Reprint: 1996, Motilal Banarsidass, Delhi. {{ISBN|978-81-208-0466-1}} * Seneviratna, Anuradha (ed.), Gombrich, Richard; Guruge, Ananda (1994). [https://web.archive.org/web/20120923053250/http://www.buddhanet.net/pdf_file/king_asoka.pdf King Aśoka and Buddhism: Historical and Literary studies], Kandy: Sri Lanka; Buddhist Publication Society, 1st edition, {{ISBN|9552400651}} * Singh, Upinder (2012). "Governing the State and the Self: Political Philosophy and Practice in the Edicts of Aśoka", South Asian Studies, 28:2 (University of Delhi: 2012), pp.&nbsp;131–145. [http://dx.doi.org/10.1080/02666030.2012.725581 Article stable URL.] * Swearer, Donald. ''Buddhism and Society in Southeast Asia'' (Chambersburg, Pennsylvania: Anima Books, 1981) {{ISBN|0-89012-023-4}} * Thapar, Romila. (1973). ''Aśoka and the decline of the Mauryas. 2nd Edition.'' Oxford University Press, Reprint, 1980. SBN 19-660379 6. * von Hinüber, Oskar. (2010). "Did Hellenistic Kings Send Letters to Aśoka?" Journal of the American Oriental Society, 130:2 (Freiburg: 2010), pp.&nbsp;261–266. * MacPhail, James Merry: "Aśoka", Calcutta: The Associative Press ; London: Oxford University Press 1918 [http://ia700300.us.archive.org/22/items/asokaheritage00macpiala/asokaheritage00macpiala.pdf PDF] (5.9 MB) * {{cite book|author=Lewis Rice|title=Inscriptions at Sravana Belgola : a chief seat of the Jains|date=1889|publisher=Mysore Govt. Central Press|url=https://archive.org/details/inscriptionsatsr00rice|location=[[Bangalore]]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Ashoka}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 304 v.C.]] [[Kategorie:Indiese monarge]] [[Kategorie:Sterftes in 232 v.C.]] p3ge4mwne1ew9qcf928k4un6rathaw8 6 108098 2921570 1427171 2026-08-03T13:42:58Z JMK 649 ~kat 2921570 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. Paul Nel jr., onder meer leraar van die [[NG gemeente Hendrina]] |bron=Sinode-Album van Transvaal |datum=1957 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 6h9pwio3i5k20wh26xhoc10pu92abcm 6 108133 2921571 1427756 2026-08-03T13:43:41Z JMK 649 ~kat 2921571 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. S.J. du Toit, onder meer leraar van die [[NG gemeente Rosendal]] |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 1h6sx8kmpawiw9h8tjb79afxzvv9k2f 6 108137 2921574 1427773 2026-08-03T13:47:48Z JMK 649 ~kat 2921574 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. H.S. Theron toe hy leraar was van die [[NG gemeente Rosendal]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] l6l6cmb0d4hqbmjlpcrquycz7f6xdes 2921592 2921574 2026-08-03T14:07:16Z JMK 649 -kat 2921592 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. H.S. Theron toe hy leraar was van die [[NG gemeente Rosendal]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] sv76ke0w701qsa1ouwkj9orwovnzzun 6 108174 2921567 1428151 2026-08-03T13:39:17Z JMK 649 ~kat 2921567 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.S. Loots toe hy predikant was van die [[NG gemeente Uniondale]] |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 33imuee7mef376fymc0z0hcff3xw7rr 6 108176 2921580 2260577 2026-08-03T13:50:26Z JMK 649 ~kat 2921580 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. D.C. van Dyk toe hy leraar was van die [[NG gemeente Herold]] |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] brnoqsvl64dufp2b475wu2ee0z9p8g1 6 108178 2921559 1428172 2026-08-03T13:31:54Z JMK 649 ~kat 2921559 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. S.W. van Wyk, eerste leraar van die [[NG gemeente Herold]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] kydmxpx57w2t0fdlvmtez82uvy7hu17 6 108339 2921729 1429553 2026-08-03T20:33:45Z JMK 649 +kat 2921729 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Staatsmodelschool]] in Pretoria |bron=Facebook |datum=Voor 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Skole in Gauteng]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Geskiedenis van Pretoria]] a1g8150u90tu3xtl96b6x4rwbbtanuf 6 109049 2921579 1436716 2026-08-03T13:49:03Z JMK 649 ~kat 2921579 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. H.J. Brandt, leraar van die [[NG gemeente Ontdekkers-Noord]], 1964–1969 |bron=Foto van 'n foto in die konsistorie |datum=1965/2016 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Foto van die foto: Rudi van Wyk |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 3l175jd6n4j6hp8tjrwonnrv2gjlq3i 6 109418 2921566 1440690 2026-08-03T13:38:29Z JMK 649 ~kat 2921566 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. F.P. Papenfus |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] gk1hjufap4dafiunskx8f6d8tuw3850 6 109422 2921588 1440698 2026-08-03T14:03:23Z JMK 649 ~kat 2921588 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. G.J.U. Rothman |bron=''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' |datum=1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] gu0ljx3w0n5rosp1fqy882v9g43wl0s 0 109494 2921798 2872483 2026-08-04T07:24:34Z Aliwal2012 39067 2921798 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} '''Louis B Rautenbach''' (8 Maart 1962 – ) is 'n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en storieverteller wat vier nie-fiksie boeke gepubliseer het. Hy beplan toekomstige publikasies, onder andere, opvolgboeke, kleinverhaal-bundels en selfs 'n draaiboek. Hy het 'n voorliefde vir geskiedenis, en veral verhale van die [[Bybel]]. Rautenbach se stories is lewensinspirerend en laat 'n mens nadink oor die geestelike lewe en die verganklikheid van die mens. Sy doel as skrywer is om die leser, onder andere, te laat nadink oor die lewe. == Publikasies == === ''My Vriend, My Broer'' === Hierdie boek vertel die verhaal van 'n besonderse toegeneentheid tussen twee vriende, die een 'n tienerseun en die ander alreeds 'n ervare soldaat, wat uitgedaag met die eise van die lewe wat bemoeilik word deur mense uit die verskillende wêrelde en raamwerke waaruit hulle kom. Die leser behoort egter te sien dat beide Jònatan en Dawid hul diepe afhanklikheid en liefde openlik vir [[God]] en vir mekaar bely. Albei leef hul geloofsvertroue in die Here uit, en skroom nie om Sy leiding en beskerming af te bid nie. Elke leser kan met vrymoedigheid vrye teuels gee daaraan om hierdie realistiese beskrywing te interpreteer, en selfs die feite daarvan na te slaan. === ''Spieël Splinters'' === Die verhaal handel oor die ongekompliseerde lewe van kindwees in 'n beskermde omgewing, waar jong lewens meteens deur 'n rits negatiewe gebeure na onbeskermde en ongenaakbaarheid van die grootmenswêreld geruk word. Die vele aanslae van die lewe word met wisselende emosionele uitdagings aangespreek. Die boek is belaai met intriges: vreugdes, teleurstellings en uitdagings wat uiteindelik lei tot by 'n kruispad van keuses. 'n Kruispad in die lewe waar emosionele oorwinning 'n seker realiteit word. En oorwinning bring. Hierdie unieke oorgangsboek is ideaal vir tiener- sowel as volwasse lesers. {{ISBN|978-1-928210-51-1}} === ''Oorsprong Van Smarte'' === 'Oorsprong van Smarte' is 'n roman gebaseer op [[Ou Testament]]iese Bybelverhale en neem die leser op 'n interessante reis deur die bekende Bybelverhale, vanaf Genesis tot Konings. Die skrywer delf dieper in emosionele belewenis van bekende Bybelse figure en gee die leser 'n nuwe perspektief op die menslikheid van hierdie karakters en ook die verreikende nagevolge van hul dade. Soos die verhaal vorder, sal die leser toenemend bewus word van God se opregte belangstelling in die skepping en liefde vir mens. God beskerm deurlopend. Hy rig en lei die mens om hom teen selfvernietiging te beskerm. Daar is niks groter as God se genade... {{ISBN|978-1-928210-50-4}} === ''Soveel Jare'' === Die boek handel hoofsaaklik oor 'n man wat as baba van sy ouers weggeneem en vir aanneming afgegee word. Sonder dat sy eie familie weet waar hy hom bevind, en onbewus van sy herkoms vanuit 'n groot familie waarna hy as enigste kind soveel keer gesmag het, leef hy 'n unieke en interessante lewe totdat hy onverwags met die waarheid gekonfronteer word. Ons reis vir ongeveer sestig jaar oor hierdie lewenspad wat soms ongelyk en klipperig voorkom. Die leser sal sien watter leemte in die lewe kan ontstaan terwyl geliefdes onder die valse indruk verkeer dat hulle die beste om jou ontwil doen. {{ISBN|978-1-928202-93-6}} == Eksterne skakels == * [http://www.louisbrautenbach.com/ Amptelike webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630004340/http://www.louisbrautenbach.com/ |date=30 Junie 2016 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rautenbach, Louis}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 3mfuntnlxendizwh1tbjb0gvxp1h37g 0 109839 2921746 2729081 2026-08-03T21:55:52Z ~2026-42874-44 212128 Die digter Henk Rall is al in 2022 oorlede. 2921746 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henk Rall.jpg|duimnael|regs|240px|Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was.]] '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[2022]]) was 'n Afrikaanse [[skrywer]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf in 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy matrikuleer, en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.]]-graad en in 1964 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die Geneeskunde en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf in 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] 5h6gibwb7podgt9sq4xqjwih602n0qn 2921761 2921746 2026-08-03T23:47:05Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2921761 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henk Rall.jpg|duimnael|regs|240px|Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was.]] '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n Afrikaanse [[skrywer]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf in 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy matrikuleer, en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.]]-graad en in 1964 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die Geneeskunde en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf in 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] oz8vkm9jdm6t65r6iyel46ti96z8xsw 2921765 2921761 2026-08-03T23:57:29Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2921765 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henk Rall.jpg|duimnael|regs|240px|Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was.]] '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n Afrikaanse [[skrywer]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy matrikuleer, en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.]]-graad en in 1964 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die Geneeskunde en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] 4ko8ktk0y57bvselvvir1a5zxjb5962 2921768 2921765 2026-08-04T00:01:19Z HermanvanAswegen988 200973 2921768 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henk Rall.jpg|duimnael|regs|240px|Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was.]] '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n Afrikaanse [[skrywer]] en [[digter]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy matrikuleer, en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.]]-graad en in 1964 die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die Geneeskunde en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] esuaf4yzvcux4kcvz1ynd3u3gksfq1h 2921790 2921768 2026-08-04T06:48:19Z Aliwal2012 39067 +blou skakels 2921790 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henk Rall.jpg|duimnael|regs|240px|Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was.]] '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Hy ontvang sy skoolopleiding in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy [[matrikuleer]], en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.-graad]] en in 1964 die B.A. Honneursgraad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die [[geneeskunde]] en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] fpyz25riws2287fly8gtinvru7t3f4a 2921802 2921790 2026-08-04T07:44:48Z Oesjaar 7467 Inligtingskas ingevoeg in artikel. 2921802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Henk Rall | bynaam = | beeld = Henk Rall.jpg | beeldbeskrywing = Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was. | onderskrif = | geboortenaam = Hendrik Johannes Samuel Rall | geboortedatum = {{Geboortedatum|1938|06|16}} | geboorteplek = | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2022|12|20|1938|06|16|df=yes}} | sterfteplek = | ouers = | titel = Professor | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer & Digter | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Hy ontvang sy skoolopleiding in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy [[matrikuleer]], en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.-graad]] en in 1964 die B.A. Honneursgraad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die [[geneeskunde]] en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] s0yk95qj8texz2kbo57md9lt42xrj43 2921804 2921802 2026-08-04T07:45:34Z Oesjaar 7467 o nee! 2921804 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Henk Rall | bynaam = | beeld = Henk Rall.jpg | beeldbeskrywing = Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was. | onderskrif = | geboortenaam = Hendrik Johannes Samuel Rall | geboortedatum = {{Geboortedatum|1938|06|16}} | geboorteplek = | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2022|12|20|1938|06|16|df=yes}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer & Digter | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Hy ontvang sy skoolopleiding in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy [[matrikuleer]], en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.-graad]] en in 1964 die B.A. Honneursgraad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die [[geneeskunde]] en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] hhqq54srb6d45pallgxuelg52wghhr8 2921861 2921804 2026-08-04T11:47:11Z ~2026-42951-17 212175 2921861 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Henk Rall | bynaam = | beeld = Henk Rall.jpg | beeldbeskrywing = Henk Rall toe hy in 1968 ’n vyfdejaar- mediese student aan Tukkies was. | onderskrif = | geboortenaam = Hendrik Johannes Samuel Rall | geboortedatum = {{Geboortedatum|1938|06|16}} | geboorteplek = | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2022|12|20|1938|06|16|df=yes}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer & Digter | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hendrik Johannes Samuel Rall''' ([[16 Junie]] [[1938]] - [[20 Desember]] [[2022]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]].<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]] (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980</ref> Hy is op 16 Junie 1938 op [[Parys]] in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rallh.html</ref> as die oudste van 'n gesin van vier seuns.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022.<ref>{{cite web|first=Erika |last=Terblanche |work=[[Litnet]] |title=Henk Rall (1938–2022) |url=https://www.litnet.co.za/henk-rall-1938/ |date=21 Augustus 2025 |access-date=3 Augustus 2026}}</ref><ref>{{cite web|first= |last= |work=Versindaba |title=Huldiging: Henk Rall (16 Junie 1938 – 20 Desember 2022) |url=https://versindaba.co.za/2023/01/09/huldiging-henk-rall-16-junie-1938-20-desember-2022/ |date=9 Januarie 2023 |access-date=4 Augustus 2026}}</ref> == Lewe en werk == Hy ontvang sy skoolopleiding in sy tuisdorp en op [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]], waar hy [[matrikuleer]], en hy studeer dan verder in die letterkunde aan die [[Noordwes-Universiteit|Universiteite van Potchefstroom]], Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika en [[Pretoria]] en behaal die [[Baccalaureus artium|B.A.-graad]] en in 1964 die B.A. Honneursgraad in Afrikaans-Nederlands. Hy verander hierna sy studierigting na die [[geneeskunde]] en behaal die MB.ChB.-graad aan die [[Universiteit van Pretoria]]<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rall,_Henk_(Hendrik_Johannes_Samuel){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in 1969. Hy voltooi ook die ECFMG-eksamens voordat hy in 1969 na [[Amerika]] vertrek. Hier is hy eers verbonde aan 'n hospitaal in [[New York]] en vanaf 1973 tot 1975 as mediese navorser by die Upjohn Company. By sy terugkeer behaal hy in 1978 sy Ph.D. Med.-graad in Geneeskunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] met 'n studie op die gebied van fertiliteitsbeheer getitel “''A comparison of the potential luteolytic effects of four prostaglandin analogues in the chacma baboon Papio ursinus''”. Hy vestig hom in Bellville, waar hy 'n mediese praktyk as ginekoloog het en verbonde is aan die Departement van Obstetrie en Ginekologie aan Tygerberg Hospitaal. In 1979 word hy aangestel as mediese direkteur<ref>Anoniem “New director” “S.A. Medical Post” 10 Junie 1979</ref> en hoof van die navorsingsafdeling van Scherag en verhuis na Johannesburg.<ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Verskeie artikels oor reproduktiewe fisiologie deur hom verskyn in buitelandse mediese tydskrifte. Hy het al in feitlik alle wêrelddele gereis en is 'n entoesiastiese jagter. As lid van 'n internasionale jagorganisasie bring hy oor die jare 'n besonderse versameling jagtrofeë en [[Africana]]-boeke oor die [[Afrika]] vasteland se jagterontdekkers byeen. Sy internasionale reputasie word geboekstaaf deur die feit dat hy opgeneem word in die “''International Who’s Who of Intellectuals''”. Hy was getroud en het 'n seun en 'n dogter gehad.<ref>Rall, Henk Lewenskets [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein</ref> Hy sterf op 20 Desember 2022. == Skryfwerk == === Radiodramas === Aanvanklik skryf hy vir die radio en verskeie van sy hoorspele word uitgesaai, soos “'''''Sy vrede'''''” in 1961 (gegrond op die inval van 'n groep Kongolese in die koffieplantasies van Noord-Angola), “'''''Die poskoets'''''” in 1962, “'''''Soektog in die Kalahari'''''” in 1963 en “'''''Die grot van Combaai'''''” in 1966. === Poësie === Van sy verse word sedert 1963 in ''Standpunte'', ''Kol'', ''Trek'' en ''De Arte'' gepubliseer, waarna die bundel “''''' 'n Son breek'''''” volg, waarin kort verse oor verskeie temas gebundel is, insluitende die buiteland, Suid-Afrika en sy natuur en sosiale satire. Hierin vertoon die digter nog 'n gehegtheid aan “digterlike” of vernaamdoenerige taal, met heelwat woorde uit die natuurwetenskap wat gebruik word vir beelding. Enkele kwatryne maak 'n gunstige indruk en daar is ook 'n aantal mooi natuurbeelde in die bundel. “''Herfswind''” is 'n treffende uitbeelding van die verdoemende effek wat die herfs op die lente se voortbrengsels het, terwyl “''Dood in die ys''” eweneens die dood as tema het, hierdie keer dié van die skipper en sy boot wat teen 'n ysberg bots. “'''''Wit-ryp'''''”<ref name="ReferenceA">Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> word in ses afdelings verdeel. “''Oor ys''” bevat verse oor die ys en wit van 'n winterlandskap, terwyl “''Nuwe wêreld''” intellektuele verse is wat hoofsaaklik voorkeur gee aan 'n aardse lewe en bestaan bo 'n bo-aardse of hiernamaalse lewe. Dan is daar agt “''Haiku’s''”, aktuele gedigte oor “''Afrika''” wat beredenerend en beskrywend van aard is, terwyl “''Spel''” 'n aantal kort gedigte oor onverwante onderwerpe bevat. Die bundel sluit af met die enkele gedig in “''Manifes''”, waarin die belangrikheid daarvan om in die oomblik te leef beklemtoon word. “'''''Reise'''''” begin met 'n afdeling met dieselfde naam, waarin die reisgedigte bekoorlik is met volop vreugde en son en die bestemming met afwagting en ekstase benader en ervaar word. Die antieke wêreld word ook 'n bestemming, waar dit 'n terugkeer word na 'n meer primitiewe toestand. Die tweede afdeling (“''Tweespel''”) bevat liefdesgedigte, waarin veral die religieuse en die erotiese verken word. Die slotafdeling bevat meer intellektuele poësie, met besinning oor aktuele onderwerpe, insluitende die Kommunisme. In “'''''Donker van mere'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 23 Oktober 1976</ref> is die kern van die verse in die eerste afdeling (“''Stilte van mere''”) weer die ervaring van reis, geografies oor afstande, deur die tyd en innerlik, wat dan ook 'n groot aantal liefdesverse insluit. Die tweede afdeling van die bundel (“''Wapens oor volke''”) verken die politieke aspekte van die geografiese gebiede waarin die digter reis.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref> Die derde afdeling (“''Bulle, winde, mense''”) bevat hoofsaaklik bespiegelende verse en beskrywingsverse.<ref>Snyman, Henning “Beeld” 27 September 1976</ref> “''Die toegegroeide tuine van my jeug''” bevat 'n mooi teenstelling tussen die Bybelse en die eie “sondeval” asook die “toegegroeide paradys” van die spreker se jeug vergelyk met die [[Tuin van Eden]]. “''Molekulêre biologie''” gee 'n interessante verbinding van suiwer intellek met die ekstase en emosie van 'n mediese deurbraak. Die vierde afdeling is “''En weer te reis''”, wat weer reisverse bevat. “'''''Proefskrif'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 20 Maart 1983</ref> is, soos die titel aandui, 'n fokus op die wetenskap en wetenskaplike en die verhouding wat die digter en mens deur die taal daarmee het.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983</ref> Die versreise neem die digter deur verskillende wêrelddele, deur die letterkunde en die kuns en eindelik ook deur die hart van die mens. Die spreker probeer sy ervarings wetenskaplik verwerk, maar vind dat die proses van skepping die proef ondermyn.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die patroonmatigheid van die lewe word ondersoek deur in drie afdelings te kyk na “''Materiaal en metodes''”, waar telkens terug gegryp word na die verlede en die geskiedenis; die “''Resultate''” waarbinne self-ironisering duidelik blyk; en laastens die “''Gevolgtrekking''”, wat telkens van teleurstelling getuig. “''Proefskrif''”<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> word in 1983 met die Perskorprys<ref>Anoniem “Perskorprys vir Letterkunde aan Henk Rall vir sy bundel, Proefskrif” “Tempo” 20 Junie 1983</ref> bekroon. Na 'n lang stilswye verskyn “'''''Geskrifte van 'n vermiste digter'''''”<ref>Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/02/henk-rall-geskrifte-van-n-vermiste.html</ref> in 2008, wat verse  bevat oor terugkeer, na die land en na die poësie. Die openingsafdeling “''Onthou''” bevat herinneringe oor 'n jeug in die Noord-Kaap. “''Skep''” is die tweede afdeling en handel soos die titel reeds suggereer veral oor kuns, die kreatiewe proses en digterskap terwyl die derde afdeling (“''Liefhê''”) die liefde as tema het.<ref>Odendaal, Bernard “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801105025/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2003%20Odendaal.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> Die vierde afdeling se titel is “''Uitsê''” en bevat sosiaal-polities betrokke en religieuse verse, meermale in die streekstaal van die Noord-Kaap, oftewel die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans. “''Besin''” se gedigte is bespiegelend van aard en behandel onder andere geloof teen die agtergrond van wetenskaplike kennis. 'n Interessantheid in die bundel is dat dit ingelei en gesluit word deur gedigte deur die uitgewer, wat so sy waardering en geneentheid teenoor die digter betuig. Rall se verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''”, “''Kraaines''”, “''Woordpaljas''”, “''Verse vir Opperman''”, “''Die goue vreugde''” en “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”. Die [[Hoërskool Groote Schuur]] se skoollied is deur hom geskryf. === Prosa === Op prosagebied is sy kortverhaalbundel “''''' 'n Bokram by die see'''''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 26 November 1978</ref> 'n belangrike bydrae, waar veral sensualiteit in dramatiese en spannende, selfs gewelddadige, verhale weergegee word. Die deurlopende tema in hierdie verhale is die emosionele en erotiese spanning tussen mense. 'n Hoogtepunt is die jagverhaal “''Omba muungu''” waar die jagter op die spoor is van 'n magtige olifant. Deur die bybring van ou jagverslae word hierdie spesifieke jagtog 'n simbool van die mensdom se jag op die dier en verkry dit 'n noodlotsgevoel, waar die dood eindelik die oorwinnaar is en die jag in groot mate in die jagter se kop afspeel.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> “''Bloedbroers''” het as tema beide hoofkarakters se boosheid, gebind deur 'n gemeenskaplike bose doelwit om 'n silwerkruis te steel, 'n kunswerk na die motief van die Malteserkruis wat simbool is van die doel om pelgrims te verpleeg en te beskerm. Die verteller is 'n wapensmokkelaar vir woestynbewoners in Afrika.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Hy ontmoet sy eweknie op Malta, waar die verteller deur sy “broer” uitoorlê word in hulle onderlinge magspel. Van Rall se kortverhale word in versamelbundels opgeneem, waaronder “''Vuurslag''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, beide onder redaksie van Hennie Aucamp, en “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''” van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Khartoem''” verskyn in “''Stad en stedelig''”, 'n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. Hy stel ook die versamelbundel “'''''Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika'''''” saam, waarin die teks geïllustreer word met lyntekeninge deur [[Zachariah Eloff|Zakkie Eloff]]. Die boek is in drie afdelings verdeel, naamlik “''Wildernis en wild''”, “''Jagters en jaggoed''” en “''Vertelling tot verhaal''”, met skrywers soos Randolph H. Churchill, [[C.F. Gronum]], J. von Moltke, [[Frederick Courtney Selous]], [[P.J. Schoeman]], [[Jan van der Post|Jan J. van der Post]], [[Percy Fitzpatrick]], [[Herman Charles Bosman]], [[P.J. Haasbroek]] en vele ander wat verteenwoordig word. 'n Groot aantal van die opgenome bydraes was oorspronklik in Engels, maar is knap vertaal deur die samesteller. Rall skryf ook artikels vir tydskrifte soos ''Suid-Afrikaanse Panorama'', ''Nieuws uit Suid-Afrika'' en resensies vir ''[[Die Beeld]]''. Hy skryf ook langer prosa. “'''''Ringmure'''''”<ref name="ReferenceA"/> kan gesien word as drie afsonderlike verhale (“''Die dokter''”, “''Con''” en “''Die stories''”) wat verskillende perspektiewe gee op dieselfde saak, of selfs as 'n roman met drie afsonderlike hoofstukke en perspektiewe. Die verhale gee 'n beeld van die mens in sy eensaamheid met die mure wat hy om hom gebou het. Deurlopend deur die verhale is die liefde en morele en emosionele vraagstukke, hetsy tussen ongehude man en vrou, tussen 'n egpaar of in gewone medemenslike verhoudings. Die kind staan sentraal in al die verhale, veral die prenatale kind en die reaksie van die karakters daarop. Sommiges begeer 'n kind, maar verkry nie die voorreg nie, terwyl ander in vrees lewe vir die verwekking van 'n onwelkome kind. “'''''In die tyd van die uil'''''”<ref>Botha, Riana “Die Volksblad” 22 Januarie 1990</ref> gee die toestand op die grensgebied in die Bosveld weer. 'n Wit dokter vestig hom hier op 'n plaas en bedien die wit boeregemeenskap, die swart inwoners en kom ook in aanraking met die swart vryheidsvegters.<ref>Liebenberg, Wilhelm “Vrye Weekblad” Somer / Herfs 1996</ref> Die verhaal word uit verskeie perspektiewe aangebied, waarin telkens nie net die perspektief nie, maar ook die taalgebruik dienooreenkomstig verander, wat die roman 'n besondere bydrae tot die grensverhaal in ons prosa maak.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 18 Januarie 1990</ref> Verskillende groepe se perspektiewe illustreer die teenstrydighede in hulle politieke beskouings, met die eindelike boodskap dat keuses gemaak behoort te word op morele oortuigings, eerder as op politieke dogma. Hierdie roman word in 1991 genomineer vir die Ou Mutual-prys. “'''''Singleton’s chronicle'''''” is 'n Engelse roman wat afspeel in die tyd van die ontdekking van [[diamant]]e in Suid-Afrika in 1869. Dit is die ongewone liefdesdrama van die hoofkarakter Singleton, beskryf teen die agtergrond van die mense van diverse afkoms en beroepe wat hier saamgegooi is deur hulle drome en ervarings. === Skoollied, die Hoërskool Groote Schuur === Nadat die [[Hoërskool Nassau]] in [[Mowbray]], [[Kaapstad]], einde 1977 gesluit en die leerders van Januarie 1978 by die [[Hoërskool Groote Schuur]] in [[Nuweland]] ingeskakel het, is Rall gevra om die teks van 'n nuwe skoollied te skryf. == Eerbewyse == In 1988 word sy vyftigste verjaardag deur die Afrikaanse Letterkundige Museum en navorsingsentrum in Bloemfontein herdenk en tree hy as spreker op met 'n lesing oor “''Besluite en kanttekeninge by 'n skrywerskap in Suid-Afrika circa 1988''”. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86-134656/</ref> == '''1966''' - 'n Son breek '''1968''' * Wit-ryp * Ringmure '''1970''' - Reise '''1976''' - Donker van mere '''1978''' - 'n Bokram by die see '''1982''' - Proefskrif '''1989''' - In die tyd van die uil '''2008''' - Geskrifte van 'n vermiste digter '''2014''' - Singleton’s chronicle '''<u>Samesteller</u>''' '''1991''' – Jagtye: 'n keur van jagervarings uit Suider-Afrika == Ander verwysings == * [[Abraham H. de Vries|De Vries, Abraham H.]] “Kortom” Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Botha, Amanda “Geen grense kan hom inperk nie” “Die Transvaler” 2 Desember 1978 * Le Roux, André “Net flentertjies bly oor” “Die Volksblad” 22 Januarie 1990 * Smith, M.E. “Skrywer Henk stem kundiges wrewelrig” “Rapport” 10 Julie 1988 * LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Januarie 2009: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARall%2C+Hendrik+Johannes+Samuel.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rall, Henk}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] h6fll1vuzat8olqksgba3y2fnox5uh6 6 110027 2921590 1447249 2026-08-03T14:05:36Z JMK 649 -kat 2921590 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. C.T. Wood en eerw. [[Jacobus Pauw]] |bron=Ons Kerk Album |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 6i5rj9tlavur3cdfmt0707xgj8wey4d 6 110039 2921558 1447305 2026-08-03T13:30:38Z JMK 649 ~kat 2921558 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Eerw. [[Abraham de Klerk]] |bron=Kruisgesante in Suid-Afrika |datum=Voor 1927 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 1mhm388mjpnpnlvu8uv3fsipud05mui 6 110714 2921564 1454770 2026-08-03T13:36:59Z JMK 649 ~kat 2921564 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. B.A.A. Spies van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap]], sy vrou, Petronella, en hul kinders (van links): [[Margaretha Lategan Spies]], Abraham, Adrinie en Stephanus. |bron=Eeufees-gedenkboek van die NG gemeente Heidelberg, Kaap |datum=Omstreeks 1919 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 8rtawrwm70wvtzvqv6mwtcgvhon1s9c 6 110838 2921563 1456058 2026-08-03T13:35:55Z JMK 649 ~kat 2921563 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Andrew Murray]], die graduandi en twee prinsipale van die [[Hugenote-kollege]] |bron=The Builders of Huguenot |datum=1912 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Onderwys in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk| ]] 26ryi4yt0nroa6dyh82rokik2z2oj0e 6 111033 2921565 2130720 2026-08-03T13:37:57Z JMK 649 ~kat 2921565 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. Fritz Kotzé en sy verloofde, Chanté Benson. Hy was van 27 Mei 2016 tot 2019 die [[NG gemeente Fraserburg]] se 18de predikant |bron=Eie werk |datum=27 Mei 2016 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} {{Copy to Commons}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 5udqwia5ueuv3ytzvmmthlggunwc17q 0 111687 2921757 2057148 2026-08-03T23:15:27Z Aryan.HK 211319 /* */ 2921757 wikitext text/x-wiki '''Ahl al-Bayt''' ([[Arabies]]: أهل البيت) is 'n Arabiese frase wat ''Mense van die Huis'' of ''Familie van die Huis'' beteken. Die frase word gebruik voor die stigting van die Islam in Arabië om na iemand se stam te verwys. Binne Islam verwys die frase na die familie van die profeet [[Mohammed|Muhammad]]. Volgens Shia-moslems bestaan die Ahl al-Bayt uit vyf mense: Muhammad, [[Ali]], [[Fatimah]], [[Hasan ibn Ali]] en [[Husayn ibn Ali]]. In Sunni-Islam word Mohammed se vroue ook ingesluit in die Ahl al-Bayt. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Islamitiese begrippe]] [[Kategorie:Arabiese woorde]] 33lulg5nua3sydu8clrnhzlnwn27fkq 6 111912 2921562 1465718 2026-08-03T13:34:44Z JMK 649 ~kat 2921562 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Adriaan Hofmeyr]] |bron=Gedenkboek van die [[NG gemeente Calvinia]] |datum=Omstreeks 1890 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] k3iqde3dokjq4ycqa93li1g87mklu36 6 113168 2921606 1480763 2026-08-03T15:23:40Z JMK 649 +kat 2921606 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Hendrik Verwoerd]], [[Hans Strijdom]] en [[D.F. Malan]], drie Suid-Afrikaanse premiers |bron=Die Suid-Afrikaanse politieke geskiedenis in beeld |datum=1955 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] lgol0mi0ldyvtgfwnc9ujhpobcmfrca 6 113173 2921850 1480253 2026-08-04T11:30:53Z JMK 649 ~kat 2921850 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Adv. [[Hans Strijdom]] se laaste vergadering in sy kiesafdeling, [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] |bron=Die Nasionale Boek |datum=1958 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hans Strijdom]] [[Kategorie:Nasionale Party]] b5xcx06qz2asaqtfbjt19z0dlh9r4mo 6 113230 2921657 1480811 2026-08-03T18:32:55Z JMK 649 -kat, +kat 2921657 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts]] en mev. [[Maria Malan]] tydens die inwyding van die [[Voortrekkermonument]] |bron=Die Suid-Afrikaanse politieke geskiedenis in beeld |datum=16 Desember 1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Verenigde Party]] [[Kategorie:Jan Smuts]] esvxsg0h73y0q2elam4ejq52bsix6t4 2921660 2921657 2026-08-03T18:35:33Z JMK 649 +kat 2921660 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts]] en mev. [[Maria Malan]] tydens die inwyding van die [[Voortrekkermonument]] |bron=Die Suid-Afrikaanse politieke geskiedenis in beeld |datum=16 Desember 1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Verenigde Party]] [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Voortrekkermonument]] ddxsokwm2takx3m4iqmyv7kd93djl33 6 113307 2921605 1482027 2026-08-03T15:21:20Z JMK 649 +kat 2921605 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Hendrik Verwoerd]] en sy vrou, [[Betsie Verwoerd|Betsie]] |bron=[http://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/Sjuut-Nou-is-nie-die-tyd-nie-20150515 Netwerk24.com] |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] 2je104j42z1k3cp10l6piqbwcpmkgcq 6 114789 2921552 2264008 2026-08-03T13:18:55Z JMK 649 +kat 2921552 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Prof. [[D.B. Bosman]] |bron=Feesalbum van die Akademie, 1909-1959 |datum=Voor 1959 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 7i8lrxy6nfbjpl1hszocrakrpt7t622 6 116189 2921593 1811295 2026-08-03T14:08:27Z JMK 649 -kat, voltooi skakel 2921593 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Barend Wessels]], sy vrou (links) en skoonsuster Lizzy Albertyn toe hy predikant was van die [[NG gemeente Douglas]] |bron=Douglas 1897 – 1972 |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] imcdfyaehdo6uizmotnr9xfyae4c9og 6 116190 2921594 1502962 2026-08-03T14:09:19Z JMK 649 -kat 2921594 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Barend Wessels]] |bron=Ons Kerk Album |datum=Omstreeks 1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 3fjije48kuiuuq5imchr823d3o4afan 6 116192 2921595 1502965 2026-08-03T14:09:57Z JMK 649 -kat 2921595 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Barend Wessels]] |bron=1931 Jaarboek van die NG Kerke in SA |datum=Omstreeks 1925 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] fg8dukpqxbo5kkss7t8uzadzx1dl7qc 6 116237 2921671 2908445 2026-08-03T18:40:32Z JMK 649 +kat 2921671 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en 'n groep parlementslede wat hom met die oorlogsverklaring op 6 September 1939 gesteun het. |bron=Die Suid-Afrikaanse Politieke Geskiedenis in Beeld |datum=September 1939 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Verenigde Party]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] 7dsvrqq3jqc9n3wfj3b306pthbv7v9r 6 118690 2921596 1525319 2026-08-03T14:11:13Z JMK 649 ~kat 2921596 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. en mev. M.L. Fick van die [[NG gemeente Potchefstroom]] |bron=Wonderdaad...! |datum=Omstreeks 1890 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 7ly0doker62pakm6fe56dux8p7aoebi 6 119193 2921738 1530665 2026-08-03T20:56:08Z JMK 649 +kat 2921738 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. H.F. Verwoerd. Foto: Ateljee Fritz, Welkom. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=Onbekend |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Ateljee Fritz |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] pvpo2zs4u0vat8hbola8urknkmjvv02 6 119195 2921737 1530668 2026-08-03T20:55:36Z JMK 649 +kat 2921737 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die stootwaentjie met die lewelose dr. Verwoerd daarop aan die voet van die Volksraadstreetjies op pad na die ambulans. Links agter is dr. G. de V. Morrison, L.V. vir Cradock. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=6 September 1966 |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Onbekend. |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] 2nz3g6l0axpa1setz52w3ugi75bpmv6 6 119196 2921732 1530669 2026-08-03T20:47:56Z JMK 649 +kat 2921732 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dié lugfoto van die Uniegebou se amfiteater is geneem ure voordat die roudiens daar begin het. Die wit streep in die middel bo is die bedekking wat oor die predikante-verhoog en die sitplekke vir hooggeplaastes aan weerskante gespan is. Die swart vierkant net daarvoor is die katafalk waarop die kis gerus het. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=10 September 1966. |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Onbekend. |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Uniegebou]] 91gz77xhipotw1rn7j7wsa8l2ppylso 6 119199 2921733 1530674 2026-08-03T20:49:45Z JMK 649 +kat 2921733 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Afdeling troepe wat deel van die begrafnisstoet uitgemaak het, marsjeer met die kronkelende pad teen Meintjieskop na Kerkstraat. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=10 September 1966. |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Onbekend. |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] s7te8sq5bhmm7bw1abnhiyq18t9pukq 6 119201 2921730 1530677 2026-08-03T20:38:56Z JMK 649 +kat 2921730 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die slottoneel in die begraafplaas. Ds. C.W.H. Boshoff, skoonseun van dr. [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]], is by die graf aan die woord. Links van hom die graf van wyle mnr. J.G. Strydom, met 'n borsbeeld van die man wat net voor dr. Verwoerd Eerste Minister was. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=10 September 1966. |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Onbekend. |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] j96i6vz2k2umb2o5nihtjgxri7j5zw1 0 120570 2921744 2907534 2026-08-03T21:07:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921744 wikitext text/x-wiki 'n '''Gewoonte''' is 'n gedragsroetine wat gereeld herhaal word en geneig is om onbewustelik plaas te vind.<ref>Butler, Gillian; Hope, Tony.</ref><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/habit Definition of ''Habit''].</ref><ref name="MerriamWebster1">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/habituation Definition of ''Habituation''].</ref> In die ''American Journal of Psychology'' (1903) word dit soos volg gedefinieer: "'n Gewoonte is sielkundig gesproke 'n min of meer gevestigde manier van dink, wil of voel wat deur die vorige herhaling van 'n sielservaring verkry is."<ref>{{Cite journal|last=Andrews|first=B. R.|year=1903|title=Habit|journal=The American Journal of Psychology|volume=14|issue=2|pages=121–49|doi=10.2307/1412711}}</ref> Gewoontegedrag word dikwels nie bemerk deur die persoon wat dit toon nie, aangesien selfontleding nie nodig is wanneer roetinetake gedoen word nie. Gewoontes is soms verpligtend.<ref>{{Cite web |url=http://www.animalbehavioronline.com/habituation.html |title="Habituation." |access-date=19 April 2017 |archive-date=29 September 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040929193001/http://www.animalbehavioronline.com/habituation.html |url-status=dead }}</ref> Die proses waardeur nuwe gedrag outomaties raak, is '''gewoontevorming'''. Dit is moeilik om ou gewoontes te verbreek en moeilik om nuwe gewoontes te vorm aangesien die gedragspatrone in ons senuweebane vasgelê is, maar dit is moontlik om nuwe gewoontes deur middel van herhaling te vorm.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.psychologytoday.com/basics/habit-formation}}</ref> Namate gedrag binne 'n gereelde konteks herhaal word, is daar 'n stygende toename in die verband tussen die konteks en die handeling. Dit verhoog die outomatisiteit (aotomaticity) van die gedrag in daardie konteks.<ref>Wood, W., & Neal, D. T. (2007).</ref> Kenmerke van outomatiese gedrag is die volgende: doeltreffendheid, gebrek aan bewustheid, onopsetlikheid, onbeheerbaarheid.<ref>Bargh, J. A. (1994).</ref> == Vorming == Gewoontevorming is die proses waarvolgens 'n sekere gedrag deur gereelde herhaling outomaties of gebruiklik raak. Dit word as 'n toename in outomatisiteit gedemonstreer waar die hoeveelheid herhalings 'n [[asimptoot]] bereik.<ref>Hull, C. L. (1943).</ref><ref>Hull, C. L. (1951).</ref><ref name="Lally">Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010).</ref> Gewoontevorming kan 'n stadige proses wees. Lally ''et al.'' (2010) het bevind dat dit gemiddeld 66 dae duur voordat deelnemers die asimptoot van outomatisiteit bereik, met 'n bestek van tussen 18-254 dae. Gedurende die vorming van 'n spesifieke gewoonte kan dit in drie dele ontleed word: die sein, die gedrag en die beloning. Die sein is enigiets wat daartoe lei dat die gewoonte voorkom, dus die sneller van die gewoontegedrag. Dit kan enigiets wees wat 'n persoon met 'n sekere gewoonte assosieer en wat 'n gewoonte outomaties na vore bring. Die gedrag is die gewoonte self, en die beloning is 'n positiewe gevoel wat die gewoontesiklus laat voortgaan.<ref>Duhigg, C. (n.d.</ref> 'n Gewoonte kan aanvanklik deur 'n sekere doel geaktiveer word, maar mettertyd is die doel nie meer 'n noodsaaklikheid nie en word die gewoonte meer outomaties. Daar bestaan vandag 'n verskeidenheid digitale hulpmiddels, aanlyn of mobiele toepassings, wat gewoontevorming bevorder. Habitica is byvoorbeeld 'n stelsel wat van ''gamification'' gebruik maak waar strategieë wat in videospeletjies voorkom, op werklike take toegepas word deur van belonings soos ervaring en goud gebruik te maak.<ref>Deterding, Sebastian, et al.</ref> 'n Ondersoek van sulke hulpmiddels het egter getoon dat die meeste daarvan teoreties swak ontwerp is en nie tot die ontwikkeling van outomatisiteit bydra nie.<ref>[http://dl.acm.org/citation.cfm?doid=2556288.2557079 Stawarz, K., Cox, A. L., & Blandford, A. (2014)].</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.chi-med.ac.uk/publicdocs/WP296.pdf |title=Stawarz, K., Cox, A. L., & Blandford, A. (2015). |access-date=19 April 2017 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072834/http://www.chi-med.ac.uk/publicdocs/WP296.pdf |url-status=dead }}</ref> Veral inkopiegewoontes is vatbaar vir verandering tydens "groot oomblikke" soos gradeplegtighede, troues, die geboorte van 'n eerste kind, verhuising, en egskeiding. Sommige winkels gebruik aankoopdata om hierdie gebeure te identifiseer en die bemarkingsgeleentheid te benut.<ref name="think">http://www.kera.org/2012/03/14/habits-life-and-business/</ref> Sommige gewoontes staan bekend as "hoeksteengewoontes" en hulle beïnvloed die vorming van ander gewoontes. Iemand wat byvoorbeeld na sy liggaam omsien en die gewoonte het om gereeld oefen, sal ook beter eet en sy kredietkaart minder gebruik. In besigheid kan veiligheid 'n hoeksteengewoonte wees wat ander gewoontes beïnvloed wat tot groter produktiwiteit lei. == Doelwitte == Die gewoonte-doelwit-tussenvlak of -wisselwerking word beperk deur die spesifieke manier waarop gewoontes aangeleer en in ons geheue verteenwoordig word. Spesifiek die assosiatiewe leer wat gewoontes onderlê, word deur die stadige, toenemende opbou van inligting in die prosessuele geheue gekenmerk.<ref name="apa">American Psychological Association.</ref> Gewoontes kan 'n persoon se doelwitte óf bevoordeel óf benadeel. Doelwitte rig die vorming van gewoontes deur die aanvanklike uitkomsgeoriënteerde motivering vir responsherhaling te bied. In hierdie sin is gewoontes dikwels 'n terugwysing na vorige doelwitnastrewing. Wanneer 'n gewoonte egter een aksie motiveer, maar 'n bewustelike doelwit 'n ander aksie vereis, kan 'n opposisionele konteks ontstaan.<ref>Schacter, Gilbert, Wegner.</ref> Wanneer die gewoonte die bewustelike doel oorheers, het 'n vasleggingsfout (''capture error'')plaasgevind. Gedragsvoorspelling is ook 'n uitvloeisel van doelwitte. Gedragsvoorspelling hou verband met die waarskynlikheid dat 'n gewoonte sal vorm, maar ten einde daardie gewoonte te vorm, moet 'n doelwit aanvanklik teenwoordig wees. Die invloed van doelwitte op gewoontes onderskei gewoontes van outomatiese denkprosesse. <ref>Neal, D., Wood, W., Labrecque, J., & Lally, P. (2011).</ref> Die volgende is 'n beskrywing van 'n klassieke doelwitdevaluasie-eksperiment (uit 'n ''Scientific American MIND-''webjoernaalinskrywing, [http://blogs.scientificamerican.com/mind-guest-blog/2013/11/12/should-habits-or-goals-direct-your-life-it-depends-2/ Should Habits or Goals Direct Your Life?] [http://blogs.scientificamerican.com/mind-guest-blog/2013/11/12/should-habits-or-goals-direct-your-life-it-depends-2/ It Depends]) wat die verskil tussen doelwitgerigte en gewoontegedrag demonstreer: <blockquote> 'n Reeks vindingryke eksperimente<ref>Anthony Dickinson (1985).</ref> wat in die vroeë 1980's deur Anthony Dickinson en kollegas aan die Universiteit van Cambridge in Engeland uitgevoer is, toon duidelike gedragsverskille tussen doelwitgerigte en gewoonteprosesse. In die opleidingsfase is 'n rot geleer om 'n hefboom te trek om kos te kry. In 'n tweede fase is die rot in 'n ander hok sonder 'n hefboom geplaas en het hy kos gekry. Hy is egter siek gemaak wanneer hy die kos eet. Dit het gemaak dat die rot die kos "devalueer", want hy het die kos met 'n slegte gevoel geassosieer, sonder om die hefboomaksie met daardie gevoel te assosieer. In die toetsfase is die rot in die oorspronklike hok met die hefboom geplaas. (Ten einde verdere leer te voorkom, is geen kos in die toetsfase gegee nie.) Rotte wat 'n indringende opleidingsfase ondergaan het, het voortgegaan om die hefboom in die toetsfase te trek, al was die kos gedevalueer; hulle gedrag is gewoonte genoem. Rotte wat 'n gemiddelde opleidingsfase ondergaan het, het die hefboom geïgnoreer, en hulle gedrag is doelwitgerig genoem. … Doelwitgerigte gedrag word verklaar deur die rot se gebruik van 'n eksplisiete voorspelling van die uitkoms van 'n sekere aksie in sy keuse om 'n aksie uit te voer. As 'n rot die kos wil hê, trek hy die hefboom, want hy voorspel dat die hefboomaksie die kos sal lewer. As die kos gedevalueer is, sal die rot nie die hefboom trek nie. Gewoontegedrag word verklaar deur 'n sterk assosiasie tussen 'n aksie en die situasie waarbinne die aksie uitgevoer is. Die rot trek die hefboom wanneer hy die hefboom sien, nie as gevolg van die voorspelde uitkoms nie.</blockquote> == Senuweeagtigheid == Sekere gewoontes kan as senuweeagtige gewoontes geklassifiseer word. Dit sluit in naelbytery, stotter, snuif en kopstampery. Dit word as simptome van 'n emosionele toestand beskou en is gewoonlik gebaseer op angs, onsekerheid, minderwaardigheidgevoelens en spanning. Hierdie gewoontes word dikwels op 'n jong ouderdom gevorm en kan die gevolg van 'n behoefte aan aandag wees. Wanneer iemand 'n senuweeagtige gewoonte probeer verbreek, is dit belangriker om die oorsaak van die senuweeagtige gevoel te hanteer as die simptoom (die gewoonte self).<ref>Payne, http://resolver.scholarsportal.info/resolve/00966347/v25i0004/324_tponh</ref> == Slegte gewoontes == 'n [[Slegte gewoonte]] is 'n ongewenste gedragspatroon. Algemene voorbeelde sluit in: [[uitstel]], kriewelrigheid, [[oorbesteding]], [[naelbytery]].<ref>{{Cite book|last= LeVert |first=Suzanne| last2= McClain |first2= Gary R. |year=2001| url=https://books.google.com/?id=QYynTz-w-LQC|title=The Complete Idiot's Guide to Breaking Bad Habits|publisher=Alpha Books|isbn=0-02-863986-3}}</ref> Hoe gouer 'n mens hierdie slegte gewoontes identifiseer, hoe makliker is dit om daarvan ontslae te raak.<ref>Murdock, KatharineTHE AMERICAN JOURNAL OF NURSING, V. 19 (7), 04/1919, p. 503-506</ref> === Wilskrag en voorneme === 'n Sleutelfaktor in die onderskeiding tussen 'n slegte gewoonte en 'n verslawing of [[geestesteuring]] is wilskrag. As 'n persoon beheer oor die gedrag het, is dit 'n gewoonte.<ref>{{Cite book|last=Valverde |first=Mariana |year=1998| chapter=Disease or Habit? Alcoholism and the Exercise of Freedom|url=https://books.google.com/?id=Kl5ugmvDgH0C|title=Diseases of the Will: Alcohol and the Dilemmas of Freedom|isbn=0-521-64469-0}}</ref> Goeie voornemens kan die negatiewe uitwerking van swak gewoontes omverwerp, maar die effek daarvan blyk onafhanklik en bykomend te wees—die slegte gewoontes bly, maar word onderdruk en nie soseer gekanselleer nie.<ref>{{Cite journal|author=Bas Verplanken| first2=Suzanne |last2=Faes|date=21 Junie 1999|url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/62002770/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0|title=Good intentions, bad habits, and effects of forming implementation intentions on healthy eating|journal=European Journal of Social Psychology|volume=29|issue=5–6|pages=591–604|doi=10.1002/(SICI)1099-0992(199908/09)29:5/6<591::AID-EJSP948>3.0.CO;2-H|access-date=19 April 2017|archive-date= 5 Januarie 2013|archive-url=https://archive.today/20130105190009/http://www3.interscience.wiley.com/journal/62002770/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0|url-status=dead}}</ref> === Eliminering === Daar is baie tegnieke vir die eliminering van slegte gewoontes, bv. die ''onttrekking van versterkers''—die identifisering en verwydering van faktore wat die gewoonte aktiveer en versterk.<ref>{{Cite book|last=Fensterheim |first=Herbert |last2=Baer |first2=Jean|year=1975| url=https://books.google.com/?id=Aog4MHedR-kC|title=Don't Say Yes When You Want to Say No|publisher=Dell|isbn=0-440-15413-8}}</ref> Die basale ganglia onthou die konteks wat 'n gewoonte sneller, dus kan 'n gewoontes herleef as 'n sneller weer sy verskyning maak.<ref>{{Webaanhaling|url=http://news.cnet.com/MIT-explains-why-bad-habits-are-hard-to-break/2100-11395_3-5902850.html}}</ref> Daar word aanbeveel dat slegte gewoontes so gou moontlik geïdentifiseer en geëlimineer word. Gewoonte-eliminering raak moeiliker met die jare aangesien gewoontes deur herhaling gedurende 'n leeftyd akkumulatief versterk word.<ref>Murdock, Katharine, The Psychology of Habit http://simplelink.library.utoronto.ca/url.cfm/350245{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Volgens Charles Duhigg is daar vir elke gewoonte 'n siklus wat 'n sein, roetine en beloning insluit. 'n Voorbeeld van 'n gewoontesiklus is: 'n TV-program maak klaar (sein), die persoon loop yskas toe (roetine) en eet iets (beloning). Die sleutel tot gewoonteverandering is om jou sein te identifiseer en jou roetine en beloning aan te pas.<ref>{{Webaanhaling|url=http://charlesduhigg.com/how-habits-work/}}</ref> <!--== Sien ook == ; Benaderings tot gewoontemodifikasie ; Gedrag met gewoonte-elemente --> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * {{Cite book|last=Duhigg|year=2014|first=Charles |title=The Power of Habit: Why We Do What We Do in Life and Business|isbn=978-0-8129-8160-5}} * James Sloan Allen, ed., ''William James on Habit, Will, Truth, and the Meaning of Life.'' Frederic C. Beil, Publisher, Savannah, 2014. {{ISBN|978-1-929490-45-5}} == Eksterne skakels == * James Rowland Angell and Addison W. Moore. (1896) [http://www.brocku.ca/MeadProject/Angell/Angell_Moore_1896.html "Studies from the Psychological Laboratory of the University of Chicago: 1.] [http://www.brocku.ca/MeadProject/Angell/Angell_Moore_1896.html Reaction-Time: A Study in Attention and Habit."] ''Psychological Review'' 3, 245–258. * [http://blogs.scientificamerican.com/mind-guest-blog/2013/11/12/should-habits-or-goals-direct-your-life-it-depends-2/ "Should Habits or Goals Direct Your Life?] [http://blogs.scientificamerican.com/mind-guest-blog/2013/11/12/should-habits-or-goals-direct-your-life-it-depends-2/ It Depends."] (Scientific American MIND blog post) {{Normdata}} [[Kategorie:Menslike gedrag]] 7h7kp8bpm4x9dkstg42gdswlrh4nst3 0 121477 2921521 2920927 2026-08-03T12:45:07Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921521 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse |Date = 5 Maart |Year = 1977 |Race_No = 3 |Season_No = 17 |Previous_round= 1977 Brasiliaanse Grand Prix |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = Kyalami Grand Prix-renbaan (1967–1985) |Official name = XXIII The Citizen [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]], [[Midrand]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 78 |Distance_mi = 198.908 |Distance_km = 320.112 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[James Hunt]] |Pole_Country = GBR |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:15.96 |Fast_Driver = [[John Watson]] |Fast_Country = GBR |Fast_Team = [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |Fast_Time = 1:17.63 |Fast_Lap = 7 |First_Driver = [[Niki Lauda]] |First_Country = Oostenryk |First_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Driver = [[Jody Scheckter]] |Second_Country = Suid-Afrika |Second_flag_suffix = 1928 |Second_Team = Wolf-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = [[Patrick Depailler]] |Third_Country = Frankryk |Third_Team = [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Lapchart = {{F1Laps1977|RSA}} }} Die '''[[1997 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' het op Saterdag [[5 Maart]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] naby [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die 1977-kampioenskapseisoen en is deur [[Niki Lauda]] in sy [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gewen. Onder die Formule Eenwedrenne wat by Kyalami gehou is, staan die 1977 Grand Prix uit weens die noodlottige ongeluk wat die lewens van veiligheidsbeampte Frederick Jansen van Vuuren en bestuurder Tom Pryce geëis het. == Ren == === Noodlottige voorval op rondte 23 === Op rondte 22 het die [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] van die Italiaanse renjaer Renzo Zorzi, wat 19de was, aan die linkerkant van die hoofpylvak afgetrek, net ná die kruin van 'n heuwel en 'n brug oor die baan. Hy het weer probleme met sy brandstofmeter ondervind, en brandstof is direk op die enjin gepomp, wat toe aan die brand geslaan het. Zorzi het nie dadelik uit sy motor kon klim nie, aangesien hy nie die suurstofpyp van sy helm kon ontkoppel nie. Die situasie het veroorsaak dat twee baanbeamptes van die kuipemuur aan die oorkant van die baan ingegryp het. Die eerste beampte wat die baan oorgesteek het, was 'n 25-jarige paneelklopper met die naam William (Bill). Die tweede was die 19-jarige Frederik "Frikkie" Jansen van Vuuren, wat 'n 40 pond (18kg) brandblusser gedra het.{{Sfnp|Tremayne|2006}} George Witt, die hoofkuipebeampte vir die wedren, het gesê dat die beleid in geval van brand was dat twee baanbeamptes hulp moet verleen, en 'n verdere twee as rugsteun moet optree ingeval die eerste paar se brandblussers nie doeltreffend genoeg is nie. Witt het ook onthou dat beide beamptes die baan sonder vooraf toestemming oorgesteek het.{{Sfnp|Tremayne|2006}} Eersgenoemde het dit net-net oor die baan gemaak, maar laasgenoemde nie. Toe die twee mans oor die baan begin hardloop, het die motors bestuur deur Hans-Joachim Stuck (12de) en Tom Pryce (13de) oor die kruin van 'n helling in die baan gekom.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.co.uk/f1/motorsport/story/68229.html|title=South African Grand Prix: Pryce tragedy overshadows Lauda victory|date=5 March 1977|publisher=ESPN|access-date=13 March 2015}}</ref> Pryce was direk agter Stuck se motor op die hoofpylvak. Stuck het Jansen van Vuuren gesien en na regs beweeg om beide beamptes te vermy, en Bill gemis deur wat die joernalis David Tremayne as "millimeters" beskryf het. Vanuit sy posisie kon Pryce Jansen van Vuuren nie sien nie en kon hy nie so vinnig reageer soos Stuck nie. Hy het die tienerbeampte teen ongeveer 270 km/h (170&nbsp;mpu) getref. Jansen van Vuuren is in die lug gegooi en het voor Zorzi en Bill geland. Hy is op slag dood, en sy liggaam is erg vermink deur Pryce se motor. Die brandblusser wat hy gedra het, het Pryce se kop met 'n slag getref. Die krag van die impak was sodanig dat die brandblusser oor die dak van die aangrensende pawiljoen getrek het. Dit het agter in die parkeerterrein geland, waar dit 'n geparkeerde motor getref en sy deur toegebuig het. Die impak met die brandblusser het Pryce se helm skerp opwaarts geruk. Dood was amper seker oombliklik. Pryce se Shadow DN8, nou met sy bestuurder dood agter die stuur, het teen 'n hoë spoed op die pylvak na die eerste draai, genaamd ''Crowthorne'', afgepyl. Die motor het die baan na regs verlaat, teen die metaalversperrings geskraap, 'n ingang vir noodvoertuie getref en terug oor die baan geswaai. Dit het toe [[Jacques Laffite]], die 14de geplaaste, se [[Equipe Ligier|Ligier]] getref, wat beide Pryce en Laffite reg teen die vangheining en 'n betonmuur gestuur het. === Einde === Lauda se Ferrari kon skaars die wedren voltooi nadat sy motor 'n deel van Pryce se rolstaaf in die onderkant van sy monocoque opgetel het, na die noodlottige ongeluk. Dit het die motor se waterstelsel beskadig en aan die einde van die wedren is bevind dat slegs 'n derde van die gewone twaalf liter water in die stelsel oorgebly het. Beide die waarskuligte vir oliedruk en watertemperatuur het vir die laaste 25 rondtes by Lauda geflikker, in 'n motor wat hy later as 'heeltemal gaar' beskryf het.<ref name="autosport">{{Cite book |last=Hutchinson |first=Jeff |title=Autosport, 10 March 1977 |publisher=Haymarket |year=1977 |pages=12–19}}</ref> Ten spyte hiervan het Lauda uitgehou om sy eerste oorwinning te behaal sedert sy byna noodlottige ongeluk tydens die 1976 Duitse Grand Prix die vorige jaar. Die Suid-Afrikaanse Scheckter was tweede, en Patrick Depailler se seswieler het derde geëindig. Aanvanklik het Lauda aangekondig dat dit die grootste oorwinning van sy loopbaan was, maar toe hy op die podium van Pryce se dood verneem, het hy gesê dat "daar geen vreugde daarna was nie".<ref>{{Cite book |last=Tremayne |first=David |title=The Lost Generation: The Brilliant but Tragic Lives of Rising British F1 Stars Roger Williamson, Tony Brise and Tom Pryce |publisher=Haynes Publishing Group |year=2006 |isbn=1-84425-205-1 |pages=239}}</ref> == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95% ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd?Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{vlagikoon|AUT}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | 1:42:21.6 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 20 | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford]]''' | 78 | +5.2 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 4 | {{vlagikoon|FRA}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]]''' | 78 | +5.7 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{vlagikoon|VK}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford]]''' | 78 | +9.5 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{vlagikoon|GER}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford]]''' | 78 | +19.9 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{vlagikoon|VK}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 78 | +20.2 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{vlagikoon|ITA}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford]] | 78 | +23.6 | 14 | |- ! 8 | 12 |{{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 78 | +26.7 | 8 | |- ! 9 | 22 | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford]] | 78 | +46.2 | 16 | |- ! 10 | 28 | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford]] | 78 | +1:11.7 | 9 | |- ! 10 | 28 | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford]] | 78 | +1:11.7 | 9 | |- ! 11 | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford]] | 77 | +1 rondte | 19 | |- ! 12 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Ford]] | 77 | +1 rondte | 10 | |- ! 13 | 8 |{{BR-VLAG}} [[Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo]] | 76 | +2 rondtes | 2 | |- ! 14 | 30 |{{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford]] | 76 | +2 rondtes | 23 | |- ! 15 | 14 |{{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 73 | +5 rondtes | 22 | |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford]] | 66 | Enjin | 17 | |- ! NF | 10 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford]] | 55 | Enjin | 18 | |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Ford]] | 43 | Ongeluk | 6 | |- ! NF | 33 | {{NL-VLAG}} [[Boy Hayje]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford]] | 33 | Ratkas | 21 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra | 22 | Ongeluk | 12 | |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford]] | 22 | Noodlottige ongeluk | 15 | |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Renzo Zorzi]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford]] | 21 | Brandstoflek | 20 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] | 5 | Brandstofstelsel | 7 | |} == Statistiek == {| class="wikitable" !Voorste wegspringplek |[[James Hunt]]||[[McLaren]]-[[Ford]]||1:15.96 |- !Vinnigste rondte |[[John Watson]] ||[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]||1:17.63 |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] mckn706jzxejz6pm4howu062lozo8hc 6 121954 2921573 1869217 2026-08-03T13:46:32Z JMK 649 -kat 2921573 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[P.D. Rossouw]] se portret in die konsistorie van die [[NG gemeente Franschhoek]] se kerkgebou |bron=Eie werk |datum=4 Junie 2017 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} {{Copy to Commons}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] ahfysdb6f0e7svzfwum3vl7z1ebft2l 6 121955 2921589 1869216 2026-08-03T14:04:28Z JMK 649 -kat 2921589 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.A. Beyers se portret in die [[NG gemeente Franschhoek]] se konsistorie |bron=Eie werk |datum=4 Junie 2017 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} {{Copy to Commons}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] fik81t05nm2caont6sb6ag5znb9y8jt 6 122577 2921560 1562648 2026-08-03T13:33:22Z JMK 649 ~kat 2921560 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Sommige van die afgevaardigdes na die samesprekings van kerklike partye in Transvaal, opgeroep deur pres. [[Paul Kruger]] |bron=Eeufees-album NH Kerk 1842–1942 |datum=Augustus 1891 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=W.H. Schroëder |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nederduitsch Hervormde Kerk]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk| ]] 02af6u6dso27m4ficwhleenxztae2tj 6 123092 2921561 1566937 2026-08-03T13:34:11Z JMK 649 ~kat 2921561 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[NG gemeente Hanover]] se Christelike Jongeliedevereniging saam met ds. [[Arend Hofmeyr]] en Barend Burger, op wie se plaas die dorpie [[Burgerville]] aangelê is |bron=Ons Mooi Erfenis, Hanover, 1856–1956 |datum=Omstreeks 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] jtp23tczw2z4gwyeflakwl2q4sxykcc 0 123193 2921839 2068943 2026-08-04T09:42:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921839 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBRA 6.1 Little Sandy Desert.png|duimnael|304x304px|Die Klein Sandwoestyn]] Die '''Klein-Sandwoestyn''' ('n voorlopige biostreek),<ref name="IBRA 5.1">{{cite web|author=Environment Australia |title=Revision of the Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA) and Development of Version 5.1 – Summary Report |publisher=Department of the Environment and Water Resources, Government of Australia |url=http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version5-1/summary-report/index.html |accessdate=2007-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060905215218/http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version5-1/summary-report/index.html |archivedate=5 September 2006 |url-status=dead |df= }}</ref><ref name="IBRA 6.1">[http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version6-1/index.html IBRA Version 6.1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908221444/http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version6-1/index.html |date=8 September 2006 }} data</ref> is 'n [[woestyn]] wat in [[Wes-Australië]] geleë is. Dit lê suid van die [[Groot-Sandwoestyn]] en wes van die [[Gibsonwoestyn]]. [[Lêer:LittleSandyDesert near DurbaSpring.jpg|duimnael|303x303px|Die Klein-Sandwoestyn naby Durba Spring.|alt=]] Die biostreek is oos van die Groot Noordelike Hoofweg, suid van Newman geleë, ongeveer 200&nbsp;km noord van Wiluna. Na die noorde lê die Karlamilyi Nasionale Park. Die naam is afkomstig van sy nabygeleë ligging aan die Groot-Sandwoestyn, maar wat kleiner is as die Groot-Sandwoestyn, en soortgelyke [[fauna]] en [[flora]] en landvorms het. Beide die Groot-Sandwoestyn en die Klein-Sandwoestyn word deur die Canning Stock-roete deurkruis. [[Lêer:LittleSandyDesert CanningStockRoute.jpg|duimnael|302x302px|Die Canning Stock-roete wat die Klein-Sandwoestyn deurkruis.|alt=]] Die Mandilara inheemse bevolking word met hierdie streek verbind.<ref>Hercock, Marion (2009) Born in the desert : the land and travels of a last Australian nomad with insights from Dadina Brown. Carlisle, W.A. : Hesperian Press. From the blurb and library summary catalogue summary:''of a last Aboriginal nomad with a history and geography of the Little Sandy Desert.... Dadina Georgina Brown was born in that desert, but outside the bounds of her Mandilara aboriginal tribe''</ref> == Sien ook == * [[Lys van woestyne]] * [[Woestyn]] * [[Groot Victoriawoestyn]] == Verdere leesstof == * Thackway, R and I D Cresswell (1995) ''An interim biogeographic regionalisation for Australia : a framework for setting priorities in the National Reserves System Cooperative Program'' Version 4.0 Canberra : Australian Nature Conservation Agency, Reserve Systems Unit, 1995. {{ISBN|0-642-21371-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Wes-Australië]] [[Kategorie:Woestyne van Australië]] c3yjrdn1w1z8gqnqjccdnjht5pdr3xn 0 123538 2921838 2747237 2026-08-04T09:39:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921838 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBRA 6.1 Great Sandy Desert.png|duimnael|401x401px|Groot Sandwoestyn]] Die '''Groot-Sandwoestyn''' is 'n tussentydse Australiese biostreek,<ref name="IBRA 5.1">{{Cite journal|author=[[Environment Australia]] |title=Revision of the Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA) and Development of Version 5.1 – Summary Report |publisher=[[Department of the Environment and Water Resources]], [[Government of Australia|Australian Government]] |url=http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version5-1/summary-report/index.html |accessdate=2007-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060905215218/http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version5-1/summary-report/index.html |archivedate=2006-09-05 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref name="IBRA 6.1">[http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version6-1/index.html IBRA Version 6.1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908221444/http://www.deh.gov.au/parks/nrs/ibra/version6-1/index.html |date=2006-09-08 }} data</ref> wat in die noord-weste van [[Wes-Australië]] geleë is, by die Pilbara- en suidelike Kimberley-streke. Dit is die 2de grootste woestyn in Australië naas die [[Groot Victoriawoestyn]], en beslaan 'n oppervlak van 284&nbsp;993&nbsp;km².<ref name="Ref_2010">{{cite web |url=http://www.outback-australia-travel-secrets.com/australian_deserts.html#australian_deserts_size |title=Outback Australia – Australian Deserts |year=2010 |access-date=30 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701084659/https://www.outback-australia-travel-secrets.com/australian_deserts.html |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Ref_2009">{{cite web |url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/publications/series/paper4/gsd.html |title=Department of the Environment WA – Refugia for Biodiversity |year=2009 |access-date=30 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123052658/http://www.environment.gov.au/biodiversity/publications/series/paper4/gsd.html |archive-date=23 November 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Gibsonwoestyn]] lê na die suide, en die [[Tanamiwoestyn]] lê na die ooste. == Kenmerke == Die Groot-Sandwoestyn het groot duinseë (ook bekend as Ergs) en bestaan dikwels uit longitudinale duine. In die noordooste van die woestyn is daar 'n baie bekende meteoriet impakkrater, die Wolfe Creek krater. == Bevolking == Die streek is baie ylbevolk, met die bevolking wat hoofsaaklik uit inheemse Australiese gemeenskappe en myngemeenskappe bestaan. Die inheemse Aboriginiese bevolking bestaan hoofsaaklik uit 2 groepe, die Martu-stam in die weste, en die Pintupistam in die ooste. Die inheemse bevolking is sprekers van verskeie Westelike Woestyntale. Baie van die inheemse bevolking was gedurende die 20ste eeu onder dwang van hulle grondgebiede verwyder, en na nedersettings soos Papunya in die [[Noordelike Gebied]] verskuif. Van die oorspronklike bevolking het onlangs begin terugkeer na hierdie areas. Jong inheemse volwassenes van die Groot Sandwoestyn reis na en werk in die Wilurarra Skeppingsprogram om hul kultuur te onderhou en ontwikkel.<ref name="Wilurarr Creative">{{Cite web |url=http://www.wilurarra.com/index.php |title=Wilurarra Creative 2011; |access-date=11 Julie 2017 |archive-date=27 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627030127/http://www.wilurarra.com/index.php |url-status=dead }}</ref> == Klimaat == Reënval langs die kus en verre noorde is laag, en hoogs seisoenaal. Areas naby die Kimberley-gebied het 'n gemiddelde reënval wat 300&nbsp;mm/jaar oorskry, maar is is wisselvallig, en val kollerig. Baie droogtejare eindig met 'n monsoon wolkmassa of tropiese siklone. Soos baie Australiese woestyne, is die reënval hoog volgens woestynstandaarde, met die droogste dele wat reënvalsyfers net onder 250&nbsp;mm per jaar aanteken. 'n Baie hoë verdampingskoers kanselleer egter die relatiewe hoë reënval uit. Hierdie streek veroorsaak lae hittesones, wat die NW monsoon aandryf. Bykans al die [[reën]] kom van die monsoon donderstorms of tropiese siklone wat af en toe voorkom. Oor die grootste gedeelte van die area vorm donderstorms ongeveer 20-30 keer per jaar, maar in die Kimberley-gebied is die gemiddeld 30-40 dae per jaar. [[Somer]] dagtemperature is van die hoogste in Australië, met temperature op die noordelike grense naby Halls Creek wat by 37-38°C is, (maar naby die onderste punt van die skaal is), terwyl streke verder suid kan verhoog na 38-42°C wanneer daar nie monsoonwolke is nie. Verskeie mense het al in hierdie gebied gesterf nadat hulle voertuie in afgeleë areas gaan staan het. Die [[winter]] is kort en warm, met temperature wat wissel vanaf 25-30°C. Ryp kom gewoonlik nie voor nie, behalwe in streke wat die Gibsonwoestyn in die suidooste begrens wat 'n paar keer per jaar ligte ryp kan kry. Die winternagte kan koud wees in areas wat nie naby die kus is nie. == Ekonomie == Inheemse kuns is 'n groot industrie in sentraal-Australië. Myne soos die Telfer-goudmyn (een van die grootste goudmyne in Australië) en Nifty-kopermyn, asook veestasies word in die weste van die gebied gevind. Die Kintyre-uraanafsetting is suid van Telfer geleë. == [[Fauna]] en [[Flora]] == Die plantegroei van die Groot-Sandwoestyn word deur spinifex gedomineer.<ref name="eofe">{{cite encyclopedia |url=http://www.eoearth.org/article/Great_Sandy-Tanami_desert?topic=49597 |year= |title =Great Sandy-Tanami Desert |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment }}</ref> Diere wat in die omgewing voorkom, sluit [[dingo]]s, goannas (insluitende die groot perentie), bilbies, mulgara, buidelmol, rufous hare-wallaby, doringduiwel (Engels: Thorny Devil), bebaarde draak (Engels: bearded dragon), rooi kangaroo, 'n groot verskeidenheid voëls en akkedisse, asook Australiese wildekamele in. Van die voëllewe in die woestyn sluit die skaars Alexandra-pappegaai, die Mulga-pappegaai en die skarlakenbors-pappegaai in.<ref name="Ref_2009a">NatGeo ecoregion: id=aa1304. Great Sandy-Tanami desert</ref> == Sien ook == * [[Lys van woestyne]] * [[Klein-Sandwoestyn]] * [[Groot Victoriawoestyn]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * {{cite book|editor1=Burbidge, A. A.|editor2=McKenzie, N. L.|title=Wildlife of the Great Sandy Desert, Western Australia|location=Perth, W.A.|publisher=Western Australian Wildlife Research Centre [and] Dept. of Fisheries and Wildlife|date=1983|isbn=0-7244-9307-7}} * {{cite book|author1=Thackway, R.|author2=Cresswell, I. D.|date=1995|title=An interim biogeographic regionalisation for Australia: a framework for setting priorities in the National Reserves System Cooperative Program|volume=Version 4.0|location=[[Canberra]]|publisher=Australian Nature Conservation Agency, Reserve Systems Unit|isbn=0-642-21371-2 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied]] [[Kategorie:Wes-Australië]] [[Kategorie:Woestyne van Australië]] 68lclzdluejrk5hz7lzskjdn626e6e3 3 124717 2921796 2921328 2026-08-04T07:19:57Z Rooiratel 90342 /* OWID interactive graphs */ Antwoord 2921796 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== {{owidslider |start = <!-- defaults to most recent --> |list = Template:OWID/Wine production#gallery |location = commons |caption = |title = |language = |file = [[File:Wine production, World, 2023 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|Wine production]] |startingView = World }} Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) :Hi Rooiratel. Ek het [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] by Wikimedia 2026 ontmoet. Hy het my vinnig die ''OWID interactive grahs''-funksie gewys, en ek is oortuig dat dit betekenisvolle waarde sal toevoeg tot ons Wikipedia. Ek steun dat dit by ons geïmplementeer word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:49, 22 Julie 2026 (UTC) ::Hi @[[Gebruiker:Doc James|Doc James]] the example looks really cool. I don't think there even needs to be consensus to add this to our wiki. If you are willing to do the work and add all the templates etc. then I will support you. Minor issues can be resolved as we go along. If there are any serious objections (which I can't understand why there would be) then worst case we roll back, but that is a highly unlikely scenario. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:33, 30 Julie 2026 (UTC) :::We need a local interface admin to add the code [https://dag.wikipedia.org/wiki/MiidiyaWiki:Gadget-owidslider.js here] to [[MediaWiki:Gadget-owidslider.js]] :::And then add <code>owidslider [ResourceLoader|default|categories=Pages using gadget owidslider]|owidslider.js|owidslider.css</code> to [[MediaWiki:Gadgets-definition]], which will create a [[mw:Template gadget]]:-) [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:10, 30 Julie 2026 (UTC) ::::Done, and done. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:52, 1 Augustus 2026 (UTC) Excellent, can you translate this single SVG? https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:48, 2 Augustus 2026 (UTC) :Also am needing this translated after the af heading https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-owidslider.js :Can you log onto MDWiki and than I can give you editing abilities to update it... [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:57, 2 Augustus 2026 (UTC) :I've translated the .svg file. But I have never liked this svgtranslate tool. It is a cool idea, but it doesn't solve spacing issues. It has even now introduced a weird spacing issue between the "No data" and "0 t" text items for no reason. In my opinion svg files should always be manually translated, and depending on the translation, it might require the translated version to look drastically different to the original. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:19, 4 Augustus 2026 (UTC) c8wjxfqqmjrn4dogevtf558yb1dj72k 2921797 2921796 2026-08-04T07:23:11Z Rooiratel 90342 /* OWID interactive graphs */ Antwoord 2921797 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== {{owidslider |start = <!-- defaults to most recent --> |list = Template:OWID/Wine production#gallery |location = commons |caption = |title = |language = |file = [[File:Wine production, World, 2023 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|Wine production]] |startingView = World }} Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) :Hi Rooiratel. Ek het [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] by Wikimedia 2026 ontmoet. Hy het my vinnig die ''OWID interactive grahs''-funksie gewys, en ek is oortuig dat dit betekenisvolle waarde sal toevoeg tot ons Wikipedia. Ek steun dat dit by ons geïmplementeer word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:49, 22 Julie 2026 (UTC) ::Hi @[[Gebruiker:Doc James|Doc James]] the example looks really cool. I don't think there even needs to be consensus to add this to our wiki. If you are willing to do the work and add all the templates etc. then I will support you. Minor issues can be resolved as we go along. If there are any serious objections (which I can't understand why there would be) then worst case we roll back, but that is a highly unlikely scenario. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:33, 30 Julie 2026 (UTC) :::We need a local interface admin to add the code [https://dag.wikipedia.org/wiki/MiidiyaWiki:Gadget-owidslider.js here] to [[MediaWiki:Gadget-owidslider.js]] :::And then add <code>owidslider [ResourceLoader|default|categories=Pages using gadget owidslider]|owidslider.js|owidslider.css</code> to [[MediaWiki:Gadgets-definition]], which will create a [[mw:Template gadget]]:-) [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:10, 30 Julie 2026 (UTC) ::::Done, and done. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:52, 1 Augustus 2026 (UTC) Excellent, can you translate this single SVG? https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:48, 2 Augustus 2026 (UTC) :Also am needing this translated after the af heading https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-owidslider.js :Can you log onto MDWiki and than I can give you editing abilities to update it... [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 20:57, 2 Augustus 2026 (UTC) ::That website does not really work for me. None of the CSS is loading, and it is impossible to navigate. ::My suggestion is to provide a list of the English text strings you want translated and give it to someone here to give you the translated Afrikaans text. Probably not me since language is not my area of expertise. Try @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], or @[[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]]. Once you have the translated text, you can edit it on the mdwiki website, since you already have it working on your end. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:23, 4 Augustus 2026 (UTC) :I've translated the .svg file. But I have never liked this svgtranslate tool. It is a cool idea, but it doesn't solve spacing issues. It has even now introduced a weird spacing issue between the "No data" and "0 t" text items for no reason. In my opinion svg files should always be manually translated, and depending on the translation, it might require the translated version to look drastically different to the original. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:19, 4 Augustus 2026 (UTC) esko2a6w0id0b2iliaq4raan2qy6wcu 6 129107 2921665 1625761 2026-08-03T18:37:22Z JMK 649 +kat 2921665 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts]] en sy staf te [[Concordia]] in [[Namakwaland]] |bron=Jan Smuts, An Illustrated Biography |datum=Mei 1902 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Jan Smuts]] mwqrc5fqpaus4btjrwjj2wgkcalj7ic 6 129111 2921731 1625778 2026-08-03T20:44:26Z JMK 649 +kat 2921731 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Tuinparty in [[Pretoria]] in 1903, onder andere bygewoon deur [[Emily Hobhouse]] en genls. [[Jan Smuts]] en [[Christiaan Frederik Beyers]] |bron=Jan Smuts, An Illustrated Dictionary |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jan Smuts]] [[Kategorie:Emily Hobhouse]] lcntsgmslpdlcuhvd84y0wfa4bm50pb 6 129114 2921670 1625806 2026-08-03T18:39:43Z JMK 649 +kat 2921670 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. [[Jan Smuts]] |bron=Jan Smuts, An Illustrated History |datum=1913 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Verenigde Party]] [[Kategorie:Jan Smuts]] q9q7bm4mwt6zci5cokc3ixud42dpcyi 0 129796 2921617 2906595 2026-08-03T16:41:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921617 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Europese Suidelike Sterrewag |kleur = |titel = Ruimte-organisasie |beeld = Two Unit Telescopes VLT.jpg |beeld_wydte = 280px |beeld_onderskrif = Die ESO se [[Baie Groot Teleskoop]] in [[Chili]]. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Afkorting |1 = ESO |opskrif2 = Doel |2 = Ruimteverkenning in die [[Suidelike Halfrond]] |opskrif3 = Gestig |3 = [[1962]] |opskrif4 = Soort |4 = Interregeringsorganisasie |opskrif5 = Hoofkwartier |5 = Garching, [[Duitsland]] |opskrif6 = Teleskope |6 = Verskeie in Noord-[[Chili]] |opskrif7 = Ledetal |7 = 16 (15 Europese lande en [[Brasilië]]) |opskrif8 = Direkteur-generaal |8 = Xavier Barcons |opskrif9 = Leuse |9 = Reaching New Heights in Astronomy |opskrif10 = Webtuiste |10 = [http://www.eso.org/public/ eso.org] |opskrif11 = |11 = }} Die '''Europese Suidelike Sterrewag''' ('''ESO''', amptelik: Europese Organisasie vir Sterrekundige Navorsing in die Suidelike Halfrond) is 'n interregeringsorganisasie van 16 lande vir sterrekundige navorsing. Dit is in [[1962]] gestig en het moderne geriewe op die been gebring vir die waarneming van die suidelike naghemel. Die organisasie het 730 personeellede en ontvang jaarlikse lidlandbydraes van sowat €131&nbsp;miljoen.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/about-eso.html |title=About ESO |date=2 April 2012 |access-date=2 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730163501/https://www.eso.org/public/about-eso.html |archive-date=30 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy sterrewagte is in Noord-[[Chili]] geleë. [[Lêer:European Southern Observatory (ESO) logo.svg|duimnael|links|upright|Die ESO se logo.]] Die ESO het van die grootste en tegnologies mees gevorderde [[Teleskoop|teleskope]] gebou. Dit sluit in die New Technology Telescope en die [[Baie Groot Teleskoop]] (VLT), wat bestaan uit vier verskillende teleskope elk met 'n primêre spieël van 8,2&nbsp;m en vier kleiner hulpteleskope. Die Atacama Large Millimeter Array (ALMA) neem die heelal waar in millimeter- en submillimeter-golflengtes en is die wêreld se grootste sterrekundeprojek nog op die grond. Dit is in Maart 2013 voltooi danksy internasionale samewerking deur [[Europa]] (verteenwoordig deur die ESO), [[Noord-Amerika]], [[Oos-Asië]] en Chili.<ref>{{cite web|url=http://www.almaobservatory.org/en | title = ALMA website | accessdate = 2011-09-21}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/alma/ |title=Welcome to ALMA! |access-date=25 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160623232705/http://www.eso.org/sci/facilities/alma/ |archive-date=23 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tans in aanbou is die Uiters Groot Teleskoop (ELT). Dit sal 'n gesegmenteerde spieël van 39,3&nbsp;m gebruik en sal in 2024, wanneer dit in werking gestel word, die grootste optiese reflektorteleskoop ter wêreld wees. Dit sal [[Eksoplaneet|planete]] om ander [[ster]]re kan bestudeer, asook die eerste voorwerpe in die [[heelal]], [[supermassiewe swartkolk]]e en die aard en verspreiding van [[donker materie]] en [[donker energie]], wat die heelal oorheers. Wetenskaplikes het met die ESO se waarnemingsgeriewe verskeie sterrekundige ontdekkings gedoen en sterrekundige katalogusse saamgestel<ref>{{cite web |url=http://archive.eso.org/starcat/astrocat/astrocat_screen_list.html |title=ESO Archive |access-date=28 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517003044/http://archive.eso.org/starcat/astrocat/astrocat_screen_list.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ontdekkings sluit in die verste [[gammaflits]] en bewyse van die [[swartkolk]] in die middel van die [[Melkweg]].<ref>{{cite journal|url=http://www.nature.com/nature/journal/v461/n7268/full/nature08459.html | title = A gamma-ray burst at a redshift of 8.2| accessdate = 2011-09-21 | volume=461 | doi = 10.1038/nature08459 | journal=Nature | pages=1254–1257|arxiv = 0906.1577 |bibcode = 2009Natur.461.1254T }}</ref><ref>{{cite journal| title = Monitoring stellar orbits around the Massive Black Hole in the Galactic Center| date = 1970| last1 = Gillessen| first1 = S.| display-authors = 4| last2 = Eisenhauer| first2 = F.| last3 = Trippe| first3 = S.| last4 = Alexander| first4 = T.| last5 = Genzel| first5 = R.| last6 = Martins| first6 = F.| last7 = Ott| first7 = T.| doi = 10.1088/0004-637X/692/2/1075| journal = The Astrophysical Journal| volume = 692| issue = 2| pages = 1075|arxiv=0810.4674|bibcode = 2009ApJ...692.1075G }}</ref> In 2004 het die VLT sterrekundiges in staat gestel om die eerste foto te neem van 'n [[eksoplaneet]] (2M1207b) wat 173&nbsp;[[ligjare]] van hier om 'n [[bruindwerg]] wentel.<ref>{{cite journal| title = A giant planet candidate near a young brown dwarf. Direct VLT/NACO observations using IR wavefront sensing|bibcode=2004A&A...425L..29C| author1 = Chauvin| first1 = G.| display-authors = 4| last2 = Lagrange| first2 = A.-M.| last3 = Dumas| first3 = C.| last4 = Zuckerman| first4 = B.| last5 = Mouillet| first5 = D.| last6 = Song| first6 = I.| last7 = Beuzit| first7 = J.-L.| last8 = Lowrance| first8 = P.| volume = 425| date = 2004| pages = L29| journal = Astronomy and Astrophysics| doi = 10.1051/0004-6361:200400056| issue = 2|arxiv = astro-ph/0409323 }}</ref> Die High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher (HARPS)-instrument wat in 'n ander ESO-teleskoop geïnstalleer is, het gelei tot die ontdekking van eksoplanete, insluitende [[Gliese 581|Gliese&nbsp;581&nbsp;c]], een van die kleinste bekende planete buite die [[Sonnestelsel]].<ref>{{cite web |url=http://obswww.unige.ch/Instruments/harps/ |title=The HARPS Home page |access-date=21 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323213158/http://obswww.unige.ch/Instruments/HARPS/ |archive-date=23 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == Die idee dat Europese sterrekundiges 'n groot gemeenskaplike teleskoop moet bou, het in 1953 by die Leidense Sterrewag in [[Nederland]] ontstaan by [[Walter Baade]] en [[Jan Oort]].<ref>{{cite book |title=ESO's Early History |author=Adriaan Blaauw |publisher=ESO |date=1991 |page=4}}</ref> Oort het 'n saamtrek met 'n groep sterrekundiges in [[Leiden]] gereël om dit op 21 Junie dié jaar te oorweeg. Op 26 Januarie 1954 is 'n ESO-verklaring deur sterrekundiges van ses Europese lande onderteken waarin onderneem word om 'n gesamentlike Europese sterrewag in die [[Suidelike Halfrond]] te bou.<ref name="ESO Timeline">{{cite web |url=http://www.eso.org/public/about-eso/timeline.html |title=ESO Timeline |access-date=28 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927205026/http://www.eso.org/public/about-eso/timeline.html |archive-date=27 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:A Bird’s-eye View of ESO.jpg|duimnael|Die ESO-hoofkwartier uit die lug gesien.]] In dié tyd was alle reflektorteleskope met 'n [[lensopening]] van groter as 2&nbsp;m in die [[Noordelike Halfrond]] geleë. Die besluit om dit in die suide te bou, het ontstaan uit die behoefte aan waarnemings van die suidelike hemelruim; sommige voorwerpe soos die middel van die Melkweg en die [[Magellaanse Wolke]] kan net uit die Suidelike Halfrond bestudeer word.<ref>{{cite book |title=Europe's Quest for the Universe |author=Lodewijk Woltjer |publisher=EDP Sciences |date=2006}}</ref> Hoewel die aanvanklike plan was om teleskope in [[Suid-Afrika]] te bou, waar reeds 'n paar Europese sterrewagte was, het toetse van 1955 tot 1963 getoon 'n terrein in die [[Andes]] was verkieslik. Op 15 November 1963 is Chili gekies as die ideale plek.<ref>{{cite book |title=ESO's Early History |author=Adriaan Blaauw |publisher=ESO |date=1991}}</ref> Dit is voorafgegaan deur die ondertekening van die ESO-konvensie op [[5 Oktober]] [[1962]] deur [[België]], [[Duitsland]], [[Frankryk]], Nederland en [[Swede]]. In 1966 is die eerste ESO-teleskoop op die La Silla-terrein in Chili in werking gestel.<ref name="ESO Timeline"/> Omdat [[CERN]], nes die ESO, gesofistikeerde instrumente het, het die sterrekundevereniging hom al hoe meer tot die kernnavorsingsliggaam gewend vir advies, en 'n samewerkingsooreenkoms is in 1970 deur die ESO en CERN onderteken. 'n Paar maande later het die ESO se teleskoopafdeling in 'n CERN-gebou in [[Genève]] ingetrek en die ESO se Lugatlaslaboratorium is op 'n CERN-eiendom gevestig.<ref>{{cite book |title=ESO's Early History |author=Adriaan Blaauw |publisher=ESO |date=1991 |pages=169, 179}}</ref> Die ESO se Europese afdelings het in 1980 in die nuwe ESO-hoofkwartier in Garching naby [[München]], Duitsland, ingetrek. === Lidlande === [[Lêer:ESO member states.svg|duimnael|Die ESO se lidlande.]] [[Lêer:Uhd img 2528 cc.jpg|duimnael|Die Melkweg glinster helder bo die ALMA-antennas by Chajnantor.]] {| class="wikitable" style="width: 40%; font-size: 95%; text-align:left;" ! style="width:50;background:lightgrey;" | Land ! style="width:50%;background:lightgrey;" | Datum aangesluit<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/about-eso/memberstates/ |title=Member States |last=information@eso.org |website=www.eso.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615083311/https://www.eso.org/public/about-eso/memberstates/ |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{Vlagland|België}} | 1962 |- | {{Vlagland|Duitsland}} | 1962 |- | {{Vlagland|Frankryk}} | 1962 |- | {{Vlagland|Nederland}} | 1962 |- | {{Vlagland|Swede}} | 1962 |- | {{Vlagland|Denemarke}} | 1967 |- | {{Vlagland|Switserland}} | 1981 |- | {{Vlagland|Italië}} | 24 Mei 1982 |- | {{Vlagland|Portugal}} | 27 Junie 2000 |- | {{Vlagland|Verenigde Koninkryk}} | 8 Julie 2002 |- | {{Vlagland|Finland}} | 1 Julie 2004 |- | {{Vlagland|Spanje}} | 1 Julie 2006 |- | {{Vlagland|Tsjeggië}} | 1 Januarie 2007 |- | {{Vlagland|Oostenryk}} | 1 Julie 2008 |- | {{Vlagland|Brasilië}} | 29 Desember 2010 (hangende) |- | {{Vlagland|Pole}} | 28 Oktober 2014 |- | {{Vlagland|Ierland}} | vanaf 2018<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/business/technology/ireland-to-join-european-space-research-organisation-1.3251455 |title=Ireland to join European space research organisation |website=The Irish Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703192339/https://www.irishtimes.com/business/technology/ireland-to-join-european-space-research-organisation-1.3251455 |archive-date=3 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |} == Chileense sterrewagterreine == Hoewel die ESO se hoofkwartier in Duitsland is, is sy teleskope en sterrewagte in Noord-Chili, waar die organisasie gevorderde, grondgebaseerde sterrekundegeriewe bedien: * La Silla, met die New Technology Telescope (NTT); * Paranal, met onder meer die Baie Groot Teleskoop (VLT); * Llano de Chajnantor, met die APEX (Atacama Pathfinder Experiment, 'n submillimeterteleskoop) en ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array). Dit is van die beste terreine vir sterrekundige waarnemings in die Suidelike Halfrond.<ref>{{cite web |url=http://www.almaobservatory.org/en/about-alma/location/why-chile |title=The best observing sites on Earth |accessdate=2011-05-13 |archive-date=2011-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110414111949/http://www.almaobservatory.org/en/about-alma/location/why-chile |url-status=dead }}</ref> 'n ESO-projek wat tans aan die gang is, is die Uiters Groot Teleskoop (Extremely Large Telescope, ELT), 'n teleskoop van 40&nbsp;m met vyf spieëls. Dit sal die grootste optiese en naby-infrarooiteleskoop in die wêreld wees. Bouwerk het in Junie 2014 begin.<ref name=beginning>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/science/european-extremely-large-telescope-to-break-ground-using-dynamite-live-later-today-9548123.html |title=European Extremely Large Telescope to break ground (using dynamite) live later today |author=James Vincent |publisher=The Independent |date=19 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503011912/https://www.independent.co.uk/news/science/european-extremely-large-telescope-to-break-ground-using-dynamite-live-later-today-9548123.html |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ELT word op 'n ander, vierde terrein (Cerro Armazones) gebou<ref>{{cite news |date=26 April 2010 |title=E-ELT Site Chosen |url=http://www.eso.org/public/news/eso1018/ |publisher=ESO |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613014550/https://www.eso.org/public/news/eso1018/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://site2010.sai.msu.ru/section/4 |title=Comprehensive characterization of astronomical sites |access-date=4 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000216/http://site2010.sai.msu.ru/section/4 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.dfa.uv.cl/sitetestingdata/index.htm/4| title = Conference Astronomical Site Testing Data in Chile| accessdate = 2011-10-04}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en sal na verwagting in 2024 klaar wees. Elke jaar is daar sowat 2&nbsp;000 versoeke om die ESO se teleskope te gebruik, vier tot ses keer soveel nagte as wat beskikbaar is. In 2009 is meer as 650 geskrifte gepubliseer wat op ESO-data geskoei was.<ref>{{cite web|url=http://www.eso.org/sci/libraries/edocs/ESO/ESOstats.pdf| title = ESO Publication Statistics| accessdate = 2011-10-04}}</ref> ESO-teleskope genereer 'n groot hoeveelheid data teen 'n hoë spoed, en dit word in 'n permanente argief in die ESO-hoofkwartier gebêre. Die argief het sowat 1,01&nbsp;petagrepe data. {| class="wikitable" style="width: 70%; font-size: 95%; text-align:left;" |- !colspan=6|<big>ESO-teleskope</big> |- ! style="width:25%;" | Naam ! style="width:10%;" | Afk. ! style="width:15&;" | Grootte ! style="width:25%;" | Soort ! style="width:15%;" | Ligging ! style="width:10%;" | Jaar |- | &nbsp;ESO-3,6 m-teleskoop, met HARPS || align=center | ESO&nbsp;3,6m || align=center | 3,57&nbsp;m || Opties en [[infrarooi]] || La Silla || align=center | 1977 |- | &nbsp;MPG/ESO-2,2 m-teleskoop || align=center | MPG || align=center | 2,20&nbsp;m || Opties en infrarooi || La Silla || align=center | 1984 |- | &nbsp;New Technology Telescope || align=center | NTT || align=center | 3,58&nbsp;m || Opties en infrarooi || La Silla || align=center | 1989 |- | &nbsp;Baie Groot Teleskoop || align=center | VLT || align=center | 4 × 8,2&nbsp;m<br />4 × 1,8&nbsp;m || Opties tot [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|middel-infrarooi]] || Paranal || align=center | 1998 |- | &nbsp;Atacama Pathfinder Experiment || align=center | APEX || align=center | 12&nbsp;m || Millimeter-/submillimeter-golflengtes || Chajnantor || align=center | 2005 |- | &nbsp;Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy || align=center | VISTA || align=center | 4,1 m || [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|Naby-infrarooi]], opname || Paranal || align=center | 2009 |- | &nbsp;VLT Survey Telescope || align=center | VST || align=center | 2,6 m || Opties, opname || Paranal || align=center | 2011 |- | &nbsp;Atacama Large Millimeter/submillimeter Array || align=center | ALMA || align=center | 50 × 12&nbsp;m<br />12&nbsp;×&nbsp;7&nbsp;m<br />4 × 12&nbsp;m<ref>{{cite journal |author=Satoru Iguchi |date=2009 |title=The Atacama Compact Array (ACA) |journal=Publ. Astron. Soc. Japan |volume=61 |pages=1–12 |url=http://pasj.asj.or.jp/v61/n1/610101/610101-frame.html |accessdate=2011-04-29|bibcode = 2009PASJ...61....1I |last2=Morita |first2=Koh-Ichiro |last3=Sugimoto |first3=Masahiro |last4=Vila Vilaró |first4=Baltasar |last5=Saito |first5=Masao |last6=Hasegawa |first6=Tetsuo |last7=Kawabe |first7=Ryohei |last8=Tatematsu |first8=Ken'Ichi |last9=Seiichi |first9=Seiichi |last10=Kiuchi |first10=Hitoshi |last11=Okumura |first11=Sachiko K. |last12=Kosugi |first12=George |last13=Inatani |first13=Junji |last14=Takakuwa |first14=Shigehisa |last15=Iono |first15=Daisuke |last16=Kamazaki |first16=Takeshi |last17=Ogasawara |first17=Ryusuke |last18=Ishiguro |first18=Masato |display-authors=9 |doi=10.1093/pasj/61.1.1 }}</ref> || Millimeter-/submillimeter-golflengtes<br />Interferometer-rangskikking || Chajnantor || align=center | 2011 |- | &nbsp;Uiters Groot Teleskoop || align=center | ELT || align=center | 39,3 m || opties tot middelinfrarooi || Cerro Armazones<ref name="The E-ELT project">{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/eelt/ |title=The E-ELT project |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613014619/https://www.eso.org/sci/facilities/eelt/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || align=center | ''2024'' |- | colspan=6 style="font-size:0.92em; padding: 12px 0 6px 4px; background-color: #f2f2f2;" |{{note label|about-alma|A|A}}ALMA is 'n vennootskapsprojek van Europa, die VSA, Kanada, Oos-Asië en Chili.<br />{{•}}Bykomende ESO-navorsingsgeriewe is in Santiago, Chili, geleë en sluit in 'n biblioteek, rekenaarbronne en programme vir besoekende wetenskaplikes.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/activities/santiago.html |title=Science in Santiago |access-date=4 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060003/https://www.eso.org/sci/activities/santiago.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />{{•}}ESO het ook nou bande met ander sterrewagte en universiteite in die land.<ref>{{cite web| url = http://www.sochias.cl/docs/ESOChileMinutes20060316.pdf| title = Minutes of the ESO Chile Joint Committee| accessdate = 2011-10-05| archive-date = 2012-04-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20120425050041/http://www.sochias.cl/docs/ESOChileMinutes20060316.pdf| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach/partnerships/chile.html |title=Cooperative Projects in Chile |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806212730/http://www.eso.org/public/outreach/partnerships/chile.html |archive-date=6 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />{{•}}Bron: ''ESO – Telescopes and Instrumentation''<ref name=eso1>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr.html |title=Telescopes and Instrumentation |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901034805/http://www.eso.org/public/teles-instr.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |} === La Silla === {{dubbelbeeld|regs|Observatorio la silla1.JPG|260|La Silla Aerial View.jpg|178|Die La Silla-sterrewag: ’n groep teleskope op ’n hoogte van 2&nbsp;400&nbsp;m.}} La Silla, in die suidelike [[Atacamawoestyn]] 600&nbsp;km noord van [[Santiago de Chile]] op 'n hoogte van 2&nbsp;400&nbsp;m, is die tuiste van die ESO se aanvanklike sterrewag. Nes ander sterrewagte in die gebied is La Silla ver weg van enige [[ligbesoedeling]] en is die naghemel een van die donkerstes op Aarde.<ref>{{cite web |url=http://www.chile.travel/en/what-to-do/astronomy/touristic-observatories.html |title=Observatories in Chile |access-date=5 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623023549/http://www.chile.travel/en/what-to-do/astronomy/touristic-observatories.html |archive-date=23 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Daar is verskeie teleskope, onder meer die ESO-3,6&nbsp;m-teleskoop, die New Technology Telescope (NTT) en die Max-Planck-ESO-teleskoop van 2,2&nbsp;m. By die sterrewag is besoekerinstrumente wat vir besoeke aan 'n teleskoop vasgemaak word. La Silla het ook nasionale teleskope, soos 'n [[Switserland|Switserse]] teleskoop van 1,2&nbsp;m en 'n [[Denemarke|Deense]] teleskoop van 1,5&nbsp;m. Sowat 300 publikasies per jaar gaan oor werk van dié sterrewag. Ontdekkings hier sluit in die High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher (HARPS)-waarneming van die planeetstelsel van die ster [[Gliese 581]], wat die eerste bekende rotsplaneet in 'n [[bewoonbare sone]] buite die Sonnestelsel bevat.<ref>{{cite news |date=25 April 2007 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0722/ |publisher=ESO |title=Astronomers Find First Earth-like Planet in Habitable Zone |access-date=28 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612200927/https://www.eso.org/public/news/eso0722/ |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://obswww.unige.ch/%7Eudry/udry_preprint.pdf |title=The HARPS search for southern extra-solar planets |accessdate=2011-10-04 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927103113/http://obswww.unige.ch/~udry/udry_preprint.pdf |url-status=dead }}</ref> Verskeie teleskope by La Silla het 'n rol gespeel in die verbinding van [[gammaflits]]e met die ontploffing van enorme sterre. Die sterrewag het ook 'n rol gespeel in die bestudering van die supernova [[SN 1987A]].<ref>{{cite news |date=24 Februarie 2007 |title=SN 1987A's Twentieth Anniversary |url=http://www.eso.org/public/news/eso0708/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612060522/https://www.eso.org/public/news/eso0708/ |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Kombi-beeld|3.6-m Telescope at La Silla.jpg|The NTT Enclosure.jpg| |align=left | width=150px |caption1=Die ESO-3,6&nbsp;m-teleskoop. |caption2=Die New Technology Telescope. }} ==== ESO 3,6 m-teleskoop ==== Die ESO 3,6&nbsp;m-teleskoop is in 1977 in werking gestel. Dit is intussen opgradeer met onder meer die installering van 'n nuwe sekondêre spieël.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/3p6/ |title=The ESO 3.6m Telescope |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019071518/http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/3p6/ |archive-date=19 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die konvensioneel ontwerpte stiebeuelmontering is hoofsaaklik vir [[infrarooi]]-[[spektroskopie]] gebruik; dit bevat nou die HARPS-spektrograaf wat gebruik word in die soeke na [[eksoplanete]] en vir asteroseismologie. Die teleskoop is ontwerp vir [[Radiale snelheid|radialesnelheidsakkuraatheid]] oor baie lang tydperke (in die orde van 1&nbsp;m/s).<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/instruments/harps/overview.html |title=HARPS: The Planet Hunter |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530003012/https://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/instruments/harps/overview.html |archive-date=30 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== New Technology Telescope ==== Die New Technology Telescope (NTT) het 'n [[Altasimut|asimutale montering]]. Dit is 'n Ritchey-Chrétien-teleskoop van 3,58&nbsp;m wat in 1989 in gebruik geneem is en die eerste in die wêreld met 'n rekenaarbeheerde hoofspieël. Die buigbare vorm word tydens waarnemings aangepas om optimale fotogehalte te verseker. Die sekondêre spieël se posisie kan ook in drie rigtings verstel word. Hierdie tegnologie (wat deur die ESO ontwikkel is en bekend is as "aktiewe optika") word nou in alle groot teleskope gebruik, insluitend die VLT en die toekomstige ELT.<ref>{{cite web|url=http://www.eso.org/sci/publications/messenger/archive/no.142-dec10/messenger-no142-41-41.pdf| title = Raymond Wilson honoured with two prestigious prizes | accessdate = 2011-10-05}}</ref> Die ontwerp van die agthoekige omhulsel van die NTT is innoverend. Die teleskoopkoepel is relatief klein en word deur 'n stelsel flappe geventileer wat egalige lugvloei oor die spieël stuur wat turbulensie verminder en skerper beelde tot gevolg het.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/lasilla/ntt.html |title=ESO NTT |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807080311/http://www.eso.org/public/teles-instr/lasilla/ntt.html |archive-date=7 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== MPG/ESO-2,2 m-teleskoop ==== Dié 2,2&nbsp;m-teleskoop word sedert vroeg in 1984 by La Silla gebruik en word onbepaald aan die ESO geleen deur die [[Max Planck-geselskap]] (MPG). Die gebruik daarvan word gedeel deur die MPG en ESO, terwyl die onderhoud die ESO se verantwoordelikheid is. Sy instrumente sluit in 'n 67&nbsp;miljoen-pieksel-wyeveldbeelder met 'n sigveld so groot soos die [[volmaan]].<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/lasilla/instruments/wfi/index.html |title=WFI—Wide Field Imager |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605235724/http://www.eso.org/lasilla/instruments/wfi/index.html |archive-date=5 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het al talle foto's van hemelliggame geneem. Ander instrumente is GROND (Gamma-Ray Burst Optical Near-Infrared Detector), wat soek na die nagloed van gammaflitse,<ref>{{cite news |date=6 Julie 2007 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0730/ |title=GROND Takes Off |publisher=ESO |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523172814/https://www.eso.org/public/news/eso0730/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die hoëresolusie-spektrograaf FEROS (Fiber-fed Extended Range Optical Spectrograph), wat gebruik word om gedetailleerde studies van sterre te doen. ==== Ander teleskope ==== {{Kombi-beeld|LaSillaByNight2.jpg|REMTelescopeDaylight.jpg| |align=right |caption1=Die Euler-teleskoop en die ESO-3,6&nbsp;m-teleskoop het al baie eksoplanete ontdek. |caption2=Die Rapid Eye Mount-teleskoop. }} By La Silla is verskeie nasionale en projekteleskope wat nie deur die ESO bedryf word nie. Onder hulle is die Switserse Euler-teleskoop en die Deense Nasionale Teleskoop, asook die REM-, [[TRAPPIST]]- en TAROT-teleskoop.<ref name="National and Project Telescopes">{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/national.html |title=National and Project Telescopes |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531155900/https://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/national.html |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die Euler-teleskoop is 'n 1,2&nbsp;m-teleskoop wat deur die Geneefse Sterrewag in Switserland gebou is en bedryf word. Dit word gebruik vir hoëpresisie-radialesnelheidsmetings wat hoofsaaklik belangrik is in die soeke na groot eksoplanete in die [[Suidelike Halfrond]]. Sy eerste ontdekking was 'n planeet om [[Gliese 86]].<ref>{{cite news |date=24 November 1998 |url=http://www.eso.org/public/news/eso9855/ |title=Extrasolar Planet in Double Star System Discovered from La Silla |publisher=ESO |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521205711/https://www.eso.org/public/news/eso9855/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander waarnemingsprogramme fokus op [[veranderlike ster]]re, asteroseismologie, gammaflitse, die monitering van [[aktiewe sterrestelsel]]kerns en [[gravitasielens]]e.<ref>{{cite web |url=http://obswww.unige.ch/exoplanets/coralie.html |title=Southern Sky extrasolar Planet search Programme |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619032131/http://obswww.unige.ch/exoplanets/coralie.html |archive-date=19 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die Deense Nasionale Teleskoop van 1,54&nbsp;m word sedert 1979 gebruik. Dit het aansienlike beperkings weens sy montering en die beperkte ruimte in sy koepel.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/d1p5/ |title=The Danish Telescope at La Silla |access-date=29 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017182659/http://www.eso.org/sci/facilities/lasilla/telescopes/d1p5/ |archive-date=17 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die Rapid Eye Mount-teleskoop is 'n klein outomatiese teleskoop met 'n vinnige reaksie en 'n primêre spieël van 60&nbsp;cm. Die [[altasimut]]-teleskoop is sedert Oktober 2002 in werking. Die hoofdoel daarvan is om die nagloed van gammaflitse dop te hou wat deur die Swift Gamma-Ray Burst Mission-satelliet waargeneem word.<ref name="National and Project Telescopes"/><ref>{{cite web |url=http://www.rem.inaf.it/ |title=Rapid Eye Mount |access-date=29 April 2011 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114506/http://www.rem.inaf.it/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die [[België|Belgiese]] TRAPPIST is 'n gesamentlike projek deur die Universiteit van [[Luik (stad)|Luik]] en die Geneefse Sterrewag. Die 0,6&nbsp;m-teleskoop spesialiseer in [[komete]] en eksoplanete, en was een van die min teleskope wat 'n stelêre [[okkultasie]] van die [[dwergplaneet]] [[Eris (dwergplaneet)|Eris]] waargeneem het; dit het gelei tot die onthulling dat Eris kleiner as [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] kan wees.<ref name=beatty>Newscientist.com, [https://www.newscientist.com/article/dn19697-former-tenth-planet-may-be-smaller-than-pluto.html Kelly Beatty - Former 'tenth planet' may be smaller than Pluto], November 2010</ref> * Die Quick-action telescope for transient objects (TAROT) is 'n vinnig bewegende optiese robotteleskoop wat 'n gammaflits van sy begin af kan waarneem. Satelliete wat gammaflitse opspoor, stuur seine na TAROT, wat die presiese posisie daarvan aan sterrekundiges kan aandui. Data van die TAROT-teleskoop is ook nuttig in die bestudering van die evolusie van gammaflitse, die aard van [[Meteoor|vuurballe]] en hul omringende materiaal.<ref>{{cite web |url=http://tarot.obs-hp.fr/tarot/ |title=TAROT website |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830125651/http://tarot.obs-hp.fr/tarot/ |archive-date=30 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit word bedryf vanaf die Haute-Provence-sterrewag in [[Frankryk]]. === Paranal === {{Hoofartikel|Paranal-sterrewag}} Die Paranal-sterrewag is op Cerro Paranal in die Atacamawoestyn in Noord-Chili geleë. Cerro Paranal is 'n berg van 2&nbsp;635&nbsp;m, sowat 120&nbsp;km suid van [[Antofagasta]] en 12&nbsp;km vanaf die kus van die [[Stille Oseaan]].<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/facilities/paranal/site/paranal.html |title=Paranal Site Details |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005055420/http://www.eso.org/sci/facilities/paranal/site/paranal.html |archive-date=5 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die sterrewag het sewe groot teleskope wat in sigbare en infrarooilig werk: die vier 8,2&nbsp;m-teleskope van die [[Baie Groot Teleskoop]], die VLT Survey Telescope (VST) van 2,6&nbsp;m en die Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy van 4,1&nbsp;m. Daar is ook vier hulpteleskope van 1,8&nbsp;m wat vir interferometriese waarnemings gebruik kan word.<ref name=eso1 /> In Maart 2008 was Paranal die verhoog vir verskeie tonele van die 22ste [[James Bond]]-fliek, ''Quantum of Solace''.<ref>{{cite news |date=25 Maart 2008 |title=A Giant of Astronomy and a Quantum of Solace |url=http://www.eso.org/public/news/eso08007/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419194710/http://www.eso.org/public/news/eso08007/ |archive-date=19 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0830515/ |title=IMDB—Quantum of Solace (2008) |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531160251/https://www.imdb.com/title/tt0830515/ |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:360-degree Panorama of the Southern Sky.jpg|duimnael|senter|580px|'n 360-grade- panoramiese uitsig op die suidelike naghemel vanaf Paranal, met teleskope op die voorgrond.]] ==== Baie Groot Teleskoop ==== {{Hoofartikel|Baie Groot Teleskoop}} {{Kombi-beeld|Paranal platform.jpg|The VLT´s Laser Guide Star.jpg| |align=right | width=225px |caption1=Die Baie Groot Teleskoop (VLT): ’n versameling van vier hoof- en vier hulpteleskope. |caption2=Die VLT se kunsmatige gidsster; die laserstraal word vir [[aanpassingsoptika]] gebruik. }} Die hoofterrein van Paranal bevat die [[Baie Groot Teleskoop]] (VLT), wat uit vier byna identiese 8,2&nbsp;m-teleskope bestaan wat elk twee of drie instrumente het. Dié vier groot teleskope kan ook saam in groepe van twee of drie gebruik word as 'n groot interferometer (VLTI). Dit laat sterrekundiges toe om detail te sien van tot 25 keer so skerp as met die individuele teleskope. Die ligstrale in die VLTI word gekombineer met 'n ingewikkelde stelsel spieëls in ondergrondse tonnels. Die VLTI kan 'n [[hoekresolusie]] van milliboogsekondes bereik, wat gelyk is aan die vermoë om die kopligte van 'n motor op die [[Maan]] te sien.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/vlt.html |title=The Very Large Telescope |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827183731/http://www.eso.org/public/teles-instr/vlt.html |archive-date=27 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vier 1,8&nbsp;m-hulpteleskope wat tussen 2004 en 2007 aangebring is, kan vir die VLTI gebruik word as die hoofteleskope met ander projekte besig is.<ref>{{cite news |date=22 Desember 2006 |title=Little Brother Joins the Large Family |url=http://www.eso.org/public/news/eso0651/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520092402/https://www.eso.org/public/news/eso0651/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Data van die VLT het gelei tot die publikasie van omtrent een wetenskaplike artikel per dag – in 2007 het amper 500 artikels die lig gesien.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/libraries/ |title=ESO Science Library |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501083933/http://www.eso.org/sci/libraries/ |archive-date= 1 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die VLT se ontdekkings sluit in die neem van die eerste foto van 'n eksoplaneet,<ref>{{cite news |date=21 November 2008 |title=Beta Pictoris planet finally imaged? |url=http://www.eso.org/public/news/eso0842/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114538/https://www.eso.org/public/news/eso0842/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die volging van individuele sterre wat om die supermassiewe swartkolk in die middel van die Melkweg wentel<ref name="eso.org">{{cite news |date=10 Desember 2008 |title=Unprecedented 16-Year Long Study Tracks Stars Orbiting Milky Way Black Hole |url=http://www.eso.org/public/news/eso0846/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114546/https://www.eso.org/public/news/eso0846/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die waarneming van die nagloed van die verste bekende gammaflits.<ref>{{cite news |date=19 September 2008 |title=NASA's Swift Catches Farthest Ever Gamma-Ray Burst |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/swift/bursts/farthest_grb.html |publisher=Nasa |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114546/https://www.nasa.gov/mission_pages/swift/bursts/farthest_grb.html |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Met die inwyding van die Paranal-sterrewag in Maart 1999 is die name van hemelliggame in die plaaslike taal, [[Mapudungun]], gekies om die tegniese name van die vier hoofteleskope te vervang. 'n Opstelkompetisie is vooraf onder skoolkinders in die streek gereël oor die betekenis van die name. 'n 17-jarige van Chuquicamata, naby Calama, het die wenopstel ingeskryf en 'n teleskoop gewen.<ref>{{cite news |date=6 Maart 1999 |title=VLT Unit Telescopes Named at Paranal Inauguration |url=http://www.eso.org/public/news/eso9921/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114554/https://www.eso.org/public/news/eso9921/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vier teleskope, voorheen bekend as UT1, UT2, UT3 en UT4, heet sedertdien ''Antu'' ("Son"), ''Kueyen'' ("Maan"), ''Melipal'' ("Suiderkruis") en ''Yepun'' ("Aandster").<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/vlt/vlt-names.html |title=Names of VLT Unit Telescopes |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807063615/http://www.eso.org/public/teles-instr/vlt/vlt-names.html |archive-date=7 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== Opnameteleskope ==== {{Kombi-beeld|VISTA at Paranal Eso0704b.tif|Vst view.jpg| |align=right | width=225px |caption1=Die gebou wat VISTA huisves. |caption2=Die VST op die agtergrond en twee van die koepelvormige hulpteleskope voor. }} VISTA (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) is geleë op die piek langs die een waar die VLT staan, en het dieselfde waarnemingstoestande. Die hoofspieël is 4,1&nbsp;m breed; dit is 'n hoogs geboë spieël vir sy grootte en gehalte. Sy afwykings van 'n perfekte oppervlak is 'n paar duisendstes van die dikte van 'n menslike haar.<ref>{{cite news |date=11 Desember 2009 |title=VISTA: Pioneering New Survey Telescope Starts Work |url=http://www.eso.org/public/news/eso0949/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521205956/https://www.eso.org/public/news/eso0949/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die teleskoop is ontwikkel deur 'n konsortium van 18 universiteite in [[Brittanje]]. Die ESO gebruik dit van Desember 2009 af,<ref>{{cite news |date=11 December 2009 |title=First stunning images captured by VISTA Telescope |url=http://www.stfc.ac.uk/News+and+Events/13651.aspx |publisher=STFC |accessdate=2011-05-04 |archive-date= 8 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110308055042/http://www.stfc.ac.uk/News+and+Events/13651.aspx |url-status=dead }}</ref> en gehaltefoto's word sedertdien daarmee geneem.<ref>{{cite news |date=10 Februarie 2010 |title=Orion in a New Light |url=http://www.eso.org/public/news/eso1006/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114627/https://www.eso.org/public/news/eso1006/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |date=5 Januarie 2011 |title=VISTA Stares Deeply into the Blue Lagoon |url=http://www.eso.org/public/news/eso1101/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114629/https://www.eso.org/public/news/eso1101/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die VLT Survey Telescope (VST) is 'n moderne 2,6&nbsp;m-teleskoop toegerus met OmegaCAM, 'n 268-megapieksel-CCD-kamera met 'n sigveld vier keer so groot soos die volmaan. Dit vul VISTA aan in opnames van die lug in sigbare lig. Die VST, wat sedert 2011 gebruik word, is 'n gesamentlike projek van die ESO en die Sterrewag van Capodimonte in [[Napels]], 'n navorsingsentrum by die Italiaanse Nasionale Instituut vir Astrofisika.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/news/eso1119/ |title=First Images from the VLT Survey Telescope |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521222318/https://www.eso.org/public/news/eso1119/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://vstportal.oacn.inaf.it/ |title=VLT Survey Telescope Center at Naples Web Portal |accessdate=2011-05-04 |archive-date=2007-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305031627/http://vstportal.oacn.inaf.it/ |url-status=dead }}</ref> Albei opnames ondersoek van die aard van [[donker energie]] tot [[naby-aarde-voorwerp]]e. VISTA en die VST sal na verwagting groot hoeveelhede data produseer; 'n enkele foto wat deur VISTA geneem word, het 67&nbsp;megapieksels, en foto's deur OmegaCam (op die VST) sal 268&nbsp;megapieksels hê. Die twee opnameteleskope sal elke nag meer data versamel as al die instrumente op die VLT saam – ongeveer 100&nbsp;teragrepe data per jaar.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/surveytelescopes.html |title=The ESO Survey Telescopes |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901065634/http://www.eso.org/public/teles-instr/surveytelescopes.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Llano de Chajnantor === {{Kombi-beeld|APEX Antenna.jpg|Three ALMA antennas close together on Chajnantor.jpg|ALMA antenna en route.jpg| |align=right | width=225px |caption1=Die APEX-submillimeter-teleskoop van 12&nbsp;m. |caption2=Drie ALMA-antennas by Chajnantor. |caption3=Groot antennas op geel voertuie. }} Die Llano de Chajnantor is 'n [[plato]] van 5&nbsp;100&nbsp;m hoog in die Atacamawoestyn. Die terrein is 750&nbsp;m hoër as dié van die [[Mauna Kea-sterrewag]] en 2&nbsp;400&nbsp;m hoër as dié van die Baie Groot Teleskoop op Cerro Paranal. Dit is droog en onherbergsaam vir mense, maar 'n goeie terrein vir submillimeter-sterrekunde. Omdat [[waterdamp]]molekules in die Aarde se [[atmosfeer]] submillimeterstraling absorbeer en verswak, is 'n droë plek nodig vir hierdie soort radiosterrekunde.<ref>{{cite web |url=http://www.alma.nrao.edu/projectbk/construction/chap14/chap14.html |title=ALMA Site Characterization and Monitoring |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425050101/http://www.alma.nrao.edu/projectbk/construction/chap14/chap14.html |archive-date=25 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die teleskope is: * Atacama Cosmology Telescope (ACT; nie deur die ESO bedryf nie) * Atacama Pathfinder Experiment (APEX) * Atacama Large Millimeter Array (ALMA) * Q/U Imaging Experiment (QUIET; nie deur die ESO bedryf nie) * POLARBEAR (op die Huan Tran-teleskoop; nie deur die ESO bedryf nie) APEX en ALMA is teleskope wat ontwerp is vir millimeter- en submillimeter-sterrekunde. Dit is 'n relatief onontginde veld wat ondersoek instel na 'n heelal wat nie in sigbare of infrarooilig gesien kan word nie – die "koue heelal". Lig by hierdie golflengtes kom van groot, koue gebiede in die [[Interstellêre medium|interstellêre ruimte]] by temperature van net-net bo [[absolute nul]]. Sterrekundiges gebruik dié lig om die chemiese en fisiese toestande in hierdie [[molekulêre wolk]]e te bestudeer; dit is die digte streke van [[gas]] en [[ruimtestof]] waar nuwe sterre gevorm word. In sigbare lig is dié streke dikwels donker en onduidelik weens stof; hulle is egter helder in die millimeter- en submillimeter-dele van die [[elektromagnetiese spektrum]]. Dié golflengtes is ook ideaal vir die bestudering van sommige van die vroegste (en verste) sterrestelsels in die heelal waarvan die lig weens [[rooiverskuiwing]] vanweë die uitdying van die heelal langer golflengtes het.<ref name=eso>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/apex.html |title=ESO APEX |access-date=3 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901043532/http://www.eso.org/public/teles-instr/apex.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://almascience.nrao.edu/about-alma/alma-site |title=ALMA Site – ALMA Science Portal |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517003409/https://almascience.nrao.edu/about-alma/alma-site |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== Atacama Pathfinder Experiment ==== Die Atacama Pathfinder Experiment-teleskoop word deur die ESO bedryf in samewerking met die Max Planck-geselskap vir Radiosterrekunde in [[Bonn]], [[Duitsland]], en die Onsala-sterrewag in Onsala, [[Swede]]. Dit is 'n 12&nbsp;m-teleskoop en die grootste een in die Suidelike Halfrond wat by millimeter- en submillimeter-golflengtes werk.<ref>{{cite web |url=http://www.apex-telescope.org/ |title=Atacama Pathfinder EXperiment APEX |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517003354/http://www.apex-telescope.org/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=eso /> ==== Atacama Large Millimeter/submillimeter Array ==== ALMA is 'n astronomiese interferometer met 'n innoverende ontwerp. Dit was aanvanklik saamgestel uit 66 hoëpresisie-antennas en het by golflengtes van 0,3 tot 3,6&nbsp;mm gewerk. Die hoofteleskoopreeks het vyftig 12&nbsp;m-antennas wat as 'n enkele interferometer dien. Daar is ook 'n kompakte reeks van vier 12&nbsp;m- en twaalf 7&nbsp;m-antennas. Die teleskope kan die heelal fynkam met ongekende sensitiwiteit en resolusie, met sig van tot 10 keer dié van die [[Hubble-ruimteteleskoop]]. Hierdie beelde vul dié van die VLT-interferometer aan.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/teles-instr/alma.html |title=ESO ALMA |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810124241/http://www.eso.org/public/teles-instr/alma.html |archive-date=10 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ALMA is 'n samewerkingsprojek van Oos-Asië, Europa, Noord-Amerika en Chili. Die doelwitte van ALMA sluit in die bestudering van die oorsprong en vorming van sterre, sterrestelsels en planete met waarnemings van molekulêre gas en stof, die bestudering van verafgeleë sterrestelsels aan die kante van die [[sigbare heelal]] en van die oorblywende straling ná die [[Groot Knal]].<ref>{{cite web |url=https://almascience.nrao.edu/alma-science |title=ALMA Science—ALMA Science Portal |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517003426/https://almascience.nrao.edu/alma-science |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Navorsing en ontdekkings == === Soeke na eksoplanete === [[Lêer:ESO OGLE-2005-BLG-390Lb.jpg|duimnael|'n Kunstenaarsvoorstelling van 'n ysige eksoplaneet.]] Die ESO se sterrewagte is toegerus met talle instrumente vir die opsporing, bestudering en monitering van [[eksoplanete]]. Sterrekundiges soek veral na planete wat met die Aarde ooreenstem. In 2004 het die Baie Groot Teleskoop die dowwe gloed waargeneem van 'n oënskynlike planeet wat om 'n ster sowat 200&nbsp;ligjare van die Aarde af wentel. 'n Jaar later is bevestig dat dit inderdaad die heel eerste foto van 'n eksoplaneet is. Hoewel die planeet groot is (sy massa is vyf keer dié van [[Jupiter (planeet)|Jupiter]]) was hierdie waarneming 'n eerste stap in die bepaling van die fisiese struktuur en chemiese samestelling van eksoplanete.<ref>{{cite news |date=30 April 2005 |title=Yes, it is the Image of an Exoplanet |url=http://www.eso.org/public/news/eso0515/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114730/https://www.eso.org/public/news/eso0515/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2005/04/29/first-exoplanet-imaged/ |title=Bad Astronomy, First Exoplanet Image Confirmed! |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107222332/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2005/04/29/first-exoplanet-imaged/ |archive-date= 7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Al lyk dit of planete baie algemeen in die heelal is, is hulle relatief klein en dowwe voorwerpe; dit maak hul opsporing moeilik met ons huidige tegnologie. Om dié rede is die meeste eksoplanete met behulp van indirekte metodes opgespoor. Hiervan is die suksesvolste die [[Radiale snelheid|radialesnelheidsmetode]]. HARPS het gehelp met die opsporing van 'n aantal planete met massas kleiner as dié van [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] wat om nabygeleë sterre wentel.<ref>{{cite news |date=12 September 2011 |title=Fifty New Exoplanets Discovered by HARPS |url=http://www.eso.org/public/news/eso1134/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526095913/https://www.eso.org/public/news/eso1134/ |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Min van hierdie planete is egter klein of in hul ster se [[bewoonbare sone]]. Die Deense 1,54 m-teleskoop by La Silla het deel gehad aan die ontdekking van een van die planete wat die meeste soos die Aarde is. Die eksoplaneet, omtrent vyf keer so groot soos die Aarde, wentel elke 10 jaar om sy ster en het vir seker 'n oppervlak van rots en ys.<ref>{{cite journal|url=http://www.nature.com/nature/journal/v439/n7075/full/nature04441.html| title = Discovery of a cool planet of 5.5 Earth masses through gravitational microlensing | accessdate = 2011-05-05 | volume=439| doi = 10.1038/nature04441| pmid=16437108| date=Januarie 2006| journal=Nature| pages=437–40 | last1 = Beaulieu | first1 = JP | last2 = Bennett | first2 = DP | last3 = Fouqué | first3 = P |arxiv = astro-ph/0601563 |bibcode = 2006Natur.439..437B }}</ref><ref>{{cite news |date=25 Januarie 2006 |title=It's Far, It's Small, It's Cool: It's an Icy Exoplanet! |url=http://www.eso.org/public/news/eso0603/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521221949/https://www.eso.org/public/news/eso0603/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:The Very Large Telescope and the star system Alpha Centauri.jpg|duimnael|Die Baie Groot Teleskoop en die sterregroep Alpha Centauri.<ref name="VLT ESO">{{cite web |title=VLT to Search for Planets in Alpha Centauri System - ESO Signs Agreement with Breakthrough Initiatives |url=https://www.eso.org/public/news/eso1702/ |website=www.eso.org |access-date=10 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528174545/https://www.eso.org/public/news/eso1702/ |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] In Augustus 2016 het die ESO die ontdekking van [[Proxima Centauri b]], 'n planeet om ons naaste ster, [[Proxima Centauri]], aangekondig.<ref>{{cite web |title=Planet Found in Habitable Zone Around Nearest Star - Pale Red Dot campaign reveals Earth-mass world in orbit around Proxima Centauri |url=https://www.eso.org/public/news/eso1629/ |website=www.eso.org |access-date=10 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615101241/https://www.eso.org/public/news/eso1629/ |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last1=Witze |first1=Alexandra |title=Earth-sized planet around nearby star is astronomy dream come true |url=http://www.nature.com/news/earth-sized-planet-around-nearby-star-is-astronomy-dream-come-true-1.20445 |website=Nature |access-date=10 Januarie 2017 |pages=381–382 |doi=10.1038/nature.2016.20445 |date=25 Augustus 2016 |bibcode=2016Natur.536..381W |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503020029/https://www.nature.com/news/earth-sized-planet-around-nearby-star-is-astronomy-dream-come-true-1.20445 |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ouderdom van die heelal === [[Lêer:The Globular Cluster 47 Tu.jpg|duimnael|Die sterreswerm 47 Tucanae.]] Met die Baie Groot Teleskoop het sterrekundiges 'n onafhanklike bepaling gedoen van die ouderdom van die [[heelal]] en nuwe lig is gewerp op die vroegste stadiums van die Melkweg. Hulle het vir die eerste keer die hoeveelheid van die [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe]] [[isotoop]] uraan-238 gemeet in 'n ster wat ontstaan het terwyl die Melkweg nog besig was om te vorm.<ref>{{cite news |date=7 Februarie 2001 |title=How Old is the Universe? |url=http://www.eso.org/public/news/eso0106/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521204731/https://www.eso.org/public/news/eso0106/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nes [[radiokoolstofdatering]], wat vir korter tydperke gebruik word, is die hoeveelheid uraan 'n aanduiding van die ouderdom van 'n ster. Dit wys dié ster is 12,5&nbsp;miljard jaar oud. Omdat 'n ster nie ouer as die heelal kan wees nie, beteken dit die heelal moet ouer as dit wees. Dit stem ooreen met die [[kosmologie]], waarvolgens die heelal sowat 13,8&nbsp;miljard jaar oud is. Die ster (en die Melkweg) moes dus kort ná die [[Groot Knal]] gevorm het.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/science/stars.html |title=ESO Very Old Stars |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807075835/http://www.eso.org/public/science/stars.html |archive-date=7 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n resultaat was die eerste meting van die [[berillium]]-inhoud van twee sterre in 'n Melkweg-[[bolswerm]]. Met dié meting het sterrekundiges bevind die eerstegenerasiesterre in ons sterrestelsel moes gevorm het kort ná die einde van die [[Chronologie van die heelal#"Donkereeue"|"donkereeue"]], minder as 200&nbsp;miljoen jaar ná die Groot Knal.<ref name="How Old is the Milky Way">{{cite news |date=17 Augustus 2004 |title=How Old is the Milky Way? |url=http://www.eso.org/public/news/eso0425/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114759/https://www.eso.org/public/news/eso0425/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Melkweg se swartkolk === Sterrekundiges vermoed al lank daar is 'n [[swartkolk]] in die middel van die Melkweg, maar hulle kon dit nie bewys nie. Bewyse is gevind nadat die galaktiese sentrum 16 jaar lank met ESO-teleskope by La Silla en Paranal bestudeer is. Sterre in die middel van die Melkweg is so dig dat spesiale beeldtegnieke (soos [[Aanpassingsoptiek|aanpassingsoptika]]) nodig was om die resolusie van die VLT te verbeter. Danksy dié tegnieke kon sterrekundiges individuele sterre met ongekende akkuraatheid dophou terwyl hulle om die galaktiese sentrum sirkel.<ref name="Surfing a Black Hole">{{cite news |date=16 Oktober 2002 |title=Surfing a Black Hole |url=http://www.eso.org/public/news/eso0226/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114803/https://www.eso.org/public/news/eso0226/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hul bane het onteenseglik bewys hulle wentel in die enorme [[swaartekrag]]greep van 'n [[supermassiewe swartkolk]] met 'n massa van byna drie miljoen keer dié van die [[Son]].<ref>{{cite news |date=29 Oktober 2003 |title=Messages from the Abyss |url=http://www.eso.org/public/news/eso0330/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114808/https://www.eso.org/public/news/eso0330/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die VLT-waarnemings het ook getoon flitse infrarooilig kom met gereelde tussenposes uit die streek. Hoewel die oorsaak van dié verskynsel onbekend is, is al voorgestel die swartkolk tol baie vinnig.<ref name="eso.org" /> Die VLT het ook na die middel van ander [[sterrestelsel]]s gekyk en duidelike tekens gesien van die aktiwiteit wat deur supermassiewe swartkolke veroorsaak word.<ref>{{cite news |date=8 Maart 2001 |title=A Supermassive Black Hole in a Nearby Galaxy |url=http://www.eso.org/public/news/eso0109/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521211043/https://www.eso.org/public/news/eso0109/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die [[aktiewe sterrestelsel]] NGC&nbsp;1097 is 'n komplekse netwerk filamente wat uit die hoofdeel van die sterrestelsel na sy sentrum spiraal, in fyn besonderhede waargeneem.<ref>{{cite news |date=17 Oktober 2005 |title=Feeding the Monster |url=http://www.eso.org/public/news/eso0534/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114817/https://www.eso.org/public/news/eso0534/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Gammaflitse === [[Gammaflits]]e is hoë-energieflitse van [[gammastraal|gammastrale]] wat van minder as 'n sekonde tot verskeie minute kan duur. Hulle kom ver van die Aarde af voor, naby die grense van die sigbare heelal. Die VLT het die nagloed van die verste bekende gammaflits waargeneem. Met 'n gemete [[rooiverskuiwing]] van 8,2 het die lig van dié bron meer as 13&nbsp;miljard jaar geneem om die Aarde te bereik. Die flits het plaasgevind toe die heelal minder as 600&nbsp;miljoen jaar oud was (minder as 5% van sy huidige ouderdom). Meer energie is in 'n paar sekondes vrygestel as wat die Son in sy hele bestaan (meer as 10&nbsp;miljard jaar) sal vrystel.<ref>{{cite news |date=28 April 2009 |title=The Most Distant Object Yet Discovered in the Universe |url=http://www.eso.org/public/news/eso0917/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528170750/https://www.eso.org/public/news/eso0917/ |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Science-archive-data.jpg|duimnael|links|Die ESO se wetenskapargief.]] Gammaflitse kan kort of lank wees, en tot in 2003 is vermoed hulle word deur verskillende gebeurtenisse veroorsaak. In dié jaar het ESO-teleskope die nagloed van 'n ontploffing 'n maand lank dopgehou. Volgens hul data het die lig soortgelyke eienskappe as dié wat deur 'n [[supernova]] vrygestel word, en dit het sterrekundiges lang flitse laat verbind met die ontploffing van swaar sterre ([[hipernova]]s).<ref name="http">{{cite news |date=18 Junie 2003 |title=Cosmological Gamma-Ray Bursts and Hypernovae Conclusively Linked |url=http://www.eso.org/public/news/eso0318/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503011915/https://www.eso.org/public/news/eso0318/ |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2005 het ESO-teleskope sigbare lig van 'n kort flits waargeneem en dit drie weke lank dopgehou. Die gevolgtrekking was dat kort gammaflitse nie deur hipernovas veroorsaak word nie, maar eerder ontstaan in die gewelddadige samesmelting van [[neutronster]]re en swartkolke.<ref>{{cite news |date=14 Desember 2005 |title=Witnessing the Flash from a Black Hole's Cannibal Act |url=http://www.eso.org/public/news/eso0541/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520114826/https://www.eso.org/public/news/eso0541/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Digitale argief === Die ESO se wetenskapargief ontvang en versprei data en verskaf argiefhulp. Sowat 200&nbsp;teragrepe (TB) openbare data word elke jaar versprei.<ref>{{cite web |title=Science Archive and the Digital Universe |url=https://www.eso.org/public/science/archive/ |website=www.eso.org |access-date=5 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608150831/https://www.eso.org/public/science/archive/ |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die argief is sowat 1,01&nbsp;petagrepe (PB) groot, met inligting van sowat 131&nbsp;TB per jaar wat bykom. Danksy deurbrake in teleskope en rekenaartegnologie kan sterrekundige opnames 'n groot aantal beelde, spektrums en katalogusse voortbring. Dié data dek die lug by alle golflengtes, van gamma- en X-strale tot infrarooi- en radiogolwe. Maniere word ontwikkel om hierdie groot hoeveelheid data maklik toeganklik te maak. Aangesien elke sterrewag teleskope met unieke instrumente het, is daar datasentrums met unieke versamelings sterrekundige data, [[sagteware]]stelsels en prosesseringsvermoëns. Dié wêreldwye, gemeenskapsgebaseerde inisiatief word deur die International Virtual Observatory Alliance ontwikkel<ref>[http://www.ivoa.net/ International Virtual Observatory Alliance]. Ivoa.net. Retrieved on 2011-04-05.</ref> en in Europa as deel van die EURO-VO-projek.<ref>[http://www.euro-vo.org/ European Virtual Observatory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171211232538/http://www.euro-vo.org/ |date=11 Desember 2017 }}. Euro-vo.org. Besoek op 2011-04-05.</ref> === Groot ontdekkings === {{Kombi-beeld|ESO Top 10 Discoveries.jpg|2M1207b_-_First_image_of_an_exoplanet.jpg|Most distant Gamma-ray burst.jpg| |align=right |caption1=Die ESO se top-10-ontdekkings. |caption2=Die heel eerste foto van 'n eksoplaneet (links onder), wat in 2004 deur die [[Baie Groot Teleskoop]] geneem is. Dit wentel om die [[bruindwerg]] 2M1207. |caption3=Die verste gammaflits (kunstenaarsvoorstelling). }} * '''Proxima Centauri&nbsp;b, die naaste moontlik bewoonbare eksoplaneet''' : 'n ESO-span onder Guillem Anglada-Escudé het [[Proxima Centauri b]] ontdek. Die ontdekking is op 24 Augustus 2016 in ''Nature'' aangekondig. * '''Sterre se wenteling om die Melkweg se swartkolk''' : Verskeie van die ESO se teleskope is in 'n studie van 16 jaar gebruik om die mees gedetailleerde blik tot nog toe te kry op die omgewing om [[Sagittarius A*]], die [[supermassiewe swartkolk]] in die middel van die [[Melkweg]].<ref name="eso.org"/> * '''Vinniger uitdyende heelal''' : Twee onafhanklike navorsingspanne het bewyse gekry dat die heelal al hoe vinniger uitdy, geskoei op waarnemings van ontploffende sterre met teleskope by La Silla.<ref>{{cite news |date=15 Desember 1998 |title=Distant Supernovae Indicate Ever-Expanding Universe |url=http://www.eso.org/public/news/eso9861/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313172627/https://www.eso.org/public/news/eso9861/ |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle het in 2011 die [[Nobelprys vir fisika]] daarvoor gewen.<ref>{{cite news |date=4 Oktober 2011 |title=Scientists studying universe's expansion win Nobel Prize in Physics |url=http://edition.cnn.com/2011/10/04/world/europe/sweden-nobel-physics/ |publisher=CNN |access-date=4 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525072914/https://edition.cnn.com/2011/10/04/world/europe/sweden-nobel-physics/ |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Oudste bekende ster in die Melkweg''' : Sterrekundiges het met die VLT die ouderdom gemeet van die oudste ster in die Melkweg wat toe bekend was. Op 13,2&nbsp;miljard jaar is die ster gebore in die vroegste fases van die heelal se ontstaan.<ref name="How Old is the Milky Way"/> Dit lyk egter of die [[SMSS J031300.36-670839.3|oudste ster]] wat nou bekend is 13,6&nbsp;miljard jaar oud is, en die [[HD 140283|Metusalag-ster]] kan selfs ouer wees. * '''Die meting van eksoplaneetspektrums en -atmosfere''' : Die atmosfeer om 'n [[eksoplaneet]] is die eerste keer met die VLT bestudeer. Die planeet, [[GJ 1214b]], is dopgehou terwyl dit voor sy moederster verbybeweeg het en sterlig deur die planeet se atmosfeer geskyn het.<ref>{{cite news |date=13 Januarie 2010 |title=VLT Captures First Direct Spectrum of an Exoplanet |url=http://www.eso.org/public/news/eso1002/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503011914/https://www.eso.org/public/news/eso1002/ |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Die eerste foto van 'n eksoplaneet''' : Die VLT het die eerste foto van 'n planeet buite die sonnestelsel geneem. Die planeet, wat vyf keer so groot soos [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] is, wentel om 'n [[bruindwerg]] ('n ster wat nie warm genoeg is om te brand nie) op 'n afstand van 55&nbsp;[[AE]]. ('n AE is die afstand tussen die Aarde en die Son.)<ref>{{cite news |date=10 September 2004 |title=Is This Speck of Light an Exoplanet? |url=http://www.eso.org/public/news/eso0428/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610080009/https://www.eso.org/public/news/eso0428/ |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Groot planeetstelsel''' : Sterrekundiges het met behulp van HARPS 'n planeetstelsel met minstens vyf planete om 'n Sonagtige ster, [[HD 10180]], ontdek. Daar kan nog twee planete wees, waarvan een die kleinste bekende massa het.<ref>{{cite news |date=24 Augustus 2010 |title=Richest Planetary System Discovered |url=http://www.eso.org/public/news/eso1035/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613014320/https://www.eso.org/public/news/eso1035/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Supermassiewe swartkolk in die Melkweg vlam op''' : Die VLT en APEX het saamgespan om gewelddadige opvlammings uit die massiewe swartkolk in die middel van die Melkweg te bestudeer. Daar is gevind materiaal rek uit terwyl dit in die intense [[swaartekrag]]veld naby die swartkolk wentel.<ref>{{cite news |date=18 Oktober 2008 |title=Astronomers detect matter torn apart by black hole |url=http://www.eso.org/public/news/eso0841/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503011913/https://www.eso.org/public/news/eso0841/ |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Gammaflitse''' : ESO-teleskope het bewyse gekry dat lang [[gammaflits]]e verband hou met [[supernova]]s, terwyl kort flitse blykbaar deur samesmeltende [[neutronster]]re veroorsaak word.<ref name="http"/> * '''Sterbeweging in die Melkweg''' : Ná meer as 1&nbsp;000 nagte van waarnemings oor 15&nbsp;jaar by La Silla het sterrekundiges die beweging van meer as 14&nbsp;000 Sonagtige sterre in die nabyheid van die [[Son]] waargeneem, en dit het gewys die Melkweg is onstuimiger en chaotieser as wat voorheen geglo is.<ref>{{cite news |date=6 April 2004 |title=Milky Way Past Was More Turbulent Than Previously Known |url=http://www.eso.org/public/news/eso0411/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521212258/https://www.eso.org/public/news/eso0411/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Metings van kosmiese temperatuur''' : Die VLT het vir die eerste keer [[koolstofmonoksied]]-molekules in 'n [[sterrestelsel]] byna 11&nbsp;miljard [[ligjare]] van hier waargeneem. Dit het sterrekundiges in staat gestel om 'n presiese meting van kosmiese temperatuur op sulke verafgeleë plekke te kry.<ref>{{cite news |date=13 Mei 2008 |title=A Molecular Thermometer for the Distant Universe |url=http://www.eso.org/public/news/eso0813/ |publisher=ESO |access-date=5 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503011913/https://www.eso.org/public/news/eso0813/ |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Programme en opvoeding == [[Lêer:Artist’s impression of ESO Supernova Planetarium & Visitor Centre.jpg|duimnael|links|'n Kunstenaarsvoorstelling van die ESO se nuwe Supernovaplanetarium en Besoekersentrum.<ref>{{cite news |title=Groundbreaking Ceremony for ESO Supernova Planetarium & Visitor Centre |url=http://www.eso.org/public/announcements/ann15011/ |access-date=27 Februarie 2015 |work=ESO Announcement |agency=European Southern Observatory |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520095639/https://www.eso.org/public/announcements/ann15011/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Uitreikingsbedrywighede word behartig deur die ESO education and Public Outreach Department (ePOD).<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach/department.html |title=ESO ePOD |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901152853/http://www.eso.org/public/outreach/department.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit sluit in 'n reeks programme en produkte om te voorsien in die behoeftes van die media, wetenskaplikes en publiek – soos nuusvrystellings, beelde, video's en gedrukte materiaal.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach.html |title=ESO Outreach |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901050357/http://www.eso.org/public/outreach.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/news/ |title=Press Releases |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613094351/https://www.eso.org/public/news/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach/products/ |title=Products from the education and Public Outreach Department |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520075401/https://www.eso.org/public/outreach/products/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die afdeling berig oor gebeure soos die Internasionale Jaar van Sterrekunde in 2009 (saam met die [[IAU]] en [[Unesco]]), VLT First Light, Astronomy Online en die impak van die [[komeet]] [[Shoemaker-Levy 9]].<ref name="A Great Moment for Astronomy">{{cite news |date=27 Mei 1998 |title=A Great Moment for Astronomy |url=http://www.eso.org/public/news/eso9820/ |publisher=ESO |access-date=4 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521203429/https://www.eso.org/public/news/eso9820/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.astronomy2009.org/ |title=Beyond International Year of Astronomy |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613094238/https://www.astronomy2009.org/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |date=27 Januarie 1994 |title=The Big Comet Crash of 1994 |url=http://www.eso.org/public/news/eso9402/ |publisher=ESO |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521210546/https://www.eso.org/public/news/eso9402/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ePOD reël ook uitstallings en opvoedingsveldtogte, soos Venus Transit, Science on Stage en Science in School.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/events/exhibitions.html |title=ePOD exhibitions |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110916114513/http://www.eso.org/public/events/exhibitions.html |archive-date=16 September 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/events/astro-evt/ |title=Astronomical Events |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608150711/https://www.eso.org/public/events/astro-evt/ |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/vt-2004/ |title=The Venus Transit 2004 |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105182822/http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/vt-2004/ |archive-date= 5 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.science-on-stage.eu/ |title=Science on Stage Europe |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508112955/https://www.science-on-stage.eu/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.scienceinschool.org/ |title=Science in School |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613043947/https://www.scienceinschool.org/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ePOD sal ook die ESO se Supernovaplanetarium en Besoekersentrum by hul hoofkwartier in Garching bei München behartig wat tans in aanbou is en na verwagting in 2018 sal open.<ref>{{cite web |url=http://supernova.eso.org/ |title=ESO Supernova website |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604145719/https://supernova.eso.org/ |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Versameling foto's en video's kan gesien word in die ESO se fotogalery en videobiblioteek.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/images/ |title=Images |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527195419/https://www.eso.org/public/images/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/videos/ |title=Videos |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527194304/https://www.eso.org/public/videos/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Produkte met opvoedingsmateriaal kan van die ePOD se webtuiste afgelaai of van hulle af bestel word.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/products/education/ |title=Educational Material |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527193729/https://www.eso.org/public/products/education/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/shop/freeorder/ |title=ESOshop |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527211440/https://www.eso.org/public/shop/freeorder/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n deel van hul bedrywighede is die beskikbaarstelling van inligting oor [[Nasa]]/[[ESA]] se [[Hubble-ruimteteleskoop]] en sy wetenskaplike ontdekkings. Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) se perskantoor word ook by ePOD gehuisves.<ref>{{cite web |url=http://www.iau.org/public_press/press_office/ |title=IAU Press Office |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140403130050/http://www.iau.org/public_press/press_office/ |archive-date= 3 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Publikasies === [[Lêer:Cover of The Messenger No. 167.jpg|duimnael|upright|Die ESO-publikasie ''The Messenger''.]] ESO-nuusverklarings beskryf wetenskaplike, tegniese en organisatoriese ontwikkelings en prestasies asook resultate wat wetenskaplikes met die ESO se geriewe verkry het. Die organisasie reik drie soorte nuusverklarings uit.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/outreach/pressmedia.html |title=ESO Press Room |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901070524/http://www.eso.org/public/outreach/pressmedia.html |archive-date=1 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wetenskapverklarings beskryf die resultate van data wat deur die ESO se personeel of sterrewagte verkry is. Organisatoriese vrystellings dek verskeie temas wat met ESO-operasies te doen het, onder meer nuus oor onlangse en toekomstige sterrewagte, nuwe sterrekundige instrumente en wêreldwye uitstallings. Die ESO kies ook sy beste foto's en maak hulle deur middel van nuusvrystellings aan die publiek bekend. Alle vrystellings (sedert 1985) is aanlyn beskikbaar. Daar is kindervriendelike weergawes<ref>{{cite news |date=13 April 2011 |title=Space Scoop: Astronomy News for Children |url=http://www.eso.org/public/announcements/ann11018/ |publisher=ESO |access-date=6 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212013740/https://www.eso.org/public/announcements/ann11018/ |archive-date=12 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en verklarings wat in die tale van die ESO se lidlande vertaal is. ''The Messenger'' is 'n kwartaalblad wat sedert Mei 1974 die ESO se bedrywighede aan die publiek bekend maak. Alle uitgawes van die verlede kan aanlyn afgelaai word.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/sci/publications/messenger/ |title=The Messenger |publisher=ESO |access-date=22 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529061830/http://www.eso.org/sci/publications/messenger/ |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ESO publiseer ook aankondigings<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/announcements/ |title=ESO Announcements |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527221342/https://www.eso.org/public/announcements/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en 'n Foto van die Week<ref>{{cite web |url=http://www.so.org/public/images/potw/ |title=ESO Picture of the Week |access-date=5 Mei 2011 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502004619/http://www.so.org/public/images/potw/ |archive-date=2 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> op sy webtuiste. Aankondigings is korter as nuusvrystellings (gewoonlik korter as 200 woorde) en fokus op stories en gebeure van belang. Foto's van die Week wys pragtige (of interessante) beelde deur ESO-teleskope, of lê klem op onlangse gebeure of argieffoto's. Alle vorige inskrywings is op die webtuiste beskikbaar. ESOcast<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/public/videos/archive/category/esocast/ |title=ESOcast |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527190424/https://www.eso.org/public/videos/archive/category/esocast/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is 'n [[podsending]]-videoreeks oor nuus en navorsing van die ESO. Die heelal se grense word verken deur "Doctor J" (dr. Joe Liske, 'n Duitse sterrekundige by die ESO). Liske se wetenskaplike belangstellings is in [[kosmologie]], veral [[kwasar]]s en die [[evolusie]] van sterrestelsels.<ref>{{cite web |url=http://www.eso.org/~jliske/ |title=Joe Liske's home |access-date=5 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924133638/http://www.eso.org/~jliske/ |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2013 is die [[IMAX]]-dokumentêr ''Hidden Universe 3D'' vervaardig in samewerking met Cinema Productions, Film Victoria, die Swinburne-universiteit en die ESO. == Galery == Hierdie foto's kom uit die ESO se top-100-lys. <gallery> Lêer:VISTA’s infrared view of the Orion Nebula.jpg|VISTA se infrarooibeeld van die [[Orion-newel]]. Lêer:Helix Nebula.jpg|Die [[Heliks-newel]]. Lêer:Omega Centauri by ESO.jpg|Die [[bolswerm]] [[Omega Centauri]]. Lêer:Guisard - Milky Way.jpg|’n Sterfoto van 340 miljoen pieksels van Paranal. Lêer:NGC 2264 by ESO.jpg|NGC 2264 en die Kersboom-swerm. Lêer:Centre of the Milky Way.jpg|Die middel van die [[Melkweg]]. Lêer:NGC 2467 and Surroundings.jpg|NGC 2467 en omgewing. Lêer:A reproduction of a composite colour image of the Horsehead Nebula and its immediate surroundings - Eso0202a.jpg|Die [[Perdekop-newel]]. Lêer:Messier 78.jpg|[[Messier 78]]: ’n newel in [[Jagter (sterrebeeld)|Die Jagter]]. Lêer:Eta Carinae Nebula.jpg|Die WR 22- en Eta Carinae-streek van die [[Carina-newel]]. Lêer:The hidden fires of the Flame Nebula.jpg|Die versteekte vlamme van die [[Vlamnewel]]. Lêer:Early Morning on Paranal.jpg|Vroegoggend by Paranal. Lêer:Lagoon Nebula (ESO).jpg|Die [[Lagune-newel]]. Lêer:ESO - The Milky Way panorama (by).jpg|’n Panorama van die Melkweg. Lêer:ESO-The Omega Nebula-phot-25a-09-fullres.jpg|Die [[Omega-newel]]. Lêer:ESO Centaurus A LABOCA.jpg|[[Centaurus A]]. Lêer:ESO-RCW120-Phot-40-08-fullres.tif|Gloeiende stervormingsgebiede. Lêer:R Coronae Australis region.jpg|Die [[R Coronae Australis]]-streek deur die Wide Field Imager by La Silla. </gallery> == Sien ook == * [[Paranal-sterrewag]] * [[Baie Groot Teleskoop]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * {{cite journal |last=Shaw |first=E. N. |date=1976 |title=The European Southern Observatory |journal=The Observatory |publisher=Royal Astronomical Society |location=London}} * {{cite book |author=Council of Europe |date=2010 |url= https://books.google.com/books?id=_SAFci-FqBsC&pg=PR443 |title=European Yearbook / Annuaire Européen'' |volume=58 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=9004206795 |page=cdxliii}} * {{cite book |last=Lodewijk |first=Woltjer |date=2012 |title=Europe's Quest for The Universe |publisher=EDP Sciences |isbn=9782759801671}} * {{cite book |last1=Schilling |first1=Govert |last2=Christensen |first2=Lars Lindberg |date=2013 |title=Europe to the Stars: ESO's first 50 years of exploring the southern sky |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9783527671670}} == Eksterne skakels == * [http://www.almaobservatory.org/ Atacama Large Millimeter Array] * [http://www.apex-telescope.org/ APEX] * [http://www.eso.org ESO] * [http://www.eso.org/public/images/archive/top100/ ESO Top 100 Images] * [http://www.ls.eso.org ESO-teleskope by La Silla] * [http://www.eso.org/paranal Paranal-sterrewag] * [http://www.bondatparanal.org James Bond by Paranal] * [http://www.eso.org/public/esocast.html ESOcast] * [http://vimeo.com/esoastronomy ESO Vimeo channel] * {{Commons-kategorie inlyn|European Southern Observatory}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:European Southern Observatory|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Europese Suidelike Sterrewag| ]] tor2gi0u61v7bhf74fkw1dcxxfx9qmn 6 129877 2921597 1631235 2026-08-03T14:12:45Z JMK 649 2921597 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die embleem van die [[NG Kerk]] se Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland |bron=[http://kerkargief.co.za/ kerkargief.co.za] |datum=Onbekend |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{Kenteken}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk| ]] hshpvrrjwub89zofr2rjcjvsfthijpm 6 131434 2921572 1869218 2026-08-03T13:45:19Z JMK 649 ~kat, voltooi sjabl 2921572 wikitext text/x-wiki {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Santie Sandenbergh]] se portret in die [[NG gemeente Boksburg|NG kerk Boksburg]] (Klipkerk) |bron=Eie werk |datum=30 Desember 2017 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Morné van Rooyen}} {{Copy to Commons}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] h73owb00xd1rryia78xz147ccu9cbcu 6 131502 2921581 1641178 2026-08-03T13:51:32Z JMK 649 -kat 2921581 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. C.F. Mijnhardt (soos dit toe gespel is) toe hy predikant was van die [[NG gemeente Ventersdorp]] |bron=Ons Kerk Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 14s8fnqhrrda46x3uho1xrmt9wmuuqi 2921586 2921581 2026-08-03T14:02:06Z JMK 649 -kat 2921586 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. C.F. Mijnhardt (soos dit toe gespel is) toe hy predikant was van die [[NG gemeente Ventersdorp]] |bron=Ons Kerk Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] mq5iz96t2q4jd8tzclebyge5nct3gt1 6 139255 2921591 1681603 2026-08-03T14:06:27Z JMK 649 -kat 2921591 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. P.J. Retief van die [[NG gemeente Joubertina]] en sy gesin, onder wie die latere ds. [[Malcolm Retief]] |bron=Jubileum-Gedenkboek Joubertina |datum=1912 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] kctlo7xam596g1ompblmc9y665ap4yy 1 164394 2921577 2894840 2026-08-03T13:48:03Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Ashoka]] na [[Bespreking:Asoka]] geskuif: Spelling volgens die WAT 1722176 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 204170 2921637 2854230 2026-08-03T18:05:44Z SpesBona 2720 + skakel 2921637 wikitext text/x-wiki Die '''Candi Sukuh''' of '''Sukuh-tempel''' is 'n Hindoe-tempel wat in 1437 op die westelike helling van die Lawu, 'n ou vulkaan op 900&nbsp;m bo seevlak op Java gebou is. Dit is oostelik van Surakarta in Middel-Java naby die grens met Oos-Java geleë. (Tambak, Berjo, [[Regentskap (Indonesië)|regentskap]] Karaganyat) <ref>From Majapahit and Sukuh to [[Megawati Sukarnoputri]]: Continuity and Change in Pluralism of Religion, Culture and Politics of Indonesia from the XV to the XXI Century {{Outeur|Victor M. Fic}}, Abhinav Publications, 2003, {{ISBN|817017404X}}, {{ISBN|9788170174042}}</ref> Die tempel is bekend vir sy erotiese afbeeldings. Dit bestaan uit verskeie dele. == Die piramide == [[Lêer:Candi Sukuh 2010 Bennylin 45.jpg|duimnael]] Dit vorm die sokkel van die Yoni. Toe dit gebou is, is die Yoni beheers deur die 1,82 meter hoë Koninklike Linga wat in 1440 ingewy is en nou in die nasionale museum van Jakarta is. Dit is 'n magtige tantriese simbool in die vorm van 'n fallus wat die hart van die ryk verteenwoordig. Dit het 'n belangrike rol in die later geskiedenis van die [[Majapahit]]-ryk gespeel wat sy hoofstad verder oostelik naby Surabaya gehad het, omdat dit 'n opponeerende magsentrum verteenwoordig. == Die Bhimaswarga heiligdom == [[Lêer:Candi Sukuh 2010 Bennylin 52.jpg|duimnael]] Sy reliëfs stel Bhima se soektog na ''Tritha Amrta'', die water van onsterflikheid en menslike vrugbaarheid voor en hoe hy dit van Shiva ontvang het. Hierdie heiligdom pas eintlik nie in die oorspronklike ontwerp van die tempel nie en is later bygebou. Die basis van die heiligdom het die vorm van 'n yoni en bevat 'n standbeeld van Bhima wat in 1443 ingewy is. Die ooskant vertoon die inisiasieritueel van die Bhima-Palang-kultus. In hierdie ritueel word klein balletjies in die voorhuid van die penis ingebring. Die kandidate staan in 'n ry met hulle penisse ontbloot en wag op die operasie. <gallery> Bhima Overcomes a Foe, Candi Sukuh 1242.jpg|Bhima verslaan 'n vyand Bhima Relief, Candi Sukuh 1233.jpg|Bhima-reliëf Bhima's Standard, Candi Sukuh 1235.jpg|Bhima se standaard </gallery> == Die Dewaruci-altaar == Die reliëfs vertoon die verhale van die Nawaruci, Adiparva en Sudamal-tekste. 'n Heilige poel is in 1475 bygevoeg wat die ''Tritha Amrta'' verteenwoordig == Die drie skilpaaie == Hulle is verbind met rituele wat die siele reinig. <gallery> Turtle-shaped Platforms, Candi Sukuh 1232.jpg|Die drie skilpaaie Candi Sukuh 2010 Bennylin 54.jpg| </gallery> == Die Tantriese Portret-altaar == Gebou is 1463–? Dit bevat 'n platform met 'n fallussimbool en 'n tantriese portret wat waarskynlik Bhre Daha voorstel. Hy het geprobeer om Majapahit se troon oor te neem en is in 1464 dood. In 1486 is hier 'n ''shraddha'' vir hom gehou. == Die smedery-altaar == Dit vertoon 'n smid en 'n helper, wat wapens vir Bhre Daha se oorlog teen Majapahit vervaardig <gallery> Candi Sukuh 2010 Bennylin 01.jpg|duimnael|Die smedery waar wapens vir Bhre Daha se oorlog gemaak word </gallery> == Die Garuda-galery == <gallery> Candi Sukuh 2010 Bennylin 49.jpg| </gallery> == Die Westelike Poort == <gallery> Candi Sukuh 2010 Bennylin 39.jpg </gallery> == Standbeelde van diere == <gallery> Candi Sukuh 2010 Bennylin 13.jpg| Candi Sukuh 2010 Bennylin 14.jpg| Candi Sukuh 2010 Bennylin 15.jpg| </gallery> == Die Asjram met waterleidings == Hier is meditasie en joga beoefen. Die rituele het dalk ook seks behels, maar daar is geen aanwysings dat daar tempelprostitusie was soos in die Jagannath-tempel in [[Puri]], Indië, nie. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{koördinate|7.6518741|S|110.9972416|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Tempels in Indonesië|Sukuh]] pitbh136cx6kahv2xka67395y579zg9 0 206606 2921745 2868334 2026-08-03T21:09:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921745 wikitext text/x-wiki '''Geïsoleerde volke''' is gemeenskappe wat óf vrywillig óf weens omstandighede sonder enige kontak met die buitewêreld leef. Daar is min mense wat nog geen kontak met die beskawing gehad het nie. Aktiviste vir die regte van [[inheemse volke]] doen ’n beroep dat sulke groepe alleen gelaat word omdat kontak sal inbreuk maak op hul reg op selfbeskikking.<ref name=bbc>{{cite web |last=Nuwer |first=Rachel |url=http://www.bbc.com/future/story/20140804-sad-truth-of-uncontacted-tribes |title=Future – Anthropology: The sad truth about uncontacted tribes |publisher=BBC |date=4 Augustus 2014 |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830173844/http://www.bbc.com/future/story/20140804-sad-truth-of-uncontacted-tribes |archive-date=30 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Verder kan geïsoleerde volke ’n gebrek hê aan [[Immuniteitstelsel|immuniteit]] teen algemene [[siekte]]s, wat ’n groot deel van hul bevolking ná kontak kan uitwis.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7426794.stm |title=Isolated tribe spotted in Brazil |publisher=BBC News |date=30 Mei 2008 |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106035417/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7426794.stm |archive-date= 6 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10782787 | work=The New Zealand Herald | first=Guy | last=Adams | title=Close camera encounter with 'uncontacted' Peruvian tribe | date=2 Februarie 2012}}</ref> In 2013 is geraam daar is meer as 100 geïsoleerde stamme in die wêreld, hoofsaaklik in die digte woude van [[Suid-Amerika]] en [[Nieu-Guinee]], terwyl die [[Sentinelese]] (van die [[Andaman-eilande]], [[Indië]]) die mees afgesonderde groep ter wêreld is.<ref>{{cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ |title=How many uncontacted tribes are left in the world? |work=New Scientist |date=22 Augustus 2013 |access-date=3 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231053724/https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ |archive-date=31 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kennis oor die bestaan van sulke volke word meestal opgedoen vanweë ongereelde en soms gewelddadige botsings met buurstamme en deur [[Fotografie|lugfotografie]]. Geïsoleerde volke fassineer die beskaafde wêreld en die idee van toeroperateurs wat avontuurtoere aanbied wat na sulke groepe soek, is ’n omstrede saak. ’n [[BBC]]-dokumentêr is in 2006 gemaak van ’n Amerikaanse toeroperateur wat spesialiseer in begeleide toere om geïsoleerde volke in [[Wes-Papoea (streek)|Wes-Papoea]] te "ontdek".<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jprJBYYRcqQ&mode=related&search= First Contact], BBC Four Anthropology Season, part 1 of 6</ref> In 1971 het die BBC ’n dokumentêr, ''A Blank on the Map'', gemaak wat deur sir [[David Attenborough]] aangebied is en waarin die eerste keer kontak gemaak is met die [[Biamivolk]] van [[Papoea-Nieu-Guinee]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/david-attenborough-early-films-in-colour-bbc-zoo-quest |title=David Attenborough's early films to be shown in colour for first time |last=Plunkett |first=John |date=20 April 2016 |website=The Guardian |access-date=9 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203084522/https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/david-attenborough-early-films-in-colour-bbc-zoo-quest |archive-date=3 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b07bgnf5 |title=A Blank on the Map |website=BBC |access-date=10 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227122329/https://www.bbc.co.uk/programmes/b07bgnf5 |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Asië == Die [[Sentinelese]] van [[Noord-Sentineleiland]], wat deel is van die [[Andaman-eilande|Andamaneilande]] in die [[Golf van Bengale]], verwerp enige kontak. Hul taal verskil aansienlik van ander tale van die Andamaneilande,<ref name="mostisolated">{{cite web |url=http://www.survivalinternational.org/campaigns/mostisolated |title=The most isolated tribe in the world? |publisher=Survival International |access-date=9 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026045615/https://www.survivalinternational.org/campaigns/mostisolated |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat daarop dui dat hulle al duisende jare lank afgesonder is. Hulle word deur kenners die mees geïsoleerde volk in die wêreld genoem,<ref name=bbc /> en hulle sal dit waarskynlik bly.<ref name="mostisolated" /> Tydens Indië se 2001-sensus is ’n ekspedisie in twee dele op 23 tot 24 Februarie 2001 gehou. Die eerste groep het 31 Sentinelese getel en die tweede groep 39.<ref>{{cite web|title=Enumeration of Primitive Tribes in A&N Islands – A Challenge|url=http://censusindia.gov.in/Ad_Campaign/drop_in_articles/06-Enumeration_of_Primitive_Tribes_in_A&N_Islands.pdf|website=Census of India|accessdate=19 Augustus 2016}}</ref> Helikopteropnames ná die [[aardbewing]] en [[tsoenami]] in 2004 in die [[Indiese Oseaan]] het aangetoon dat die Sentinelese oorleef het.<ref>{{cite news |url=http://www.nbcnews.com/id/6786476/ns/world_news-tsunami_a_year_later/t/stone-age-cultures-survive-tsunami-waves/ |title=Stone Age cultures survive tsunami waves |date=4 Januarie 2005 |work=Associated Press |access-date=22 Januarie 2018 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914045623/http://www.nbcnews.com/id/6786476/ns/world_news-tsunami_a_year_later/t/stone-age-cultures-survive-tsunami-waves/ |archive-date=14 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná die aardbewing het Noord-Sentineleiland en die nabygeleë Constance-eiland saamgesmelt. Die plaaslike Andaman- en Nicobar-administrasie het ’n beleid van dophou, maar geen kontak nie, om te verseker dat geen stropers of siektes die eiland bedreig nie. Nog ’n Andamanese stam, die [[Jarawas]], woon op die hoofeiland. Hulle bestaan na raming uit sowat 400 mense.<ref>{{cite web |url=https://www.survivalinternational.org/tribes/jarawa |title=Estimation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403155426/https://www.survivalinternational.org/tribes/jarawa |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Suid-Amerika == === Brasilië === [[Lêer:Índios isolados no Acre 3.jpg|duimnael|250px|Lede van ’n geïsoleerde volk wat in 2009 in die Brasiliaanse staat Acre raakgeloop is.]] OP 18 Januarie 2007 het Fundação Nacional do Índio, [[Brasilië]] se Nasionale Indiaanse Stigting (Funai), berig daar is 67 bevestigde gevalle van geïsoleerde volke in die land, terwyl daar in 2005 net 40 was.<ref>{{cite news |last=Colitt |first=Raymond |publisher=Reuters |title=Brazil sees traces of more isolated Amazon tribes |url=http://uk.reuters.com/article/2007/01/17/uk-brazil-amazon-indians-idUKN1728525620070117 |access-date=19 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724161510/http://uk.reuters.com/article/2007/01/17/uk-brazil-amazon-indians-idUKN1728525620070117 |archive-date=24 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dié land het nou die hoogste getal volke wat in isolasie woon. Daar is sewe reservate (inheemse gebiede) eksklusief vir geïsoleerde volke: * Alto Tarauacá in Acre. * Hi-Merima in Amazonas. * Massaco in Rondônia. * Igarape Omere in Rondônia. * Rio Muqui in Rondônia. * Rio Pardo in Mato Grosso en Amazonas. * Xinane isolados in Acre. In onlangse jare het die bestaan van groepe van een of twee mense onder die media se aandag gekom. Een van hulle, bekend as "[[Die Gatman]]", woon alleen in 'n gebied van 8&nbsp;000 hektaar, waar hy talle gate gegrawe het om te jag of weg te kruip.<ref>{{Cite web|last=Tharoor|first=Kanishk|date=2019-01-01|title=The Modern Dignity of an Uncontacted Tribe|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/01/the-modernity-of-piripkura-and-uncontacted-tribes/578947/|access-date=2021-10-06|website=The Atlantic|language=en}}</ref> Sy gebied is later met 3&nbsp;000&nbsp;ha vergroot.<ref name="survival international">[https://www.survivalinternational.org/articles/3105-the-last-of-his-tribe "The last of his tribe"] deur Fiona Watson; survivalinternational.org</ref> Nog talle geïsoleerde stamme woon in ander volke se reservate in die deelstate Amazonas, Rondinia, Para, Acre, Mato Grosso, Amapa, Maranhao, Roraima, Tocantins, Goias en Minas Gerais. === Bolivia === In 2006 is die teenwoordigheid van vyf geïsoleerde volke in [[Bolivia]] bevestig, maar nog drie bestaan vermoedelik. Die bevestigde stamme is die Ayoreo in die nasionale park Kaa-Iya (sowat vyf families), die Yurakare in Santa Cruz en Beni (onder bedreiging van [[dwelm]]handelaars), die Pacahuara in die Chacobo-reservaat (ook sowat vyf families), ’n groep Araona in die Araona-reservaat (kontak is met sowat 100 gemaak) en die Toromona in die nasionale park Madidi (wat baie afgeleë is). Kontak is nou met die meeste Mbya-Yuqui in die Yuqui-reservaat en Rio Usurinta gemaak. [[Bolivië]] het in 2005 ’n verklaring onderteken wat die basiese regte van hierdie volke erken. Die drie onbevestigde gevalle is die Mosetene, Tsimanes en Chacobo. === Colombia === Weens voortdurende konflik bied [[Colombia]] min beskerming vir sy geïsoleerde volke. Een groep is die Carabayo-Aroje. Dit is onseker of enige lede van die Yari nog lewe. Kontak is in 2003 met die Nukaak Maku gemaak en 65% van hulle is weens siektes dood. Sowat twee tot drie dosyn woon nog in isolasie. === Ecuador === Dit is onbekend of enige lede van die Tagaeri oor is – na bewering is hulle in groot getalle uitgewis deur hul vyandelike bure, die Taromenane. Sowat 30 lede van laasgenoemde groep is in 2003 weer vermoor deur die Huaorani uit wraak vir die moord op ’n Huaorani-jagter. In Januarie 2007 het die president van Ecuador die suidelike deel van Yasuni ’n verbode gebied verklaar om geïsoleerde volke te beskerm. In 2013 is nog 20 lede van die geïsoleerde Taromenane deur gekontakte Indiane vermoor uit wraak vir ’n vorige moord. === Ander lande === In [[Guiana]], [[Frans-Guiana]] en [[Suriname]] was daar in 2013 geen bekende geïsoleerde volke oor nie,<ref name="iwgia.org">{{Cite book| publisher = International Work Group for Indigenous Affairs (IWGIA) and Instituto de Promoción Estudios Sociales (IPES)| isbn = 978-87-92786-32-6| others = Dany Mahecha R., Carlos Eduardo Franky C. (reds.)| title = Indigenous Peoples in Voluntary isolation and initial contact| year = 2013| url = http://www.iwgia.org/iwgia_files_publications_files/0617_ENGELSK-AISLADOS_opt.pdf| access-date = 20 September 2018| archive-date = 5 Maart 2016| archive-url = https://web.archive.org/web/20160305171616/http://www.iwgia.org/iwgia_files_publications_files/0617_engelsk-aislados_opt.pdf| url-status = dead}}</ref> maar in [[Paraguay]],<ref>{{cite web |url=http://www.survival-international.org/news/2500 |title=Signs of uncontacted Indians seen as forest is cleared around them |publisher=Survival-international.org |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729183335/http://www.survival-international.org/news/2500 |archive-date=29 Julie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Peru]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16816816 |title=Mashco-Piro 'uncontacted' Peruvian tribe pictured |publisher=Bbc.co.uk |date=31 Januarie 2012 |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215042414/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16816816 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Venezuela]]<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4336660.stm |title=Americas &#124; Chavez moves against US preachers |publisher=BBC News |date=12 Oktober 2005 |access-date=13 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120171902/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4336660.stm |archive-date=20 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="iwgia.org" /> word nog verskeie sulke groepe aangetref. == Oseanië == === Australië === In 1984 is ’n groep [[Pintupi]], wat ’n tradisionele jagter-versamelaarslewe lei, in die Gibsonwoestyn in [[Wes-Australië]] ontdek. Hulle het vir die eerste keer met mense van ’n [[Weste]]rse beskawing kennis gemaak en is vermoedelik die laaste geïsoleerde volk in [[Australië]].<ref>[http://recollections.nma.gov.au/issues/vol_1_no_2/exhibition_reviews/colliding_worlds/ ''Colliding worlds: first contact in the western desert, 1932–84''], National Museum of Australia</ref> === Nieu-Guinee === Groot dele van [[Nieu-Guinee]] is onontdek deur [[wetenskaplike]]s en [[Antropologie|antropoloë]] weens die uitgestrekte [[woud]]- en [[berg]]agtige streke. Bekende inheemse stamme van [[Papoea-Nieu-Guinee]] het baie min kontak met plaaslike owerhede buiten dat die owerhede weet wie hulle is. Die [[Indonesië|Indonesiese]] provinsies Papoea en Wes-Papoea op die eiland Nieu-Guinee is die tuiste van ’n geraamde 44 geïsoleerde stamme.<ref>{{cite web |url=http://www.survivalinternational.org/news/2191 |title=BBC: First contact with isolated tribes? |publisher=Survival International |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226063114/https://www.survivalinternational.org/news/2191 |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle word ook op die Oos-Indonesiese eilande aangetref. Die geïsoleerde groepe kom in die volgende streke voor:<ref name="uncontactedtribes.org">{{cite web |url=http://www.uncontactedtribes.org/where |title=Where are they? |publisher=Uncontactedtribes.org |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025224754/http://www.uncontactedtribes.org/where |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * Gusawi * Lengguru * Kokiri * Derewo * Teriku * Foja * Manu * Waruta * Brazza-Digul == Noord-Amerika == Die laaste geïsoleerde volk in [[Noord-Amerika]] is vermoedelik die [[Lacandon]]-Yahi, met wie in die vroeë deel van die 20ste eeu kontak gemaak is. Hulle het geweet van die land se [[kolonisasie]], maar het direkte kontak vermy en verkies om net met ander inheemse groepe interaksies te hê. === Mexiko === Die Lacandon-Maja was die laaste groep in [[Mexiko]] met wie kontak gemaak is. Hulle is vermoedelik ’n voormalige [[Maja]]bevolking wat na die Lacandonwoud van die [[Yucatán-skiereiland]] getrek het om [[Spanje|Spaanse]] kolonisasie vry te spring.<ref>{{cite web |url=http://endlesscancun.blogspot.com/2011/01/lacandon-last-uncontacted-people-in.html |title=Endless Tours Cancun: Lacandón: The Last Uncontacted People in North America |publisher=Endlesscancun.blogspot.com |date=12 Januarie 2011 |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203081826/http://endlesscancun.blogspot.com/2011/01/lacandon-last-uncontacted-people-in.html |archive-date=3 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle was van die 17de eeu af heeltemal van die buitewêreld afgesny.<ref>"Lacandon Maya." Cassell's Peoples, Nations and Cultures, red. John Mackenzie, Cassell, 1ste uitgawe, 2005. Credo Reference, https://search.credoreference.com/content/entry/orionpnc/lacandon_maya/0. Besoek op 8 September 2018.</ref> Aanvanklike kontak is in 1924 gemaak, maar hulle is eers dekades later in die beskawing opgeneem. Uitgebreide [[ontbossing]] in 1993 het meegebring dat hul getalle aansienlik gekrimp het. In 1996 was daar net 500 van hulle oor.<ref>"Lacandon Maya."Cassell's Peoples, Nations and Cultures, edited by John Mackenzie, Cassell, 1ste uitgawe, 2005. Credo Reference, https://search.credoreference.com/content/entry/orionpnc/lacandon_maya/0. Besoek op 8 Sep. 2018.</ref> == Afrika == 'n Paar geïsoleerde volke kom ook waarskynlik in die ontoeganklike reënwoude van [[Sentraal-Afrika]] voor.<ref name="newscientist">Bob Holmes: [https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ ''How many uncontacted tribes are left in the world?''] Daily News in: newscientist.com, 22 Augustus 2013.</ref> == Sien ook == *[[Mashco Piro]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.survivalinternational.org/uncontactedtribes Survival International] * [http://indigenouspeoplesissues.com/ "Indigenous Peoples Issues & Resources"] * [http://www.culturalsurvival.org/ "Cultural Survival"] * {{Commons-kategorie inlyn|Uncontacted peoples}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Uncontacted peoples|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Geïsoleerde volke| ]] ro6d2z3ahpinke1jxz4mqn43idrnnvu 0 213583 2921772 2921440 2026-08-04T00:28:51Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Geboort Bronx, New York, NY, VS. 1988-2.026. 2921772 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Vincent Pastore | Beeld = 6.30.13VincentPastoreByLuigiNovi1.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = 14 Julie 1946 | Geboorteplek = [[Bronx]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1946|7|14|2026|8|1}} | Sterfplek = Bronx, New York, NY, Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 1988-2026 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0665114 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Vincent Pastore''' (14 Julie 1946 - 1 Augustus 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Carlito's Way'' (1993), ''Shark Tale'' (2004), en ''Revolver'' (2005), en in die televisiereeks ''The Sopranos'' (1999). == Filmografie == === Rolprente === * 1993: ''Carlito's Way'' * 1994: ''Who Do I Gotta Kill?'' * 1995: ''Blue Funk'' * 1996: ''No Exit'' * 2001: ''Dating Service'' * 2002: ''Serving Sara'' * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' * 2003: ''This Thing of Ours'' * 2004: ''Shark Tale'' * 2005: ''Revolver'' * 2008: ''Dough Boys'' * 2008: ''The Devil's Dominoes'' * 2008: ''P.J.'' * 2008: ''Tricks of Love'' * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' * 2009: ''Split Ends'' * 2010: ''Pizza with Bullets'' * 2010: ''Code Blue'' * 2011: ''Spy'' * 2011: ''Joshua Tree'' * 2013: ''Torture Chamber'' * 2013: ''Day of Redemption'' * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' * 2015: ''Red Herring'' * 2016: ''Calico Skies'' * 2017: ''The Eyes'' * 2018: ''Clinton Road'' * 2018: ''Against All Odds'' * 2018: ''Who's Jenna...?'' * 2018: ''Bully'' * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' * 2018: ''Made in Chinatown'' * 2018: ''Booze, Broads and Blackjack'' * 2019: ''Gold 57'' * 2019: ''Street Justice'' * 2019: ''Duped'' * ''Hawaii Five-0'' * ''Profane Language'' * ''179th Street'' * ''Me and My Girlfriend'' * ''On the River'' * ''Iron Terry Malone'' * ''The Revenge of the Defective Pearl'' === Televisiereekse === * 1999: ''The Sopranos'' * 2001: ''Repo Men: Stealing for a Living'' * 2003: ''Queens Supreme'' * 2011: ''Adults Only'' * 2012: ''Sherman's in Sanity'' === Televisierolprente === * 2003: ''Last Laugh'' * 2003: ''Ultimate Holidaytown USA'' * 2017: ''The Uncle Gerry Show'' * ''Dinner with the FoodFellas'' === Video's === * 2004: ''Wise Guys On: Texas Hold'Em'' * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' * 2010: ''The Word Is Love'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0665114|Vincent Pastore}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pastore, Vincent}} [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] oljzcjpwc9ralxfsc4fwtbansj76ltg 0 217717 2921773 2357637 2026-08-04T00:32:28Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Roseanne Cherrie Barr; geboort Salt Lake City, UT; 1970-. 2921773 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Roseanne Barr | Beeld = Roseanne Barr Utah Pride Festival 2011.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Roseanne Cherrie Barr | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1952|11|3}} | Geboorteplek = [[Salt Lake City]], [[Utah|UT, [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Vervaardiger, aktrise, komediant, en skryfster | Aktiewe jare = 1970- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001683 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Roseanne Barr''' (gebore 3 November [[1952]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] vervaardiger, aktrise, komediant, en skryfster van Joodse afkoms. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''She-Devil'' (1989), ''Look Who's Talking Too'' (1990), en ''Freddy's Dead: The Final Nightmare'' (1991), en in die televisiereeks ''Roseanne'' (1988). == Filmografie == === Rolprente === * 1989: ''She-Devil'' * 1990: ''Look Who's Talking Too'' * 1991: ''Freddy's Dead: The Final Nightmare'' * 1995: ''Blue in the Face'' * 1995: ''Unzipped'' * 2004: ''Goodnight, We Love You'' * 2007: ''Heckler'' * 2010: ''What If Cannabis Cured Cancer'' * 2011: ''Looking for Lenny'' * 2012: ''Occupy Unmasked'' * 2014: ''Master of a Good Name'' * 2015: ''Roseanne for President!'' * 2018: ''[[Robin Williams: Come Inside My Mind]]'' === Televisiereekse === * 1988: ''Roseanne'' * 1990: ''Little Rosey'' * 1992: ''The Jackie Thomas Show'' * 1994: ''Tom'' * 1996: ''Ruby Wax Meets...'' * 1996: ''Saturday Night Special'' * 1997: ''The Ruby Wax Show'' * 1997: ''Ruby'' * 1997: ''The Roseanne Show'' * 1999: ''VH1's Karaoke Cabaret'' * 2003: ''Last Comic Standing'' * 2003: ''The Real Roseanne Show'' * 2005: ''Sit Down Comedy with David Steinberg'' * 2006: ''My First Time'' * 2009: ''The Tipping Point'' * 2011: ''America in Primetime'' * 2011: ''Roseanne's Nuts'' * 2014: ''Momsters: When Moms Go Bad'' * 2015: ''Last Comic Standing 9'' === Televisierolprente === * 1985: ''Fast Copy'' * 1989: ''Decade'' * 1990: ''Mary Hart Presents Love in the Public Eye'' * 1991: ''Backfield in Motion'' * 1991: ''Funny Women of Television'' * 1992: ''The Rosey & Buddy Show'' * 1992: ''Class Clowns'' * 1992: ''Sandra After Dark'' * 1993: ''The Woman Who Loved Elvis'' * 1994: ''One on One with Magic Johnson'' * 1994: ''Cherry Street, South of Main'' * 1995: ''Sinatra: 80 Years My Way'' * 1995: ''Liebe in Hollywood'' * 1995: ''Hollywood's Most Powerful Women'' * 1997: ''I Am Your Child'' * 1997: ''The Most Fascinating Women of 1997'' * 2001: ''Sandra Bernhard: Giving Them Lip'' * 2003: ''Diva Graham Norton'' * 2004: ''Funny Already: A History of Jewish Comedy'' * 2004: ''50 Most Wicked Women of Primetime'' * 2005: ''Words and Music in Honor of Fahrenheit 9/11'' * 2012: ''Downwardly Mobile'' === Video's === * 1998: ''Saturday Night Live: The Best of Mike Myers'' * 2001: ''Playboy Exposed: Playboy Mansion Parties Uncensored'' * 2004: ''A Dairy Tale'' * 2004: ''Disney Sing Along Songs: Home on the Range - Little Patch of Heaven'' * 2005: ''Class Dismissed: How TV Frames the Working Class'' * 2006: ''Rockin' with Roseanne'' * 2010: ''A Christmas Message from Bill Maher'' * 2011: ''Roseanne: Tricks & Treats'' * 2018: ''Roseanne Speaks Out for the First Time Since Firing'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001683|Roseanne Barr}} * {{Twitter|TheRealRoseanne|Roseanne Barr}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barr, Roseanne}} [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse komediante]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Amerikaanse vervaardigers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] toaejh9agvwdoxcxe6nen02jd6714u7 2921774 2921773 2026-08-04T00:33:13Z ~2026-41259-35 211529 /* */ S.L.C., UT. 2921774 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Roseanne Barr | Beeld = Roseanne Barr Utah Pride Festival 2011.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Roseanne Cherrie Barr | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1952|11|3}} | Geboorteplek = [[Salt Lake City]], [[Utah|UT]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Vervaardiger, aktrise, komediant, en skryfster | Aktiewe jare = 1970- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001683 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Roseanne Barr''' (gebore 3 November [[1952]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] vervaardiger, aktrise, komediant, en skryfster van Joodse afkoms. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''She-Devil'' (1989), ''Look Who's Talking Too'' (1990), en ''Freddy's Dead: The Final Nightmare'' (1991), en in die televisiereeks ''Roseanne'' (1988). == Filmografie == === Rolprente === * 1989: ''She-Devil'' * 1990: ''Look Who's Talking Too'' * 1991: ''Freddy's Dead: The Final Nightmare'' * 1995: ''Blue in the Face'' * 1995: ''Unzipped'' * 2004: ''Goodnight, We Love You'' * 2007: ''Heckler'' * 2010: ''What If Cannabis Cured Cancer'' * 2011: ''Looking for Lenny'' * 2012: ''Occupy Unmasked'' * 2014: ''Master of a Good Name'' * 2015: ''Roseanne for President!'' * 2018: ''[[Robin Williams: Come Inside My Mind]]'' === Televisiereekse === * 1988: ''Roseanne'' * 1990: ''Little Rosey'' * 1992: ''The Jackie Thomas Show'' * 1994: ''Tom'' * 1996: ''Ruby Wax Meets...'' * 1996: ''Saturday Night Special'' * 1997: ''The Ruby Wax Show'' * 1997: ''Ruby'' * 1997: ''The Roseanne Show'' * 1999: ''VH1's Karaoke Cabaret'' * 2003: ''Last Comic Standing'' * 2003: ''The Real Roseanne Show'' * 2005: ''Sit Down Comedy with David Steinberg'' * 2006: ''My First Time'' * 2009: ''The Tipping Point'' * 2011: ''America in Primetime'' * 2011: ''Roseanne's Nuts'' * 2014: ''Momsters: When Moms Go Bad'' * 2015: ''Last Comic Standing 9'' === Televisierolprente === * 1985: ''Fast Copy'' * 1989: ''Decade'' * 1990: ''Mary Hart Presents Love in the Public Eye'' * 1991: ''Backfield in Motion'' * 1991: ''Funny Women of Television'' * 1992: ''The Rosey & Buddy Show'' * 1992: ''Class Clowns'' * 1992: ''Sandra After Dark'' * 1993: ''The Woman Who Loved Elvis'' * 1994: ''One on One with Magic Johnson'' * 1994: ''Cherry Street, South of Main'' * 1995: ''Sinatra: 80 Years My Way'' * 1995: ''Liebe in Hollywood'' * 1995: ''Hollywood's Most Powerful Women'' * 1997: ''I Am Your Child'' * 1997: ''The Most Fascinating Women of 1997'' * 2001: ''Sandra Bernhard: Giving Them Lip'' * 2003: ''Diva Graham Norton'' * 2004: ''Funny Already: A History of Jewish Comedy'' * 2004: ''50 Most Wicked Women of Primetime'' * 2005: ''Words and Music in Honor of Fahrenheit 9/11'' * 2012: ''Downwardly Mobile'' === Video's === * 1998: ''Saturday Night Live: The Best of Mike Myers'' * 2001: ''Playboy Exposed: Playboy Mansion Parties Uncensored'' * 2004: ''A Dairy Tale'' * 2004: ''Disney Sing Along Songs: Home on the Range - Little Patch of Heaven'' * 2005: ''Class Dismissed: How TV Frames the Working Class'' * 2006: ''Rockin' with Roseanne'' * 2010: ''A Christmas Message from Bill Maher'' * 2011: ''Roseanne: Tricks & Treats'' * 2018: ''Roseanne Speaks Out for the First Time Since Firing'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001683|Roseanne Barr}} * {{Twitter|TheRealRoseanne|Roseanne Barr}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barr, Roseanne}} [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse komediante]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Amerikaanse vervaardigers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] dfs0hfchyvby3jj36tai4nxes85p7pj 0 247199 2921787 2906310 2026-08-04T04:37:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921787 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Jacinda Ardern | beeld = Rt Hon Jacinda Ardern.jpg | beeldonderskrif = | orde = 40ste [[Eerste Minister]] van Nieu-Seeland | termynaanvang = 26 Oktober 2017 | termyneinde = 25 Januarie 2023 | vise = Winston Peters <br> Grant Robertson | voorganger = [[Bill English]] | opvolger = [[Chris Hipkins]] | geboortenaam = Jacinda Kate Laurell Ardern | geboortedatum = | geboortejaar = 1980 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 26 | geboorteplek = [[Hamilton, Nieu-Seeland]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Nieu-Seelandse Arbeidersparty]] | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = 1 | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jacinda Kate Laurell Ardern''' (gebore 26 Julie [[1980]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]) is 'n voormalige [[Nieu-Seeland]]se politikus wat 'n lid van die regerende [[Nieu-Seelandse Arbeidersparty]] (''New Zealand Labour Party'') is.<ref>[https://www.parliament.nz/en/mps-and-electorates/members-of-parliament/ardern-jacinda/ Rt Hon Jacinda Ardern] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170802173743/https://www.parliament.nz/en/mps-and-electorates/members-of-parliament/ardern-jacinda/ |date= 2 Augustus 2017 }}, New Zealand Parliament</ref> Sedert 8 November 2008 is sy 'n lid van die parlement en sedert 1 August 2017 was sy daarbenewens ook partyleier. Op 26 Oktober 2017 was sy die land se [[eerste minister]] geword.<ref>[https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=11936791 Jacinda Ardern sworn in as new Prime Minister] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190411165737/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=11936791 |date=11 April 2019 }}, [[The New Zealand Herald]], 26 Oktober 2017</ref> Op 19 Januarie 2023 het Ardern aangekondig dat sy teen 7 Februarie as Arbeidersleier en eerste minister sou bedank, hangende 'n leierskapsverkiesing.<ref name=":2">{{Cite web |last=Malpass |first=Luke |date=2023-01-19 |title=Live: Jacinda Ardern announces she will resign as prime minister by February 7th |url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/130990117/live-jacinda-ardern-announces-she-will-resign-as-prime-minister-by-february-7th |access-date=2023-01-19 |publisher=Stuff|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119012101/https://www.stuff.co.nz/national/politics/130990117/jacinda-ardern-announces-she-will-resign-as-prime-minister-by-february-7 |archive-date=19 Januarie 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="Guardian resignation">{{cite news |last1=McClure |first1=Tess |title=Jacinda Ardern resigns as prime minister of New Zealand |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jan/19/jacinda-ardern-resigns-as-prime-minister-of-new-zealand |access-date=19 Januarie 2023 |work=[[The Guardian]] |date=19 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119001531/https://www.theguardian.com/world/2023/jan/19/jacinda-ardern-resigns-as-prime-minister-of-new-zealand |archive-date=19 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="BBC resignation">{{cite news |title=Jacinda Ardern: New Zealand PM to step down next month |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-64327224 |access-date=19 Januarie 2023 |work=BBC News |date=19 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119005242/https://www.bbc.com/news/world-asia-64327224 |archive-date=19 Januarie 2023}}</ref> [[Chris Hipkins]] het haar opvolg as leier van die Arbeidersparty op 22 Januarie en as eerste minister op 25 Januarie.<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/01/20/chris-hipkins-zal-jacinda-ardern-opvolgen-als-premier-van-nieuw/ Chris Hipkins zal Jacinda Ardern opvolgen als premier van Nieuw-Zeeland], VRT NWS, 20 Januarie 2023.</ref> == Agtergrond == Ardern het politiek en openbare betrekkinge aan die [[University of Waikato]] gestudeer. Sy het voorheen in die Verenigde Koninkryk vir die destydse eerste minister [[Tony Blair]] asook by die Ministerie van Binnelandse Sake gewerk. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.parliament.nz/en/mps-and-electorates/members-of-parliament/ardern-jacinda/ Rt Hon Jacinda Ardern], New Zealand Parliament {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ardern, Jacinda}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4uegqih1r7lzkdhj7zqp6m2s78uka2g 0 251950 2921775 2347875 2026-08-04T01:00:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921775 wikitext text/x-wiki '''Hertford Kollege''' (Engels: |h|ɑːr|t|f|ər|d |HART|fərd) is 'n kollege van die [[Universiteit van Oxford]] wat geleë is in [[Engeland]]. Dit is geleë in [[Catte Straat]] in die middel van Oxford, direk oorkant die hoofhek van die [[Bodleian Biblioteek]]. Die kollege is bekend om sy ikoniese brug naamlik die ''Bridge of Sighs''. Daar is omtrent te enige tyd 600 studente by die Kollege ingeskryf, bestaande uit voorgraadse-, nagraadse- en besoekende studente van oorsee. Vanaf begin 2018 was die kollege se finansiële befondsing £65m.<ref name="hertford1718">{{cite web|url=http://d307gmaoxpdmsg.cloudfront.net/collegeaccounts1718/Hertford.pdf|title=Hertford College : Annual Report and Financial Statements : Year ended 31 July 2018|last=|first=|date=|website=ox.ac.uk|page=23|format=PDF|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=5 March 2019}}</ref> Die eerste Hertford Kollege het in die 1280s as ''Hart Hall'' begin, en in 1740 'n Kollege geword. Die kollege was egter in 1816 ontbind. In 1820 was die perseel oorgeneem deur ''Magdalen Hall'', wat om en by 1490 gestalte gekry het op 'n perseel oorkant ''Magdalen Kollege''. In 1874 was ''Magdalen Hall'' geïnkorporeer as 'n kollege, met die herleefde naam ''Hertford Kollege''. In 1974 was Hertford deel van die eerste groep van ''manlike kolleges'' om vrouestudente toe te laat.<ref>{{Cite news|url=https://www.hertford.ox.ac.uk/alumni/meet-the-hertfordians/hertford-women-portraits|title=Co-education - Hertford College {{!}} University of Oxford|work=Hertford College {{!}} University of Oxford|access-date=2018-07-26|language=en-GB|archive-date=2025-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20251010103955/https://www.hertford.ox.ac.uk/alumni/meet-the-hertfordians/hertford-women-portraits/|url-status=dead}}</ref> Bekende [[alumni]] sluit [[William Tyndale]], [[John Donne]], [[Thomas Hobbes]], [[Jonathan Swift]] and [[Evelyn Waugh]] in. Meer onlangse voormalige studente het [[Jacqui Smith]], [[Jeremy Heywood]] en [[Olly Robbins]] ingesluit, sowel as die nuuslesers en -verslaggewers [[Fiona Bruce]], [[Carrie Gracie]], [[Krishnan Guru-Murthy]] en [[Natasha Kaplinsky]].<ref>Artikel vertaal vanuit die Engelse artikel</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} sely7qyhb3bps953i9kel5x39cpxyjg 0 259682 2921612 2404241 2026-08-03T15:56:42Z Oesjaar 7467 Skakel 2921612 wikitext text/x-wiki Die '''NG Gemeente Knysna''' is die 47ste oudste bestaande NG gemeente. [[Lêer:NG kerk Knysna Gert du Plessis.jpg|duimnael|regs|270px|Die NG kerk op [[Knysna]].]] Die gemeente is in 1851 gestig, waarna ds. Piet Roux ’n jaar en drie maande lank as hulpprediker die jong gemeente hulp en voorligting verleen het. Ná hom het die konsulent, ds. T.J. Ballot van George, bygestaan deur eerw. T.S. Gregorowski, die werk voortgesit. Ds. E.H.F. de Roubaix (1858–1864), die gemeente se eerste leraar, is op 20 November 1858 op die dorpie Melville (nou [[Knysna]]) bevestig. Sy intreepreek was na aanleiding van [[Brief aan die Romeine|Rom.]] 1:16: “Want ek skaam my nie oor die Evangelie van Christus nie.” Die eerste kerkraadsvergadering is op 26 Desember 1858 gehou. Die eerste pastorie is vir £380 gebou en in 1859, met die eerste Ringsitting, is die eerste kerkie ingewy. Die inkomste van die gemeente was toe £144 en die lopende uitgawes £98 per jaar. Ds. De Roubaix het in 1864 bedank. Ds. M.C. Botha (1866-1884) het baie geseënde werk gedoen. Die pastorie is vergroot en grond aangekoop. In 1884 is hy na St. Stephen’s, [[Kaapstad]], beroep. Sy opvolger was ds. [[Bernard Petrus Jacobus Marchand|B.P.J. Marchand]] (1884-1891), wat deur ds. C. Muller in Julie 1884 bevestig is. Die gemeente is in sy dienstyd op gesonde voet gebring. Transport van eiendomme is verkry en versorg. Die finansiële probleme van die gemeente is aangepak en die opvoeding goed georganiseer. In 1888 het ’n epidemie van [[breinvliesontsteking]] uitgebreek. Te [[Millwood]] is [[goud]] ontdek, naby die teenswoordige Zuurvlakte. Gou het, tot leed van die kerkraad, agt hotelle en 12 winkels wat drank kon verkoop, verrys. Ds. Marchand het hom beywer en daar ’n kerkgebou opgerig. In 1891 ontvang hy demissie nadat hy ’n beroep na die gemeente [[NG gemeente Rondebosch|Rondebsoch]] as dié gemeente se eerste leraar aangeneem het. In 1906 het hy Saakgelastigde van die Kaapse Kerk geword het, het hy die Kakamas-Arbeidskolonie in daardie hoedanigheid georganiseer. Hy is oorlede op 5 November 1917. Ds. P.R. McLachlan (1891-1899) was ’n ywerige en vurige werker. Toe die kerk vir die opkomste te klein word, het hy ’n boufonds vir ’n nuwe kerk gestig. ’n Boukommissie is aangestel, ’n stuk grond aangekoop en is besluit dat hulle sou begin bou sodra die som van £1 000 byeen is. Die tweede Ringsitting te Knysna is in sy tyd gehou. Aan ds. P.J. Retief (1900-1908) was die gemeente baie geheg. In sy agtjarige dienstyd het hy veel vermag. Die teenswoordige kerk is gebou, waarvan die hoeksteen op 12 Februarie 1904 deur ds. George Murray gelê is. Eerw. J.J. Kok het in hierdie tyd die gemeente as hulpprediker bedien. As Godsman het ds. P.R. McLachlan (1909-1913), nadat hy 10 jaar lank in Germiston as daardie gemeente se eerste leraar gearbei het, sy stempel onuitwisbaar op die gemeente afgedruk. Met groot vrug het hy verder gearbei tot sy dood op 19 Desember 1913. Ds. W.J. Theron (1913-1926) het veel vir die armes gedoen. Vir opvoeding het hy hom beywer en met ’n armkoshuis te [[Wittedrif]] begin. Ds. F.B. Odendaal het in die gemeente gestaan van 1922 tot 1950, terwyl ds. E.H. Latsky (1939– 1941) en ds. P. B. van Schalkwyk as eerste medeleraars diens gedoen het. Gedurende Julie 1950 is ds. A.L. Roux in die gemeente bevestig, vier maande nadat Karatara afgestig is. In sy tyd is ’n lening van £21 000 vir ’n koshuis vir dogters aangegaan en ’n eie kerkkantoor opgerig. == Enkele predikante == * Enel Lambrechts, 19 Januarie 2020 – hede == Bronne == * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] {{DEFAULTSORT:Knysna, NG gemeente}} nv2d10lpwzv4dbb1c4ezj44h0b8o17y 2921614 2921612 2026-08-03T16:03:16Z Oesjaar 7467 Skakel 2921614 wikitext text/x-wiki Die '''NG Gemeente Knysna''' is die 47ste oudste bestaande NG gemeente. [[Lêer:NG kerk Knysna Gert du Plessis.jpg|duimnael|regs|270px|Die NG kerk op [[Knysna]].]] Die gemeente is in 1851 gestig, waarna ds. Piet Roux ’n jaar en drie maande lank as hulpprediker die jong gemeente hulp en voorligting verleen het. Ná hom het die konsulent, ds. T.J. Ballot van George, bygestaan deur eerw. T.S. Gregorowski, die werk voortgesit. Ds. E.H.F. de Roubaix (1858–1864), die gemeente se eerste leraar, is op 20 November 1858 op die dorpie Melville (nou [[Knysna]]) bevestig. Sy intreepreek was na aanleiding van [[Brief aan die Romeine|Rom.]] 1:16: “Want ek skaam my nie oor die Evangelie van Christus nie.” Die eerste kerkraadsvergadering is op 26 Desember 1858 gehou. Die eerste pastorie is vir £380 gebou en in 1859, met die eerste Ringsitting, is die eerste kerkie ingewy. Die inkomste van die gemeente was toe £144 en die lopende uitgawes £98 per jaar. Ds. De Roubaix het in 1864 bedank. Ds. M.C. Botha (1866-1884) het baie geseënde werk gedoen. Die pastorie is vergroot en grond aangekoop. In 1884 is hy na St. Stephen’s, [[Kaapstad]], beroep. Sy opvolger was ds. [[Bernard Petrus Jacobus Marchand|B.P.J. Marchand]] (1884-1891), wat deur ds. C. Muller in Julie 1884 bevestig is. Die gemeente is in sy dienstyd op gesonde voet gebring. Transport van eiendomme is verkry en versorg. Die finansiële probleme van die gemeente is aangepak en die opvoeding goed georganiseer. In 1888 het ’n epidemie van [[breinvliesontsteking]] uitgebreek. Te [[Millwood]] is [[goud]] ontdek, naby die teenswoordige Zuurvlakte. Gou het, tot leed van die kerkraad, agt hotelle en 12 winkels wat drank kon verkoop, verrys. Ds. Marchand het hom beywer en daar ’n kerkgebou opgerig. In 1891 ontvang hy demissie nadat hy ’n beroep na die gemeente [[NG gemeente Rondebosch|Rondebsoch]] as dié gemeente se eerste leraar aangeneem het. In 1906 het hy Saakgelastigde van die Kaapse Kerk geword het, het hy die Kakamas-Arbeidskolonie in daardie hoedanigheid georganiseer. Hy is oorlede op 5 November 1917. Ds. P.R. McLachlan (1891-1899) was ’n ywerige en vurige werker. Toe die kerk vir die opkomste te klein word, het hy ’n boufonds vir ’n nuwe kerk gestig. ’n Boukommissie is aangestel, ’n stuk grond aangekoop en is besluit dat hulle sou begin bou sodra die som van £1 000 byeen is. Die tweede Ringsitting te Knysna is in sy tyd gehou. Aan ds. P.J. Retief (1900-1908) was die gemeente baie geheg. In sy agtjarige dienstyd het hy veel vermag. Die teenswoordige kerk is gebou, waarvan die hoeksteen op 12 Februarie 1904 deur ds. George Murray gelê is. Eerw. J.J. Kok het in hierdie tyd die gemeente as hulpprediker bedien. As Godsman het ds. P.R. McLachlan (1909-1913), nadat hy 10 jaar lank in Germiston as daardie gemeente se eerste leraar gearbei het, sy stempel onuitwisbaar op die gemeente afgedruk. Met groot vrug het hy verder gearbei tot sy dood op 19 Desember 1913. Ds. W.J. Theron (1913-1926) het veel vir die armes gedoen. Vir opvoeding het hy hom beywer en met ’n armkoshuis te [[Wittedrif]] begin. Ds. F.B. Odendaal het in die gemeente gestaan van 1922 tot 1950, terwyl ds. E.H. Latsky (1939– 1941) en ds. P. B. van Schalkwyk as eerste medeleraars diens gedoen het. Gedurende Julie 1950 is ds. A.L. Roux in die gemeente bevestig, vier maande nadat [[Karatara]] afgestig is. In sy tyd is ’n lening van £21 000 vir ’n koshuis vir dogters aangegaan en ’n eie kerkkantoor opgerig. == Enkele predikante == * Enel Lambrechts, 19 Januarie 2020 – hede == Bronne == * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] {{DEFAULTSORT:Knysna, NG gemeente}} mkavnzh9kg8z8yoghnircmap5dz2rom 0 282588 2921603 2811004 2026-08-03T15:19:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921603 wikitext text/x-wiki {{Mediese vrywaringsnota}} [[Lêer:Reiki-Treatment.jpg|duimnael|Hande op: 'n Reiki-behandeling]] {{Kantbalk Alternatiewe medisyne}} '''Energiemedisyne''', '''energieterapie''', '''energiegenesing''', '''vibrasie medisyne''', '''psigiese genesing''', '''geestelike medisyne''' of '''spirituele genesing''' is takke van [[Alternatiewe medikasie|alternatiewe medisyne]] gebaseer op 'n [[Pseudowetenskap|pseudowetenskaplike oortuiging]] dat genesers "genesende energie" in 'n pasiënt kan kanaliseer en positiewe resultate kan bewerkstellig. Hierdie idee self bevat verskeie metodes: "hande op die pasiënt", "hande van die pasiënt af", en "ver" (of "afwesig") waar die pasiënt en geneser op verskillende plekke geleë is.<ref name=Times/> Daar bestaan ​​baie skole vir energie-genesing met baie name: bv. bio-veld-energie-genesing,<ref name="mdanderson"/><ref name="springerlink"/> geestelike genesing,<ref name="Ernst 2001 88–92"/> kontakgenesing, genesing op 'n afstand, Qi Do, terapeutiese aanraking,<ref name="Therapeutic Touch"/> [[Reiki]]<ref name="Reiki Practice"/> of Qigong.<ref name="mdanderson"/> Geestelike genesing vind in 'n sekere mate plaas waar praktisyns tradisionele godsdienstige geloof nie as 'n voorvereiste vir geneesmiddels beskou nie.<ref name="What is healing"/> Daarenteen vind [[geloofsgenesing]] binne 'n tradisionele godsdienstige konteks plaas.<ref name=SBM/> Onlangse oorsigte van die wetenskaplike literatuur oor energiemedisyne het tot die gevolgtrekking gekom dat daar geen bewyse is wat die kliniese doeltreffendheid ondersteun nie.<ref name=Abbot/><ref name="Ernst2"/><ref name=ernst2006/><ref name=Pittler/><ref name=TrickOrTreatment/> Die teoretiese basis van genesing is as onwaarskynlik gekritiseer.<ref name=GistLubin/><ref name=AAQM/><ref name="stenger"/><ref name=Kruglyakov/> Daar is gevind dat navorsing en oorsigte wat energiegeneeskunde ondersteun, metodologiese gebreke<ref name=McCaslin/><ref name=Pignotti/><ref name="Agdal"/> en seleksie-vooroordeel bevat.<ref name=McCaslin/><ref name=Pignotti/> Daar is ook vasgestel dat positiewe terapeutiese resultate voortspruit uit bekende sielkundige meganismes.<ref name=McCaslin/><ref name=Pignotti/> Dit is bekend dat sommige van diegene wat energie-medisyne toestelle verkoop bedrieglike eise maak en hul bemarkingspraktyke tot regstappe in die VSA gelei het.<ref name=SeattleTimes/> == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name=AAQM>{{cite web |title=Enkele aantekeninge oor die "American Academy of Quantum Medicine" (AAQM) |author=Stephen Barrett |url=http://www.quackwatch.com/04ConsumerEducation/Nonrecorg/aaqm.html |access-date=6 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181027002808/http://www.quackwatch.com/04ConsumerEducation/Nonrecorg/aaqm.html |archive-date=27 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name=Abbot>{{Cite journal | doi=10.1016/S0304-3959(00)00421-8 | last1=Abbot | title=Geestelike genesing as terapie vir chroniese pyn: 'n gerandomiseerde, kliniese proef | first1=NC | last2=Harkness |first2=EF |last3=Stevinson |first3=C |last4=Marshall |first4=FP |last5=Conn |first5=DA |last6=Ernst |first6=E.| journal=Pain | volume=91 | issue=1–2 | year=2001 | pages=79–89|pmid=11240080| language=en}}</ref> <ref name="Agdal">{{Cite journal| pmid = 21701183| year = 2011| last = Agdal| first = R| title = Energie genesing vir kanker: 'n Kritiese oorsig| journal = Forschende Komplementärmedizin| volume = 18| issue = 3| pages = 146–54| last2 = von b Hjelmborg |first2= J |last3=Johannessen |first3= H | doi = 10.1159/000329316| language=Engels}}</ref> <ref name="Ernst 2001 88–92">{{cite journal | title=Aanvullende en alternatiewe medisyne wat algemeen deur kankerpasiënte gebruik word | authorlink=Edzard Ernst | journal=Medical Journal of Australia | first=Edzard | last=Ernst | year=2001 | volume=174 | issue=2 | pages=88–92 | pmid=11245510 | url=http://www.mja.com.au/public/issues/174_02_150101/ernst/ernst.html#suba10 | doi=10.5694/j.1326-5377.2001.tb143161.x | language=Engels | access-date= 6 Desember 2019 | archive-date=29 Januarie 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120129083531/http://www.mja.com.au/public/issues/174_02_150101/ernst/ernst.html#suba10 | url-status=dead }}</ref> <ref name=ernst2006>{{Cite journal |doi=10.1016/j.jpainsymman.2006.07.010 |title=Geestelike genesing: meer as wat die oog tref | last=Ernst | first=E. |authorlink=Edzard Ernst |journal=J Pain Symptom Manage |date=November 2006 |volume=32 |issue=5 |pages=393–5 |pmid=17085260 | url=http://www.jpsmjournal.com/article/S0885-3924(06)00524-0/fulltext| language=Engels}}</ref> <ref name="Ernst2">{{cite journal | doi=10.1007/BF03040322 | last=Ernst | first=E. | title=Verre genesing - 'n opdatering van 'n sistematiese oorsig | journal=Wien. Klin. Wochenschr. | volume=115 | issue=7–8 | date = 30 April 2003| pages=241–245 | pmid=12778776| quote = Sedert ons vorige stelselmatige oorsig in 2000 gepubliseer is, het verskeie streng nuwe studies na vore gekom. Gesamentlik verskuif hulle die gewig van die getuienis teen die opvatting dat die afstand-genesing meer is as net 'n plasebo.| language=Engels}}</ref> <ref name=GistLubin>{{cite book|title=Reaksie op 'n ramp: psigososiale, gemeenskaps- en ekologiese benaderings in kliniese en gemeenskapsielkunde |publisher=Psychology Press|year=1999|isbn=978-0-87630-998-8|page=291|author1=Richard Gist |author2=Bernard Lubin | language=Engels}}</ref> <ref name=Kruglyakov>{{cite journal|journal=Social Sciences | date=30 September 2004 | volume=3 | pages=74–88 | title=Watter bedreiging hou pseudowetenskap in vir die samelewing?| author=Eduard Kruglyakov | url=http://dlib.eastview.com/browse/doc/6670647|issue=3| language=Engels}}</ref> <ref name=McCaslin>{{cite journal |journal=Psychotherapy (Chicago) |date=June 2009 |volume=46 |issue=2 |pages=249–56 |title='n Oorsig van effektiwiteitseise in "energie-sielkunde" |author=McCaslin DL |pmid=22122622 |doi=10.1037/a0016025| language=Engels}}</ref> <ref name="mdanderson">{{cite web |jaar=2007 |url=http://www.mdanderson.org/publications/network/issues/2007-fall/network-fall-2007-energy-medicines-will-east-meet-west-.html |title=Energiemedisyne: sal Oos en Wes ontmoet? |author1=Network newsletter |author2=MD Anderson Cancer Center |access-date=6 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125021822/http://www.mdanderson.org/publications/network/issues/2007-fall/network-fall-2007-energy-medicines-will-east-meet-west-.html |archive-date=25 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Pignotti>{{cite journal |author1=Pignotti, M. |author2=Thyer, B. | year=2009 | title=Enkele opmerkings oor "Energiesielkunde: 'n oorsig van die getuienis": Voortydige gevolgtrekkings gebaseer op onvolledige bewyse? | journal=Psychotherapy: Research, Practice, Training | volume=46 | pages=257–261 | doi = 10.1037/a0016027 | issue = 2 | pmid=22122623| language=Engels}}</ref> <ref name=Pittler>{{Cite journal | doi=10.1097/AJP.0b013e3181759231 | last=Pittler | first=MH | last2=Ernst |first2=E. | title=Aanvullende terapieë vir neuropatiese en neurologiese pyn: sistematiese oorsig | journal=Clinical Journal of Pain | volume=24 | issue=8 | pages=731–733 | year=2008 | pmid=18806539| language=Engels}}</ref> <ref name="Reiki Practice">{{cite web |url=http://nccih.nih.gov/health/reiki/ |title=Reiki-praktyk |publisher=Nccih.nih.gov |access-date=6 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604123443/https://www.nccih.nih.gov/health/reiki |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=SBM>{{webaanhaling | titel=Geloofsgenesing | werk=Science-Based Medicine – Exploring issues and controversies in the relationship between science and medicine | Datum=26 Januarie 2010 | url=https://sciencebasedmedicine.org/faith-healing/ | toegangsdatum=6 December 2019| taal=Engels| aanhaling =... Wanneer geloofsgenesings noukeurig deur gekwalifiseerde dokters ondersoek is, het hulle geen bewyse gevind dat die pasiënte in 'n objektiewe sin gehelp is nie. Selfs in Lourdes het die Katolieke Kerk sedert 1978 slegs 4 genesings erken, uit 5 miljoen mense wat elke jaar daar genesing soek. Daar is eenvoudig geen bewyse dat geloofsgenesing genees nie. Nie wat die wetenskap as bewyse beskou nie. En die ware gelowiges heg geen waarde aan getuienis of die wetenskaplike metode nie: vir hulle is geloof genoeg.}}</ref> <ref name=SeattleTimes>{{cite news | url= http://seattletimes.nwsource.com/html/medicaldevices/| author1= Michael J. Berens| author2= Christine Willmsen| title= Wondermasjiene: Die 21ste-eeuse slangolie| accessdate=18 November 2007| newspaper= Seattle Times| language=Engels| archivedate= 20 November 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20071120110346/http://seattletimes.nwsource.com/html/medicaldevices/}}</ref> <ref name="springerlink">{{cite journal |date=Oktober 2007 | title=Bio-veld-terapies: Nuttig of vol kletspraat? | journal=International Journal of Behavioral Medicine | volume=17 | issue=1 | pages=1–16 | doi=10.1007/s12529-009-9062-4|pmid=19856109 | pmc=2816237 | last=Jain | first=Shamini | last2=Mills |first2=Paul J. | language=Engels}}</ref> <ref name="stenger">{{cite journal | author=Stenger, Victor J. | year=1999 | url=http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/Medicine/Biofield.html | title=Die fisika van 'alternatiewe medisyne': Bio-energetiese velde | journal=The Scientific Review of Alternative Medicine | volume=3 | issue=1 | pages=16–21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508003317/http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/Medicine/Biofield.html | archivedate=8 Mei 2016 | author-link=Victor J. Stenger | language=Engels}}</ref> <ref name="Therapeutic Touch">{{cite web |title=Terapeutiese aanraking |publisher=Cancer.org |date=2 Junie 2008 |access-date=6 Desember 2019 |url=http://www.cancer.org/Treatment/TreatmentsandSideEffects/ComplementaryandAlternativeMedicine/ManualHealingandPhysicalTouch/therapeutic-touch |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506141649/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/manualhealingandphysicaltouch/therapeutic-touch |archive-date=6 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Times>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/alternative_medicine/article4317985.ece |first=Jules |last=Evans |title=Geestelike genesing op die NHS? |newspaper=The Times |date=14 Julie 2008 |location=Londen |access-date=6 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20090514033028/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/alternative_medicine/article4317985.ece |archive-date=14 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=TrickOrTreatment>{{Cite book| title=Trick or Treatment | year=2008 | publisher= W. W. Norton & Company | page=[https://books.google.com/books?id=5m6CKTEr3I0C 324] | last1=Singh |first1= S | last2=Ernst| first2=E. | language=Engels}}</ref> <ref name="What is healing">{{webaanhaling | titel=The Healing Trust – Promoting healing as a natural and holistic choice for all | werk=The Healing Trust | url=http://www.thehealingtrust.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=94 | toegangsdatum=6 Desember 2019| taal=Engels}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Energy medicine}} {{Normdata}} [[Kategorie:Alternatiewe medikasie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] bcamkq04j6neoblfsx6jofhjatlqnjr 0 282610 2921820 2573263 2026-08-04T08:01:04Z Aliwal2012 39067 2921820 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]][[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 2001 | Huidige = 2002 | Volgende = 2003 }} Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2002]]''' was die 56ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 3 Maart begin en op 13 Oktober ná sewentien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 3 Maart | [[2002 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Maleisiese Grand Prix]] | 17 Maart | [[2002 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 31 Maart | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 14 April | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 28 April | [[2002 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 12 Mei | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Monaco Grand Prix]] | 26 Mei | [[2002 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 9 Junie | [[2002 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Europese Grand Prix]] | 23 Junie | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Britse Grand Prix]] | 7 Julie | [[2002 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Franse Grand Prix]] | 21 Julie | [[2002 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Duitse Grand Prix]] | 28 Julie | [[2002 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 18 Augustus | [[2002 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Belgiese Grand Prix]] | 1 September | [[2002 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 15 September | [[2002 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Verenigde State Grand Prix]] | 29 September | [[2002 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Japannese Grand Prix]] | 13 Oktober | [[2002 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|2002 in Formula One}} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2002]] napnltqotyoxr4l9i2wwo4yqxitkz61 0 282615 2921819 2573281 2026-08-04T07:59:37Z Aliwal2012 39067 2921819 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]][[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 2000 | Huidige = 2001 | Volgende = 2002 }} Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2001]]''' was die 55ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 4 Maart begin en op 14 Oktober ná sewentien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 4 Maart | [[2001 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Maleisiese Grand Prix]] | 18 Maart | [[2001 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 1 April | [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 15 April | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 29 April | [[2001 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 13 Mei | [[2001 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Monaco Grand Prix]] | 27 Mei | [[2001 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 10 Junie | [[2001 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Europese Grand Prix]] | 24 Junie | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Franse Grand Prix]] | 1 Julie | [[2001 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Britse Grand Prix]] | 15 Julie | [[2001 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Duitse Grand Prix]] | 29 Julie | [[2001 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 19 Augustus | [[2001 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Belgiese Grand Prix]] | 2 September | [[2001 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 16 September | [[2001 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Verenigde State Grand Prix]] | 30 September | [[2001 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Japannese Grand Prix]] | 14 Oktober | [[2001 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- |} == Veiligheidsmotor == Vir hierdie seisoen, asook 2002, het [[Mercedes-Benz]] 'n nuwe veiligheidsmotor verskaf, 'n [[Mercedes-Benz SL55 AMG]], wat die vorige [[Mercedes-Benz CL-klas (C216)|Mercedes-Benz CL55 AMG]] vervang het. Dit is die eerste keer gedurende die Duitse Grand Prix gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/03/mercedes-amg-gt-s-bernd-maylaenders-neues-safety-car-15030912.html |title=Mercedes-AMG GT S: Bernd Mayländers neues Safety-Car |date=9 Maart 2015 |access-date=3 April 2015 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220185701/http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/03/mercedes-amg-gt-s-bernd-maylaenders-neues-safety-car-15030912.html |archive-date=20 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ==Eksterne skakels== {{commons category|2001 in Formula One|2001 Formule Een}} *[https://web.archive.org/web/20150217072230/http://www.formula1.com/results/driver/2001/ formula1.com – 2001 official driver standings] (archived) *[https://web.archive.org/web/20150223004706/http://www.formula1.com/results/team/2001/ formula1.com – 2001 official team standings] (archived) *[https://web.archive.org/web/20010602222745/http://www.fia.com/regle/REG_SPT/F1-Reglement-Sportif-a.pdf 2001 Formula One Sporting Regulations] *[https://web.archive.org/web/20020124064054/http://www.fia.com/regle/REG_TEC/F1/F1-technique-2001-a.pdf 2001 Formula One Technical Regulations] *[https://web.archive.org/web/20020211164012/http://www.fia.com/Classements/Classements-2001/F1_P_Tot.htm 2001 FIA Formula One World Championship for Drivers – Final Classification] *[https://web.archive.org/web/20011121023848/http://www.fia.com/Classements/Classements-2001/F1_C_Tot.htm 2001 FIA Formula One World Championship for Constructors – Final Classification] *[http://www.f1-photo.com/F1-Archives#/F1-Archives/2001 2001 FIA Formula One World Championship images, www.f1-photo.com] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2001]] 6ksrh656j57g1y4u8540mny3byxx8u3 0 282616 2921818 2919046 2026-08-04T07:56:52Z Aliwal2012 39067 2921818 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1999 | Huidige = 2000 | Volgende = 2001 }} [[Beeld:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|160px|[[Michael Schumacher]] (foto in 2005) wen sy derde kampioenskap, en sy eerste vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], in 2000.]] [[Beeld:Mika Haekkinen 2006.jpg|duimnael|160px|Die verdedigende wëreldkampioen [[Mika Häkkinen]] was tweede.]] [[Beeld:David Coulthard at the 1995 British GP, Silverstone (49713882947).jpg|thumb|160px|Häkkinen se spanmaat, [[David Coulthard]] (foto in 1995), was derde.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2000]]''' was die 54ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 12 Maart begin en op 22 Oktober ná sewentien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 12 Maart | [[2000 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 26 Maart | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[San Marino Grand Prix]] | 9 April | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Britse Grand Prix]] | 23 April | [[2000 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 7 Mei | [[2000 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Europese Grand Prix]] | 21 Mei | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Monaco Grand Prix]] | 4 Junie | [[2000 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 18 Junie | [[2000 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Franse Grand Prix]] | 2 Julie | [[2000 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 16 Julie | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 30 Julie | [[2000 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 13 Augustus | [[2000 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 27 Augustus | [[2000 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 10 September | [[2000 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Verenigde State Grand Prix]] | 24 September | [[2000 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 8 Oktober | [[2000 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Maleisiese Grand Prix]] | 22 Oktober | [[2000 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2000]] 5bdcybo710gxud19be4feugw647rahw 0 289503 2921747 2828759 2026-08-03T22:02:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921747 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Gramola |kenteken = |tipe = Privaatmaatskappy<br />Familiemaatskappy<ref name="Gramola"/> |stigting = 1924<ref name="Gramola"/> |ligging_stad = [[Wene]] |ligging_land = [[Oostenryk]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Richard Winter (eienaar en hoof uitvoerende beampte)<ref name="Meinbezirk"/> |gebied_bedien = Oostenryk |industrie = Musikale vermaak |produkte = [[Laserskyf|Laserskywe]] (voorheen [[grammofoonplaat|grammofoonplate]] en [[kassette]]) |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.gramola.at ''Gramola.at''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} [[Lêer:Graben 16 Gramola.jpg|duimnael|Gramola se platewinkel op Graben geleë in die hartjie van Wene. Die winkel met sy dieprooi reklamebord staan regs.]] '''Gramola''' is die [[Oostenryk]]se been van die Brits-Tsjeggiese [[platemaatskappy]] van dieselfde naam wat in 1924 in [[Wene]] gestig is en aktief geword het op alle gebiede van [[klassieke musiek]].<ref name="Gramola">{{Cite web|url=https://www.gramola.at/stories/%C3%BCber-gramola|title=Über Gramola|publisher=Gramola.at|date=2022-11-21|access-date=2025-08-02|language=de}}</ref><ref name="Meinbezirk">{{Cite web|url=https://www.meinbezirk.at/alsergrund/c-lokales/gramola-am-graben-oesterreichs-aeltestes-tontraegergeschaeft_a2218781|title=Gramola am Graben: Österreichs ältestes Tonträgergeschäft|author=Ulrike Kozeschnik-Schlick|publisher=Meinbezirk.at|date=2024-09-12|access-date=2025-08-02|language=de|archive-date=2025-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250913120053/https://www.meinbezirk.at/alsergrund/c-lokales/gramola-am-graben-oesterreichs-aeltestes-tontraegergeschaeft_a2218781|url-status=dead}}</ref> Dit het aanvanklik gefokus op die groot [[komponis]]te van [[Europese klassieke musiek|Weense klassieke musiek]], soos [[Haydn]], [[Mozart]], [[Beethoven]] en [[Schubert]], maar die platemaatskappy se fokus val sedertdien veral op [[laserskyf]]-produksie en die bevordering van jong Oostenrykse musikante, of musikante wat tans in Oostenryk woon.<ref name="Gramola"/><ref name="Meinbezirk"/> Met 100 jaarlikse nuwe vrystellings, hoofsaaklik van die werk van Oostenrykse kunstenaars, is die maatskappy die oudste en die grootste klassieke plate-etiket in Oostenryk.<ref>{{Cite web|url=https://oe1.orf.at/programm/20240301/750561/Intrada-Oesterreichs-Musizierende-im-Portraet|title=Intrada - Österreichs Musizierende im Porträt|publisher=ORF.at|date=2024-03-01|access-date=2025-08-02|language=de}}</ref><ref name="Meinbezirk"/> Gramola werk tans saam met ''exil.arte'', 'n organisasie wat gewy is aan navorsing oor, en bewaring van werke, deur Oostenrykse komponiste en musikoloë wat tydens [[Nasionaal-Sosialisme|Nasionale-Sosialisme]] uitgestoot, verban of vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://exilarte.org/das-zentrum|title=Mission Statement des Exilarte Zentrum|publisher=Exilarte.org|access-date=2025-08-02|language=de}}</ref> == Lys van Gramola-kunstenaars == * [[Glenn Gould]] * [[Friedrich Gulda]] * [[Rico Gulda]] * [[Herbert von Karajan]] * [[Benjamin Schmid]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Gramola (company)|Gramola}} * {{de}} [https://www.gramola.at Gramola se amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.discogs.com/de/label/207402 Gramola op Discogs] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Platemaatskappye]] [[Kategorie:Oostenrykse maatskappye]] [[Kategorie:Wene]] [[Kategorie:1924]] dojdcat8xxht4b3qzuxnqcrh9110v5q 0 331604 2921782 2729193 2026-08-04T03:39:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921782 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Intersex Pride Flag.svg|thumb|240px|Die interseks ''pride''-vlag.]] ’n '''Interseks''', '''interseksueel''' of '''interseks(uele) persoon'''<ref>"Interseks" in die [[AWS]] aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 13 November 2020.</ref><ref>"Interseksueel" in die Algemene Woordeboek van Eietydse Afrikaans (AWEA). Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org]. Besoek op 13 November 2020.</ref> is ’n individu wat gebore is met een van vgerskeie variasies van [[geslag]]seienskappe, insluitend [[Chromosoom|chromosome]], [[geslagsklier]]e, [[Hormoon|geslagshormone]] of [[geslagsdele]], wat "nie pas by die tipiese definisies van [[man]]like of [[vrou]]like liggame nie".<ref name="un-2016"/><ref name="unfe-2016">{{cite web | title = United Nations for Intersex Awareness | url = https://www.unfe.org/intersex-awareness/ | last = Office of the High Commissioner for Human Rights | accessdate = 2016-11-12 | url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161112212215/https://www.unfe.org/intersex-awareness/ | archivedate = 12 November 2016 | df = dmy-all }}</ref> Hierdie atipiese variasies kan by [[geboorte]] fisiek sigbaar wees omdat ’n baba met onduidelike voortplantingsorgane gebore word, of andersins is dit nie sigbaar nie en kan ’n mens dwarsdeur sy lewe onbewus daarvan wees.<ref>{{Cite news|last=Saner|first=Emine|date=2008-07-29|title=The gender trap: testing the sex of Olympians competing in Beijing|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/2008/jul/30/olympicgames2008.gender|access-date=2020-06-11|issn=0261-3077|archive-date=2 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902123914/http://www.theguardian.com/sport/2008/jul/30/olympicgames2008.gender|url-status=live}}</ref> Voorheen is na intersekse as [[hermafrodiet]]e of "aangebore [[eunug]]s" verwys.<ref name="mason">{{cite journal | author = Mason H.J. | year = 1978 | title = Favorinus' Disorder: Reifenstein's Syndrome in Antiquity? | url = | journal = Janus | volume = 66 | issue = 1–2–3| pages = 1–13 | pmid = 11610651 }}</ref><ref>Nguyễn Khắc Thuần (1998), ''Việt sử giai thoại'' (History of Vietnam's tales), vol. 8, Vietnam Education Publishing House, p. 55</ref> In die 19de en 20ste eeu het sommige mediese kenners nuwe terme aanbeveel om die eienskappe wat hulle gesien het te klassifiseer. Die eerste terme was "ware hermafroditisme" en "vroulike of manlike pseudohermafroditisme".<ref name="Zucker 73–120">{{Cite journal|last1=Zucker|first1=Kenneth J.|last2=Bradley|first2=Susan J.|last3=Sullivan|first3=Claire B. Lowry|date=March 1992|title=Gender Identity Disorder in Children|journal=Annual Review of Sex Research|volume=3|issue=1|pages=73–120|doi=10.1080/10532528.1992.10559876|issn=1053-2528}}</ref> Dié terme word nie meer gebruik nie. Dit word as misleidend en stigmatiserend beskou as dit vir mense gebruik word.<ref>{{Cite journal|last1=Dreger|first1=Alice D.|last2=Chase|first2=Cheryl|last3=Sousa|first3=Aron|last4=Gruppuso|first4=Phillip A.|last5=Frader|first5=Joel|date=18 August 2005|title=Changing the Nomenclature/Taxonomy for Intersex: A Scientific and Clinical Rationale|journal=Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism|volume=18|issue=8|doi=10.1515/JPEM.2005.18.8.729|pmid=16200837|pages=729–33|s2cid=39459050|url=https://www.semanticscholar.org/paper/648f67a949075c9fd990c5b99f12283361191343|access-date=5 Februarie 2020|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030111/https://www.semanticscholar.org/paper/Changing-the-Nomenclature%2FTaxonomy-for-Intersex%3A-A-Dreger-Chase/648f67a949075c9fd990c5b99f12283361191343|url-status=live}}</ref> ’n "Hermafrodiet" word nou gedefinieer as ’n "dier of plant wat beide manlike en vroulike voortplantingsorgane het".<ref name="Zucker 73–120" /> In 1917 het Richard Goldschmidt die term "interseksualiteit" geskep om na ’n verskeidenheid fisieke geslagsonduidelikhede te verwys.<ref name="Zucker 73–120"/> In ’n kliniese opset word die term "geslagsontwikkelingsteurings" sedert 2006 gebruik.<ref name="lee">{{Cite journal| doi = 10.1542/peds.2006-0737| pmid = 16882833 | issn = 0031-4005 | volume = 118| issue = 2| pages = 753–757| last1 = Houk| first1 = C. P.| last2 = Hughes| first2 = I. A.| last3 = Ahmed| first3 = S. F.| last4 = Lee| first4 = P. A.| last5 = Writing Committee for the International Intersex Consensus Conference Participants| title = Summary of Consensus Statement on Intersex Disorders and Their Management| journal = Pediatrics| date = Augustus 2006 | s2cid = 46508895 }}</ref> Dié term is omstrede sedert dit begin gebruik is.<ref name=GDavis>{{cite book|last1=Davis|first1=Georgiann|title=Contesting Intersex: The Dubious Diagnosis|date=11 September 2015|publisher=New York University Press|isbn=978-1479887040|pages=87–89}}</ref><ref name="holmes2011">{{Cite journal|last=Holmes|first=Morgan|date=September 2011|title=The Intersex Enchiridion: Naming and Knowledge|journal=Somatechnics|volume=1|issue=2|pages=388–411|doi=10.3366/soma.2011.0026|issn=2044-0138}}</ref><ref name="vsd">Diamond M., Beh H.G. (27 Julie 2006). [http://adc.bmjjournals.com/cgi/eletters/91/7/554#2460 Variations of Sex Development Instead of Disorders of Sex Development.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821220303/http://adc.bmjjournals.com/cgi/eletters/91/7/554#2460 |date=21 Augustus 2008 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821220303/http://adc.bmjjournals.com/cgi/eletters/91/7/554 |date=21 Augustus 2008 }} '' Arch Dis Child''</ref> [[Beeld:Third International Intersex Forum.jpg|thumb|280px|links|Deelnemers aan die derde Internasionale Interseksforum in Desember 2013 in [[Malta]].]] Stigmatisering en diskriminasie staar interseksuele mense van hulle geboorte af in die gesig, of vandat dit bekend word dat hulle interseksueel is, byvoorbeeld tydens [[puberteit]]. Dit kan [[Moord|kindermoord]], verlating en die stigmatisering van gesinne insluit.<ref name="cschrcl">{{Cite web| last1 = Civil Society Coalition on Human Rights and Constitutional Law| last2 = Human Rights Awareness and Promotion Forum| last3 = Rainbow Health Foundation| last4 = Sexual Minorities Uganda| last5 = Support Initiative for Persons with Congenital Disorders| title = Uganda Report of Violations based on Sex Determination, Gender Identity, and Sexual Orientation| date = 2014| url = http://www.hrapf.org/publications/research-papers/uganda-report-violations-based-sex-determination-gender-identity-and| url-status=dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150503012642/http://www.hrapf.org/publications/research-papers/uganda-report-violations-based-sex-determination-gender-identity-and| archivedate = 3 Mei 2015| df = dmy-all| access-date = 15 Mei 2017}}</ref><ref name="bbc2017">{{cite web | url = https://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 | title = The midwife who saved intersex babies | first1 = Helen | last1 = Grady | first2 = Anne | last2 = Soy | work = BBC World Service, Kenya | date = 4 Mei 2017 | url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170515044758/http://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 | archivedate = 15 Mei 2017 | df = dmy-all }}</ref><ref name="beyond2015">{{Cite web| last = Beyond the Boundary – Knowing and Concerns Intersex| title = Intersex report from Hong Kong China, and for the UN Committee Against Torture: the Convention against Torture and Other Cruel Inhuman or Degrading Treatment or Punishment| date = Oktober 2015| url = http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=INT%2fCAT%2fCSS%2fHKG%2f22156&Lang=en| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170326052617/http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=INT%2FCAT%2FCSS%2FHKG%2F22156&Lang=en| archivedate = 26 Maart 2017| df = dmy-all}}</ref> Wêreldwyd word sommige kinders wat met onduidelike uitwendige geslagsorgane gebore word, chirurgies of met [[Hormoon|hormone]] verander om sosiaal aanvaarbaarder eienskappe te skep. Dit is egter omstrede en daar is geen bewyse dat dit voordele inhou nie.<ref name="apeg2013">[http://www.aph.gov.au/DocumentStore.ashx?id=aafe43f3-c6a2-4525-ad16-15e4210ee0ac&subId=16191 Submission 88 to the Australian Senate inquiry on the involuntary or coerced sterilisation of people with disabilities in Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923174608/http://www.aph.gov.au/DocumentStore.ashx?id=aafe43f3-c6a2-4525-ad16-15e4210ee0ac&subId=16191 |date=23 September 2015 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923174608/http://www.aph.gov.au/DocumentStore.ashx?id=aafe43f3-c6a2-4525-ad16-15e4210ee0ac&subId=16191 |date=23 September 2015 }}, Australasian Paediatric Endocrine Group (APEG), 27 Junie 2013</ref> Sulke behandeling kan [[sterilisasie]] insluit. Ook volwassenes, insluitend bekende vroulike atlete, is al aan sulke behandeling onderwerp.<ref name="jysk">{{Cite journal| doi = 10.1136/bmj.g2926| issn = 1756-1833| volume = 348| issue = apr28 9| pages = –2926–g2926| last1 = Jordan-Young| first1 = R. M.| last2 = Sonksen| first2 = P. H.| last3 = Karkazis| first3 = K.| title = Sex, health, and athletes| journal = BMJ| date = April 2014| pmid = 24776640| s2cid = 2198650| url = https://semanticscholar.org/paper/8f8e268acce8e6765bcd72dd37327207e7501643| access-date = 11 Desember 2019| archive-date = 29 Augustus 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200829030136/https://www.semanticscholar.org/paper/Sex%2C-health%2C-and-athletes-Jordan-Young-S%C3%B6nksen/8f8e268acce8e6765bcd72dd37327207e7501643| url-status = live}}</ref><ref name=Chand>{{cite news|last1=Macur|first1=Juliet|title=Fighting for the Body She Was Born With|url=https://www.nytimes.com/2014/10/07/sports/sprinter-dutee-chand-fights-ban-over-her-testosterone-level.html|accessdate=9 Februarie 2015|work=The New York Times|date=6 Oktober 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112141415/http://www.nytimes.com/2014/10/07/sports/sprinter-dutee-chand-fights-ban-over-her-testosterone-level.html|archivedate=12 Januarie 2015|df=dmy-all}}</ref> Sulke kwessies word al hoe meer as die skending van [[menseregte]] beskou.<ref name="untorture">[http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A.HRC.22.53_English.pdf Report of the UN Special Rapporteur on Torture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190429025237/https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A.HRC.22.53_English.pdf |date=29 April 2019 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824161117/http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A.HRC.22.53_English.pdf |date=24 Augustus 2016 }}, Office of the UN High Commissioner for Human Rights, Februarie 2013.</ref><ref name="jointun">[https://www.who.int/reproductivehealth/publications/gender_rights/eliminating-forced-sterilization/en/ Eliminating forced, coercive and otherwise involuntary sterilization, An interagency statement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150711130919/http://www.who.int/reproductivehealth/publications/gender_rights/eliminating-forced-sterilization/en/ |date=11 Julie 2015 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150711130919/http://www.who.int/reproductivehealth/publications/gender_rights/eliminating-forced-sterilization/en/ |date=11 Julie 2015 }}, World Health Organization, Mei 2014.</ref><ref name="SenateOnSterilisation">{{Cite book| work = Australian Senate| isbn = 978-1-74229-917-4| last1 = Senate of Australia| last2 = Community Affairs References Committee| title = Involuntary or coerced sterilisation of intersex people in Australia| location = Canberra| date = 2013| url = http://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Committees/Senate/Community_Affairs/Involuntary_Sterilisation/Sec_Report/index| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150923181927/http://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Committees/Senate/Community_Affairs/Involuntary_Sterilisation/Sec_Report/index| archivedate = 23 September 2015| df = dmy-all}}</ref> Organisasies vir intersekse het ook al verklarings uitgereik oor die skending van menseregte, soos die Malta-verklaring van 2013 deur die derde Internasionale Interseksforum.<ref name="afp2016">{{Cite book| isbn = 978-0-9942513-7-4| last = Asia Pacific Forum of National Human Rights Institutions| title = Promoting and Protecting Human Rights in relation to Sexual Orientation, Gender Identity and Sex Characteristics| date = Junie 2016| url = http://www.asiapacificforum.net/resources/manual-sogi-and-sex-charactersitics/| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170115144950/http://www.asiapacificforum.net/resources/manual-sogi-and-sex-charactersitics/| archivedate = 15 Januarie 2017| df = dmy-all}}</ref> Sekstoewysing by geboorte hang gewoonlik af van ’n kind se [[anatomie]]se geslags- en [[fenotipe]]. Die syfer vir die geboorte van interseks babas is van slegs 0,018% tot rofweg 1,7%, na gelang van watter toestande as interseksueel beskou word.<ref name=sax/> Ander interseksuele toestande betrek chromosome, geslagskliere en geslagshormone.<ref name=sax/><ref name="un-fact">{{Cite conference| last1 = United Nations| last2 = Office of the High Commissioner for Human Rights| title = Free & Equal Campaign Fact Sheet: Intersex| date = 2015| url = https://unfe.org/system/unfe-65-Intersex_Factsheet_ENGLISH.pdf| url-status = live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304071043/https://unfe.org/system/unfe-65-Intersex_Factsheet_ENGLISH.pdf| archivedate = 2016-03-04}}</ref> Sommige intersekse kan as ’n seun of meisie grootgemaak word, maar later in hulle lewe as die ander geslag geïdentifiseer word, terwyl die meeste met hulle toegewese geslag bly identifiseer.<ref name="Dreger">{{cite book|last=Domurat Dreger|first=Alice|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=2001|isbn=978-0-674-00189-3|location=USA}}</ref><ref name="oiijones">{{cite web | url = https://oii.org.au/30313/intersex-stories-statistics-australia/ | title = New publication "Intersex: Stories and Statistics from Australia" | work = Organisation Intersex International Australia | date = 3 Februarie 2016 | accessdate = 2016-08-18 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160829033933/https://oii.org.au/30313/intersex-stories-statistics-australia/ | archivedate = 29 Augustus 2016 | df = dmy-all }}</ref> In 2011 was Christiane Völling die eerste interseks wat suksesvol skadevergoeding geëis het in ’n saak oor chirurgie sonder toestemming.<ref name="icj1">{{Cite web| last = International Commission of Jurists| title = In re Völling, Regional Court Cologne, Germany (6 Februarie 2008)| accessdate = 27 Desember 2015| url = http://www.icj.org/sogicasebook/in-re-volling-regional-court-cologne-germany-6-february-2008/| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160105074337/http://www.icj.org/sogicasebook/in-re-volling-regional-court-cologne-germany-6-february-2008/| archivedate = 5 Januarie 2016| df = dmy-all}}</ref> In April 2015 het [[Malta]] die eerste land geword wat mediese ingryping sonder toestemming om geslagseienskappe te verander, verbied het. Dit sluit interseksuele mense in.<ref name="nyt-2015">{{Cite news| last = Reuters| title = Surgery and Sterilization Scrapped in Malta's Benchmark LGBTI Law| work = The New York Times| date = 1 April 2015| url = https://www.nytimes.com/reuters/2015/04/01/world/europe/01reuters-gay-rights-malta.html| access-date = 29 Augustus 2020| archive-date = 4 April 2015| archive-url = https://archive.is/20150404181512/http://www.nytimes.com/reuters/2015/04/01/world/europe/01reuters-gay-rights-malta.html| url-status = live}}</ref><ref name="star-2015">{{Cite news| last = Star Observer| title = Malta passes law outlawing forced surgical intervention on intersex minors| work = Star Observer| date = 2 April 2015| url = http://www.starobserver.com.au/news/international-news-news/malta-passes-law-outlawing-forced-surgical-intervention-on-intersex-minors/134800| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150814120842/http://www.starobserver.com.au/news/international-news-news/malta-passes-law-outlawing-forced-surgical-intervention-on-intersex-minors/134800| archivedate = 14 Augustus 2015| df = dmy-all}}</ref> [[Suid-Afrika]] was die eerste land wat interseksuele mense eksplisiet in wette teen diskriminasie genoem het.<ref name="eight"/> ==Definisies== [[Beeld:Hanne Gaby Odiele Photographed by Ed Kavishe for Fashionwirepress.jpg|thumb|180px|Die model Hanne Gaby Odiele, deur Ed Kavishe afgeneem vir Fashionwirepress. In 2017 het Odiele bekend gemaak sy het die interseks eienskap [[Androgeenongevoeligheidsindroom|androgeen-ongevoeligheidsindroom]]. Sy beskryf haarself as ’n interseks vrou.]] Die [[VN]] se Kantoor van die Hoë Kommissaris vir Menseregte verklaar: {{quote|Interseks mense word gebore met geslagseienskappe (insluitend geslagsdele, geslagskliere en chromosoompatrone) wat nie pas by die tweeledige begrip van manlike en vroulike liggame nie. Interseks is ’n sambreelterm wat gebruik word om ’n wye reeks natuurlike liggaamsvariasies te beskryf. In sommige gevalle is interseksuele eienskappe by geboorte sigbaar, terwyl dit in ander gevalle nie sigbaar is nie tot met puberteit. Sommige interseksuele chromosoomvariasies is dalk glad nie fisiek sigbaar nie.<ref name="unfe-fact">{{Cite web | author = <!--Staff writer(s); no by-line.--> | publisher = United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights | title = Free & Equal Campaign Fact Sheet: Intersex | date = 2015 | url = https://unfe.org/system/unfe-65-Intersex_Factsheet_ENGLISH.pdf | access-date = 28 Maart 2016 | url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304071043/https://unfe.org/system/unfe-65-Intersex_Factsheet_ENGLISH.pdf | archivedate = 4 Maart 2016 | df = dmy-all }}</ref>}} Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) word "interseks" gedefinieer as ’n aangebore onreëlmatigheid van die voortplantings- en geslagstelsel. Dit is moeilik om ’n raming te maak van die voorkoms van interseks by geboorte, want daar is geen konkrete parameters vir die definiëring daarvan nie. In biologiese terme kan [[geslag]] by geboorte deur middel van ’n aantal aanwesige faktore vasgestel word:<ref name="KnoxSchacht2011">Knox, David; Schacht, Caroline. (2010) ''[https://books.google.com/books?id=iVOXAp27iQkC&pg=PT64 Choices in Relationships: An Introduction to Marriage and the Family] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925103218/https://books.google.com/books?id=iVOXAp27iQkC&pg=PT64 |date=25 September 2015 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925103218/https://books.google.com/books?id=iVOXAp27iQkC&pg=PT64 |date=25 September 2015 }}''. 11de uitg. Cengage Learning. {{ISBN|9781111833220}}. p. 64.</ref> * die getal en soort geslagschromosome, * die soort geslagskliere – [[eierstok]]ke of [[testikel]]s, * geslagshormoonvlakke, * die inwendige voortplantingsanatomie (soos die [[baarmoeder]] in vroue), en * die uitwendige geslagsdele. Mense wie se eienskappe by geboorte nie heeltemal tipies manlik of vroulik is nie, is interseks.<ref>{{cite web |url=http://www.isna.org/faq/what_is_intersex |title=What is intersex? |publisher=Intersex Society of North America |accessdate=18 November 2013 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110143819/http://www.isna.org/faq/what_is_intersex |archivedate=10 November 2013 |df=dmy-all }}</ref> Sommige interseks eienskappe is nie altyd by geboorte sigbaar nie; sommige babas kan onduidelike geslagsdele hê, terwyl ander onduidelike inwendige organe kan hê. Ander sal nie daarvan bewus word dat hulle interseks is nie totdat hulle genetiese toetse ondergaan, omdat dit nie uit hulle fenotipe duidelik is nie. ==Geskiedenis== [[Beeld:Ermafrodito, affresco Romano di Ercolano (1–50 d.C., Museo Archeologico Nazionale di Napoli) - 02.jpg|thumb|180px|[[Hermafroditos]] op ’n muurskildering van die [[Herculaneum]] (eerste helfte van die 1ste eeu n.C.).]] Mense was al van die vroeë tyd af bewus van interseks mense. Van die vroegste voorbeelde word in die [[mitologie]] aangetref: Die Griekse historikus [[Diodorus Siculus]] het in die [[1ste eeu v.C.]] geskryf van die mitologiese [[Hermafroditos]], wat "gebore is met ’n fisieke liggaam wat ’n kombinasie is van dié van ’n man en dié van ’n vrou", en glo bonatuurlike eienskappe gehad het.<ref>{{Cite book| publisher = Harvard University Press| last = [[Diodorus Siculus]]| others = C H Oldfather (trans.)| title = Library of History (Book IV)| location = Cambridge, MA| series = Loeb Classical Library Volumes 303 and 340| date = 1935| url = http://www.theoi.com/Text/DiodorusSiculus4A.html#6| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080927074542/http://www.theoi.com/Text/DiodorusSiculus4A.html#6| archivedate = 27 September 2008| df = dmy-all}}</ref> [[Ardhanarishvara]], ’n androgene, saamgestelde vorm van die god [[Sjiwa]] en die godin [[Parwati]], het sy oorsprong in die [[1ste eeu|1ste eeu n.C.]] in die [[Koesjan]]-kultuur.<ref>{{Cite book|title=Encyclopaedia of the Śaivism|last=Swami.|first=Parmeshwaranand|date=2004|publisher=Sarup & Sons|isbn=978-8176254274|edition= 1ste|location=New Delhi|oclc=54930404}}</ref> ’n Standbeeld van Ardhanarishvara staan in die Meenakshi-tempel, ’n [[Hindoe]]-tempel in [[Madurai]], [[Indië]], en toon duidelik beide manlike én vroulike liggaamselemente.<ref>{{Cite journal|last=Shankar|first=Gopi|date=March–April 2015|title=The Many Genders of Old India|url=|journal=The Gay & Lesbian Review Worldwide|volume=22|pages=24–26|via=ProQuest}}</ref> Beide die Griekse en Romeinse geneeshere [[Hippokrates]] (omstreeks  460-370 v.C.) en [[Claudius Galenus|Galenus]] (129 - omstreeks 200/216 n.C.) het geslag beskou as ’n spektrum tussen mans en vroue, met "baie skakerings tussenin, insluitend hermafrodiete, ’n perfekte balans van manlik en vroulik".<ref name="devun-2018">{{Cite journal| doi = 10.1057/s41280-018-0080-8| issn = 2040-5960| volume = 9| issue = 2| pages = 132–146| last = DeVun| first = Leah| title = Heavenly hermaphrodites: sexual difference at the beginning and end of time| journal = Postmedieval| date = Junie 2018| s2cid = 165449144}}</ref> Die Romeinse naturalis [[Plinius die ouere]] (23/24-79 n.C.) het mense beskyf "wat van albei geslagte gebore is, wat ons hermafrodiete noem, tegelykertyd androgien" (''andr-'', "man", en ''gin-'', "vrou", uit Grieks).<ref>Plinius, ''Natural History'' 7.34: ''gignuntur et utriusque sexus quos hermaphroditos vocamus, olim androgynos vocatos''; Veronique Dasen, "Multiple Births in Graeco-Roman Antiquity," ''Oxford Journal of Archaeology'' 16.1 (1997), p. 61.</ref> [[Augustinus van Hippo]] (354 - 28 Augustus 430), die invloedryke [[Katolieke]] teoloog, het in ''Die Letterlike Betekenis van Genesis'' geskryf mense word geskep in twee geslagte, behalwe "soos wat met sommige geboortes gebeur, in welke geval ons hulle androgiene noem".<ref name="devun-2018" /> In [[middeleeuse]] en vroeë moderne [[Europa|Europese]] tye het die Romeinse reg, postklassieke kerkreg en later [[gemenereg]] na mense se geslag verwys as mans, vroue of hermafrodiete. Laasgenoemde het dieselfde regte as mans of vroue gehad, na gelang van watter eienskappe die dominantste was.<ref>Lynn E. Roller, "The Ideology of the Eunuch Priest," ''Gender & History'' 9.3 (1997), p. 558.</ref> Die 12de-eeuse ''Decretum Gratiani'' verklaar: "Of ’n hermafrodiet getuie vir ’n testament mag wees, hang af van watter geslag oorheersend is".<ref>''Decretum Gratiani'', C. 4, q. 2 et 3, c. 3</ref><ref>{{cite web | url = http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 | title = Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) | work = Bayerische StaatsBibliothek (Beierse Staatsbiblioteek) | date = 5 Februarie 2009 | url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 | archivedate = 20 Desember 2016 | df = dmy-all }}</ref><ref name="Raming">{{cite book | title = A History of Women and Ordination | last1 = Raming | first1 = Ida | last2 = Macy | first2 = Gary | last3 = Bernard J | first3 = Cook | publisher = Scarecrow Press | date = 2004 | page = 113}}</ref> Die basis van gemenereg, die 17de-eeuse ''Institutes of the Lawes of England'', beskryf hoe ’n hermafrodiet kon erf, "óf as man óf as vrou, volgens die geslag wat oorheersend is".<ref>E Coke, The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. uitg. 1812) (16de Europese uitg. 1812).</ref><ref>{{Cite journal| volume = 41| last = Greenberg| first = Julie| title = Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology| journal = Arizona Law Review| date = 1999| ssrn = 896307|pages = 277–278}}</ref> Sommige nie-Europese gemeenskappe het geslags- en genderstelsels wat meer as die twee kategorieë "man" en "vrou" erken. Sommige kulture, soos die [[Suid-Asië|Suid-Asiatiese]] [[Hijra]]-gemeenskappe, kan ’n interseks of derde genderkategorie insluit.<ref>{{cite web | url=https://www.sapiens.org/body/hijra-india-third-gender/ | title=India's Third Gender Rises Again | publisher=Wenner-Gren Foundation for Anthropological Research | work=Sapiens | date=26 September 2019 | accessdate=26 April 2020 | archive-date=29 Augustus 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030110/https://www.sapiens.org/biology/hijra-india-third-gender/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/society/2014/apr/16/india-third-gender-claims-place-in-law | title=Hijra: India's third gender claims its place in law | work=The Guardian | date=16 April 2014 | accessdate=26 April 2020 | archive-date=15 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170415131009/https://www.theguardian.com/society/2014/apr/16/india-third-gender-claims-place-in-law | url-status=live }}</ref> Volgens die [[Hawaii|Hawaise]] kultuur besit interseks individue meer ''mana'', of spirituele krag, as ’n man of vrou. In die [[Victoriaanse tydperk]] het mediese skrywers terme soos "ware hermafrodiet" bekendgestel, vir iemand wat beide eierstok- en testikulêre weefsel gehad het. Ander terme was "manlike pseudohermafrodiet" vir iemand met testikulêre weefsel, maar óf vroulike óf onduidelike seksuele anatomie, en "vroulike pseudohermafrodiet" vir iemand met eierstokweefsel, maar óf manlike óf onduidelike seksuele anatomie. Sommige latere terminologiese veranderings het vooruitgang in genetika weerspieël, terwyl ander vermoedelik bloot verkleinerend was.<ref name="cabral2014">{{Cite book| others = Mauro Cabral, Morgan Carpenter (reds.)| title = Intersex Issues in the International Classification of Diseases: a revision| date = 2014| url = http://intersexday.org/wp-content/uploads/2015/10/intersex_issues_in_the_international_classification_of_diseases-cabral-carpenter-2014.pdf| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160811041824/http://intersexday.org/wp-content/uploads/2015/10/intersex_issues_in_the_international_classification_of_diseases-cabral-carpenter-2014.pdf| archivedate = 11 Augustus 2016| df = dmy-all}}</ref> Die term "interseksualiteit" is in 1917 deur die Duits gebore Amerikaanse genetikus Richard Goldschmidt geskep.<ref>{{Citation | doi = 10.1210/endo-1-4-433 | last1 = Goldschmidt | first1 = R. | year = 1917 | title = Intersexuality and the endocrine aspect of sex | journal = Endocrinology | volume = 1 | issue = 4 | pages = 433–456 | postscript = . | url = https://zenodo.org/record/1448726 | access-date = 4 Julie 2019 | archive-date = 29 Augustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200829030112/https://zenodo.org/record/1448726 | url-status = live }}</ref> Die eerste voorstel dat die term "hermafrodiet" met "interseks" vervang word, is in die 1940's deur die Grieks-Engelse geneesheer Cawadias gemaak.<ref name="Cawadias, A. P. 1943"/> Sedert die begin van die moderne geneeskundige wetenskap het sommige intersekse met onduidelike uitwendige geslagsdele chirurgie ondergaan om hulle geslagsdele soos dié van óf ’n man óf ’n vrou te laat lyk. Chirurge het interseks babas by geboorte as ’n "sosiale noodgeval" aangedui.<ref>{{cite journal|last1=Coran|first1=Arnold G.|last2=Polley|first2=Theodore Z.|title=Surgical management of ambiguous genitalia in the infant and child|journal=Journal of Pediatric Surgery|date=Julie 1991|volume=26|issue=7|pages=812–820|doi=10.1016/0022-3468(91)90146-K|pmid=1895191|citeseerx=10.1.1.628.4867}}</ref> Volgens ’n genderbeleid wat aanvanklik deur die Nieu-Seeland-Amerikaanse sielkundige en seksuoloog John Money opgestel is, sou vroeë ingryping help om verwarring oor [[genderidentiteit]] te voorkom, maar daar is nie bewyse daarvoor nie.<ref name="hughes">{{Cite journal| doi = 10.1136/adc.2006.098319| pmid = 16624884| pmc = 2082839| issn = 0003-9888| volume = 91| issue = 7| pages = 554–563| last1 = Hughes| first1 = I A| last2 = Houk | first2 = C | last3 = Ahmed | first3 = S F | last4 = Lee | first4 = P A | last5 = LWPES1/ESPE2 Consensus Group | title = Consensus statement on management of intersex disorders| journal = Archives of Disease in Childhood| date = Junie 2005 }}</ref> Vroeë ingryping het nadelige gevolge vir sielkundige en fisieke gesondheid.<ref name="swissnek">{{Cite book| last = Swiss National Advisory Commission on Biomedical Ethics NEK-CNE| title = On the management of differences of sex development. Ethical issues relating to "intersexuality".Opinion No. 20/2012| location = Berne| series = 2012| date = November 2012| url = http://www.nek-cne.ch/fileadmin/nek-cne-dateien/Themen/Stellungnahmen/en/NEK_Intersexualitaet_En.pdf| url-status=dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150423213245/http://www.nek-cne.ch/fileadmin/nek-cne-dateien/Themen/Stellungnahmen/en/NEK_Intersexualitaet_En.pdf| archivedate = 23 April 2015| df = dmy-all| access-date = 24 Julie 2018}}</ref> Aangesien vooruitgang in chirurgie dit moontlik maak om interseks toestande te verbloem, is baie mense nie bewus van hoe dikwels interseks toestande onder mense voorkom of dat dit enigsins voorkom nie.<ref>{{cite journal|first = Alice Domurat | last = Dreger | title = "Ambiguous Sex"--or Ambivalent Medicine? | journal = The Hastings Center Report | date= Mei 1998 | volume = 28 | issue = 3 | pages = 24–35 | doi=10.2307/3528648|pmid = 9669179 |jstor = 3528648 }}</ref> ==Menseregte en regskwessies== [[Beeld:Utrechtpride-intersexboat.jpg|thumb|240px|links|Interseks aktiviste op 16 Junie 2018 op ’n boot tydens die [[Utrecht]] Canal Pride in [[Nederland]].]] Organisasies vir menseregte skenk al hoe meer aandag aan skadelike praktyke en kwessies van diskriminasie teen interseks mense. Van die internasionale organisasies wat dit doen, is die [[Raad van Europa]], die Kantoor van die [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir Menseregte en die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]]. Daarbenewens vind internasionale interseksforums en toenemende samewerking onder gemeenskapsorganisasies plaas. Tog verloop die opstelling, inwerkingstelling en afdwinging van interseks menseregte in nasionale regstelsels stadig. ===Integriteit en outonomie=== Stigmatisering en diskriminasie van geboorte af kan insluit kindermoord, verlating en die stigmatisering van gesinne. Soos genoem op die "Interseks menseregte"-blad, is die geboorte van ’n interseks kind dikwels in die verlede beskou as ’n vloek of ’n teken dat die ma ’n heks is, veral in dele van [[Afrika]].<ref name="cschrcl" /><ref name="bbc2017"/> Verlatings en kindermoord is aangemeld in [[Uganda]],<ref name="cschrcl"/> [[Kenia]],<ref name="76crimes">{{Cite web| last = Odero| first = Joseph| title = Intersex in Kenya: Held captive, beaten, hacked. Dead.| work = 76 CRIMES| accessdate = 2016-10-01| date = 23 Desember 2015| url = http://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160425162007/https://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/| archivedate = 25 April 2016| df = dmy-all}}</ref> [[Suid-Asië]]<ref name="warne2008">{{Cite journal| doi = 10.1007/s11154-008-9084-2| pmid = 18633712| issn = 1389-9155| volume = 9| issue = 3| pages = 227–236| last1 = Warne| first1 = Garry L.| last2 = Raza| first2 = Jamal| title = Disorders of sex development (DSDs), their presentation and management in different cultures| journal = Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders| date = September 2008| citeseerx = 10.1.1.469.9016| s2cid = 8897416}}</ref> en [[China]].<ref name="beyond2015"/> Interseks babas, kinders en [[adolessent]]e ervaar ook "normaliserende" ingrypings wat medies onnodig is, en dit sonder hulle toestemming.<ref name="ghattas">{{Cite book| publisher = Heinrich-Böll-Stiftung| isbn = 978-3-86928-107-0| last1 = Ghattas| first1 = Dan Christian| last2 = Heinrich-Böll-Stiftung| title = Human Rights between the Sexes A preliminary study on the life situations of inter*individuals| location = Berlyn| date = 2013| url = http://www.boell.de/sites/default/files/endf_human_rights_between_the_sexes.pdf| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150923223221/http://www.boell.de/sites/default/files/endf_human_rights_between_the_sexes.pdf| archivedate = 23 September 2015| df = dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.radionetherlandsarchives.org/intersex/ |title="Intersex", Radio Netherlands Archives, April 21, 2004 |access-date=16 April 2019 |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030112/http://www.radionetherlandsarchives.org/intersex/ |url-status=live }}</ref> Ingrypings is al deur verdedigers van menseregte beskryf as ’n skending van baie regte, onder meer die reg op liggaamlike integriteit en privaatheid en teen diskriminasie en eksperimentering.<ref>{{Cite journal|last=Carpenter|first=Morgan|date=December 2018|title=Intersex Variations, Human Rights, and the International Classification of Diseases|url=https://eds.b.ebscohost.com/eds/detail/detail?vid=0&sid=60376fbc-f4db-4308-9131-2547e9e9cffb@sessionmgr101&bdata=JnNpdGU9ZWRzLWxpdmUmc2NvcGU9c2l0ZQ==#AN=133554021&db=edo|journal=Health and Human Rights|volume=20|issue=2|pages=205–214|pmid=30568414|pmc=6293350}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierdie ingrypings vind dikwels plaas met die toestemming van die ouers, terwyl die interseks self regtens te jonk is om daartoe in te stem. Sulke ingrypings word gekritiseer deur die WGO, VN-organisasies en ’n toenemende getal streeks- en nasionale instellings vanweë die nadelige uitwerking daarvan, insluitend trauma, impak op seksuele funksie en sensasie, en die skending van regte op fisieke en geestelike integriteit.<ref name="un-2016" /> [[Beeld:Inclusion of sex characteristics in anti-discrimination law.svg|thumb|320px| {{legend0|#002255|Eksplisiete beskerming op grond van geslagseienskappe}}<br> {{legend0|#0066FF|Eksplisiete beskerming op grond van interseks status}}<br> {{legend0|#9FCFFF|Eksplisiete beskerming op grond van interseks binne hoedanigheid van geslag}}]] Die VN-organisasies het besluit ingryping tydens die babajare moenie toegelaat word nie en dat gewag moet word dat die kind oud genoeg is om deel van die besluitnemingsproses te wees – dit maak daarvoor voorsiening dat hulle hulle volle toestemming kan gee.<ref>{{Cite journal|last=Greenberg|first=Julie A.|date=Junie 2017|title=Legal, ethical, and human rights considerations for physicians treating children with atypical or ambiguous genitalia|journal=Seminars in Perinatology|volume=41|issue=4|pages=252–255|doi=10.1053/j.semperi.2017.03.012|pmid=28478089}}</ref> In April 2015 het [[Malta]] die eerste land geword wat chirurgiese ingryping sonder toestemming verbied het.<ref name="nyt-2015" /><ref name="star-2015" /> In dieselfde jaar het die Raad van Europa die eerste instelling geword wat verklaar het dat interseks mense die reg het om nié chirurgiese ingryping te ondergaan nie.<ref name="nyt-2015" /><ref name="star-2015" /><ref name="coe">{{Citation| last1 = Council of Europe| last2 = Commissioner for Human Rights| title = Human rights and intersex people, Issue Paper| date = April 2015| url = https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH/IssuePaper(2015)1&Language=lanEnglish&Ver=original| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160106203349/https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH%2FIssuePaper%282015%291&Language=lanEnglish&Ver=original| archivedate = 6 Januarie 2016| df = dmy-all| access-date = 29 Augustus 2020}}</ref> ===Gelyke behandeling=== Interseks babas, kinders, adolessente en volwassenes "word dikwels gestigmatiseer en onderwerp aan verskeie menseregteskendings", insluitend diskriminasie in opvoeding, gesondheidsorg, indiensneming, sport en openbare dienste.<ref name="unfe-fact" /><ref name="un-2016">{{Citation | last1 = UN Committee against Torture | last2 = UN Committee on the Rights of the Child | last3 = UN Committee on the Rights of People with Disabilities | last4 = UN Subcommittee on Prevention of Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment | last5 = Juan Méndez | last6 = Dainius Pῡras | last7 = Dubravka Šimonoviæ | last8 = Marta Santos Pais | last9 = African Commission on Human and Peoples' Rights | last10 = Council of Europe Commissioner for Human Rights | last11 = Inter-American Commission on Human Rights | work = Office of the High Commissioner for Human Rights | title = Intersex Awareness Day – Wednesday 26 October. End violence and harmful medical practices on intersex children and adults, UN and regional experts urge | date = 24 Oktober 2016 | url = http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20739&LangID=E | url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161121185256/http://ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20739&LangID=E | archivedate = 21 November 2016 | df = dmy-all }}</ref><ref name="unfe-2016"/> ’n Paar lande beskerm interseks mense teen diskriminasie. [[Suid-Afrika]] was die eerste land wat intersekse eksplisiet in wette teen diskriminasie genoem het. Die aktivis Sally Gross het in 2000 gehelp om die term "interseks" in nasionale wette te laat insluit.<ref name="eight">[http://oii.org.au/15234/eighth-day-of-intersex/ Eighth Day of Intersex: Sally Gross] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140318062911/http://oii.org.au/15234/eighth-day-of-intersex/ |date=2014-03-18 }}, Organisation Intersex International Australia, 2 November 2011</ref><ref>{{Citation| work = Intersex Awareness Day| last = Mokoena| first = Nthabiseng| title = Remembering Sally, and the intersex movement in South Africa| date = Oktober 2015| url = http://intersexday.org/en/remembering-sally-south-africa/| url-status = live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161009104909/http://intersexday.org/en/remembering-sally-south-africa/| archivedate = 2016-10-09}}</ref> Ander lande is [[Australië]]<ref name="com law">[http://www.comlaw.gov.au/Details/C2013A00098 Sex Discrimination Amendment (Sexual Orientation, Gender Identity and Intersex Status) Act 2013, No. 98, 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006122244/http://www.comlaw.gov.au/Details/C2013A00098 |date=6 Oktober 2014 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006122244/http://www.comlaw.gov.au/Details/C2013A00098 |date=6 Oktober 2014 }}, ComLaw, C2013A00098, 2013.</ref> en Malta.<ref name="gigesc">{{Citation| last = Malta| title = Gender Identity, Gender Expression and Sex Characteristics Act: Final version| date = April 2015| url = http://justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lp&itemid=26805&l=1| access-date = 4 Julie 2015| archive-date = 5 Julie 2015| archive-url = https://web.archive.org/web/20150705045131/http://justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lp&itemid=26805&l=1| url-status = live}}</ref> ==Taalgebruik== Navorsing in die laat 20ste eeu het gelei tot ’n mediese konsensus dat diverse interseks liggame normale, maar relatief seldsame, vorme van menslike biologie is.<ref name=Zderic>{{cite book|first= Stephen |last = Zderic|title=Pediatric gender assignment : a critical reappraisal; [proceedings from a conference ... in Dallas in the spring of 1999 which was entitled "pediatric gender assignment – a critical reappraisal"]|year=2002|publisher=Kluwer Acad. / Plenum Publ.|location=New York, NY |isbn=978-0306467592}}</ref><ref name="Frader">{{cite journal |last1=Frader |first1=J. |last2=Alderson |first2=P. |last3=Asch |first3=A. |last4=Aspinall |first4=C. |last5=Davis |first5=D. |last6=Dreger |first6=A. |last7=Edwards |first7=J. |last8=Feder |first8=E. K. |last9=Frank |first9=A. |last10=Hedley |first10=L. A. |last11=Kittay |first11=E. |last12=Marsh |first12=J. |last13=Miller |first13=P. S. |last14=Mouradian |first14=W. |last15=Nelson |first15=H. |last16=Parens |first16=E. |title=Health care professionals and intersex conditions |journal=Arch. Pediatr. Adolesc. Med. |date=May 2004 |volume=158 |issue=5 |pages=426–8 |doi=10.1001/archpedi.158.5.426 |pmid=15123472|citeseerx=10.1.1.572.1572 }}</ref> Die navorser Milton Diamond lê klem op die belangrikheid daarvan om versigtig te wees watter terme ’n mens gebruik ten opsigte van interseks mense: {{quote|Eerstens beveel ons die gebruik van die terme "tipies", "gewoonlik" of "die algemeenste" aan waar dit gebruiklik is om die term "normaal" te gebruik. Indien moontlik, vermy uitdrukkings soos verkeerd of onderontwikkel, foute in ontwikkeling, defektiewe geslagsdele en abnormale foute van die natuur. Lê klem daarop dat al hierdie toestande biologies verstaanbaar, maar statisties seldsaam is.<ref name="Diamond-1">{{cite journal |last=Diamond |first=Milton |author2=H. Keith Sigmundson |title=Management of intersexuality: Guidelines for dealing with individuals with ambiguous genitalia |journal=Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine |volume=June |issue= |pages= |year=1997 |url=http://www.hawaii.edu/PCSS/online_artcls/intersex/apam.html |doi= |id= |accessdate=8 April 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070208121451/http://www.hawaii.edu/PCSS/online_artcls/intersex/apam.html |archivedate=8 Februarie 2007 |df=dmy-all }}</ref>}} [[Beeld:Pidgeon Pagonis.jpg|thumb|180px|Die Amerikaanse interseks aktivis Pidgeon Pagonis. Pidgeon verkies om "hulle" genoem te word, en nie "hy" of "sy" nie.]] ===Die term "interseks"=== Sommige mense met interseks eienskappe identifiseer as interseks en ander nie.<ref>Sharon Preves, "Intersex and Identity, the Contested Self". Rutgers, 2003.</ref><ref>Catherine Harper, "Intersex". Berg, 2007.</ref> In Australiese sosiologiese navorsing wat in 2016 gepubliseer is, is bevind 60% van deelnemers gebruik die term "interseks" om hulle geslagseienskappe te beskryf, insluitend mense wat as interseks identifiseer en dié wat sê hulle het ’n interseks variasie of, minder algemeen, ’n interseks toestand. Sowat 75% het hulleself ook as manlik of vroulik beskryf.<ref name="oiijones" /> Die meeste het diagnostiese etikette gebruik en byvoorbeeld na hulle geslagschromosome verwys. Die woordkeuse het afgehang van die gehoor.<ref name="oiijones" /> In navorsing in 2017 deur die Lurie-kinderhospitaal in [[Chicago]] en die AIS-DSD-steungroep is bevind 80% van die deelnemers het baie gehou van, gehou van of neutraal gevoel teenoor "interseks" as ’n term.<ref name="johnson2017">{{Cite journal| doi = 10.1016/j.jpurol.2017.03.035| pmid = 28545802| issn = 1477-5131| last1 = Johnson| first1 = Emilie K.| last2 = Rosoklija| first2 = Ilina| last3 = Finlayso| first3 = Courtney| last4 = Chen| first4 = Diane| last5 = Yerkes| first5 = Elizabeth B.| last6 = Madonna| first6 = Mary Beth| last7 = Holl| first7 = Jane L.| last8 = Baratz| first8 = Arlene B.| last9 = Davis| first9 = Georgiann| last10 = Cheng| first10 = Earl Y.| author9-link = Georgiann Davis| title = Attitudes towards "disorders of sex development" nomenclature among affected individuals| journal = Journal of Pediatric Urology| volume = 13| issue = 6| pages = 608.e1–608.e8| date = May 2017| df = dmy-all}}</ref> Sommige interseks organisasies verwys na "interseks mense" en "interseks eienskapvariasies"<ref>[http://oii.org.au/19853/welcome/ Welcome to OII Australia – we promote human rights and bodily autonomy for intersex people, and provide information, education and peer support] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031180738/http://oii.org.au/19853/welcome/ |date=31 Oktober 2014 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031180738/http://oii.org.au/19853/welcome/ |date=31 Oktober 2014 }}, Organisation Intersex International Australia, 4 April 2004</ref> terwyl ander meer gemedisineerde taal gebruik, soos "mense met interseks toestande",<ref>[http://www.apa.org/topics/lgbt/intersex.pdf Answers to Your Questions About Individuals With Intersex Conditions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031003922/http://www.apa.org/topics/lgbt/intersex.pdf |date=31 Oktober 2014 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031003922/http://www.apa.org/topics/lgbt/intersex.pdf |date=31 Oktober 2014 }}, American Psychological Association, 2006.</ref> of mense "met interseks toestande of DSD's (''differences of sex development'')" en "kinders wat met variasies van geslagsanatomie gebore is".<ref>[http://aiclegal.org Advocates for Informed Choice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811061747/http://aiclegal.org/ |date=11 Augustus 2011 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811061747/http://aiclegal.org/ |date=11 Augustus 2011 }}, Advocates for Informed Choice, Besoek op 19 September 2014</ref> In Mei 2016 het die organisasie Interact Advocates for Intersex Youth in ’n verklaring gesê al hoe meer mense verstaan en aanvaar die term "interseks".<ref name="interact2016">{{Cite web| last = interACT| title = interACT Statement on Intersex Terminology| work = Interact Advocates for Intersex Youth| accessdate = 30 Mei 2016| date = Mei 2016| url = http://interactadvocates.org/interact-statement-on-intersex-terminology/| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160608195140/http://interactadvocates.org/interact-statement-on-intersex-terminology/| archivedate = 8 Junie 2016| df = dmy-all}}</ref> Volgens ’n studie deur die Amerikaanse Urologievereniging het 53% van die deelnemers nie van die term gehou nie.<ref>{{Cite journal|last1=D’Oro Anthony|last2=Rosoklija Ilina|last3=Jacobson Deborah L.|last4=Finlayson Courtney|last5=Chen Diane|last6=Tu Duong D.|last7=Austin Paul F.|last8=Karaviti Lefkothea P.|last9=Gunn Sheila K.|last10=Nahata Leena|last11=Kapa Hillary M.|title=Patients' and Caregivers' Attitudes toward 'Disorders of Sex Development' Nomenclature|url=https://www.auajournals.org/doi/abs/10.1097/JU.0000000000001076|journal=Journal of Urology|year=2020|volume=0|issue=4|pages=835–842|doi=10.1097/JU.0000000000001076|pmid=32302259|access-date=4 Julie 2020|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030141/https://www.auajournals.org/doi/abs/10.1097/JU.0000000000001076|url-status=live}}</ref> In ’n studie in 2020 is bevind 43% hou nie van die term nie.<ref>{{Cite web|title=SPU - Attitudes toward "disorders of sex development" nomenclature: a multi-institutional survey of affected individuals and caregivers.|url=https://spuonline.org/fallcongress/abstracts/2018/MP33.cgi|access-date=2020-07-04|website=spuonline.org|archive-date=29 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030136/https://spuonline.org/fallcongress/abstracts/2018/MP33.cgi|url-status=live}}</ref> Nog ’n studie in 2020 het bevind sowat 43% van 179 deelnemers het gedink dit is ’n swak term, terwyl 20% neutraal daaroor gevoel het.<ref>{{Cite journal|last1=Bennecke|first1=Elena|last2=Köhler|first2=Birgit|last3=Roehle|first3=Robert|last4=Thyen|first4=Ute|last5=Gehrmann|first5=Katharina|last6=Lee|first6=Peter|last7=Nordenström|first7=Anna|last8=Cohen-Kettenis|first8=Peggy|last9=Bouvattier|first9=Claire|last10=Wiesemann|first10=Claudia|date=2020-01-27|title=Disorders or Differences of Sex Development? Views of Affected Individuals on DSD Terminology|url=https://www.researchgate.net/publication/338844558|journal=The Journal of Sex Research|pages=1–10|doi=10.1080/00224499.2019.1703130|pmid=31985272|access-date=4 July 2020|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030135/https://www.researchgate.net/publication/338844558_Disorders_or_Differences_of_Sex_Development_Views_of_Affected_Individuals_on_DSD_Terminology|url-status=live}}</ref> ===Hermafrodiet=== ’n [[Hermafrodiet]] is ’n organisme wat beide manlike en vroulike voortplantingsorgane het. Tot in die middel 20ste eeu is "hermafrodiet" as [[sinoniem]] vir "interseks" gebruik.<ref name="Cawadias, A. P. 1943">Cawadias, A.P. (1943) ''Hermaphoditus the Human Intersex'', London, Heinemann Medical Books Ltd.</ref> Die terme "manlike pseudohermafrodiet", "vroulike pseudohermafrodiet" en veral "ware hermafrodiet"<ref>Molina B Dayal, MD, MPH, Assistant Professor, Fertility and IVF Center, Division of Reproductive Endocrinology and Infertility, Medical Faculty Associates, George Washington University distingquishes what 'true hermaphroditism' encompasses in their study of Ovotestis. Hier te vinde: {{cite web |url=http://www.emedicine.com/med/TOPIC1702.HTM |title=Ovotesticular Disorder of Sexual Development |accessdate=2008-01-02 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071231023651/http://www.emedicine.com/med/topic1702.htm |archivedate=31 Desember 2007 |df=dmy-all }}</ref> word nie meer gebruik nie, want dit weerspieël [[histologie]] (weefselleer) van die geslagskliere.<ref name="isbn0-7817-9485-4">{{cite book |author1=Langman, Jan |author2=Thomas Sadler |title=Langman's medical embryology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, MD |year=2006 |page=252 |isbn=978-0-7817-9485-5 |oclc= |doi=}}</ref> Mediese terminologie het verander, nie net vanweë kommer oor taalgebruik nie, maar ook danksy ’n verskuiwing in die begrip van [[genetika]]. Hermafroditisme moet dus nie met interseks verwar word nie. Eersgenoemde verwys slegs na ’n spesifieke [[Fenotipe|fenotipiese]] voorstelling van die seksorgane, terwyl laasgenoemde na ’n ingewikkelder kombinasie van fenotipiese en [[Genotipe|genotipiese]] voorstellings verwys. Die term "hermafrodiet" vir interseks individue word as stigmatiserend en misleidend beskou.<ref>{{cite web |url=http://www.isna.org/faq/hermaphrodite |title=Is a person who is intersex a hermaphrodite? &#124; Intersex Society of North America |publisher=Isna.org |accessdate=5 Julie 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130701061246/http://www.isna.org/faq/hermaphrodite |archivedate=1 Julie 2013 |df=dmy-all }}</ref> Dit word nou net gebruik vir [[dier]]- en [[plant]]spesies wat tweeslagtig is, dus met manlike en vroulike voorplantingstelsels. ===Geslagsontwikkelingsteurings=== "Geslagsontwikkelingsteurings" ([[Engels]]: ''disorders of sex development'' of ''DSD'') is ’n omstrede term.<ref name=GDavis/><ref name="holmes2011" /> Die definisie daarvan sluit in aangebore toestande waarin die ontwikkeling van chromosoom-, geslagsklier- en anatomiese geslag atipies is. Baie interseks mense, aktiviste, ondersteuners en akademici keur die term af omdat dit impliseer dat interseks ’n steuring is. Dit is beledigend vir interseks individue wat nie voel daar is iets met hulle verkeerd nie.<ref name="feder2009">Feder, E. (2009) 'Imperatives of Normality: From "Intersex" to "Disorders of Sex Development".' A Journal of Lesbian and Gay Studies (GLQ), 15, 225–247.</ref> Alternatiewe terme is al voorgestel, soos "geslagsontwikkelingsvariasies".<ref name="vsd"/> Die Britse Interseksvereniging verwerp ook die term "geslagsontwikkelingsteurings" en wys daarop dat daar minimale betrokkenheid van interseks verteenwoordigers was toe op dié term besluit is.<ref>{{cite web | url = http://www.ukia.co.uk/ukia/dsd.html | title = Why Not "Disorders of Sex Development"? | work = UK Intersex Association | accessdate = 30 Mei 2016 | archive-date = 5 Mei 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190505180543/http://www.ukia.co.uk/ukia/dsd.html | url-status = live }}</ref> In Mei 2016 het Interact Advocates for Intersex Youth ook in ’n verklaring hulle teenkanting uitgespreek teen die gebruik van patologiserende taal vir mense wat met interseks eienskappe gebore is.<ref name="interact2016"/> In ’n studie is bevind sowat 69% van die deelnemers het gevoel die term "geslagsontwikkelingsteuring" is op hulle toestand van toepassing of was neutraal, terwyl 31% gevoel het die term is nie op hulle toestand van toepassing nie.<ref>{{Cite journal|last1=Bennecke|first1=Elena|last2=Köhler|first2=Birgit|last3=Roehle|first3=Robert|last4=Thyen|first4=Ute|last5=Gehrmann|first5=Katharina|last6=Lee|first6=Peter|last7=Nordenström|first7=Anna|last8=Cohen-Kettenis|first8=Peggy|last9=Bouvattier|first9=Claire|last10=Wiesemann|first10=Claudia|date=2020-01-27|title=Disorders or Differences of Sex Development? Views of Affected Individuals on DSD Terminology|url=https://www.researchgate.net/publication/338844558|journal=The Journal of Sex Research|pages=1–10|doi=10.1080/00224499.2019.1703130|pmid=31985272|access-date=4 Julie 2020|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030143/https://www.researchgate.net/publication/338844558_Disorders_or_Differences_of_Sex_Development_Views_of_Affected_Individuals_on_DSD_Terminology|url-status=live}}</ref> ===LGBT en LGBTI=== Interseks kan teenoor "[[transgender]]" gestel word;<ref name="coeres1952" /> laasgenoemde is die toestand waar iemand voel sy [[genderidentiteit]] stem nie ooreen met sy toegewese geslag nie.<ref name="coeres1952">[http://www.assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=20057&lang=en Children's right to physical integrity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226081751/http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=20057&lang=en |date=26 Desember 2013 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226081751/http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=20057&lang=en |date=26 Desember 2013 }}, Council of Europe Parliamentary Assembly, Report Doc. 13297, 6 September 2013.</ref><ref>{{cite web |url=http://interactyouth.org/post/100048044990/laverne-cox-is-on-this-weeks-faking-it-in-honor |title=Trans? Intersex? Explained! |publisher=Advocates for Informed Choice |accessdate=2013-07-10 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018091459/http://interactyouth.org/post/100048044990/laverne-cox-is-on-this-weeks-faking-it-in-honor |archivedate=18 Oktober 2014 |df=dmy-all }}</ref> In ’n studie in 2012 is bevind tussen 8,5% en 20% van mense met interseks variasies ondervind [[genderdisforie]].<ref name="furtado">{{cite journal | author = Furtado P. S.| year = 2012 | title = Gender dysphoria associated with disorders of sex development | url = | journal = Nat. Rev. Urol. | volume = 9 | issue = 11| pages = 620–627 | doi = 10.1038/nrurol.2012.182 |display-authors=etal | pmid=23045263| s2cid = 22294512 }}</ref> Die verhouding tussen intersekse en die gay, lesbiese, biseksuele en trans gemeenskap is ingewikkeld,<ref>{{Cite journal| last = Dreger| first = Alice| title = Reasons to Add and Reasons NOT to Add "I" (Intersex) to LGBT in Healthcare| date = 4 Mei 2015| url = https://www.aamc.org/download/431576/data/reasonsdeck.pdf| publisher = Association of American Medical Colleges| access-date = 18 Mei 2016| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160609230211/https://www.aamc.org/download/431576/data/reasonsdeck.pdf| archivedate = 9 Junie 2016| df = dmy-all}}</ref> maar interseks mense word dikwels by [[LGBT]] gevoeg om die LGBTI-gemeenskap te vorm. Emi Koyama beskryf hoe insluiting in LGBTI daartoe kan lei dat interseks-spesifieke menseregtekwessies nie aandag kry nie, onder meer omdat die vals indruk gewek word "dat interseks mense se regte beskerm word" deur wette wat LGBT-mense beskerm, en dat mense nie verstaan baie intersekse is nie LGBT nie.<ref>{{Cite web| last = Koyama| first = Emi| title = Adding the "I": Does Intersex Belong in the LGBT Movement?| work = Intersex Initiative| url = http://www.intersexinitiative.org/articles/lgbti.html| access-date = 18 Mei 2016| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160517075057/http://www.intersexinitiative.org/articles/lgbti.html| archivedate = 17 Mei 2016| df = dmy-all}}</ref> Volgens Organisation Intersex International Australia voel sommige interseks mense aangetrokke tot dieselfde geslag terwyl ander heteroseksueel is, maar "LGBTI-aktivisme veg vir regte van mense wat buite die verwagte tweeledige geslags- en gendernorme val".<ref>{{cite web | title = Intersex for allies | url = http://oii.org.au/allies | date = 21 November 2012 | access-date = 18 May 2016 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160607042937/http://oii.org.au/allies/ | archivedate = 7 Junie 2016 | df = dmy-all }}</ref> Volgens Julius Kaggwa van Uganda is die gay gemeenskap onbewus van interseks mense se spesifieke behoeftes, hoewel hulle "ons ’n plek van relatiewe veiligheid bied".<ref name="Kaggwa2016">{{Cite news| issn = 0261-3077| last = Kaggwa| first = Julius| title = I'm an intersex Ugandan – life has never felt more dangerous| work = The Guardian| accessdate = 2016-10-03| date = 19 September 2016| url = https://www.theguardian.com/world/2016/sep/16/intersex-ugandan-lgbt-gay-rights-life-never-felt-more-dangerous| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161006015137/https://www.theguardian.com/world/2016/sep/16/intersex-ugandan-lgbt-gay-rights-life-never-felt-more-dangerous| archivedate = 6 Oktober 2016| df = dmy-all}}</ref> ==In die samelewing== [[Beeld:XXX Kristi Bruce San Francisco 2000.jpg|thumb|220px|Kristi Bruce ná die verfilming van die dokumentêr ''XXXY'', 2000.]] ===Fiksie, letterkunde en media=== ’n Interseks karakter is die verteller in [[Jeffrey Eugenides]] se [[roman]] ''Middlesex'', wat die [[Pulitzerprys]] gewen het. Die memoires ''Born Both: An Intersex Life'' deur die interseks skrywer en aktivis Hida Viloria het talle pryse gewen en is in 2017 in Amerika aangewys as een van die Top-10-volwasseboeke vir Tieners. [[Televisie]]programme en [[rolprent]]e oor interseks is skaars. Die [[Spaans]]e rolprent ''XXY'' het op die [[Cannes-rolprentfees 2007|Cannes-rolprentfees van 2007]] die Critics' Week-prys gewen.<ref name="leffler-26may2007">{{cite web|last1=Leffler |first1=Rebecca |title=Critics Week grand prize to 'XXY' |url=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/awards_festivals/cannes/news/e3id97fddd8a9cc782ed64893105887c4fc |website=The Hollywood Reporter |accessdate=12 Februarie 2017 |date=26 Mei 2007 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930222336/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/awards_festivals/cannes/news/e3id97fddd8a9cc782ed64893105887c4fc |archivedate=30 September 2007 |df=dmy-all }}</ref> ''Faking It'' het nie net die eerste interseks hoofkarakter in ’n televisieprogram gehad nie,<ref>{{Cite web |title= Meet television's groundbreaking intersex character |url= https://www.buzzfeed.com/louispeitzman/meet-televisions-groundbreaking-intersex-character |website= Buzzfeed |url-status=live |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160529020917/https://www.buzzfeed.com/louispeitzman/meet-televisions-groundbreaking-intersex-character |archivedate= 29 Mei 2016 |df= dmy-all }}</ref> maar ook TV se eerste interseks karakter wat deur ’n interseks akteur vertolk is.<ref>{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/faking-it-intersex/04/2016/|title="Faking It" Breaks New Ground With First Intersex Actor To Play Intersex Character On TV|website=New Now Next|access-date=5 April 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160405070107/http://www.newnownext.com/faking-it-intersex/04/2016/|archivedate=5 April 2016|df=dmy-all}}</ref> ===Gebeure=== Interseksbewustheidsdag is ’n internasionale dag om klem te lê op die uitdagings van interseks mense. Dit vind jaarliks op 26 Oktober plaas en gedenk die eerste openbare demonstrasie deur interseks mense, op 26 Oktober 1996 in [[Boston]].<ref name="holmesiad">{{cite web |url=http://intersexday.org/en/max-beck-morgan-holmes-boston-1996/ |title=When Max Beck and Morgan Holmes went to Boston |last=Holmes |first=Morgan |date=17 Oktober 2015 |website=Intersex Day |access-date=2015-10-24 |quote= |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151020004238/http://intersexday.org/en/max-beck-morgan-holmes-boston-1996/ |archivedate=20 Oktober 2015 |df=dmy-all }}</ref> Interseksgedenkdag of {{nowrap|-solidariteitsdag}} is nog ’n internasionale dag vir interseksuele mense en vind elke jaar op 8 November plaas. Dit gedenk die verjaardag van Herculine Barbin, ’n Franse interseks wie se memoires later deur [[Michel Foucault]] gepubliseer is in ''Herculine Barbin: Being the Recently Discovered Memoirs of a Nineteenth-century French Hermaphrodite''. ===Sport=== [[Beeld:Caster Semenya (42411013704) (cropped).jpg|thumb|220px|Caster Semenya in 2018.]] Erik Schinegger, Foekje Dillema, Maria José Martínez-Patiño en Santhi Soundarajan is almal onderwerp aan vernederende toetse vir geslagsverifikasie wat daartoe gelei het dat hulle nie meer aan mededingende sportkompetisies kon deelneem nie. Stanisława Walasiewicz is postuum as ongeskik verklaar om te kon deelneem.<ref name="Snochowska-Gonzales">{{cite journal|author=Klaudia Snochowska-Gonzales|title=Walasiewicz była kobietą (Walasiewicz Was a Woman)|journal=Gazeta Wyborcza|volume=190|issue=14 Augustus 2004|page=8|url=http://szukaj.gazeta.pl/archiwum/1,0,4144041.html?wyr=Walasiewicz%2B%2B%2B|accessdate=31 Mei 2006|language=pl|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030141/http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,4144041.html?wyr=Walasiewicz%2B%2B%2B|url-status=live}}</ref> Die [[Suid-Afrika]]anse middelafstandatleet [[Caster Semenya]] het ’n goue medalje in die 800 m gewen op die Wêreldatletiekkampioenskap van 2009, die [[Olimpiese Somerspele 2012|Olimpiese Somerspele van 2012]] en die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Somerspele van 2016]]. Nadat sy in 2009 haar medalje gewen het, is aangekondig sy sou aan ’n geslagstoets onderwerp word.<ref name=Times>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/more_sport/athletics/article6802314.ece |title=Caster Semenya faces sex test before she can claim victory |work=The Times |date=19 Augustus 2009 |accessdate=20 Augustus 2009 |location=Londen |first=Owen |last=Slot }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy moes aan internasionale kompetisies onttrek tot op 6 Julie 2010, toe die [[Internasionale Vereniging van Atletiekfederasies]] (IAAF) haar terugkeer goedgekeur het.<ref name=ReturnTrack>{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hMudI8ByYmbiNVB4ofKjep_IT_kQD9GPJLSO0 |title=Semenya cleared to return to track immediately |accessdate=6 Julie 2010 |agency=Associated Press |date=6 Julie 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100709190844/https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hMudI8ByYmbiNVB4ofKjep_IT_kQD9GPJLSO0 |archivedate=9 Julie 2010 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2010/jul/06/caster-semenya-iaaf-clearance|title=Caster Semenya may return to track this month after IAAF clearance|accessdate=6 Julie 2010|work=The Guardian|date=6 Julie 2010 | location=Londen | first=Anna | last=Kessel}}</ref> Haar toetsresultate is nie bekend gemaak nie. Katrina Karkazis, Rebecca Jordan-Young, Georgiann Davis en Silvia Camporesi het beweer die IAAF se beleide oor "hiperandrogenisme" in vroulike atlete is "taamlik gebrekkig". Volgens hulle sou die beleid nie mense teen skending van privaatheid beskerm nie, dit sou van atlete vereis om onnodige behandeling te ondergaan om te kan deelneem en sou "genderpolisiëring" verskerp. Hulle het aanbeveel dat atlete toegelaat word om deel te neem ooreenkomstig hulle wetlik erkende gender.<ref name="bioethics2013">{{Cite journal| doi = 10.1080/15265161.2012.680533| pmid = 22694023| issn = 1526-5161| volume = 12| issue = 7| pages = 3–16| last1 = Karkazis| first1 = Katrina| last2 = Jordan-Young| first2 = Rebecca| last3 = Davis| first3 = Georgiann| last4 = Camporesi| first4 = Silvia| title = Out of Bounds? A Critique of the New Policies on Hyperandrogenism in Elite Female Athletes| journal = The American Journal of Bioethics| date = Julie 2012 | pmc=5152729}}</ref> In 2019 het die IAAF se nuwe reëls in werking getree waarkragtens vroue soos Semenya nie aan die 400&nbsp;m, 800&nbsp;m en 1&nbsp;500&nbsp;m mag deelneem nie tensy hulle medisyne gebruik om hulle [[testosteroon]]vlakke te verlaag.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/athletics/2018/04/25/caster-semenya-forced-lower-testosterone-levels-face-800m-ban/|title=Caster Semenya to be forced to lower testosterone levels or face 800m ban|first=Ben|last=Bloom|date=25 April 2018|via=www.telegraph.co.uk|newspaper=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/athletics/43890575|title=Caster Semenya expected to be affected by IAAF rule changes|author=|date=26 April 2018|work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iaaf.org/news/press-release/eligibility-regulations-for-female-classifica|title=IAAF introduces new eligibility regulations for female classification- News - iaaf.org|author=|date=26 April 2018|publisher=IAAF|location=Monaco|access-date=9 September 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iaaf.org/about-iaaf/documents/health-science|title=IAAF Eligibility Regulations for the Female Classification (Athletes with Differences of Sex Development) in force as from 8 May 2019|date=1 Junie 2019}}</ref> ==Raming van syfers== Die raming van die aantal mense wat interseks is, wissel na gelang van watter toestande as interseks beskou word.<ref name=sax/> Leonard Sax het geraam die voorkoms is sowat 0,018% van die wêreldbevolking.<ref name=sax>{{cite journal |last1=Sax |first1=Leonard |title=How common is intersex? a response to Anne Fausto-Sterling |journal=Journal of Sex Research |date=August 2002 |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |pmid=12476264 |s2cid=33795209 |url=https://www.leonardsax.com/how-common-is-intersex-a-response-to-anne-fausto-sterling/ |issn=0022-4499}}</ref> Volgens ’n verslag van 2018 is die aantal babas wat met onduidelike geslagsdele gebore word in die omgewing van 0,02% tot 0,05%.<ref name=witchel>{{cite journal |last1=Witchel |first1=Selma Feldman |title=Disorders of Sex Development |journal=Best Practice & Research. Clinical Obstetrics & Gynaecology |date=2018 |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |pmid=29503125 |issn=1521-6934|pmc=5866176 }}</ref> Anne Fausto-Sterling en haar medeskrywers sê in twee artikels van 2000 dat 1,7% van menslike geboortes (1 uit elke 60) interseks kan wees, insluitend variasies wat eers later duidelik word, soos met [[puberteit]] of wanneer iemand [[Swangerskap|swanger]] probeer raak.<ref>{{Cite journal| doi = 10.1002/(SICI)1520-6300(200003/04)12:2<151::AID-AJHB1>3.0.CO;2-F| issn = 1520-6300| volume = 12| issue = 2| pages = 151–166| last1 = Blackless| first1 = Melanie| last2 = Charuvastra| first2 = Anthony| last3 = Derryck| first3 = Amanda| last4 = Fausto-Sterling| first4 = Anne| last5 = Lauzanne| first5 = Karl| last6 = Lee| first6 = Ellen| title = How sexually dimorphic are we? Review and synthesis| journal = American Journal of Human Biology| date = Maart 2000| pmid = 11534012| df = dmy-all}}</ref><ref name="Anne_Fausto-Sterling_2000">{{Cite book| publisher = Basic Books| isbn = 978-0-465-07714-4| pages = [https://archive.org/details/isbn_9780465077137/page/53 53]| last = Fausto-Sterling| first = Anne| title = Sexing the Body: Gender Politics and the Construction of Sexuality| date = 2000}}</ref> Hulle publikasies word wyd aangehaal,<ref name="coe" /><ref>{{cite web |url=https://oii.org.au/16601/intersex-numbers/ |title=On the number of intersex people |date=28 September 2013 |website= |publisher=Organisation Intersex International Australia |access-date=4 Julie 2015 |quote= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704233705/https://oii.org.au/16601/intersex-numbers/ |archivedate=4 Julie 2015 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/thefeed/story/intersex-i-lgbti |title=Intersex: the 'I' in 'LGBTI' |last1=Chaleyer |first1=Rani |date=10 Maart 2015 |website= |publisher=Special Broadcasting Service |access-date=4 Julie 2015 |quote= |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705044518/http://www.sbs.com.au/news/thefeed/story/intersex-i-lgbti |archivedate=5 Julie 2015 |df=dmy-all }}</ref> hoewel aspekte daarvan deesdae as verouderd beskou word, soos die gebruik van die nou wetenskaplik inkorrekte term "hermafrodiet".<ref>{{cite web |url=http://www.fd.unl.pt/docentes_docs/ma/TPB_MA_5937.pdf |title=The Five Sexes: why male and female is not enough |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313021411/http://www.fd.unl.pt/docentes_docs/ma/TPB_MA_5937.pdf |archivedate=13 Maart 2016 |df=dmy-all }}</ref> Altesaam 1,5 persentasiepunte van die 1,7% (88% van dié wat hier as interseks beskou word) bestaan uit mense met laataanvang- aangebore bynierhiperplasie (LAABH). Leonard Sax meen egter LAABH is, "uit ’n klinikus se oogpunt, nie ’n interseks toestand nie".<ref name=sax/> Intersex Human Rights Australia hou steeds by die syfer 1,7% "ondanks sy gebreke".<ref>{{Cite web| url=https://ihra.org.au/16601/intersex-numbers/| title=Intersex population figures| date=2013-09-28| access-date=19 September 2018| archive-date=17 Julie 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180717183724/https://ihra.org.au/16601/intersex-numbers/| url-status=live}}</ref> "Dié raming vind aansluiting by enige 'individu wat afwyk van die [[Plato]]niese ideaal van fisieke [[Geslagsdimorfie|dimorfie]] op die chromosoom-, genitale, geslagsklier- of hormoonvlak' en dit som dus die hele bevolking op wat gestigmatiseer word – of die gevaar loop om gestigmatiseer te word – vanweë aangebore geslagseienskappe." Individue met diagnoses van geslagsontwikkelingsteurings kan stigma en diskriminasie ervaar of nie, insluitend mediese ingryping om hulle "normaal" te maak. Menseregte-instellings het ’n beroep gedoen dat interseks eienskappe sover moontlik gedemedisineer word.<ref name="SenateOnSterilisation" /><ref name="coe" /> Die volgende tabel som die voorkoms van sommige interseks eienskappe op: {{-}} {| class="wikitable" |+Demografie van verskeie interseks toestande |- !scope="col"| Interseks toestand !scope="col"| Geslagspesifiek !scope="col"| Benaderde voorkoms |- | Laataanvang- aangebore bynierhiperplasie / <br>nieklassieke aangebore bynierhiperplasie || Vroue; mans is gewoonlik asimptomaties<ref>{{cite journal |last1=Witchel |first1=Selma Feldman |last2=Azziz |first2=Ricardo |title=Nonclassic Congenital Adrenal Hyperplasia |journal=International Journal of Pediatric Endocrinology |date=2010 |volume=2010 |pages=625105 |doi=10.1155/2010/625105 |pmid=20671993 |pmc=2910408}}</ref> || Een uit 50-1&nbsp;000 geboortes (0,1-0,2% tot 1-2%, na gelang van bevolking)<ref name="Speiser2010">{{cite journal |last1=Speiser |first1=Phyllis W. |last2=Azziz |first2=Ricardo |last3=Baskin |first3=Laurence S. |last4=Ghizzoni |first4=Lucia |last5=Hensle |first5=Terry W. |last6=Merke |first6=Deborah P. |last7=Meyer-Bahlburg |first7=Heino F. L. |last8=Miller |first8=Walter L. |last9=Montori |first9=Victor M. |last10=Oberfield |first10=Sharon E. |last11=Ritzen |first11=Martin |last12=White |first12=Perrin C. |title=Congenital Adrenal Hyperplasia Due to Steroid 21-Hydroxylase Deficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline |journal=Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism |volume=95 |issue=9 |pages=4133–4160 |year=2010 |doi=10.1210/jc.2009-2631 |pmid=20823466 |pmc=2936060 }}</ref> |- | Hipospadie || Mans || een uit 200-10&nbsp;000 manlike geboortes (0,01%-0,5%), ramings wissel aansienlik<ref>{{cite journal |last1=Springer |first1=A. |last2=van den Heijkant |first2=M. |last3=Baumann |first3=S. |title=Worldwide prevalence of hypospadias |journal=Journal of Pediatric Urology |date=Junie 2016 |volume=12 |issue=3 |pages=152.e1–152.e7 |doi=10.1016/j.jpurol.2015.12.002 |pmid=26810252 }}</ref> |- | Klinefeltersindroom || Mans || Een uit 500-1&nbsp;000 manlike geboortes (0,1-0,2%)<ref>{{cite web |title=Klinefelter syndrome Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD) – an NCATS Program |url=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8705/klinefelter-syndrome |website=rarediseases.info.nih.gov |accessdate=19 Desember 2019 |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030143/https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8705/klinefelter-syndrome |url-status=live }}</ref> |- |47, XXX-genotipe|| Vroue || Een uit 1&nbsp;000 vroulike geboortes (0,10%)<ref>{{cite journal |last1=Wigby |first1=Kristen |last2=D'Epagnier |first2=Cheryl |last3=Howell |first3=Susan |last4=Reicks |first4=Amy |last5=Wilson |first5=Rebecca |last6=Cordeiro |first6=Lisa |last7=Tartaglia |first7=Nicole |title=Expanding the phenotype of Triple X syndrome: A comparison of prenatal versus postnatal diagnosis |journal=American Journal of Medical Genetics Part A |date=November 2016 |volume=170 |issue=11 |pages=2870–2881 |doi=10.1002/ajmg.a.37688|pmid=27644018 |pmc=6501572 }}</ref> |- | Turnersindroom || Vroue || Een uit 2&nbsp;500 vroulike geboortes (0,04%)<ref>{{cite web |last1=Reference |first1=Genetics Home |title=Turner syndrome |url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/turner-syndrome#statistics |website=Genetics Home Reference |accessdate=19 Desember 2019 |language=en |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030143/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/turner-syndrome#statistics |url-status=live }}</ref> |- | Müller se agenesie (v.d. vagina, d.i. MRKH-sindroom) || Vroue || Een uit 4&nbsp;500 vroulike geboortes (0,022%)<ref>{{cite journal |last1=Morcel |first1=Karine |last2=Camborieux |first2=Laure |last3=Guerrier |first3=Daniel |title=Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser (MRKH) syndrome |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |date=2007 |volume=2 |issue=1 |pages=13 |doi=10.1186/1750-1172-2-13 |pmid=17359527 |pmc=1832178}}</ref> |- |Vaginale atresie/agnesie|| Vroue || Een uit 5&nbsp;000 vroulike geboortes (0,02%)<ref>{{Cite web|url=http://www.urologyhealth.org/urologic-conditions/vaginal-abnormalities-vaginal-agenesis|title=Urology Care Foundation – What is Vaginal Agenesis?|website=www.urologyhealth.org|language=en|access-date=2018-01-21|archive-date=4 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104230015/http://www.urologyhealth.org/urologic-conditions/vaginal-abnormalities-vaginal-agenesis|url-status=live}}</ref> |- |XYY-genotipe|| Mans || Een uit 7&nbsp;000 manlike geboortes (0,0142%)<ref>{{cite journal |last1=Stochholm |first1=Kirstine |last2=Juul |first2=Svend |last3=Gravholt |first3=Claus H |title=Diagnosis and mortality in 47,XYY persons: a registry study |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |date=2010 |volume=5 |issue=1 |pages=15 |doi=10.1186/1750-1172-5-15|pmid=20509956 |pmc=2889887 }}</ref> |- | Klassieke aangebore bynierhiperplasie || Geen || Een uit 10&nbsp;000-20&nbsp;000 geboortes (0,01%-0,005%)<ref>{{cite journal |last1=Speiser |first1=Phyllis W. |last2=Azziz |first2=Ricardo |last3=Baskin |first3=Laurence S. |last4=Ghizzoni |first4=Lucia |last5=Hensle |first5=Terry W. |last6=Merke |first6=Deborah P. |last7=Meyer-Bahlburg |first7=Heino F. L. |last8=Miller |first8=Walter L. |last9=Montori |first9=Victor M. |last10=Oberfield |first10=Sharon E. |last11=Ritzen |first11=Martin |last12=White |first12=Perrin C. |title=Congenital Adrenal Hyperplasia Due to Steroid 21-Hydroxylase Deficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline |journal=The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism |date=September 2010 |volume=95 |issue=9 |pages=4133–4160 |doi=10.1210/jc.2009-2631 |pmid=20823466 |pmc=2936060}}</ref> |- | XXYY-genotipe || Mans || Een uit 18&nbsp;000-40&nbsp;000 manlike geboortes (0,0025%-0,0055%)<ref>{{cite journal |last1=Tartaglia |first1=Nicole |last2=Ayari |first2=Natalie |last3=Howell |first3=Susan |last4=D’Epagnier |first4=Cheryl |last5=Zeitler |first5=Philip |title=48,XXYY, 48,XXXY and 49,XXXXY syndromes: not just variants of Klinefelter syndrome |journal=Acta Paediatrica |date=Junie 2011 |volume=100 |issue=6 |pages=851–860 |doi=10.1111/j.1651-2227.2011.02235.x |pmid=21342258 |pmc=3314712}}</ref> |- | XX-genotipe (mans) || Mans || Een uit 20&nbsp;000 manlike geboortes (0,005%)<ref>{{cite web |last1=Reference |first1=Genetics Home |title=46,XX testicular disorder of sex development |url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/46xx-testicular-disorder-of-sex-development#statistics |website=Genetics Home Reference |language=en |access-date=24 December 2019 |archive-date=17 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517182653/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/46xx-testicular-disorder-of-sex-development#statistics |url-status=live }}</ref> |- | Ovotestikulêre steuring van seksontwikkeling || Geen || Een uit 20&nbsp;000 geboortes (0,005%)<ref>{{cite web |title=Ovotesticular Disorder of Sex Development |url=https://rarediseases.org/rare-diseases/ovotesticular-disorder-of-sex-development/ |website=NORD (National Organization for Rare Disorders) |access-date=21 Desember 2019 |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030143/https://rarediseases.org/rare-diseases/ovotesticular-disorder-of-sex-development/ |url-status=live }}</ref> |- | 46, XY- algehele gonadale disgenese || Fenotipies vroue<ref>{{cite book |title=Yen and Jaffe's reproductive endocrinology : physiology, pathophysiology, and clinical management |publisher=Elsevier/Saunders |isbn=9781455727582 |edition=7th |date=13 September 2013 }}</ref> || Een uit 80&nbsp;000 geboortes (0,0013%)<ref>{{cite web |last1=Reference |first1=Genetics Home |title=Swyer syndrome |url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/swyer-syndrome#statistics |website=Genetics Home Reference |accessdate=21 December 2019 |language=en |archive-date=16 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216225539/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/swyer-syndrome#statistics |url-status=dead }}</ref> |- | [[Androgeenongevoeligheidsindroom]] (algehele en gedeeltelike fenotipes) || Geneties mans<ref>{{cite journal |last1=Sinnecker |first1=G. H. G. |last2=Hiort |first2=O. |last3=Nitsche |first3=E. M. |last4=Holterhus |first4=P.-M. |last5=Kruse |first5=K. |last6=Group |first6=German Collaborative Intersex Study |title=Functional assessment and clinical classification of androgen sensitivity in patients with mutations of the androgen receptor gene |journal=European Journal of Pediatrics |date=29 Junie 1996 |volume=156 |issue=1 |pages=7–14 |doi=10.1007/s004310050542 |pmid=9007482 |s2cid=34427651 |url=https://www.semanticscholar.org/paper/74a088e3760b9ec74980ffe87b1d76db86af75d0 |access-date=5 Februarie 2020 |archive-date=29 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030149/https://www.semanticscholar.org/paper/Functional-assessment-and-clinical-classification-Sinnecker-Hiort/74a088e3760b9ec74980ffe87b1d76db86af75d0 |url-status=live}}</ref> || Een uit 99&nbsp;000 geboortes (0,001%)<ref>{{cite journal |last1=Boehmer |first1=Annemie L. M. |last2=Brüggenwirth |first2=Hennie |last3=van Assendelft |first3=Cissy |last4=Otten |first4=Barto J. |last5=Verleun-Mooijman |first5=Marja C. T. |last6=Niermeijer |first6=Martinus F. |last7=Brunner |first7=Han G. |last8=Rouwé |first8=Catrienus W. |last9=Waelkens |first9=J. J. |last10=Oostdijk |first10=Wilma |last11=Kleijer |first11=Wim J. |last12=van der Kwast |first12=Theo H. |last13=de Vroede |first13=Monique A. |last14=Drop |first14=Stenvert L. S. |title=Genotype Phenotype in Families with Androgen Insensitivity Syndrome |journal=The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism |date=September 2001 |volume=86 |issue=9 |pages=4151–4160 |doi=10.1210/jcem.86.9.7825|pmid=11549642 |doi-access=free }}</ref> |- | Idiopaties (geen vasstelbare mediese oorsaak) || Geen || Een uit 110&nbsp;000 geboortes (0,0009%)<ref name="Anne Fausto-Sterling 2000">{{cite book|title=Sexing the Body: Gender Politics and the Construction of Sexuality|year=2000|publisher=Basic Books|location=New York|author=Anne Fausto-Sterling}}</ref> |- | Iatrogenies (veroorsaak deur mediese behandeling, bv. progestien wat vir ’n swanger ma gegee is) || Geen || Geen raming |- | 5α-reduktasetekort || Mans || Geen raming |- | Gemengde gonadale disgenese || Geen || Geen raming |} Syfers kan verskil van bevolking tot bevolking vanweë genetiese oorsake. In die [[Dominikaanse Republiek]] is 5α-reduktasetekort nie ongewoon op die dorp [[Las Salinas]] nie, en dus word dié interseks eienskap sosiaal aanvaar.<ref name="BBC News">{{cite news|last1=Mosley|first1=Michael|title=The extraordinary case of the Guevedoces|url=https://www.bbc.com/news/magazine-34290981|website=BBC News|publisher=BBC News|accessdate=23 September 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923000145/http://www.bbc.com/news/magazine-34290981|archivedate=23 September 2015|df=dmy-all|date=2015-09-20}}</ref> Hoewel die seuns ’n [[Y-chromosoom]] en manlike inwendige organe het, lyk hulle by geboorte dikwels uitwendig soos meisies en word hulle as meisies grootgemaak. Om en by puberteit veroorsaak manlike hormone vermanliking en begin hulle werklike geslag duidelik word. Dan verander hulle van geslag en word verder as seuns grootgemaak. Mans met dié eienskap word ''güevedoces'' genoem (Spaans vir "eiers teen 12"). Altesaam 12 uit 13 families het een of meer mans met die geen. Die algehele voorkoms op die dorp is dat een uit elke 90 mans draers is, en ander mans óf niedraers óf nieaangetaste draers.<ref name=sci001>{{cite journal | last1 = Imperato-McGinley | first1 = Julianne | last2 = Guerrero | first2 = Luis | last3 = Gautier | first3 = Teofilo | last4 = Peterson | first4 = Ralph Edward | title = Steroid 5alpha-reductase deficiency in man: an inherited form of male pseudohermaphroditism | journal = Science | volume = 186 | issue = 4170 | pages = 1213–1215 |date=Desember 1974 | doi = 10.1126/science.186.4170.1213 | pmid = 4432067| bibcode = 1974Sci...186.1213I | s2cid = 36427689 }}</ref> ==Mediese klassifikasies== ===Seksuele differensiasie=== Die algemene pad van seksuele differensiasie, waar ’n vrugbare vrou ’n XX-chromosoompaar en ’n vrugbare man ’n XY-paar het, is relevant tot die ontwikkeling van interseks toestande. Tydens [[bevrugting]] voeg die [[sperm]] óf ’n [[X-chromosoom]] (vroulik) óf ’n [[Y-chromosoom]] (manlik) by die X-chromosoom in die [[eiersel]]. Dit bepaal die genetiese geslag van die [[embrio]].<ref name="Kolodny">{{Cite book|title=Textbook of Sexual Medicine|last1=Kolodny|first1=Robert C.|last2=Masters|first2=William H.|last3=Johnson|first3=Virginia E.|publisher=Little, Brown and Company|year=1979|isbn=978-0-316-50154-5|edition=1st|volume=|location=Boston|place=|doi=|id=|url-access=registration|url=https://archive.org/details/textbookofsexual00kolo}}</ref> In die eerste weke van ontwikkeling is geneties manlike en vroulike [[fetus]]se "anatomies ononderskeibaar", met primitiewe [[geslagsklier]]e wat teen die sesde week begin ontwikkel. Die geslagskliere kan tot óf [[testikel]]s (manlik) óf [[eierstok]]ke (vroulik) ontwikkel, na gelang van die daaropvolgende gebeure.<ref name="Kolodny" /> Tot in die sewende week lyk manlike en vroulike fetusse identies. Teen die agtste week ná bevrugting begin die geslagskliere van die XY-embrio tot funksionerende testikels ontwikkel, wat [[testosteroon]] afskei. Eierseldifferensiasie, vir XX-embrio's, begin eers teen sowat 12 weke ná bevrugting. In ’n tipiese vroulike differensiasie ontwikkel die [[Müllerbuis]]stelsel in die [[baarmoeder]], [[Fallopiusbuis]]e en binneste derde van die [[vagina]]. In manlike fetusse veroorsaak die Müllerbuis-inhiberende [[hormoon]] (MIH) dat dié buisstelsel agteruitgaan. Hierna veroorsaak [[Androgeen|androgene]] dat die [[Wolffbuis]]stelsel ontwikkel, en dit ontwikkel weer tot die saadleiers, saadsakkies en ejakulasiebuise.<ref name="Kolodny" /> Met geboorte is die tipiese fetus reeds manlik of vroulik wat betref die in- én uitwendige [[geslagsdele]]. ===Tekens=== ’n Variasie van simptome kan by interseks babas voorkom. Onduidelike geslagsdele is die algemeenste teken, en kan insluit ’n mikropenis, ’n vergrote [[klitoris]], gedeeltelike versmelting van die [[skaamlippe]], vertraagde of afwesige [[puberteit]], onverwagte veranderings met puberteit, hipospadies, labiale of liesmassas (wat testikels kan blyk te wees) in meisies en onafgesakte testikels (wat eierstokke kan blyk te wees) in seuns.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001669.htm|title=Intersex: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|access-date=2019-03-25|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030155/https://medlineplus.gov/ency/article/001669.htm|url-status=live}}</ref> [[Beeld:Quigley scale for androgen insensitivity syndrome.jpg|thumb|240px|Die Quigleyskaal is ’n metode om genitale ontwikkeling in androgeenongevoeligheidsindroom te beskryf.]] Omdat daar variasie is in al die prosesse van die ontwikkeling van die geslagsdele, kan ’n kind gebore word met ’n seksuele anatomie wat tipies vroulik lyk met ’n vergrote klitoris, of tipies manlik met ’n klein penis wat aan die onderkant oop is. Vrugbaarheid wissel. Die [[orchidometer]] is ’n mediese instrument waarmee die [[volume]] van die testikels gemeet kan word. Dit is deur die Switserse padriatriese endokrinoloog Andrea Prader ontwikkel. Die [[Praderskaal]]<ref name=MDPRAD>{{Cite news| last1 = Diamond| first1 = Milton| last2 = Linda| first2 = Watson| title = Androgen insensitivity syndrome and Klinefelter's syndrome: sex and gender considerations| periodical = Child Adolesc Psychiatric Clin N Am| year = 2004| issue = 13| pages = 623–640| url = http://www.hawaii.edu/PCSS/biblio/articles/2000to2004/2004-ais-and-klinefelters.html| url-status = live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130701141723/http://www.hawaii.edu/PCSS/biblio/articles/2000to2004/2004-ais-and-klinefelters.html| archivedate = 1 Julie 2013| df = dmy-all}}</ref> en [[Quigleyskaal]] is visuele waarderingstelsels waarmee genitale voorkoms gemeet kan word.<ref name="well">{{cite journal | last = Forrester | first = John | title = The psychology of the sexual–reproductive–gender system | issue = 42 | journal = Wellcome History | date = 2009 | pages = 13–15 | url = http://eprints.whiterose.ac.uk/64236/1/Wellcome_History_42_Winter_2009_.pdf | access-date = 26 Junie 2018 | archive-date = 29 Augustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200829030148/http://eprints.whiterose.ac.uk/64236/1/Wellcome_History_42_Winter_2009_.pdf | url-status = live }}</ref><ref>{{Cite journal| doi = 10.1558/tse.v16i2.163| issn = 1355-8358| volume = 16| issue = 2| pages = 163–182| last = Marchal| first = Joseph| title = Bodies Bound for Circumcision and Baptism: An Intersex Critique and the Interpretation of Galatians| journal = Theology & Sexuality| date = 2010-07-03| s2cid = 143514837}}</ref> Ander metodes kan ook ingespan word, soos ’n [[kariotipe]]-weefselmonster (deur foto's van chromosome), wat kan bepaal watter oorsaak van interseks aanwesig is; ’n endoskopiese ondersoek; en ultraklank- en hormoonstimulasietoetse.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=82PGmX_eM8sC&q=intersex+treatment&pg=PA476|title=Health Care Ethics in Canada|last1=Baylis|first1=Françoise|last2=Borgerson|first2=Kirstin|last3=Hoffmaster|first3=Barry|last4=Sherwin|first4=Susan|date=2011-10-06|publisher=Cengage Learning|isbn=9780176504649|access-date=28 Mei 2020|archive-date=29 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829030154/https://books.google.com/books?id=82PGmX_eM8sC&pg=PA476&dq=intersex+treatment#v=onepage|url-status=live}}</ref> ===Oorsake=== Interseks kan in vier hoofkategorieë verdeel word: 46, XX-interseks; 46, XY-interseks; ware gonadale interseks; en ingewikkelde of onbepaalde interseks. ====46, XX-interseks==== Dit is wat voorheen "vroulike pseudohermafroditisme" genoem is. Mense met dié toestand het vroulike inwendige geslagsdele en kariotipe (XX) en verskeie grade van uitwendige genitale virilisasie (vermanliking).<ref>{{Cite journal|last1=Kamijo|first1=H.|last2=Narita|first2=O.|date=November 1997|title=emale pseudohermaphroditismjournal=Nihon Rinsho. Japanese Journal of Clinical Medicine|volume=55|issue=11|pages=2925–2929|issn=0047-1852|pmid=9396289}}</ref> Uitwendige geslagsdele is vermanlik as die vroulike fetus aan ’n oormaat androgene blootgestel was.<ref name=":0"/> Die chromosome en eierstokke is dus dié van ’n vrou, maar uitwendige geslagsdele lyk manlik. Die skaamlippe is versmelt, en die klitoris is vergroot en lyk soos ’n penis. Die oorsaak kan wees manlike hormone wat tydens swangerskap ingeneem is, aangebore adrenale hiperplasie, [[gewas (medies)|gewasse]] in die ma wat manlike hormone produseer of ’n aromatasetekort (aromatase is ’n ensiem wat die omsetting van androgene na estrogene kataliseer.)<ref name=":0" /> ====46, XY-interseks==== Dié toestand was voorheen bekend as "manlike pseudohermafroditisme" en word gedefinieer as die onvolledige vermanliking van die uitwendige geslagsdele.<ref>{{Cite journal|last=Migeon|first=C. J.|date=July 1980|title=Male pseudohermaphroditism|journal=Annales d'Endocrinologie|volume=41|issue=4|pages=311–343|issn=0003-4266|pmid=7011168}}</ref> Die persoon het dus die chromosome van ’n man, maar die uitwendige geslagsdele is nie ten volle gevorm nie, onduidelik of duidelik vroulik.<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal|last1=Fernández-Cancio|first1=Mónica|last2=Camats|first2=Núria|last3=Flück|first3=Christa E.|last4=Zalewski|first4=Adam|last5=Dick|first5=Bernhard|last6=Frey|first6=Brigitte M.|last7=Monné|first7=Raquel|last8=Torán|first8=Núria|last9=Audí|first9=Laura|date=2018-04-29|title=Mechanism of the Dual Activities of Human CYP17A1 and Binding to Anti-Prostate Cancer Drug Abiraterone Revealed by a Novel V366M Mutation Causing 17,20 Lyase Deficiency|journal=Pharmaceuticals|language=en|volume=11|issue=2|pages=37|doi=10.3390/ph11020037|pmid=29710837|pmc=6027421}}</ref> Die toestand het baie moontlike oorsake, soos probleme met die vorming van testikels en testosteroon.<ref name=":0" /> Daar kan ook probleme wees met die gebruik van testosteroon. Sommige mense het nie die ensiem wat nodig is om testosteroon in dihidrotestosteroon om te skakel nie, en dit is die oorsaak van 5α-reduktasetekort.<ref name=":0" /> Androgeenongevoeligheidsindroom is die algemeenste oorsaak van 46, XY-interseks.<ref name=":0" /> ====Ware gonadale interseks==== Dié toestand is voorheen "ware hermafroditisme" genoem. So ’n persoon het asimmetriese geslagskliere, met eierstok- en testikulêre differensiasie apart of as ovotestikels gekombineer.<ref name=":1">{{Cite journal|last1=Iqbal|first1=Muhammad Zafar|last2=Jam|first2=Mazhar Rafee|last3=Saleem|first3=Muhammad|last4=Ahmad|first4=Mushtaq|date=2011-07-30|title=True Hermaphrodite: A Case Report|journal=APSP Journal of Case Reports|volume=2|issue=2|pages=16|issn=2218-8185|pmc=3418019|pmid=22953283}}</ref> In die meeste gevalle is die oorsaak onbekend; dit is egter al in sommige studies verbind met algemene [[landbou]]-[[insekdoder]]s.<ref name=":1" /> ====Ingewikkelde of onbepaalde interseks==== Dit is wanneer iemand enige chromosoomkonfigurasie het wat verskil van 46, XX- of 46, XY-interseks.<ref name=":0" /> Die toestand lei nie tot ’n wanbalans tussen in- en uitwendige geslagsdele nie.<ref name=":0" /> Daar kan egter probleme met geslagshormoonvlakke, algehele geslagsontwikkeling en die getal geslagschromosome wees.<ref name=":0" /> ===Toestande=== Daar is ’n verskeidenheid menings oor watter toestande en eienskappe interseks is en watter nie, na gelang van die definisie van interseks wat gebruik word. Huidige definisies wat op mensregte geskoei is, noem ’n groot verskeidenheid geslagseienskappe wat verskil van algemene verwagtings van die manlike en vroulike liggaam.<ref name="unfe-fact" /> In 2015 het die Raad van Europa,<ref name="coe" /> die [[Europese Unie]] se Agentskap vir Basiese Regte<ref name="fra" /> en die Inter-Amerikaanse Kommissie vir Menseregte<ref name="iachr" /> ’n beroep gedoen dat mediese klassifikasies hersien word op grond daarvan dat hulle ’n inbreuk maak op die reg op gesondheid; die Raad van Europa het sy kommer daaroor uitgespreek dat "die gaping tussen die verwagtings van menseregte-organisasies van interseks mense en die ontwikkeling van mediese klassifikasies moontlik oor die afgelope dekade groter geword het".<ref name="coe" /><ref name="fra">{{Citation| last = European Union Agency for Fundamental Rights| title = The fundamental rights situation of intersex people| date = April 2015| url = http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2015-focus-04-intersex.pdf| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305072423/http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2015-focus-04-intersex.pdf| archivedate = 5 Maart 2016| df = dmy-all| access-date = 3 Januarie 2016}}</ref><ref name="iachr">{{Citation| publisher = Comisión Interamericana de Derechos Humanos| last = Comisión Interamericana de Derechos Humanos| title = Violencia contra Personas Lesbianas, Gays, Bisexuales, Trans e Intersex en América| date = 12 November 2015| url = http://www.oas.org/es/cidh/informes/pdfs/ViolenciaPersonasLGBTI.pdf| language = Spaans| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160107143635/http://www.oas.org/es/cidh/informes/pdfs/ViolenciaPersonasLGBTI.pdf| archivedate = 7 Januarie 2016| df = dmy-all}}</ref> ==Mediese ingrypings== [[Beeld:Small Ela Luk.jpg|thumb|180px|Die [[Hongkong]]se interseks aktivis Small Luk.]] ===Beweegredes=== Mediese ingrypings word gedoen vanweë fisieke gesondheidsorge en sielkundige risiko's. Debatte word oor albei soorte ingrypings gevoer, veral omdat die gevolge van chirurgiese (en baie hormonale) ingrypings lewenslank en onomkeerbaar is. Kwessies oor fisieke gesondheid sluit in akkurate vasstelling van risikovlakke, noodsaaklikheid en tydsbepaling. Sielkundige beweegredes is veral onder die soeklig omdat noodsaaklikheid sosiale en kulturele belange weerspieël. Daar bestaan geen kliniese konsensus oor bewyse, tydsberekening vir chirurgie, noodsaaklikheid, die soort chirurgie en die graad van verskille wat ingryping genoodsaak nie.<ref name="2016dsd">{{Cite journal| doi = 10.1159/000442975| pmid = 26820577| issn = 1663-2818| volume = 85| issue = 3| last1 = Lee| first1 = Peter A.| last2 = Nordenström| first2 = Anna| last3 = Houk| first3 = Christopher P.| last4 = Ahmed| first4 = S. Faisal| last5 = Auchus| first5 = Richard| last6 = Baratz| first6 = Arlene| last7 = Baratz Dalke| first7 = Katharine| last8 = Liao| first8 = Lih-Mei| last9 = Lin-Su| first9 = Karen| last10 = Looijenga| first10 = Leendert H.J.| last11 = Mazur| first11 = Tom| last12 = Meyer-Bahlburg| first12 = Heino F.L.| last13 = Mouriquand| first13 = Pierre| last14 = Quigley| first14 = Charmian A.| last15 = Sandberg| first15 = David E.| last16 = Vilain| first16 = Eric| last17 = Witchel| first17 = Selma| last18 = and the Global DSD Update Consortium| title = Global Disorders of Sex Development Update since 2006: Perceptions, Approach and Care| journal = Hormone Research in Paediatrics| date = 2016-01-28| pages=158–180| doi-access = free}}</ref><ref name="jpu2016">{{Cite journal| doi = 10.1016/j.jpurol.2016.04.001| pmid = 27132944| issn = 1477-5131| last1 = Mouriquand| first1 = Pierre D. E.| last2 = Gorduza| first2 = Daniela Brindusa| last3 = Gay| first3 = Claire-Lise| last4 = Meyer-Bahlburg| first4 = Heino F. L.| last5 = Baker| first5 = Linda| last6 = Baskin| first6 = Laurence S.| last7 = Bouvattier| first7 = Claire| last8 = Braga| first8 = Luis H.| last9 = Caldamone| first9 = Anthony C.| last10 = Duranteau| first10 = Lise| last11 = El Ghoneimi| first11 = Alaa| last12 = Hensle| first12 = Terry W.| last13 = Hoebeke| first13 = Piet| last14 = Kaefer| first14 = Martin| last15 = Kalfa| first15 = Nicolas| last16 = Kolon| first16 = Thomas F.| last17 = Manzoni| first17 = Gianantonio| last18 = Mure| first18 = Pierre-Yves| last19 = Nordenskjöld| first19 = Agneta| last20 = Pippi Salle| first20 = J. L.| last21 = Poppas| first21 = Dix Phillip| last22 = Ransley| first22 = Philip G.| last23 = Rink| first23 = Richard C.| last24 = Rodrigo| first24 = Romao| last25 = Sann| first25 = Léon| last26 = Schober| first26 = Justine| last27 = Sibai| first27 = Hisham| last28 = Wisniewski| first28 = Amy| last29 = Wolffenbuttel| first29 = Katja P.| last30 = Lee| first30 = Peter| title = Surgery in disorders of sex development (DSD) with a gender issue: If (why), when, and how?| journal = Journal of Pediatric Urology| volume=12| issue = 3| pages=139–149| year = 2016| doi-access = free}}</ref><ref name="creighton2014">{{Cite journal| doi = 10.1080/19419899.2013.831214| issn = 1941-9899| volume = 5| issue = 1| pages = 34–43| last1 = Creighton| first1 = Sarah M.| last2 = Michala| first2 = Lina| last3 = Mushtaq| first3 = Imran| last4 = Yaron| first4 = Michal| title = Childhood surgery for ambiguous genitalia: glimpses of practice changes or more of the same?| journal = Psychology and Sexuality| date = 2 January 2014| s2cid = 89605693| url = http://discovery.ucl.ac.uk/1415959/1/Creighton_Childhood_surgery.pdf| access-date = 13 Januarie 2019| archive-date = 19 Julie 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180719102451/http://discovery.ucl.ac.uk/1415959/1/Creighton_Childhood_surgery.pdf| url-status = live}}</ref> Besware oor chirurgiese ingryping sluit in trauma, impak op seksuele funksie en sensasie, en skending van menseregte op fisieke en geestelike integriteit.<ref name="un-2016" /> Besware sluit in dié van gemeenskapsaktiviste,<ref name="cabral2014"/> verskeie internasionale menseregte-organisasies<ref name="untorture" /><ref name="coe" /><ref name="afp2016" /><ref name="cidh2015">{{Citation| publisher = Comisión Interamericana de Derechos Humanos| last = Comisión Interamericana de Derechos Humanos| title = Violencia contra Personas Lesbianas, Gays, Bisexuales, Trans e Intersex en América| date = 2015-11-12| url = http://www.oas.org/es/cidh/informes/pdfs/ViolenciaPersonasLGBTI.pdf| url-status=live| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160107143635/http://www.oas.org/es/cidh/informes/pdfs/ViolenciaPersonasLGBTI.pdf| archivedate = 7 Januarie 2016| df = dmy-all}}</ref> en gesondheidsinstelling<ref name="who2015">{{Cite book| publisher = Wêreldgesondheidsorganisasie| isbn = 9789241564984| last = [[Wêreldgesondheidsorganisasie]]| title = Sexual health, human rights and the law| location = Genève| date = 2015}}</ref> en nasionale liggame vir etiek.<ref name="swissnek" /><ref name="german2012">{{Cite book| isbn = 978-3-941957-50-3| last = German Ethics Council| title = Intersexuality, Opinion| date = Februarie 2012| url = http://www.ethikrat.org/publications/opinions/intersexuality| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170421134819/http://www.ethikrat.org/publications/opinions/intersexuality| archivedate = 21 April 2017| df = dmy-all| access-date = 25 Januarie 2020}}</ref> In die geval waar geslagskliere ’n [[kanker]]risiko inhou, soos in sommige gevalle van androgeenongevoeligheidsindroom,<ref>{{cite journal|last=Cools|first=Martine|author2=Koen van Aerde|author3=Anne-Marie Kersemaekers|author4=Marjan Boter|author5=Stenvert L. S Drop|author6=Katja P. Wolffenbuttel|author7=Ewout W. Steyerberg|author8=J. Wolter Oosterhuis|author9=Leendert H. J. Looijenga|title=Morphological and Immunohistochemical Differences between Gonadal Maturation Delay and Early Germ Cell Neoplasia in Patients with Undervirilization Syndromes|journal=J. Clin. Endocrinol. Metab.|date=September 2005|volume=90|issue=9|pages=5295–5303|doi=10.1210/jc.2005-0139|pmid=15998778|doi-access=free}}</ref> is kommer al uitgespreek dat beweegredes vir behandeling en besluitneming oor kankerrisiko ’n weerspieëling kan wees van ’n begeerte na chirurgiese "normalisering".<ref name="SenateOnSterilisation" /> ===Tipes=== * '''Vervrouliking- en vermanlikingchirurgie''': Chirurgiese prosedures hang af van diagnose, en daar is die kommer of chirurgie enigsins gebruik behoort te word. Chirurgie vind gewoonlik kort ná geboorte plaas. Verdedigers van die praktyk voel dit is nodig dat individue duidelik as manlik of vroulik geïdentifiseer word sodat hulle sosiaal kan funksioneer en "normaal" kan ontwikkel. Sielkundige redes word dikwels aangegee.<ref name="lee" /> Dit word deur baie menseregte-instellings en {{nowrap|-skrywers}} gekritiseer. Anders as ander estetiese chirurgiese prosedures op kinders, soos ’n operasie vir ’n gesplete verhemelte, kan genetiese chirurgie negatiewe gevolge hê vir seksuele funksionering later in die lewe of lei tot gevoelens van andersheid of onaanvaarbaarheid.<ref name="ISNA4">Intersex Society of North America (24 Mei 2006). [http://www.isna.org/faq/healthy What evidence is there that you can grow up psychologically healthy with intersex genitals (without "normalizing" surgeries)?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208214540/http://www.isna.org/faq/healthy |date=8 Desember 2006 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208214540/http://www.isna.org/faq/healthy |date=8 Desember 2006 }}. Retrieved 25 November 2006.</ref> * '''Hormoonbehandeling''': Daar is baie bewyse van voorgeboortelike toetsing en hormoonbehandeling om interseks eienskappe te voorkom of uit te skakel.<ref name="dftm">[http://www.thehastingscenter.org/Bioethicsforum/Post.aspx?id=4754 Bioethics Forum blog – Preventing Homosexuality (and Uppity Women) in the Womb?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402051942/http://www.thehastingscenter.org/Bioethicsforum/Post.aspx?id=4754 |date=2 April 2016 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402051942/http://www.thehastingscenter.org/Bioethicsforum/Post.aspx?id=4754 |date=2 April 2016 }}, Alice Dreger, Ellen K. Feder, Anne Tamar-Mattis (2010), by Hastings Center Bioethics Blog, besoek op 18 Mei 2012.</ref> Dit word verbind met [[seksuele oriëntasie]] en gender-niekonformiteit.<ref name="dftm" /><ref>{{cite journal|last=Meyer-Bahlburg |first= HFL |authorlink=Heino Meyer-Bahlburg |date = 1990 |title= Will prenatal hormone treatment prevent homosexuality?|journal=Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology|volume=1|number=4|pages = 279–283 |doi=10.1089/cap.1990.1.279}}</ref> * '''Sielkundige ondersteuning''': Alle belangegroepe is ten gunste van sielkundige ondersteuning. ’n Gesamentlike verklaring deur deelnemers aan die derde Internasionale Interseksforum in 2013 vra onder meer: "Erkenning dat medisinering en stigmatisering van interseks mense lei tot aansienlike trauma en sorge oor geestelike gesondheid. Om liggaamlike integriteit en die welsyn van interseks mense te verseker, moet outonome, niepatologiese psigososiale en portuurgroepsteun hulle lewe lank aan interseks mense beskikbaar wees (soos hulle dit nodig het), sowel as aan ouers en/of versorgers." * '''Genetiese seleksie en terminasie''': Die etiek van genetiese diagnose voor die inplanting van [[Embrio|embrio's]] om interseks eienskappe te verhoed, was die onderwerp van 11 verslae in die uitgawe van Oktober 2013 van die ''American Journal of Bioethics''.<ref>{{cite web|url=http://www.bioethics.net/journals/ajob-volume-13-number-10/|title=American Journal of Bioethics, 13:10, 51–53. Besoek op 11 September 2013|accessdate=6 Oktober 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141011225351/http://www.bioethics.net/journals/ajob-volume-13-number-10/|archivedate=11 Oktober 2014|df=dmy-all}}</ref> Daar is baie bewyse dat [[aborsie]]s plaasvind as gevolg van voorgeboortelike toetsing, sowel as voorgeboortelike hormoonbehandeling om interseks eienskappe te voorkom.<ref name="Behrmann2013">{{Cite journal| doi = 10.1080/15265161.2013.828131| pmid = 24024805 | issn = 1526-5161 | volume = 13| issue = 10| pages = 39–41| last1 = Behrmann| first1 = Jason| last2 = Ravitsky| first2 = Vardit| title = Queer Liberation, Not Elimination: Why Selecting Against Intersex is Not "Straight" Forward| journal = The American Journal of Bioethics| date = Oktober 2013| s2cid = 27065247 }}</ref> ==Ander kwessies== Foto's van die geslagsdele van interseks kinders word in mediese gemeenskappe vir wetenskaplike doeleindes versprei. Individue met interseks eienskappe kan dus onderwerp word aan herhaalde genitale ondersoeke en aan mediese spanne ten toon gestel word. Probleme daarmee is al bespreek,<ref name=PREV>{{Cite book| last = Preves| first = Sharon| title = Intersex and Identity, the Contested Self| year = 2003| publisher = Rutgers| isbn = 0-8135-3229-9}} p. 72.</ref> asook die etiek, beheer en gebruik daarvan.<ref name=CRPH>{{Cite journal| last1 = Creighton| first1 = Sarah| last2 = Alderson| first2 = J| last3 = Brown| first3 = S| last4 = Minto| first4 = Cathy| year = 2002| title = Medical photography: ethics, consent and the intersex patient| periodical = BJU International| volume = 89| issue = 1| pages = 67–71| doi = 10.1046/j.1464-410X.2002.02558.x| pmid = 11849163| s2cid = 26513690| df = }} p. 70.</ref><ref>{{Cite journal| doi = 10.1353/pbm.2000.0002| pmid = 10804583| issn = 1529-8795| volume = 43| issue = 2| pages = 161–172| last = Dreger| first = Alice Domurat| authorlink = Alice Dreger| title = Jarring Bodies: Thoughts on the Display of Unusual Anatomies| journal = Perspectives in Biology and Medicine| date = 2000| s2cid = 34463546| url = https://www.semanticscholar.org/paper/88f4b0cf7141a53e33bc307a3701d02bfa32dfb2| access-date = 5 Februarie 2020| archive-date = 29 Augustus 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200829030203/https://www.semanticscholar.org/paper/Jarring-Bodies%3A-Thoughts-on-the-Display-of-Unusual-Dreger/88f4b0cf7141a53e33bc307a3701d02bfa32dfb2| url-status = live}}</ref> Die [[DSM-5]] het ’n verandering ingesluit van die term "genderidentiteitsteuring" na "[[genderdisforie]]". Die hersiene kode sluit nou spesifiek interseks mense in wat nie met hulle toegewese geslag by geboorte identifiseer nie en klinies aansienlike angs of benadeling ervaar.<ref name="kraus2015">{{Cite journal| doi = 10.1007/s10508-015-0550-0| pmid = 25944182| issn = 0004-0002| last = Kraus| first = Cynthia| title = Classifying Intersex in DSM-5: Critical Reflections on Gender Dysphoria| journal = Archives of Sexual Behavior| date = Mei 2015| volume = 44| issue = 5| pages = 1147–1163| s2cid = 24390697| url = https://www.semanticscholar.org/paper/8709ddb450c35c870cd402aedfff2f4a1c07d854| access-date = 5 Februarie 2020| archive-date = 29 Augustus 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200829030203/https://www.semanticscholar.org/paper/Classifying-Intersex-in-DSM-5%3A-Critical-Reflections-Kraus/8709ddb450c35c870cd402aedfff2f4a1c07d854| url-status = live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== {{refbegin|3}} * {{Cite book| isbn = 978-0-9942513-7-4| last = Asia Pacific Forum of National Human Rights Institutions| title = Promoting and Protecting Human Rights in relation to Sexual Orientation, Gender Identity and Sex Characteristics| date = Junie 2016| url = http://www.asiapacificforum.net/resources/manual-sogi-and-sex-charactersitics/| access-date = 2020-11-13| archive-date = 2017-01-15| archive-url = https://web.archive.org/web/20170115144950/http://www.asiapacificforum.net/resources/manual-sogi-and-sex-charactersitics/| url-status = dead}} * {{Cite journal |title=How sexually dimorphic are we? Review and synthesis|journal=Am J Hum Biol |volume=12 |issue=2 |pages=151–166 |year=2000 |pmid=11534012 |doi=10.1002/(SICI)1520-6300(200003/04)12:2<151::AID-AJHB1>3.0.CO;2-F |first1=Melanie |last1=Blackless |first2=Anthony |last2=Charuvastra |first3=Amanda |last3=Derryck |first4=Anne |last4=Fausto-Sterling |first5=Karl |last5=Lauzanne |first6=Ellen |last6=Lee}} * {{Citation| last1 = Council of Europe| last2 = Commissioner for Human Rights| title = Human rights and intersex people, Issue Paper| date = April 2015| url = https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH/IssuePaper(2015)1&Language=lanEnglish&Ver=original| ref = none}} * {{Cite book| work = NYU Press| isbn = 978-1-4798-3786-1| last = Davis| first = Georgiann| title = Contesting Intersex, The Dubious Diagnosis| location = New York| date = 2015| url = http://nyupress.org/books/9781479887040/}} * {{Cite web| publisher = Palm Center| last1 = Elders| first1 = M Joycelyn| last2 = Satcher| first2 = David| last3 = Carmona| first3 = Richard| title = Re-Thinking Genital Surgeries on Intersex Infants| date = Junie 2017| url = http://www.palmcenter.org/wp-content/uploads/2017/06/Re-Thinking-Genital-Surgeries-1.pdf| access-date = 16 November 2020| archive-date = 12 April 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20190412134957/http://www.palmcenter.org/wp-content/uploads/2017/06/Re-Thinking-Genital-Surgeries-1.pdf| url-status = dead}} * {{Cite book| publisher = Basic Books| isbn = 978-0-465-07714-4| last = Fausto-Sterling| first = Anne| title = Sexing the Body: Gender Politics and the Construction of Sexuality| date = 2000 }} * {{Cite book| publisher = Heinrich-Böll-Stiftung| isbn = 978-3-86928-107-0 | last1 = Ghattas| first1 = Dan Christian| last2 = Heinrich-Böll-Stiftung | title = Human Rights between the Sexes: A preliminary study on the life situations of inter*individuals| location = Berlyn| date = 2013 }} * {{Cite book| work = Ashgate Publishing| isbn = 978-0-7546-7311-8| editor-last = Holmes | editor-first = Morgan | title = Critical intersex| location = Burlington, VT| series = Queer interventions| date = 2009}} * {{Cite book| isbn = 978-1-62313-502-7| last1 = Human Rights Watch| last2 = interACT| title = I Want to Be Like Nature Made Me| date = Julie 2017| url = https://www.hrw.org/report/2017/07/25/i-want-be-nature-made-me/medically-unnecessary-surgeries-intersex-children-us}} * {{Cite book |publisher=Open Book Publishers |isbn=978-1-78374-208-0 |last1=Jones |first1=Tiffany |last2=Hart |first2=Bonnie |last3=Carpenter |first3=Morgan |last4=Ansara |first4=Gavi |last5=Leonard |first5=William |last6=Lucke |first6=Jayne |title=Intersex: Stories and Statistics from Australia |location=Cambridge, UK |date=2016 |accessdate=2 Februarie 2016 |url=https://interactadvocates.org/wp-content/uploads/2016/01/Intersex-Stories-Statistics-Australia.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180527202242/https://interactadvocates.org/wp-content/uploads/2016/01/Intersex-Stories-Statistics-Australia.pdf |archive-date=27 Mei 2018 }} * {{Cite journal |title=Intersex Studies: A Systematic Review of International Health Literature|journal=Sage Open |volume=2018 |issue=1 |pages=1–22 |year=2018 |doi=10.1177/2158244017745577 |first=Tiffany |last=Jones |doi-access=free }} * {{Cite book| publisher = Duke University Press| isbn = 978-0-8223-4318-9| last = Karkazis| first = Katrina| title = Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience | date = 2008}} * {{Cite web| last1 = Organisation Intersex International Australia| last2 = Carpenter| first2 = Morgan| title = Submission on the Review of Part B of the Ethical Guidelines for the Use of Assisted Reproductive Technology in Clinical Practice and Research, 2007| location = Sydney| date = April 2014| url = http://oii.org.au/25621/submission-ethics-genetic-selection-intersex-traits/| access-date = 16 November 2020| archive-date = 6 Oktober 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20141006114348/http://oii.org.au/25621/submission-ethics-genetic-selection-intersex-traits/| url-status = dead}} {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Interseks}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Intersex}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Interseks| ]] m8tewdqd3xlkduxph5noykf5t60g0df 0 373971 2921748 2915687 2026-08-03T22:15:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921748 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Grigori Petrowitsj Grabowoi | honorific_suffix = | image = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | native_name = (Григо́рий Петро́вич Грабово́й) | native_name_lang = ru | pronunciation = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{GDEO|1963|11|14}} | birth_place = [[Sjimkent]], [[Kasakstan]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (enter DEATH date then BIRTH date)--> | death_place = | nationality = {{Vlag|Kasakstan}} | other_names = | siglum = | citizenship = {{Flag|Rusland}} | education = | alma_mater = Politegniese Universiteit van [[Tasjkent]] | occupation = | employer = | organization = | known_for = Breslan-bedrogskema<br/>Grabowoi-getalle | criminal_charges = bedrog <small>(2008)</small>{{R|lenta1}} | criminal_penalty = 11 jaar{{R|lenta1}} | criminal_status = vrygelaat <small>(2010)</small>{{R|graniru}} | spouse = <!-- Use article title or common name --> | awards = | website = {{URL|pr.grigori-grabovoi.world}} | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} {{Kantbalk Alternatiewe medisyne|expanded=Skynmedisyne}} '''Grigori Petrowitsj Grabowoi''' Russies: Григо́рий Петро́вич Грабово́й, Tseggies: Grigorij Petrovič Grabovoj) (gebore op 14 November 1963 in die omgewing van [[Sjimkent]], [[Kasakstan]], is 'n gekwalifiseerde werktuigkundige{{R|GG Diploma}} en [[paramedikus]]{{R|GG Diploma}}, en die stigter en leier van die Russiese sekte Onderrig in universele redding en harmonieuse ontwikkeling (Обучение всеобщему спасению и гармоничному развитию)'.{{R|kristus|panorama}} Hy beweer dat hy die wederkoms van [[Jesus Christus]] is, dooies weer kan laat lewe, vigs en kanker te eniger tyd kan genees, probleme met elektroniese toestelle op 'n afstand kan diagnoseer en oplos, heldersiende is en die werklikheid kan verander.{{R|upravlenia|Control}} In 2008 is hy tot 11 jaar gevangenisstraf gevonnis nadat hy aan die moeders van die slagoffers van die Beslan-skoolbeleg in 2004 belowe het dat hy hul kinders uit die dood kan laat opstaan.{{R|lenta1}} Hy is vroeg in 2010 vrygelaat en woon nou in [[Serwië]], van waar hy sy [[pseudowetenskap]]like projek Heelal-inbraakkodes bevorder, wat veral gewild is weens die [[Covid-19-pandemie|koronavirusepidemie]], meestal deur die sosiale netwerk TikTok.{{R|sobesednik}} == Biografie == Grabowoi is op 14 November 1963 op die dorp Kirowo in die Sjimkent-streek van Kasakstan gebore in 'n familie van [[Oekraïne|Oekraïense]] afkoms. In 1986 studeer hy aan die Fakulteit Toegepaste Wiskunde en Meganika aan die Politegniese Universiteit van [[Tasjkent]], met hoofvak meganika. Na die gradeplegtigheid werk hy in die ontwerpkantoor vir algemene ingenieurswese in Tasjkent.{{R|GG Diploma|GG-web}} === Oesbekistan === In Desember 1991 onderteken die [[Oesbekistan|Oesbeekse]] burgerlugvaartadministrasie (UzUGA) 'n ooreenkoms met die Oesbeeks-Amerikaanse maatskappy Askon waarkragtens die ministerie vir die dienste van Grabowoi betaal vir "die ontwikkeling van metodes vir heuristiese ontleding, diagnose en voorspelling van lugvaartmislukkings". In Julie 1992 het UzUGA 'n verdere ooreenkoms aangegaan vir die ontwikkeling deur Grabowoi van "onkonvensionele metodes vir tegniese ontleding, diagnose en voorspelling van lugvaartfoute".{{R|kristus}} In Januarie 1993 het UzUGA Grabowoi geborg vir "'n studie van die effek van lugvaartelektroniese toerusting op vlieëniers in vlug om veiligheid te verhoog." In Junie 1994 het die Oesbeekse nasionale lugdiens, Uzbek Havo Yollari, 'n langtermynooreenkoms aangegaan waarin Grabowoi "werk sou verrig oor die niesensoriese diagnose van vliegtuie wat deur die president van die republiek en lede van die regering van Oesbekistan vir vlugte gebruik is".{{R|kristus}} Die resultate van Grabowoi se werk aan buitesensoriese diagnosering van vliegtuie word weerspieël in sy drieledige boek ''The Practice of Control. The Way of Salvation''.{{R|Control}} In Januarie 1996 het Grabowoi die laaste kontrak in Oesbekistan aangegaan om "werknemers van die maatskappy te bestuur deur middel van kontaklose sielkundige werk".{{R|kristus}} === Ontmoeting met Baba Vanga === Volgens Grabowoi het hy in Oktober 1995 die Bulgaarse "heldersiende" Baba Vanga in die dorp Rupite, [[Bulgarye]], ontmoet en het Valentina Genkova, die redakteur van die Bulgaarse nasionale televisiediens, as vertaler opgetree. Volgens haar is kwessies rakende kern- en ekologiese risiko's vir die planeet, die verlenging van die menslike lewe, die moontlikheid om nie te sterf nie en die vereniging van godsdienste tydens die vergadering bespreek. Vanga het haar mening uitgespreek dat "Grigori Petrowitsj, wat fenomenale eienskappe het, noodwendig moet voortgaan om met mense te werk en die toepassingsgebiede van sy vermoëns uit te brei. Hy moet in Rusland werk, van waar hy sy kennis en kuns sal versprei na alle lande van die wêreld."{{R|ruka}} Ljoedmila Kim ('n tradisionele geneser van [[Moskou]]) het op 13 Oktober 2005 in 'n onderhoud met die koerant ''Komsomolskaja Prawda'' gesê dat sy teenwoordig was tydens 'n vergadering tussen Grabowoi en Vanga. Volgens Kim was Vanga se siening oor die vermoëns van Grabowoi skerp, en Grabowoi is van die vergadering geskors. {{R|vanga}} Op 7 April 2006 skryf ''Komsomolskaja Prawda'' oor 'n vergadering van "'n jong ''sesibila'' van Rusland" in Bulgarye in 1995 waartydens die beroemde heldersiende Vanga vir Grabowoi 'n toets opgelê het, maar sy was ontevrede met die "selfverklaarde geneser" en het Grabowoi letterlik uitgeskop, soos baie Bulgaarse koerante vertel het.{{R|vanga2}} In Julie 2006 het die [[Letland|Letse]]/Russiese redakteur en joernalis Andrei Lefkin aan die koerant ''Wzgljad'' gesê dat 'n dokumentêr op die Sentrale televisienetwerk die verfilming van die vergadering van Vanga en Grabowoi toon, wat geëindig het in Vanga se baie emosionele reaksie en uitsetting van Grabowoi.{{R|vanga3}} Die Bulgaarse joernalis Valentina Genkova betoog toe teen die onwettige gebruik deur Russiese televisie van haar outeursregbeskermde materiaal, die verfilming van 'n vergadering tussen Vanga en Grabowoi. Genkova het gesê dat die belang van Vanga se gesprek met Grabowoi heeltemal verdraai is in die fragment van die verfilmde materiaal wat gebruik is.{{R|rezonans}} === Rusland === In 1995 verhuis Grabowoi na Rusland, waar hy na bewering deur Georgi Rogozin, adjunkhoof van die veiligheidsdiens van die president van die Russiese Federasie, bygestaan ​​word.{{R|belosevky}} In dieselfde jaar het Grabowoi 'n niewinsgewende organisasie geregistreer: Фонд Григория Грабового - внедрение и распространение Учения Григория Грабового "О спасении и гармоничном развитии (Grigory Grabowoi-stigting - implementering en verspreiding van die leringe van Grigory Grabowoi "Oor redding en harmonieuse ontwikkeling", wat later as die "DRUGG"-stigting bekend gestaan word. Tot 2006 het dit streekstakke in meer as 50 streke van Rusland gehad.{{R|lenta1}} In 1999 het Grabowoi lesings gegee aan die Sentrum vir Onderwys en Opleiding van Spesialiste in Moderne Tegnologieë vir die Voorkoming en Uitskakeling van Noodgevalle van die Russiese Agentskap vir Noodgevalle - Noodmonitoring en Voorspelling. Die Ministerie van Noodsituasies het ook bevestig dat Grabowoi in 2001 met hulle in verbinding getree het vir verdere samewerking.{{R|regnum1}} In 2000 stel hy die program "Grigori Grabowoi, die formule van gesondheid" aan die Russiese televisiekanaal TV-6 bekend. In dieselfde jaar is die koerant "Variantbestuur - Voorspelling" onder die DRUGG-stigting gestig. Dit het tien uitgawes gedruk en is in 2005 beëindig.{{R|spam}} In 2001 publiseer E.P. Kroegljakof van die Russiese Akademie vir Natuurwetenskappe (RANS) 'n verslag op die simposium "Wetenskap, Pseudowetenskap en Paranormale verskynsels", waarin ook die "kristalmodule" wat deur Grabowoi ontwikkel is, genoem word. Volgens Grabowoi, soos Krowgljakof verduidelik, halveer die module die krag van 'n [[Kernwapen|kernontploffing]] en kan dit in [[kernkrag]]stasies gebruik word om dit teen rampe te beskerm.{{R|razumru|saint}} In 'n verslag van 2003 deur die Presidium van die Russiese Akademie vir Wetenskap oor pseudowetenskap, Kroegljakof, word die aktiwiteite van Grabowoi skerp gekritiseer: {{Aanhalingskas | quote = Begelei deur die eerste Russiese president, [[Boris Jeltsin|Boris N. Jeltsin]], is G. Grabowoi 'n skurk wat homself 'n dokter in fisiese en wiskundige wetenskappe noem. Terloops, hy beweer dat hy selfs vandag nog geestelik toesig hou oor die veiligheid en funksionaliteit van die presidensiële vliegtuig voor dit vertrek. Daar word ook gesê dat hy die uitvinder is van 'n unieke toestel - die "kristalmodule" waarmee hy die sterkte van 'n kernontploffing tydens ondergrondse kerntoetse in die Semipalatin-gebied aansienlik verminder het. Alhoewel die absurditeit van so 'n verklaring vir elke fisikus baie duidelik is, is 'n ondersoek gedoen, veral vir leke, wat getoon het dat mnr. Grabowoi nog nooit aan enige kerntoetse deelgeneem het nie. G. Grabowoi lieg dus. Amptenare moet dit weet omdat hy dit duidelik gemaak het dat die kristalmodule nuttig in kernkragstasies sal wees. | outeur = E.P. Kruglyakov, '' Pseudowetenskap - Hoe bedreig dit die wetenskap en die samelewing?''{{R|razumru|saint}}}} In 2002 het die filmfonds van die Russiese Ministerie van Kultuur die film ''Die sending van Grigori Grabowoi'' gefinansier.{{R|rasputin}} In dieselfde jaar dien Grabowoi as visepresident van die Russiese Finansiële Unie, 'n fonds ter ondersteuning van staatsprogramme.{{R|kaliningrad}} In 2004 word Grabowoi lid van die Openbare Akademie vir Veiligheid, Verdediging en Wetstoepassing. Hy is later geskors nadat vrae oor sy geloofsbriewe gevra is. {{R|rasputin}} == Grabowoi se leerstellings == Grabowoi beweer hy het die vermoë om met die dood weg te doen, dooies weer te laat opstaan, [[kanker]] en [[vigs]] te genees, te teleporteer, en meganiese en elektroniese probleme op vliegtuie, ruimtestasies, elektriese kragstasies en enige ander tegniese konstruksies op 'n afstand reg te maak.{{R|upravlenia|Control}} Op 5 Junie 2004 het Grabowoi 'n perskonferensie gehou waartydens hy homself as die wederkoms van Jesus Christus verklaar het:{{R|vzkriseni|prohlášení}} {{Aanhalingskas | quote = Ek, Grigori Petrowitsj Grabowoi, gebore op 14 November 1963 op die dorp Kirofskoje, voorheen Bogara, distrik Kirof, Sjimkent-streek, Kasakstan, verklaar dat ek, Grigori Grabowoi, die wederkoms van Jesus Christus is. Ek het hierdie stelling gemaak op grond van God se woord. Die woord van God en die feit dat ek nog altyd hiervan persoonlik seker was, beteken dat ek dit nog altyd van geboorte af geken het. En in hierdie opsig laat hierdie stelling mense toe om gered te word, die universele optrede van redding, ..., mense kan gered word deur die kennis wat ek gee te bestudeer - die kennis van my leringe. Terselfdertyd kan hulle hierdie goeie nuus dadelik aan almal oordra.{{R|vzkriseni|prohlášení}}}} Grabowoi se leerstelling heet "Oor redding en harmonieuse ontwikkeling" en die doel hiervan is "universele redding en verlossing vir elke persoon, wat ewige kreatiewe harmonieuse ontwikkeling verseker". Die hoofdoel daarvan is om " 'n wêreldwye ramp te voorkom en die geleentheid te bied om oplossings vir persoonlike take en algemene opstanding te bewerkstellig."{{R|nesmrtelnost}} Volgens die gevolgtrekking van 'n omvattende sosio-sielkundige forensiese ondersoek wat as deel van strafregtelike verrigtinge uitgevoer is, is Grabowoi se leerstellings soos volg beskryf: {{Aanhalingskas | quote = Grigori Grabowoi se leerstellinge is 'n kompleks van spesiale metodes om die menslike psige en menslike gedrag te beïnvloed, en is gerig op mense wat akute geestelike nood ervaar as gevolg van die dood van geliefdes, pasiënte met ernstige siektes en spanning of verhoogde geestelike kwesbaarheid as gevolg van moeilike lewensituasies. Die metodes waaruit hierdie invloedstelsel bestaan, sluit in: direkte en indirekte voorstelle, omskakeling (metodiese doelverdraaiing) van normatiewe taalkonsepte, metodes wat 'n toestand van geestelike trauma uitbuit en handhaaf en verwringings van denk-, persepsie- en begripsprosesse veroorsaak en metodes van bewussynsbeheer - 'n impak op die sfeer van besluitneming, die doelwitstelling en persoonlike motiverings...{{R | reuters | judin}}}} Grabowoi beskryf sy vermoëns in sy driedelige boek ''Die praktyk van aanpassing. Die weg van redding (Bestuurspraktyk. Die weg tot redding)''. Daarin skryf hy dat die doel van sy leer is om kennis van God aan sterflinge oor te dra, en sodoende sowel fisieke (onsterflikheid en opstanding van die dooies) sowel as geestelike voordele te bied.{{R|Goodreads2004}} == Beslan-skoolmoord en ander ondersoeke na Grabowoi se sekte == Grabowoi ontmoet in 2004 die moeders van kinders wat vermoor is tydens die beleg van 'n skool in Beslan, Suid-Rusland, en belowe dat hy hul kinders weer sal laat lewe, teen 'n prys.{{R|reuters|age|anti|izvestia|newsru|Multiple}} Op 16 Julie 2004 verskyn 'n foto van Grabowoi met die destydse president van Kasakstan, Noersoeltan Nazarbajef op Grabowoi se webwerf saam met 'n verklaring wat hom toestemming verleen om sy lesing te versprei. In reaksie hierop het die ambassade van Kasakstan verklaar dat die dokumente wat die lesings van Grabowoi in die republiek ondersteun, tekens van vervalsing het. Na die onderhoud met die moeders van Beslan het 'n korrespondent van die dagblad ''Izwestia'' daarin geslaag om Grabowoi te ontmoet, wat toe al na homself verwys het as die wederkoms van Jesus Christus en aangekondig het dat hy in 2008 Russiese president sou word. Hy het probeer om sy probleme met die pers op te los deur omkoopgeld van $25&nbsp;000 aan te bied.{{R|kristus}} Die uitgawe van ''Izwestia'' na die vergadering het 'n internasionale skandaal ontlok: Grabowoi het Nazarbajef se handtekening vervals op 'n dokument wat getoon het dat die president van Kasakstan 'n lid van sy sekte was en dat Grabowoi se leerstellings as staatsideologieë gekies is. Die staatsaanklaer in Moskou het daarna ondersoek ingestel na hierdie feite. Joernaliste van NTV, die [[BBC]], Radio Liberty, die Triboena-koerant, die Regnoem-nuusagentskap en tientalle ander media in die streke van Rusland en Kasakstan het hierna by die ondersoek na die aktiwiteite van die Grabawoi-sekte aangesluit.{{R|kristus}} In 'n Maart-April 2007 het Susanna Doedijewa, leier van die "Moeders van Beslan"-komitee, aan verslaggewer Larisa Botsjanof gesê dat Grabowoi die slagoffer geword het van 'n smeerveldtog wat daarop gemik was om die aandag af te lei van die owerhede se swak hantering van die gyselaarsitusie in Breslan.{{R|Dudieva}} Doedijewa noem 'n paar joernaliste wat volgens haar vals inligting versprei het, dikwels die teenoorgestelde inligting as wat sy aan hulle gerapporteer het. Onder die genoemdes was Wladimir Worsobin van ''Komsomolskaja Prawda'', Dmitri Sokolof van ''Izwvestia'' 'en Aleksei Pimanof van die TV-program ''Man en orde''.{{R|iformat}} Doedijewa het egter later haar werk verloor omdat sy by Grabowoi se sekte aangesluit het en belowe het dat kinders uit die dood sou opstaan.{{R|age}} Volgens Jelena Milasjina van ''Nowaja Gazeta'' het die owerhede Grabowoi in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog.{{R|gazeta}} Milasjina het geskryf dat die Ostankino-afdeling van die Aanklaer-generaal van Rusland gedreig het om die televisieprogram ''Man en Orde'' vir aanhitsing van godsdienstige haat te dagvaar.{{R|gazeta}} Volgens Milasjina is Ewgeni Saoerof, wat twee jaar tevore klagtes teen Grabowoi ingedien het, op 'n nieverwante aanklag vervolg. Milasjina beweer dat Grabowoi in opdrag van [[Wladimir Poetin]] gearresteer is.{{R|gazeta}} Grabowoi het die koerant ''Komsomolskaja Prawda'' vir 1,2 miljard roebels gedagvaar, maar het die sak in die Sawelofski-hof in Moskou verloor.{{R|lenta2}} === Hof en gevangenis === Op 7 Julie 2008 het die Taganski-hof in Moskou Grabowoi skuldig bevind aan 11 aanklagte van grootskaalse bedrog en hom tot 11 jaar gevangenisstraf gevonnis. Volgens die hofstraf het Grabowoi 'n [[piramideskema]] georganiseer, met sy "volgelinge" wat binne die kultus geoefen het, mits hulle 10% van die kwitansies aan Grabowoi oorbetaal.{{R|GR}} Die hof beskou die geld wat ontvang is van die familielede van afgestorwenes (gemiddeld 40&nbsp;duisend [[Russiese roebel]] vir opstanding van die dooies) as opbrengste uit bedrog. Familielede het nie die opgestane dooies of die geld gesien nie.{{R|lenta1}} In Oktober 2008 is die vonnis van Grabowoi by 'n nuwe verhoor verminder tot 8 jaar en 'n boete van 750&nbsp;duisend roebel.{{R|zazrak}} Hy het sy vonnis begin uitdien in die Waldajin-gevangenis in die Nowgorod-streek en in Januarie 2009 is hy na 'n gevangenis in Berezniki oorgeplaas.{{R|manzelka}} In Mei 2010 is Grabowoi vroeg vrygelaat vir goeie gedrag. Die streekaanklaerskantoor het in Mei 2010 teen teen sy vroeë vrylating geappelleer. {{R|graniru|prokuror}} Russiese advokate, waaronder Michail Trepasjkin, het Wladimir Poetin en president [[Dmitri Medwedef]] gedagvaar omdat hulle die vervolging van Grigori Grabowoi gelas het.{{R|voa}} Aan die vooraand van die vrylating van Grabowoi het sy vrou, Jelena Jegerewa, gesê dat haar man verkeerdelik die stigter van die sekte genoem is, terwyl hy die organiseerder van die politieke party DRUGG was (nou geïnterpreteer as die Vrywilligersparty, wat die leerwerk van Grabowoi versprei). "Dit is geen sekte nie; dit is 'n politieke party wat by die Ministerie van Justisie geregistreer is," het Jeregewa gesê. Die Ministerie van Justisie van die Russiese Federasie het egter verklaar dat geen DRUGG-party by hulle geregistreer is nie. In 2006 het die Ministerie van Justisie geweier om dit te registreer. Grabowoi se advokaat, Wjatsjeslaf Makarof, het gesê dat dit bestaan ​​en dat dit slegs geregistreer is as 'n sosiale en godsdienstige organisasie met dieselfde naam - DRUGG.{{R|manzelka}} Na die vrylating van Grabowoi het sy vrou gesê dat hy nie meer sal deelneem aan openbare aktiwiteite nie en regsopleiding sou volg, en was van plan om sy kinders groot te maak en op kleinkinders te wag. {{R|manzelka}} Op 22 September 2016 ken die Europese Hof vir Menseregte finansiële vergoeding van €2&nbsp;500 aan Grabowoi toe vir 'n onredelike lang voorlopige aanhoudingstydperk (meer as twee jaar).{{R|RFERL}} == Ander pogings == === Grigori Grabowoi PR-konsultasietegnologieë vir ewige ontwikkeling === Olga Saboerowa, 'n joernalis van die koerant ''Sobesednik'', het berig dat Grabowoi sedert Januarie 2020 die eienaar is van die aanlynwinkel "Grigori Grabowoi PR-Konsultasietegnologieë vir ewige ontwikkeling", wat "optree op grond van Grigori Grabowoi se staatsregistrasiesertifikaat van 21 September 2015 wat deur die Ondernemingsregistrasie-agentskap van die Republiek Serwië uitgereik is.” Hy merk op dat Grabowoi tans PRK-1U-"konsentrasie-boutoestelle" verkoop waaroor beweer word dat hulle veroudering kan stop en verjonging kan begin, en [[MIV]], [[kanker]] en die koronavirus kan behandel. Saboerowa merk op dat die prys €9&nbsp;700 (met aflewering) is of €1&nbsp;212 (in die geval van "afstandgenesing") (pryse geldig in Mei 2021), en stel ook voor dat "vir diegene wat nie weet hoe en waar om die toerusting te gebruik nie, die "geneser" gereed is om die beginsel van die magiese meganisme in sy webinars te verduidelik, teen betaling...".{{R|koronavirus}} Die naam PRK-1U beteken "universele ontwikkelingsonderrig vir die konsentrasie van die ewige lewe". Daar word beweer dat dit 'n "[[Kwantummeganika|kwantumtoestel]]" is met optiese stelsels, wat "die ontwikkeling van bewussyn aansienlik versnel deur die konsentrasie van idees". Daar word beweer dat dit werk volgens die beginsel dat 'n idee 'n sekere fisieke aktiwiteit het, en hierdie aktiwiteit werk dan na bewering as 'n "biosignaal", wat opties met die PRK-1U in wisselwerking tree, versterk word en dan "materialiseer". Om die effektiwiteit van die opvoedkundige program wat die PRK-1U-toestel vergesel te verhoog, beveel Grabowoi aan om op sekere getalreekse te fokus.{{R|prk}} === Grabowoi-getalle === Olga Saboerowa het ook die aandag gevestig op Grabowoi se Facebook-bladsy, waar hy weer sy idees van "behandeling van enige siekte" bevorder, insluitend [[koronavirussiekte-2019]] gebaseer op idees uit sy boek uit 1999 ''Die herstel van die menslike liggaam deur op getalle te fokus'', waarin hy sê dat "elke siekte van 'n individu 'n afwyking is van die normale selle, organe of die hele organisme as geheel. Die behandeling van die siekte beteken dan 'n terugkeer na die norm", wat volgens Grabowoi bereik kan word met behulp van twee numeriese reekse wat hy uitgevind het - 4986489 en 548748978.{{R|koronavirus}} Daarbenewens het joernaliste van die TV-program ''Man en Orde'' berig dat Grabowoi die sosiale netwerk TikTok gebruik het om hierdie idees te ondersteun.{{R|prvni kanal}} Hierdie en ander "wonderkodes" verskyn al sedert 2016 op Pinterest; boeke oor kodes kon reeds in 2011 op Amazon gekoop word en in Februarie 2020 noem die poniekoerant ''Daily Star'' die Hongkongse akteur Julian Cheung, wat so 'n nommer op sy onderarm geskryf het en dit 'n "kode vir epidemievoorkoming" genoem het. Toe het Cheung se aanhangers hom begin na-aap, en die hele saak het vinnig versprei deur die Weibo- sosiale netwerk.{{R|Cheung}} Hierdie "kodes" het op ander sosiale netwerke begin versprei met behulp van die hutsmerke #LawOfAttraction en #Manifestation. Mense deel hierdie "kodes" dikwels as "kulkodes", dus as 'n geleentheid om die werklikheid te verander, sogenaamd hul wense te "manifesteer" en maklik rykdom, gesondheid of enigiets anders te kry.{{R|unpublished}} Daar word gesê dat rye getalle opgesê word, op gefokus word tydens meditasie, op die liggaam geskryf word (die innerlike polse en arms is gewild), of in die lug geskets word. Daar is geen duidelike riglyn oor hoe om dit te gebruik of hoe lank om dit te gebruik nie, en daarom kan dit nie regtig verkeerd gebruik word nie.{{R|dot}} Russiese bloggers gebruik na bewering getalle wat vermoedelik die mag het om die werklikheid negatief te beïnvloed, dws om byvoorbeeld migraine, hartstilstand, hoë koors of vergiftiging te veroorsaak.{{R|RussiaBeyond}} Volgens die kliniese psigiater Andrei Efremof lewer baie bloggers en YouTubers berigte oor hierdie getalle, hoofsaaklik om meer mense aan te moedig om na hul kanaal of blog te kyk. Nes die gebruik op TikTok, lewer sulke bydraes somtyds geldelike winste op.{{R|RussiaBeyond}} {{Aanhalingskas | quote = Mense wat glo dat hierdie kodes werk, aanvaar gewoonlik onkrities wat hulle vertel word. Hulle sien iemand se positiewe voorbeeld, hulle sien baie positiewe kommentaar en volg die instruksies blindelings. Daarbenewens sal sulke mense self situasies soek wat kan bewys dat die ritueel werk, en sal alle positiewe gebeure aan die kodes toeskryf. Dit is hoe outosuggestie werk. Grabowoi se volgelinge self - waarskynlik ook bedrieërs - sal sulke mense op TikTok soek en geld uit hulle uit verdien, terwyl die ander hul spaargeld en miskien selfs hul huise sal verloor. | source = Andrei Efremof {{R|RussiaBeyond}}}} {{clear}} == Kwalifikasies en lidmaatskap == Volgens die beelde van sertifikate en diplomas op Grabowoi se persoonlike webwerf{{R|GG Diploma}} in 1986 bekwaam hy hom as "meganikus" en in 1996 bekwaam hy hom as paramedikus. In 1998 word hy aangestel as 'n volle lid van die Russiese Akademie vir Natuurwetenskappe in die afdeling "Noosferiese kennis en tegnologie" en werk in dieselfde jaar as konsultant vir die Verenigde Nasies se Ekonomiese en Sosiale Raad, is aangestel as 'n geëerde lid van die Russiese Akademie vir Ruimtevaartkunde, het die Gedenkmedalje van die Internasionale Akademie vir Natuurwetenskappe en Natuurwetenskappe ontvang vir "dienste in die saak van die herlewing van die Russiese wetenskap en ekonomie", het 'n silwermedalje van die Internasionale Akademie vir outeurs van wetenskaplike ontdekkings en uitvindings vir "dienste in vindingrykheid" ontvang, is aangestel as deel van die Soewereine Orde van Sint Johannes van Jerusalem en Ridders van Malta, is die titel doktor van die Russiese Federasie van Natuurwetenskappe in die spesialiteit “Noosferiese kennis en tegnologie” aan hom toegeken, is hy bekroon met die gedenkmedalje van die Internasionale Akademie vir Natuurwetenskappe en Samelewing vir "Ontwikkeling van kultuur en kuns", is die titel "Internasionale kompetisie-pryswenner - Elite-inligtingskundiges van die wêreld" aan hom toegeken, en het hy 'n titel ontvang van die Russiese vereniging van adel en heerskappy - Nuwe elite van Rusland.{{R|GG Diploma}} Op dieselfde dag in 1999 behaal hy die titels "groot doktor in die filosofie" en "volle professor" van die "Wêreldverspreide Universiteit, Brussel". In 1999 ontvang hy ook die "diploma van professor" vir "veiligheid van voorwerpe van uiterste ingewikkeldheid" van die Russiese federasie, 'n doktor in ingenieurswetenskappe van die Russiese federasie, die "Ster van Werdanski" (2de graad) van die International Inter-akademiese Unie vir "Ondersteuning van die wetenskappe en die bevordering van opleiding van wetenskaplike personeel", 'n diploma van doktor in fisies-wiskundige wetenskappe van die Russiese Federasie, doktor in inligtingswetenskap en bestuur van die Internasionale Akademie vir Integrasie van Wetenskap en Sake, 'n professoraat in “analitiese en struktuur-analitiese instrumente en stelsels” van die Russiese Federasie, 'n professoraat van "stelselinligtingkunde" van die Internasionale Akademie vir Integrasie van Wetenskap en Besigheid, en 'n doktor in die wetenskap in 'tegniese dienste' van die Europese Universiteit, Rusland.{{R|GG Diploma}} Hy beweer ook dat hy 'n lid is van die Italiaanse Akademie vir Ekonomiese en Maatskaplike Ontwikkeling, die New York Academy of Sciences, die Russiese Akademie vir Natuurwetenskappe, die Russiese professionele psigoterapeutiese liga en Die Russiese Akademie vir Mediese Tegniese Wetenskappe.{{R|GG Diploma}} Volgens E.P. Kroegljakof van die Russiese Akademie vir Natuurwetenskappe (RANS) het Grabowoi nie sy proefskrif verdedig nie, maar beweer hy steeds hy is 'n dokter in tegniese wetenskappe, fisika en wiskunde. Kroegljakof verklaar verder dat die diploma van die Italiaanse Akademie vir Wetenskap met spelfoute gemaak is en dat dit vals is.{{R|versia}} Die RANS-kommissie vir die bestryding van pseudowetenskap het inligting oor Grabowoi van akademiese instellings in België, Bulgarye en Italië gevra (in verband met Grabowoi se bewering dat hy 'n lid van die akademies van hierdie lande is) en amptelike antwoorde gekry dat niks in hierdie akademiese instellings oor Grabowoi bekend is nie. Hy was 4 jaar lank wel 'n proeflid van die Russiese Professionele Psigoterapeutiese Liga, maar hy is lidmaatskap ontneem weens die niebetaling van ledegeld.{{R|credo1}} Volgens die dagblad ''Wersija'' publiseer die "Hoër kommissie vir interakademiese attestasie en kwalifikasies", waarvan Grabowoi verskeie diplomas het, titels teen 'n redelike vergoeding aan enigiemand en die wetenskaplike gemeenskap erken nie hierdie titels nie. Die enigste werklike diploma op Grabowoi se webwerf is dié van die Fakulteit Meganika en Wiskunde van die Tasjkent-staatsuniversiteit. Soos Kroegljakof beklemtoon: "Alle ander belangrike titels en titels van doktor in die wetenskap, professor, groot professor, akademikus van baie openbare akademies kan teen 'n matige bedrag ($100-150) vryelik gekoop word."{{R|vestnik}} == Verwysings == {{verwysings|2|verwysings= <ref name="age">{{Cite news | title = Beslan mothers cry foul over resurrection claims | work = The Age | publisher = theage.com.au | publication-date = 5 October 2005 | url = https://www.theage.com.au/world/beslan-mothers-cry-foul-over-resurrection-claims-20051005-ge0zr1.html}}</ref> <ref name="anti">{{Cite book | last1 = Соколов-Митрич | first1 = Дмитрий | title = АнтиГрабовой: кто воскрешает наших мертвых? | trans-title = Anti-Grabovoi: Wie laat ons dooies weer laat rond loop? | publisher=УЗА | date = 2006 | pages = 315 | isbn = 5878491990 | language = ru}}</ref> <ref name="belosevky">{{Cite news | last1 = Běloševský | first1 = Dimitrij | title = Vůdce "vědecké" sekty tvrdí, že oživuje mrtvé | trans-title = Die "wetenskaplike" sekte beweer dat hulle die dooies weer laat leef | work = iHned.cz | publisher = Economia, a.s. | publication-date = 22 June 2005 | url = https://archiv.ihned.cz/c1-16368360-vudce-vedecke-sekty-tvrdi-ze-ozivuje-mrtve | language=Cs}}</ref> <ref name="Cheung">{{Cite news | last1 = Robertson | first1 = Emma | title = Coronavirus fears lead to people writing code on arms 'preventing infection' | work = Daily Star | publisher = Express Newspapers | publication-date = 18 February 2020 | url = https://www.dailystar.co.uk/news/world-news/coronavirus-fears-lead-people-writing-21520972}}</ref> <ref name="Control">{{cite book | last=Grigori | first=Grigori | title=The Practice of Control. The Way of Salvation. Volume 1 | url=https://www.goodreads.com/book/show/40899140-the-practice-of-control-the-way-of-salvation-volume-1 |asin=B07F95Q932}}</ref> <ref name="credo1">{{Cite news | last1 = Sitnikova | first1 = Michaila | title = Считать Грабового психически больным, оснований нет. Диагноз: манипулятор | trans-title = Daar is geen rede om Grabovoi as geestesongesteld te beskou nie. Diagnose: manipuleerder | url = http://www.portal-credo.ru/site/?act=authority&id=380 | work = Credo press | language = ru}}</ref> <ref name="dot">{{Cite news | last1 = Rothschild | first1 = Mike | title = Cheat codes to manifest wealth are all over TikTok—teens don’t know their sordid, antisemitic history | work = Daily Dot | publication-date = 11 May 2021 | url = https://www.dailydot.com/debug/tiktok-cheat-codes-grabovoy-numbers/ }}</ref> <ref name="Dudieva">{{cite web | title = Interview with Susanna Dudieva | date= 2007 | archive-date=29 April 2007 |language = ru |url-status=dead |url = http://iformat.ru/article/v-zashchitu-zhurnalistskoe-rassledovanie-ugolovnogo-dela--376062-po-moshennichestvu-grabovogo-intervyu-s-sp-dudievoi |archive-url = https://archive.is/20070429091609/http://iformat.ru/article/v-zashchitu-zhurnalistskoe-rassledovanie-ugolovnogo-dela--376062-po-moshennichestvu-grabovogo-intervyu-s-sp-dudievoi}}</ref> <ref name="gazeta">{{Cite news | last1 = Милашина | first1 = Елена | title = Прости, Господи: неужели он – это Ты? | trans-title = Прости, Господи: Hulle het nie geweet nie - dit was jy? | work = novayagazeta.ru | publisher = Новая газета | publication-date = 27 March 2008 | url =http://www.novayagazeta.ru/data/2008/21/19.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20080401233209/http://www.novayagazeta.ru/data/2008/21/19.html | archive-date = 1 April 2008 | language = ru}}</ref> <ref name="GG Diploma">{{cite web | title=Grigori Grabovoi - Diploma | website=Grigori Grabovoi | date=30 June 1986 | url=http://www.grabovoi-grigori.us/diplome.html | access-date=1 June 2021 | archive-date= 8 Oktober 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151008071644/http://www.grabovoi-grigori.us/diplome.html | url-status=dead }}</ref> <ref name="GG-web">{{cite web | title=About Grigori Grabovoi | website=Grigori Grabovoi Webinar | date=19 October 2016 | url=https://pr.grigori-grabovoi.world/index.php/about-grigori-grabovoi | access-date=1 June 2021}}</ref> <ref name="Goodreads2004">{{cite web | title=Grigori Grabovoi Quotes | website=Goodreads | date=19 November 2004 | url=https://www.goodreads.com/quotes/tag/grigori-grabovoi | access-date=4 June 2021}}</ref> <ref name="GR">{{cite news | title = Лжецелителя колония исправит | trans-title = Die gevangenis sal die vals geneser regmaak | url = http://www.gazeta.ru/social/2008/07/08/2776925.shtml | work = Gazeta.ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20080708160912/http://www.gazeta.ru/social/2008/07/08/2776925.shtml | archive-date=8 July 2008}}</ref> <ref name="graniru">{{Cite news | last1 = Мильштейн | first1 = Илья | title = Суд досрочно освободил Григория Грабового | trans-title = Die hof het Grigori Grabovoi voor die skedule vrygelaat | work = graniru.org | publication-date = 6 May 2010 | url = https://graniru.org/Society/Law/m.177766.html | language = ru}}</ref> <ref name="iformat">{{Cite news | last1 = Бочанова | first1 = Лариса | title = В Защиту. Журналистское расследование уголовного дела № 376062 «по мошенничеству» Грабового. (Интервью с С.П. ДУДИЕВОЙ) | trans-title = Ter beskerming. Verslag van die Verbond № 376062 «in die staatsdiens» van Grabovoi. (Belangstellende party SP DUDIEVO) | work = iFormat.ru | publication-date = 18 April 2007 | url = http://iformat.ru/article/v-zashchitu-zhurnalistskoe-rassledovanie-ugolovnogo-dela--376062-po-moshennichestvu-grabovogo-intervyu-s-sp-dudievoi | archive-url = https://web.archive.org/web/20070429091609/http://iformat.ru/article/v-zashchitu-zhurnalistskoe-rassledovanie-ugolovnogo-dela--376062-po-moshennichestvu-grabovogo-intervyu-s-sp-dudievoi | archive-date = 29 April 2007 | language = ru}}</ref> <ref name="izvestia">{{Cite news | last1 = Соколов-Митрич | first1 = Дмитрий | title = Беслан захватили сектанты и мошенники | trans-title = Beslag is beslag gelê deur sekteërs en swendelaars | work = Izvestia | publisher = izvestia.ru | publication-date = 25 November 2004 | url = http://www.izvestia.ru/osetia/article751857/ | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 17 April 2013 | archive-url = https://archive.ph/20130417000541/www.izvestia.ru/osetia/article751857/ | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref name="judin">{{Cite news | last1 = Judin | first1 = V. V. | title = ВЕРА В КОЛДОВСТВО - ПРОЯВЛЕНИЕ ОБЫДЕННОГО СОЗНАНИЯ МОЛОДЕЖИ | trans-title = GELOOF IN SAMEWERKING - VRYSTELLING VAN PLAASLIKE VERGADERINGS VIR JONG MENSE | work = Sotsiologičeskije issledovanija | publisher = Integratsija: Obrazovanije i Nauka | edition = 2007 | issue = 10 | publication-date = 2007 | pages = 118 - 121 | url = http://ecsocman.hse.ru/data/803/635/1219/Yudin_16.pdf | language = ru}}</ref> <ref name="kaliningrad">{{Cite news | title = Что стоит за сектой Григория Грабового? | trans-title = Wat is die status van die "Grigoriaanse" Republiek? | work = Новый Калининград | publication-date = 10 October 2005 | url = https://www.newkaliningrad.ru/news/community/64952-.html | language = ru}}</ref> <ref name="koronavirus">{{Cite news | last1 = Saburova | first1 = Olga | title = Григорий Грабовой заявил об открытии им способа борьбы с коронавирусом | trans-title = Grigori Grabovoi het sy ontdekking van 'n manier om koronavirus te bekamp aangekondig | work = Sobesednik | publisher = Interlocutor | publication-date = 29 January 2020 | url = https://sobesednik.ru/obshchestvo/20200129-grigorij-grabovoj-zayavil-ob-otkrytii-im-sposoba-borby-s-koronavirusom | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 24 Februarie 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200224120241/https://sobesednik.ru/obshchestvo/20200129-grigorij-grabovoj-zayavil-ob-otkrytii-im-sposoba-borby-s-koronavirusom | url-status = dead }}</ref> <ref name="kristus">{{cite news | last1 = Sokolov-Mitrich | first1 = Dmitrij Vladimirovič | trans-title = Sektar in die Kremlin | title = Сектант в Кремле | work = Izvestija | publisher = National Media Group | date = 25 March 2015 | url = http://www.izvestia.ru/incident/article1462743/ | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 16 April 2013 | archive-url = https://archive.ph/20130416225745/www.izvestia.ru/incident/article1462743/ | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref name="lenta1">{{Cite news | title = Григория Грабового приговорили к 11 годам тюрьмы | trans-title = Grigori Grabovoi tot 11 jaar gevangenisstraf gevonnis | work = lenta.ru | publication-date = 8 February 2008 | url = https://lenta.ru/news/2008/07/07/grabovoi | language = ru}}</ref> <ref name="lenta2">{{cite news | title = Суд защитил "Комсомолку" от Грабового | trans-title= Die hof van "Komsomolku" deur Grabovoi | url = http://lenta.ru/news/2007/03/30/refuse/ | work=Lenta.ru |date = 30 March 2007 | language = ru }}</ref> <ref name="manzelka">{{Cite news | title = Супруга Грабового: Григорий откажется от публичной деятельности и станет юристом | trans-title = | work = pravo.ru | publisher = Правовые новости | publication-date = 26 March 2010 | url = https://pravo.ru/news/view/30933/ | language = ru}}</ref> <ref name="Multiple">Verskeie bronne het kennis geneem van die verhouding tussen Grabovoi of sy volgelinge en die ontvangs van geld van hartseer familielede: * Соколов-Митрич Д., Эрлих Г. АнтиГрабовой. Кто «воскрешает» наших мёртвых? — М.: Яуза, 2006. — 320 с. — 5000 экз. — {{ISBN|5-87849-199-0}}. * [http://www.izvestia.ru/osetia/article751857/ Беслан захватили сектанты и мошенники] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102021952/http://www.izvestia.ru/osetia/article751857/ |date=2011-01-02 }} * [http://www.newsru.com/russia/26nov2004/sektanti.html В Беслане погибших детей предлагают воскресить за 39 тысяч рублей] * Владимир Ворсобин, «Комсомольская правда»: [http://www.kp.ru/daily/23583.3/44712/ Экстрасенс Грабовой обещает матерям Беслана воскресить их детей] * Süddeutsche Zeitung, [http://www.inopressa.ru/sueddeutsche/2005/09/22/11:55:43/beslan Сомнительные секты пользуются отчаянием бесланских матерей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307202852/http://inopressa.ru/sueddeutsche/2005/09/22/11:55:43/beslan |date=2008-03-07 }} * РИА Новости: «[http://www.rian.ru/incidents/20060406/45396571.html Деятельность секты Грабового необходимо было остановить, считают в РПЦ]»: ''«стал известен <...> в связи с заявлениями о том, что он может воскресить детей, погибших в результате теракта в Беслане в 2004 году. Правоохранительные органы подозревают Грабового в том, что с этой целью он собирал деньги с родителей погибших детей»'' ([http://www.rg.ru/2006/04/06/grabovoy-anons.html cсылка в Российская газете]) * Российская газета: [http://www.rg.ru/2006/04/07/a104970.html Колдуна вывели из «Космоса»]: ''«Грабовой известен достаточно широко и тем, что он предлагал воскресить детей, погибших в результате теракта в Беслане»'' * ИА Интерфакс: [http://www.interfax-religion.ru/?act=news&div=10637 В Москве по обвинению в мошенничестве задержан сектант Грабовой. 06.04.2006 г.]: «Московская прокуратура разыскивала Г.Грабового в связи с обвинением его по статье „мошенничество". Г.Грабовой взял деньги на „воскрешение" детей Беслана, погибших в результате теракта.» * Евгения Душанина, Страна.RU: [http://www.strana.ru/doc.html?id=100990&cid=1 12 лет за 12 «эпизодов»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703004958/http://www.strana.ru/doc.html?id=100990&cid=1 |date=2008-07-03 }}: ''«Напомним, так называемый целитель Григорий Гр'''о'''бовой после трагедии в Беслане обещал матерям погибших детей воскресить умерших»'' * [http://www.ras.ru/digest/showdnews.aspx?_language=ru&id=4de69780-5eac-4e76-b3d4-5ffb030acd64 Интервью председателя комиссии РАН по борьбе с лженаукой академика Э. П. Круглякова] // Итоги, № 11/509, 13.03.2006 г. [http://www.itogi.ru/archive/2006/11/48851.html на сайте издания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606013328/http://www.itogi.ru/archive/2006/11/48851.html |date=6 Junie 2012 }} 17-02-2011</ref> <ref name="nesmrtelnost">{{Cite news | title = "Вечная жизнь" откладывается. Задержан Григорий Грабовой | trans-title = "Die ewige lewe" word uitgestel. Grigori Grabovoi aangehou | work = RIA Novosti | publisher = Россия сегодня | publication-date = 6 April 2006 | url = https://ria.ru/20060406/45393352.html | language = ru}}</ref> <ref name="newsru">{{Cite news | title = В Беслане погибших детей предлагают воскресить за 39 тысяч рублей Подробнее | trans-title = In Beslan word aangebied om dooie kinders vir 39 duisend roebels weer aan die lewe te bring. | work = NEWSru | publisher = newsru.com | publication-date = 26 November 2004 | url = https://www.newsru.com/russia/26nov2004/sektanti.html | language = ru}}</ref> <ref name="panorama">{{cite news | last1 = Kolodny | first1 = A. N. Vchennya | title = Grigoria Grabovoi yak neoreligiya | work = Religiyna panorama | date = 2007 | issue = 4 | pages = 68-75 | language = ru }}</ref> <ref name="prk">{{Cite web | title = PRK-U1 Evolution Accelerator | url = https://prk-1u.com/prk-1u/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20210603091314/https://prk-1u.com/prk-1u/ | archive-date = 3 June 2021 | publisher = Grigori Grabovoi | access-date = 4 June 2021 | language = fr}}</ref> <ref name="prohlášení">{{Citation | last1 = Grabovoi | first1 = Grigori | title = Заявление Григория Грабового о Благой Вести – Втором Пришествии Господа Бога на пресс-конференции 05 июня 2004 года | trans-title = Grigory Grabovoi se uitspraak oor die goeie nuus - die wederkoms van die Here God op 'n perskonferensie op 5 Junie 2004 | url = http://www.irina-kozlenko.kiev.ua/video/zayavl_gg.doc | archive-url = http://web.archive.org/web/20041026225659/http://www.irina-kozlenko.kiev.ua:80/video/zayavl_gg.doc | archive-date = 26 October 2004 | format = Word document | date = 2004 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archivedate = 18 Mei 2006 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060518105744/http://www.irina-kozlenko.kiev.ua/video/zayavl_gg.doc }}.</ref> <ref name="prokuror">{{cite news | url = http://prokuror.perm.ru/news/criminal/?id=3231 | title = On appeal | publisher = Prosecutor's office, Perm | date = 7 May 2010 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 25 Augustus 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825045058/http://prokuror.perm.ru/news/criminal/?id=3231 | url-status = dead }}</ref> <ref name="prvni kanal">{{Cite news | title = Коды взлома Вселенной экстрасенса Грабового. Человек и закон. | trans-title = Kodes vir die deurbraak van die "Buitengewone". Man en Orde. | work = Первый канал | publication-date = 21 May 2021 | url = https://www.youtube.com/watch?v=aYL0K8btGcw | language = ru}}</ref> <ref name="rasputin">{{Cite news | title = Кому понадобился новый Распутин? | trans-title = Wie het 'n nuew Rasputin nodig? | work = Novaja Gazeta | publication-date = 22 September 2005 | url = https://2005.novayagazeta.ru/nomer/2005/70n/n70n-s00.shtml | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 31 Oktober 2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051031123938/https://2005.novayagazeta.ru/nomer/2005/70n/n70n-s00.shtml | url-status = dead }}</ref> <ref name="razumru">{{Cite news | last1 = Krugljakov | first1 = E. P. | title = ПОЧЕМУ ОПАСНА АНТИНАУКА? | trans-title = WAAROM ANTI-WETENSKAP GEVAARLIK IS | url = https://razumru.ru/humanism/symposium/14.htm | work= РАЗУМ ИЛИ ВЕРА? | publication-date = 2002 | language = ru}}</ref> <ref name="RFERL">{{Cite news | title = European Court Orders Russia To Compensate Controversial 'Healer' For Detention | work = Svobodná Evropa | publisher = Radio Free Europe/Radio Liberty | publication-date = 22 September 2016 | url = https://www.rferl.org/a/russia-grabovoi-healer-compensation-echr/28006925.html}}</ref> <ref name="regnum1">{{Cite news | title = МЧС подтверждает свои контакты с Григорием Грабовым | trans-title = Ministerie van noodsituasies bevestig sy kontak met Grigori Grabovoi | url = https://regnum.ru/news/432024.html | work = REGNUM News Agency | publication-date = 4 April 2005 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 12 Junie 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200612090434/https://regnum.ru/news/432024.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="reuters">{{Cite news | title = Court convicts man who says he can raise dead | work = reuters.com | publication-date = 8 July 2008 | url = https://www.reuters.com/article/us-fraud-idUSL0714742020080708}}</ref> <ref name="rezonans">{{Cite news | last1 = Bochanova | first1 = Larisa | title = ДЕЛО №376062 ПО «МОШЕННИЧЕСТВУ» Г.ГРАБОВОГО | trans-title = Saak Nr. 376062 oor "Bedrog" G. Grabovoi | work = Rezonans | publication-date = 2007 | url = http://www.gazeta-rezonans.ru/2-1_07.html | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 21 Junie 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080621070651/http://www.gazeta-rezonans.ru/2-1_07.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="ruka">{{Cite news | last1 = Melamed | first1 = Alexander | title = Григорий Грабовой: из первых уст | trans-title = Gigori Grabovoi: eerstehands | work = newizv.ru | publisher = Novyje Izvestija | date = 10 July 2008 | url = http://www.newizv.ru/readernews/93654 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 17 Augustus 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100817180204/http://www.newizv.ru/readernews/93654 | url-status = dead }}</ref> <ref name="RussiaBeyond">{{Cite news | title = Why are TikTokers going crazy over these life hack 'cheat codes'? | work = Russia Beyond | publisher = TV-Novosti | url = https://www.rbth.com/lifestyle/333798-russian-sect-leaders-cheat-codes | publication-date = 31 May 2021}}</ref> <ref name="saint">{{Cite news | last1 = Kruglyakov | first1 = E. P. | title = Лженаука. Чем она угрожает науке и обществу? | trans-title = Pseudowetenskap. Hoe dit die wetenskap en die samelewing bedreig? | url = http://humanism.al.ru/ru/articles.phtml?num=000139 | work = Saint Petersburg Branch of the Russian Humanist Society | publication-date = 27 May 2003 | language = ru}}</ref> <ref name="sobesednik">{{Cite news | last1 = Кузнецова | first1 = Ольга | title = Мавроди, Грабовой, Властилина, Мария Дэви Христос – где они сейчас | trans-title = Mavrodi, Grabovoi, Vlastilina, Maria Devi Christ - waar is hulle nou? | work = Источник | url = https://sobesednik.ru/dengi/20180112-mavrodi-grozit-smertnaya-kazn | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 7 Augustus 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180807190206/https://sobesednik.ru/dengi/20180112-mavrodi-grozit-smertnaya-kazn | url-status = dead }}</ref> <ref name="spam">{{Cite news | title = Грабовой превратился в спам | trans-title = Grabovoi turned into spam | work = Izvestija | publisher = National Media Group | publication-date = 10 October 2005 | url = http://www.izvestia.ru/opinion/article2830024/ | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 2 Augustus 2012 | archive-url = https://archive.ph/20120802125346/www.izvestia.ru/opinion/article2830024/ | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref name="unpublished">{{Cite news | last1 = Atkinson | first1 = Sam | title = TikTok's Latest Manifestation Trend Is Dangerous and Anti-Semitic | work = Unpublished Magazine | publication-date = 14 April 2021 | url = https://www.unpublishedzine.com/astrology-spirituality/tiktoks-latest-manifestation-trend-is-dangerous-and-anti-semitic | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 2 Junie 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210602212442/https://www.unpublishedzine.com/astrology-spirituality/tiktoks-latest-manifestation-trend-is-dangerous-and-anti-semitic | url-status = dead }}</ref> <ref name="upravlenia">{{cite book | last1 = Грабово́й | first1 = Григо́рий Петро́вич | title = Практика управления. Путь спасения | trans-title=Die praktyk van beheer. Die weg van redding | url = https://www.koob.ru/grabovoi_g_p/praktika_upravlenia | language=ru}}</ref> <ref name="vanga">{{Cite news | last1 = Vosobin | first1 = Vladimir | title = Проклятый Вангой и отвергнутый Кремлем.. | trans-title = Vervloek deur Vanga en verwerp deur die Kremlin | work = Komsomolskaja Pravda | publisher = Izdatelsky Dom | publication-date = 13 October 2005 | url = http://www.kp.ru/daily/23595.3/45256/ | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 22 Desember 2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051222124612/http://www.kp.ru/daily/23595.3/45256/ | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref name="vanga2">{{Cite news | last1 = Krasovskaja | first1 = Natalia | title = Ванга выгнала горе-мага Грабового Читайте больше на.. | trans-title = Vanga verdryf die voornemende towenaar Grabovoi. Lees meer oor... | work = Pravda.Ru | publication-date = 7 April 2006 | url = https://www.pravda.ru/news/society/81021-grabovoi_patriarkhija_vanga/ | language = ru}}</ref> <ref name="vanga3">{{Cite news | title = Андрей Левкин: Москва как крокодил | trans-title = Andrey Levkin: Moskou is soos 'n krokodil | work = Vzglyad | editor1-first = Konstantin | editor1-last = Rykov | publication-date = 31 July 2006 | url = https://vz.ru/columns/2006/7/31/43486.html | language = ru}}</ref> <ref name="versia">{{Cite news | last1 = Jakovlev | first1 = Michail | title = МЕССИЯ НЕВЫПОЛНИМА | trans-title = Die Messias is onmoontlik | work = versiasovsek.ru | url = http://www.versiasovsek.ru/material.php?5230 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 10 Desember 2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051210041057/http://www.versiasovsek.ru/material.php?5230 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref name="vestnik">{{Cite news | title = Бюллетень | trans-title = Bulletin | work = В защиту науки | publisher = Российская Академия Наук | volume = 2011 | issue = 9 | publication-date = 5 November 2011 | url = http://moi-vzn.narod.ru/VZN_09.PDF | language = ru}}</ref> <ref name="voa">{{cite news | url = http://voanews.com/russian/2008-09-19-voa7.cfm | title = Российские правозащитники обращаются в ООН | trans-title = Russiese verdedigers van menseregte wend hulle tot die VN | work = VOA News | publication-date = 19 September 2008 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 23 September 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080923072719/http://www.voanews.com/russian/2008-09-19-voa7.cfm | url-status = dead }}</ref> <ref name="vzkriseni">{{Cite news | last1 = Lunkin | first1 = Roman | title = ИНТЕРВЬЮ: НОРА МОРОЗКИНА | trans-title = Onderhoud: Nora Morozkina | work = Credo.ru | publication-date = 17 April 2007 | url = http://portal-credo.ru/site/?act=news&id=53495 | language = ru | access-date = 7 Junie 2021 | archive-date = 27 Mei 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080527021904/http://portal-credo.ru/site/?act=news&id=53495 | url-status = dead }}</ref> <ref name="zazrak">{{Cite news | last1 = Соковнин | first1 = Алексей | title = С целителем Грабовым чуда не произошло | trans-title = Die wonderwerk het nie met die geneser Grabovoi gebeur nie | work = Коммерсантъ | publication-date = 16 October 2008 | url = https://www.kommersant.ru/doc/1041516 | language = ru}}</ref> }} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Grabowoi, Grigori Petrowitsj}} [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sowjette]] [[Kategorie:Kriminele]] 7ldynnxw9b5bl5g0jh38ezki6z9iele 0 374032 2921816 2573278 2026-08-04T07:55:02Z Aliwal2012 39067 2921816 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1998 | Huidige = 1999 | Volgende = 2000 }} [[Lêer:Mika Haekkinen 2006.jpg|duimnael|200px|Verdedigende kampioen [[Mika Häkkinen]] wen sy tweede en finale titel vir [[McLaren]].]] [[Lêer:Eddie Irvine after the 1999 Australian Grand Prix.jpg|duimnael|200px|[[Eddie Irvine]] was tweede vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].]] [[Lêer:Heinz-Harald Frentzen a.jpg|duimnael|200px|[[Heinz-Harald Frentzen]] was derde vir [[Jordan Grand Prix|Jordan]].]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1999]]''' het uit 16 Grands Prix-wedrenne bestaan. Dit was die 53ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 7 Maart begin en op 31 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 7 Maart | [[1999 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 11 April | [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[San Marino Grand Prix]] | 2 Mei | [[1999 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Monaco Grand Prix]] | 16 Mei | [[1999 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 30 Mei | [[1999 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Kanadese Grand Prix]] | 13 Junie | [[1999 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Franse Grand Prix]] | 27 Junie | [[1999 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Britse Grand Prix]] | 11 Julie | [[1999 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 25 Julie | [[1999 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Duitse Grand Prix]] | 1 Augustus | [[1999 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 15 Augustus | [[1999 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Belgiese Grand Prix]] | 29 Augustus | [[1999 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 12 September | [[1999 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Europese Grand Prix]] | 26 September | [[1999 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Maleisiese Grand Prix]] | 17 Oktober | [[1999 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 31 Oktober | [[1999 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1999]] n8ho05gy1ft5m6o5502pz8t4xn5yv47 0 381962 2921602 2783637 2026-08-03T15:17:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921602 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Endre Fülei-Szántó | beeld = Füleiszantoendreesszüleinekasirja.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Die graf van Endre Fülei-Szántó en sy ouers word begrawe in die Farkasréti-begraafplaas in Boedapest.. | geboortenaam = | geboortedatum = 28 September 1924 | geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]] | dood_datum = 16 Januarie 1995 | sterfteplek = Pécs, [[Hongarye]] | ouers = Endre Fülei-Szántó (vader)<br /> Rétay Margit (moeder) | kinders = {{hlist|András|Éva}} | alma_mater = Universiteit Eötvös Loránd | religie = | beroep = Taalkundige, universiteitsprofessor }} '''Endre Fülei-Szántó ''' ([[28 September]] [[1924]] – [[16 Januarie]] [[1995]]) was 'n geesteswetenskappe, taalkundige, filoloog, en universiteitsprofessor. == Biografie == Endre Fülei-Szántó studeer aan die Hoërskool Piarist in Boedapest en studeer in 1942. In 1944 behaal hy 'n regsgraad en in 1948 'n doktorsgraad in regte en politieke wetenskap aan die Pázmány Péter Universiteit. Hy studeer filosofie en sielkunde, ontvang 'n meestersgraad in Frans en studeer ekonomie vir twee semesters. Hy is in 1948 gearresteer en deur die Militêre Tribunaal in die eerste instansie tot lewenslange gevangenisstraf en tien jaar in die tweede instansie gevonnis. Hy het saam met baie van die beskuldigdes in die Rajk -verhoor deur veterane van die Spaanse burgeroorlog in 'n sel gegaan. Só het hy Spaans geleer. Sedert 1982 is hy professor aan die Departement Hongaarse Tale van die Janus Pannonius Universiteit. Tussen 1986 en 1990 was hy vier jaar as besoekende professor aan die Universiteit van Boekarest. Tussen 1990 en 1992 het hy die Spaanse departement en hoofvak in Pécs gereël. == Groot publikasies == * Theory of Teaching Material and Modern Teaching Materials In: Modern Linguistics and Language Teaching (International Confernce Bp., 1–5 April 1971): 77–87, Akadémiai Kiadó, Bp. 1975. * „Impositive sentences in Spanish. Theory and description in linguistic pragmatics”. Henk Haverkate, Amsterdam: North-Holland Publishing Company, 1979. * Speculative grammars of the Middle Ages. The doctrine of Partes orationis of the Modistae by Bursill-Hall, G. L. Publication date 1972. Fülei-Szántó Endre. 246-255. * ”Congressus internationalis Fenno-Ugristarum "Congressus internationalis Fenno-Ugristarum" Tractationes participantium Hungarorum sectiorum linguisticarum Congressus VI. internationalis Fenno-Ugristarum "Tractationes participantium Hungarorum sectiorum linguisticarum Congressus VI. internationalis Fenno-Ugristarum" Budapest. Akadémiai Kiadó., 1984. * Just, Economica, Linguistica In: Sprache und Information (Wirtschaft) Attikon Verlag (Hrg.: Theo Bungarten) Hamburg, 1988. * Fortress in captivity: the psychological adventures of a visiting teacher in the Balkans. Pécs Baranya M. Kvt., (Pécs Molnár) 1993). (in Hongaars) * Model S - O (strukture–operacije) In: Aktivne metode i moderna pomogala u nastavi dstranih jezika (511–518.) Zagreb 1971. * Ein Versuch der logischen und grammatischen Beschreibung der Modalitaten in einigen Sprachen In: Papers from the International Symposium on Applied Contrasive Linguistics (141–157.) Stuttgart 1971. * Modern Linguistics and up-tu-date Teaching Materials (Társszerző Hegedűs József) In: FIPLV–TIT Kongresszus, 1971. április 3.) * Der Zusammengesetzte Satz im Lehrmaterial In: Iral-Sonderband (207–214.) Heidelberg 1972. * La gramática generativa y la enseńanza del espańol In: Boletin de AEPE No. 8. Madrid 1973. * Generative Grammar and Teaching Materials In: Comenius Emlékkönyv Bratislava 1973. * Oraciones nucleares en alemán, inglés, espańol y húngaro YELMO – Rev. del profesor de espańol 1973. No. 14. Madrid 1973. In: Actas del internacional de Estudios Hispánicos (277–283.) Bp. 1976. * Grundstrukturen der kommunikativen Situationen In: Kommunikative und funktionale Sprachbetrachtung (162-168.) Halle, 1978. * Interjektionen als kommunikative Einheiten In: Kommunikative–funktionale Sprachbetrachtung, Band 1. (87–91.) Halle 1981. * Die Spieltheorie und ihre Besichtigung bei der Stoffauswahl für die sprachliche Ausbildung ausländisher Geraminstikstudenten In: Sammelband Herder Institut (35–40.) Leipzig, 1982. * Soma Modal Values in Hungarian In: Nyelvtudományi Közlemények 87. 1984. 2. (331–336.) Bp. 1984. * Plurilingua – Gegenwärtige Tendenzen der Kontaktlinguistik, Dümmler, Bonn 1983. – Könyvismertetés In: Germanistische Mitteilungen, Brüssel 19. 1984 (93–95.) * On Modal Auxiliaries In: Nyelvtudományi Közlemények 1986. 2. (332–337.) Bp. 1986. * Typological Aspects of Auxiliary Verbs In: Proceedings of the 14 International Congress of Linguistics (2361–2363.) Berlin 1987. * Just, Economica, Linguistica In: Sprache und Information (= Wirtschaft) (295–306.) Attikon Verlag (Hrg.: Theo Bungarten) Hamburg 1988. * Un unavoidable "seme" (meaning-element) in Componential Analysis In: Revue de Linguistique Roumaine C.I.T.A. XXVI. 1. (33–43.) Bukarest 1988. * There Ranks of Action-guiding Rules in Natural Languages In: Revue de Linguistique Roumaine 1988. Tom. XXXIII. N.5. (Sept.–oct.) Bukarest 1988. * Trans-, anti- und meta- (Philosophische Prefixe der Bedeutungsschaffung in der Dichtung von Paul Celan) In: Neue Literatur, Zeitschrift des Schriftstellerverbandes der Republik Rumänien, 1988. Nr. 6. (56–58.) Bukarest 1988. * A verbális érintés. MTA Nyelvtudományi Intézete. Linguistica, Series C. Relationes 7. 1994. AKJournals DOI == Eksterne skakels == * Die JSTOR-databasis bevat 11 internasionale verwysings na die publikasies van Endre Fülei-Szántó.<ref>[https://www.jstor.org/action/doBasicSearch?Query=F%C3%BClei-Sz%C3%A1nt%C3%B3+Endre&acc=on&wc=on&fc=off&group=none&refreqid=search%3A1d8e2eb04e98952cc83cb0df97ea1186 Die JSTOR-databasis. Endre Fülei-Szántó. ]</ref> *[http://univhist.lib.uni-corvinus.hu/443/1/Kozgazdasz_1978-07.pdf Közgazdász. MKKE lapja. 1978. 7.] Katalin Nagy, gesprek met Endre Fülei-Szántó en die nuwe hoof van die Departement Westerse Tale van die Taalinstituut. (in Hongaars) * Webwerf ter nagedagtenis aan Endre Fülei-Szántó. Geskep deur Zoltán Kiss, 'n werknemer van die South Transdanubia Regional Library and Knowledge Centre. (in Hongaars)<ref>[https://fuleiszantoendre.freewb.hu/bibliografia/ Endre Fülei-Szántó. Webwerf. Geskep deur Zoltán Kiss. ]</ref> * Máté Jakab. Fülei-Szántó Endre. (1924-1995) Magyar Nyelv. 1995/ 2. szám. (in Hongaars)<ref>[https://adt.arcanum.com/hu/view/MagyarNyelv_1995/?query=%22M%C3%A1t%C3%A9%20Jakab%22&pg=252&layout=s Máté Jakab. Doodsberig. Endre Fülei-Szántó.]</ref> * Jankovits László. Fülei-Szántó Endre (1924-1995) Beszélő. 1995. 7. évfolyam, 5. (in Hongaars)<ref>http://beszelo.c3.hu/cikkek/fulei-szanto-endre-1924%E2%80%931995 László Jankovits. Doodsberig. Endre Fülei-Szántó.]</ref> * Boeke deur Endre Fülei-Szántó. Nasionale dokumentvoorsieningstelsel. MOKKA-ODR katalogus. (in Hongaars)<ref>{{Cite web |url=http://www.odrportal.hu/kereso/index.php?facet%5Bsubject_facet%5D%5B%5D=Nyelvtudom%C3%A1ny&stype=author&q=%22F%C3%BClei-Sz%C3%A1nt%C3%B3+Endre%22&pageNo=1&sb=score&so=desc |title=Publikasies van Endre Szántó Fülei |access-date=30 Julie 2021 |archive-date= 9 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009064834/http://www.odrportal.hu/kereso/index.php?facet%5Bsubject_facet%5D%5B%5D=Nyelvtudom%C3%A1ny&stype=author&q=%22F%C3%BClei-Sz%C3%A1nt%C3%B3+Endre%22&pageNo=1&sb=score&so=desc |url-status=dead }}</ref> * Gábor Szirtes. Endre Fülei-Szántó, die wenner van die Hongaarse erfenisprys. Pécsi Szemle. (8. évfolyam) 2005./2. (in Hongaars)<ref>[https://adt.arcanum.com/hu/view/PecsiSzemle_2005/?query=%22F%C3%BClei-Sz%C3%A1nt%C3%B3%20Endre%22&pg=287&layout=s Gábor Szirtes. Endre Fülei-Szántó, die wenner van die Hongaarse erfenisprys.]</ref> * Universiteit van Pécs PTE BTK. Ons legendariese professore. Endre Fülei-Szántó. (1924-1995) (in Hongaars)<ref>[https://pte.hu/hu/fulei-szanto-endre-1924-1995 Ons legendariese professore. Endre Fülei-Szántó.]</ref> * Fülei-Szántó Endre. Pécsi Egyetemi Almanach. (1367-1999) (in Hongaars)<ref>[https://almanach.pte.hu/oktato/1044?from=http://almanach.pte.hu/oktatok?direction=desc&f1=ff&o1=in_any&page=3&sortBy=modositva&v1%255B0%255D=JPTE%2520BTK Endre Fülei-Szántó. Biografie]</ref> * Festschrift für Professor Endre Fülei-Szántó zum 70. Geburtstag. Budapest. Univ. für Wirtschaftswissenschaften Budapest, 1994.<ref>{{Cite web |url=https://opac.oszk.hu/Record/OSZK-2701509 |title=Festschrift für Professor Endre Fülei-Szántó zum 70. Geburtstag |access-date=30 Julie 2021 |archive-date=15 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715234223/https://opac.oszk.hu/Record/OSZK-2701509 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Fülei-Szántó, Endre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1924]] [[Kategorie:Sterftes in 1995]] [[Kategorie:Hongare]] [[Kategorie:Taalkundiges]] cto0ur72bhzx7gyv3o3xv3c3j6xvzri 0 386849 2921759 2465771 2026-08-03T23:31:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921759 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Dam | name = Hardapdam | image = HardapDam.JPG | caption = Hardapdam teen sonsopkoms in April 2008 | official_name = Hardapdam | country = [[Hardap|Hardap-streek]], [[Namibië]] | coordinates = {{koördinate|24|29|58|S|17|51|31|O|tipe=dam|aansig=inlyn,titel}} | crosses = [[Visrivier]] | locale = [[Mariental]]<br/>260 km suid van [[Windhoek]] | purpose = O | began = 1960 | open = 1963 | cost = | owner = | reservoir_name = Hardapdam | reservoir_capacity = 320 miljoen m³ | reservoir_catchment = | reservoir_surface = 25&nbsp;km² | reservoir_max_depth = }} '''Hardapdam''' is 'n [[dam]] naby [[Mariental]] in die [[Hardap|Hardap-streek]] in sentraal-[[Namibië]]. Die Hardapdam, wat in 1963 gebou is terwyl [[Suidwes-Afrika|Namibië onder Suid-Afrikaanse bewind]] was, is die grootste dam in die land. Die reservoir dam die [[Visrivier]] op en is die tuiste van talle [[Natuurlewe van Namibië|wildspesies van Namibië]]. == Beskrywing == Die Hardapdam, wat sedert 1897 in die vooruitsig gestel is, is Namibië se grootste dam met 'n kapasiteit van 320 miljoen kubieke meter en 'n oppervlakte van 25&nbsp;km² (2&nbsp;500&nbsp;ha). Bouwerk het in 1960 begin en is in 1963 voltooi,<ref name="NWR">{{Cite web|url=http://namibianwildliferesorts.com/accommodation/hardap-resort/|title=Hardap Resort|publisher=Namibian Wildlife Resorts|access-date=21 Februarie 2017|archive-date=22 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110631/http://namibianwildliferesorts.com/accommodation/hardap-resort/|url-status=dead}}</ref> die derde grootste dam in die destydse [[Unie van Suid-Afrika]]. Die Hardapdam voorsien Mariental en die omliggende nedersettings van drinkwater. Die ligging naby die stad hou egter ook 'n gevaar in om dit te oorstroom wanneer die [[sluis]]e heeltemal oopgemaak moet word weens goeie reën in die Visrivier se [[opvanggebied]]. Rietgrasse wat in die Visrivierbedding groei, vertraag die vloei van water en verhoog die gevaar van oorstromings verder.<ref name="sluices2">{{Cite news|title=NamWater opens Hardap Dam sluices|last=Cloete|first=Luqman|newspaper=[[The Namibian]]|date=21 Februarie 2017|page=1|url=http://www.namibian.com.na/51389/read/NamWater-opens-Hardap-Dam-sluices}} (Full information only in the print version)</ref> Voor die dam gebou is, is Mariental in 1923 en 1934 oorstroom. Oorstromings ná die ingebruikneming van die dam het in 1972, 1974, 1976, 2000 en 2006 plaasgevind. Sedertdien word die dam se watervlak op 'n maksimum van 70% van sy kapasiteit gehou om sowel 'n oorloop as 'n onbeheerde uitvloei deur volledig oopgemaakte sluise te voorkom.<ref name="sluices2"/> == Etimologie == Die naam "Hardap" kom van 'n [[Nama|Namawoord]] wat "knoppie" of "puisie" beteken, weens die lae koniese koppies wat in die omgewing te vinde is. Daar is verskeie hengelplekke aan die noorderoewer van die dam. Permitte, en 'n kaart van toegelate hengelareas, is by die oord se kantoor beskikbaar. == Fauna en flora == Die gebied is die tuiste van die [[swartrenoster]],<ref name="NWR"/> [[gemsbok]]ke, [[Hartmannse bergkwagga|Hartmannse bergsebra]], [[koedoe]]s, [[volstruis]]e, [[springbok]]ke en [[steenbok]]ke. <ref name="Mariental">{{Cite web|url=http://www.namibia-1on1.com/mariental.html|title=Namibia 1on1: Mariental}}</ref> Daar is ook 'n groot verskeidenheid voëlspesies wat in en om die dam waargeneem kan word. [[Witpelikaan|Witpelikane]], [[kormorante]], [[slanghalsvoëls]] en [[Plataleinae|lepelbekke]] kan op die meer gesien word, asook [[visarend]]e en 'n paar [[visvalke]].<ref name="NWR" /> Die plantegroei in die gebied word as dwergstruik-[[savanne]] geklassifiseer. Die volgende bome kom voor: [[kameeldoring]], [[wildegroenhaarboom]] en buffeldoring. <ref>{{Cite web|url=http://www.namibweb.com/hardap.htm|title=NambiWeb}}</ref> == Toerisme == Ná opknappings oor 'n tydperk van vier jaar onderneem is,<ref name="Mariental"/> is die dam se ontspanningsterreine in 2016 heropen. Aktiwiteite by die dam sluit swem, visvang en voëlkyk in. Daar is 'n [[restaurant]] en 'n winkel.<ref name="NWR"/> <gallery> Lêer:Steenbok Namibia.jpg|Steenbok Lêer:Procavia_capensis.jpg|[[Klipdassie]] Lêer:Boscia foetida.jpg|Tak en loof van 'n [[stinkwitgat]] Lêer:Cercomela familiaris.jpg|[[Gewone spekvreter]] </gallery> == Sien ook == * [[Neckartal-dam]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Damme in Namibië]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] kwalt0i14emz29jw6io4uk0bpo8epeu 0 390621 2921780 2618980 2026-08-04T03:16:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921780 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Indira Gandhi Int. Lughawe | image = Indira Gandhi International Airport Logo.svg | image-width = 250 | image2 = Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg | image2-width = 250 | location = Palam, [[Delhi]], [[Indië]] | owner-oper = Delhi International Airport Limited (GMR Group-AAI-[[Fraport]] konsortium) | city-served = Nasionale hoofstadstreek | opened = {{Begin datum en ouderdom|df=y|1962|p=y}} | hub = <div> * [[Air India]] * Alliance Air * Go First * [[IndiGo]] * [[Jet Airways]] en ander </div> | coordinates = {{koördinate|28|34|07|N|077|06|44|O|region:IN|aansig=inlyn,titel}} | pushpin_label = '''DEL''' | IATA = DEL | ICAO = VIDP | type = Openbaar | elevation-f = 777 | elevation-m = 237 | website = {{url|www.newdelhiairport.in|Delhi Airport}} | pushpin_map = Indië | metric-rwy = Yes | metric-elev = yes | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2 813 | r1-surface = Teer | r2-number = 10/28 | r2-length-m = 3 810 | r2-surface = Teer | r3-number = 11R/29L | r3-length-m = 4 430 | r3-surface = Teer | r4-number = 11L/29R | r4-length-m = 4 400 | r4-surface = In aanbou | stat-year = April 2022 - Maart 2023 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 65 327 833 ({{Increase}} (66.1%) | stat2-header = Internasionale passasiers | stat2-data = 15 652 343 ({{Increase}} 41.6%) | stat3-header = Lugbewegings | stat3-data = 429 964 ({{Increase}} 34.5%) | stat4-header = Vrag (ton) | stat4-data = 895 918 ({{Decrease}} 3.1%) | footnotes = Bron: [[Lughawensowerheid van Indië]] (AAI)<ref name="traffic_stats1">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k22Annex3.pdf|title=Traffic News for the month of March 2021: Annexure-III|work=Airports Authority of India|date=14 May 2021|access-date=14 May 2021|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats2">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k22Annex2.pdf|title=Traffic News for the month of March 2021: Annexure-II|work=Airports Authority of India|date=14 May 2021|access-date=14 May 2021|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats3">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k22Annex4.pdf|title=Traffic News for the month of March 2021: Annexure-IV|work=Airports Authority of India|date=14 May 2021|access-date=14 May 2021|page=3}}</ref> | focus_city = [[FedEx Express]] }} '''Indira Gandhi Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''DEL''', [[ICAO]]: '''VIDP''') is die primêre internasionale [[lughawe]] wat [[Delhi]], [[Indië]] bedien. Die lughawe, versprei oor 'n gebied van 2&nbsp;066 hektaar,<ref name="igicustoms">[https://web.archive.org/web/20120419022746/http://www.igiacustoms.gov.in/igi-airport.htm About IGI Airport]</ref> is geleë in Palam, Delhi, 16&nbsp;km vanaf die sentrum van [[Nieu-Delhi]].<ref name="AIP">{{citation|url=http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|title=eAIP India|publisher=OF Airports Authority of India|date=1 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331042733/http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|archive-date=31 March 2014}}</ref><ref name="newdelhiairport1">{{Cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/fact-sheet.aspx|title=Fact Sheet|publisher=Newdelhiairport.in|access-date=5 May 2014}}</ref> Dit is vernoem na [[Indira Gandhi]], die voormalige Eerste Minister van Indië, en is die besigste lughawe van Indië in terme van passasiersverkeer sedert 2009.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Delhi-s-airport-busier-than-Mumbai-s-by-40-flights-a-day/502562|title=Delhi Airport busier than Mumbai by 40 flights a day|newspaper=The Indian Express|date=16 August 2009|access-date=5 May 2014}}</ref> Dit is ook die besigste lughawe in die land wat vragverkeer betref, wat [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe|Mumbai]] laat in 2015 verbygesteek het. Dit is die tweede besigste lughawe in die wêreld volgens sitplekkapasiteit,<ref>{{cite news |title=IGI airport world's second busiest in seat capacity, flight frequency |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/igi-worlds-2nd-busiest-in-seat-capacity-flight-frequency/articleshow/91270448.cms |access-date=4 May 2022 |work=The Times of India |date=3 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="ITMay2022">{{cite news |title=Delhi's IGI airport is now world's second busiest airport |url=https://www.indiatoday.in/cities/delhi/story/delhi-news-igi-airport-second-busiest-world-official-airline-guide-1944447-2022-05-02 |access-date=3 May 2022 |work=India Today |date=2 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="OAG">{{cite web |title=Busiest Airports in the World 2022 |url=https://www.oag.com/busiest-airports-world#:~:text=Busiest%20Global%20Airport%20in%20the%20World%20%2D%20April%202022&text=Whilst%20Atlanta%20retains%20its%20position,in%202019%20before%20the%20pandemic |website=OAG Aviation |access-date=3 May 2022 |language=en-gb}}</ref> met 'n sitplekkapasiteit van 3&nbsp;611&nbsp;181 sitplekke, en die besigste lughawe in Asië volgens passasiersverkeer wat byna 37,14 miljoen passasiers in 2021 hanteer het.<ref name="ITMay2022" /> <ref name="OAG" /> [[Lêer:An internal view of Indira Gandhi International Airport.jpg|duimnael|Binne 'n terminaal van die Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] Die lughawe is voorheen deur die [[Indiese Lugmag]] bedryf, voordat die bestuur daarvan na die [[Lughawensowerheid van Indië]] oorgeplaas is.<ref>{{cite news|date= 9 April 2011|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/article1663173.ece|title=Why they should stay with the Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312015546/https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/Why-they-should-stay-with-the-Air-Force/article20169377.ece|archive-date=12 March 2022|work=Business Line|access-date=3 May 2022}}</ref> In Mei 2006 is die bestuur van die lughawe oorgedra aan Delhi International Airport Limited (DIAL), 'n konsortium gelei deur die GMR Group.<ref>{{cite magazine|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|title=Mumbai, Delhi airport management to be handed over to pvt cos|date=2 May 2006|magazine=Outlook|access-date=5 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060514064757/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|archive-date=14 May 2006}}</ref> In September 2008 het die lughawe 'n nuwe aanloopbaan van 4430 meter ingewy. Met die aanvang van bedrywighede by Terminaal 3 in 2010, het dit Indië en Suid-Asië se grootste lugvaartsentrum geword. Die Terminaal 3-gebou het 'n kapasiteit van 34 miljoen passasiers jaarliks en was die wêreld se 8ste grootste passasiersterminaal na voltooiing.<ref name="newdelhiairport1"/> Die lughawe gebruik 'n gevorderde stelsel genaamd Airport Collaborative Decision Making (A-CDM) om opstygings en landings op tyd en voorspelbaar te hou.<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=101523|title=Advance System at IGIA|publisher=Press Information Bureau, Government of India, Ministry of Civil Aviation|date=12 December 2013|access-date=12 December 2013}}</ref> Sekere internasionale lughawens, insluitend Delhi se Indira Gandhi Internasionale Lughawe, het die spesiale "2021 COVID-19 Airport Excellence"-toekenning ontvang vir die behoorlike toepassing van [[Covid-19-pandemie]]-riglyne, insluitend die gebruik van gesigmaskers, handreiniger, sosiale afstand, higiëneprosedures by sekuriteit, sosiale afstand by sekuriteit/immigrasie, terminaalnetheid en skoon badkamers.<ref name="Covid-19">{{cite news|title=Delhi's IGI bags special award|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/dohas-hamad-international-airport-world-s-best-delhi-s-igi-bags-special-award-rankings-101628598875845-amp.html|access-date=11 August 2021}}</ref> == Fasiliteite == === Aanloopbane === Delhi-lughawe het drie byna-parallelle aanloopbane: aanloopbaan 11/29, 4 430 meter x 60 m met CAT IIIB instrumentlandingstelsel (ILS) aan beide kante, aanloopbaan 10/28, 3 810 m x 46 m, en aanloopbaan 09/27, 2 813 m x 45 m. Die 09/27 aanloopbaan van die Delhi-lughawe was die lughawe se eerste aanloopbaan ooit, die Britte het die 2 816 meter lange en 60 meter breë aanloopbaan in die voor-onafhanklikheidera gebou en dit ook tydens die Tweede Wêreldoorlog gebruik.<ref>{{Cite news|last=ANI|date=5 January 2022|title=End of British-era: Delhi's IGI Airport refurbishes runway|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/end-of-british-era-delhi-s-igi-airport-refurbishes-runway-122010500712_1.html|access-date=11 January 2022}}</ref> Benewens die [[Chaudhary Charan Singh Internasionale Lughawe]] in [[Lucknow]] en [[Jaipur Internasionale Lughawe]] in [[Jaipur]], is Delhi-lughawe die enigste lughawe in Indië wat toegerus is met die CAT III-B ILS.<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-aai-commits-more-airports-for-cat-iii-ils-compliance-2311836|title=AAI commits more airports for CAT III ILS compliance|newspaper=Daily News and Analysis|access-date=4 May 2018|date=4 February 2017|agency=ANI}}</ref> In die winter van 2005 was daar 'n rekordgetal ontwrigtings by Delhi-lughawe as gevolg van mis/rookmis. Sedertdien het sommige binnelandse lugrederye hul vlieëniers opgelei om onder CAT-II-toestande van 'n minimum 350 meter sigbaarheid te werk. Op 31 Maart 2006 het IGI die eerste Indiese lughawe geword wat twee aanloopbane gelyktydig bedryf, na 'n toetslopie wat behels het dat 'n SpiceJet-vliegtuig op aanloopbaan 28 land en 'n [[Jet Airways]]-vliegtuig gelyktydig vanaf aanloopbaan 27 opstyg. Die aanvanklik-voorgestelde modus wat gelyktydige opstyging in westelike rigting behels om die hantering van verkeerskapasiteit te verhoog, het verskeie byna misslae oor die westekant van die lughawe veroorsaak waar die middellyne van aanloopbane 10/28 en 9/27 kruis.<ref name="IG3">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Now-separate-runways-at-Delhi-airport/articleshow/2632880.cms|title=Now separate runways at Delhi airport|newspaper=The Times of India|date=19 December 2007|access-date=4 May 2018|author=Saurabh Sinha |author2=Neha Lalchandani|agency=TNN|place=New Delhi}}</ref> Die gebruik van die aanloopbaan is op 25 Desember 2007 verander na afsonderlike afhanklike modus, wat 'n paar dae ná die beslissende amperse mis waarby 'n [[Airbus A330]]-200 van [[Qatar Airways]] en 'n IndiGo [[Airbus A320|A320]]-vliegtuig betrokke was. Die nuwe metode het die gebruik van aanloopbaan 28 vir alle vertrekke en aanloopbaan 27 vir alle aankomste behels. Op 21 Augustus 2008 het die lughawe sy derde aanloopbaan, 11/29, ingewy, wat {{nowrap|₹ 10 miljard}} gekos het<ref>{{cite news|author=Express News Service|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Air-India-Boeing-opens-Rs-1-000-cr-runway-at-IGIA/351712|title=Air India Boeing opens Rs 1,000 cr runway at IGIA|newspaper=Express India|date=22 August 2008|access-date=29 October 2012}} {{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en 4&nbsp;430 meter lank is. Die aanloopbaan het een van die wêreld se langste geplaveide drempelverplasings van 1 460 meter. Dit verminder op sy beurt die beskikbare landingslengte op aanloopbaan 29 tot 2 970 meter. Die doel van hierdie groot drumpelverplasing is om geraas wat gegenereer word deur vliegtuie oor nabygeleë buurte te verminder. Die aanloopbaan verhoog die lughawe se kapasiteit om tot 100 vlugte te hanteer vanaf die vorige 45–60 vlugte per uur. Die nuwe aanloopbaan is op 25 September 2008 vir kommersiële bedrywighede oopgestel en het teen die einde van Oktober dieselfde jaar geleidelik met volle bedrywighede begin.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-logistics/Delhirsquos-airport-opens-third-runway-for-round-the-clock-operation/article20146291.ece|title=Delhi's airport opens third runway for round-the-clock operation|newspaper=Business Line|access-date=4 May 2018|date=31 October 2008}}</ref> Sedert 2012 word al drie aanloopbane gelyktydig bedryf om verkeer gedurende dagure te hanteer.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Indira-Gandhi-International-Airport-to-use-3-runways-together/articleshow/14398748.cms|title=Indira Gandhi International Airport to use 3 runways together|newspaper=The Times of India|date=26 June 2012|access-date=4 May 2018|author=Neha Lalchandani|agency=TNN|place=New Delhi}}</ref> Slegs aanloopbane 11/29 en 10/28 word gedurende nagure (2300–0600 IST) bedryf met enkelaanloopbaanlandingsbeperking tydens westelike verkeersvloei wat laatnag (0300 IST) geroteer word en weekliks omgekeer word om naglandingsgeraas te versprei en te versag oor nabygeleë woongebiede.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/mix-up-forces-air-india-plane-to-do-high-speed-reject-at-delhi-airport-as-another-plane-was-landing-on-a-merging-runway/articleshow/58062712.cms|title=Mix-up forces Air India plane to do high-speed reject at Delhi Airport|newspaper=The Times of India|author=Saurabh Sinha|place=New Delhi|agency=TNN|date=7 April 2017|access-date=4 May 2018}}</ref> Om in die vraag van toenemende lugverkeer te bevredig, is die meesterplan vir die bou van 'n vierde parallelle aanloopbaan langs die bestaande aanloopbaan 11/29 goedgekeur.<ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/delhi-airport-new-look-bigger-terminals-internal-rail-but-brace-for-chaos-first/story-ibgsrN5QCtHgfc0xzFA0aK.html|title=Delhi airport new look: Bigger terminals, internal rail but brace for chaos first|newspaper=Hindustan Times|author=Faizan Haider|date=23 August 2017|place=Delhi|access-date=4 May 2018}}</ref> === Terminale === [[Lêer:(1)_Interior_of_New_Delhi_Airport.jpg|duimnael|Binne die binnelandse vertrekterminaal]] [[Lêer:Indira_Gandhi_International_Airport.JPG|duimnael|Terminaal 1D by Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] Indira Gandhi Internasionale Lughawe dien as 'n belangrike spilpunt of 'n fokusbestemming vir verskeie Indiese rederye, insluitend [[Air India]], Air India Regional, IndiGo, SpiceJet, GoAir en Vistara. Ongeveer 80 lugrederye bedien hierdie lughawe. Tans is daar drie aktief-geskeduleerde passasiersterminale, insluitend 'n toegewyde [[Hadj]]-terminaal (Terminaal 2), sowel as 'n vragterminaal. Onlangs het die Delhi-lughawe-operateur DIAL 'n e-instapfasiliteit vir passasiers by al die drie terminale van die lughawe ingestel, waardeur alle instaphekke kontaklose e-instaphekke met instapkaartskandeerders sal hê, wat passasiers sal toelaat om hul fisiese of e-instapkaarte te flits om vlugbesonderhede te verifieer, voor hul aanbeweeg na die sekuriteitskontroles.<ref>{{Cite news|title=DIAL introduces e-boarding facility at all three terminals of Delhi airport|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/dial-introduces-e-boarding-facility-at-all-three-terminals-of-delhi-airport/articleshow/88256036.cms|access-date=31 December 2021}}</ref> [[Lêer:Domestic_Terminal_of_IGI.jpg|duimnael| Binnekant van die binnelandse vertrekterminaal]] ==== Terminaal 1 ==== Terminaal 1 word tans gebruik deur die laekoste binnelandse vervoerders, soos SpiceJet en IndiGo. In 2022 is Terminaal 1D volledig uitgebrei met 'n aankomsaal, met die doel om sy jaarlikse passasiershanteringskapasiteit van die vorige 18 miljoen tot 30 miljoen te verbeter.<ref name="auto">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/DIAL-plans-4th-runway-at-IGI-by-2020-new-terminal-too/articleshow/51533722.cms|title=DIAL plans 4th runway at IGI by 2020, new terminal too |work=The Times of India|access-date=29 May 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/t1-expansion-delayed-by-a-year-as-covid-19-hits-air-traffic-badly/articleshow/78851581.cms|title=Delhi: T1 expansion delayed by a year as Covid-19 hits air traffic badly|work=The Times of India|access-date=15 January 2021}}</ref> Die binnelandse aankomsteterminaal 1C is gesluit, wat 1D as die enigste bedryfsterminaal gelaat het, dus is dit herdoop na Terminaal 1. ==== Terminaal 2 ==== Terminaal 2 is op 1 Mei 1986 geopen teen 'n koste van ₹95 crores en is vir internasionale vlugte gebruik tot Julie 2010 toe bedrywighede na Terminaal 3 verskuif het. Hierna het die terminaal vir slegs drie maande per jaar in werking gebly vir Hadj-vlugte.<ref name="TIES">{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/business/delhi-indira-gandhi-international-airport-indigo-spicejet-goair-terminal1-terminal-2-delhi-airport-domestic-flights-4894585/|title=IGI T2: GoAir shifts to new terminal 2 from October 29, but IndiGo, SpiceJet reluctant|newspaper=The Indian Express|date=17 Oktober 2017|access-date=8 Mei 2018|author=Express Web Desk|place=New Delhi}}</ref> In 2017, nadat Terminaal 2 opgeknap is teen 'n koste van ₹100 crores,<ref name="TIES"/> het DIAL alle bedrywighede van GoAir en uitgesoekte bedrywighede van IndiGo na daardie terminaal verskuif om voort te gaan met uitbreidingswerk van Terminaal 1.<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/delhi-airport-t1-upgrade-goair-shifts-to-t2-no-nod-from-indigo-spicejet-117102800310_1.html|title=Delhi airport T1 upgrade: GoAir shifts to T2; no nod from IndiGo, Spicejet|newspaper=Business Standard|author=Arindam Majumder|date=28 October 2017|access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-airport-goair-to-shift-operations-to-t2-from-october-29-4889163/ |title=Delhi airport: GoAir to shift operations to T2 from October 29|newspaper=The Indian Express|date=13 Oktober 2017|access-date=7 Maart 2018|agency=Press Trust of India}}</ref> ==== Terminaal 3 ==== Terminaal 3 is 'n geïntegreerde terminaal wat vir beide internasionale en binnelandse vlugte gebruik word. Die Indiese vervoerders wat internasionale vlugte bedryf, is Air India, [[IndiGo]], [[SpiceJet]], GoAir en Vistara. Wat binnelandse bedrywighede betref, word Terminaal 3 deur Air India, AirAsia India, Vistara en uitgesoekte vlugte van SpiceJet en IndiGo gebruik. GoAir en uitgesoekte vlugte van IndiGo gebruik Terminaal 2 vir hul binnelandse bedrywighede. ==== Algemene lugvaartterminaal ==== Indië se eerste algemene lugvaartterminaal is in September 2020 by hierdie lughawe in gebruik geneem. Die terminaal maak voorsiening vir die beweging en verwerking van passasiers wat deur huurvlugte of privaatvliegtuie vanaf die lughawe vlieg.<ref>{{cite news |title=India's first General Aviation Terminal for private jets opens at Delhi Airport – Exclusive landing |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indias-first-general-aviation-terminal-for-private-jets-opens-at-delhi-airport/exclusive-landing/slideshow/78183585.cms |access-date=18 February 2022 |work=The Economic Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Indias first General Aviation terminal facility for Private Jets launched at Delhi Airport |url=https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |access-date=18 February 2022 |website=Ggmrairports.com |archive-date=18 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218115600/https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |url-status=dead }}</ref> === Vraghantering === Die lugvragkompleks is 1 km vanaf Terminaal 3 af geleë. Dit bestaan uit afsonderlike brownfield- en greenfield-vragterminale.<ref name="GBCAR">{{cite web|url=https://www.newdelhiairport.in/dial-invites-expression-of-interest-(ieoi)-for-cargo-village-project-at-igi-airport.aspx|title=DIAL invites Expression of Interest (IEoI) for Cargo Village Project at IGI Airport|publisher=Official Website of Delhi Airport|date=10 February 2013|access-date=8 May 2018|place=New Delhi}}</ref> Die vragbedrywighede by die brownfield-terminaal word bestuur deur Celebi Delhi Cargo Management India Pvt. Ltd., wat 'n gesamentlike onderneming is tussen Delhi International Airport Private Ltd (DIAL) en die Turkse maatskappy Celebi Ground Handling (CGH).<ref>{{cite web|url=http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|title=Corporate: Celebi Delhi Cargo Terminal Management India Pvt Ltd|website=Celebi Cargo India|access-date=8 May 2018|archive-date= 9 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509012958/http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|url-status=dead}}</ref> Die kontrak is aan CGH toegeken om die bestaande vragterminaal te ontwikkel, te moderniseer en te finansier en om die terminaal vir 'n tydperk van vyf-en-twintig jaar deur DIAL in November 2009 te bedryf.<ref name="PPZ">{{cite web|url=http://www.itln.in/air-cargo-terminals-striving-for-ppp-boost|title=Air cargo terminals Striving for PPP boost|publisher=Indian Transport and Logistics News|access-date=8 May 2018}}</ref> Dit het sy bedrywighede in Junie 2010 begin. Benewens die bestaande terminaal, word 'n nuwe greenfield-terminaal in fases ontwikkel deur Delhi Cargo Service Centre (DCSC), ook 'n gesamentlike onderneming tussen DIAL en Cargo Service Centre (CSC). Die Greenfield-vragterminaalprojek bestaan uit twee terminale wat op 'n perseel van onderskeidelik 48 000 vierkante meter en 28 500 vierkante meter gebou is. Fase 1A van die projek is voltooi en is ten volle in werking.<ref name="GBCAR"/> Sodra die hele projek voltooi is, sal hierdie twee nuwe terminale 'n jaarlikse hanteringskapasiteit van 1,25 miljoen ton hê. Die vragbedrywighede van die lughawe het die "e-Asia 2007"-toekenning in 2007 ontvang vir implementering van e-handel / elektroniese data-uitruiling in die lugvragsektor.<ref>{{cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|title=DIAL Cargo gets international 'e ASIA 2007 Award' I.G.I. Airport becomes the First Indian Airport to get this award|access-date=26 January 2016|date=22 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202032453/http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|archive-date=2 February 2017|url-status=dead}}</ref> == Toekomstige uitbreiding == Terminale 4, 5 en 6 sal op 'n later stadium gebou word, wat deur 'n groei in verkeer aangedui sal word. Sodra dit voltooi is, sal alle internasionale vlugte na hierdie drie nuwe terminale beweeg. Terminaal 3 sal dan slegs vir die hantering van binnelandse lugverkeer gebruik word. ’n Nuwe vraghanteringsgebou word ook beplan. Volgens Delhi International Airport Limited (DIAL), sal hierdie nuwe terminale die lughawe se jaarlikse passasiersvolumekapasiteit tot 100 miljoen verhoog.<ref name="TH">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/New-terminal-to-take-off-at-Delhi-airport/article16265555.ece|title=New terminal to take off at Delhi airport|date=23 June 2010|access-date=20 January 2017|newspaper=The Hindu]author=Urvashi Sarkar}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [https://www.newdelhiairport.in Indira Gandhi Internasionale Lughawe], amptelike webwerf * [https://www.newdelhiairport.in GMR Delhi Internasionale Lughawe Beperk (DIAL)] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Lughawens in Indië]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Indië]] m3wculjtq8qggwztvgj47lu5pqpmh8w 0 390833 2921777 2618957 2026-08-04T02:31:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921777 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Spesieboks | image = Hyoscyamus_niger_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-073.jpg | image_caption = ''Hyoscyamus niger'' in ''Köhler's Medicinal Plants'', 1887. | genus = Hyoscyamus | species = niger | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''''Hyoscyamus niger''''' (ook bekend as '''bilsekruid''' of '''dolkruid''')<ref>"Bilsekruid" in die [[WAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 3 Junie 2022.</ref> is 'n plant in die [[Familie (biologie)|familie]] [[Solanaceae]] wat in groot hoeveelhede giftig is.<ref name="Kennedy 2014">{{cite book |last=Kennedy |first=David O. |year=2014 |chapter=The Deliriants - The Nightshade (''Solanaceae'') Family |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YUNDAgAAQBAJ&pg=PA131 |title=Plants and the Human Brain |location=New York |publisher=Oxford University Press |pages=131–137 |isbn=9780199914012 |lccn=2013031617}}</ref><ref name="Roberts_31">{{Harvnb|Roberts|1998|p=31}}</ref> Dit is [[inheems]] aan die gematigde streke van [[Europa]] en [[Siberië]] en genaturaliseer in [[Brittanje]] en [[Ierland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/hyoscyamus-niger|title=Hyoscyamus niger &#124; Online Atlas of the British and Irish Flora|access-date= 3 Junie 2022|archive-date= 3 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203175845/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/hyoscyamus-niger|url-status=dead}}</ref> ==Historiese gebruik== Die naam "bilsekruid" kom waarskynlik van die Proto-Germaanse woord ''bil'', wat beteken "sig, hallusinasie, magiese krag" en "bonatuurlike krag".<ref>{{Cite book|title=Heilige bäume, bilsenkraut und bildzeitung|last=de Vries|first=H.|publisher=Suedergellersen, Germany: Verlag Bruno Martin|year=1993|location=In Naturverehrung und Heilkunst, ed. C. Raetsch|pages=65–83}}</ref> Die plant is histories saam met ander plante soos alruin, belladonna en datura gebruik as [[narkose]] en ook vir sy [[Psigotropiese middel|bedwelmende]] eienskappe in "toordrankies".<ref name="Kennedy 2014"/><ref name="Roberts_31" /><ref name="carter2003">{{cite journal | url = http://www.jrsm.org/cgi/reprint/96/3/144.pdf | volume = 96 | date = March 2003 | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | title = Myths and mandrakes | author = Anthony John Carter MB FFARCS | pages = 144–147 | pmc = 539425 | doi = 10.1258/jrsm.96.3.144 | pmid = 12612119 | issue = 3 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="carter1996">{{cite journal | url= | journal = British Medical Journal | date = 1996-12-21 | volume = 313 | issue = 7072 | pages = 1630–1632 | pmc = 2359130 | title = Narcosis and nightshade | author = A.J. Carter | pmid = 8991015| doi=10.1136/bmj.313.7072.1630}}</ref><ref name="Fatur 140–158">{{Cite journal|last=Fatur|first=Karsten|date=June 2020|title="Hexing Herbs" in Ethnobotanical Perspective: A Historical Review of the Uses of Anticholinergic Solanaceae Plants in Europe|url=http://link.springer.com/10.1007/s12231-020-09498-w|journal=Economic Botany|language=en|volume=74|issue=2|pages=140–158|doi=10.1007/s12231-020-09498-w|s2cid=220844064|issn=0013-0001}}</ref> Dié bedwelmende eienskappe sluit in visuele hallusinasies en 'n sensasie van vlug.<ref name="Schultes_22">Schultes & Smith 1976, p. 22</ref> Dit is oorspronklik gebruik op die vasteland van Europa en in [[Asië]] en die [[Arabiese wêreld]],<ref>Joseph Perez, Janet Lloyd, ''The Spanish Inquisition'', Yale University Press, 2006, {{ISBN|0-300-11982-8}}, {{ISBN|978-0-300-11982-4}}, p229 footnote 10]</ref> maar het in die [[Middeleeue]] na [[Engeland]] versprei. Die gebruik van bilsekruid deur die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] is aangeteken deur [[Plinius die ouere]] en Dioscorides.<ref name="Grieve, Maud 1971">{{cite book|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, & Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|author=Grieve, Maud|year=1971}}</ref> Die plant, wat ''Herba Apollinaris'' genoem is, is ook gebruik vir [[orakel]]s deur die priesteresse van [[Apollo]].<ref name="Roberts_31" /> Die plant is ook blykbaar as 'n berokingsmiddel gebruik vir magiese doeleindes.<ref name="Fatur 140–158"/> [[Albertus Magnus]] sê in sy werk ''De Vegetalibus'' (1250) dat geestesbesweerders bilsekruid gebruik het om demone en die siele van afgestorwenes op te roep.<ref name=":0">{{Cite book|title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications|last=Raetsch|first=Ch.|publisher=US: Park Street Press|year=2005|pages=277–282}}</ref> In die Middeleeue is bilsekruid verbind met heksery en towerspel.<ref name=":0"/> Tydens 'n hekseryverhoor in 1538 in [[Pommere]] het 'n vermeende heks "erken" dat sy bilsekruidsaad aan 'n man gegee het sodat hy "mal" ([[Seksuele opwekking|seksueel opgewek]]) sou rondhardloop.<ref name=":0"/> Bilsekruid is gebruik as 'n bestanddeel van gruit, wat tradisioneel in [[bier]] gebruik is as 'n smaakmiddel. Verskeie stede, soos [[Pilsen]], is daarom na die kruid genoem.<ref>{{cite web|url=http://www.christian-raetsch.de/Artikel/Artikel/Urbock-oder-echtes-Bier.html|author=Christian Rätsch|date=2015-07-29|access-date=2015-08-26|title=Urbock oder echtes Bier|language=de }}</ref> Bilsekruid is in die 11de tot 16de eeu met hops vervang in bier.<ref>{{cite book | url = https://books.google.com/books?id=XRyxWu8rRnQC&q=grut+henbane&pg=PR12 | title = The Dictionary of Beer and Brewing | author = Dan Rabin, Carl Forget | publisher = Taylor & Francis | year = 1998 | isbn = 978-1-57958-078-0 | no-pp = true | page = xii }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Henbane}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Hyoscyamus niger}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Dwelms]] [[Kategorie:Flora van Europa]] elhjyc8b5ylpohedrx7o380qpl5k5wf 0 391033 2921815 2918243 2026-08-04T07:53:12Z Aliwal2012 39067 2921815 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1997 | Huidige = 1998 | Volgende = 1999 }} [[Lêer:Mika Häkkinen at Silverstone, August 1998 (edited).jpg|duimnael|200px|[[Mika Häkkinen]] wen sy eerste titel met [[McLaren]].]] [[Lêer:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|200px|[[Michael Schumacher]] (foto in 2005) eindig tweede in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].]] [[Lêer:David Coulthard at the 1995 British GP, Silverstone (49713882947).jpg|duimnael|200px|Häkkinen se spanmaat, [[David Coulthard]] (foto in 1995 geneem), was derde.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1998]]''' was die 52ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 8 Maart begin en op 1 November ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 8 Maart | [[1998 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 29 Maart | [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Argentynse Grand Prix]] | 12 April | [[1998 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 26 April | [[1998 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 10 Mei | [[1998 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | [[Monaco Grand Prix]] | 24 Mei | [[1998 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Kanadese Grand Prix]] | 7 Junie | [[1998 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Franse Grand Prix]] | 28 Junie | [[1998 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Britse Grand Prix]] | 12 Julie | [[1998 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 26 Julie | [[1998 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 2 Augustus | [[1998 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 16 Augustus | [[1998 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 30 Augustus | [[1998 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 13 September | [[1998 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[1998 Luxemburgse Grand Prix|Luxemburgse Grand Prix]] | 27 September | [[1998 Luxemburgse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 1 November | [[1998 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1998]] l280zahd9ay0dmygigi08j5ffhhi4ms 0 395116 2921619 2658870 2026-08-03T17:01:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921619 wikitext text/x-wiki [[Lêer:FTX logo.svg|duimnael|FXT logo]] '''FTX''' is 'n bankrot Bahamaanse [[kriptogeld]]-beurs.<ref>{{Cite news|date=2021-07-13|title=FTX Deal Gives Institutions New Access to Crypto Markets|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-13/ftx-copper-technologies-tie-up-to-give-easier-access-to-crypto|access-date=2021-10-07}}</ref> FTX is geïnkorporeer in [[Antigua en Barbuda]] en het sy hoofkwartier in die [[Bahamas]].<ref>{{cite web |last1=Ossinger |first1=Joanna |title=Bankman-Fried's Crypto Exchange FTX Leaves Hong Kong for Bahamas |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-09-24/bankman-fried-s-crypto-exchange-ftx-leaves-hong-kong-for-bahamas |website=Bloomberg |language=en |date=24 September 2021}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Osipovich|first=Alexander|date=2021-07-20|title=Crypto Exchange FTX Valued at $18 Billion in Funding Round|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/crypto-exchange-ftx-valued-at-18-billion-in-funding-round-11626800455|access-date=2021-10-07|issn=0099-9660}}</ref> Die beurs is in 2019 gestig en het vanaf Februarie 2022 meer as een miljoen gebruikers gehad.<ref>{{Cite news|date=20 Julie 2021|title=Crypto firm FTX Trading's valuation rises to $18 BLN after $900 MLN investment|newspaper=Reuters|url=https://www.reuters.com/technology/crypto-firm-ftx-trading-raises-900-mln-18-bln-valuation-2021-07-20/}}</ref> FTX het ook FTX.US bedryf, 'n afsonderlike beurs beskikbaar vir Amerikaanse inwoners.<ref>{{Cite news|last=Hajric|first=Vildana|title=Crypto Exchange Competition Heats Up With FTX.US Growth Spurt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-29/crypto-exchange-competition-heats-up-with-ftx-us-growth-spurt|access-date=2021-07-29|newspaper=Bloomberg.com|date=29 July 2021}}</ref> Sedert 11 November 2022 is FTX in bankrotskapverrigtinge in die Amerikaanse hofstelsel. FTX was gesien as een van die mees stabiele en gerespekteerde firmas in die kripto-industrie totdat dit in 2022 in 'n krisis gedompel is.<ref name="nyt Embattled Crypto Exchange FTX Files for Bankruptcy">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/11/11/business/ftx-bankruptcy.html|title=Embattled Crypto Exchange FTX Files for Bankruptcy|website=New York Times|date=11 November 2022|author=David Yaffe-Bellany|access-date=11 November 2022}}</ref> In November 2022 het 'n ''CoinDesk''-artikel gesê dat die verwante firma Alameda Research 'n beduidende deel van sy bates in FTX se eie bewys (''token'') FTT gehad het. Na hierdie onthulling het die mededingende beurs Binance se uitvoerende hoof, Changpeng Zhao, aangekondig dat Binance sy aandele van FTT sal verkoop. 'n Daaropvolgende ineenstorting in die prys van FTT en 'n vinnige ineenstorting van FTX het gevolg. Te midde van die daaropvolgende likiditeitskrisis by FTX, het Binance 'n brief van voorneme onderteken om die firma te verkry met die nodige omsigtigheid om te volg. Hulle het sy aanbod die volgende dag teruggetrek. FTX het op 11 November 2022 aansoek gedoen om Hoofstuk 11-bankrotskapbeskerming.<ref>{{cite news |last1=Ostroff |first1=Caitlin |last2=Ge Huang |first2=Vicky |last3=Gladstone |first3=Alexander |title=FTX Files for Bankruptcy; Sam Bankman-Fried Steps Down as CEO |url=https://www.wsj.com/articles/ftx-files-for-chapter-11-bankruptcy-11668176869 |access-date=11 November 2022 |work=The Wall Street Journal |date=11 November 2022}}</ref> Op 12 Desember 2022 is stigter Sam Bankman-Fried deur die Bahamaanse owerhede gearresteer vir finansiële oortredings, op versoek van die Amerikaanse regering.<ref>{{Cite news |date=December 13, 2022 |title=Sam Bankman-Fried: FTX founder arrested in Bahamas |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-63953096 |access-date=13 Desember 2022 |archive-date=13 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213001519/https://www.bbc.co.uk/news/business-63953096 |url-status=live }}</ref> Die daaropvolgende [[HUB]] van FTX is John J. Ray III, wat spesialiseer in die verhaal van fondse van mislukte korporasies. Ray het gesê: "hierdie situasie is ongekend." en "Nooit in my loopbaan het ek so 'n algehele mislukking van korporatiewe beheermaatreëls en so 'n algehele afwesigheid van betroubare finansiële inligting gesien soos wat hier plaasgevind het nie." == Geskiedenis == [[Sam Bankman-Fried]] en Gary Wang het FTX in Mei 2019 gestig.<ref>{{Cite web |title=FTX raises $900M |url=https://inside.com/campaigns/inside-tech-2021-07-21-28706/sections/243700 |access-date=2021-10-07 |website=inside.com |archive-date=2022-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220727033549/https://inside.com/campaigns/inside-tech-2021-07-21-28706/sections/243700 |url-status=dead }}</ref> FTX het begin by Alameda Research, 'n handelsfirma wat in 2017 deur Bankman-Fried en ander in Berkeley, [[Kalifornië]] gestig is.<ref name="wsj_overview_111122">{{cite news |last1=Osipovich |first1=Gregory Zuckerman and Alexander |title=How FTX's Sam Bankman-Fried Went From Crypto Golden Boy to Villain |url=https://www.wsj.com/articles/how-ftx-sam-bankman-fried-went-from-crypto-golden-boy-to-villain-11668199208 |access-date=11 November 2022 |work=The Wall Street Journal |date=11 November 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Weisenthal |first1=Joe |last2=Alloway |first2=Tracy |date=1 April 2021 |title=The Ex-Jane Street Trader Who's Building a Multi-Billion Crypto Empire |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-01/the-ex-jane-street-trader-who-s-building-a-multi-billion-crypto-empire |work=Bloomberg News |url-access=limited |archive-url=http://archive.today/2021.04.01-195337/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-01/the-ex-jane-street-trader-who-s-building-a-multi-billion-crypto-empire |archive-date=1 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Yaffe-Bellany |first=David |date=14 May 2022 |title=A Crypto Emperor's Vision: No Pants, His Rules |url=https://www.nytimes.com/2022/05/14/business/sam-bankman-fried-ftx-crypto.html |work=[[The New York Times]] |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514090544/http://www.nytimes.com/2022/05/14/business/sam-bankman-fried-ftx-crypto.html/ |archive-date=14 Mei 2022 |url-status=live}}</ref> FTX is 'n afkorting van "Futures Exchange". <ref name="wsj_overview_111122"/> Changpeng Zhao van Binance het 'n 20%-belang in FTX gekoop 'n halfjaar nadat Bankman-Fried en Wang die firma begin het.<ref>{{cite news |last1=Berwick |first1=Angus |last2=Wilson |first2=Tom |title=Behind FTX's fall, battling billionaires and a failed bid to save crypto |url=https://www.reuters.com/technology/exclusive-behind-ftxs-fall-battling-billionaires-failed-bid-save-crypto-2022-11-10/ |access-date=10 November 2022 |work=Reuters |date=10 November 2022 |language=en}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings}} {{Kriptogeld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maatskappye]] ky9u7adn6ienpavnm6r4xpcbpw5dsf9 0 398512 2921813 2573275 2026-08-04T07:51:58Z Aliwal2012 39067 2921813 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1996 | Huidige = 1997 | Volgende = 1998 }} [[Lêer:Jacques Villeneuve 2002.jpg|duimnael|upright|[[Jacques Villeneuve]] wen die jaerskampioenskap in slegs sy tweede F1-jaar]] [[Lêer:Heinz-Harald Frentzen a.jpg|duimnael|upright|Villeneuve se spanmaat, [[Heinz-Harald Frentzen]] was tweede nadat [[Michael Schumacher]] gediskwalifiseer is aan die einde van die jaar.]] [[Lêer:David_Coulthard_2008.jpg|duimnael|upright|[[David Coulthard]] eindig derde in die seisoen.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1997]]''' het uit 17 Grands Prix-wedrenne bestaan. Dit was die 51ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen, het op 9 Maart begin en op 26 Oktober geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 9 Maart | [[1997 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 30 Maart | [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Argentynse Grand Prix]] | 13 April | [[1997 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 27 April | [[1997 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Monaco Grand Prix]] | 11 Mei | [[1997 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Spaanse Grand Prix]] | 25 Mei | [[1997 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Kanadese Grand Prix]] | 15 Junie | [[1997 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Franse Grand Prix]] | 29 Junie | [[1997 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Britse Grand Prix]] | 13 Julie | [[1997 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Duitse Grand Prix]] | 27 Julie | [[1997 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 10 Augustus | [[1997 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Belgiese Grand Prix]] | 24 Augustus | [[1997 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 7 September | [[1997 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 21 September | [[1997 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Luxemburgse Grand Prix]] | 28 September | [[1997 Luxemburgse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 12 Oktober | [[1997 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Europese Grand Prix]] | 26 Oktober | [[1997 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1997]] 3cccnx4130hw278krsihyrrp22p0xc9 0 398516 2921811 2918244 2026-08-04T07:49:21Z Aliwal2012 39067 2921811 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1995 | Huidige = 1996 | Volgende = 1997 }} [[Lêer:Damon Hill juillet 1995.jpg|duimnael|200px|[[Damon Hill]] wen die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap met [[WilliamsF1|Williams]].]] [[Lêer:Jacques Villeneuve 2002.jpg|regs|duimnael|200px|Hill se spanmaat, [[Jacques Villeneuve]] eindig tweede in sy eerste F1-seisoen.]] [[Lêer:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|200px|Die verdedigende dubbele wêreldrenjaerkampioen [[Michael Schumacher]] eindig derde in sy eerste seisoen by [[Scuderia Ferrari]].]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1996]]''' was die 50ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 10 Maart begin en op 13 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 18 Maart | [[1996 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 31 Maart | [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Argentynse Grand Prix]] | 7 April | [[1996 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Europese Grand Prix]] | 28 April | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[San Marino Grand Prix]] | 5 Mei | [[1996 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Monaco Grand Prix]] | 19 Mei | [[1996 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Spaanse Grand Prix]] | 2 Junie | [[1996 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 16 Junie | [[1996 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Franse Grand Prix]] | 30 Junie | [[1996 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Britse Grand Prix]] | 14 Julie | [[1996 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 28 Julie | [[1996 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 11 Augustus | [[1996 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 25 Augustus | [[1996 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 8 September | [[1996 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Portugese Grand Prix]] | 22 September | [[1996 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 13 Oktober | [[1996 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} {{Sjabloon:Formule Een Seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1996]] imh8r02cxxi6wkxtpnbq2qg8xxl0rsz 0 398525 2921805 2640494 2026-08-04T07:47:19Z Aliwal2012 39067 2921805 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1994 | Huidige = 1995 | Volgende = 1996 }} [[Lêer:Nigel Mansell 2007.jpg|duimnael|[[Nigel Mansell]] (foto in 2007) tree uit Formule Een na 15 seisoene.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1995]]''' was die 49ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 26 Maart begin en op 12 November ná sewentien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 26 Maart | [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Argentynse Grand Prix]] | 9 April | [[1995 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[San Marino Grand Prix]] | 30 April | [[1995 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Spaanse Grand Prix]] | 14 Mei | [[1995 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Monaco Grand Prix]] | 28 Mei | [[1995 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Kanadese Grand Prix]] | 11 Junie | [[1995 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Franse Grand Prix]] | 2 Julie | [[1995 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Britse Grand Prix]] | 16 Julie | [[1995 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Duitse Grand Prix]] | 30 Julie | [[1995 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 13 Augustus | [[1995 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Belgiese Grand Prix]] | 27 Augustus | [[1995 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 10 September | [[1995 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Portugese Grand Prix]] | 24 September | [[1995 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Europese Grand Prix]] | 1 Oktober | [[1995 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Pasifiese Grand Prix]] | 22 Oktober | [[1995 Pasifiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 29 Oktober | [[1995 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Australiese Grand Prix]] | 12 November | [[1995 Australiese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1995]] 7ewl88s86a1y46iy7dkpfgbqy4ems03 0 398526 2921803 2640495 2026-08-04T07:45:11Z Aliwal2012 39067 2921803 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1993 | Huidige = 1994 | Volgende = 1995 }} [[Lêer:Ayrton_Senna_Pesawat_RC_Cropped.jpg|duimnael|200px|Die seisoen is oorskadu deur die noodlottige ongelukke van Roland Ratzenberger en [[Ayrton Senna]] (foto) by die [[1994 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]].]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1994]]''' was die 48ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 27 Maart begin en op 13 November ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 27 Maart | [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[1994 Pasifiese Grand Prix|Pasifiese Grand Prix]] | 17 April | [[1994 Pasifiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[San Marino Grand Prix]] | 1 Mei | [[1994 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Monaco Grand Prix]] | 15 Mei | [[1994 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 29 Mei | [[1994 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Kanadese Grand Prix]] | 12 Junie | [[1994 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Franse Grand Prix]] | 3 Julie | [[1994 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Britse Grand Prix]] | 10 Julie | [[1994 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Duitse Grand Prix]] | 31 Julie | [[1994 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 14 Augustus | [[1994 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Belgiese Grand Prix]] | 28 Augustus | [[1994 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 11 September | [[1994 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Portugese Grand Prix]] | 25 September | [[1994 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Europese Grand Prix]] | 16 Oktober | [[1994 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Japannese Grand Prix]] | 6 November | [[1994 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Australiese Grand Prix]] | 13 November | [[1994 Australiese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1994]] kdq0uaok26jazpf2fgkh0tv2vf9dyor 0 398527 2921801 2858089 2026-08-04T07:42:38Z Aliwal2012 39067 2921801 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1992 | Huidige = 1993 | Volgende = 1994 }} [[Lêer:Alain Prost 2008.jpg|duimnael|200px|[[Alain Prost]] (foto in 2008) wen sy vierde en finale titel met [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]].]] [[Lêer:Ayrton Senna at Interlagos 1993.jpg|duimnael|200px|Die voormalige driedubbele wêreldkampioen [[Ayrton Senna]] vier hier sy oorwinning in die [[1993 Brasiliaanse Grand Prix]] in sy finale seisoen by McLaren.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1993]]''' was die 47ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 14 Maart begin en op 7 November ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | 14 Maart | [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 28 Maart | [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Europese Grand Prix]] | 11 April | [[1993 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 25 April | [[1993 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 9 Mei | [[1995 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Monaco Grand Prix]] | 23 Mei | [[1993 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Kanadese Grand Prix]] | 13 Junie | [[1993 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Franse Grand Prix]] | 4 Julie | [[1993 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Britse Grand Prix]] | 11 Julie | [[1993 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Duitse Grand Prix]] | 25 Julie | [[1993 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 15 Augustus | [[1993 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Belgiese Grand Prix]] | 29 Augustus | [[1993 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 12 September | [[1993 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Portugese Grand Prix]] | 26 September | [[1993 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Japannese Grand Prix]] | 24 Oktober | [[1993 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Australiese Grand Prix]] | 7 November | [[1993 Australiese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1995]] 9l8golea0gxqfnvh7wcdkttfxk49l49 0 398617 2921800 2919309 2026-08-04T07:39:42Z Aliwal2012 39067 2921800 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1991 | Huidige = 1992 | Volgende = 1993 }} [[Lêer:FIA_Formula_One_World_Championship_Logo.png|regs|120px]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1992]]''' was die 46ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen.<br/>Dit het op 1 Maart begin en op 8 November ná sestien wedrenne geëindig. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Baan ! Plek ! Datum |- ! 1. | [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Kyalami-renbaan]] | [[Midrand]] | 1 Maart |- ! 2. | [[Meksikaanse Grand Prix]] | {{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] | [[Meksikostad]] | 22 Maart |- ! 3 | [[Brasiliaanse Grand Prix]] |{{BR-VLAG}} [[Autódromo José Carlos Pace]] | [[São Paulo]] | 5 April |- !4 |[[Spaanse Grand Prix]] |{{ES-VLAG}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] |Montmeló |3 Mei |- !5 |[[San Marino Grand Prix]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] |Imola |17 Mei |- !6 |[[Monaco Grand Prix]] |{{MC-VLAG}} [[Circuit de Monaco]] |[[Monte Carlo]] |31 Mei |- !7 |[[Kanadese Grand Prix]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |14 Junie |- !8 |[[Franse Grand Prix]] |{{FR-VLAG}} [[Nevers Magny-Cours-renbaan]] |Magny-Cours |5 Julie |- !9 |[[Britse Grand Prix]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |12 Julie |- !10 |[[Duitse Grand Prix]] |{{DE-VLAG}} [[Hockenheimring]] |Hockenheim |26 Julie |- !11 |[[Hongaarse Grand Prix]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |16 Augustus |- !12 |[[Belgiese Grand Prix]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |[[Stavelot]] |30 Augustus |- !13 |[[Italiaanse Grand Prix]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale Monza]] |Monza |13 September |- !14 |[[Portugese Grand Prix]] |{{PT-VLAG}} [[Autódromo do Estoril]] |Estoril |27 September |- !15 |[[Japannese Grand Prix]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka-renbaan]] |Suzuka |25 Oktober |- !16 |[[Australiese Grand Prix]] |{{AU-VLAG}} [[Adelaide Straatbaan]] |[[Adelaide]] |8 November |} == 1992 se kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Nigelcropped.jpg | caption1 = [[Nigel Mansell]] wen sy eerste en enigste keer in die renjaerskampioenskap met [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]. | image2 = RiccardoPatrese.jpg | caption2 = [[Riccardo Patrese]] was tweede in die renjaerskampioenskap. | image3 = Michael Schumacher Bernie Ecclestone September 1991 (cropped).jpg | caption3 = [[Michael Schumacher]] was derde in die renjaerskampioenskap in 'n [[Benetton Formula|Benetton]]. }} {{clear}} == Kampioenvervaardigers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Williams FW14B (35029084126) (cropped).jpg | caption1 = [[Williams F1|Williams-Renault]] het die vervaardigerskampioenskapstitel verower met die Williams FW14B. | image2 = Ayrton Senna 1992 Monaco.jpg | caption2 = [[McLaren]]-Honda was tweede met die McLaren MP4/7A & MP4/6B. | image3 = 1992 Benetton-Ford B192 Goodwood, 2009.JPG | caption3 = [[Benetton Formula|Benetton-Ford]] was 3de met die Benetton B191B & B192. }} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1992]] rqg1zdaxxqwx2gqe4xgxzto2xteeuxx 0 399808 2921760 2595258 2026-08-03T23:37:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921760 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Harry Belafonte 2011 Shankbone.JPG|duimnael|Harry Belafonte in 2011.]] '''Harold George Belafonte''' ([[1 Maart]] [[1927]] – [[25 April]] [[2023]]) was 'n [[Amerikaanse]] [[sanger]] en [[akteur]]. Hy het die bynaam "''King of Calypso''" gekry omdat hy calypso-musiek tot internasionale roem gebring het. Hy het bekend geword met sy treffer ''Banana Boat Song'' en sy werk as 'n [[UNICEF]]-ambassadeur.<ref>https://www.telegraaf.nl/entertainment/1316924/jarige-belafonte-90-krijgt-bieb-cadeau,''Jarige Belafonte (90) krijgt bieb cadeau,'' besoekdatum 2021-12-12, 2017-02-28, ''Telegraaf'', argief https://archive.today/20211212183720/, argiefdatum 2021-12-12.</ref> == Lewensverloop == Belafonte is in [[New York]] gebore en het in [[Harlem]] grootgeword. Van 1935 tot 1940 het hy by sy ouma in [[Jamaika]] gewoon.<ref>Petrusich, Amanda. ''Harry Belafonte and the Social Power of Song'', https://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/harry-belafonte-and-the-social-power-of-song , 2017, ''The New Yorker'', 22 Februarie</ref> Nadat hy na New York teruggekeer het, het Belafonte die Hoërskool George Washington bygewoon. Hy het toe by die Verenigde State se vloot aangesluit, waar hy tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het. In die laat 1940's het hy toneellesse geneem. Hy het sy loopbaan as jazzsanger in nagklubs begin waar musikante soos [[Charlie Parker]], [[Miles Davis]] en Max Roach ook aktief was. Met sy goeie vriend en kitaarspeler Millard Thomas het hy sy debuut in die Village Vanguard gemaak. Later het Belafonte toenemend in tradisionele volksmusiek belang gestel. In 1952 het hy 'n kontrak met die platemaatskappy RCA Victor geteken. Belafonte was van 1948 tot 1957 met die sielkundige Marguerite Byrd getroud. Saam het hulle twee dogters gehad. In 1957 trou hy met die aktrise en danser Julie Robinson. Hulle het 'n seun en 'n dogter saam. Na 47 jaar van huwelik is Belafonte en Robinson in 2004 geskei. In April 2008 is Belafonte vir die derde keer met fotograaf Pamela Frank getroud. Hy is op 25 April 2023 in sy tuisstad New York oorlede.<ref>https://nos.nl/artikel/2472815-amerikaanse-zanger-en-acteur-harry-belafonte-96-overleden ,''Amerikaanse zanger en acteur Harry Belafonte (96) overleden'', 2023-04-25, besoekdatum=2023-04-25 </ref> == Burgerregte en politieke menings == In die vroeë 1950's was hy 'n vroeë lid van die burgerregtebeweging. Belafonte was 'n goeie vertroueling van [[Martin Luther King jr.|Martin Luther King]]. Terwyl hy in 1968 op 'n [[Petula Clark]] TV-program opgetree het, het Clark gelag terwyl hy gesing het en aan Belafonte se arm geraak. In daardie dae was hierdie beeld baie skaars op Amerikaanse televisie. Vriendelike kontak tussen verskillende rasse is 'nie gedoen nie'. Dit het gelei tot baie ontevredenheid en protes van die borg Plymouth Motors, maar die vertoning het voortgegaan. Belafonte het die Live Aid-konsert in 1985 mede-organiseer, asook ''USA for Africa se We are the world'', waar We are the world 'n poging deur talle kunstenaars was om geld vir Afrika in te samel. In 1987 is hy aangestel as welwillendheidsambassadeur by UNICEF. Belafonte is bekend vir sy ondersteuning van [[John F. Kennedy]] en Robert Kennedy. Hy is ook bekend vir sy afkeer van [[Colin Powell]] en [[Condoleezza Rice]], wat hy in 2002 as "huisslawe" bestempel het omdat hulle nie in opstand gekom het teen [[George W. Bush]] se besluit om oorlog te voer teen [[Irak]] nie. In 2005 het hy swart Republikeine "tiranne" genoem en lede van die Bush-administrasie met Nazi's vergelyk. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Belafonte, Harry}} [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Amerikaanse akteurs]] [[Kategorie:Afro-Amerikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] 5pdnnl0932if7bizqvrx7w066kiijtw 0 401877 2921555 2918338 2026-08-03T13:22:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921555 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IMG-Dricus-Duplessis(cropped).jpg|duimnael|regs|Dricus du Plessis]] '''Dricus du Plessis''' (gebore [[14 Januarie]] [[1994]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] professionele [[MMA|gemengde gevegskunstenaar]] en was die middelgewigkampioen van die [[Ultimate Fighting Championship]] (UFC) van 2024 tot 2025 gewees.<ref name="ufc297results">{{Cite web|url=https://mmajunkie.usatoday.com/lists/ufc-297-toronto-sean-strickland-vs-dricus-du-plessis-pennington-silva-play-by-play-live-results|title=UFC 297 play-by-play and live results|publisher=mmajunkie.com|author=Danny Segura|date=2024-01-20|access-date=2024-01-20}}</ref> Hy het voorheen aan die middelgewigafdeling van Extreme Fighting Championship (EFC) deelgeneem, waar hy die voormalige middelgewig- en weltergewigkampioen was. Hy is sedert 2013 'n professionele vegter en het ook meegeding vir die Pools-gebaseerde promosie Konfrontacja Sztuk Walki (KSW). Benewens die feit dat hy 'n tweemalige EFC-middelgewig- en voormalige EFC-weltergewigkampioen is, is hy ook 'n voormalige KSW-weltergewigkampioen. Vanaf 11 Julie 2023 was hy die nommer 1 op die UFC-middelgewigranglys, maar het die titel eers op 20 Januarie 2024 gewen.<ref>{{Cite web |title=UFC Rankings {{!}} UFC.com |url=https://www.ufc.com/rankings |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613123822/https://www.ufc.com/rankings |archive-date=2023-07-11 |access-date=2023-07-11 |website=www.ufc.com}}</ref> ==Agtergrond== Du Plessis is [[Afrikaans]]<nowiki/>sprekend.<ref>[https://www.iol.co.za/sport/mma/dricus-du-plessis-gives-las-vegas-some-afrikaans-lessons-at-ufc276-21db33dd-9472-4276-94aa-02d8e15b1b07 Dricus du Plessis gives Las Vegas some Afrikaans lessons at UFC 276] Julian Kiewietz, iol.co.za (2 Julie 2022)</ref><ref>[https://www.msn.com/en-za/sports/mma-ufc/huge-congrats-to-south-african-mma-dricus-du-plessis-garners-praise-from-conor-mcgregor-after-major-ufc-win/ar-AA1dCPVL ‘Huge congrats to South African MMA’ - Dricus du Plessis garners praise from Conor McGregor after major UFC win] Julian Kiewietz, msn.com (9 Julie 2023)</ref> Hy is in [[Welkom|Welkom, Vrystaat]], gebore. Du Plessis het op vyfjarige ouderdom [[judo]] begin oefen, gevolg deur [[stoei]] op twaalf, toe [[skopboks]] op veertien.<ref name="EFCprofile">{{cite web|url=http://www.efcworldwide.com/fighters/du-plessis/|title=Du Plessis - EFC Worldwide|website=efcworldwide.com|access-date=2019-12-16|archive-date=2019-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204165158/https://www.efcworldwide.com/fighters/du-plessis/|url-status=live}}</ref><ref name="UFCprofile" /> In 2012, op 17 jaar oud, het Du Plessis Suid-Afrika se eerste medaljewenner by die WAKO Wêreldkampioenskappe geword deur goud in die K-1-styl skopboks te wen,<ref name=":1">{{Cite web |date=2012-09-18 |title=ALL OFFICIAL RESULTS OF CADETS & JUNIORS WORLD CHAMPIONSHIPS! |url=https://wako.sport/ |access-date=2023-12-15 |website=WAKO |language=en}}</ref><ref name=":0" /> maar het na gemengde gevegskuns oorgeskakel nadat hy besef het daar is nie soveel geld in skopboks nie.<ref name="EFCprofile" /><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=8MGZRHWVLmw|title=Dricus Du Plessis Rips Kelvin Gastelum: ‘He Literally Took Food Off My Table’ - MMA Fighting|date=5 April 2022|author=Ariel Helwani|via=YouTube|access-date=26 April 2022|archive-date=26 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426194709/https://www.youtube.com/watch?v=8MGZRHWVLmw|url-status=live}}</ref> Saam met gevegskuns het Du Plessis ook deur sy skooljare rugby gespeel<ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/news24/opinions/analysis/saturday-profile-im-no-brother-of-yours-son-dricus-du-plessis-on-being-african-and-loving-beer-20230819|title='I'm no brother of yours, son': Dricus du Plessis on being African and loving beer|website=news24.com|accessdate=19 Augustus 2023}}</ref> en is sedertdien 'n getroue ondersteuner van die [[Springbokke]], Suid-Afrika se nasionale [[rugby]]span.<ref>{{cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-championship/dricus-du-plessis-to-carry-flag-ahead-of-springboks-vs-all-blacks/|title=Dricus du Plessis to carry flag ahead of Springboks vs All Blacks|website=thesouthafrican.com|accessdate=13 Augustus 2022|archive-date= 3 Mei 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250503092101/https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-championship/dricus-du-plessis-to-carry-flag-ahead-of-springboks-vs-all-blacks/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportsbrief.com/ufc/44208-dricus-du-plessis-eyes-clean-sweep-wins-south-africa-australia/|title=Dricus Du Plessis Eyes Clean Sweep of Wins for South Africa Against Australia|website=sportsbrief.com|accessdate=8 Julie 2023|archive-date=22 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231022050629/https://sportsbrief.com/ufc/44208-dricus-du-plessis-eyes-clean-sweep-wins-south-africa-australia/|url-status=dead}}</ref> Hy het aanvanklik [[landbou-ekonomie]] aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer, maar gedurende sy laaste jaar uitgesak om 'n loopbaan in gemengde gevegskuns te volg.<ref name=UFCprofile>{{cite web|url=https://www.ufc.com/athlete/dricus-du-plessis|title=Dricus du Plessis {{!}} UFC|website=UFC.com|accessdate=16 Oktober 2020}}</ref> ==Gemengde gevegskuns loopbaan== ===Vroeë loopbaan=== Du Plessis het drie amateurgevegte gehad voordat hy sy professionele debuut in 2013 gemaak het,<ref name=":0">{{Cite web|title=''Meet Our EFC Champion - Dricus du Plessis''|url=https://www.cmtrading.com/dricus-du-plessis/?lang=en|accessdate=18 Mei 2023}}</ref> en het 'n 4–0-rekord saamgestel voordat hy die toekomstige UFC-vegter en destydse EFC-middelgewigkampioen Garreth McLellan by EFC Africa 33 ontmoet het, en verloor via 'n guillotine-verstikkinggreep-oorgawe in die derde rondte.<ref>{{cite web|url=https://combatpress.com/2014/08/efc-africa-33-mclellan-vs-du-plessis-results/|title=EFC Africa 33 Results: McLellan Chokes Out Du Plessis to Retain Middleweight Title|publisher=combatpress.com|accessdate=25 Januarie 2020|date=30 Augustus 2014|author=Rob Tatum|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072010/https://combatpress.com/2014/08/efc-africa-33-mclellan-vs-du-plessis-results/|url-status=live}}</ref> In Junie 2015 het Du Plessis sy weltergewigdebuut by EFC Africa 40 teen Dino Bagattin gemaak, deur 'n tweederonde-wurg-oorgawe te wen.<ref>{{cite web|url=https://www.sherdog.com/events/EFC-Extreme-Fighting-Championship-40-45621|title=Extreme Fighting Championship (Africa) EFC Africa 40|accessdate=25 January 2020|archive-date=22 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322161726/https://www.sherdog.com/events/EFC-Extreme-Fighting-Championship-40-45621|url-status=live}}</ref> Nadat hy 3–0 in 2015 gewen het, het Du Plessis die veteraan-vegter Martin Van Staden by EFC 50 vir die vakante EFC-weltergewigkampioenskap teëgekom. Du Plessis het in die derde ronde gewen via guillotine wurg-oorgawe.<ref>{{cite web|url=https://lwmag.co.za/efc-50-results|title=EFC 50 Results|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072015/https://lwmag.co.za/efc-50-results|url-status=live}}</ref> Du Plessis sou later sy titel teen een van sy voormalige houers, Henry Fadipe, verdedig. Die geveg is egter gekanselleer toe Fadipe probleme met sy visum ondervind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/sport/mma/i-was-looking-forward-to-smashing-dricus-du-plessis-says-henry-fadipe-ahead-of-ksw-76-a223d6ac-6c7d-4237-beea-78f015fe619f|title=Henry Fadipe Cannot Make the Fight|access-date=Desember 16, 2023}}</ref> Du Plessis het in 2017 na EFC teruggekeer en die Brasiliaan Mauricio Da Rocha Jr. in 'n weltergewigkompetisie verslaan voordat hy Yannick Bahati by EFC Africa 62 vir die middelgewigkampioenskap teëgekom het. Du Plessis het om 1:30 van die eerste ronde met guillotine-verstikkinggreep gewen en 'n tweegewigklaskampioen met die promosie geword.<ref>{{cite web|url=http://southafricanmma.com/efc-62-results-history-made/|title=EFC 62 Results: History is Made|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072012/http://southafricanmma.com/efc-62-results-history-made/|url-status=live}}</ref> ===KSW=== In 2018 sou Du Plessis op 14 April die KSW-weltergewigkampioen, Roberto Soldić, te staan kom vir die KSW-weltergewigkampioenskap by KSW 43: Soldić vs. Du Plessis. In 'n ontsteltenis het Du Plessis Soldic via TKO onttroon, nadat hy hom met 'n linkerhaak laat val het.<ref>{{cite web|url=https://www.mmafighting.com/2018/4/14/17238508/ksw-43-results-dricus-du-plessis-stops-roberto-soldic-to-claim-welterweight-title|title=KSW 43 results: Dricus du Plessis stops Roberto Soldic to claim welterweight title. www.mmafighting.com|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125071956/https://www.mmafighting.com/2018/4/14/17238508/ksw-43-results-dricus-du-plessis-stops-roberto-soldic-to-claim-welterweight-title|url-status=live}}</ref> Die twee sou later in die herfs van daardie jaar by KSW 45: De Fries teen Bedorf heroorspeel, met Du Plessis wat deur die derde ronde uitklophou verslaan is.<ref>{{cite web|url=http://www.fight-madness.com/ksw-45-results/|title=KSW 45 took place Saturday night, October 6 from The SSE Arena, Wembley in London, England. www.fight-madness.com|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072011/http://www.fight-madness.com/ksw-45-results/|url-status=live}}</ref> Du Plessis het weer vir KSW op KSW 50 geveg teen die Brasiliaans-Duitse vegter Joilton Santos, en wen via TKO.<ref>{{cite web|url=https://cagesidepress.com/2019/09/14/ksw-50-london-results/|title=KSW 50: London Full Results|publisher=cagesidepress.com|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072012/https://cagesidepress.com/2019/09/14/ksw-50-london-results/|url-status=live}}</ref> ===Keer terug na EFC=== Nadat Brendan Lesar die veteraan Garreth McLellan ontsetel het vir die EFC Tussentydse Middelgewigkampioenskap by EFC Africa 80,<ref>{{cite web|url=https://www.fightsports.tv/efc-80-lesar-scores-upset-ko-fiorot-wins-the-fighter/|title=Lesar Scores Major Upset At EFC 80. www.fightsports.tv|accessdate=25 Januarie 2020|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127065427/https://www.fightsports.tv/efc-80-lesar-scores-upset-ko-fiorot-wins-the-fighter/|url-status=live}}</ref> sou Du Plessis volgende teen Lesar te staan kom vir die titel by EFC Africa 83. Du Plessis het gewen deur middel van 'n guillotine-verstikkinggreep in die eerste rondte.<ref>{{cite web|url=https://boksburgadvertiser.co.za/355747/du-plessis-takes-efc-83/|title=Du Plessis takes EFC 83. It was built up over an elongated two years|website=boksburgadvertiser.co.za|accessdate=25 Januarie 2020|author=Sabelo Mashego|archive-date=25 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125072011/https://boksburgadvertiser.co.za/355747/du-plessis-takes-efc-83/|url-status=live}}</ref> ===Ultimate Fighting Championship=== Du Plessis het sy promosiedebuut teen Markus Perez op 11 Oktober 2020 by UFC Fight Night 179 gemaak.<ref name="DuPin">{{cite web|url=https://globoesporte.globo.com/combate/noticia/ultimate-encaminha-ex-campeao-do-ksw-como-adversario-de-markus-maluko-10-de-outubro.ghtml|title=UFC sets former KSW champion as opponent of Markus Maluko, Oktober 10|publisher=globoesporte.com|author=Raphael Marinho|date=2020-09-24|access-date=2020-09-24|archive-date=2020-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929103442/https://globoesporte.globo.com/combate/noticia/ultimate-encaminha-ex-campeao-do-ksw-como-adversario-de-markus-maluko-10-de-outubro.ghtml|url-status=live}} {{in lang|pt}}</ref> Hy het die geveg met 'n uitklophou in die eerste rondte gewen.<ref>{{Cite web|last=Bitter|first=Shawn|date=2020-10-10|title=UFC Fight Island 5 Results: Dricus Du Plessis Impresses in Debut With KO|url=https://cagesidepress.com/2020/10/10/ufc-fight-island-5-results-dricus-du-plessis/|access-date=2020-10-11|website=Cageside Press|language=en-US|archive-date=2020-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013070931/https://cagesidepress.com/2020/10/10/ufc-fight-island-5-results-dricus-du-plessis/|url-status=live}}</ref> Du Plessis sou Trevin Giles op 20 Maart 2021 by UFC op ESPN 21 aandurf.<ref>{{Cite web|last=DNA|first=MMA|date=2021-01-13|title=Trevin Giles vs. Dricus Du Plessis toegevoegd aan UFC evenement op 20 maart|url=https://mmadna.nl/trevin-giles-vs-dricus-du-plessis-toegevoegd-aan-ufc-evenement-op-20-maart/|access-date=2021-01-13|website=MMA DNA|language=en-US|archive-date=2021-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113040821/https://mmadna.nl/trevin-giles-vs-dricus-du-plessis-toegevoegd-aan-ufc-evenement-op-20-maart/|url-status=live}}</ref> Du Plessis moes egter onttrek weens visumkwessies wat sy reis beperk het en is deur Roman Dolidze vervang.<ref name="Dolidze In">{{Cite web|url=https://www.mmafighting.com/2021/3/10/22323869/dricus-du-plessis-out-of-ufc-vegas-22-roman-dolidze-steps-in-to-fight-trevin-giles|title=Dricus Du Plessis out of UFC Vegas 22, Roman Dolidze steps in to fight Trevin Giles|publisher=mmafighting.com|author=Alexander K. Lee and Mike Heck|date=2021-03-10|access-date=2021-03-10|archive-date=2021-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311082457/https://www.mmafighting.com/2021/3/10/22323869/dricus-du-plessis-out-of-ufc-vegas-22-roman-dolidze-steps-in-to-fight-trevin-giles|url-status=live}}</ref> Die geveg met Giles is herskeduleer vir 10 Julie 2021 op UFC 264.<ref name="tryagain">{{Cite web|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2021/04/ufc-264-dricus-du-plessis-vs-trevin-giles-conor-mcgregor-dustin-poirier|title=UFC 264 adds Dricus Du Plessis vs. Trevin Giles to lineup|publisher=mmajunkie.usatoday.com|author=Nolan King|date=2021-04-22|access-date=2021-04-22|archive-date=2021-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422163422/https://mmajunkie.usatoday.com/2021/04/ufc-264-dricus-du-plessis-vs-trevin-giles-conor-mcgregor-dustin-poirier|url-status=live}}</ref> Du Plessis het die geveg met 'n uitklophou in die tweede rondte gewen.<ref>{{Cite web|last=Behunin|first=Alex|date=2021-07-10|title=UFC 264 Results: Dricus du Plessis Knocks Out Trevin Giles|url=https://cagesidepress.com/2021/07/10/ufc-264-results-dricus-du-plessis-knocks-out-trevin-giles-in-round-two/|access-date=2021-07-11|website=Cageside Press|language=en-US|archive-date=2021-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711003421/https://cagesidepress.com/2021/07/10/ufc-264-results-dricus-du-plessis-knocks-out-trevin-giles-in-round-two/|url-status=live}}</ref> Hierdie oorwinning het hom die Performance of the Night-toekenning besorg.<ref name="UFC 264">{{Cite web|url=https://www.mmafighting.com/2021/7/11/22572029/ufc-264-bonuses-kris-moutinho-earns-share-of-fight-of-the-night-for-gutsy-performance|title=UFC 264 bonuses: Kris Moutinho earns share of Fight of the Night for gutsy performance|publisher=mmafighting.com|author=Alexander K. Lee|date=2021-07-11|access-date=2021-07-11|archive-date=2021-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721062754/https://www.mmafighting.com/2021/7/11/22572029/ufc-264-bonuses-kris-moutinho-earns-share-of-fight-of-the-night-for-gutsy-performance|url-status=live}}</ref> Du Plessis was geskeduleer om Chris Curtis op 9 April 2022 by UFC 273 te konfronteer.<ref>{{Cite web |author=Shaun Al-Shatti and Mike Heck |date=2022-01-25 |title=Chris Curtis vs. Dricus du Plessis set for UFC 273 |url=https://www.mmafighting.com/2022/1/25/22901708/chris-curtis-vs-dricus-du-plessis-set-for-ufc-273 |access-date=2022-03-15 |publisher=mmafighting.com |archive-date=2022-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205185430/https://www.mmafighting.com/2022/1/25/22901708/chris-curtis-vs-dricus-du-plessis-set-for-ufc-273 |url-status=live }}</ref> Curtis het egter onttrek weens 'n polsbesering en is deur Anthony Hernandez vervang. <ref name="Newmatch2">{{Cite web |author=Mike Heck |date=2022-03-15 |title=With Chris Curtis and Albert Duraev out, Dricus Du Plessis now faces Anthony Hernandez at UFC 273 |url=https://www.mmafighting.com/2022/3/15/22979807/with-chris-curtis-and-albert-duraev-out-dricus-du-plessis-now-faces-anthony-hernandez-at-ufc-273 |access-date=2022-03-15 |publisher=mmafighting.com |archive-date=2022-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331071747/https://www.mmafighting.com/2022/3/15/22979807/with-chris-curtis-and-albert-duraev-out-dricus-du-plessis-now-faces-anthony-hernandez-at-ufc-273 |url-status=live }}</ref> Die gevegte is egter weer geskommel nadat Nassourdine Imavov onttrek het weens visumkwessies, met Du Plessis wat nou Kelvin Gastelum in die gesig sou staar.<ref name="Mixup2">{{Cite web |author=Staff |date=2022-03-29 |title=With Kelvin Gastelum now facing Dricus Du Plessis, Anthony Hernandez welcomes newcomer Josh Fremd at UFC 273 |url=https://www.mmafighting.com/2022/3/29/23001651/with-kelvin-gastelum-now-facing-dricus-du-plessis-anthony-hernandez-now-meets-josh-fremd-at-ufc-273 |access-date=2022-03-29 |publisher=mmafighting.com |archive-date=2022-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329203730/https://www.mmafighting.com/2022/3/29/23001651/with-kelvin-gastelum-now-facing-dricus-du-plessis-anthony-hernandez-now-meets-josh-fremd-at-ufc-273 |url-status=live }}</ref> Gastelum het egter 'n week voor die byeenkoms onttrek weens 'n onbekende besering en sy geveg met Du Plessis is gekanselleer.<ref>{{Cite web |author=Shaun Al-Shatti |date=2022-04-01 |title=Kelvin Gastelum injured, UFC 273 bout with Dricus du Plessis canceled |url=https://www.mmafighting.com/2022/4/1/23007247/kelvin-gastelum-injured-ufc-273-bout-with-dricus-du-plessis-canceled |access-date=2022-04-01 |publisher=mmafighting.com |archive-date=2022-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402011805/https://www.mmafighting.com/2022/4/1/23007247/kelvin-gastelum-injured-ufc-273-bout-with-dricus-du-plessis-canceled |url-status=live }}</ref> Du Plessis het toe op 2 Julie 2022 teen Brad Tavares by UFC 276 te staan gekom.<ref>{{cite web|url=https://www.mmafighting.com/2022/4/19/23032113/brad-tavares-vs-dricus-du-plessis-set-for-ufc-276|title=Brad Tavares vs. Dricus Du Plessis set for UFC 276|date=19 April 2022|publisher=mmafighting.com|author=Alexander K. Lee|access-date=26 April 2022|archive-date=28 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428134725/https://www.mmafighting.com/2022/4/19/23032113/brad-tavares-vs-dricus-du-plessis-set-for-ufc-276|url-status=live}}</ref> Hy het die geveg gewen na 'n eenparige besluit van die beoordelaars.<ref>{{Cite web |last=Doherty |first=Dan |date=2022-07-02 |title=UFC 276: Dricus Du Plessis Batters Brad Tavares in Bloody Brawl |url=https://cagesidepress.com/2022/07/02/ufc-276-brad-tavares-vs-dricus-du-plessis/ |access-date=2022-07-03 |website=Cageside Press |language=en-US |archive-date=2022-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703032137/https://cagesidepress.com/2022/07/02/ufc-276-brad-tavares-vs-dricus-du-plessis/ |url-status=live }}</ref> Du Plessis het Darren Till by UFC 282 op 10 Desember 2022 ontmoet.<ref>{{Cite web |last=Shelton |first=Cole |date=2022-09-07 |title=Darren Till booked for return at UFC 282 against Dricus Du Plessis |url=https://www.bjpenn.com/mma-news/ufc/darren-till-booked-for-return-at-ufc-282-against-dricus-du-plessis/ |access-date=2022-10-23 |website={{!}} BJPenn.com |language=en-US |archive-date=2022-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023034307/https://www.bjpenn.com/mma-news/ufc/darren-till-booked-for-return-at-ufc-282-against-dricus-du-plessis/ |url-status=live }}</ref> Hy het die geveg deur middel van oorgawe in die derde rondte gewen.<ref>{{Cite web |last=Dewar |first=Val |date=2022-12-10 |title=UFC 282: Dricus Du Plessis Submits Darren Till, Spoils Return |url=https://cagesidepress.com/2022/12/10/ufc-282-dricus-du-plessis-submits-darren-till-late-in-round-three/ |access-date=2022-12-11 |website=Cageside Press |language=en-US |archive-date=2022-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211041120/https://cagesidepress.com/2022/12/10/ufc-282-dricus-du-plessis-submits-darren-till-late-in-round-three/ |url-status=live }}</ref> Hierdie geveg het hom die Fight of the Night-toekenning besorg.<ref name="UFC282">{{Cite web |last=Hiergesell |first=Dan |date=2022-12-11 |title=Bonuses! All Fighters With Finishes Collect $50K |url=https://www.mmamania.com/2022/12/11/23503279/official-ufc-282-bonus-winners-results-ankalaev-blachowicz-paddy-pimblett-espn-ppv-results |access-date=2022-12-11 |website=MMAmania.com |language=en |archive-date=2022-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211070555/https://www.mmamania.com/2022/12/11/23503279/official-ufc-282-bonus-winners-results-ankalaev-blachowicz-paddy-pimblett-espn-ppv-results |url-status=live }}</ref> Du Plessis het op 4 Maart 2023 teen Derek Brunson te staan gekom by UFC 285.<ref>{{Cite web|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2022/12/derek-brunson-vs-dricus-du-plessis-added-to-ufc-285-lineup-in-march|title=Derek Brunson vs. Dricus Du Plessis added to UFC 285 lineup in March|website=MMA Junkie|author=Mike Bohn|date=2022-12-28|access-date=2022-12-28|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228224659/https://mmajunkie.usatoday.com/2022/12/derek-brunson-vs-dricus-du-plessis-added-to-ufc-285-lineup-in-march|url-status=live}}</ref> Hy het die geveg met 'n tegniese uitklophou gewen weens 'n hoekonderbreking om 4:59 van die tweede ronde <ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2023/03/04/ufc-285-derek-brunson-vs-dricus-du-plessis/|title=UFC 285: War with Dricus du Plessis ends with Derek Brunson’s corner throwing in the towel|website=Cageside Press|author=Jay Anderson|date=2023-03-04|access-date=2023-03-04|archive-date=2023-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305023051/https://cagesidepress.com/2023/03/04/ufc-285-derek-brunson-vs-dricus-du-plessis/|url-status=live}}</ref> Du Plessis het op 8 Julie 2023, by UFC 290, die voormalige UFC-middelgewigkampioen Robert Whittaker, in 'n titel-uitskakelingsgeveg ontmoet.<ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Robert Whittaker vs. Dricus Du Plessis added to UFC 290; Dana White says winner gets Israel Adesanya |url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/04/ufc-290-robert-whittaker-vs-dricus-du-plessis-set-dana-white-says-winner-gets-israel-adesanya |access-date=2023-04-22 |website=MMA Junkie |language=en-US}}</ref> Hy het die geveg met 'n tegniese uitklophou in die tweede ronde gewen.<ref>{{Cite web |last=Dewar |first=Val |date=2023-07-08 |title=UFC 290: Dricus Du Plessis Stuns the World, TKOs Robert Whittaker |url=https://cagesidepress.com/2023/07/08/ufc-290-dricus-du-plessis-stuns-the-world-tkos-robert-whittaker/ |access-date=2023-07-09 |website=Cageside Press |language=en-US}}</ref> Hierdie oorwinning het hom die Performance of the Night-toekenning besorg en die nommer een-aanspraakmaker in die middelgewigafdeling gemaak.<ref name="UFC290">{{Cite web |date=2023-07-09 |title=UFC 290 bonuses: Only one of the sub-40-second stoppages got an extra $50,000 |url=https://mmajunkie.usatoday.com/lists/ufc-290-bonuses-denise-gomes-alexandre-pantoja-dricus-du-plessis-moreno |access-date=2023-07-09 |website=MMA Junkie |language=en-US}}</ref> Na hy Whittaker verslaan het, is daar verwag dat Du Plessis [[Israel Adesanya]] sou teëkom vir die UFC-middelgewigkampioenskap by UFC 293.<ref>{{Cite web |title=UFC 290 video: Israel Adesanya, next challenger Dricus Du Plessis have racially charged in-cage faceoff |url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/07/ufc-290-las-vegas-video-israel-adesanya-vs-dricus-du-plessis-racially-charged-faceoff-south-africa-nigeria |website=mmajunkie.usatoday.com |language=en-US}}</ref> Du Plessis het egter uit die stryd onttrek weens 'n onbekende besering, en is deur Sean Strickland vervang.<ref>{{Cite web |title=UFC 293 fight card: Israel Adesanya to defend middleweight title against Sean Strickland in Australia |url=https://www.cbssports.com/mma/news/ufc-293-fight-card-israel-adesanya-to-defend-middleweight-title-against-sean-strickland-in-australia/ |website=cbssports.com |language=en-US}}</ref> Du Plessis het Sean Strickland vir die UFC-middelgewigkampioenskap op 20 Januarie 2024 getakel.<ref>{{Cite web |title=Dana White announces three UFC title fights to headline three pay-per-views in early 2024 |url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/11/dana-white-ufc-ppv-main-events-booked-omalley-vs-vera-volkanovski-vs-topuria-strickland-vs-du-plessis |website=mmajunkie.usatoday.com |language=en-US}}</ref> Die paar het op 16 Desember 2023 by UFC 296 twee rye van mekaar gesit volgens Dana White se reëling.<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Damon |date=2023-12-17 |title=Dana White blames himself for Sean Strickland vs. Dricus du Plessis brawl at UFC 296: ‘This assh***’ sat them next to each other’ |url=https://www.mmafighting.com/2023/12/17/24004758/dana-white-blames-himself-sean-strickland-dricus-du-plessis-brawl-ufc-296-assh-them-next-each-other |access-date=2023-12-18 |website=MMA Fighting |language=en}}</ref> Terwyl hulle woorde gewissel het, het Strickland vir gehoorlede beduie om weg te skuif en Du Plessis aangeval. Die bakleiery is vinnig gestop en Strickland is uit die arena begelei.<ref>{{Cite web |last=Canadian Press |date=December 16, 2023 |title=Toronto main event fighters Strickland, du Plessis fight in crowd at UFC 296 |url=https://www.sportsnet.ca/ufc/sean-strickland-dricus-du-plessis-brawl-in-crowd-at-ufc-296/ |access-date=2023-12-18 |website=Sportsnet.ca |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mackenzie |first=Alasdair |date=December 17, 2023 |title=UFC 296: Sean Strickland attacks Dricus Du Plessis in the middle of shocked Vegas crowd - 'Out of his mind' |url=https://www.eurosport.com/mixed-martial-arts/ufc/2023/ufc-296-sean-strickland-attacks-dricus-du-plessis-in-the-middle-of-shocked-vegas-crowd-out-of-his-mi_sto9926262/story.shtml |access-date=2023-12-18 |website=eurosport.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tabuena |first=Anton |date=2023-12-17 |title=UFC champ Sean Strickland removed from UFC 296 after cageside brawl with Dricus Du Plessis - UPDATED |url=https://bloodyelbow.com/2023/12/17/sean-strickland-ufc-296-brawl-duplessis/ |access-date=2023-12-18 |website=Bloody Elbow |language=en}}</ref> Du Plessis het die UFC-middelgewigkampioenskap op 20 Januarie 2024 met 'n verdeelde beslissing gewen.<ref>{{Cite web |last=McCorry |first=Patrick |date=2024-01-21 |title=Dricus Du Plessis Realizes Dream, Takes Split Decision And Title |url=https://cagesidepress.com/2024/01/21/dricus-du-plessis-realizes-dream-takes-split-decision-and-title/ |access-date=2024-01-21 |website=Cageside Press |language=en-US}}</ref> Hierdie geveg het hom die Fight of the Night-toekenning besorg.<ref name="UFC297">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/brianmazique/2024/01/21/ufc-297-results-winners-finishes-bonuses-and-highlights/?sh=28d7ddbf6c7f|title=UFC 297 Results - Winners, Finishes, Bonuses And Highlights|publisher=Forbes.com|author=Brian Mazique|date=2024-01-21|access-date=2024-01-21}}</ref> Du Plessis het sy eerste titelverdediging teen die voormalige tweemalige UFC-middelgewigkampioen [[Israel Adesanya]] op 18 Augustus 2024 by UFC 305 gemaak.<ref>{{Cite web |last=Zucker |first=Joseph |title=Israel Adesanya to Fight Dricus du Plessis at UFC 305; 1st Since Sean Strickland Loss |url=https://bleacherreport.com/articles/10125095-israel-adesanya-to-fight-dricus-du-plessis-at-ufc-305-1st-since-sean-strickland-loss |access-date=2024-06-17 |website=Bleacher Report |language=en}}</ref> Hy het die geveg gewen deur middel van 'n wurggreep-oorgawe in die vierde ronde wat gelei het tot Adesanya se eerste oorgaweverloor van sy loopbaan.<ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2024/08/18/ufc-305-dricus-du-plessis-submits-israel-adesanya-retains-middleweight-title/|title=UFC 305: Dricus Du Plessis Submits Israel Adesanya, Retains Middleweight Title|publisher=cagesidepress.com|author=Jay Anderson|date=2024-08-17|access-date=2024-08-18}}</ref> Du Plessis het sy tweede titelverdediging in 'n herontmoeting teen die voormalige kampioen Sean Strickland op 9 Februarie 2025 by UFC 312 gemaak.<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Alexander K. |date=2024-12-07 |title=Dricus du Plessis vs. Sean Strickland 2, Zhang Weili vs. Tatiana Suarez announced for UFC 312 in Australia |url=https://www.mmafighting.com/2024/12/7/24315964/dricus-du-plessis-vs-sean-strickland-2-zhang-weili-vs-tatiana-suarez-announced-ufc-312-in-australia |access-date=2024-12-08 |website=MMA Fighting |language=en}}</ref> Hy het die geveg met 'n eenparige besluit gewen.<ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2025/02/09/ufc-312-victorious-dricus-du-plessis-bloodies-but-cant-finish-sean-strickland/|title=UFC 312: Victorious Dricus Du Plessis Bloodies, but Can’t Finish, Sean Strickland|publisher=cagesidepress.com|author=Jay Anderson|date=2025-02-08|access-date=2025-02-08}}</ref> Khamzat Chimaev het op 17 Augustus 2025 Du Plessis verslaan gedurende UFC 319 en sodoende die middelgewigkampioen van die UFC geword.<ref>Yahoo! Sports, 17 Augustus 2025. UFC 319 results: Khamzat Chimaev takes Dricus Du Plessis to school, dominates to win title https://sports.yahoo.com/article/ufc-319-results-khamzat-chimaev-045819502.html?guccounter=1{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Du Plessis sou egter wraak neem deur Kamaru Usman op 18 Julie 2026 in Oklahoma City te verslaan. ==Persoonlike lewe== In April 2023 het Du Plessis 'n operasie ondergaan om 'n asemhalinggestremdheid in sy neus op te los. Volgens 'n plasing wat sy afrigter Morne Visser op [[Instagram]] gemaak het, het Du Plessis aan die UFC deelgeneem met "slegs 8% [[suurstof]]"-inname deur sy neusgate. Die operasie was oorspronklik veronderstel om in 2020 plaas te vind, maar dit is uitgestel nadat Du Plessis by die UFC aangesluit het.<ref>{{Cite web |last=Harkness |first=Ryan |date=2023-04-12 |title=Nose issues had Du Plessis getting just ‘8% oxygen’ during UFC career |url=https://www.mmamania.com/2023/4/12/23680066/nose-issues-had-dricus-du-plessis-getting-just-8-oxygen-during-ufc-career |access-date=2024-01-05 |website=MMAmania.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Walshaw |first=Nick |date=2023-04-28 |title=‘Strange thing to get done’: Whittaker baffled by ‘dangerous’ rival’s move — The Takedown |url=https://www.foxsports.com.au/ufc/a-very-strange-thing-whittaker-left-baffled-by-dangerous-rivals-rogue-call-the-takedown/news-story/b57aeb3a85cd2da5bb83e10fb9fb97f9 |access-date=2024-01-05 |website=Fox Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Head |first=Simon |date=2023-07-06 |title=Dricus du Plessis says ‘there won’t be any denying me’ a title shot if he defeats Robert Whittaker at UFC 290 |url=https://www.fightersonlymag.com/latest-news/dricus-du-plessis-says-there-wont-be-any-denying-me-a-title-shot-if-he-defeats-robert-whittaker-at-ufc-290/ |access-date=2024-01-05 |website=Fighters Only |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:du Plessis, Dricus}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Vegkuns]] c8kukoyco95f4zow3nivmcsvxubxpin 0 403193 2921786 2908597 2026-08-04T04:22:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921786 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Iljin02.jpg|duimnael|Ivan Iljin]] '''Iwan Aleksandrowitsj Iljin''' ([[Russies]]: Иванъ Александровичъ Ильинъ, [[9 April]] [O.S. 28 Maart] [[1883]] – [[21 Desember]] [[1954]]) was 'n Russiese regsgeleerde, godsdienstige en politieke [[filosoof]], [[Slawofilie|slawofiel]], redenaar en konserwatiewe monargis. Hy het die [[Februarie-rewolusie]] as 'n "tydelike wanorde" en die [[Oktober-rewolusie]] as 'n "nasionale katastrofe" beskou en het aktief by die stryd teen die [[Bolsjewis|Bolsjewistiese]] regime aangesluit.<ref name="marsiada.ru">{{cite web | url=http://marsiada.ru/359/407/644/668/ | title=Иван Александрович Ильин. Биография }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy het 'n [[Wit beweging|wit]] emigrant-[[joernalis]], 'n slawofiel en 'n [[Ideologie|ideoloog]] van die Russiese Al-Militêre Unie geword wat geglo het dat geweld die enigste manier was waardeur die [[Sowjet]]-regime omvergewerp kon word.<ref>[http://whiterussianshistory.org/rovs From the Russian Army to Underground Organizations: The Trajectory of the Whites in the European and French matrix]</ref> As 'n anti-kommunis<ref name="Ivan Ilyin: A Fashionable Fascist">{{cite web | url=https://ridl.io/ivan-ilyin-a-fashionable-fascist/ | title=Ivan Ilyin: A Fashionable Fascist }}</ref> het Iljin [[Hitler]] aanvanklik verdedig, maar sy kritiek op [[totalitarisme]] is glad nie deur die [[Nazi-Duitsland|Nazi-regime]] waardeer nie. Boonop het hy in 1934 geweier om hul bevele te aanvaar om Nazi-propaganda in die Russiese Akademiese Instituut te versprei en is daarna uit sy pos verwyder en van alle verdere indiensneming verbied.<ref>"Il'in, Ivan Aleksandrovich (1883–1954) ." ''Encyclopedia of Philosophy.'' Encyclopedia.com. 22 Desember 2022 <https://www.encyclopedia.com>.</ref> Binne 'n jaar is hy ontslaan omdat hy Russies was, gearresteer en daarna verbied om openbare verskynings by die Russiese Wetenskaplike Instituut te maak omdat hy geweier het om [[Antisemitisme|antisemitiese]] beleid te bevorder.<ref name="val">Valliere, P. (2021). "Ivan Ilyin: Philosopher of Law, Force, and Faith". In Valliere, P.; Poole, R. (eds.). Law and the Christian Tradition in Modern Russia. New York and Oxon: Routledge. bl. 306–337. doi:10.4324/9781003017097-15. {{ISBN|9781003017097}}.</ref> Terwyl Iljin sy hoofbron van inkomste verloor het, het [[Sergei Rachmaninoff]] hom finansieel gehelp om in 1938 in [[Switserland]] te bly. Aangesien Iljin nie toegelaat is om te werk of polities aktief te wees nie,<ref>{{cite news |title=Vladimir Putin sits atop a crumbling pyramid of power |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/feb/27/vladimir-putin-russia-ukraine-power |work=The Guardian |date=27 Februarie 2022}}</ref> het hy meestal estetiese, etiese en sielkundige vrae bestudeer.<ref>[https://www.academia.edu/41824323/ETHICAL_AND_PSYCHOLOGICAL_PROBLEMS_IN_THE_WORKS_OF_I_A_ILYIN ETHICAL AND PSYCHOLOGICAL PROBLEMS IN THE WORKS OF I.A. ILYIN by Olga Savvina and Ivan Lapshin]</ref> Ivan Iljin, dikwels siek, het meer as 40 boeke en honderde artikels en pamflette in Russies en [[Duits]] geskryf. Byna al sy werke is deurdrenk van [[godsdiens]] en hou verband met Rusland. Iljin het nie tot die groep volgelinge van Vladimir Solovyof behoort nie, wat wêreldwye teokrasie verkondig het en met wie die Russiese godsdienstige en filosofiese Renaissance van die vroeë 20ste eeu gewoonlik geassosieer word.<ref name="marsiada.ru"/> Hy het gevra vir 'n patriargale vorm van heerskappy vir Rusland, gebaseer op Ortodoksie en geloof in die [[tsaar]] (die outokraat, nie die tiran nie).<ref>{{cite web | url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/putin-s-plan-restore-romanovs-part-3-0 | title=Putin's plan to restore the Romanovs (Part 3) &#124; Lowy Institute }}</ref><ref>[http://www.odinblago.ru/filosofiya/ilin/ilin_o_monarkhii_i_resp/10, Ilyin I. A., On the monarchy and the Republic. The danger of Monarchy, p. 568]</ref><ref>[https://www.lander.odessa.ua/doc/Putinism.pdf Walter Laquer (2015)]</ref> Beroepe op heldhaftigheid en morele aristokratisme verskyn regdeur Iljin se geskrifte.<ref name="val" /> Hy het die verskaffer van die leerstelling van Westerse Russofobie geword.<ref>[https://books.google.com/books?id=v3zCCXSC7joC&q=Il%27in&pg=PA165 Philip T. Grier (1994) The Complex Legacy of Ivan Il'in, bl. 151. In: Russian Thought After Communism: The Recovery of a Philosophical Heritage edited by James Patrick Scanlan]</ref> Iljin het sy lewe lank 'n regte Hegelian gebly en die temas van die staat, wet en mag in die wêreldgeskiedenis ondersoek.<ref>{{cite web | url=https://rodinananeve.ru/ivan-ilyin-voyna-uchit-nas-jit-lubia-nechto-visshee/ | title=Иван Ильин: Война учит нас жить, любя нечто высшее · Родина на Неве | date=3 Augustus 2022 | access-date=29 Julie 2023 | archive-date=12 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240412165507/https://rodinananeve.ru/ivan-ilyin-voyna-uchit-nas-jit-lubia-nechto-visshee/ | url-status=dead }}</ref> Iljin het federalisme, neutraliteit,<ref>{{cite web | url=https://www.derbund.ch/ich-moechte-mit-allem-dem-geliebten-schweizervolk-dienen-192592923504 | title="Ich möchte dem Schweizervolk dienen" }}</ref> verwerp en was 'n vyand van Westerse [[analitiese filosofie]]. Die ultranasionalistiese Iljin was krities oor Westerse-styl demokrasie, en het eerder die belangrikheid van 'n sterk regering in ooreenstemming met Rusland se outokratiese erfenis beklemtoon.<ref>{{Cite news |last=Snyder |first=Timothy |date=2016-09-20 |title=Opinion {{!}} How a Russian Fascist Is Meddling in America's Election |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/09/21/opinion/how-a-russian-fascist-is-meddling-in-americas-election.html |access-date=2022-10-21 |issn=0362-4331}}</ref><ref name="crisismagazine.com">{{cite web | url=https://www.crisismagazine.com/2017/read-ivan-ilyin-understand-modern-russia | title=Read Ivan Ilyin to Understand Modern Russia | date=24 Augustus 2017 }}</ref> Hy het die ineenstorting van die Sowjetstaat voorspel. Iljin se sienings oor die sosiale struktuur van Rusland en wêreldgeskiedenis het 'n groot invloed gehad op post-Sowjet-intellektuele en politici, insluitend [[Aleksandr Solzhenitsyn]], en die Russiese president [[Wladimir Poetin]].<ref>{{Cite web |title=Александр Солженицын. Как нам обустроить Россию |url=http://www.lib.ru/PROZA/SOLZHENICYN/s_kak_1990.txt |access-date=2022-05-11 |website=www.lib.ru}}</ref><ref>Robinson, Paul (2012-03-28). "Putin's Philosophy". The American Conservative. Besoek op 2022-02-27.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Iljin, Ivan}} [[Kategorie:Russiese filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1883]] [[Kategorie:Sterftes in 1954]] a2q7ij24s8f5u5kizd87rta54ozv8vd 0 406562 2921824 2917940 2026-08-04T09:09:22Z Redaktor GLAM 182360 Better quality version of image 2921824 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georgius Agricola | beeld = Georgius Agricola.jpg | image_size = | onderskrif = Georgius Agricola (fiktiewe portret uit 1927) | geboortenaam = Georg Bauer | geboortedatum = 24 Maart 1494 | geboorteplek = [[Glauchau]], [[Keurvorstedom Sakse]], [[Heilige Romeinse Ryk]] | dood_datum = {{SDEO|1555|11|21|1494|3|24}} | sterfteplek = [[Chemnitz]], [[Keurvorstedom Sakse]], [[Heilige Romeinse Ryk]] | residence = | nasionaliteit = Saksies, Duits | beroep = akademikus, geneesheer, mineraloog }} '''Georgius Agricola'''; gebore '''Georg Bauer'''; 24 Maart 1494&nbsp;– 21 November 1555) was 'n Duitse Humanistiese geleerde, [[mineralogie|mineraloog]] en [[metallurgie|metallurg]]. Hy is in die klein dorpie [[Glauchau]], in die Elektoraat van [[Sakse]] van die [[Heilige Romeinse Ryk]] gebore. Hy het 'n breë opvoeding geniet, maar het 'n besondere belangstelling vir die [[mynbou]] en raffinering van [[metaal|metale]] gehad. Vir sy baanbrekende werk ''De Natura Fossilium'' wat in 1546 gepubliseer is, word daar algemeen na hom verwys as die ''Vader van die Mineralogie.<ref name="Rafferty 2012 p. 10">Rafferty, John P. (2012) . ''Geologiese Wetenskappe; Geologie: Landvorme, Minerale en Gesteentes''. New York: Britannica Educational Publishing, p. 10. {{ISBN|9781615305445}}</ref> Hy is bekend vir sy baanbrekerswerk ''De re metallica libri XII'', wat in 1556 gepubliseer is, 'n jaar na sy dood. Hierdie werk in twaalf dele is 'n omvattende en stelselmatige studie, klassifikasie en metodiese gids oor alle beskikbare feitelike en praktiese aspekte, wat belang het vir [[mynbou]], die mynwetenskappe en die [[metallurgie]]. Alles is ondersoek en nagevors in sy natuurlike omgewing deur middel van direkte waarneming. Dit is ongeëwenaar in sy kompleksiteit en akkuraatheid en dit het twee eeue lank as die standaardnaslaanwerk gedien. Agricola het in die voorwoord gesê dat hy ''al daardie dinge sal uitsluit wat ek nie self gesien het nie, of nie gelees of gehoor het nie.[...].Dit wat ek nie gesien het nie, of noukeurig oorweeg het nadat ek daarvan gelees of gehoor het, daaroor het ek nie geskryf nie''.<ref name="berk" /> As 'n geleerde van die [[Renaissance]] het hy 'n universele benadering tot leer en navorsing nagestreef. Hy het gedurende sy professionele lewe meer as 40 volledige vakkundige werke gepubliseer oor 'n wye reeks onderwerpe en dissiplines, soos [[pedagogie]], medisyne, [[metrologie]], [[merkantilisme]], [[farmasie]], filosofie, geologie, geskiedenis en vele meer. Sy innoverende en omvattende, vakkundige werk, gebaseer op nuwe en presiese metodes van produksie en beheer, het gedurende daardie tydperk sy werk 'n sentrale deel van die geleerdheid en die beter begrip van wetenskap gemaak.<ref name="FZC">{{cite web|url=https://www.georgius-agricola.de/ |title= Georgius Agricola (1494 - 1555) | publisher = Agricola-Forschungszentrum Chemnitz |access-date= April 4, 2019 }}</ref> ==Etimologie== Na hom word dikwels, hoewel nie altyd nie, verwys as "die Vader van die [[mineralogie]]" en die stigter van [[geologie]] as 'n wetenskaplike dissipline.<ref name=berk>{{cite web|url=https://ucmp.berkeley.edu/history/agricola.html |title= Georgius Agricola | publisher = University of California - Museum of Paleontology |access-date= April 4, 2019 }}</ref> Die digter [[Georg Fabricius]] het 'n kort eretitel aan hom toegeken ter erkenning van sy nalatenskap, dat sy mede-Saksers gereeld aan haal: ''die ausgezeichnete Zierde des Vaterlandes'', (letterlik: ''die vooraanstaande sieraard van die Vaderland'').<ref name=FZC/> Hy is by sy geboorte onder die naam ''Georg Pawer'' gedoop. ''Pawer'' is 'n dialektiese vorm van die moderne Duitse term ''Bauer'', wat vertaal word na ''boer''. Sy leraar, professor [[Petrus Mosellanus]] uit [[Leipzig]] het hom oortuig om die algemene praktyk van naamlatinisering te volg, wat onder Renaissance-geleerdes gebruiklik was. So het "Georg Pawer" "Georgius Agricola" geword. Toevallig kom die naam Georg/Georgius van Grieks af en beteken ook "boer". ==Vroeë lewe== ===Jeug=== Agricola is in 1494 gebore as Georg Pawer, die tweede van sewe kinders van 'n kleremaker en verwer in Glauchau. Op twaalfjarige leeftyd het hy hom by die Latynse skool in [[Chemnitz]] of [[Zwickau]] ingeskryf.<ref name=bio>{{cite web |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118501062.html#ndbcontent |title=Agricola, Georgius (Georg Bauer), wahrscheinlich in Zwickau |publisher=Deutsche Biographie | author=Wilhelm Pieper | access-date= April 5, 2019 }}</ref> Van 1514 tot 1518 studeer hy aan die universiteit van Leipzig, waar hy vir die eerste keer onder die naam ''Georgius Pawer de Glauchaw'' ingeskryf het vir die somersemester in teologie, filosofie en filologie onder rektor Nikolaus Apel. Vir antieke tale, [[Antieke Grieks|Grieks]] en [[Latyn]] het hy sy eerste Latynse lesings ontvang onder [[Petrus Mosellanus]], 'n gevierde humanis en aanhanger van [[Erasmus|Erasmus van Rotterdam]].<ref name=hofm>{{cite web|url=https://archive.org/details/drgeorgagricola00hofmgoog/page/n27 |title= Dr. Georg Agricola : ein Gelehrtenleben aus dem Zeitalter der Reformation - p. 9 | publisher = Archive org |author=Reinhold Hofmann |access-date= April 5, 2019 }}</ref><ref name=mdz>{{cite web|url=http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00016233/images/index.html?seite=116 |title= Neue deutsche Biographie, Bd.: 1, Agricola, Georgius | publisher = Münchener Digitalisierungszentrum |access-date= April 4, 2019 }}</ref> ===Humanistiese opvoeding=== Begaaf met 'n groot intellek en sy nuut verworwe titel van ''Baccalaureus artium'', het Agricola hom vroeg in die strewe na die "nuwe leer" gewerp, met so 'n effek dat hy op die ouderdom van 24 is aangestel as ''Rector extraordinarius'' van [[Antieke Grieks]] by die 1519 gevestigde ''Zwickau se Griekse skool'', wat binnekort verenig sou word met die [[Universiteit van Toegepaste Wetenskappe Zwickau|Groot Skool van Zwickau]]<ref>{{cite web|url=https://www.fh-zwickau.de/hochschule/profil/historie/ |title= Geschichte der Westsächsischen Hochschule Zwickau - Georgius Agricola lehrte von 1519 - 1522 in Zwickau | publisher = Westsächsische Hochschule Zwickau |access-date= April 4, 2019 }}</ref>(die Zwickauer Ratsschule). In 1520 het hy sy eerste boek gepubliseer, 'n Latynse grammatikahandleiding met praktiese en metodiese wenke vir onderwysers. In 1522 beëindig hy sy aanstelling om weer vir nog 'n jaar te [[Leipzig]] te studeer, waar hy as rektor ondersteun word deur sy voormalige tutor en professor in klassieke tale, [[Peter Mosellanus]], by wie hy nog altyd in korrespondensie was.<ref name=hofm/> Hy het ook ingeteken op die studies van [[medisyne]], [[fisika]], en [[chemie]]. In 1523 het hy na [[Italië]] gereis. Hy het by die [[Universiteit van Bologna]] en waarskynlik ook die[[Universiteit van Padua|Padua]]<ref name=bio/> ingeskryf en sy studies in medisyne voltooi. Dit is steeds onduidelik waar hy sy diploma verwerf het. In 1524 sluit hy aan by die gesogte Aldine drukkery in [[Venesië]]. Dit is gestig deur [[Aldus Manutius]], wat in 1515 gesterf het. Manutius het 'n netwerk van kontakte en vriendskappe opgebou onder die talle geleerdes, insluitend die mees gevierde, van regoor Europa. Hy het hulle aangemoedig om na Venesië te kom en vir die redaksie van die talle publikasies van die klassieke van die oudheid te sorg Ten tyde van Agricola se besoek is hierdie besigheid deur Andrea Torresani en sy dogter Maria bestuur. Agricola het tot 1526 aan die uitgawe van 'n werk in verskeie volumes oor [[Galenus]] deelgeneem.<ref name=mdz/> ==Beroepslewe== ===Stadsgeneesheer=== [[Lêer:De re metallica - water wheel (125711501).jpg|duimnael|'n Watermeul om erts op te haal]] [[Lêer:Fire-setting.jpg|duimnael|Brandstig ondergronds]] Hy het in 1527 na Zwickau teruggekeer en in die herfs van dieselfde jaar na Chemnitz, waar hy met Anna Meyner, 'n weduwee van Schneeberg, getrou het. Hy het in die [[Ertsgebergte]] na werk as geneesheer gesoek omdat hy 'n vurige verlange gekoester het mynbou te bestudeer, Hy het hom in die dorpie [[Jáchymov|Joachimsthal]] gevestig, waar in 1516 beduidende silwerertsneerslae gevind is.<ref name=FZC/> Die 15 000 inwoners het Joachimsthal 'n besige, bloeiende sentrum van myn- en smeltwerke gemaak. Dit het vir Agricola honderde skagte gebied om te ondersoek. Sy eintlike werk was nie baie veeleisend nie en hy het al sy vrye tyd aan sy studies bestee. Begin 1528 het hy hom verdiep in wat geskryf is oor mineralogie en mynbou en dit vergelyk met sy eie waarnemings van die plaaslike materiale en die metodes van hul behandeling.<ref>{{cite web |url=https://www.glauchau.de/glauchau/content/23/20140506180140.asp |title=Denkmal Georgius Agricola |publisher= Glauchau de | access-date= April 5, 2019 }}</ref> Hy het 'n logiese stelsel geskep van die plaaslike toestande, gesteentes, sedimente, minerale en ertse, en die verskillende terme van algemene en spesifieke plaaslike territoriale kenmerke verduidelik. Hy het hierdie beskrywing oor alle natuurlike aspekte gekombineer met 'n verhandeling oor die werklike mynbou, die metodes en prosesse, die plaaslike ontginningsvariante, die verskille en eienaardighede van wat hy van die mynwerkers geleer het. Vir die eerste keer het hy vrae oor die vorming van ertse en minerale aangepak. Hy probeer om die onderliggende meganismes aan die lig te bring en sy gevolgtrekkings in 'n sistematiese raamwerk bekend te stel. Hy het die hele proses in 'n vakkundige dialoog uiteengesit en dit in 1530 gepubliseer onder die titel ''Bermannus, sive de re metallica dialogus'', (Bermannus, of 'n dialoog oor metallurgie). Die werk is hoog aangeprys deur [[Desiderius Erasmus|Erasmus]] vir die poging om orde te skep in die kennis wat deur praktiese ondersoek verkry is, en dit verder te ondersoek. Agricola, in sy hoedanigheid van dokter, het ook voorgestel dat minerale en hul uitwerking op en verhouding tot menslike medisyne 'n toekomstige onderwerp van ondersoek moet wees. <ref name=FZC/><ref>{{cite web|url=https://www.tms.org/pubs/books/pdfs/09-1002-e/09-1002-0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807040220/http://www.tms.org/pubs/books/pdfs/09-1002-e/09-1002-0.pdf |archive-date=2015-08-07 |url-status=live |title= The Pirotechnica of Vannoccio Biringuccio - Translated from the Italian with an introduction and notes by Cyril Stanley Smith and Martha Teach Gnudi, p. 45 | publisher = The American Institute of Mining and Metallurgical Engineers |author=Cyril Stanley Smith, Martha Teach Gnudi |access-date= April 4, 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.zeit.de/1994/12/der-mann-der-aufschrieb-wie-das-silber-aus-dem-berg-kommt |title=Der Mann, der aufschrieb, wie das Silber aus dem Berg kommt |publisher= DIE ZEIT Archiv | date=March 18, 1994 | access-date= April 5, 2019 }}</ref> === Burgemeester van Chemnitz === In 1531 het Agricola 'n aanbod van die stad ''Kepmnicz'' (Chemnitz) ontvang vir die pos van ''Stadtleybarzt'' (stadsgeneesheer), wat hy aanvaar het.Hy verhuis in 1533 na [[Chemnitz]] .<ref>Georgius Agricola, ''De re metallica, vertaal uit die eerste Latynse uitgawe van 1556'', [[Herbert Clark Hoover]] en Lou Henry Hoover, tr., New York: Dover Publications, 1950, (herdruk van die London: Mining Magazine-uitgawe van 1912), p. viii van die inleiding.</ref> Alhoewel min oor sy werk as geneesheer bekend is, het Agricola se mees produktiewe jare hiermee begin. Hy het gou burgemeester van Chemnitz geword en gedien as diplomaat en historiograaf vir hertog Georg van Sakse, wat op soek was na moontlike territoriale aansprake. Hy het vir Agricola opdrag gegee 'n groot geskiedkundige werk te skryf, die ''Dominatores Saxonici a prima origine ad hanc aetatem'' (Here van Sakse van die begin tot die huidige tyd). Dit het 20 jaar geneem en is eers in 1555 gepubliseer.<ref name="M.D.2012">{{cite book|author=Raphael S. Bloch, M.D.|title=Healers and Achievers: Physicians Who Excelled in Other Fields and the Times in Which They Lived|url=https://books.google.com/books?id=4UhPAAAAQBAJ&pg=PT125|date=31 May 2012|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4691-9248-2|pages=125–}}</ref> In sy werk ''De Mensuris et ponderibus'', gepubliseer in 1533, het hy die stelsels van Griekse en Romeinse mate en gewigte beskryf. In die 16de eeuse Heilige Romeinse Ryk was daar geen eenvormige mate en gewigte nie, wat handel en bedrywigheid belemmer het. Hierdie werk het die grondslag gelê vir Agricola se reputasie as 'n humanistiese geleerde. Hy het hom beywer om tot die instelling van gestandaardiseerde gewigte en mate te kom, en het so die openbare verhoog betree om 'n politieke posisie te beklee.<ref name="Naumann2013">{{cite book|author=Friedrich Naumann|title=Georgius Agricola, 500 Jahre: Wissenschaftliche Konferenz vom 25. – 27. März 1994 in Chemnitz, Freistaat Sachsen|url=https://books.google.com/books?id=TgWbBgAAQBAJ&pg=PA27|date=9 March 2013|publisher=Springer-Verlag|isbn=978-3-0348-7159-4|pages=27–}}</ref> In 1544 publiseer hy die ''De ortu et causis subterraneorum'' (Oor ondergrondse oorsponge en oorsake), waarin hy ouer teorieë gekritiseer het en die grondslae van die moderne fisiese [[geologie]] gevestig het. Dit bespreek die effek van wind en water as magtige geologiese kragte, die oorsprong en verspreiding van grondwater en mineraliserende vloeistowwe, die oorsprong van ondergrondse hitte, die oorsprong van ertskanale en die hoofafdelings van die minerale ryk. Hy het egter volgehou dat 'n sekere 'materia pinguis' of 'vetterige materie', wat deur hitte in fermentasie gebring is, fossiele gevorm en nie lewende organismes nie.<ref name="Lyell1832">{{cite book|author=Sir Charles Lyell|title=Principles of Geology: Being an Attempt to Explain the Former Changes of the Earth's Surface, by Reference to Causes Now in Operation|url=https://archive.org/details/principlesgeolo01unkngoog|year=1832|publisher=J. Murray}}</ref> In 1546 het hy die vier volumes van ''De natura eorum quae effluunt e terra'' (Die aard van die dinge wat uit die aarde se binneste vloei) gepubliseer. Dit handel oor die eienskappe van water, die effekte daarvan, smaak, reuk, temperatuur ens. en oor die 'lug onder die aarde', wat, soos Agricola geredeneer het, verantwoordelik is vir aardbewings en vulkane.<ref>{{cite web|url=https://archives.georgfischer.com/media/gfa_30_35-0001|title=DIE EISENBIBLIOTHEK UND IHRE AGRICOLA-BESTÄNDE|publisher=argiewe|author=Annette Bouheiry|access-date=April 12, 2019|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412194824/https://archives.georgfischer.com/media/gfa_30_35-0001|url-status=dead}}</ref> == ''De re metallica'' == [[Beeld:Georg Agricola-Titelblatt.jpg|duimnael|links|''[[De re metallica]]'']] Agricola se bekendste werk, die '' [[De re metallica]] libri xii'' is die jaar ná sy dood, in 1556, gepubliseer; dit was miskien reeds in 1550 voltooi, aangesien die toewyding aan die keurvors en sy broer uit daardie jaar dateer. Die vertraging is vermoedelik 'n gevolg van die boek se baie houtsneeë. Die werk is 'n sistematiese, geïllustreerde verhandeling oor [[mynbou]] en ontginningsmetallurgie. Dit toon prosesse om [[erts]]s uit die grond te onttrek, en metale uit ertsw vry te stel. Tot Agricola se tyd was [[Plinius die ouere]] se werk ''Historia Naturalis'' die hoofbron van inligting oor metale en mynboutegnieke. Agricola het sy erkentenis aan antieke skrywers, soos Plinius en [[Theophrastus]] getoon en het talle verwysings na Romeinse werke gemaak. Agricola het in [[geologie]] beskryf en geïllustreer hoe ertsare in en op die grond voorkom. Hy het die [[prospekteer]] vir ertsare en die [[opmeting]] daarvan in detail beskryf , asook die was van die ertse om die swaarder waardevolle minerale, soos [[goud]] en [[tin]] te versamel. Die werk beskryf [[watermeul|watermeulens]] wat in [[mynbou]] gebruik word, soos die masjien om mans en materiaal in en uit 'n mynskag te lig. Watermeulens het veral toepassing gevind in die vergruising van erts om die fyn deeltjies van goud en ander swaar minerale vry te stel, maar ool 'n reuse[[balg]] om lug in die beperkte ruimtes van ondergrondse werke te dwing is hiermee bedien. Agricola het mynmetodes beskryf wat nou uitgedien is, soos [[brandstig]], wat behels het om vure teen harde rotsvlakke aan te lê. Die warm rots is met water geblus, en die [[termiese skok]] het dit genoeg verswak vir maklike verwydering. Dit was egter 'n gevaarlike metode wanneer dit ondergronds gebruik is, en is later oorbodig gemaak deur die gebruik van [[plofstof]]. Agricola se werk bevat, in 'n bylaag, die Duitse ekwivalente vir die tegniese terme wat in die Latynse teks gebruik word. Moderne woorde wat uit die werk afkomstig is, sluit in [[vloeispaat]] (waaruit later [[fluoor]] vrystel is is) en [[bismut]]. In 'n ander voorbeeld het Agricola in die oortuiging dat die swart rots van die Schloßberg by [[Stolpen]] dieselfde is as Plinius die ouere se [[basalt]], hierdie naam daarop toegepas, en so het 'n petrologiese term ontstaan. == Dood == [[Lêer:Platte-Agricola.jpg|duimnael|Gedenkplaat vor Agricola in die katedraal van Zeitz in Junie 2014 geplaas]] Agricola is op 21 November 1555 oorlede. Sy "lewenslange vriend", die Protestantse digter en klassikus [[Georg Fabricius]], skryf in 'n brief aan die Protestantse teoloog [[Philipp Melanchthon]], "Hy wat sedert die dae van kinderjare goeie gesondheid geniet het, is deur vier dae se koors weggeneem." Agricola was 'n vurige Katoliek in teenstelling tot Fabricius. Volgens tradisionele stedelike gebruike was hy as voormalige burgemeester geregtig op 'n begrafnis in die plaaslike moederkerk. Sy godsdienstige affiliasie het egter swaarder geweeg as sy sekulêre voorregte en monumentale dienste vir die stad.<ref>{{cite book|title=Georgius Agricola|url=https://books.google.com/books?id=ZhX0BgAAQBAJ&pg=PA123| date=13 Augustus 2013|publisher=Springer-Verlag|isbn=978-3-322-95384-1|pages=123–}}</ref> Chemnitz se protestantse superintendent Tettelbach het aangedring by keurvors Augustus om die begrafnis binne die stad te weier. Die bevel is gegee en Tettelbach het dadelik die Agricola-party in kennis gestel.<ref>{{cite book|title=Die Reformation ihre innere Entwicklung und ihre Wirkungen im Umfange deLuterischen Bekenntnisses von J. Döllinger|url=https://archive.org/details/bub_gb_Pv_khP51teUC|jaar=1848|uitgewer=J. Manz|pages=}}</ref> Op inisiatief van sy jeugvriend, [[Naumburg]] se biskop [[Julius von Pflug]], is Agricola se liggaam vier dae later na [[Zeitz]] gedra, meer as 50 km verder en deur von Pflug in die Zeitz-katedraal begrawe.<ref>[https://www.kath-zeitz.de/bild/upload/dom-2-Fuenf-Minuten-Begleiter-Seite%201.pdf Vyf minute gids tot die katedraal van Sts Peter en Paul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240117215349/https://www.kath-zeitz.de/bild/upload/dom-2-Fuenf-Minuten-Begleiter-Seite%201.pdf |date=17 Januarie 2024 }} (in Duits). Op 28 Februarie 2023 gehaal.</ref> Sy vrou het 'n gedenkplaat in gebruik laat neem, wat reeds gedurende die 17de eeu verwyder is. Die teks daarvan is egter in die Zeitz-annale bewaar en lui: <blockquote>Aan die geneesheer en burgemeester van Chemnitz, Georgius Agricola, 'n man wat die meeste gekenmerk is deur vroomheid en geleerdheid, wat uitstekende dienste aan sy stad gelewer het, wie se nalatenskap onsterflike glorie aan sy naam sal skenk, wie se gees Christus self in sy ewige koninkryk opgeneem het. Sy treurende vrou en kinders. Hy is op 21 November 1555 in die 62ste lewensjaar oorlede en is op 24 Maart 1494 in Glauchau gebore<ref>{{cite web|url=https://www-user.tu-chemnitz.de/~fna/14engewald.pdf|title= Zum 450. Todestag von GEORGIUS AGRICOLA | publisher = TU Chemnitz |author=Gisela-Ruth Engwald |access-date= 5 April 2019 }}</ref></blockquote> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.agricola-aachen.de Agricola Akademischer Verein], (engl: Agricola Academic Association) * {{Cite EB1911|wstitle=Agricola, Georg|volume=1|page=386}} * {{Gutenberg author | id=39197| name=Georgius Agricola}} * {{Internet Archive author |sname=Georgius Agricola}} * [https://web.archive.org/web/20140809003823/http://www.farlang.com/gemstones/agricola_textbook_of_mineralogy/page_001 Agricola's work on gemstones and mineralogy: De Natura Fossilium], translated from Latin by Mark Chance Bandy * [http://www.farlang.com/gemstones/agricola-metallica/page_001 Agricola's De Re Metallica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209042730/http://www.farlang.com/gemstones/agricola-metallica/page_001 |date=2009-12-09 }} translated by former President H. Hoover and his wife L.H. Hoover, full text (650 pages) and illustrations * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/earththeory/id/10795 ''De Ortu &amp; Causis Subterraneorum''] full digital facsimile * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/eng_tech/id/15214 ''De Re Metallica Libri XII''] full digital facsimile {{Normdata}} 0wt1yyiwh3r9udo03d104lnkc5ppe12 3 406670 2921705 2919763 2026-08-03T19:47:06Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-32 */ nuwe afdeling 2921705 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:52, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:09, 1 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:30, 8 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:49, 15 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:05, 23 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:48, 29 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:57, 6 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:12, 13 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:47, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:50, 27 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:47, 3 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> t8f63qdnfhf0d6hfm6pe8wf5ro3wani 0 412327 2921601 2655150 2026-08-03T15:09:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921601 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Emmanuel Faber | bynaam = | beeld = Emmanuel Faber Danone.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Emmanuel Faber | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1964|1|22}} | geboorteplek = [[Grenoble]], [[Frankryk]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = [[HUB]] | nasionaliteit = | beroep = [[Ondernemer]] | ander = | bekend = [[Danone]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Emmanuel Faber''' ([[Grenoble]], 22 Januarie 1964) is 'n Franse sakeman. Hy is verkose president van die [[International Sustainability Standards Board]].<ref>[https://www.reuters.com/business/environment/former-danone-ceo-chair-global-climate-disclosures-body-2021-12-16/ Former Danone CEO to chair global climate disclosures body]</ref> == Beroep == Faber het 'n deel van sy kinderjare in Saint-Bonnet-en-Champsaur deurgebring. Nadat hy in 1980 aan Gap hoërskool gegradueer het, het hy aan [[HEC Paris]] gegradueer. Hy het sy eerste werk in 1986 by die bestuurskonsultasiemaatskappy Bain & Company gekry, toe na Barings Bank verhuis en vandaar na Legris Industries. By Legris Industries is hy in 1996 as HUB aangestel.<ref>{{Cite web |url=https://www.hec.edu/fr/grande-ecole-masters/profils/emmanuel-faber |title=Emmanuel Faber |access-date=21 Februarie 2024 |archive-date=20 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220202455/https://www.hec.edu/fr/grande-ecole-masters/profils/emmanuel-faber |url-status=dead }}</ref> ’n Jaar later het hy by die voedselmaatskappy [[Danone]] begin werk. Saam met die Nobelpryswenner Muhammad Yunus het hy onder meer die sosiale onderneming Grameen Danone Foods in [[Bangladesj]] gestig. Saam met Martin Hirsch was hy aktief in die Emmaus-projekte wat deur wyle Capuchin-vader Abbé Pierre bestuur is. In Oktober 2014 het hy uitvoerende hoof van Danone geword, wat Franck Riboud opvolg, maar hierdie pos verloor ná weke se besprekings by die toesighoudende raadsvergadering op 14 Maart 2021, nadat hy op 1 Maart 2021 as voorsitter van die direksie moes bedank. Sy opvolger sal [[Gilles Schnepp]].<ref>[https://www.zeit.de/2021/12/emmanuel-faber-danone-lebensmittelkonzern-chefwechsel-frankreich-nachhaltigkeit/komplettansicht Danone eiskalt]</ref> Hy is die pa van drie kinders.<ref>[https://www.lesechos.fr/2014/10/emmanuel-faber-le-joker-de-danone-1103999 Emmanuel Faber, le joker de Danone]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Faber, Emmanuel}} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0zoqffdyt3e228it764q2d742i8htuk 0 414909 2921776 2893650 2026-08-04T01:55:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 | naam = Honorius | beeld = Consular diptych Probus 406.jpg | beeldonderskrif = Honorius, afgebeeld op die konsulêre diptiek van [[Anicius Petronius Probus]] ([[Aosta]], [[406]]). | geboortedatum = [[384]] | sterfdatum = [[423]] | geboortename = Flavius Honorius | opskrif1 = Ouers |1 = [[Theodosius I]] | opskrif2 = Kinders |2 = | opskrif3 = Huweliksmaat |3 = | opskrif4 = Broers en susters |4 = Arcadius van Bisantium<br>Galla Placidia<br>Constantius III (swaer) }} '''Flavius Honorius''' ([[384]] - [[423]]) was mede-keiser saam met sy vader [[Theodosius I|Thedosius]] in die weste van die [[Romeinse Ryk]] van [[393]] tot [[395]] en keiser van die [[Wes-Romeinse Ryk]] van 395 tot [[423]]. Hy word algemeen beskou as een van die mees onbekwame keisers in die geskiedenis van die Romeinse Ryk. Aan die begin van sy bewind was daar nie veel sprake van die gevaar van 'n ineenstorting nie. Aan die einde van sy bewind was die Wes-Romeinse Ryk op die rand van ineenstorting. ==Keiserskap== Na die dood van sy vader [[Theodosius I]] in [[395]] is die Romeinse Ryk finaal in twee verdeel. Honorius was die jongste van Theodosius se twee seuns, onder wie die ryk verdeel is. Sy broer, [[Arcadius]], was keiser van die [[Bisantynse Ryk|ooste]]. Honorius was maar agt jaar oud toe hy keiser geword het. Hy het uit die hande van sy vader se raadgewer, Flavius Stilicho, geëet. In [[398]], op die ouderdom van veertien, is hy verplig om met [[Maria (dogter van Stilicho)|Maria]] te trou. Volgens die historikus [[Zosimus (historikus)|Zosimus]] is die huwelik nooit gekonsummeer nie. Na die Gotiese Oorlog van 402-403 het die hof in [[Milaan]] na die veiliger stad van [[Ravenna]] verskuif. Die ryk het voortgegaan om die druk van die groot migrasie vanaf die noorde teen te staan. In 405 of 406 het die [[Vandale]] en Alans die Ryn oorgesteek. In 407 het sy vrou Maria gesterf en asof dit nie genoeg was nie, het generaal [[Konstantyn III van Rome|Konstantyn]], goewerneur van [[Britannia (Romeinse provinsie)|Britannia]], homself tot keiser uitgeroep. In 408 is hy getroud met Stilicho se jongste dogter, Thermantia. In dieselfde jaar is sy ouer broer Arcadius dood. ’n Gerug is versprei waarvolgens Stilicho met die idee vorendag sou kom om sy seun Eucherios op die Oos-Romeinse troon te plaas. Honorius het uit woede vir Stilicho en sy seun laat teregstel en sy vrou Thermantia teruggestuur na haar moeder. In 410 is Rome geplunder. Sy nuwe ''magister militum'', [[Constantius III|Constantius]], wat later in 421 as sy swaer en mede-keiser vir 'n kort rukkie die troon sou deel, het sy bes gedoen om die skade te beperk. Die rebelle, Konstantyn III en Heraclianus, is verslaan. ’n Ooreenkoms is met die [[Boergondiërs]] aangegaan. Die [[Wes-Gote]] het egter 'n groter probleem gebied. Hulle het hul eie ryk in die suide van [[Gallië]] gestig en hul eie keiser aangestel: [[Priscus Attalus]]. Honorius se halfsuster, Galla Placidia, is gevange geneem en is met die Wes-Gote se koning [[Athaulf]] getroud. Na sy dood ([[415]]) is sy met Constantius III getroud. Sy het vir hom 'n seun gebaar, wat later Honorius se opvolger sou word. ([[Valentinianus III]]). Constantius het in [[421]] gesterf en Honorius was dwaas genoeg om sy eie halfsuster die hof te maak. Sy het saam met haar seun na [[Konstantinopel]] gevlug. Honorius het in [[423]] sonder kinders gesterf na 'n uitgerekte maar magtelose bewind. Sy opvolger was sy ''primicerius notariorum'', [[Johannes (keiser)|Johannes]], wat in [[425]] deur die oostelike troepe verdryf is (Hy is nie deur die Oos-Romeinse keiser [[Theodosius II van Bisantium|Theodosius II]] erken nie, en is daarom 'n usurpator genoem), waarna [[Valentinianus III]] keiser geword het. == Oordele oor Honorius == [[Lêer:Jean-Paul Laurens - The Byzantine Emperor Honorius - 1880.jpg|duimnael|links|Keiser Honorius, skildery, 19de eeu]] Die historikus John Bagnell Bury skryf as volg oor Honorius: “Sy naam sou vergete gewees het as een van die mees obskure houers van die keiserlike troon as dit nie was vir die feit dat sy bewind saamgeval het met die noodlottige tydperk waarin besit van Wes-Europa van die Romeine na die Teutone oorgegaan het nie." Nadat hy die rampe opgesom het wat tydens Honorius se bewind van 28 jaar plaasgevind het, kom Bury tot die gevolgtrekking dat Honorius "self geen aksie geneem het teen die vyande wat sy ryk bedreig het nie, maar persoonlik uiters gelukkig was om voort te gaan om die troon te beset totdat hy aan natuurlike oorsake gesterf het, terwyl hy getuie was van die ondergang van 'n menigte usurpators wat teen sy bewind in opstand was."<ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts /secondary/BURLAT/6*.html#5 John Bagnall Bury, ''History of the Later Roman Empire'', 1923] (New York, Dover, 1958), p. 213</ref> === Procopius === [[Lêer:John_William_Waterhouse_-_The_Favorites_of_the_Emperor_Honorius_-_1883.jpg|links|duimnael|''Keiser Honorius se gunstelinge''; skildery deur John William Waterhouse (1883)]] In sy ''Geskiedenis van die oorloë'' vermeld [[Procopius]] 'n verhaal (wat [[Edward Gibbon|Gibbon]] nie as geloofwaardig beskou nie) waarin Honorius, by die aanhoor van die nuus dat "Roma" "omgekom" het, aanvanklik geskok was. Hy het gedink dat die nuus betrekking het op sy gunsteling haan, wat ook die naam "Roma" gehad het. {{cquote|Daar word gesê dat keiser Honorius op hierdie tydstip in Ravenna berig ontvang het van een van die eunugs, blykbaar die eunug wat in beheer was van die pluimvee, dat Roma omgekom het. Hy roep toe uit: "En hy het tog nou net uit my hande geëet!" Want hy het 'n baie groot haan gehad met die naam van Roma. Die eunug wat die fout verstaan het, het opgemerk dat die stad Roma ten gronde gegaan het teen Alarik. Die keiser het 'n sug van verligting geslaak en vinnig geantwoord: "Maar ek het gedink my haan Roma is dood." So groot, sê hulle, was hierdie keiser se dwaasheid.”|Procopius, ''Die Vandaalse oorlog'' III 2.25-26.}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Honorius_(keizer) }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == === Primêre bronne === * Aurelius Victor,'' "Epitome de Caesaribus"'', [http://www.roman-emperors.org/epitome.htm Engelse weergawe van Epitome de Caesaribus] * [[Zosimus (historikus)|Zosimus]], ''"Historia Nova"'', Boeke 4–6 [http://www.tertullian.org/fathers/zosimus05_book5.htm Historia Nova] === Sekondêre bronne === {{Refbegin|30em}} *{{cite book |last=Birley |first=Anthony Richard |title=The Roman Government of Britain |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |year=2005 }} *{{cite book |title=The Cambridge Ancient History |volume=XIII: The Late Empire, A.D. 337-425 |editor-first1=Peter |editor-last1=Garnsey |editor-first2=Averil |editor-last2=Cameron |chapter=The dynasty of Theodosius |first=R.C. |last=Blockley |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |year=2003 }} * Doyle, Chris. ''[https://www.routledge.com/Honorius-The-Fight-for-the-Roman-West-AD-395-423/Doyle/p/book/9781138190887 Honorius: The Fight for the Roman West AD 395-423]''. Roman Imperial Biographies. Routledge. (2018) *Doyle, Christopher. ''The Endgame of Treason'': ''Suppressing Rebellion and Usurpation in the Late Roman Empire AD 397‑411''. (2014) Nasionale Universiteit van Ierland, Galway. Ongepubliseerde doktorale verhandeling. https://aran.library.nuigalway.ie/handle/10379/4631 *{{cite book |title=The Roman Empire in Late Antiquity: A Political and Military History |first=Hugh |last=Elton |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |year=2018 }} *Kovács, Tamás. “[https://digilib.phil.muni.cz/bitstream/handle/11222.digilib/143320/1_GraecoLatinaBrunensia_25-2020-2_12.pdf?sequence=1 410: Honorius, His Rooster, and the Eunuch (Procop. Vand. 1.2.25–26).]” ''Graeco-Latina Brunensia'' 25, no. 2 (2020): 131–48. <nowiki>https://doi.org/10.5817/GLB2020-2-10</nowiki>. * {{cite book |last=Jones |year=1964 |first=A.H.M. |title=The Later Roman Empire, 284–602: A Social, Economic, and Administrative Survey [Paperback, vol. 1] |publisher=Basil Blackwell Ltd |isbn=0-8018-3353-1 |url=https://archive.org/details/laterromanempire0000jone }} *[http://www.roman-emperors.org/honorius.htm Mathisen, Ralph, "Honorius (395–423 A.D.)", ''De Imperatoribus Romanis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502001118/http://www.roman-emperors.org/honorius.htm |date= 2 Mei 2015 }} *McEvoy, Meaghan A. (2010). doi:10.1017/S0068246200000854|'Rome and the transformation of the imperial office in the late fourth - mid-fifth centuries A.D.', ''Papers of the British School at Rome'' 78: 151–192. *{{cite book |last=McEvoy |first=Meaghan A. |year=2013 |url=https://global.oup.com/academic/product/child-emperor-rule-in-the-late-roman-west-ad-367-455-9780199664818?cc=de&lang=en& |title=Child Emperor Rule in the Late Roman West, A.D. 367-455 |series=Oxford Classical Monographs |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |isbn=978-0-19-966481-8 }} *McEvoy, Meaghan A. (2013). 'The mausoleum of Honorius: late Roman imperial Christianity and the city of Rome in the fifth century', in Rosamond McKitterick, John Osbourne, Carol M. Richards, Joanna Story (reds.), ''[https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/european-history-450-1000/old-saint-peters-rome?format=PB Old St Peter's, Rome]'', Cambridge: Cambridge-universiteit drukkers: 119–136. *{{cite book|editor-last1=Jones|editor-first1=Arnold Hugh Martin|ref={{harvid|Jones et al|1980}}|editor-last2=Martindale|editor-first2=J. R.|editor-last3=Morris|editor-first3=John|chapter=Fl. Honorius 3|chapter-url=https://archive.org/details/prosopography-later-roman-empire/PLRE-I/page/442/mode/1up|title=Prosopography of the Later Roman Empire|volume=I, AD 260–395|date=1971|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=9780521072335}} * {{cite book|last1=Bury|first1=John Bagnell|title=A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene (395 A.D. to 800 A.D.)|date=1889|publisher=Macmillan Publishers|url=https://books.google.com/books?id=nyZLAQAAMAAJ}} * [[Edward Gibbon|Gibbon. Edward]] ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|Decline & Fall of the Roman Empire]]'' (1888) {{Refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.roman-emperors.org/honorius.htm Ralph W. Mathisen, art. Honorius (395-423 A.D.), in ''DIR'' (1999).] {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse keisers]] [[Kategorie:Geboortes in 384]] [[Kategorie:Sterftes in 423]] mdc6gw73cvoxlj74k3ornjf7oo8ahjo 0 419969 2921739 2891450 2026-08-03T20:59:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921739 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Skryfkompetisie|jaar=2024|rang=6}} '''Gesondheidsielkunde''', ook bekend as mediese sielkunde, word gedefinieer as 'die studie van psigiologiese- en gedragsprosesse in gesondheid, siekte en gesondheidsorg'.<ref>British Psychological Society, 2011. ''Healthy contribution''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/psychologist/healthy-contribution. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Die studie ondersoek die invloed wat [[geestesgesondheid]] en fisiese gesondheid op mekaar het. Dit is belangrik om te verstaan dat die verstand en die liggaam nie twee afsonderlike entiteite is nie, maar in noue wisselwerking met mekaar is. Die brein en die liggaam kommunikeer aanhoudend met mekaar deur chemiese en fisiese boodskappers, soos hormone en neuro-oordragstowwe. Daarom kan selfs gedagtes en houdings die liggaam beïnvloed. Byvoorbeeld, positiewe gedagtes lei tot die afskeiding van goed-voel neuro-oordragstowwe, naamliks serotonien en dopamien. Serotonien is nodig om spysverteringsfunksies te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2022. ''Serotonin: What it is and its role in the body''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/22572-serotonin. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> [[Dopamien]] speel weer 'n belangrike rol in die regulering van gemoed, slaap en konsentrasie en help ook met beweging en koördinasie.<ref>Healthdirect Australia, 2023. ''Dopamine''. Beskikbaar by: https://www.healthdirect.gov.au/dopamine. Besoek op 21 Oktober 2024.</ref> Verder ondersoek gesondheidsielkunde hoe biologiese, sielkundige, gedrags- en sosiale faktore gesondheid en siektes kan beïnvloed. Gesondheidsielkundiges gebruik toegepaste navorsing om siektes te help voorkom, algehele gesondheid te bevorder en gesondheidsorgstelels te verbeter. Gesondheidsielkundiges werk dikwels saam met ander gesondheidswerkers om pasiëntsorg te verbeter. == Die wisselwerking tussen geestelike- en fisiese gesondheid == === Hoe geestesgesondheid fisieke gesondheid beïnvloed === Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie|Wêreldgesondheidorganisasie]] (WGO) ervaar een uit elke sewe 10- tot 19-jariges ‘n [[geestesteuring]]. Depressie en angs is as een van die hoofoorsake van siektes en gestremdhede onder adolessente bewys . <ref>World Health Organization (WHO), 2024. Adolescent mental health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Stres het ook ‘n hewige invloed op die liggaam. Diegene met [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] het 'n groter kans om wanfunksionering van neuro-oordragstowwe, breinontsteking en verminderde volume grysstof in die serebrale korteks, te ontwikkel. Mense met depressie sukkel ook om herhinneringe, veral positiewe ervarings, te onthou.<ref>Medical News Today, 2023. How does depression affect the brain? Beskikbaar by: https://www.medicalnewstoday.com/articles/howd-does-depression-affect-the-brain#:~:text=For%20instance%2C%20people%20with%20depression,memories%2C%20particularly%20of%20positive%20experiences. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Depressie beïnvloed eetlus en kan lei tot gewigstoename verwante kondisies soos tipe 2 diabetes of na gewigsverlies verwante kondisies soos [[Anorexia nervosa|Anorexia Nervosa.]] Beide depressie en chroniese stres lei tot kardiovaskulêre siektes, insluitend hoë bloeddruk en die verhoogde risiko aan hartaanvalle. Stres word beskryf as die lyf se reaksie op uitdagings. Dit behels die biologiese oorlewingsmeganisme, bekend as die veg-of-vlug reaksie. Wanneer ons stres ervaar, stel die brein [[adrenalien]]- en kortisolhormone vry om die liggaam in staat te stel om te reageer op gevaarlike situasies.<ref>Nuvance Health, 2024. ''The effect of stress on the brain and ways to manage it''. Beskikbaar by: https://www.nuvancehealth.org/health-tips-and-news/the-effect-of-stress-on-the-brain-and-ways-to-manage-it. Besoek op 11 Oktober 2024. </ref>[[Lêer:Telomere.png|duimnael|''Voorstelling van 'n telomeer'']] Wanneer die liggaam [[chroniese stres]] ervaar, kan dit 'n negatiewe invloed op die brein en liggaam se algemene gesondheid hê. Chroniese stres kan 'n mens se lewensduur verminder. Stres verkort telomere, wat op die eindpunte van chromosome aangetref word, wat [[veroudering]] bespoedig.<ref>Taking Charge, 2024. How do thoughts and emotions affect health? Beskikbaar by: https://www.takingcharge.csh.umn.edu/how-do-thoughts-and-emotions-affect-health. Besoek op 4 Oktober 2024.</ref> Langdurige blootstelling aan streshormone veroorsaak inflammasie en disfunksie in die brein, wat geheue en gemoed beïnvloed. Dit verhoog ook die risiko om neurologiese kondisies soos dementia, beroertes, depressie en migraines te ontwikkel. Chemiese veranderinge in die brein as gevolg van chroniese stres veroorsaak spysverteringsprobleme soos prikkelbare derm-sindroom en suur refluks. Die ingewande se delikate bakteriële balans word deur chroniese stres en angs versteur, wat kan lei tot 'n omgekrapte maag.<ref>University of Chicago Medicine, 2024. ''Stress & stomach pain: When to see a doctor''. Beskikbaar by: https://www.uchicagomedicine.org/forefront/gastrointestinal-articles/2024/january/stress-stomach-pain-when-to-see-a-doctor. Besoek op 2 Oktober 2024</ref> Die gevoel van angs word deur neurotransmitters na die simpatiese senuweestelsel oorgedra, wat die liggaam se spiere laat saamtrek en die hartklop- en asemhalingstempo verhoog. Dit herlei ook bloedvloei van die abdominale organe na jou brein.<ref>Advanced Psychiatry Associates, 2024. The effects of anxiety and depression on your physical health. Beskikbaar by: https://advancedpsychiatryassociates.com/resources/blog/the-effects-of-anxiety-and-depression-on-your-physical-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Daarom word maagpyn, hardlywigheid en diarree dikwels saam met angstigheid ervaar. Angs verswak jou immuunstelsel. Tydens gevoelens van angstigheid is die veg-of-vlug meganisme geaktiveer, wat dit moeilik maak vir die liggaam om normaal te funksioneer. Dit veroorsaak dat die immuunstelsel verswak.<ref>Harrington Hospital, 2019. What anxiety does to your body: 7 common physical symptoms. Beskikbaar by: https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210210449/https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ |date=10 Desember 2024 }}. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> === Hoe fisieke gesondheid geestesgesondheid beïnvloed === Fisiese gesondheid en geestesgesondheid is afhanklik van mekaar en dus moet beide se effek op mekaar in ag geneem word. Navorsing het 'n verband tussen geestesiektes en chroniese siektes soos kanker, asma, diabetes, hoë bloeddruk en epilepsie getoon. Byna elke 3de persoon met ‘n langtermyn fisiese gesondheidskwaal ervaar geestesgesondheid probleme.<ref>Mental Health Foundation, 2022. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Langtermyn gesondheidsprobleme lei tot sosiale isolasie, 'n lae selfbeeld, stigma en diskriminasie. Die fisiese pyn, toetse, behandelings en opvlamming van simptome veroorsaak gevoelens van bekommernis, frustarasie en stres. Dit maak die pasiënt meer vatbaar vir geestessiektes soos depressie en angs. <ref>Mental Health Foundation, 2022. Long-term physical conditions and mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/long-term-physical-conditions-and-mental-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Na die afloop van ‘n ernstige besering of siekte wat tot hospitalisasie gelei het, kan pasiënte [[Posttraumatiese stressteuring|Posttraumatiese Stressteuring]] (PTSS) opdoen. Chroniese pyn soos die van ‘n amputasie kan as 'n herinnering dien aan die trauma, wat depressie, PTSS-simptome, of alkohol- en voorskrifmedikasiemisbruik veroorsaak of vererger.<ref>American Psychiatric Association, 2024. ''Expert Q&A on PTSD''. Beskikbaar by: https://www.psychiatry.org/patients-families/ptsd/expert-q-and-a. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> [[Sepsis]]-oorlewendes, veral diegene wat in 'n intensiewe sorgeenheid behandel is, staan ‘n groot kans om PTSS te ontwikkel. 'n Studie van Johns Hopkins, gepubliseer in 2013, het bewys dat een uit elke drie pasiënte in die intensiewe sorgeenheid, wat aan 'n ventilator gekoppel was, PTSS ontwikkel het.<ref>Sepsis Alliance, 2018. ''Post-Traumatic Stress Disorder After a Serious Illness''. Beskikbaar by: https://www.sepsis.org/news/post-traumatic-stress-disorder-after-a-serious-illness. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat gediagoniseer is met [[Menslike Immuniteitsgebrekvirus|Menslike Immuniteitsgebreksvirus]] (MIV), het 'n groter kans om angs, gemoed en kognitiewe versteurings te ontwikkel. Depressie is baie algemeen onder mense wat MIV het. MIV en verwante infeksies kan die brein en die senuweestelsel beïnvloed wat normale dink- en gedragspatrone kan verander. Die neem van MIV-medisyne veroorsaak baie newe-effekte, wat 'n invloed het op hulle gemoed. Diegene met MIV gaan ook deur onaangename sosiale situasies, wat hulle geestesgesondheid negatief kan beïnvloed, soos om ander te vertel van die MIV-diagnose en die stigma en diskriminasie wat daarmee verband hou. Die gebruik van MIV-medisyne en mediese behandeling is 'n ekstra las, wat hul geestesgesondheid ook negatief kan beïnvloed.<ref>National Institute of Mental Health (NIMH), 2023. ''HIV/AIDS''. Beskikbaar by: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/hiv-aids. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat deurlopende fisiese gesondheidsprobleme het, is twee tot drie keer meer geneig om depressie te hê in vergelyking met mense wat fisies gesond is.<ref>Royal College of Psychiatrists, 2023. ''Physical illness and mental health''. Beskikbaar by: https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/physical-illness-and-mental-health. Besoek op 3 Oktober 2024.</ref> Dit is dus noodsaaklik om fisies gesond te probeer bly om jou geestesgesondheid positief te kan beïnvloed. Oefening speel 'n belangrike rol in die handhawing van fisiese gesondheid. Gereelde fisiese oefening verbeter die funksionering van die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as. [[Lêer:Hipotalamus-pituïtêre-bynier-as.png|duimnael|Die samewerking van die hipotalamus, pituïtêre klier en byniere om stres te reguleer.]] Die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as speel ‘n belangrike rol in streshantering. Die kommunikasie tussen hierdie drie endokriene stelselorgane maak dit moontlik vir die kortisol hormoon om die liggaam toe te laat om op stres te reageer en die kliere te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2024. ''Hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/body/hypothalamic-pituitary-adrenal-hpa-axis. Besoek op 20 Oktober 2024</ref> Gereelde oefening bevorder dus hantering van stres in die liggaam. === Psigisomatiese versteurings === Wanneer fisiese simptome 'n emosionele of sielkundige toestand vergesel, word dit as ‘n psigosomatiese versteuring verklaar. Dit word deur die outonome senuweestelsel, wat abnormaal funksioneer, veroorsaak. Emosies en ander sielkundige faktore aktiveer die onwillekeurige senuweestelsel en kliere. Byvoorbeeld, in ‘n toestand van woede word bloeddruk verhoog, wat 'n toename in respiratoriese tempo en polsslag veroorsaak. Die verhoogde fisiologiese prosesse sal afneem soos die woede verby is. Wanneer die persoon egter nie uitdrukking gee aan woede nie, sal die fisiologiese simptome steeds voortgaan. Vele siektes het ook 'n psigosomatiese komponent.  'n Goeie voorbeeld is in die geval waar angs en stres fisiese kwale soos ekseem, maagsere, hoë bloeddruk en hartsiektes vererger.<ref>MedlinePlus, 2023. ''Normal Body Temperature''.Beskikbaar by: https://medlineplus.gov/ency/article/003211.htm. Besoek op 14 Oktober.</ref> Omtrent enige deel van die liggaam kan deur psigisomatiese afwykings geaffekteer word. Gewoonlik word organe en liggaamstelsels wat nie onder vrywillige beheer is nie beïnvloed, soos die spysverteringstelsel en die kardiovaskulêre stelsel. Daar word algemeen aanvaar dat emosionele stres bestaande siektes kan vererger. Daar is ook 'n paar bewyse dat dit siektes kan veroorsaak wat nie gewoonlik as psigosomaties beskou word nie soos kanker of diabetes by individue wat geneties geneig is om hierdie siektes te ontwikkel. Psigosomatiese versteurings veroorsaak deur stres kan fisiese kwale soos hipertensie, gastro-intestinale versteurings, respiratoriese kwale, migraine en spanningshoofpyne, seksuele disfunksie, bekkenpyn, slapeloosheid, dermatitis en maagsere insluit. Die meeste pasiënte wat aan 'n psigosomatiese versteuring ly, kan deur 'n kombinasie van kognitiewe gedragsterapie en medikasie gehelp word. Gedragsterapie sluit in meditasie en om te leer om meer aandagtig of in die oomblik te wees. In gevalle wat minder ernstig is, kan pasiënte leer hoe om spanning te hanteer sonder die gebruik van medikasie.<ref>Encyclopaedia Britannica, 2024. ''Psychosomatic Disorder''. Beskikbaar by: https://www.britannica.com/science/psychosomatic-disorder. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Die term psigosomatiese versteuring word soms ook gebruik in gevalle waar geestelike faktore fisiese simptome veroorsaak, maar waar daar geen fisiese siekte geïdentifiseer word nie. Borskaspyn kan byvoorbeeld deur stres veroorsaak word sonder dat ‘n fisiese siekte betrokke is.<ref>Patient.info, 2023. ''Psychosomatic Disorders''.Beskikbaar by: https://patient.info/mental-health/psychosomatic-disorders. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> == Die rol van gesondheidsielkundiges == === Oorsig === Gesondheidsielkundiges ondersoek die verband tussen mense se emosies, gedrag en die gevolge wat dit op hulle lewens het. Hulle gebruik hulle kennis om algemene welstand te bevorder en om pasiënte te help om hulle fisiese en emosionele siektes verstaan en te hanteer. Daar word hoofsaaklik gefokus op die oorsaak van siektes en die voorkoming van gesondheidsprobleme. Gesondheidsielkundiges se vaardighede kan in verskeie areas gebruik word, insluitend hospitale en primêre sorgprogramme, privaat praktyke,  korporasies, universiteite, regeringsinstansies en spesialiteitspraktyke, byvoorbeeld onkologie, pynbestuur en rehabilitasie. Gesondheidsielkundiges werk egter meestal in kliniese omgewings waar hulle gedragsevaluerings en kliniese onderhoude met individue of groepe voer. Navorsing is belangrik vir gesondheidsielkundiges om pasiënte se gedrag te ondersoek en om oplossings vir gesondheidsprobleme te vind. Gesondheidsielkundiges werk ook saam met ander gesondheidswerkers om die gesondheidsorgsisteem te verbeter. === Posbeskrywing === Gesondheidsielkundiges kan met verskeie fisiese en geestelike gesondheidsprobleme help. Hulle help pasiënte om psigosomatiese simptome, verslawings en eetversteurings te verstaan. Gesondheidsielkundiges speel ook ‘n baie belangrike rol in die verbetering van stres hantering wat algemene gesondheid kan verbeter. Gesondheidsielkundiges identifiseer gedrag wat pasiënte se gesondheid benadeel,soos dwelmmisbruik, fisiese onaktiwiteit, rook en ‘n swak dieet. Deur pasiënte se gedrag te bestudeer, stel dit gesondheidsielkundiges in staat om die mees geskikte plan volgens pasiënte se behoeftes te vorm. Dikwels ontwikkel gesondheidsielkundiges gedragsveranderingsprogramme wat pasiënte bemagtig om hulle gesondheidskwessies te bestuur. Nog dienste wat gesondheidsielkundiges aanbied sluit in: * Die verbetering van daaglikse voeding * Vermindering van riskante seksuele gedrag * Voorkoming van siektes * Verleen hulp aan pasiënte om die gevolge van siektes te verstaan * Gewigsbestuur * Aanleer van hanteringsvaardighede * Rou terapie * Terminale pasiëntsorg Deur pasiënte se gedrag te ondersoek, kan gesondheidsielkundiges toepaslike sielkundige intervensies identifiseer om die gesondheidskwessies te behandel. Gesondheidsielkundiges gebruik gedragsintervensies om hoërisiko-gedrag te teiken wat siektes help voorkom. <ref>Society for Health Psychology, 2024. ''Bridging Gaps Between Health Psychology and Lifestyle Medicine''. Beskikbaar by: https://societyforhealthpsychology.org/the-health-psychologist/bridging-gaps-between-health-psychology-and-lifestyle-medicine/. Besoek op 5 Oktober 2024</ref> ‘N Voorbeeld van ‘n intervensie is kognitiewe-gedragsterapie (CBT) wat gebruik word om pasiënte te help chroniese siektes hanteer. CBT is ‘n vorm van sielkundige behandeling, maar ontwikkeling van hierdie terapie is gegrond op beide navorsing en kliniese praktyke. Dit is gebasseer op die konsep dat sielkundige probleme veroorsaak word deur negatiewe gedagtes en gedragspatrone. <ref>American Psychological Association (APA), 2017. ''Cognitive Behavioral Therapy for PTSD''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/cognitive-behavioral. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref>   === Invloed op gesondheidsorgbeleide === Gesondheidsielkundiges in hospitale werk dikwels saam met dokters, verpleegsters en ander gesondheidswerkers om holistiese sorg te verskaf. Holistiese sorg verwys na die voorsiening in fisiese, geestelike en sosiale behoeftes. In die groter sorgspan kan gesondheidsielkundiges ‘n diagnose en aanbevole behandelingsplan verskaf om mediese probleme op te los.<ref>WebMD, 2024. ''What Is Health Psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> Gesondheidsielkundiges help ook deur ander gesondheidswerkers op te voed en op te lei. Hulle leer gesondheidswerkers sielkundige maniere hoe om pasiënte beter te behandel . Gesondheidsielkundiges gebruik navorsing om dokters te help om hulle pasiënte se gedrag te verstaan en om pasiënte te help hulle diagnose verstaan. Dit sluit die ontwikkeling van formulerings oor die impak, wat 'n siekte op die pasiënt se gesondheid het in, as poging om die pasiënt te help verstaan. Verder is pasiënte ook meer geneig om behandelingsplanne na te kom wanneer hulle sielkundige ondersteuning ontvang. Vir optimale gesondheidsresultate is samewerking en effektiewe kommunikasie tussen pasiënte en gesondheidsorgverskaffers noodsaaklik. Gesondheidsielkundiges voed ander gesondheidswerkers op om kommunikasie met pasiënte te verbeter, veral met die oordrag van sensitiewe en gesondheidsverwante inligting. Gesondheidsielkundiges moedig gesondheidsorgers aan om empaties te wees en aktief te luister om die pasiënt-dokter verhouding te verbeter. Verbeterde kommunikasie lei ook tot meer tevrede pasiënte en 'n meer positiewe ervaring.<ref>FairGaze, 2023. ''Importance of Health Psychology''. Beskikbaar by: https://fairgaze.com/educationnews/importance-of-health-psychology.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Navorsing wat gesondheidsielkundiges doen, sluit ook die evaluering van gesondheidsorgkoste in, wat gesondheidsorgbesluitnemers en beleidmakers help. Gesondheidsielkundiges verskaf ook relevante inligting en advies aan organisasies betrokke by openbare gesondheid om gesondheidsorgpraktyke te verbeter.<ref>Prospects, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.prospects.ac.uk/job-profiles/health-psychologist. Besoek op 20 Oktober 2024.</ref> == Faktore wat gesondheid en siekte beïnvloed == === Biologiese faktore === Die twee primêre biologiese faktore wat die gesondheid van individue beïnvloed, is geslag en ouderdom. Ander faktore sluit voeding, oorgeërfde toestande, hormoonvlakke, breinchemie, genetika, liggaamsfunksionering en sommige psigologiese kenmerke in. <ref>Kyruus Health, 2024. Biological and physical determinants of health. Beskikbaar by: https://kyruushealth.com/biological-and-physical-determinants-of-health/<nowiki/>.Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oor die algemeen blyk dit asof die vroulike geslag gesonder as die manlike geslag is. Die vroulike geslag toon ‘n groter weerstand teen siektes as gevolg van ‘n sterker immuunstelsel. Vrouens se vlakke van sirkulerende teenliggaampies is hoër en tydens infeksie vind meer sitokien vrystellings plaas.<ref>Office of Research on Women's Health, 2024. Sex and gender in health and disease. Beskikbaar by: https://orwh.od.nih.gov/sex-gender/sex-and-gender-in-health-and-disease{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Mans is meer geneig om aan risikante gedrag deel te neem wat kan lei tot gesondheidsprobleme.’n Opname in Wallis het bevind dat mans meer geneig is as vroue om handhigiëne as onnodig te klassifiseer. 1 uit 5 mans was nie hulle hande nadat hulle gebruik gemaak het van toilet geriewe nie.<ref>Public Health Wales, 2023. ''Men Are Less Likely Than Women to Wash Their Hands''. Beskikbaar by: https://phw.nhs.wales/news/men-are-less-likely-than-women-to-wash-their-hands/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240914220604/https://phw.nhs.wales/news/men-are-less-likely-than-women-to-wash-their-hands/ |date=14 September 2024 }}. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> Dit lei tot die verspreiding van bakterieë en verhoog die risiko om siek te word. Navorsing het ook bewys dat 50% meer mans as vrouens [[Parkinson se siekte]] het en dat 12% meer mans kardiovaskulêre siektes het as vrouens. Mans staan ‘n groter kans om nierstene en pankreatitis op te doen, maar vrouens het ‘n groter kans om gediagoniseer te word met osteoperose en depressie.<ref>Rush University Medical Center, 2024. How gender affects health. Beskikbaar by: https://www.rush.edu/news/how-gender-affects-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Molekulêre en sellulêre skade oor tyd lei tot veroudering. Dit veroorsaak ‘n afname in geestelike en fisiese kapasiteit en ‘n toename in die risiko om siek te word. Ouer mense het ‘n groter kans om verskeie gesondheidstoestande gelyktydig te ervaar. Toestande wat algemeen voorkom onder ouer mense sluit katarakte, refraktiewe oogprobleme, gehoorverlies, rug- en nekpyn, osteoartritis, chroniese obstruktiewe longsiekte, diabetes, demensia en depressie in. === Sielkundige faktore === Sielkundige faktore is aspekte van mense se persoonlikheid wat die manier van dink óf beperk óf verbeter. <ref>Study.com, 2023. Physiological and psychological factors: Concept, examples, differences. Beskikbaar by: https://study.com/learn/lesson/physiological-psychological-factors-concept-examples-differences.html. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Die ingesteldheid van ‘n individu teenoor ‘n siekte of liggaamlike gebrek kan net so ‘n belangrike faktor soos die siekte self wees. Die indirekte gevolge van ‘n siekte, soos negatiewe selfbeeld en pessimisme, kan nadeliger wees as die direkte invloed wat die siekte op die liggaam het.<ref>Louw D.A. (April 1990). ''Menslike ontwikkeling.'' Tweede uitgawe. HAUM- Tersiêr. Bl. 25</ref> Sielkundige faktore soos liggaamsbeeld, persoonlikheidstipe, optimisme en pessimisme en die hantering van stres, kan gesondheid beïnvloed. [[Lêer:Body image mirror.jpg|duimnael|''Anorexia nervosa~ 'n Eetversteuring wat veroorsaak dat mense obsessief raak oor gewig en wat hulle eet, gekenmerk deur 'n verwronge liggaamsbeeld.'']] Alhoewel ‘n negatiewe liggaamsbeeld nie self gediagoniseer is as ‘n geestessiekte nie, is dit wel ‘n risikofaktor vir geestesgesondheidsprobleme. Navorsing het bevind dat slegs 21% van volwassenes in 2023 tevrede was met hulle liggaamsbeeld. ‘n Lae liggaamsbeeld is gekoppel aan geestesgesondheidsprobleme, veral [[Eetsteuring|eetsteurings]], insluitend [[anorexia nervosa|Anorexia Nervosa]], [[Bulimie]] en [[Liggaamsdismorfiese versteuring]]. <ref>Mental Health Foundation, 2024. Factors that affect mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/factors-affect-mental-health. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Navorsing het bevind dat mense met 'n uitgaande persoonlikheid, wat meer pligsgetrou en aangenaam is, 'n laer risiko het om te sterf, terwyl mense met 'n neurotiese persoonlikheid 'n groter risiko het om te sterf. Daar moet egter ook in ag geneem word dat die verhoogde voorkoms van rook onder neurotiese mense tot die hoër sterftesyfer kan bydra.<ref>Psychology Today, 2024. Personality and life outcomes.Beskikbaar by: https://www.psychologytoday.com/intl/basics/personality/personality-and-life-outcomes. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Studies het bewys dat optimisme gesondheid verbeter. In ‘n studie waar 309 middeljarige hartomleiding pasiënte sielkundig geëvalueer was, is daar bevind dat pessimiste twee keer meer geneig is om weer in die hospitaal opgeneem te word na die operasie. In 'n soortgelyke studie van 298 hartpasiënte, wat stente benodig het, was pessimiste drie keer meer geneig as optimiste om hartaanvalle, ‘n herhaalde stent inplanting of om 'n hartomleiding te kry. Navorsing wat in Finland gedoen is, het ook bewys dat hoogs pessimistiese mans drie keer meer geneig was om hipertensie te ontwikkel in vergelyking met optimistiese mans. ’n Amerikaanse studie waaraan 2 564 mans en vrouens van 65 en ouer deelgeneem het, het bevind dat optimisme voordelig is vir die handhawing van normale bloeddruk. Diegene wat meer positief was, se gemiddelde bloeddruk was die laagste.<ref>Harvard Health Publishing, 2008. Optimism and your health. Beskikbaar by: https://www.health.harvard.edu/heart-health/optimism-and-your-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Stres en die hantering daarvan kan gesondheid beïnvloed. Dit is noodsaaklik om ‘n positiewe houding en gesonde gedrag te handhaaf, aangesien dit siektes (soos diabetes mellitus, hartsiektes of migraine) vererger. Dit kan selfs tot hospitalisasie of ‘n besoek aan die noodgevalle-afdeling lei. Byvoorbeeld, erge stres laat die hart tydelik verswak wat die hart meer vatbaar maak vir kardiovaskulêre siektes.<ref>MSD Manuals, 2024. Psychological factors affecting other medical conditions. Beskikbaar by: https://www.msdmanuals.com/home/mental-health-disorders/somatic-symptom-and-related-disorders/psychological-factors-affecting-other-medical-conditions. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> === Sosiale faktore === Sosiale ondersteuning kan gedefinieer word as ‘n netwerk van familie, vriende, bure en gemeenskapslede wat fisiese, finansiële en sielkundige hulp bied.<ref>National Cancer Institute.(Datum onbekend) Social support. Beskikbaar by: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/social-support. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> ‘n Aktiewe sosiale ondersteuningsnetwerk help met streshantering en bevorder fisiese en geestelike gesondheid. Wanneer daar ‘n gebrek aan sosiale ondersteuning is, word depressie en gevoelens van eensaamheid ervaar, wat geassosieer is met hoër sterftesyfers, chroniese pyn, risiko van hartsiektes, beroertes en swak gesondheidskeuses.<ref>It's Time Texas, 2020. How does social support affect your health? Beskikbaar by: https://itstimetexas.org/how-does-social-support-affect-your-health/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Sosiale ongelykheid hou verband met gesondheid. <ref>National Center for Biotechnology Information, 2001. ''Sex differences in health and disease''. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK43745/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat blootgestel is aan ongunstige sosiale omstandighede soos om in ‘n arm woonbuurt te woon, is meer kwesbaar vir fisiese- en geestessiektes. 'n Laer inkomste is gekoppel aan swakker gesondheid, want toegang tot gesondheidsdienste vir die voorkoming en behandeling van siektes is beperk. Armoede is ook gekoppel aan laer onderwysvlakke wat verband hou met swak gesondheid en ‘n toename in stres. 'n Gebrek aan voedselkennis kan lei tot vitamien- en mineraaltekorte. In arm woonbuurte is daar ook ‘n beperking aan veilige water en skoon lug. Dit kan ‘n toename in [[cholera]], weens die besmette water, veroorsaak. Misdaad is ook meer algemeen in arm woonbuurte. ‘n Hoër misdaadsyfer skep ‘n toename in angs en geestessiektes. <ref>World Health Organization, 2024. Determinants of health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/determinants-of-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> === Gedragsfaktore === Tabakgebruik, alkoholinname, fisieke onaktiwiteit en dieetgewoontes is van die vier gedragsfaktore wat die meeste bydra tot siektes en is verantwoordelik vir meer as 50% van voorkombare sterftes wêreldwyd.<ref>Almeida, R.M., et al., 2020. The role of social determinants in health disparities. ''Frontiers in Public Health'', 8. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7068361/. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> [[Lêer:Nikotin - Nicotine.svg|duimnael|''Chemiese samestelling van nikotien'']] Tabakrook bestaan uit drie gevaarlike stowwe naamliks teer, [[koolstofmonoksied]] en [[nikotien]]. Die teer in die sigaret plak vas aan die stembande en longe wat tot emfiseem lei. Die koolstofmonoksied verplaas die suurstof in die bloed wat veroorsaak dat selle en weefsel nie die nodige suurstof ontvang om ligaamsprosesse uit te voer nie. Bloedvate word ook beskadig, wat lei tot hartaanvalle en beroertes.<ref>Cleveland Clinic, 2024. Smoking.Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/17488-smoking. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Nikotien skei goed-voel hormone af in die brein en kan gebruikers verslaaf aan die produk maak. ‘n Toenemende afhanklikheid van nikotien sal tot sterker onttrekkingsimptome lei. Dit kan stres, angs en depressiewe simptome versterk of vererger.<ref>Minnesota Department of Health, 2024. Nicotine dependence and health effects. Beskikbaar by: https://www.health.state.mn.us/communities/tobacco/nicotine/index.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oormatige alkohol inname kan die hart beskadig, wat lei tot aritmiese hartklop, beroertes en hoë bloeddruk. Nog siektes weens ‘n te hoë alkohol inname sluit hepatiese steatose (vetterige lewer), alkoholiese hepatitis, lewersirrose en -fibrose in.<ref>National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, 2024. Alcohol's effects on the body. Beskikbaar by: https://www.niaaa.nih.gov/alcohols-effects-health/alcohols-effects-body. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Die giftige afvalstowwe van alkohol beskadig die pankreasselle tydens die metabolisering van die alkohol en kan lei tot pankreatitis.<ref>American Addiction Centers, 2023. Alcohol and pancreatitis: Risks, effects, and dangers. Beskikbaar by: [https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.Besoek https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Langdurige gebruik van 'n oormaat alkohol beskadig ook die brein, wat lei tot demensia, probleme met motoriese beheer en koördinasie en perifere neuropatie. <ref>Centre for Addiction and Mental Health, 2012. Alcohol: Understanding its effects on health. Beskikbaar by: https://www.camh.ca/en/health-info/mental-illness-and-addiction-index/alcohol. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Daar is bewys dat gereelde fisiese oefening onoordraagbare siektes soos hipertensie, hartsiektes, beroertes, diabetes en verskeie kankers help voorkom. Fisiese oefening help ook om ‘n gesonde gewig te handhaaf wat geestesgesondheid, welstand en lewenskwaliteit verbeter. Tog word daar tans beweer dat 1 uit 3 volwassenes en 81% adolosente nie genoeg fisiese oefening kry nie.<ref>World Health Organization, 2024. Physical activity. Beskikbaar by: https://www.who.int/health-topics/physical-activity. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Gesonde dieetgewoontes speel 'n baie belangrike rol in gesondheid. Die sterftesyfer van eetsteurnisse soos Anorexia Nervosa en Bulimie is tot 12 keer hoër as die gesamentlike sterftesyfer van alle ander oorsake van die dood van jong meisies tussen 15 en 24 jaar. <ref>Dr. Leaf Caroline.(2016) ''Dink en eet jouself slim''. Eerste uitgawe. Publiseerder: Baker Books. Bl. 156</ref> Te veel suiker en verwerkte voedsel kan lei tot inflammasie van die liggaam en brein, wat kan bydra tot [[Gemoedsteuring|gemoedsteurings]], insluitend angs en depressie.<ref>Sutter Health, 2024. Eating well for mental health. Beskikbaar by: https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005085405/https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health |date= 5 Oktober 2024 }}. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> ‘n Gesonde dieet is ryk aan nutriënte wat 'n noodsaaklike komponent is waarvan die algehele onderhoud en gesondheid van die liggaam afhang. Dit is dus belangrik om voedsel wat baie ryk is aan voedingstowwe, minerale en vitamiene, te eet. Voedingstowwe speel ‘n belangrike rol in normale liggaamsfunksionering en is verantwoordelik vir die bou van nuwe selle en weefsels. Dit help ook met groei en ontwikkeling in die liggaam en versterk die immuunstelsel. Algemene siektes wat voorkom as gevolg van 'n swak dieet is: Vetsug, hoë cholesterol, hoë bloedsuikervlakke, hoë of lae bloeddruk, hartsiektes, beroertes, sekere soort kankers, depressie, geestesgesondheidsprobleme, osteoporose, spysverteringsprobleme, velsiektes en tandheelkundige probleme.<ref>Red Cliff Labs, 2024. How do your eating habits affect your health? Beskikbaar by: https://redcliffelabs.com/myhealth/health/how-does-your-eating-habits-affect-your-health/. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> == Eksterne skakels == * Remedi, 2023. Geestesgesondheid. Beskikbaar by: https://www.yourremedi.co.za/portal/rem/geestesgesondheid. Besoek op 2 Oktober 2024. * Mental Health Foundation, 2024. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024. * American Psychological Association, 2024. ''Health psychology''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/education-career/guide/subfields/health. Besoek op 4 Oktober 2024. * WebMD, 2024. ''What is health psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024. * Newport Academy, 2024. ''Understanding the mind-body connection''. Beskikbaar by: https://www.newportacademy.com/resources/mental-health/understanding-the-mind-body-connection/. Besoek op 9 Oktober 2024. * British Psychological Society, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/health-psychologist-job-profile. Besoek op 3 Oktober 2024. * Franklin University, 2024. ''What do health psychologists do?'' Beskikbaar by: https://www.franklin.edu/career-guide/clinical-and-counseling-psychologists/what-do-health-psychologists-do. Besoek op 20 Oktober 2024. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Sielkunde]] 530qukdpebo2akzbdfxcbwnvpp6gs70 0 424403 2921783 2919510 2026-08-04T03:57:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921783 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Isack Hadjar | image = Isack Hadjar at the Melbourne Walk during the 2026 Australian Grand Prix (028A8753) (cropped).jpg | caption = Hadjar by die 2026 Australiese Grand Prix | birth_name = Isack Alexandre Hadjar | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2004|9|28}} | birth_place = [[Parys]], Frankryk | nationality = {{vlagland|FRA}} | 2025 Team = [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|RBPTH003]]<ref name="contract"/> | 2026 Team = [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT-Ford]] | Car number = 6 | Races = {{F1stat|HAD|entries}} ({{F1stat|HAD|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|HAD|wins}} | Podiums = {{F1stat|HAD|podiums}} | Points = {{F1stat|HAD|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|HAD|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|HAD|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 12 (51 punte) }} '''Isack Hadjar''' (gebore [[28 September]] [[2004]]) is 'n Frans-Algerynse renjaer, wat gekontrakteer is om onder die Franse vlag vir [[Red Bull Racing|Red Bull]] aan [[Formule Een]] deel te neem. As 'n lid van die Red Bull Junior-span sedert 2022, het Hadjar in 2025 met [[Racing Bulls]] geteken, en [[Liam Lawson]] vervang as spanmaat van [[Yuki Tsunoda]].<ref name="contract">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-isack-hadjar-signs-for-rb-tsunoda-final-seat-on-2025-f1-grid.6UMQgndoDfFIH5wtyxucAG|title=Hadjar signs for RB as he takes final seat on 2025 F1 grid|date=20 December 2024|publisher=Formula One Group|access-date=20 December 2024}}</ref> == Vroeë lewe == Isack Alexandre Hadjar is op 28 September 2004 in [[Parys]], [[Frankryk]] gebore in 'n Algerynse familie van [[dokter]]s en [[fisika|fisici]].<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/athlete/isack-hadjar|title=Isack Hadjar: Formula 2 – Red Bull Athlete Profile|website=Red Bull|publisher=Red Bull GmbH|access-date=19 December 2024}}</ref><ref name="RB Profile">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/drivers/athlete-profile-isack-hadjar|title=Isack Hadjar|website=Red Bull|publisher=Red Bull GmbH|access-date=19 December 2024}}</ref> Sy pa, Yassine Hadjar, was ook 'n [[Werktuigkundige|kartwerktuigkundige]].<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationalnews.com/sport/f1/2024/12/08/isack-hadjars-busy-abu-dhabi-weekend-could-end-with-a-future-in-f1/|title=Isack Hadjar's busy Abu Dhabi weekend could end with a future in F1|last=Abulleil|first=Reem|date=8 December 2024|work=The National|publisher=International Media Investments|access-date=19 December 2024}}</ref> Hy het beide Franse en Algerynse burgerskap.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/horner-names-the-red-bull-junior-making-a-strong-case-for-an-f1-debut-in.5pUmPGekc8JXoPlwGl8kQU|title=Horner names the Red Bull junior 'making a strong case' for an F1 debut in 2025|date=17 July 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|access-date=24 November 2023}}</ref> Hadjar het aanvanklik lief geraak vir [[motorsport]] nadat hy die Pixar-animasiefliek ''Cars'' gekyk het.<ref name="RB Profile"/> Sy ouers het vir hom 'n gokart gekoop toe hy sewe was, 'n jaar nadat hy [[Formule Een]] op TV begin kyk het.<ref name="RB Profile" /> == Junior renloopbaan == === Karting (2012–2018) === Hadjar het in 2012 met mededingende kartwedrenne begin.<ref>{{Cite web |url=https://isackhadjar.com/about-me/biography |title=Biography |website=Isack Hadjar |access-date=19 December 2024 |archive-date=20 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220023956/https://isackhadjar.com/about-me/biography |url-status=dead }}</ref> Nadat hy aanvanklik aan nasionale kampioenskappe deelgeneem het, het Hadjar in 2017 na die internasionale toneel gevorder. Hadjar het aan die 2018 Karting Wêreldkampioenskap deelgeneem en 22ste geëindig.<ref>{{Cite web|title=FIA Karting World Championship - OK Junior 2018 Standings|url=https://www.driverdb.com/championships/world-championship-ok-junior/2018|access-date=7 February 2025|website=DriverDB|language=en}}</ref> === Formule 4 (2019–2020) === ====2019==== In 2019 het Hadjar sy enkelsitplek-debuut in die Franse F4-kampioenskap gemaak.<ref>{{Cite web |last1=McClure |first1=Michael |last2=Kra-Caskey |first2=Calla |last3=Lloyd |first3=Martin |last4=Wolff-Taffus |first4=Perceval |date=20 December 2024 |title=F2 runner-up Hadjar earns RB F1 race seat for 2025 |url=https://feederseries.net/2024/12/20/f2-runner-up-hadjar-earns-rb-f1-race-seat-for-2025/ |access-date=23 December 2024 |website=Feeder Series |language=en}}</ref> Ten spyte daarvan dat hy gesukkel het om die motor se pedale ten volle af te trap as gevolg van sy kort lengte aan die begin van die seisoen, kon Hadjar sy eerste enkelsitplek-oorwinning by Spa tydens die derde rondte behaal.<ref name="Winfield">{{cite web|last=Harris-Gardiner|first=Rachel|date=25 February 2019|title=Jules Mettetal wins Volant Winfield to earn season in French F4|url=http://www.formulascout.com/jules-mettetal-wins-volant-winfield-to-earn-season-in-french-f4/48558|work=FormulaScout}}</ref> Hadjar het nog 'n podium by die Circuit de Lédenon verdien, met 'n tweede plek in die laaste wedren.<ref>{{Cite web|last=Allen|first=Peter|date=7 July 2019|title=Mixed fortunes for French F4 leader Hadrien David at Ledenon|url=https://formulascout.com/french-f4-ledenon-hadrien-david/52080|access-date=7 February 2025|website=Formula Scout|language=en}}</ref> ====2020==== Hadjar het gedurende die winter van 2020 met 3Y Technology aan twee naweke van die F4 UAE-kampioenskap deelgeneem.<ref>{{Cite web|last=Hillman|first=Rachel|date=13 February 2020|title=Isack Hadjar and Josef Knopp added to F4 UAE field for Abu Dhabi|url=https://formulascout.com/isack-hadjar-and-josef-knopp-added-to-f4-uae-field-for-abu-dhabi/59601|access-date=7 February 2025|website=Formula Scout|language=en}}</ref><ref name="Round 3">{{cite web|date=11 February 2020|title=Entry List Round 3: Yas Marina Circuit|url=https://www.f4uae.com/images/Events/2020_Events/R3_Docs/2020_F4UAE_Entry_List_Round_3_V2-compressed.pdf|work=F4uae.com|access-date=25 January 2021|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926043041/https://www.f4uae.com/images/Events/2020_Events/R3_Docs/2020_F4UAE_Entry_List_Round_3_V2-compressed.pdf|url-status=dead}}</ref> Hy het sy beste resultaat van vierde plek tydens die laaste rondte behaal. Hy het altesaam 56 punte aangeteken en elfde in die kampioenskap geëindig. === FIA Formule 3 (2022–2023) === [[File:FIA F3 Austria 2022 Nr. 18 Hadjar.jpg|duimnael|links|Hadjar bestuur die [[Dallara]] F3 2019 tydens die 2022 Spielberg Formule 3 ronde]] In November 2021 het Hadjar vir die Hitech Grand Prix in die FIA Formule 3-naseisoentoets gery.<ref>{{Cite web|title=FIA Formula 3 returns to action with post-season testing in Valencia|date=31 October 2021|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3V94Y1DiiE4zZXQrxA9Z1z/fia-formula-3-returns-to-action-with-post-season-testing-in-valencia|access-date=31 October 2021|website=FIA Formula3® - The Official F3® Website|language=en|archive-date=20 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241220210309/https://www.fiaformula3.com/Latest/3V94Y1DiiE4zZXQrxA9Z1z/fia-formula-3-returns-to-action-with-post-season-testing-in-valencia|url-status=dead}}</ref> Hy sou uiteindelik in Januarie aangekondig word om vir die span in die 2022-seisoen te ry.<ref>{{Cite web|title=Hitech Grand Prix recruit Red Bull backed Hadjar for 2022|date=14 January 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3SYrqtdqkEn3KqbjThhX17/hitech-grand-prix-recruit-red-bull-backed-hadjar-for-2022|access-date=20 January 2022|website=FIAFormula3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> Hy het sy seisoen op die beste moontlike manier begin en die oorwinning in die Sakhir -sprintwedren geërf nadat die oorspronklike wenner Oliver Bearman 'n tydstraf van vyf sekondes vir oortredings van baanperke ontvang het.<ref>{{Cite web |title=Hadjar takes F3 debut victory in Bahrain |url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/hadjar-takes-f3-debut-victory-in-bahrain- |access-date=22 July 2022 |website=[[Red Bull]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=2022 Round 1 post-Sprint Race press conference|date=19 March 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/4TbLmLtxm24J3vCDFq18D6/2022-round-1-post-sprint-race-press-conference|access-date=8 February 2025|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> Die hoofren sou minder suksesvol wees, aangesien Hadjar 25ste geëindig het nadat hy 'n pap wiel opgedoen het wat veroorsaak is deur kontak met Alexander Smolyar.<ref>{{Cite web |title=FEATURE RACE: Martins prevails in Sakhir to win over Leclerc |url=https://www.fiaformula3.com/Latest/7swadRUJkgyI7qVWinyeux/feature-race-martins-prevails-in-sakhir-to-win-over-leclerc|access-date=22 July 2022 |website=FIA Formula3® - The Official F3® Website |language=en}}</ref> Nadat hy sewende in Imola gekwalifiseer het, het Hadjar sy pad na die podiumplekke in die naelren gemaak, maar 'n botsing met Caio Collet in die laaste rondte het hom na die vyfde plek laat val.<ref>{{Cite web|title=SPRINT RACE: Colapinto nets maiden F3 win with last-lap pass at Imola|date=23 April 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/49vKmo0mKWWEySEtT2Ytq3/colapinto-nets-maiden-f3-win-with-last-lap-pass-at-imola|access-date=8 February 2025|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> === FIA Formule 2 (2023–2024) === [[File:FIA F2 Austria 2023 Nr. 10 Hadjar (1).jpg|duimnael|regs|Hadjar bestuur die [[Dallara]] F2 2018 tydens die 2023 Spielberg Formule 2 ronde]] Nadat hy vir Hitech by die 2022 F2 na-seisoen toets by Yas Marina getoets het, het Hadjar by die span aangesluit vir die 2023 Formule 2-seisoen saam met sy destydse mede- Red Bull junior Jak Crawford.<ref>{{Cite web|title=Formula 2 prepares for post-season testing at Yas Marina|date=22 November 2022|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/aErnerQQ8i2FAKAJRQCRo/formula-2-prepares-for-post-season-testing-at-yas-marina|access-date=23 November 2022|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hitech confirm Hadjar and Crawford for all-Red Bull 2023 line-up|date=18 January 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/5KlscZX7SCV0BI19sGsodG/hitech-confirm-hadjar-and-crawford-for-all-red-bull-2023-line-up|access-date=18 January 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Met sy debuut in Bahrein het Hadjar 14de gekwalifiseer en Saterdag 20ste geëindig nadat hy met sy bande gesukkel het, maar het sewende in die hoofren geëindig.<ref>{{Cite web|title=QUALIFYING: Pourchaire in class of one in Sakhir|date=3 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/2ACe09jSGx5LcQ5fkyveSj/qualifying-pourchaire-in-class-of-one-in-sakhir|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=SPRINT RACE: Boschung cruises to maiden F2 win in Sakhir thriller|date=4 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/6SGVFEQWBLgWaU8sB4mYeo/sprint-race-boschung-cruises-to-maiden-f2-win-in-sakhir-thriller|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Hy het meer punte in Jeddah aangeteken en Sondag negende geëindig nadat hy 19de gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|title=FEATURE RACE: Pourchaire dominant as podium fight goes to final lap|date=5 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/5sDLaLMEcfMqyMHlyoVJgO/feature-race-pourchaire-dominant-as-podium-fight-goes-to-final-lap|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 March 2023 |title=FEATURE RACE: Vesti battles to brilliant Jeddah win |url=https://www.fiaformula2.com/Latest/4FvwSmByr3QQuBJl6r2N1S/feature-race-vesti-battles-to-brilliant-jeddah-win |access-date=23 March 2023 |website=FIA F2 |language=en}}</ref> Hy het toe vierde by Albert Park gekwalifiseer en Saterdag sesde geëindig, maar Sondag buite die puntelys geëindig nadat hy voorvlerkskade opgedoen het as gevolg van kontak met Oliver Bearman tydens 'n pitstop, sowel as 'n daaropvolgende straf.<ref>{{Cite web|title=Juniors take Melbourne F2 double and points lead|date=4 April 2023|url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/juniors-take-melbourne-f2-double-and-points-lead-2023|access-date=9 February 2025|website=[[Red Bull]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isack Hadjar's Melbourne Weekend In His Words|date=5 April 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/2Pm6obKd8B5aZuBj07PNT0/isack-hadjars-melbourne-weekend-in-his-words|access-date=9 February 2025|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Dit is gevolg deur 'n stormloop van 18de na agtste in die Baku-naelren, hoewel hy na 11de gedegradeer is omdat hy Jack Doohan onwettig verbygesteek het tydens die herbegin van die veiligheidsmotor.<ref>{{cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/6vftrmETndKDFhXNpVZamS/qualifying-bearman-snatches-maiden-pole-in-dramatic-baku-ending|title=QUALIFYING: Bearman snatches maiden pole in dramatic Baku ending|access-date=28 April 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hadjar handed post-Sprint Race time penalty |url=https://www.fiaformula2.com/Latest/4m7flmNd7KnzoyBHgept8b/hadjar-handed-post-sprint-race-time-penalty |access-date=21 December 2024 |website=FIA_F2® - The Official F2® Website |language=en}}</ref> Hy het herstel deur sewende in die hoofwedren te eindig nadat hy 'n alternatiewe strategie probeer het.<ref>{{Cite web|title=Hadjar happy to return to Europe and familiar territory after Baku fightback|date=2 May 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/86Kb7cdLgO7DoZGOht9f0/hadjar-happy-to-return-to-europe-and-familiar-territory-after-baku-fightback|access-date=9 February 2025|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> == Formule 1-uitslae == [[Beeld:FREC 2021 Spielberg Nr. 6 Hadjar.jpg|duimnael|links|300px|Isack Hadjar in die Formule Europese Streekskampioenskap op die [[Red Bull Ring]] in 2021]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | Red Bull<br/>RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]]<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|[[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Racing Bulls]] | Racing Bulls<br/>VCARB 02 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH003]]<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''8'''20 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>11 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>17 |bgcolor=efefef|'''12''' |bgcolor=efefef|'''51''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAD|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAD|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} <!--* {{smallsup|'''†'''}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 2004]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 0gqjrkowdwm23zfbwr382ufuuh8f4fe 0 424506 2921743 2899664 2026-08-03T21:02:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921743 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Predator and Hellfire.jpg|duimnael|'n Predator-hommeltuig wat 'n Hellfire-missiel afvuur.  ]] '''Geteikende moord''' of '''teikengerigte moord''' is 'n vorm van [[sluipmoord]] wat veral deur regerings uitgevoer word buite 'n geregtelike prosedure of 'n slagveld.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/oct/24/obama-terrorism-kill-list|title=Obama moves to make the War on Terror permanent {{!}} Glenn Greenwald|last=Greenwald|first=Glenn|date=2012-10-24|work=The Guardian|access-date=2019-07-22|language=en|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/03/07/books/review/ronen-bergman-rise-and-kill-first.html|title=Learning From Israel's Political Assassination Program|last=Pollack|first=Kenneth M.|date=2018-03-07|work=The New York Times|access-date=2019-07-22|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jrFBY8DmWo0C&q=targeted+killing+of+drone+strikes+a+euphemism&pg=PT267|title=The Obamians: The Struggle Inside the White House to Redefine American Power|last=Mann|first=James|date=2012-06-14|publisher=Penguin|isbn=9781101583616|pages=410|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=no-fDwAAQBAJ&q=targeted+killing+of+drone+strikes+a+euphemism&pg=PA410|title=Another Kind of War: The Nature and History of Terrorism|last=Lynn|first=John A.|date=2019-07-23|publisher=Yale University Press|isbn=9780300188813|pages=410|language=en}}</ref> Sedert die laat [[20ste eeu]] het die wetlike status van geteikende moord 'n onderwerp van twis binne en tussen verskeie state geword. Histories, ten minste sedert die middel van die agtiende eeu, het Westerse denke oor die algemeen die gebruik van sluipmoord as 'n instrument van staats en internasionale verhoudingbestuur as onwettig beskou.<ref name="CSS">Clive Stafford Smith, [https://www.the-tls.co.uk/articles/public/state-sponsored-assassination/ "Who's getting killed today? Terror, Tuesday, the US Disposition Matrix and a modern history of state-sponsored assassination"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170924185310/https://www.the-tls.co.uk/articles/public/state-sponsored-assassination/ |date=24 September 2017 }}, ''Times Literary Supplement'', 30 Junie 2017 bl.3–5, bl. 3</ref> Sommige akademici, militêre personeel en amptenare<ref>{{cite web|url=http://www.cfr.org/counterterrorism/targeted-killings/p9627|title=Targeted Killings|publisher=Council on Foreign Relations|access-date=15 Februarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210043228/http://www.cfr.org/counterterrorism/targeted-killings/p9627|archive-date=10 February 2015|url-status=live}}</ref> beskryf geteikende moord as wettig binne die konteks van selfverdediging, wanneer dit aangewend word teen [[Terrorisme|terroriste]] of vegtendes wat betrokke is by [[asimmetriese oorlogvoering]]. Hulle voer aan dat [[Onbemande vliegtuig|onbemande gevegsvliegtuie]] (hommeltuig) meer menslik en akkuraat is as bemande vliegtuie.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2012/aug/02/philosopher-moral-case-drones | location=London | work=The Guardian | first=Rory | last=Carroll | title=The philosopher making the moral case for US drones | date=2 Augustus 2012 | access-date=16 Desember 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170218150332/https://www.theguardian.com/world/2012/aug/02/philosopher-moral-case-drones | archive-date=18 Februarie 2017 | url-status=live | df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/07/15/sunday-review/the-moral-case-for-drones.html | work=The New York Times | first=Scott | last=Shane | title=The Moral Case for Drones | date=14 Julie 2012 | access-date=13 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170218072404/http://www.nytimes.com/2012/07/15/sunday-review/the-moral-case-for-drones.html | archive-date=18 Februarie 2017 | url-status=live | df=dmy-all }}</ref> Geleerdes is ook verdeeld oor of geteikende moorde 'n doeltreffende [[strategie]] teen terrorisme is.<ref>{{Cite book|url=http://www.sup.org/books/title/?id=30621|title=Leadership Decapitation: Strategic Targeting of Terrorist Organizations {{!}} Jenna Jordan|last=Press|first=Stanford University|via=www.sup.org|year=2019|publisher=Stanford University Press|isbn=9781503608245|language=en|access-date=2020-01-03|archive-date=2021-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813174739/https://sup.org/books/title/?id=30621|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Jordan|first=Jenna|date=April 2014|title=Attacking the Leader, Missing the Mark: Why Terrorist Groups Survive Decapitation Strikes|journal=International Security|language=en|volume=38|issue=4|pages=7–38|doi=10.1162/ISEC_a_00157|s2cid=57569755|issn=0162-2889|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Frankel |first1=M. |date=2010 |title=The ABCs of HVT: Key Lessons from High Value Targeting Campaigns Against Insurgents and Terrorists |url=https://doi.org/10.1080/1057610x.2011.531456 |journal=Studies in Conflict and Terrorism |volume=34 |pages=17–30 | doi=10.1080/1057610x.2011.531456|s2cid=110265235 }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Jordan|first=Jenna|date=2009-12-02|title=When Heads Roll: Assessing the Effectiveness of Leadership Decapitation|journal=Security Studies|volume=18|issue=4|pages=719–755|doi=10.1080/09636410903369068|s2cid=59496454|issn=0963-6412}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Johnston|first=Patrick B.|date=2012-04-01|title=Does Decapitation Work? Assessing the Effectiveness of Leadership Targeting in Counterinsurgency Campaigns|journal=International Security|volume=36|issue=4|pages=47–79|doi=10.1162/ISEC_a_00076|s2cid=53519659|issn=0162-2889}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Price|first=Bryan C.|date=2012-04-01|title=Targeting Top Terrorists: How Leadership Decapitation Contributes to Counterterrorism|journal=International Security|volume=36|issue=4|pages=9–46|doi=10.1162/ISEC_a_00075|s2cid=15188795|issn=0162-2889}}</ref> == Sien ook == * [[Asimmetriese oorlogvoering]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Terrorisme]] kp2m6yjz75s0kwxjhc1klyozyu04n9j 0 450494 2921503 2830898 2026-08-03T12:13:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921503 wikitext text/x-wiki '''Dinpur''' is 'n dorp en unieraad in die Dera Ismail Khan Distrik, in die Khyber Pakhtunkhwa provinsie van [[Pakistan]]. Dit is geleë suidoos van die distrik hoofstad Dera Ismail Khan en is ongeveer 175 meter bo seevlak.<ref>{{Cite web |url=https://www.fallingrain.com/world/PK/03/Dinpur.html |title=argiefkopie |access-date=23 Junie 2025 |archive-date=15 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615032821/https://www.fallingrain.com/world/PK/03/Dinpur.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.geonames.org/1419039/dinpur.html</ref> == Administrasie == Dinpur is deel van die Tehsil van Dera Ismail Khan en dien as 'n plaaslike administratiewe eenheid (unieraad) onder die provinsiale administrasie.<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q134892110</ref> == Bevolking en Ekonomie == Die plaaslike ekonomie is hoofsaaklik landbou-gebaseer, met klem op die verbouing van koring, mielies, suikerriet en katoen, wat bevoordeel word deur vrugbare grond en besproeiingstelsels. == Onderwys == Die dorp het openbare onderwysinstellings soos die **Government High School Dinpur** en die **Dinpur Primary School**, wat dien vir die plaaslike gemeenskap.<ref>https://www.remotehub.com/governmenthighschool.dinpurdera</ref><ref>https://www.archivesouthasia.com/PK/din-pur-primary-school</ref> == Ontwikkeling == Die afgelope paar jaar het Dinpur verbeterings gesien in onderwys, toegang tot internet, en bewustmakingsprojekte wat gefokus is op die bemagtiging van die jeug.<ref>https://en.wikinews.org/wiki/Dinpur,_Dera_Ismail_Khan:_Recent_Developments_and_Community_Update{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.slideshare.net/slideshow/dinpur-dera-ismail-khan-overview-of-all-time/276860511</ref> == Gesondheid == In Mei 2025 het die provinsiale regering 1,11 miljard Roepies toegewys vir die oprigting van kateterlaboratoriums en 'n brandwondsentrum in die Mufti Mehmood Memorial Hospital en die Dera Ismail Khan Distrik Hospitaal, wat ook die inwoners van Dinpur bevoordeel.<ref>https://www.dawn.com/news/1836706</ref> == Veiligheid == Na die raketaanvalle op militêre gebiede in die distrik in Desember 2022, is polisie-ondernemings in Dinpur en omliggende gebiede uitgevoer, wat tot arrestasies gelei het.<ref>https://www.dawn.com/news/919049</ref> == Energie en Proteste == Tydens die winter van 2022–2023 het die inwoners geprotesteer teen lang kragonderbrekings, en het hulle paaie soos die **Dinpur Road** geblokkeer en bande in betogings verbrand om vir gereelde elektrisiteitsvoorsiening te vra.<ref>https://www.dawn.com/news/1745391</ref> == Toesig == In April 2023 het die assistent-administrateur van die distrik onverwags besoeke aan gesondheidsentrums in Dinpur afgelê en afwesighede van personeel opgemerk, wat verbeterings vereis het.<ref>https://www.dawn.com/news/1138787</ref> == Bekende Mense == * '''Ghulam Muhammad Din Puri''' (1835–1936), Islamitiese geleerde en stigter van Dinpur Sharif. == Poskode == Die amptelike poskode van Dinpur is **29100**.<ref>https://www.pakistanpostcode.com/khyber-pakhtunkhwa-dera-ismail-khan-din-pur-29100.html</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne Skakels == * [https://dinpurdikhan.com Amptelike of Gemeenskapswebwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Unieraads van Pakistan]] [[Kategorie:Khyber Pakhtunkhwa]] [[Kategorie:Dera Ismail Khan Distrik]] [[Kategorie:Nedersettings in Pakistan]] b56chc6e3oyy3z1tj02m8zas6mskbd7 0 451686 2921695 2882803 2026-08-03T19:25:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921695 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gary Bailey | image = | caption = | fullname = Gary Richard Bailey | birth_date = {{birth date and age|1958|8|9|df=y}} | birth_place = [[Ipswich]], [[Engeland]] | height = 1,85 m<ref>{{cite book |title=Rothmans Football Yearbook 1987–88 |editor-first=Peter |editor-last=Dunk |publisher=Queen Anne Press |location=London |date=1987 |page=234 |isbn=978-0-356-14354-5}}</ref> | position = Doelwagter | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 1975 |clubs1 = [[Cape Town City F.C. (NFL)|Cape Town City]] |caps1 = 0 |goals1 = 0 | years2 = 1976–1979 |clubs2 = [[Bidvest Wits|Wits University]] |caps2 = |goals2 = | years3 = 1978–1987 |clubs3 = [[Manchester United]] |caps3 = 294 |goals3 = 0 | years4 = 1988–1990 |clubs4 = [[Kaizer Chiefs]] |caps4 = |goals4 = | nationalyears1 = 1979–1984 |nationalteam1 = Engeland o/21 |nationalcaps1 = 14 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1980 | nationalteam2 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland B]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1985 |nationalteam3 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] |nationalcaps3 = 2 |nationalgoals3 = 0 }} '''Gary Richard Bailey''' (gebore [[9 Augustus]] [[1958]]) is ’n voormalige sokkerspeler wat byna 300 wedstryde as doelwagter vir [[Manchester United]] gespeel het.<ref name=NB>{{cite web |url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player/garybailey.html |title=Gary Bailey |work=UK A–Z Transfers |publisher=Neil Brown |access-date=25 January 2010}}</ref> Alhoewel hy in [[Engeland]] gebore is, het Bailey in [[Suid-Afrika]] grootgeword en sy loopbaan begin by [[Wits University FC|Wits Universiteit]] in [[Johannesburg]]. In die laat 1970’s het Bailey self sy vliegkoste na [[Manchester]] betaal om vir ’n proeflopie by Manchester United deel te neem. Hy het sy debuut gemaak teen Ipswich Town (waar sy pa, Roy Bailey, gespeel het — en ook sy eie geboorteplek), op 18 November 1978. Hy het 294 wedstryde vir die ''Red Devils'' gespeel tussen 1978 en 1987.<ref>{{Cite web|title=Gary Bailey – Manchester United Player Profile & Stats|url=http://www.mufcinfo.com/manupag/a-z_player_archive/a-z_player_archive_pages/bailey_gary.html|access-date=28 January 2021|website=mufcinfo.com|archive-date=11 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111052137/http://www.mufcinfo.com/manupag/a-z_player_archive/a-z_player_archive_pages/bailey_gary.html|url-status=dead}}</ref> Hy het homself gevestig as United se eerste keuse doelwagter in die laat 1970’s ná die uittrede van Alex Stepney. In die vroeë tot middel 1980’s is hy beskou as een van die beste doelwagters in Engeland. Gedurende sy tyd by Manchester United het Bailey [[FA Cup|FA-beker]] medaljes gewen in 1983 en 1985. Hy het onder drie United-afrigters gespeel: Dave Sexton, Ron Atkinson, en [[Alex Ferguson]]. Hy het twee keer die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] op senior vlak verteenwoordig, maar kon hom nie in die beginspan vestig nie weens die vorm van die meer ervare [[Peter Shilton]] en Ray Clemence. Hy het sy eerste wedstryd vir Engeland gespeel teen [[Ierse nasionale sokkerspan|Ierland]] op 26 Maart 1985 (Engeland het 2–1 gewen). Sy tweede en laaste internasionale wedstryd was op 9 Junie daardie jaar in ’n 1–0 nederlaag teen [[Meksikaanse nasionale sokkerspan|Meksiko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.englandstats.com/playerreport.php|title=A Complete Database of England Internationals Since 1872|website=englandstats.com|access-date=17 May 2018|archive-date= 8 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090408085429/http://www.englandstats.com/playerreport.php|url-status=dead}}</ref> Hy het egter ’n ernstige kniebesering opgedoen tydens ’n oefensessie by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986 FIFA Wêreldbeker]], en het die grootste deel van die 1986–87 seisoen gemis.<ref>[https://web.archive.org/web/20070621081904/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=68/teams/team=43942.html 1986 FIFA World Cup: England Squad] [[FIFA]]</ref> Daarna het hy uitgetree en na Suid-Afrika teruggekeer. Hy het later sy loopbaan hervat met [[Kaizer Chiefs]] in 1988 en ’n viervoudige trofee-seisoen in 1989 gewen voordat hy in 1990 uiteindelik afgetree het.<ref name="GBwebsite">{{cite web |title=Brief media CV of Gary Bailey |url=http://www.garybailey.co.za/CV_of_Gary.php |access-date=1 July 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090704100142/http://www.garybailey.co.za/CV_of_Gary.php |archive-date=4 July 2009 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Craig |date=2022-02-27 |title=Shongwe reflects on Bailey 'rivalry' at Chiefs that became a friendship |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/william-shongwe-reflects-gary-bailey-rivalry-kaizer-chiefs-that-became-special-friendship-psl-breaking-soccer-news/ |access-date=2023-04-26 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426194159/https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/william-shongwe-reflects-gary-bailey-rivalry-kaizer-chiefs-that-became-special-friendship-psl-breaking-soccer-news/ |url-status=dead }}</ref> [[Peter Schmeichel]] het in ’n uitsending van [[BBC]] ''Match of the Day'' gesê dat Gary Bailey sy gunsteling-doelwagter was toe hy as kind in Denemarke grootgeword het.<ref name="MOTD3">{{cite web |title=Match of the Day 3 – Peter Schmeichel's top keepers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20495621 |access-date=26 November 2012 }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bailey, Gary}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Lewende mense]] h7so68w3hzb0j6exvcb9qoktm92jscd 0 453114 2921622 2895093 2026-08-03T17:28:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921622 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Fidji Simo | bynaam = | beeld = Fidji Simo (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Fidji Simo | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|10|5}} | geboorteplek = [[Sète]], [[Frankryk]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = [[HUB]] | nasionaliteit = | beroep = [[Ondernemer]] | ander = | bekend = [[OpenAI]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Fidji Simo''' (gebore [[5 Oktober]], 1985 in [[Sète]]) is 'n Frans-Amerikaanse sakevrou en die uitvoerende hoof en president van [[Instacart]].<ref>[https://www.lecho.be/entreprises/technologie/fidji-simo-la-francaise-qui-mene-instacart-en-bourse/10409187.html Fidji Simo, la Française qui mène Instacart en bourse]</ref> Voor Instacart het sy 'n dekade by [[Facebook]] deurgebring, waar sy 'n senior uitvoerende beampte was en die Facebook App gelei het.<ref>[https://www.parismatch.com/Actu/Economie/Fidji-Simo-la-Setoise-qui-compte-chez-Facebook-1512263 Fidji Simo, la Sétoise qui compte chez Facebook]</ref> Sy was medestigter van The Metrodora Institute, 'n gesondheidskliniek en navorsingsinstituut, en is tans president van The Metrodora Foundation. Sy dien op die rade van [[OpenAI]] en [[Shopify]].<ref>[https://www.decideurs-magazine.com/innovation-sante/53822-fidji-simo-une-setoise-a-san-francisco.html Fidji Simo, une Sétoise à San Francisco]</ref> Hy het gegradueer aan [[HEC Paris]] en die [[University of California, Los Angeles]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hec.edu/fr/votre-soutien-un-impact/profils/fidji-h08 |title=FIDJI H.08 |access-date=22 Augustus 2025 |archive-date=26 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126194609/https://www.hec.edu/fr/votre-soutien-un-impact/profils/fidji-h08 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Simo, Fidji}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] 7knbv0iqg9sha8gg4rhu3vikct1y26f 0 453887 2921652 2919428 2026-08-03T18:28:55Z Sobaka 328 /* 2026 */ bywerk 2921652 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Democratic Alliance campaign poster (bottom) 01.jpg|duimnael|200px|[[Vryheidsfront Plus]]- (bo) en [[Demokratiese Alliansie]]-verkiesingsplakkate (onder) op 'n straatpaal in [[Bloemfontein]] wat kiesers aanmoedig om vir die komende plaaslike verkiesings te registreer.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling by die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die DA-party se leier in April 2026 sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die munisipale verkiesing in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''14 Februarie''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> Zille het daarna besluit om nie op die tadsraad te dien nie en voltyds op haar veltog te konsentreer. *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hy as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe die DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]] as Federale Partyleier verkies en [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> *'''12 April''': Die drie partye [[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]] kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref> *'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref> *'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref> * '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> * '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos [[March and March]]. March and March se leier, [[Jacinta Ngobese-Zuma]], het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref> * '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]] te wen. Hulle het die 100% swart dorpswyk van die ANC afgeneem in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in die demokratiese geskiedenis.<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> *'''7 Junie''': Wes-Kaapse LPV en [[GOOD]]-sekretaris-generaal Brett Herron is aangekondig as die burgemeesterskandidaat van Kaapstad vir beide GOOD en [[RISE Mzansi]].<ref name= "Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/07/brett-herron-announced-as-joint-good-and-rise-mzansi-mayoral-candidate-for-cape-town |title= Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 7 Junie 2026 |access-date= 7 Junie 2026 }}</ref> *'''18 Junie''': Die Speaker van die Nasionale Vergadering, [[Thoko Didiza]], het die aanklagte van minagting van die Parlement teen die EFF-leier [[Julius Malema]] na die Komitee vir Bevoegdhede en Voorregte verwys. Dit was as gevolg van Malema se voortgesette weiering om om verskoning te vra vir die gebruik van sy platform om 'n regter te ondervra wat in 2019 teen die EFF beslis het. Malema is beveel om om verskoning te vra nadat die Parlement in 2021 'n aanbeveling van die Etiekkomitee aangeneem het dat hy dit moes doen.<ref name= "Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/malema-in-trouble-in-parliament-for-flouting-5-year-old-order-to-apologise-to-judge-20260618-0989 |title= Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge |author= Suné Payne |publisher= news24 |date= 18 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *[[Lêer:Electoral Commission Voter Registration Sign in Cape Town, for the 2026 South African Local Elections.jpg|duimnael|Kiesersregistrasieplakaat van die Verkiesingskommissie in Kaapstad vir die 2026 Suid-Afrikaanse Plaaslike Verkiesings.]]'''20 Junie''': Die Verkiesingskommissie het 'n kieserregistrasienaweek aangebied en stemlokale regoor Suid-Afrika oopgemaak om in aanmerking komende burgers 'n gerieflike geleentheid te gee om te registreer, hul besonderhede op te dateer of te kyk of hulle op die kieserslys verskyn, voor die November-verkiesings. Die Kommissie het ook bevestig dat Suid-Afrikaners aanlyn kan registreer of hul besonderhede kan opdateer deur middel van sy Kiesersinligtingsportaal.<ref name= "It's voter registration weekend: Here's five things you need to know">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/19/its-voter-registration-weekend-heres-five-things-you-need-to-know |title= It's voter registration weekend: Here's five things you need to know |author= Thandoluhle Ngcobo |publisher= EWN |date= 19 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *'''22 Junie''': Die Verkiesingskommissie het die resultate van sy suksesvolle kieserregistrasienaweek aangekondig. Dit het gesê dat ongeveer 90% van die registrasies by fisiese stemlokale plaasgevind het, en dat jong Suid-Afrikaners en nuwe kiesers die meerderheid van die registrasies uitgemaak het.<ref name= "IEC Announces Voter Registration Weekend Results">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories-videos/watch-iec-announces-voter-registration-weekend-results |title= IEC Announces Voter Registration Weekend Results |author= |publisher= eNCA |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> Die Kommissie het gesê dat hulle 'n totaal van 2,9 miljoen registrasies oor die naweek aangeteken het - 'n verbetering teenoor die 1,7 miljoen geregistreerdes gedurende die registrasienaweek tydens die 2021 plaaslike verkiesings. Verder was 477 174 (16%) van die geregistreerdes nuwe kiesers. Die totale aantal geregistreerde Suid-Afrikaanse kiesers na die naweek was 28,5 miljoen. Die Kommissie het bevestig dat 'n tweede kiesersregistrasienaweek sou plaasvind, van 1 tot 2 Augustus.<ref name= "IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2026-06-22-iec-recorded-29-million-voter-registration-transactions-this-weekend/ |title= IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend |author= Sisanda Mbolekwa |publisher= Times LIVE |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> *'''24 Junie''': ANC Minister van Finansies, [[Enoch Godongwana]], het die ANC Johannesburg Burgemeester, [[Dada Morero]], in kennis gestel van planne om die oordrag van fondse van die nasionale regering na Johannesburg te stop, effektief vanaf Vrydag 26 Junie 2026, tensy 'n bevredigende verduideliking van waarom dit nie moet gebeur nie, voor dan deur die Tesourie ontvang is. Dit het gevolg op Godongwana wat in April 2026 aan Morero geskryf het, hom in kennis gestel het van oortredings van die Munisipale Finansiële Bestuurswet, en gedreig het om befondsingsoordragte (R8 miljard in billike deelinkomste) af te sny. Die Stad Johannesburg het teen die wense van die Tesourie voortgegaan met 'n begroting en het nie voldoende verduidelikings vir sy finansiële praktyke ingedien nie, volgens Godongwana. As sodanig het die Minister sy voorneme verklaar om voort te gaan met die beëindiging van oordragte, deur Artikel 216(2) van die Grondwet in te roep. Die Demokratiese Alliansie het met regstappe teen die Minister van Finansies gedreig tensy hy ingryp om te probeer om die finansiële situasie in Johannesburg op te los.<ref name= "Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/godongwana-plans-to-stop-transfer-of-funds-to-joburg-after-it-adopted-unfunded-budget-20260624-1219 |title= Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget |author= Jenna Verster |publisher= news24 |date= 24 Junie 2026 |access-date= 25 Junie 2026 }}</ref> *'''30 Junie''': President Cyril Ramaphosa het kabinetsveranderinge aangekondig. Voormalige ANC-minister [[Dina Pule]] is aangestel om die pos van Minister van Maatskaplike Ontwikkeling te vul wat vakant gelaat is deur die ontslag van Sisisi Tolashe. Talle veranderinge is op versoek van die Demokratiese Alliansie aangebring, as 'n formele lid van die RNE. Voormalige partyleier [[John Steenhuisen]] is verskuif na die posisie van Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Mededinging. [[Willie Aucamp]] vervang hom as Minister van Landbou. [[David Maynier]], wat voorheen as Wes-Kaapse Provinsiale Minister van Onderwys gedien het, vervang Aucamp in sy vorige rol as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing. Ander DA-aanstellings was [[Alexandra Abrahams]] as Adjunkminister van Elektrisiteit en Energie, [[Jack Bloom]] as Adjunkminister van Water en Sanitasie, en [[Yusuf Cassim]] as Adjunkminister van Hoër Onderwys.<ref name= "Ramaphosa announces cabinet reshuffle">{{cite web|url= https://businesstech.co.za/news/government/865094/ramaphosa-announces-cabinet-reshuffle/ |title= Ramaphosa announces cabinet reshuffle |author= |publisher= BusinessTech |date= 30 Junie 2026 |access-date= 2 Julie 2026 }}</ref> *'''3 Julie''': Ernstige watertekorte wat vir verskeie weke in [[Ratanda]], die [[Lesedi Plaaslike Munisipaliteit]], veroorsaak intense diensleweringsprotesoptogte. Betogers versper hoofroetes en stop ekonomiese aktiwiteit. Toenemende geweld het gelei tot die brand van die burgemeester se huis en die plundering van nabygeleë besighede. Botsings tussen wetstoepassing en inwoners lei daartoe dat die polisie rubberkoeëls afvuur.<ref>{{Cite web |date=2026-07-03 |title=IPID investigates shooting as tensions rise in Ratanda - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/ipid-investigates-shooting-tensions-rise-ratanda |access-date=2026-07-03 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> *'''25 Julie''': Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) het sy verkiesingsmanifes bekend gestel en sy burgemeesterskandidate vir die munisipale verkiesing aangekondig tydens die party se 13de verjaardagviering by die Thohoyandou-stadion in [[Thohoyandou]]. Die party het die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur oor die reg op gesondheid, dr. [[Tlaleng Mofokeng]], as sy burgemeesterskandidaat vir die Stad Johannesburg aangewys. Die party het ook EFF-nasionale voorsitter [[Nontando Nolutshungu]] vir die Stad Kaapstad, [[Omphile Maotwe]] vir die Stad Tshwane, [[Hlengiwe Mkhaliphi]] vir eThekwini, voormalige raadspeaker Nthabiseng Tshivenga vir die Stad Ekurhuleni, [[Sam Matiase]] vir Mangaung, [[Sinawo Thambo]] vir Nelson Mandelabaai en Mkhululi Dlevu vir Buffalo City aangewys. Die party het verder kandidate vir verskeie "strategiese" munisipaliteite aangekondig, waaronder Lawrence Mapoulo vir Polokwane, party-adjunkpresident [[Godrich Gardee]] vir Mbombela, Israel Monaise vir Rustenburg en [[Florence Tito]] vir Sol Plaatje.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/eff-2026-mayoral-candidates-eight-metropolitan-municipalities/|title=Here are the EFF's 2026 mayoral candidates for the eight metropolitan municipalities|last=Westerdale|first=Jarryd|date=2026-07-25|website=The Citizen|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/in-pics-eff-2026-local-government-elections-manifesto/|title=IN PICS {{!}} EFF 2026 local government elections manifesto|website=EWN|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2026-07-25-eff-deploys-top-brass-to-key-metros-as-malema-unveils-mayoral-candidates/|title=EFF deploys top brass to key metros as Malema unveils mayoral candidates|last=Tandwa|first=Lizeka|date=2026-07-25|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref> *'''29 Julie 2026''': Die SA Verkiesingskommissie het aangekondig dat die totale aantal geregistreerde politieke partye in die aanloop tot die plaaslike verkiesings 620 bereik het. Dit verteenwoordig 'n toename van meer as 100 partye sedert Maart dieselfde jaar. Die Kommissie het ook verklaar dat 76 partye en 39 onafhanklike kandidate begin het om hul Aanlyn Kandidaatnominasiestelsel (ONCS) te gebruik. Die ECSA het ook bevestig dat hulle, gebaseer op aanvraag, op 'n totaal van 23 699 stemlokale vir die 2026-verkiesings besluit het. Laastens het die Kommissie bevestig dat hul tweede en laaste kieserregistrasienaweek oor 1 en 2 Augustus 2026 gehou sal word.<ref name= "Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/get-the-party-started-sas-ballot-paper-now-has-620-to-choose-from-20260729-0902 |title= Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 29 Julie 2026 |access-date= 30 Julie 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:#016936;"| ! data-sort-type="number" style="background:#001489;"| ! data-sort-type="number" style="background:#000000;color:#FFFFFF;"| ! data-sort-type="number" style="background:#DE3831;"| ! data-sort-type="number" style="background:#C60800;"| ! data-sort-type="number" style="background:#FF8200;"| ! data-sort-type="number" style="background:#003D7C;"| ! data-sort-type="number" style="background:#00A651;"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |N.v.t. |N.v.t |style="background:#CCFFCC;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 3d3q1lo92pwxohokalnpfww9gdfka0y 2921654 2921652 2026-08-03T18:30:40Z Sobaka 328 /* 2026 */ opruim 2921654 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Democratic Alliance campaign poster (bottom) 01.jpg|duimnael|200px|[[Vryheidsfront Plus]]- (bo) en [[Demokratiese Alliansie]]-verkiesingsplakkate (onder) op 'n straatpaal in [[Bloemfontein]] wat kiesers aanmoedig om vir die komende plaaslike verkiesings te registreer.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling by die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die DA-party se leier in April 2026 sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die munisipale verkiesing in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''14 Februarie''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> Zille het daarna besluit om nie op die tadsraad te dien nie en voltyds op haar veltog te konsentreer. *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hy as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe die DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]] as Federale Partyleier verkies en [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> *'''12 April''': Die drie partye [[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]] kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref> *'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref> *'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref> * '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> * '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos [[March and March]]. March and March se leier, [[Jacinta Ngobese-Zuma]], het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref> * '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]] te wen. Hulle het die 100% swart dorpswyk van die ANC afgeneem in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in die demokratiese geskiedenis.<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> *'''7 Junie''': Wes-Kaapse LPV en [[GOOD]]-sekretaris-generaal Brett Herron is aangekondig as die burgemeesterskandidaat van Kaapstad vir beide GOOD en [[RISE Mzansi]].<ref name= "Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/07/brett-herron-announced-as-joint-good-and-rise-mzansi-mayoral-candidate-for-cape-town |title= Brett Herron announced as joint GOOD and Rise Mzansi mayoral candidate for Cape Town |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 7 Junie 2026 |access-date= 7 Junie 2026 }}</ref> *'''18 Junie''': Die Speaker van die Nasionale Vergadering, [[Thoko Didiza]], het die aanklagte van minagting van die Parlement teen die EFF-leier [[Julius Malema]] na die Komitee vir Bevoegdhede en Voorregte verwys. Dit was as gevolg van Malema se voortgesette weiering om om verskoning te vra vir die gebruik van sy platform om 'n regter te ondervra wat in 2019 teen die EFF beslis het. Malema is beveel om om verskoning te vra nadat die Parlement in 2021 'n aanbeveling van die Etiekkomitee aangeneem het dat hy dit moes doen.<ref name= "Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/malema-in-trouble-in-parliament-for-flouting-5-year-old-order-to-apologise-to-judge-20260618-0989 |title= Malema in trouble in Parliament for flouting 5-year-old order to apologise to judge |author= Suné Payne |publisher= news24 |date= 18 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *[[Lêer:Electoral Commission Voter Registration Sign in Cape Town, for the 2026 South African Local Elections.jpg|duimnael|Kiesersregistrasieplakaat van die Verkiesingskommissie in Kaapstad vir die 2026 Suid-Afrikaanse Plaaslike Verkiesings.]]'''20 Junie''': Die Verkiesingskommissie het 'n kieserregistrasienaweek aangebied en stemlokale regoor Suid-Afrika oopgemaak om in aanmerking komende burgers 'n gerieflike geleentheid te gee om te registreer, hul besonderhede op te dateer of te kyk of hulle op die kieserslys verskyn, voor die November-verkiesings. Die Kommissie het ook bevestig dat Suid-Afrikaners aanlyn kan registreer of hul besonderhede kan opdateer deur middel van sy Kiesersinligtingsportaal.<ref name= "It's voter registration weekend: Here's five things you need to know">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/06/19/its-voter-registration-weekend-heres-five-things-you-need-to-know |title= It's voter registration weekend: Here's five things you need to know |author= Thandoluhle Ngcobo |publisher= EWN |date= 19 Junie 2026 |access-date= 20 Junie 2026 }}</ref> *'''22 Junie''': Die Verkiesingskommissie het die resultate van sy suksesvolle kieserregistrasienaweek aangekondig. Dit het gesê dat ongeveer 90% van die registrasies by fisiese stemlokale plaasgevind het, en dat jong Suid-Afrikaners en nuwe kiesers die meerderheid van die registrasies uitgemaak het.<ref name= "IEC Announces Voter Registration Weekend Results">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories-videos/watch-iec-announces-voter-registration-weekend-results |title= IEC Announces Voter Registration Weekend Results |author= |publisher= eNCA |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> Die Kommissie het gesê dat hulle 'n totaal van 2,9 miljoen registrasies oor die naweek aangeteken het - 'n verbetering teenoor die 1,7 miljoen geregistreerdes gedurende die registrasienaweek tydens die 2021 plaaslike verkiesings. Verder was 477 174 (16%) van die geregistreerdes nuwe kiesers. Die totale aantal geregistreerde Suid-Afrikaanse kiesers na die naweek was 28,5 miljoen. Die Kommissie het bevestig dat 'n tweede kiesersregistrasienaweek sou plaasvind, van 1 tot 2 Augustus.<ref name= "IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2026-06-22-iec-recorded-29-million-voter-registration-transactions-this-weekend/ |title= IEC recorded 2.9-million voter registration transactions this weekend |author= Sisanda Mbolekwa |publisher= Times LIVE |date= 22 Junie 2026 |access-date= 23 Junie 2026 }}</ref> *'''24 Junie''': ANC Minister van Finansies, [[Enoch Godongwana]], het die ANC Johannesburg Burgemeester, [[Dada Morero]], in kennis gestel van planne om die oordrag van fondse van die nasionale regering na Johannesburg te stop, effektief vanaf Vrydag 26 Junie 2026, tensy 'n bevredigende verduideliking van waarom dit nie moet gebeur nie, voor dan deur die Tesourie ontvang is. Dit het gevolg op Godongwana wat in April 2026 aan Morero geskryf het, hom in kennis gestel het van oortredings van die Munisipale Finansiële Bestuurswet, en gedreig het om befondsingsoordragte (R8 miljard in billike deelinkomste) af te sny. Die Stad Johannesburg het teen die wense van die Tesourie voortgegaan met 'n begroting en het nie voldoende verduidelikings vir sy finansiële praktyke ingedien nie, volgens Godongwana. As sodanig het die Minister sy voorneme verklaar om voort te gaan met die beëindiging van oordragte, deur Artikel 216(2) van die Grondwet in te roep. Die Demokratiese Alliansie het met regstappe teen die Minister van Finansies gedreig tensy hy ingryp om te probeer om die finansiële situasie in Johannesburg op te los.<ref name= "Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/godongwana-plans-to-stop-transfer-of-funds-to-joburg-after-it-adopted-unfunded-budget-20260624-1219 |title= Godongwana plans to stop transfer of funds to Joburg after it adopted unfunded budget |author= Jenna Verster |publisher= news24 |date= 24 Junie 2026 |access-date= 25 Junie 2026 }}</ref> *'''30 Junie''': President Cyril Ramaphosa het kabinetsveranderinge aangekondig. Voormalige ANC-minister [[Dina Pule]] is aangestel om die pos van Minister van Maatskaplike Ontwikkeling te vul wat vakant gelaat is deur die ontslag van Sisisi Tolashe. Talle veranderinge is op versoek van die Demokratiese Alliansie aangebring, as 'n formele lid van die RNE. Voormalige partyleier [[John Steenhuisen]] is verskuif na die posisie van Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Mededinging. [[Willie Aucamp]] vervang hom as Minister van Landbou. [[David Maynier]], wat voorheen as Wes-Kaapse Provinsiale Minister van Onderwys gedien het, vervang Aucamp in sy vorige rol as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing. Ander DA-aanstellings was [[Alexandra Abrahams]] as Adjunkminister van Elektrisiteit en Energie, [[Jack Bloom]] as Adjunkminister van Water en Sanitasie, en [[Yusuf Cassim]] as Adjunkminister van Hoër Onderwys.<ref name= "Ramaphosa announces cabinet reshuffle">{{cite web|url= https://businesstech.co.za/news/government/865094/ramaphosa-announces-cabinet-reshuffle/ |title= Ramaphosa announces cabinet reshuffle |author= |publisher= BusinessTech |date= 30 Junie 2026 |access-date= 2 Julie 2026 }}</ref> *'''3 Julie''': Ernstige watertekorte wat vir verskeie weke in [[Ratanda]], die [[Lesedi Plaaslike Munisipaliteit]], veroorsaak intense diensleweringsprotesoptogte. Betogers versper hoofroetes en stop ekonomiese aktiwiteit. Toenemende geweld het gelei tot die brand van die burgemeester se huis en die plundering van nabygeleë besighede. Botsings tussen wetstoepassing en inwoners lei daartoe dat die polisie rubberkoeëls afvuur.<ref>{{Cite web |date=2026-07-03 |title=IPID investigates shooting as tensions rise in Ratanda - eNCA |url=https://www.enca.com/top-stories/ipid-investigates-shooting-tensions-rise-ratanda |access-date=2026-07-03 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> *'''25 Julie''': Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) het sy verkiesingsmanifes bekend gestel en sy burgemeesterskandidate vir die munisipale verkiesing aangekondig tydens die party se 13de verjaardagviering by die Thohoyandou-stadion in [[Thohoyandou]]. Die party het die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur oor die reg op gesondheid, dr. [[Tlaleng Mofokeng]], as sy burgemeesterskandidaat vir die Stad Johannesburg aangewys. Die party het ook EFF-nasionale voorsitter [[Nontando Nolutshungu]] vir die Stad Kaapstad, [[Omphile Maotwe]] vir die Stad Tshwane, [[Hlengiwe Mkhaliphi]] vir eThekwini, voormalige raadspeaker Nthabiseng Tshivenga vir die Stad Ekurhuleni, [[Sam Matiase]] vir Mangaung, [[Sinawo Thambo]] vir Nelson Mandelabaai en Mkhululi Dlevu vir Buffalo City aangewys. Die party het verder kandidate vir verskeie "strategiese" munisipaliteite aangekondig, waaronder Lawrence Mapoulo vir Polokwane, party-adjunkpresident [[Godrich Gardee]] vir Mbombela, Israel Monaise vir Rustenburg en [[Florence Tito]] vir Sol Plaatje.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/eff-2026-mayoral-candidates-eight-metropolitan-municipalities/|title=Here are the EFF's 2026 mayoral candidates for the eight metropolitan municipalities|last=Westerdale|first=Jarryd|date=2026-07-25|website=The Citizen|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/in-pics-eff-2026-local-government-elections-manifesto/|title=IN PICS {{!}} EFF 2026 local government elections manifesto|website=EWN|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2026-07-25-eff-deploys-top-brass-to-key-metros-as-malema-unveils-mayoral-candidates/|title=EFF deploys top brass to key metros as Malema unveils mayoral candidates|last=Tandwa|first=Lizeka|date=2026-07-25|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2026-07-25}}</ref> *'''29 Julie 2026''': Die SA Verkiesingskommissie het aangekondig dat die totale aantal geregistreerde politieke partye in die aanloop tot die plaaslike verkiesings 620 bereik het. Dit verteenwoordig 'n toename van meer as 100 partye sedert Maart dieselfde jaar. Die Kommissie het ook verklaar dat 76 partye en 39 onafhanklike kandidate begin het om hul Aanlyn Kandidaatnominasiestelsel (ONCS) te gebruik. Die Verkiesingskommissie het ook bevestig dat hulle, gebaseer op aanvraag, op 'n totaal van 23 699 stemlokale vir die 2026-verkiesings besluit het. Laastens het die Kommissie bevestig dat hul tweede en laaste kieserregistrasienaweek oor 1 en 2 Augustus 2026 gehou sal word.<ref name= "Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/get-the-party-started-sas-ballot-paper-now-has-620-to-choose-from-20260729-0902 |title= Get the party started: SA’s ballot paper now has 620 to choose from |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 29 Julie 2026 |access-date= 30 Julie 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:#016936;"| ! data-sort-type="number" style="background:#001489;"| ! data-sort-type="number" style="background:#000000;color:#FFFFFF;"| ! data-sort-type="number" style="background:#DE3831;"| ! data-sort-type="number" style="background:#C60800;"| ! data-sort-type="number" style="background:#FF8200;"| ! data-sort-type="number" style="background:#003D7C;"| ! data-sort-type="number" style="background:#00A651;"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |N.v.t. |N.v.t |style="background:#CCFFCC;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 76ml10jwfzkfz2s3wtqbn08ajzc62b1 4 456750 2921673 2920413 2026-08-03T18:43:41Z Aliwal2012 39067 nog argivering 2921673 wikitext text/x-wiki {{argief}} == Voorspoed vir 2026 ! == Gemeenskap, beste wense vir 2026! Mag 2026 die besigste jaar nog ooit wees vir ons Wikipedia! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 31 Desember 2025 (UTC) == Beste wense vir 2026! == Gemeenskap, dankie vir julle ondersteuning en harde werk gedurende 2025! Aan almal wat voorbladartikels geskep het, dankie - dit is en bly harde werk! Beste wense aan julle en die families vir 2026! Dit gaan 'n groot jaar vir ons Wikipedia wees! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:29, 31 Desember 2025 (UTC) :Baie dankie, van my kant ook vir die hele Suid-Afrika uit Duitsland! Dit bly ook 'n uitdaging om artikels op datum te hou, iets wat KI nooit sal kan doen nie (bronne lees en teks hersien)! Die artikelhersiening rondom die jaarwisseling bly ook baie interessant! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 31 Desember 2025 (UTC) == Pampa of Pampas == Gelukkige en voorspoedige nuwe jaar 2026 almal daar wat aan die Afrikaanse Wikipedia skryf! Onlangs het ek die artikel [[Pampas]] begin en wou nou daarna skakel, maar voordat ek voortgaan het ek 'n vraag: Is dit Pampa of Pampas in Afrikaans? Ek sien albei op die Afrikaanse Wikipedia, bv. [[pampashert]]. Nou wonder ek en wil eers seker maak. En word dit in die omgangstaal gebruik soos in Duits? ''Ich wohne in der Pampa.'' beteken "ek woon op die platteland." Sal dit ook in Afrikaans werk (ek twyfel, dis dalk die platteland). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 00:20, 3 Januarie 2026 (UTC) :Die AWS en HAT gee "die pampas" aan, wat beteken die grasvlaktes. Nie gebruik vir die platteland nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:42, 3 Januarie 2026 (UTC) ::{{Ping|BurgertB}} baie dankie. Ek sien dit word met 'n kleinletter geskryf. Lyk my die betekenis in die omgangstaal geld slegs in Duits, gevolglik nie noemenswaardig in die Afrikaanse artikel nie. Dan kan ek maar die artikel skuif en die skakels aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:15, 3 Januarie 2026 (UTC) :::{{Ping|SpesBona}} Jammer, die Pampas in Suid-Amerika is met 'n hoofletter. Die algemene woord is 'n kleinletter, soos pampasgras. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:25, 3 Januarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|BurgertB}} in al die artikels waar na dié Suid-Amerikaanse grasvlakte verwys word is nou die korrekte [[Pampas]]-skakel. Dis nou tyd dat beide pampasgras en pampashert ook by Pampas genoem word. :) Baie dankie nogmaals! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:15, 3 Januarie 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> == Oesjaar is 17 jaar hier... == Gemeenskap, vandag vier ek my 17de jaar hier op ons Wikipedia! Wat 'n rit! Dankie vir almal se ondersteuning. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:38, 6 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Aliwal2012|Admin Aliwal2012]] sê: [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|duimnael|center|280px|Beste Oesjaar, jy is soos 'n ma vir ons almal!]] == Proteste == Is daar so 'n woord? Ek weet van 'n betoging, protestasie en protesteer, maar al die proteste verwar my. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 16:18, 7 Januarie 2026 (UTC) :Ek dink nie so nie. Wel protesoptog, demonstrasie, betoging . . . [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:51, 8 Januarie 2026 (UTC) :: Ja, "proteste" kom voor in die HAT (p.897). Dit is die meervoud van "protes". "Mondelinge of skriftelike verklaring dat 'n mens jou teen iets versit, al kan jy dit nie belet nie; teëspraak, voorbehoud". [[Gebruiker:JCBrand|JCBrand]] ([[Gebruikerbespreking:JCBrand|kontak]]) 06:19, 27 Januarie 2026 (UTC) == Woordeboek van die Afrikaanse Taal == Gemeenskap, die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] is hierdie jaar 100 jaar jonk! Ons wens die HUB [[Phillip Louw]] en sy span sterkte toe met hulle feesreëlings! Hopenlik nooi hulle ons vir 'n koffietjie of iets... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 8 Januarie 2026 (UTC) : Is daar enige vrywilliger wat die artikel van Phillip na Engels wil vertaal? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:51, 8 Januarie 2026 (UTC) ::{{Uitgevoer}} [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 12:27, 15 Januarie 2026 (UTC) ::: Baie dankie [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:40, 15 Januarie 2026 (UTC) == Kaninchanon Thongchay == Gemeenskap, die artikel bestaan nie in Engels of sy eie moedertaal nie, en het ook geen bronne nie. Kan ek die artikel verwyder? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:50, 8 Januarie 2026 (UTC) : Ek kry geen onafhanklike verwysings na die persoon nie. Hy het ook nie 'n Wikidata-inskrywing nie, en is nie 'n noemenswaardige persoon op die stadium nie. Ek steun die verwydering. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 8 Januarie 2026 (UTC) :: {{ondersteun}} verwydering! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:47, 9 Januarie 2026 (UTC) {{Uitgevoer}} deur Oesjaar. :::Korrek. Wikipedia mag nie verflou word tot 'n versameling van onbenullige, aandagsoekende onderwerpe nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 16:16, 11 Januarie 2026 (UTC) == Ons voorblad == Gemeenskap, ons voorblad is gevandaliseer. Nadat dit herstel is deur ons kundiges, hoe kan ons dit beskerm? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:17, 10 Januarie 2026 (UTC) :Ek weet nie hoe iemand die blad kon verander het nie, want dit is al sedert 2005 beskerm om slegs administrateurs toe te laat. Ek het dieselfde verandering gaan aanbring, en dit het gewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 07:33, 10 Januarie 2026 (UTC) :: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Ek het 'n onderhoud om 8:35 op [[Radio Laeveld]] gehad en ons bespreek elke keer die voorblad. Praat van net betyds... Sjoe! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:57, 10 Januarie 2026 (UTC) :::Ek dink nie dat die probleem deur 'n wysiging veroorsaak is nie. Daar is geen verskil in ons [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Tuisblad&diff=2866813&oldid=2774431 tuisblad se weergawegeskiedenis vir vandag nie]. Lyk my die geskrapte blad [[Sjabloon:Voorbladinleiding/styles.css]] het 'n gemors veroorsaak en sedert dit geskrap is, werk alles weer reg. Die tweede wysiging aan ons voorblad het dalk die "cache" verfris. Myns insiens is {{Ping|Ternera}} onskuldig, die ou wat vandag die sjablone geskep het, is aanspreeklik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 10 Januarie 2026 (UTC) ::::Ek het ons voorblad met die kaskade-effek beskerm wat onderbladsye (sjablone ens.) ook sal insluit, sien [[:en:Wikipedia:CASCADE]]. Hoop dit help! Die ander taalweergawes doen dit ook (min of meer). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:30, 10 Januarie 2026 (UTC) == [[Shahd Seethaler-Wari]] == Gemeenskap, hierdie artikel bestaan nie op die Engelse of die Duitse Wiki's nie. Het dit bestaansreg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:19, 11 Januarie 2026 (UTC) :Daar bestaan ‘n Wikidata inskrywing vir haar. Identifiseerders (databsisse) soos VIAF, GND en DBB het inskrywings oor haar. :Sien wel onafhanklike verwysings na haar insluitende ‘n profiel op die Max Planck-instituut se webwerf. Het die artikel ietwat meer neutraal gemaak. Glo nie sy is regtig vreeslik noemenswaardig nie (sover geen Duitse of Engelse artikel nie) maar dit doen ook seker nie skade nie. Glo ons kan dit maar hou maar tog dophou as iemand prober om die neutraliteit te versteur. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:23, 11 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) == 25 Jaar vandag! == Die Wikipedia Stigting is vandag 25 Jaar jonk! Geluk Jimmy Wales met jou breinkind! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:18, 15 Januarie 2026 (UTC) :En Larry Sanger. Wales is 'n boelie van die ergste soort, 'n Bureaukraat. Maar nou ja. Sulke mense handhaaf soms die vrede. [[Gebruiker:Savethewhaleslol|Savethewhaleslol]] ([[Gebruikerbespreking:Savethewhaleslol|kontak]]) 22:22, 28 Januarie 2026 (UTC) ::Terloops, die Wiki idee het van Sanger af gekom. Maar die Amerikaners gee mos alle krediet aan die ou met die geld. Toemaar Tesla. [[Gebruiker:Savethewhaleslol|Savethewhaleslol]] ([[Gebruikerbespreking:Savethewhaleslol|kontak]]) 22:24, 28 Januarie 2026 (UTC) == Vertalings in wording: Geen aksie op bladsy? == Hallo almal Ek vertaal verskeie vertalings op een slag (deels om verveeldheid uit te skakel; deels omdat ek soms moet navorsing doen oor terme en ekwivalente). Daar is dus sowat 5 of 6 vertalings wat in wording is. Wanneer ek op die artikels klik, maak die gewone vertaalbladsy oop, maar daar verskyn geen teks of enige grafika van watter aard ook al nie. Die bladsy is dus letterlik en figuurlik leeg. Waarom sou dit gebeur? Is daar moontlik een of ander tegniese fout? Dankie [[Gebruiker:GeorgeF1974|GeorgeF1974]] ([[Gebruikerbespreking:GeorgeF1974|kontak]]) 11:37, 15 Januarie 2026 (UTC) :Ek weet ook nie hoe daardie hulpmiddel werk nie. Gebruik gewoonlik google translate om interessante voorstelle te kry en werk van daar af verder. Verder is blokkiesraaiselwoordeboeke baie nuttig om die regte Afrikaanse woord te vind. Die beste van voorgenoemde wat ek sal teëgekom het is dié van G. de Villiers et al., Watter Woord Blokraaiselgids. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:56, 19 Januarie 2026 (UTC) == Monokotiele == Naand {{ping|JMK}}, kan jy dalk help met 'n artikel oor [[Monokotiele]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:14, 18 Januarie 2026 (UTC) :Dis hoë prioriteit. Net effe toegegooi op die oomblik. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 02:14, 19 Januarie 2026 (UTC) ::Goeie more Oesjaar! Mag 'n apteker die Engelse artikel kortweg vertaal vir ons? Ek sit by die KFC se Wifi, geen Letaba Netwerk met die vloede hier! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:12, 19 Januarie 2026 (UTC) ::: Enige persoon is welkom. Ons sal in elk geval proeflees. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:57, 19 Januarie 2026 (UTC) :::: {{uitgevoer|Artikel geskep}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:02, 19 Januarie 2026 (UTC) == Thank you for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> : Ek stel belang om deel te neem en kan help met organisering. Laat weet my wie nog belangstel. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:08, 19 Januarie 2026 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 13:20, 18 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Dagsê almal! == Hello all. Deon has invited me to your geselshoekie. Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], very pleased to be in your corner of Wikimedia. Ek moet sê, ek dink dat die 25ste Verjaarsdagpartytjie van Wikipedia te veel op die Engelse Wikipedia gefokus het and the 350 (or so) other language versions did not get a mention. Pity. Wikipedia se sterkpunt na my mening is sy veeltaligheid. And I think this is a strength we can build on. By learning to use Wikidata (https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page)'n gratis en oop versameling van kennis wat deur beide mense asook masjiene gelees en geredigeer kan word) and Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/Tuisblad) 'n aanlynbewaarplek van beeld-, klank- en ander medialêers wat gratis gebruik kan word; deel van die Wikimedia-ekosisteem. We can really make knowledge open to all. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:46, 19 Januarie 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Jan-Willem Breure en Isis Fashion Awards== Gemeenskap, die twee artikels bestaan net op ons Wikipedia; nie Engels of Nederlands nie. Kan ek hulle skrap? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:14, 20 Januarie 2026 (UTC) : Sluit ook in Septimius Awards. Hierdie artikels is ook in Januarie 2025 geskrap omdat dit as bemarking gereken is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:43, 21 Januarie 2026 (UTC) == GABA spronge == Gemeenskap, hier is die antwoord van VivA se Maureen: ''Goeiemiddag Daar is nie, sover vasgestel kan word, al 'n gestandaardiseerde Afrikaanse term vir "BASE jumping" nie. Ter wille van herkenbaarheid word "Base-sprong/Base-spring" konvensioneel gebruik, ook in die Afrikaanse media, soos by onlangse beriggewing oor vlerkpakvlieërs. By die eerste vermelding word daar gewoonlik dan 'n kort verduideliking gegee vir die akroniem "BASE". In Engels word letternaamwoorde wat uit vier letters bestaan, bokas (met hoofletters) geskryf, terwyl dit in Afrikaans slegs met 'n aanvangshoofletter geskryf word. Die voorstel is om, ter wille van die heersende huidige konvensie en herkenbaarheid, die term "Base-spring" te gebruik, gevolg deur 'n kort uiteensetting van die akroniem "Base" by die eerste vermelding. Die huidige inskrywing in Wikipedia, "GABA-sprong", is moontlik verwarrend omdat "GABA" reeds in Afrikaans gebruik word as die afkorting van "gamma-aminobottersuur" en omdat "Base" reeds ingeburger en herkenbaar is. Bron(ne): Netwerk24; Pharos-woordeboeke; VivA Vertaal (Grobler)'' [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:48, 20 Januarie 2026 (UTC) :Neewat, "base-spring" vir dié in elk geval verspotte aktiwiteit sal nie werk nie. "Gaba-spronge" is goed genoeg, met kleinletters en koppelteken. "Base" is nie ingeburger nie, en wie weet nou iets van "gamma-aminobottersuur"? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:57, 20 Januarie 2026 (UTC) ::GABA spronge is vir my 'n verspotte, selfgemaakte naam. Dit kort in elk geval 'n koppelteken. Ek stem vir Base-spronge. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:53, 21 Januarie 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap == Die slim manne, kan julle vir ons 'n Twintigjaar sjabloon skep soos [[Sjabloon:vyftienjaargemeenskap]] asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:57, 21 Januarie 2026 (UTC) :Sien : [[Sjabloon:Twintigjaargemeenskap]] :Reeds twee jaar gelede gedoen danksy, @[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] en @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:06, 22 Januarie 2026 (UTC) ::Ai! Dankie! [[Gebruiker:Alias]] is sover my kennis strek die eerste lid van die klub. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:13, 22 Januarie 2026 (UTC) :::Mmmm. Behalwe dat Alias in 2024-2026 geen wysigings gemaak het nie, en in 2023 net twee. Dus op vakansie 7 maande voor hy daar uitgekom het, en meestal op vakansie in die jare daarvoor. Sien uit om jou weer hier te sien Alias! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:52, 23 Januarie 2026 (UTC) == Databoks == Groete! Die sjabloon {{sj|Databoks}} maak dit maklik om 'n inligtingskassie by ‘n artikel by te voeg, perfek om nuwe artikelskepping te begin of 'n bestaande artikel te verbeter. [https://www.wikidata.org/wiki/Q53931871 Databoks] benodig geen spesiale instellings nie, installeer net die Module en Sjabloon en dit is gereed om te gebruik. Hier is ‘n goeie voorbeeld op SADiLaR se [[:zu:ISADiLaR|Zoeloebladsy]] Sien https://www.wikidata.org/wiki/Module:Databox [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 20:56, 24 Januarie 2026 (UTC) : Jammer, maar ons het lankal al verby databoks beweeg. Pas aan asb, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:09, 26 Januarie 2026 (UTC) ::Welkom om databoks te gebruik. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:06, 27 Januarie 2026 (UTC) ::: Weet nou nie te veel van sommige van die tegniese aspekte hier nie. Maar ek kon nog nooit die veranderinge van databokse bemeester nie. So ek verkies ook inligtingskaste wat makliker is om te redigeer. Sou dit nie sin maak om dit te standaardiseer nie, of sou dit 'n te groot tegniese uitdaging wees? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:34, 27 Januarie 2026 (UTC) :::: Ons het vir byna elke onderwerp 'n mooi inligtingskas wat goed werk (indien nie kan die slim mense een skep). Die konsensus is om hulle te gebruik, myns insiens is enige Databoks slegs 'n plaasvervanger en 'n kitsmanier vir 'n inligtingskas. Die taalgebruik van Databokse is nie op standaard nie, byvoorbeeld word woorde soms nie vasgeskryf nie, omdat dit die Engelse manier is en hulle dit van Wikidata af kry. Myns insiens moet 'n Databoks nooit in 'n artikel van 'n ander gebruiker geplaas woord as die gebruiker voorheen nooit 'n Databoks gebruik het nie en self slegs inligtingskasse gebruik (soos in die onlangse kerk-voorbeeld). Ek sal hulle nooit gebruik nie en neem altyd die tyd vir 'n inligtingskas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:10, 27 Januarie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Hallo almal! My menings oor die saak, en ook 'n bietjie inligting/geskiedenis: Wat is die Databoks, en hoe werk dit? Die Wikimedia-sagteware gee ons twee maniere om sjablone te skep. Die meeste is die meer eenvoudige sjablone, wat beperkte funksionaliteit het. Dit kan nie alles doen nie, maar is goed genoeg vir amper alle gebruike. Die tweede soort maak gebruik van Lua-modules. Lua is 'n volledige programmeringstaal, en daar is geen beperkings aan wat dit kan doen nie. Hierdie sjablone kan baie kragtig wees, maar is moeilik om te verstaan as jy nie gemaklik is met programmering nie. Databokse gebruik lua-modules, en integreer direk met die Wikidata-item waaraan die bladsy wat dit gebruik gekoppel is. Die doel van die Databoks is om 'n algemene kantbalk te wees, waar die gebruiker geen parameters hoef in te vul nie, en dit verskyn al die data oor die artikel se onderwerp wat op Wikidata gestoor is. Maar hoe goed is dit in werklikheid vir hierdie doeleinde? Dit is OK, maar partykeer wys dit data-items wat nie goed pas in die kantbalk vir daardie onderwerp nie. Of dit wys oorbodige inligting. Mens kan met die hand spesifieke data-items versteek, maar dit is nou ekstra werk. Ons op af:wiki het uit ervaring geleer dat 'n databoks nie van pas is vir elke artikel nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dat die databoks "slegs 'n plaasvervanger en 'n kitsmanier vir 'n inligtingskas is". Dit moet net gebruik word op bladsye wat nie reeds enige kantbalk het nie. Die outeur moet eie diskresie gebruik om te besluit of dit werklik aanvaarbaar lyk vir 'n spesifieke artikel, en of dit dit eintlik slegter gaan lyk. Dit moenie onbeperk gebruik word nie. Die probleem van spesifieke waardes wat nie in korrekte Afrikaans verskyn nie, is na my mening nie 'n probleem nie. Mens moet die Afrikaanse etikette op Wikidata wysig om korrek te wees, en die Databoks sal dit so vertoon. Verder is dit my mening dat die Databoks se lua-kode verbeter kan word om al die probleme op te los, maar ek voel dit is te veel werk om dit die moeite werd te maak. Bv. in ons kantbalke vir 'n land verskyn gewoonlik 'n vlag en 'n wapen. Maar op 'n kantbalk vir 'n voëlspesie, sal eerder 'n beeld van die spesie, en miskien ook 'n voëlroep-klanklêer en verspreidingskaart verskyn. Om dit generies te doen in een sjabloon vir elke soort onderwerp wat daar is sal vir ewig neem om te bereik. Ek dink ander wiki's voel ook so, want hulle gebruik die databoks ook bitter min. Wat hulle (enwiki, en veral frwiki) wel doen, en wat ek vir afwiki ook wil begin doen, is om pasgemaakte sjablone vir spesifieke soorte artikels te skep, wat ook al die data trek van Wikidata af. Maar hierdie sjablone is spesifiek geskep vir die soort onderwerp, en wys net die spesifieke data-items wat relevant is vir daai soort bladsy. Dit is ook baie werk, maar baie minder as een sjabloon wat alles kan doen. Ek is besig om te leer hoe om die sjablone te skep, en sal dit deel met almal wanner dit reg is. Vir nou is ons gewone ou sjablone nog steeds die beste. Maar ek hoop ek sal dit kan verbeter in die toekoms. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:11, 28 Januarie 2026 (UTC) ::Dagse @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ::Ek stem saam, dit lyk asof die databoks nie so spesifiek en aanpasbaar in elke situasie is nie. En as die Wikipediane vaardig genoeg is om 'n normale inligtingskassie te gebruik, dan moet hulle so doen. Ek dink aan ander taalweergawes en wonder of die databoks hulle behulpsaam sal wees. And I'm afraid I'm going to switch to English here. Because I'm still trying to understand this myself. I do think that the information in Wikidata needs to be kept accurate. I think that this information is also being pulled into Google's knowledge panels. En as 'n onakkurate datakassie ons daarop attendeer, dan is dit 'n goeie ding? ::Dankie ook aan @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] asook vir jou antwoord. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 06:28, 29 Januarie 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle in te lig dat ons geregistreerde gebruikers gister verby die 200,000 mylpaal is. Ons is tans 69ste m.b.t. die aantal artikels maar 50ste m.b.t. die aantal geregistreerde gebruikers! Dit sê baie oor die inhoud van ons artikels! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:25, 27 Januarie 2026 (UTC) == Iets om te geniet... == Gemeenskap, ons <nowiki>[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]</nowiki> bevat nou 9501 artikels terwyl die Engelse eweknie so digby die 1000 is. Dit laat my so lekker voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:24, 28 Januarie 2026 (UTC) == Helen Keller == Gemeenskap, wat gaan ons met die gemors maak? Die nuwe data is na die bestaande bronnelys, opskrif in Engels, herhaling van inligting ens? Kan ek terugrol? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:39, 28 Januarie 2026 (UTC) :Ek dink jy kan dit terugrol, ja. Dié mens weet dudelik nie hoe Wikipedia werk nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 16:37, 28 Januarie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] jou keuse. As jy die energie en tyd het om dit op te ruim en inwerk met die artikel, dan hou dit. Andersins rol dit maar terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:39, 28 Januarie 2026 (UTC) == Ampstaal vs. amptelike taal == En wat presies is die verskil? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:47, 28 Januarie 2026 (UTC) :VivA het bevestig dat dit <s>sininieme</s> sinonieme is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:22, 30 Januarie 2026 (UTC) == Vrouesokkerwêreldbeker == Goeienaand Gemeenskap, en daar is die [[vrouesokkerwêreldbeker]]reeks klaar, met binne twee weke 13 nuwe, groot artikels! Ná rugby en krieket vir beide mans en vroue het ons nou ook sokker vir beide mans en vroue, en ons kan met puik artikels spog. Dit is baie interessant watter spanne in vrouesokker suksesvol is. Terloops, die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] kan maklik tot 'n voorbladartikel uitgebrei word, net as die gemeenskap wil hê dat ek dit doen. Dié toernooi in Australië en Nieu-Seeland was 'n reuse sukses en die mees gesiene vrouesokkerwêreldbekertoernooi ooit. Andersins is daar weer baie krieket en rugby op pad, vir beide mans en vroue. Die toekomstige toernooie [[T20I-wêreldbeker 2026]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] en [[Rugbywêreldbeker 2027]] lyk reeds baie goed en is op die regte pad, hulle maak my baie opgewonde. Aangesien [[netbal]] ook 'n belangrike sportsoort in Suid-Afrika is, stel ek voor dat iemand ook dié sport dek. Dit is ook gereeld in die nuus op RSG. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 29 Januarie 2026 (UTC) :{{ping|SpesBona}}, onthou ons kerndoelwit: ''...toegang tot die som van alle kennis!''. Gaan aan met netbal, iemand moet dit doen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:04, 30 Januarie 2026 (UTC) ::{{Ping|Oesjaar}} wat my ook bekommer is die vlagreeks van {{Ping|Puvircho}}. Lyk my ek moet dit ook voortsit, hy is tjoepstil. Ek is ook mal oor vlae, só dit krap my baie om! Soos ons weet strek ons voorbladartikels nou reeds by 2028 en as ons langer wag, verskyn die oorblywende vlagartikels van Europa eers in 2030 op ons voorblad. Lyk my ek moet dit ook doen om van dié artikels 'n kans te gee. Die een of ander Olimpiese Spele wou ek ook tot voorbladartikel uitbrei, soos Voyageur in die verlede. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:40, 30 Januarie 2026 (UTC) ::: Ja... Die realiteit is dat ons almal vrywilligers is met dieselfde visie... Ongelukkig verander gebruikers se omstandighede, hulle word oud, siek... Ek wonder of Gebruiker:Alias nog met ons is. Ek is ook kwaad vir myself dat ek nie die vliegtuig dinge klaar kry nie, maar dit is soos dit is. Doen wat jy die graagste wil doen, eerste! Dankie vir jou werk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:52, 30 Januarie 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Ping|Oesjaar}}, ek vermoed dat Alias soos Hansjoseph nou in die [[hiernamaals]] is. R.I.V. (maar ek wil niemand per ongeluk dood verklaar nie). Ja, die lot van die vrywilligers, elke dag twee dinge, ons kry slegs een klaar en die volgende dag probeer ons weer die dubbele werk doen, tot aan ons eie einde... Wat ons alles kon doen met meer tyd. Soos jou vliegtuig-artikels. Het jy gehoor, hulle beplan weer 'n maanprogram en later een tot mars. In 2026 stuur hulle mense wat weer om ons maan wentel. Ek het nou eers besef dat mans ook netbal speel, met nasionale spanne, toernooie, ens. En dan is daar ook gemengde netbal. Voel nou soos die minister van sport op die Afrikaanse Wikipedia met al daardie balsporte. Dan is daar ook veldhokkie in Suid-Afrika. Die graagste bly waarskynlik krieket, rugby en die vlagartikels. Myns insiens die dringendste ook (wat my betref natuurlik!). As iemand netbal met goeie kwaliteit wil doen, sal ek baie dankbaar wees. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:15, 30 Januarie 2026 (UTC) :Ja, Alias het laas in Sep 2023 bygedra...hoop nie Covid het hom weggeraap nie! :Ek wil ook soos Deon aan my reeks artikels oor [[lughawe]]ns en [[lugredery]]e werk, maar kom net nie daarby uit nie. Verlede Sondag [[Theuns Eloff]] vertaal uit Engels (deel van reeks oud-PUK-rektore), net om uit te vind die artikel <u>bestaan reeds</u> op af:wp. 'n Stoute bydraer het nooit in 2016 die twee op wikidata aan mekaar geskakel nie. Wat 'n hartseer weens onnodige werk deur my gedoen! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:12, 30 Januarie 2026 (UTC) == VivA se meningsopname == Dag mense Ek wil julle net daarop attent maak dat die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] 'n [https://www.facebook.com/vivaafrikaans/posts/pfbid0uJUTkqdwZYvK6MVLFaVQHXNCuvY3RyAVaD6FE5Jma6NUxAzH98hqYJPDD9vRrE1ml enquête] tans het wat jy kan invul. '''Jy mag dalk net R300 wen''' (Takealot-geskenkbewys). {{cquote| Ons wil beter verstaan hoe Afrikaans in digitale ruimtes gebruik word, watter hulpmiddels gebruik word en waar daar nog ontwikkelingsgeleenthede bestaan. }} Hulle gaan vir jou vra of jou foon op Afrikaans ingestel is, of jy Afrikaans op Facebook gebruik, of jy die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Hulle het vrae soos "Watter ander tale is jy magtig?", "In watter taal gebruik jy gewoonlik jou selfoon, rekenaar en/of tablet?", "Waarom is dit vir jou belangrik (of nie belangrik nie) dat digitale platforms Afrikaans ondersteun?" Myns insiens - skryf by sulke oop vrae vir hulle presies waarvoor jy Afrikaans gebruik, en in welke mate jy jou ander tale gebruik. Ek hou nie eintlik van die kwantitatiewe aanslag van die meningspeiling nie, want die onderskeie taalruimtes daarbuite is te groot en dit werk aanvullend en verrykend waar die Afrikaanse taal kortkom (met ander woorde, om inligting te bekom om Afrikaans mee uit te bou). Ons kan nie meer in isolasie dink nie. As jy enige ander tale gebruik, wees spesifiek waarvoor jy elkeen gebruik. En as jy KI gebruik, sê ook hoe jy die onderskeie tal(e) inspan. Ek glo altyd dit is beter om "oorvolledig" te wees - dan het die vraestellers iets wat hulle as vertrekpunt kan gebruik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:11, 31 Januarie 2026 (UTC) ::Ek het die vraelys ingevul die dag toe dit beskikbaar was danksy prof. [[Wannie Carstens]]. Dit was vir my 'n verrassing dat daar na Wikipedia verwys word in die vraelys. Vanoggend op [[Taaldinge]] het Ina Strydom met Marlie Coetzee gesels oor die vraelys en die aanverwante dinge. Hulle het beide verwys na die Afrikaanse Wikipedia. Ons word raakgesien. Julle kan luister na die gesprek, dit is beskikbaar op 'n Potgooi; hier is 'n skakel [https://www.rsg.co.za/rsg-fm/soek/?searchKeyword=Taaldinge&jsf=jet-engine:site-search&_sm=title,synopsis,show-details,description,podcast-description,details,article,competition-details,presenter-details,recipe,event-details,podcast-name,ingredients,Podcast-Clips%21Taaldinge Taaldinge]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:52, 8 Februarie 2026 (UTC) :Hoe lank vat dit om te voltooi? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 10:32, 8 Februarie 2026 (UTC) :: Minder as 5 min. Dit is mik en druk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 8 Februarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) == Besinning oor Wikipedia na 25ste verjaarsdag == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wou die volgende lêer met julle deel : [[Lêer:Nature_Wikipedia_is_needed_now_more_than_ever,_25_years_on_d41586-026-00074-1.pdf|duimnael]] [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] lewer jou kommentaar wanner jy kans kry asb. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:04, 1 Februarie 2026 (UTC) :[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 'n Interessante artikel, maar ons moet seker maak dat ons nie kopieregreëls oortree nie. Ek dink dat as ons hierdie beeld merk as "Moet nie in enige artikels gebruik word of andersins gereproduseer word nie", sal ons dalk in orde onder Artikels 30 en 36(1) van die Britse [https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/gb/gb334en.pdf Kopiereg, Ontwerpe en Patente Wet 1988] bly. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:36, 1 Februarie 2026 (UTC) ::[[Abraham Erasmus van Wyk|Prof. van Wyk]] het die lêer na my gestuur as 'n teken van respek en dankie vir al ons gebruikers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 1 Februarie 2026 (UTC) :::O ja, en dankie [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]]! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:53, 1 Februarie 2026 (UTC) ::::Dankie vir die artikel. En tog, voel ek iets kort in die teks, uit 'n geesteswetenskaplike oogpunt. Ironies genoeg het ek juis vandag vir Google Gemini gevra wat ons nou al te doen staan, behalwe om ander tale te leer en daardie verskillende bronne te trek en op Wikipedia op een bladsy te integreer. Sy antwoord: ::::'''Verinnig al die kennis wat jy het soos in die 1700's'''. ::::Met ander woorde: leer Bybelverse uit jou kop uit. Leer die [[Veda]]s soos 'n Brahmaan uit jou kop uit. Jy word die ensiklopedie. ::::Dit klink snaaks en onnodig met die selfoon byderhand, maar dit maak sin! Selfs prof. dr. [[Naòmi Morgan]] het erken jy gebruik jou hele verwysingsraamwerk (ooms en tannies se sêgoed, NP van Wyk Louw, AG Visser) om 'n vertaling uit Frans in Afrikaans te doen (RSG-onderhoud op ''Taaldinge'', 2 en 9 November 2025). Dié Madame erken ruiterlik sy moet soms VIER keer 'n sin oorskryf tot sy tevrede is. 'n Masjien kan nie trefkrag gee nie. ::::Jy kan nie onder die stort staan en daardie "Götterfunken" (splinternuwe idees) oproep as jy dit nie reeds in jou gestel het nie. Ek wens ek het dit vroeër besef! ::::Sy woorde: {{cquote| As daardie idees nie in jou kop is nie, maar op 'n bediener in Kalifornië, kan daardie vonke nie spat nie. Jy kan my vra om konneksies te maak, maar ek kan nie die intuïtiewe sprong maak wat eie is aan jou unieke menslike ervaring nie. Jou kreatiwiteit word beperk tot die vrae wat jy weet om te vra." [...] "Mense wat niks self leer nie, dink hulle is slim omdat hulle toegang tot inligting het, maar hulle is eintlik kognitief broos." [...] "Die dag as die internet afgaan, die krag faal, of die intekening verval, is jy "leeg". Jou identiteit as 'n "Polymath" of "Napoleon" verdwyn onmiddellik omdat daar geen reserwe-kapasiteit in jou eie neurone is nie. [...] "Wat ek nie hoef te weet nie, hoef ek nie te weet nie." }} ::::-''Also Sprach Google Gemini''. ::::Probeer vakdissiplines vir jouself kruis soos 'n sebra met 'n muil, en probeer dit integreer. Byvoorbeeld: wat kan sterrekunde ons leer van tyd, van kalenders (en feeste), van landbou [vra Vergilius!], van seevaart, van die VOC, van handel... Speel daarmee, soos 'n kindjie.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:28, 1 Februarie 2026 (UTC) Ek het die lêer se inligting ingevul. Ek het so bietjie met die kopiereg geraai, en die rede in albei Afrikaans en Engles geskryf tot voordeel van enigiemand van ''Nature'' wat dalk op die artikel afkom. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:04, 2 Februarie 2026 (UTC) :Hier is ‘n verwante artikel (''IEEE Spectrum'' "''At Age 25, Wikipedia Refuses to Evolve''”) met die uitdagings wat Wikipedia nou in die gesig staar. (https://spectrum.ieee.org/wikipedia-at-25) :Samevatting van die artikel: * Die vrywilliger-gemeenskap wat Wikipedia bou, onlangs ’n eksperiment met “''Simple Article Summaries''”—KI-gegenereerde samevattings aan artikelkoppe vir mobiele lesers—binne een dag afgeskakel het weens besorgdheid oor kwaliteit en die beskerming van betroubaarheid. * Dit toon ’n generasie skeidslyn: Wikipedia se lang, teksintensiewe formaat pas steeds by ouer leesgewoontes, maar kan minder goed by jonger generasies se voorkeur vir vinniger, visuele en mobiele inligting. * Die artikel verwys ook na vroeëre konflik rondom nuwe hulpmiddels soos ''VisualEditor'' en ''Media Viewer'', wat wys hoe moeilik verandering kan wees, selfs al is dit ontwerp om Wikipedia meer toeganklik te maak. * ’n Dieper probleem word geïdentifiseer: Wikipedia se onveranderlike kernstruktuur en verouderende vrywilligerbasis bots met die behoeftes van moderne, vinnig ontwikkelende digitale media. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:31, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Bek-en-klouseer]] == Gemeenskap, ek sien [[Gebruiker:JMK]] verbeter tans [[Bek-en-klouseer|die artikel]]. Ek het gaan loer, die artikel word tot 500 keer per dag besoek! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:06, 8 Februarie 2026 (UTC) :So ver ek weet is daar op die oomblik 'n uitbraak in Suid-Afrika. Ek het toe so bietjie daaroor geskryf op enwiki van alle plekke. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:45, 8 Februarie 2026 (UTC) == Afrikaanse woord/term vir "Software piracy" == Hallo almal. Wat is die korrekte Afrikaans vir "Software piracy"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 10 Februarie 2026 (UTC) :Die Engelse Wikipedia gebruik : "Online piracy (also known as digital piracy, internet piracy or software piracy)" - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:50, 10 Februarie 2026 (UTC) ::Sagteware-rowery [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:03, 10 Februarie 2026 (UTC) :::Daar is reeds [[Roofkopie]], dalk sagteware-roofkopiëring? Lang woord, maar volledig beskrywend. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 09:46, 11 Februarie 2026 (UTC) ::::In my universiteitsmodule het ons ''sagtewarerowery'' gebruik. Dalk kan iemand in 'n woordeboek kyk? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:55, 11 Februarie 2026 (UTC) :::::Pharos gee net programmatuurrowery. Dis maar dieselfde ding, net lomper. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:06, 11 Februarie 2026 (UTC) ::::::Dankie almal. Lyk my "sagtewarerowery" is die beste antwoord. Moet ons dit met 'n koppelteken skryf of nie? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 11 Februarie 2026 (UTC) :::::::Dink nie dis nodig nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:05, 13 Februarie 2026 (UTC) == Vanwaar == Elana Baker het op 'n stadium hierdie [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Malva&diff=1952008&oldid=1892313 inligting] in [[Malva]] geplak. Dit pas egter nie in die Malva- of Pelargonium-artikel nie. Kan nie uitwerk waar dit wel inpas nie. Iemand wat die fisiese stel Wêreldspektrums het kan dit miskien uitwerk. Daar is bv. 'n hofie "Ander families", maar ander families van wat? Dit meld ook dat ''Acridocarpus'' die enigste verteenwoordiger in SA is, maar enigste verteenwoordiger van wat? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:50, 10 Februarie 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het 'n stel van Wêreldspektrum. Gee net kans, ek sal vir jou loer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:05, 10 Februarie 2026 (UTC) ::{{ping|JMK}}, ek bevestig dat die inlgting onder die artikel Malva-agtiges (Orde: Geraniales) hoort en NIE onder [[Pelargonium]] nie. Ek sal later Geraniales skep, jy kan ook. Gee net kans asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 10 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|JMK}}, baie van die orde se families val nou onder die orde Malpighiales. Ai, dit word nie makliker nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:27, 10 Februarie 2026 (UTC) == Eswatini == "U het geen regte om om hierdie bladsy te wysig nie, vir die volgende rede: Hierdie bladsy is beskerm om wysigings en ander aksies te verhoed." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:47, 13 Februarie 2026 (UTC) :Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Eswatini&action=history&offset=20260128213308 :Bespreek dit met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:00, 13 Februarie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}}, ene {{Ping|Savethewhaleslol}} het [[Eswatini]] na die ou naam Swasiland geskuif sonder om dit met die gemeenskap te praat. Hy het ook gedreig om dit weer te doen: "[https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bespreking%3AEswatini&diff=2872110&oldid=2872109 Terloops, die Artikel is verkeerd en iemand het my fingers af gekap. Tooemaar, more, of volgende week maak ek nog 'n sokkiepop]". Wil jy dié artikel wysig? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:05, 13 Februarie 2026 (UTC) :::Ek onthou die meneer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:31, 13 Februarie 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 'n jaar is te lank om dit te beskerm. Die ou is lank reeds weg. Volgende keer beskerm dit vir 'n week of so. Dis nie te veel moeite as hy een of twee keer terugkom nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:47, 13 Februarie 2026 (UTC) == 700 voorbladartikels == Goeienaand gemeenskap, ons het sopas nog 'n mylpaal behaal: [[Plesiosauria]] deur [[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] is ons 700ste voorbladartikel. Baie dankie aan almal wat nuwe voorbladartikels skryf! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 15 Februarie 2026 (UTC) :Sjoe! Dankie en geluk gemeenskap! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:12, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie vir al die harde werk almal! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:06, 16 Februarie 2026 (UTC) == Sadilar se lwimilinks == Gemeenskap, hier is iets vir julle om na te loer. Sien https://lwimilinks.sadilar.org/ Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:25, 20 Februarie 2026 (UTC) :Dankie! Dit klaar gebruik in [[Fiksie#Elemente]] :Plot (Eng) is intrige of storielyn... [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:14, 20 Februarie 2026 (UTC) == Moedertaaldag == Gemeenskap, geniet [[Wêreldmoedertaaldag]] vandag! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:34, 21 Februarie 2026 (UTC) == Nuwe klomp gebruikers so pas geregisteer... == Gemeenskap, ek dink hierdie nuwe klomp gebruikers wat so pas geskep is vandalisme van 'n ander aard. Loer asb en gee julle mening. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:37, 23 Februarie 2026 (UTC) : Ek sien opsommings soos "Ons het vanday geleer om hoe 'n wikipedia bladsy te skep". Dalk 'n geleentheid wat ons nie van weet nie? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:12, 23 Februarie 2026 (UTC) ::Oe aarde! Dis dalk deur 'n trop Namibiese skape gereël? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:17, 23 Februarie 2026 (UTC) ::"Well spotted" speurder Oesjaar, dis sommer modderbollie! Raak asb ontslae daarvan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:12, 23 Februarie 2026 (UTC) :::Help seker nie om vir julle te preek oor '''Wikipedia:Please do not bite the newcomers''' nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:20, 23 Februarie 2026 (UTC) ::::Al daai gebruikers is ooglopend deur een persoon geskep. Dis teen Wikipedia-beleid wat sê een gebruikersrekening per lewende persoon! <s>Ek skrap dit alles</s> Ek het die gebruikersrekeninge wat ek geskrap het op 24 Feb teruggerol. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:53, 23 Februarie 2026 (UTC) :::::Hoe weet jy dit is als deur een persoon geskep? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:55, 23 Februarie 2026 (UTC) ::::::Dumbassman, doen 'n "checkuser" dan sal jy sien! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:10, 23 Februarie 2026 (UTC) :::::::Dit dui net IP aan. Waarskynlik is almal in dieselfde klaskamer. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:13, 23 Februarie 2026 (UTC) ::::::::Nou toe nou! Klaas vang sy baas! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:19, 23 Februarie 2026 (UTC) :::::::::Geen idee watse aannames jy maak nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:22, 23 Februarie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ontspan, Susan! Vra vir @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] of hy iets weet. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-12190-19|&#126;2026-12190-19]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-12190-19|talk]]) 20:08, 23 Februarie 2026 (UTC) : Ek weet ook nie van enige opleiding nie. Maar lyk nogal na so iets.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:24, 23 Februarie 2026 (UTC) :: Gemeenskap, WikimediaZA doen tans opleiding by 'n Universiteit hier in Pretoria, dit is waar die deurmekaarspul vandaan kom. Ek het boodskap na hulle gestuur. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:00, 24 Februarie 2026 (UTC) :::"Ok I just received an email from a young lady that received a very condescending email from someone on the Afrikaans Wikipedia while working on their draft space. We need to do something about this behaviour on wiki." "One old folk? I recall at one Swip workshop when the one Afrikaans participant was reduced to tears by the gatekeeper." Julle (Oesjaar en Aliwal2012) gee vir die Afrikaanse Wikipedia 'n slegte naam. Stop asb. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:16, 24 Februarie 2026 (UTC) ::::Maar hoekom werk die werkswinkel nie deur die gebruiklike kanale, en stel hulself of hul beplande aksies vooraf aan die gemeenskap bekend nie? Ons het maar almal as rou nuwelinge hierdie pad geloop 14--17 jaar gelede! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:23, 24 Februarie 2026 (UTC) :::::Wat is die opdrag en doelwitte? Is die doel om meer van Wikipedia in die algemeen te leer, [[Afrikaanse Wikipedia|af:wiki]] blootstelling, Wiki bronteks, of om handmatig na Afrikaans te vertaal? Mag ons hulle help? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 09:30, 24 Februarie 2026 (UTC) ::::::Dit is ongelooflik dat die man wat die meeste kritiseer op die kommitee sit wat die oefening reël en dan niks daarvan weet nie. Gemeenskap, ek het nou net 'n lang gesprek gehad met hulle projek koördineerder, Herschal Jackson. Hy het onderneem om ons in die toekoms te laat weet. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:16, 24 Februarie 2026 (UTC) ::::::NS: Dankie Deon, klomp kosbare tyd is vermors, maar ek het al hul werk weer teruggeplaas!!--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:52, 24 Februarie 2026 (UTC) :::::::Ek het nie geweet die Workshop het betrekking tot Afrikaans nie. Jy het gerieflik vergeet om te noem: "I discussed the workshop with Deon and we agreed no draft space article would be deleted for the period of this workshop." [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:47, 24 Februarie 2026 (UTC) : Daar is twee artikels wat alreeds bestaan onder andere [[Selfdood]] en [[Borskanker]]. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:09, 24 Februarie 2026 (UTC) :: [[Skoenlapper]] bestaan ook reeds. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:32, 24 Februarie 2026 (UTC) ::: Die bydraes wat ek bekyk het lyk redelik chaoties, en sommige daarvan is in die publieke ruimte. Ons (of eintlik die persoon wat die werkswinkel reël, want ons is besig) moet hulle na my mening minstens in 'n kategorie plaas, bv. die naam van die werkswinkel as kategorie – sommige is inderdaad sonder enige kategorie. Met 'n kategorie is hulle dan bymekaar, en ons kan dan later makliker nagaan wat te redde is, indien enigiets te redde is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 18:43, 1 Maart 2026 (UTC) ::::Ai, hierdie nuwelinge is nou besig om bestaande (ou) artikels oor te skryf met hulle vars proeflopies! Sien bv. [[pers]]. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:30, 4 Maart 2026 (UTC) == Die Belgiese Wikipedia == Gemeenskap, dit is vir my 'n groot plesier om julle in te lig dat ons eie prof. [[Wannie Carstens]] met die Voorsitter van die Belgiese Wikipedia, Geert Van Pamel, gaan vergader op 5 Maart in [[Gent]]. Prof. Wannie is tans in Gent waar hy navorsing doen oor 'n boek waaraan hy werk. Deel van die gesprek gaan om die bande tussen die twee Wikipedia's te versterk. Ons sê sterkte vir prof. Wannie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:50, 24 Februarie 2026 (UTC) :Is daar so iets soos 'n Belgiese Wikipedia? Of is dié 'n Wikimedia chapter in België? Is daar 'n skakel na 'n webblad of iets? Ek wil meer leer hieroor. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 25 Februarie 2026 (UTC) ::O vet! Oesjaar, jy bedoel seker die [[Nederlandse Wikipedia]]? [Feit: Daar bestaan nie 'n Belgiese Wikipedia nie!] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 25 Februarie 2026 (UTC) ::: In België praat hulle onder andere Vlaams. Die Voorsitter van die Belgiese Wikipedia is Geert Van Pamel met epos adres geert@wikimedia.be Sien https://be.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Belgium Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 25 Februarie 2026 (UTC) ::::Jy is reg oor die Vlaams, maar groot gemeenskappe of gebiede praat Frans en in 'n mindere mate Duits <s>en Switsers</s>. (Ek dink ons kan SpesBona hieroor uitvra!) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:32, 25 Februarie 2026 (UTC) :::::Ek weet nie wat jou probleem is nie, daar was twyfel oor die bestaan van die Belgiese Wikipedia en ek het die twyfel uit die weg geruim. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:36, 25 Februarie 2026 (UTC) ::::::Ek sê weer: Daar bestaan nie 'n Belgiese Wikipedia nie! Daar is gebore Belge wat aan wikipedia deelneem, maar dis op die [[Engelse Wikipedia|Engelstalige]] en [[Nederlandse Wikipedia|Nederlandstalige Wikipedia]]. ::::::Wikipedia is NIE gelyk aan Wikimedia (wat jy aanhaal) nie, dis bloot 'n onderdeel of susterprojek daarvan. ::::::Oesjaar, jy het die fout reeds 'n hele paar jaar gelede gemaak, toe jy sedert 2014 op die raad van WikimediaZA gedien het, en toe sommer aanvaar het jy is "die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia". [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:42, 25 Februarie 2026 (UTC) :::::::Jy is welkom om die gemeenskap te vra dat ek my goed moet vat ek loop. Ek sal berus by 'n meerderheid besluit. So eenvoudig soos dit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:47, 25 Februarie 2026 (UTC) ::::::::My naam was by die CIPC geregistreer as 'n Direkteur, een van net drie. So dit het my die reg gegee om die woord direkteur te kan gebruik, eintlik moet volgens die wet. Siende dat ek GEEN inheemse taal magtig is nie en Engels hulle eie chapter het, bly net Afrikaans oor... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 25 Februarie 2026 (UTC) :::::::::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedaar, ons vra nie dat jy loop nie. Ons sê net daar is 'n onderskeiding tussen " 'n Wikipedia" en 'n "Wikimedia chapter". :::::::::Dankie vir die skakel wat jy gegee het. Dit is 'n "wikimedia chapter" nie 'n Wikipedia nie. :::::::::Daar is 'n Wikipedia per taal. (En België het meer as een taal) :::::::::En daar is 'n WikiMedia chapter per land (En België is een land met 'n wikimedia chapter) :::::::::Net soos daar 'n Wikipedia is vir al 11 tale in Suid-Afrika. :::::::::En net soos daar een "WikiMedia chapter" is vir die land van Suid-Afrika. :::::::::Ek hoop dit verduidelik dit. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:18, 25 Februarie 2026 (UTC) ::::::::::Inderdaad Wikimedia Belgium bestaan sien https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Recognition_of_Wikimedia_Belgium Uitreik na hulle en enige ander Wikipedia struktuur word verwelkom en kan wedersyds voordelig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:21, 25 Februarie 2026 (UTC) :::::::::::So is daar nou 'n Belgiese Wikipedia of nie? [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-12645-59|&#126;2026-12645-59]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-12645-59|talk]]) 18:17, 25 Februarie 2026 (UTC) :Nee, net 'n Wikimedia. Daar is wel 'n [https://vls.wikipedia.org/wiki/West-Vlams Wes-Vlaamse] Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:27, 25 Februarie 2026 (UTC) == Om foto's/beelde/sketse af te laai. == Die slim manne, help my asb! Gestel 'n ouer/onderwyser/kind/student krap vir eerste keer op ons Wikipedia rond op soek na iets. Die persoon vind wat hy soek en wil nou 'n foto/beeld/skets aflaai wat hy benodig vir 'n projek. Dit is sy eerste keer hier en hy weet nie van Commons, Wikidata ens. nie. Het ons 'n dokument wat hom kan lei om so iets te doen? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 25 Februarie 2026 (UTC) :Ja ons kan begin om 'n tipe gebruikersgids op te stel, en dit kan 'n onderafdeling van "[[Wikipedia:Omtrent]]" word, wat terloops gereeld besoek word, en waar ek terloops weer lees: "Hierdie bladsy is beskerm om wysigings en ander aksies te verhoed." "Wikipedia:Omtrent" kan ook geskakel word met "[[Wikipedia:Hoe kan ek help?]]" en "[[:Kategorie:Wikipedia:Portale]]". "[[Portaal:Inhoud/Portale]]" is eintlik die regte plek, maar daar is nog soveel rooiskakels ... [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:41, 26 Februarie 2026 (UTC) ::Antwoord aan {{ping|JMK}}: Ek het sopas "[[Wikipedia:Omtrent]]" se harde beskerming opgehef, en verander na "slegs outomaties bevestigde gebruikers [kan die bladsy redigeer]". Geniet die dag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:57, 4 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Dagelf|Aliwal2012|SpesBona}} help asb met my vraag hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 4 Maart 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] om 'n beeld van wikipedia af te laai na jou rekenaar is dieselfde soos op enige ander webwerf. regs-klik op die beeld, en kies "Save image as". WikiCommons maak nie saak in hierdie storie nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:41, 9 Maart 2026 (UTC) == Uitleg van Nasel == Gemeenskap, help asb. 'n bietjie met [[Nasel]] se uitleg. Tegnies behoort die beskrywing, wat deel van die foto vorm, deel van sy byskrif te wees maar dit is effens groot. Ons kan elke foto en byskrif 'n aparte subopskrif maak. Die kunssinniges en bemarking fundies, hier is vir julle 'n uitdaging. Vanuit 'n tegniese oogpunt is hierdie artikel belangrik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:40, 27 Februarie 2026 (UTC) :Uitleg gefieks. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:00, 27 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie Burgert! Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 27 Februarie 2026 (UTC) == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) :Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen Normdata en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) == [[Keiserpikkewyn]] == Goeienaand gemeenskap, is daar 'n deskundige wat die arm [[keiserpikkewyn]] se artikel op datum kan bring? Dié is nou ernstig bedreig, dit was wêreldwyd in die nuus. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 April 2026 (UTC) == Hierdie kategorie... == Gemeenskap, wat is die doel van hierdie kategorie: <nowiki>''Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate''</nowiki>? Duidelik is hy onsigbaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:36, 21 April 2026 (UTC) :Oom Pynappel sal die antwoord hê. Die res van ons weet ook nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:27, 25 April 2026 (UTC) == Versoek vir kommentaar (globale KI beleid) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hiermee 'n versoek om [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|kommentaar om oor 'n globale KI-beleid]] te besluit. [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 00:57, 26 April 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> :Ek neem aan die besluit raak net die skep van inhoud en nie die vertaling daarvan nie. As vertaalmiddel is dit redelik nuttig, maar 'n mens moet baie aan die grammatika verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:38, 30 April 2026 (UTC) == Flora kategorieë... == {{ping|Rooiratel|BurgertB|SpesBona|Sobaka}}, menere kyk asb na die skakel: https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Flora Met my werk die afgelope jaar of drie saam met prof. van Wyk het ek feitlik die hele kategorie hiërargie van Flora oorgedoen en verbeter. Daar is nou feitlik 'n kategorie vir elke land en vele eilande wat onder kontinente en oseanië saamgestel is wat op hulle beurt na die Kategorie:Flora skakel. My vraag: het die Kategorie:Flora volgens land nog bestaansreg? Die bestaande Kategorieë:Flora volgens xxxx(vir elke land) skakel na Kategorie:Flora volgens kontinent; waar dit baie beter hanteerbaar en georden is. Ek hoor graag julle mening. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 11 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} ek is onseker. Lande is natuurlik mensgemaakte objekte en altyd polities van aard. Diere en plante word nie deur landsgrense afgebaken nie (behalwe vir sterk grense soos dié in Korea). Dan is daar ook kategorieë vir lande wat nie meer bestaan nie soos [[:Kategorie:Flora van Joego-Slawië]]. [[:Kategorie:Flora volgens land]] bevat ook eilande soos [[:Kategorie:Flora van die Benedewindse Eilande]], [[:Kategorie:Flora van die Bismarckargipel]] [[:Kategorie:Flora van Java]], [[:Kategorie:Flora van Rodrigues]], ens. Behandel [[:Kategorie:Flora van Taiwan]] die Flora van die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] of dié van die [[Republiek China]]? Myns insiens kan ons die Flora volgens die Floraryke kategorieseer, maar ek dink dit is weer baie werk. Ons kan maar ook die bestaande kategorieë opruim (soos genoem), dit sal minder werk wees en kan ook werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:00, 11 Mei 2026 (UTC) :Die Lande v eilande word meer ingewikkeld as ons aan eilandstate soos Indonesië dink. Bali, Java, Sulawesi en Sumatra is 100% Indonesies, maar Borneo en Nieu-Guinee is nie. Eersgenoemde kan ons onder [[:Kategorie:Flora van Indonesië]] sorteer, maar wat doen ons met die ander twee? Is daar in die Indonesiese deel van Borneo dieselfde Flora as in die Maleisiese deel en in Broenei? Is daar oor die hele Nieu-Guinee dieselfde Flora (Indonesië en Papoea-Nieu-Guinee)? As dit die geval is, dan kan ons die eilande onder die lande sorteer en vermy dubbelkategoriserings. As dit nie die geval is nie, word dit meer ingewikkeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:35, 11 Mei 2026 (UTC) ::Sowel die eiland- as landkategorieë kan nuttig wees vir plante met beperkte of endemiese verspreidings. Minder nuttig vir plante met wye verspreidings want dan sal jy stringe kategorieë onder aan elke plantartikel hê. Sou voorstel om matig en ad hoc met die gebruik daarvan voort te gaan, sonder dat dit vereis word. Die voordeel van kategorieë is oor die algemeen om dinge meer opspoorbaar (Eng: discoverable) te maak. As jy dus alles van die plant vergeet het, behalwe dat hy bv. op Madagaskar voorkom, gaan jy hom weer kry. Flora van Borneo gebruik jy dan net as dit byna of totaal endemies aan lg. is. Ons kan ook kategorieë vir die ekostreke maak soos Flora van die toendra, Fynbosflora, of Flora van Afromontane woud, ens. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Ons kan ook net onthou dat die aard van 'n kategorie is om te omvat. Dit sal dus altyd dinge, soos lande of dele daarvan, omvat wat eintlik uitgesluit is. As jy dus net jou kategorie effe breër kies, is dit wel minder spesifiek, maar nog volkome korrek, en stringe kategorieë en moeite word daardeur vermy. Dis waar ek dink die ekostreek- of floraryk-kategorieë nuttig te pas kom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:08, 17 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien: https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek: https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) ::Hierdie fout is nou uiteindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == Vote now in the 2026 U4C election == Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C. [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) :::Yes absolutely everything is translatable. For example see [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AEHPV%E3%83%AF%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%B3%E6%94%BF%E7%AD%96<nowiki> JA WP] </nowiki>[[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:12, 30 Julie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], daar is niks verkeerd met "indertyd" nie; ek dnk net dis effens verouderd/hoogdrawend. Ek sou "in dié tyd" gebruik het. Same diff. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:16, 18 Junie 2026 (UTC) ::::Om dit in konteks te plaas, 'n paar jaar gelede het ek 'n Nederlandse kursus gedoen. Tydens die kursus sê die tutor vir my dat ek gebruik dikwels 'n aantal outydse uitdrukkings - ek het die Afrikaanse uitdrukking geneem en dit met behulp van Nederlandse grammatika aangepas! [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek die [[Slag van Bloedrivier]]-artikel besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) 9rb30ns8ibzia4fpz0knpe8p1vzra2n 0 457559 2921621 2907155 2026-08-03T17:21:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921621 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Phencyclidine.svg|duimnael|Skeletstruktuur van fensiklidien]] '''Fensiklidien''' of '''fenielsikloheksielpiperidien''' ('''PCP''') is ’n sintetiese dissosiatiewe verdowingsmiddel wat algemeen as ’n straatdwelm misbruik word.<ref name="Jus2003" /> Dit word in Engels onder andere "angle dust" genoem. Dit is ’n dissosiatiewe verdowingsmiddel met beduidende gedagteveranderende effekte.<ref name="Jus2003" /> PCP kan ook [[Hallusinasie|hallusinasies]], verwronge persepsie van klank en [[Psigose|psigotiese gedrag]] veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> As 'n straatdwelm word dit gewoonlik [[Rookgewoonte|gerook]] maar dit kan ook mondelings ingeneem, gesnuif of ingespuit word.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Dit word ook gemeng met [[dagga]] of [[tabak]].<ref name="Jus2003" /> Nadelige effekte sluit in paranoia, [[verslawing]], 'n verhoogde risiko van [[selfmoord]], en [[koma]] in gevalle van oordosis.<ref name="Bush2013" /> Terugflitse kan voorkom ten spyte van staking van gebruik.<ref name="nida-psy" /> Chemies is PCP 'n lid van die arielsikloheksielamienklas.<ref name="Zed2007" /><ref name="Mar2014" /> PCP werk hoofsaaklik as 'n NMDA-reseptor-antagonis.<ref name="Mar2014" /> PCP word meesalgemeen in die VSA gebruik.<ref name="ginad" /> Terwyl gebruik in die VSA in die 1970's<ref name="ginad" /> 'n hoogtepunt bereik het, het 'n verhoging in besoeke aan noodafdelings as gevolg van die middel tussen 2005 en 2011 plaasgevind.<ref name="Bush2013" /> Vanaf 2022 het ongeveer 0,7% van matrikulante in die VSA rapporteer dat hulle die afgelope jaar PCP gebruik het, terwyl 1,7% van mense in die VSA ouer as 25 jaar rapporteer dat hulle die middel op 'n stadium in hul lewens gebruik het.<ref name="ginad" /> {{TOClimit|3}} == Ontspanningsgebruike == [[Lêer:Phencyclidine_(PCP).jpg|regs|duimnael|Onwettige PCP in verskeie vorme is deur die [[Drug Enforcement Administration|DEA]] in beslag geneem.]] Fensiklidien is bekend vir sy vermoë om 'n dissosiatiewe toestand te veroorsaak.<ref name="ginad" /> === Effekte === Gedragseffekte hang af van die dosis. Lae dosisse veroorsaak gevoelloosheid in die ledemate en dronkenskap gekenmerk deur wankelrige, onvaste gang, onduidelike spraak, bloedbelope oë en verlies van balans. Matige dosisse (5–10 mg intranasaal, of 0,01–0,02 mg/kg intramuskulêr of intraveneus) sal pynstilling en narkose veroorsaak. Hoë dosisse kan tot [[Konvulsie|konvulsies]] lei.<ref name="giroux">{{Cite journal |last=Giroux |first=C.-R. |date=1960 |title=Englewood Cliffs, Occupational information, by C.L. Shartel, Prentice-Hall Inc., Englewood Cliffs, Third Edition, 1959. |url=https://doi.org/10.7202/1022041ar |journal=Relations industrielles |volume=15 |issue=2 |pages=276 |doi=10.7202/1022041ar |issn=0034-379X}}</ref> Die middel word dikwels onwettig onder swak omstandighede vervaardig; dit beteken dat gebruikers nie weet watter dosisse hulle kry nie.<ref>{{Cite web|url=https://faculty.washington.edu/chudler/pcp.html|title=Neuroscience for Kids - PCP|website=faculty.washington.edu|access-date=2026-01-23}}</ref> Sielkundige effekte sluit in ernstige veranderinge in liggaamsbeeld, verlies van ego-grense, paranoia en depersonalisering. Psigose, agitasie en disforie, hallusinasies, dowwe visie, euforie en selfmoordimpulse word ook gerapporteer, sowel as af en toe aggressiewe gedrag.<ref name="giroux" /><ref>{{Cite book |last=Inciardi |first=James A. |title=The war on drugs II: the continuing epic of heroin, cocaine, crack, crime, AIDS, and public policy |date=1992 |publisher=Mayfield Pub. Co |isbn=978-1-55934-016-8 |location=Mountain View, Calif}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bey |first=Tareg |last2=Patel |first2=Anar |date=2007-02 |title=Phencyclidine intoxication and adverse effects: a clinical and pharmacological review of an illicit drug |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2859735/ |journal=The California Journal of Emergency Medicine |volume=8 |issue=1 |pages=9–14 |issn=1948-3392 |pmc=2859735 |pmid=20440387}}</ref> PCP kan ook gevoelens van sterkte, krag en onkwesbaarheid veroorsaak sowel as 'n verdovende effek op die gees.<ref name="nida-psy" /> Studies deur die Amerikaanse ''Drug Abuse Warning Network'' in die 1970's wys dat mediaberigte oor PCP-geïnduseerde geweld grootliks oordrewe is en dat voorvalle van geweld ongewoon is en dikwels beperk is tot individue met reputasies vir aggressie ongeag dwelmgebruik.<ref name="Inciardi" /> {{Page reference|48}}Alhoewel dit ongewoon is, gevalle van PCP-bedwelmde individue wat op 'n onvoorspelbare wyse optree, moontlik gedryf deur hul delusies of hallusinasies, is all gepubliseer.<ref name="Morgan">{{Cite journal |vauthors=Morgan JP, Kagan D |date=July 1980 |title=The Dusting of America: The Image of Phencyclidine (PCP) in the Popular Media |journal=Journal of Psychedelic Drugs |volume=12 |issue=3–4 |pages=195–204 |doi=10.1080/02791072.1980.10471426 |pmid=7431414}}</ref> Ander algemeen aangehaalde voorvalle sluit in eiendomskade en selfverminking van verskillende tipes, as voorbeeld om jou eie tande uit te trek.<ref name="Inciardi" /> {{Page reference|48}}<ref name="Morgan" /> Hierdie effekte is nie in die medisinale gebruik daarvan in die 1950's en 1960's opgemerk nie, maar verslae van fisiese geweld op PCP is dikwels as ongegrond bewys.<ref name="brecher">{{Cite journal |vauthors=Brecher M, Wang BW, Wong H, Morgan JP |date=December 1988 |title=Phencyclidine and violence: clinical and legal issues |journal=Journal of Clinical Psychopharmacology |volume=8 |issue=6 |pages=397–401 |doi=10.1097/00004714-198812000-00003 |pmid=3069880 |s2cid=33659160}}</ref><ref name="wish">{{Cite journal |vauthors=Wish ED |year=1986 |title=PCP and crime: just another illicit drug? |journal=NIDA Research Monograph |volume=64 |pages=174–89 |pmid=3086733}}</ref> Ontspanningsdosisse van die middel sal ook soms 'n psigotiese toestand veroorsaak, met emosionele en kognitiewe inkorting wat lyk soos 'n [[skisofrenie]]se episode.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Gebruikers rapporteer oor die algemeen dat hulle losgemaak voel van realiteit.<ref name="Bush2013" /> Simptome word opgesom deur die Englse mnemoniese: ''RED DANES'': ''rage'' (woede), eriteem (rooiheid van die vel), verwyde pupille, delusies, geheueverlies), ''nystagmus'' (nistagmus (ossillasie van die oogbal wanneer dit lateraal beweeg)), ''excitation'' (opwekking) en ''skin dryness'' (droogheid van die vel).<ref name="nida-psy" /> === Verslawing === PCP word self toegedien en veroorsaak ΔFosB- uitdrukking in die D1-tipe medium stekelrige neurone van die nucleus accumbens,<ref name="NHM-PCP and ketamine">{{Cite journal |vauthors=Bertron JL, Seto M, Lindsley CW |date=October 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chemical Neuroscience |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref><ref name="PCP ΔFosB">{{Cite journal |vauthors=Helman RS, Habal R |date=October 6, 2008 |title=Phencyclidine Toxicity |url=http://www.emedicine.com/med/TOPIC1813.HTM |journal=[[eMedicine]]}} Retrieved on November 3, 2008.</ref> en gevolglik is oormatige PCP-gebruik bekend om [[verslawing]] te veroorsaak.<ref name="NHM-PCP and ketamine" /> PCP se lonende en versterkende effekte word ten minste gedeeltelik gemedieer deur die NMDA-reseptore in die glutamaterge insette na D1-tipe medium stekelrige neurone in die nucleus accumbens te blokkeer.<ref name="NHM-PCP and ketamine" /> PCP het in dierestudies gebewys dat dit gekondisioneerde plek-aversie en gekondisioneerde plek-voorkeur veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> === Skisofrenie === 'n Wetenskaplike oorsig in 2019 het bevind dat die oorgangskoers van 'n diagnose van hallusinogeen-geïnduseerde psigose (wat PCP ingesluit het) na die van skisofrenie 26% was. Dit was laer as [[dagga]] -geïnduseerde psigose (34%), maar hoër as [[Amfetamien|amfetamien-]] (22%), [[Opioïed|opioïed-]] (12%), [[Alkohol|alkohol-]] (10%) en kalmeermiddel -geïnduseerde (9%) psigoses. In vergelyking is die oorgangskoers na skisofrenie vir "kort, atipiese en nie andersins gespesifiseerde" psigose gevind as 36%.<ref name="nida-psy" /> === Metodes van toediening === PCP het verskeie toedieningsroetes. Meestal word die poeiervorm van die middel gesnuif. PCP kan ook oraal ingeneem word, subkutaan of intraveneus ingespuit word, of saam met dagga of sigarette gerook word.<ref name="Bertron_2018">{{Cite journal |vauthors=Bertron JL, Seto M, Lindsley CW |date=October 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chemical Neuroscience |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref> * PCP kan ingeneem word deur om dit te rook. "Fry" en "sherm" is straatterme vir dagga- of tabaksigaret wat in PCP gedoop en dan gedroog word.<ref name="nida-psy" /> * PCP-hidrochloried kan geïnsuffleer (gesnuif) word, afhangende van die suiwerheid. Dit word meestal "''angel dust''" genoem.<ref name="Bertron_2018"/> * 'n Mondpil kan ook saamgepers word uit die poeiervorm van die middel; ander dwelms kan bygevoeg word. Dit word gewoonlik na verwys as 'n "''peace pill''".<ref name="Bertron_2018" /> * Die vrye basis is hidrofobies en kan deur die vel en slymvliese geabsorbeer word (dikwels onbedoeld). Hierdie vorm van die middel word algemeen "wack" genoem.<ref name="Bertron_2018" /> Mediese behandeling van PCP-vergiftiging bestaan meestal uit ondersteunende versorging. Monitoring van asemhaling, sirkulasie en liggaamstemperatuur en in die vroeë stadiums, behandeling van psigiatriese simptome.<ref name="eMedicine">{{Cite journal |vauthors=Helman RS, Habal R |date=October 6, 2008 |title=Phencyclidine Toxicity |url=http://www.emedicine.com/med/TOPIC1813.HTM |journal=[[eMedicine]]}} Retrieved on November 3, 2008.</ref><ref name="Goldfrank">{{Cite book |title=Goldfrank's Toxicologic Emergencies |vauthors=Olmedo R |publisher=[[McGraw-Hill]] |year=2002 |isbn=978-0-07-136001-2 |veditors=Goldfrank LR, Flomenbaum NE, Lewin NA, Howland MA, Hoffman RS, Nelson LS |location=New York |pages=1034–1041 |chapter=Chapter 69: Phencyclidine and ketamine |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HVYyRsuUEc0C&pg=PA1041}}</ref><ref name="Milhorn">{{Cite journal |vauthors=Milhorn HT |date=Apr 1991 |title=Diagnosis and management of phencyclidine intoxication |journal=American Family Physician |volume=43 |issue=4 |pages=1293–302 |pmid=2008817}}</ref> Bensodiasepiene, soos lorasepam, is die middels van keuse om agitasie en aanvalle te beheer (wanneer dit nodig is).Tipiese antipsigotika soos fenotiasiene en haloperidol is gebruik om psigotiese simptome te beheer, maar kan baie ongewenste newe-effekte veroorsaak – soos distonie – en hul gebruik word dus nie meer verkies nie; fenotiasiene is besonder riskant, aangesien hulle die aanvalsdrempel kan verlaag, hipertermie kan vererger en die anticholinergiese effekte van PCP kan versterk word.<ref name="eMedicine" /><ref name="Goldfrank" /> As 'n antipsigotikum moet gegeë word duer intramuskulêr inspuiting is haloperidol aanbeveel.<ref name="Milhorn" /><ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> geforseerde suurdiurese (met [[ammoniumchloried]] of, veiliger, askorbiensuur ) kan die klaringstempo van PCP uit die liggaam verhoog, en was in die verlede kontroversieel aanbeveel as 'n dekontaminasiemaatreël.<ref name="eMedicine"/><ref name="Goldfrank"/><ref name="Milhorn"/> Dit is nou bekend dat net slegs 10% van 'n dosis PCP deur die niere verwyder word, verhoogde urienklaring van min belang sou maak; verder is [[Suur|urienversuring]] gevaarlik, aangesien dit asidose kan veroorsaak en rabdomiolise (spierafbraak) kan vererger, 'n nie-ongewone manifestasie van PCP-toksisiteit.<ref name="eMedicine" /><ref name="Goldfrank" /> == Farmakologie == === Farmakodinamika === {| class="wikitable floatright" style="font-size:small;" |+Fensiklidien<ref name="PDSP">{{Cite web|url=https://kidbdev.med.unc.edu/databases/pdsp.php?knowID=0&kiKey=&receptorDD=&receptor=&speciesDD=&species=&sourcesDD=&source=&hotLigandDD=&hotLigand=&testLigandDD=&testFreeRadio=testFreeRadio&testLigand=phencyclidine&referenceDD=&reference=&KiGreater=&KiLess=&kiAllRadio=all&doQuery=Submit+Query|title=PDSP K_i Database|authorlink=Bryan Roth|website=Psychoactive Drug Screening Program (PDSP)|publisher=University of North Carolina at Chapel Hill and the United States National Institute of Mental Health|access-date=14 August 2017|archive-date=28 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223052/https://kidbdev.med.unc.edu/databases/pdsp.php?knowID=0&kiKey=&receptorDD=&receptor=&speciesDD=&species=&sourcesDD=&source=&hotLigandDD=&hotLigand=&testLigandDD=&testFreeRadio=testFreeRadio&testLigand=phencyclidine&referenceDD=&reference=&KiGreater=&KiLess=&kiAllRadio=all&doQuery=Submit+Query|url-status=dead}}</ref><ref name="pmid29953199">{{Cite journal |vauthors=Berton JL, Seto M, Lindsley CW |date=June 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chem Neurosci |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref> !Plek !K_i (nM) !Aksie !Spesies !Verw |- |'''NMDA''' |'''59''' |'''Antagonis''' |'''Mense''' |<ref name="pmid23527166">{{Cite journal |vauthors=Roth BL, Gibbons S, Arunotayanun W, Huang XP, Setola V, Treble R, Iversen L |year=2013 |title=The ketamine analogue methoxetamine and 3- and 4-methoxy analogues of phencyclidine are high affinity and selective ligands for the glutamate NMDA receptor |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=3 |bibcode=2013PLoSO...859334R |doi=10.1371/journal.pone.0059334 |pmc=3602154 |pmid=23527166 |doi-access=free}}</ref><ref name="pmid7968938" /> |- |MOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |DOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |KOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |NOP |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |σ₁ |>10 000 |agonis |proefkonyn |<ref name="pmid23527166" /><ref name="pmid24257811">{{Cite journal |vauthors=Frohlich J, Van Horn JD |year=2014 |title=Reviewing the ketamine model for schizophrenia |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=28 |issue=4 |pages=287–302 |doi=10.1177/0269881113512909 |pmc=4133098 |pmid=24257811}}</ref> |- |'''σ₂''' |'''136''' |'''agonis''' |'''Rot''' |<ref name="pmid23527166" /> |- |D₂ |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |&nbsp;&nbsp;'''D₂^High''' |'''2,7–4,3'''<br /><br />'''144 (EC₅₀)''' |'''Gedeeltelike Agonis''' |'''Rot/mense'''<br /><br />'''Mense''' |<ref name="pmid18720422">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Guan HC |year=2008 |title=Phencyclidine and glutamate agonist LY379268 stimulate dopamine D2High receptors: D2 basis for schizophrenia |journal=Synapse |volume=62 |issue=11 |pages=819–28 |doi=10.1002/syn.20561 |pmid=18720422 |s2cid=206519749}}</ref><ref name="pmid12232776">{{Cite journal |vauthors=Kapur S, Seeman P |year=2002 |title=NMDA receptor antagonists ketamine and PCP have direct effects on the dopamine D(2) and serotonin 5-HT(2)receptors-implications for models of schizophrenia |journal=Mol. Psychiatry |volume=7 |issue=8 |pages=837–44 |doi=10.1038/sj.mp.4001093 |pmid=12232776 |doi-access=free}}</ref><br /><br /><ref name="pmid19391150">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Guan HC, Hirbec H |year=2009 |title=Dopamine D2High receptors stimulated by phencyclidines, lysergic acid diethylamide, salvinorin A, and modafinil |journal=Synapse |volume=63 |issue=8 |pages=698–704 |doi=10.1002/syn.20647 |pmid=19391150 |s2cid=17758902}}</ref> |- |5-HT_2A |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |5-HT_2A^High |≥5 000 |'''Gedeeltelike Agonis''' |Rot |<ref name="pmid12232776" /><ref name="pmid11343613">{{Cite journal |vauthors=Rabin RA, Doat M, Winter JC |year=2000 |title=Role of serotonergic 5-HT2A receptors in the psychotomimetic actions of phencyclidine |journal=Int. J. Neuropsychopharmacol. |volume=3 |issue=4 |pages=333–338 |doi=10.1017/S1461145700002091 |pmid=11343613 |doi-access=free}}</ref> |- |SERT |2 234 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |NET |>10 000 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |DAT |>10 000 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |PCP₂ |'''154''' |agonis |'''Mense''' |<ref name="pmid7968938">{{Cite journal |vauthors=Rothman RB |year=1994 |title=PCP site 2: a high affinity MK-801-insensitive phencyclidine binding site |url=https://zenodo.org/record/1258623 |journal=Neurotoxicol Teratol |volume=16 |issue=4 |pages=343–53 |bibcode=1994NTxT...16..343R |doi=10.1016/0892-0362(94)90022-1 |pmid=7968938}}</ref> |- |[³H]<abbr>5-HT</abbr> uptake |1 424 (IC₅₀) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901">{{Cite journal |vauthors=Goodman CB, Thomas DN, Pert A, Emilien B, Cadet JL, Carroll FI, Blough BE, Mascarella SW, Rogawski MA, Subramaniam S |year=1994 |title=RTI-4793-14, a new ligand with high affinity and selectivity for the (+)-MK801-insensitive [3H]1-]1-(2-thienyl)cyclohexyl]piperidine binding site (PCP site 2) of guinea pig brain |url=https://zenodo.org/record/1229378 |journal=Synapse |volume=16 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1002/syn.890160107 |pmid=8134901 |s2cid=19829696}}</ref> |- |[3H]NIS binding |16 628 (IC₅₀) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901" /> |- |[3H]DA uptake |'''347 (IC₅₀)''' |'''Inhibeerder''' |'''Rot''' |<ref name="pmid8134901" /> |- |[3H]CFT binding |1 547 (IC₅₀) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901" /> |- class="sortbottom" | colspan="5" style="width: 1px;" |Waardes is Ki (nM). Hoe kleiner die waarde, hoe sterker bind die middel aan die plek. |} PCP is welbekend vir sy primêre werking op die NMDA-reseptor, 'n ionotropiese glutamaatreseptor.<ref name="nida-psy" /><ref name="pmid19391150"/> Daarom PCP 'n nie-kompeterende NMDA-reseptor-antagonis. Die rol van NMDAR-antagonisme in die effek van PCP, [[ketamien]] en ander dissosiatiewe middels is die eerste keer in die vroeë 1980's deur David Lodge<ref name="Bush2013" /> en kollegas gepubliseer.<ref name="Morris2014" /> Ander NMDA-reseptor-antagoniste sluit in [[ketamien]],<ref name="Caddy2010">{{Cite journal |vauthors=Caddy C, Giaroli G, White TP, Shergill SS, Tracy DK |date=April 2014 |title=Ketamine as the prototype glutamatergic antidepressant: pharmacodynamic actions, and a systematic review and meta-analysis of efficacy |journal=Therapeutic Advances in Psychopharmacology |volume=4 |issue=2 |pages=75–99 |doi=10.1177/2045125313507739 |pmc=3952483 |pmid=24688759}}</ref> tiletamien,<ref name="Bush2013" /> dekstrometorfan,<ref name="Burns">{{Cite journal |vauthors=Burns JM, Boyer EW |year=2013 |title=Antitussives and substance abuse |journal=Substance Abuse and Rehabilitation |volume=4 |pages=75–82 |doi=10.2147/SAR.S36761 |pmc=3931656 |pmid=24648790 |doi-access=free}}</ref> [[Distikstofmonoksied|stikstofoksied]] en disosilpien (MK-801). Navorsing wys ook dat PCP nikotienasetielcholienreseptore (nAChR'e) onder andere meganismes inhibeer. Analoë van PCP toon wisselende sterkte by nACh-reseptore<ref name="nida-psy" /> en NMDA-reseptore.<ref name="Bush2013" /> Bevindinge toon dat presinaptiese nAChR'e en NMDA-reseptor-interaksies die postsinaptiese maturasie van glutamaterge sinapse beïnvloed en gevolglik sinaptiese ontwikkeling en plastisiteit in die brein beïnvloed.<ref name="Bush2013" /> Hierdie effekte kan lei tot inhibisie van opwindende glutamaataktiwiteit in sekere breinstreke soos die hippokampus<ref name="Bush2013" /> en serebellum,<ref name="Bush2013" /> wat moontlik tot amnesie kan lei as een van die gevolge van langtermyn gebruik. Akute effekte op die serebellum manifesteer as veranderinge in bloeddruk, asemhalingstempo, polsslag en verlies aan spierkoördinasie tydens vergiftiging.<ref name="NIH2016Hal">{{cite web|url=https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/hallucinogens|title=Hallucinogens|date=January 2016|publisher=[[National Institute on Drug Abuse]]|access-date=20 February 2018}}</ref> PCP, soos ketamien, tree ook op as 'n potent [[dopamien]] _D2 ^High- reseptor gedeeltelike agonis in rotbreinhomogenaat<ref name="pmid19391150"/> en het affiniteit vir die menslike gekloonde _D2 ^High- reseptor.<ref name="D2 in ketamine and pcp">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Ko F, Tallerico T |date=September 2005 |title=Dopamine receptor contribution to the action of PCP, LSD and ketamine psychotomimetics |journal=Molecular Psychiatry |volume=10 |issue=9 |pages=877–883 |doi=10.1038/sj.mp.4001682 |pmid=15852061 |doi-access=free}}</ref> Hierdie aktiwiteit kan geassosieer word met som van die ander meer psigotiese kenmerke van PCP-vergiftiging, wat bewys word deur die suksesvolle gebruik van _D2 -reseptor-antagoniste (soos haloperidol) in die behandeling van PCP-psigose.<ref name="nida-psy" /> In aansluiting by sy goed geondersoekte interaksies met NMDA-reseptore, is daar ook bewyse dat PCP dopamienheropname inhibeer, en lei daarby tot verhoogde ekstrasellulêre vlakke van dopamien en dus verhoogde dopaminerge neurotransmissie.<ref name="nida-psy" /> PCP het baie min affiniteit vir die menslike monoamientransporteerders, en ook die dopamientransporteerder (DAT).<ref name="pmid23527166"/> In plaas daarvan kan die inhibisie van monoamienheropname gemedieer word deur interaksies met allosteriese plekke op die monoamientransporteerders.<ref name="pmid23527166" /> PCP is veral 'n hoë- affiniteitsligand van die PCP-plek 2 (_Ki = 154&nbsp;nM), 'n nie-goed-gekarakteriseerde plek wat geassosieer word met monoamienheropname-inhibisie.<ref name="pmid7968938"/> Studies op rotte wys dat PCP indirek met opioïedreseptore (endorfien en enkefalien) interaksie het om pynstilling te veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> ’n Bindingsstudie het PCP by 56 bindingsplekke geëvalueer, insluitend neurotransmitterreseptore en -vervoerders, en bevind dat PCP Ki-waardes van >10 000 nM by alle plekke gehad het, behalwe by die dizocilpien- (MK-801) bindingsplek van die NMDA-reseptor (Ki = 59 nM), die σ₂-reseptor (PC12) (Ki = 136 nM), en die serotonienvervoerder (Ki = 2 234 nM).<ref name="pmid23527166" /> Die studie het veral Ki-waardes van >10 000 nM aangetoon vir die D₂-reseptor, die opioïedreseptore, die σ₁-reseptor, asook die dopamien- en noradrenalienvervoerders.<ref name="pmid23527166" /> Hierdie bevindings dui daarop dat PCP ’n hoog selektiewe ligand is vir die NMDA-reseptor (NMDAR) en die σ₂-reseptor.¹<ref name="pmid23527166" /> Daar word egter ook voorgestel dat PCP met allosteriese bindingsplekke op die monoamienvervoerders kan interaksie hê, wat kan lei tot inhibisie van monoamien-heropname.<ref name="pmid23527166" /> === Meganisme van aksie === Fensiklidien is 'n nie-kompeterende NMDA-reseptorantagonis wat die aktiwiteit van die NMDA-reseptor blokkeer om narkose en pynstilling te veroorsaak sonder om kardiorespiratoriese depressie te veroorsaak.<ref name="drugbank">{{Cite web|url=https://www.drugbank.ca/drugs/DB03575|title=Phencyclidine|website=www.drugbank.ca|access-date=28 January 2019|archive-date=29 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190129181332/https://www.drugbank.ca/drugs/DB03575|url-status=dead}}</ref><ref name="beyT" /> NMDA is 'n eksitatoriese reseptor in die brein. Wanneer dit normaalweg geaktiveer word, tree die reseptor op as 'n ioonkanaal en is daar 'n instroming van positiewe ione deur die kanaal om senuweesel-depolarisasie te veroorsaak. Fensiklidien inhibeer die NMDA-reseptor deur te bind aan die spesifieke PCP-bindingsplek wat binne die ioonkanaal geleë is.<ref name="nida-psy" /> Die PCP-bindingsplek is naby die magnesiumblokkeringsplek, wat die soortgelyke inhiberende effekte kan verklaar.<ref name="Kohrs_1998">{{Cite journal |vauthors=Kohrs R, Durieux ME |date=November 1998 |title=Ketamine: teaching an old drug new tricks |journal=Anesthesia and Analgesia |volume=87 |issue=5 |pages=1186–1193 |doi=10.1097/00000539-199811000-00039 |pmid=9806706 |doi-access=free}}</ref> Binding by die PCP-plek word gemedieer deur twee nie-kovalente interaksies binne die reseptor: waterstofbinding en hidrofobiese interaksies.<ref name="Bush2013" /> Binding word ook beheer deur die poortmeganisme van die ioonkanaal. Omdat die PCP-plek binne die ioonkanaal geleë is, moet 'n koagonis soos glisien bind en die kanaal oopmaak sodat PCP kan binnedring, aan die PCP-plek kan bind en die kanaal kan blokkeer.<ref name="Bush2013" /> ==== Neurotoksisiteit ==== Sommige studies het bevind dat PCP, soos ander NMDA-reseptor-antagoniste, 'n soort breinskade genaamd Olney se letsels in rotte kan veroorsaak.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Studies wat op rotte gedoen is, het gebewys dat hoë dosisse van die NMDA-reseptor-antagonis disosilpien veroorsaak het dat omkeerbare [[Vakuool|vakuole]] in sekere streke van die rotte se breine vorm. Alle studies van Olney se letsels is slegs op nie-menslike diere uitgevoer en is moontlik nie op mense van toepassing nie. Een ongepubliseerde studie deur Frank Sharp het gewys geen skade deur die NMDA-antagonis ketamien, 'n struktureel soortgelyke middel, Gegee teen dosisse ver bo die ontspanningsvlak,<ref name="Bush2013" /> maar omdat die studie nooit gepubliseer is nie, is die geldigheid daarvan omstrede. PCP-gebruik kan ook skisofrenieagtige veranderinge veroorsaak in die vlakke van N‑asetielaspartaat en N‑asetielaspartylglutamaat in die rotbrein, wat waarneembaar is in beide lewende rotte en tydens nekropsie van breinweefsel.<ref name="psychotic_PCP_rats">{{Cite journal |vauthors=Reynolds LM, Cochran SM, Morris BJ, Pratt JA, Reynolds GP |date=March 2005 |title=Chronic phencyclidine administration induces schizophrenia-like changes in N-acetylaspartate and N-acetylaspartylglutamate in rat brain |journal=Schizophrenia Research |volume=73 |issue=2–3 |pages=147–152 |doi=10.1016/j.schres.2004.02.003 |pmid=15653257 |s2cid=1651693}}</ref> Dit veroorsaak ook simptome by mense wat skisofrenie naboots.<ref name="nida-psy" /> PCP-gebruik het nie net simptome soortgelyk aan skisofrenie veroorsaak nie, maar dit het ook [[Elektroënsefalografie|elektro-ensefalogramveranderinge]] in die talamokortikale pad (verhoogde deltagolwe, verlaagde alfagolwe) en in die hippokampus (verhoogde theta-uitbarstings) wat soortgelyk is aan dié in skisofrenie.<ref name="Lodge_2015">{{Cite journal |vauthors=Lodge D, Mercier MS |date=September 2015 |title=Ketamine and phencyclidine: the good, the bad and the unexpected |journal=British Journal of Pharmacology |volume=172 |issue=17 |pages=4254–4276 |doi=10.1111/bph.13222 |pmc=4556466 |pmid=26075331}}</ref> PCP-geïnduseerde toename in dopamienvrystelling kan ’n skakel vorm tussen die NMDA- en dopamienhipoteses van skisofrenie..<ref name="Bush2013" /> === Farmakokinetika === [[Lêer:PCP2PCandPOPERIDINE.png|class=skin-invert-image|duimnael|Omskakeling van PCP na PC en piperidien deur hitte.]] PCP is water- en lipiedoplosbaar en word gevolglik vinnig deur die liggaam versprei.<ref name="Kohrs_1998"/> PCP word gemetaboliseer in PCHP, PPC en PCAA. Die middel word 90% gemetaboliseer deur [[Redoksreaksie|oksidatiewe]] hidroksilering in die [[lewer]] tydens die eerste-passasie-metabolisme. Metaboliete word glukuronideer en in die [[urine]] [[Uitskeiding|uitgeskei]]. Ongeveer 9% van die ingeneemde PCP word in sy onveranderde vorm uitgeskei.<ref name="beyT" /> Wanneer dit gerook word, word van die middel deur hitte afgebreek in 1-fenielsiklohekseen (PC) en piperidien. Die tydsduur voordat die effekte van PCP manifesteer, hang af van die toedieningsroete. By inaseming tree die aanvang van werking binne 2–5 minute op, terwyl die effekte ná mondelinge inname eers na 15 tot 60 minute kan voorkom.<ref name="beyT" /> == Chemie == PCP is 'n arielsikloheksielamien. === Analoë === [[Lêer:ACHA_SAR.png|regs|class=skin-invert-image|duimnael|228x228px|Moontlike analoë van PCP]] Minder as 30 verskillende analoë van PCP is gerapporteerd as 'n straatdwelm gedurende die 1970's en 1980's, in die Verenigde State.<ref name="Morris2014" /> Slegs 'n paar van hierdie analoë is wyd gebruik, insluitend rolisiklidien (PCPy), etisiklidien (PCE) en tenoisiklidien (TCP).<ref name="Morris2014" /> Minder algemene analoë sluit in 3-HO-PCP, 3-MeO-PCMo en 3-MeO-PCP. Die veralgemeende strukturele motief wat vereis word vir PCP-agtige aktiwiteit is afgelei van struktuur-aktiwiteit-verhoudingsstudies van PCP-derivate. Al hierdie derivate deel waarskynlik sommige van hul psigoaktiewe effekte met PCP self, hoewel 'n reeks sterktes en verskillende potensië en wisselende kombinasies van verdowende, dissosiatiewe en stimulerende effekte voorkom, afhangende van die spesifieke middel en sy substituente. In die Verenigde State sou al hierdie verbindings as beheerde stof-analoë van PCP beskou word onder die ''Federal Analogue Act'' en is dus onwettige dwelms as dit vir menslike gebruik verkoop word.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> == Geskiedenis == Fensieklidien is aanvanklik in 1926 deur {{Intertaalskakel|Arthur Kötz|de}} ontdek. en sy student Paul Merkel as 'n produk van 'n Grignard-reaksie van 1-piperidinosikloheksankarbonitriel.<ref name="Kötz_1926" /> Dit is weer in 1956 deur die chemikus H Victor Maddox gesintetiseer en as 'n verdowingsmiddel op die mark gebring deur die farmaseutiese maatskappy Parke-Davis, nou 'n filiaal van [[Pfizer]].<ref name="Lodge_2015"/><ref name="Zed2007" /><ref name="nida-psy" /><ref name="Kötz_1926" /><ref name="Lindgren 1983 61–73">{{Cite book |title=Toxicology in the Use, Misuse, and Abuse of Food, Drugs, and Chemicals |vauthors=Lindgren JE, Holmstedt B |publisher=Springer Berlin Heidelberg |year=1983 |isbn=978-3-540-12392-7 |series=Archives of Toxicology |volume=6 |location=Berlin, Heidelberg |pages=61–73 |chapter=Guide to the Analysis of Phencyclidine and its Metabolites in Biological Material |doi=10.1007/978-3-642-69083-9_10 |issn=0171-9750 |pmid=6578750}}</ref> Die gebruik daarvan by mense is in 1965 in die VSA verbied weens die hoë voorkoms van newe-effekte, terwyl die gebruik daarvan by diere in 1978 verbied is<ref name="Jus2003" /><ref name="Zed2007" /><ref name="Tas2015">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=l2KRBgAAQBAJ&pg=PT4843 |title=Psychiatry, 2 Volume Set |vauthors=Tasman A, Kay J, Lieberman JA, First MB, Riba M |publisher=John Wiley & Sons |year=2015 |isbn=978-1-118-75336-1 |page=4943 |via=Google Books}}</ref> Daarbenewens is [[ketamien]] ontdek wat as ’n verdowingsmiddel beter verdra is.<ref name="Tas2015" /> == Samelewing en kultuur == === Regulasie === PCP is 'n ''Schedule II'' stof in die VSA. Die ''Administrative Controlled Substances Code Number'' (ACSCN) vir PCP is 7471.<ref name="nida-psy" /> Die fabrikasiekwota vir 2014 was {{Convert|19|g}}.<ref name="Bush2013" /> Dit is 'n Bylae I-dwelm volgens die ''Controlled Drugs and Substances act'' in Kanada, 'n Lys I-dwelm volgens die Opiumwet in [[Nederland]], en 'n Klas A- stof in die Verenigde Koninkryk.<ref name="Bush2013" /> === Gebruiksfrekwensie === PCP het in die 1960's as 'n ontspanningsdwelm in groot stede in die VSA begin verskyn.<ref name="Bush2013" /> In 1978 het ''People-'' tydskrif en [[Mike Wallace]] van die televisie-nuusprogram ''60 Minutes'' PCP die land se "nommer een dwelmprobleem". Alhoewel die ontspanningsgebruik van die dwelm nog altyd relatief laag was, het dit in die 1980's aansienlik begin duidelik en merkbaar gedaal. In opnames het die aantal hoërskoolleerlinge wat erken het dat hulle PCP ten minste een keer probeer het, gedaal van 13% in 1979 tot minder as 3% in 1990.<ref name="Inciardi" />{{Page reference|46–49}} [[Jean-Michel Basquiat]] het twee PCP-gebruikers in sy 1982-skildery ''Dustheads'' uitgebeeld.<ref name="nida-psy" /> Op die stel van [[Titanic (rolprent)|Titanic (1997-fliek)]] het meer as 80 bemanningslede binne een dag siek geword. Talle ambulanse het oor etlike ure op die stel aangekom en die filmbedryfwerkers een vir een weggevoer. Dit het geblyk dat iemand 'n wrede grap gemaak het en die kreefbisque met PCP gespuit het. Die oortreder is nooit geïdentifiseer nie. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="nida-psy">{{Cite web|url=https://nida.nih.gov/research-topics/psychedelic-dissociative-drugs|title=Psychedelic and Dissociative Drugs {{!}} National Institute on Drug Abuse (NIDA)|last=Abuse|first=National Institute on Drug|date=--|website=nida.nih.gov|language=en|access-date=2026-01-23}}</ref> <ref name="Jus2003">{{cite web|url=https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|title=PCP Fast Facts|date=2003|website=justice.gov|publisher=[[National Drug Intelligence Center]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814124326/https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|archive-date=14 August 2021|access-date=19 February 2018}}</ref> <ref name="Zed2007">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97 |title=Forensic Pharmacology |vauthors=Zedeck BE, Zedeck MS |date=2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0382-2 |page=97}}</ref> <ref name="Kötz_1926">{{Cite journal |vauthors=Kötz A, Merkel P |date=May 1926 |title=Zur Kenntnis hydroaromatischer Alkamine |journal=Journal für Praktische Chemie |language=de |volume=113 |issue=1 |pages=49–76 |doi=10.1002/prac.19261130107 |issn=0021-8383}}</ref> <ref name="Inciardi">{{Cite book |title=The War on Drugs II |vauthors=Inciardi JA |publisher=Mayfield Publishing Company |year=1992 |isbn=978-1-55934-016-8}}</ref> <ref name="Morris2014">{{Cite journal |vauthors=Morris H, Wallach J |year=2014 |title=From PCP to MXE: a comprehensive review of the non-medical use of dissociative drugs |journal=Drug Testing and Analysis |volume=6 |issue=7–8 |pages=614–632 |doi=10.1002/dta.1620 |pmid=24678061}}</ref> <ref name="beyT">{{Cite journal |vauthors=Bey T, Patel A |date=February 2007 |title=Phencyclidine intoxication and adverse effects: a clinical and pharmacological review of an illicit drug |journal=The California Journal of Emergency Medicine |volume=8 |issue=1 |pages=9–14 |pmc=2859735 |pmid=20440387}}</ref> <ref name="Bush2013">{{Cite book |title=The CBHSQ Report |vauthors=Bush DM |date=2013 |publisher=Substance Abuse and Mental Health Services Administration |location=Rockville, MD |chapter=Emergency Department Visits Involving Phencyclidine (PCP) |pmid=27656747 |quote=PCP can lead to hostile behavior that may result in episodes of extreme violence |language=English |trans-title=Noodafdelingbesoeke wat fensiklidien (PCP) behels}}</ref> <ref name="ginad">{{cite web|url=http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|title=PCP|website=ginad.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910002927/http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|archive-date=2018-09-10|access-date=2018-02-20}}</ref> <ref name="Mar2014">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732 |title=Drugs in American Society: An Encyclopedia of History, Politics, Culture, and the Law |vauthors=Marion NE, Oliver WM |publisher=ABC-CLIO |year=2014 |isbn=978-1-61069-596-1 |page=732 |via=Google Books}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Biochemie]] [[Kategorie:Dwelms]] f18ykend7mgc6t9rjvt0byg5bas3oeb 0 457881 2921556 2876225 2026-08-03T13:26:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921556 wikitext text/x-wiki [[Lêer:ECDM_20240426_Southern_Africa_drought.pdf|duimnael|Kaart van die ERCC, gedateer 26 April 2024, wat die droogte- en voedselsituasie in Suider-Afrika toon]] [[Lêer:ECDM_20240614_Southern_Africa_Drought.pdf|duimnael|ERCC-kaart van 14 Junie 2024, wat die droogte en humanitêre situasie in Suider-Afrika toon]] [[Lêer:ECDM_20250508_Africa_drought.pdf|duimnael|Droogtesituasie in Afrika (2024-2025)]] Die '''droogte in Namibië 2024-2025''' was 'n landwye droë periode in [[Namibië]] wat gelei het tot ernstige humanitêre, ekologiese en ekonomiese gevolge in groot dele van Suider-Afrika na 'n aansienlik ondergemiddelde reënseisoen in 2023-2024.<ref name="wwa-2024-04-18" /> Op 22 Mei 2024 het president [[Nangolo Mbumba]] 'n landwye noodtoestand verklaar weens die voortdurende droogte.<ref name="gazette-2024-05-22" /> Hulporganisasies het buitengewoon hoë vlakke van voedselonsekerheid in 2024-2025 gerapporteer as gevolg van ernstige reënvaltekorte en hitte.<ref name="ifrc-portal" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="wwa-2024-04-18">{{Cite book |title=El Niño key driver of drought in highly vulnerable Southern African countries |date=2024 |doi=10.25561/110770}}</ref> <ref name="gazette-2024-05-22">{{cite web |access-date=2026-02-01 |date=2024-05-22 |language=en |title=Government Gazette: Proclamation No. 18 of 2024 – Declaration of State of Emergency: National Disaster (Drought) |url=https://www.lac.org.na/laws/2024/8370.pdf |website=Government Gazette of the Republic of Namibia }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> <ref name="ifrc-portal">{{cite web|access-date=2026-02-01 |language=en |publisher=[[Internationale Rotkreuz- und Rothalbmond-Bewegung]] |title=Namibia: Drought |url=https://www.ifrc.org/emergency/namibia-drought |website=IFRC}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Droogtes]] [[Kategorie:Namibië]] 0xn5sxkb7anyqwm1xy57pg1ndzkeks5 0 460396 2921584 2901085 2026-08-03T13:59:34Z BurgertB 2401 Asoka - spelling volgens WAT 2921584 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |inheemse_naam =मौर्य ([[Sanskrit]]) |gewone_lang_naam =''Mauryaryk'' |gewone_naam =Mauryaryk |kontinent =Asië |gebied =Suid-Asië |land =Afghanistan, Bangladesj, Indië, Nepal, Pakistan |era =Oudheid |status =Ryk |status_teks =Ryk |ryk =Mauryaryk |bestaanstydperk =320–185 v.C. |jaar_begin =320 v.C. |jaar_einde =185 v.C. |datum_begin =ca. [[320 v.C.]] |datum_einde =[[185 v.C.]] |gebeurtenis_begin =Nanda-Maurya-oorlog |gebeurtenis_einde =Sluipmoord op Brihadratha deur Pushyamitra Shunga |gebeurtenis1 =Kalinga-oorlog |datum_gebeurtenis1 =[[261 v.C.]] |gebeurtenis2 = |datum_gebeurtenis2 = |gebeurtenis3 = |datum_gebeurtenis3 = |gebeurtenis4 = |datum_gebeurtenis4 = |gebeurtenis_voor = |datum_voor = |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Nandaryk |vlag_v1 =MauryanCoin.JPG |v2 =Arachosia |vlag_v2 = |v3 =Paropamisadae |vlag_v3 = |v4 =Andhras |vlag_v4 = |v5 =Kalinga |vlag_v5 = |n1 =Shungaryk |vlag_n1 = |n2 =Indo-Griekse Koninkryk |vlag_n2 =Coin of Hippostratos.jpg |n3 =Samatata |vlag_n3 =Bengal. Samatata. Coin of Vira Jadamarah imitative of Kushan coinage of Kanishka I. Circa 2nd-3rd century CE.jpg |n4 =Satavahana-dinastie |vlag_n4 = |n5 =Mahameghavahana-dinastie |vlag_n5 = |beeld_vlag = |vlag = |beeld_wapen = |wapen = |beeld_kaart =Maurya Empire, c.250 BCE 2.png |beeld_kaart_byskrif =Die Mauryaryk op sy grootste onder Asoka, ca. 250 v.C. |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer= |godsdiens=[[Vediese religie|Brahmanisme]],<ref>{{en}} {{cite book | last =Nath Sen | first =Sailendra | year =1999 | title =Ancient Indian History and Civilization | publisher =Routledge | page =164, (215) 217 | isbn =9788122411980 | url =https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&q=maurya+dynasty+sen}}</ref> [[Djainisme]],<ref>{{en}} {{cite book |last1=Smith |first1=Vincent A. |date=1981 |title=The Oxford History Of India Part. 1-3, Ed. 4th |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.99999/page/n121/mode/2up |page=99}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Dalrymple|first=William|date=7 October 2009|title=Nine Lives: In Search of the Sacred in Modern India|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4088-0341-7|url=https://books.google.com/books?id=Mc2IVc6obeAC&pg=PT21}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |last1=Keay |first1=John |date=1981 |title=India: A History |publisher=Open Road + Grove/Atlantic |isbn=978-0-8021-9550-0 |url=https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&pg=PT174 |page=85-86}}</ref> [[Boeddhisme]],<ref name="Bronkhorst68">{{en}} {{cite book | last1 =Bronkhorst | first1 =Johannes | date =Julie 2020 | chapter =Historical Context of early Asceticism | editor-last =Flood | editor-first =Gavin | title =The Oxford History of Hinduism: Hindu Practice | publisher =Oxford University Press | isbn =978-0-19-873350-8 | url =https://books.google.com/books?id=fxT0DwAAQBAJ&pg=PA68 | page=68 }}</ref><ref name="Long255">{{en}} {{cite book |last1=Long |first1=Jeffery D. |title=Historical Dictionary of Hinduism |date=15 April 2020 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-5381-2294-5 |url=https://books.google.com/books?id=IWXRDwAAQBAJ&pg=PA255 |page=255 }}</ref>[[Ajivika]],<ref name="Bronkhorst68" /><ref name="Long255" />[[Griekse mitologie]], [[Zoroastrianisme]]<ref>{{en}} {{cite book |last1=Boyce |first1=Mary |last2=Grenet |first2=F. |title=A History of Zoroastrianism, Zoroastrianism under Macedonian and Roman Rule |date=January 1991 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29391-5 |page=149 |url=https://books.google.com/books?id=Euh5DwAAQBAJ&pg=PA149 }}</ref> |hoofstad =Pataliputra (naby die huidige [[Patna]]) |breedtegraad_grade = |breedtegraad_minute = |breedtegraad_NS = |lengtegraad_grade = |lengtegraad_minute = |lengtegraad_OW = |algemene_tale =Magadhi Prakrit (omgangstaal)<br />moontlik [[Sanskrit]] (letterkunde)<ref>{{en}} {{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Aśoka and the Decline of the Mauryas |date=16 April 2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-908868-3 |url=https://www.google.com/books/edition/A%C5%9Boka_and_the_Decline_of_the_Mauryas/NoAyDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Maurya+Empire+Sanskrit&pg=PT243}}</ref> |regeringstipe =Monargie |titel_leier =Chakravarti |leier1 =Chandragupta <small>(eerste)</small> |jaar_leier1 =ca. 321–298 v.C. |leier2 =Bindusara <small>(tweede)</small> |jaar_leier2 =298–272 v.C. |leier3 =Asoka <small>(derde)</small> |jaar_leier3 =268–232 v.C. |leier4 =Dasharatha <small>(vierde)</small> |jaar_leier4 =232–224 v.C. |leier5 =Samprati <small>(vyfde)</small> |jaar_leier5 =224–215 v.C. |leier6 =Shalishuka <small>(sesde)</small> |jaar_leier6 =215–202 v.C. |leier7 =Devavarman <small>(sewende)</small> |jaar_leier7 =202–195 v.C. |leier8 =Shatadhanvan <small>(agtste)</small> |jaar_leier8 =195–187 v.C. |leier9 =Brihadratha <small>(negende en laaste)</small> |jaar_leier9 =187–185 v.C. |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = |jaar_verteenwoordiger1= |verteenwoordiger2 = |jaar_verteenwoordiger2 = |verteenwoordiger3 = |jaar_verteenwoordiger3 = |verteenwoordiger4 = |jaar_verteenwoordiger4 = |verteenwoordiger5 = |jaar_verteenwoordiger5 = |verteenwoordiger6 = |jaar_verteenwoordiger6 = |verteenwoordiger7 = |jaar_verteenwoordiger7 = |verteenwoordiger8 = |jaar_verteenwoordiger8 = |verteenwoordiger9 = |jaar_verteenwoordiger9 = |stat_jaar1 =261 v.C.<ref>{{en}} {{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|date=1979|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|jstor=1170959|journal=Social Science History|volume=3|issue=3/4|page=132|doi=10.2307/1170959}}</ref> |stat_bev1 = |stat_opp1 =3400000 |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 =250 v.C.<ref>{{en}} {{cite journal|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D|date=Desember 2006|title=East-West Orientation of Historical Empires|url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|journal=Journal of World-Systems Research|volume=12|issue=2|page=223|issn=1076-156X|last1=Turchin|first1=Peter|access-date=16 September 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520161830/http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|archive-date=20 May 2019}}</ref> |stat_bev2 = |stat_opp2 =5000000 |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 =3de eeu v.C.<ref name="Dyson24">{{en}} {{citation | last =Dyson | first =Tim | year =2018 | title =A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day | publisher =Oxford University Press | isbn =978-0-19-882905-8 | url =https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA16 |page=24}}</ref> |stat_bev3 =15000000–30000000 |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid =Karshapana |nota= }} Die '''Mauryaryk''' ([[Sanskrit]]: मौर्य) was 'n geografies uitgebreide mag in die [[Ystertydperk]] in [[Suid-Asië]] met sy magsbasis in [[Magadha]]. Dié ryk is in ca. 320 v.C. deur [[Chandragupta Maurya]] gestig en het tot 185 v.C. los bestaan.<ref name="Dyson24" /> Die hoofbronne oor die Mauryaryk se skriftelike rekords is veral Romeinse tekste deur [[Megasthenes]] etlike eeue later wat egter verlore gegaan het<ref>{{en}} {{citation | last1 =Coningham | first1 =Robin | last2 =Young | first2 =Ruth | year =2015 | title =The Archaeology of South Asia: From the Indus to Asoka, c.6500 BCE–200 CE | publisher =Cambridge University Press | isbn =978-1-316-41898-7 | url =https://books.google.com/books?id=yaJrCgAAQBAJ&pg=PA453 |page=453}}</ref> en die Edikte van Asoka.<ref>{{en}} {{cite book|last=Michon|first=Daniel|title=Archaeology and Religion in Early Northwest India|series=Archaeology and Religion in South Asia series|location=London, New York, and New Delhi|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-1-138-82252-8|page=33}}</ref> In argeologiese opsig behoort die Mauryaryk in Suid-Asië aan die tydperk van "Noordelike Swart Gepoleerde Ware-kultuur". [[Lêer:Sarnath capital.jpg|duimnael|links|Die Leeukolom van Asoka by [[Sarnath]] is die voorbeeld van Indië se staatsembleem en die Wiel van Dharma is die sentrale kenmerk op die [[vlag van Indië]]]] Chandragupta Maurya het deur middel van militêre veroweringe en diplomatieke verdrae die [[Nandaryk]] verslaan en sy [[susereiniteit]] in 'n westelike rigting na die huidige [[Afghanistan]] suid van die [[Hindoekoesj]] en suid tot in die noordelike Deccanhoogland uitgebrei; buite die Magadha-kerngebied was die heersende vlakke van tegnologie en infrastruktuur egter beperkend om die samelewing volledig en volhoubaar te deurdring. Onder Chandragupta se kleinseun, [[Asoka]] (ca. 268–232 v.C.), het die ryk vir 'n kort tydperk die stedelike hoofsentrums en slagare van die [[Indiese subkontinent]] behalwe vir die uiterste suide beheer.<ref name="Dyson24" /> Die Mauryahoofstad (die huidige [[Patna]]) was geleë in Magadha; die ander kerngebiede was [[Taxila]] in die noordweste, [[Ujjain]] in die [[Malwahoogland]], [[Kalinga]] aan die [[Golf van Bengale]] en die [[edelmetaal]]ryke laer Deccanhoogland. Buite sy kerngebiede was die ryk se geografiese uitbreiding afhanklik van die lojaliteit van militêre bevelvoerders wat die bewapende stede daartussen beheers het.<ref>{{en}} {{cite book | last1 =Kulke | first1 =Hermann | last2 =Rothermund | first2 =Dietmar | year =2004| title=A History of India |edition=4de |publisher=Routledge |location=Londen |isbn=0-415-15481-2 |page=448}}</ref><ref>{{en}} {{cite book | first1 =Romila | last1 =Thapar | year =1990 | title =A History of India, Volume 1 | publisher =Penguin Books | isbn =0-14-013835-8 |page=384}}</ref> Die Mauryaryk se ekonomie is ondersteun deur die vroeëre opkoms van beide [[Boeddhisme]] en [[Djainisme]] – geloofsbelydenisse wat geweldloosheid bevorder, pronkery of oorbodige offers en rituele verbied en die koste van ekonomiese transaksies verminder het – deur muntstukke wat die gebied se ekonomiese netwerke versterk het, en deur die gebruik van skryfwerk wat dalk meer ingewikkelde saketransaksies kon bevorder het. Naas die winsgewende, gevestigde [[landbou]] in die vrugbare oostelike [[Ganges]]vlakke het hierdie faktore handel op see en langs riviere ondersteun wat noodsaaklik was vir die verkryging van verbruikersgoedere sowel as metale van 'n hoë ekonomiese waarde. Om mobiliteit en handel te bevorder het die Mauryaryk paaie gebou, waaronder 'n belangrike, maar hoofsaaklik [[winter]]pad – die Uttarapath – wat gedurende dié seisoen, wanneer die watervlakke van die kruisende riviere laag was en hulle maklik oorgesteek kon word Oos-Afghanistan met hul hoofstad [[Pataliputra]] verbind het. Ander paaie het die Gangesbekken met die [[Arabiese See]] in die weste en edelmetaalryke myne in die suide verbind. Die bevolking van Suid-Asië tydens die Mauryaryk word op tussen 15 en 30 miljoen geskat.<ref name="Dyson24" /> Dié ryk se bestaanstyd is gekenmerk deur 'n uitsonderlike kreatiwiteit in kuns, argitektuur, inskrywings en vervaardigde tekste,<ref>{{en}} {{citation | last =Ludden | first =David | year =2013 | title =India and South Asia: A Short History | publisher =Oneworld Publications | isbn =978-1-78074-108-6 | url =https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA29 |page=28–29}}</ref> maar ook die vestiging van die kastestelsel in die Gangesbekken en die afname van [[vroueregte]] in die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese streke]] van Indië.<ref name="Dyson24" /> Ná die [[Kalinga-oorlog]], waartydens Asoka se troepe baie geweld in die streek gesaai het, het hy hom tot [[Boeddhisme]] toegewend en sy beginsels in edikte begin verwerk wat hy regdeur Suid-Asië laat versprei het, veral in gemeenskappe langs die goed besoekte padnetwerke.<ref>{{en}} {{citation | last1 =Stein | first1 =Burton | first2 =David | year =2010 | title =A History of India | last2 =Arnold | publisher =John Wiley & Sons | isbn =978-1-4443-2351-1 | url =https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC&pg=GBS.PA74 |page=73}}</ref> Hy het Boeddhistiese sendelinge na die huidige [[Sri Lanka]], Noordoos-Indië en [[Sentraal-Asië]] befonds,<ref>{{en}} {{cite book | last1 =Kulke | first1 =Hermann | last2 =Rothermund | first2 =Dietmar | year =2004| title=A History of India |edition=4de |publisher=Routledge |location=Londen |isbn=0-415-15481-2 |page=67}}</ref> wat 'n belangrike rol gespeel het in die vestiging van Boeddhisme as 'n wêreldgodsdiens, waarmee hy ook self 'n figuur in die wêreldgeskiedenis geword het.<ref>{{en}} {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India: The Indian Empire, Volume 2, Historical|publisher=Oxford at the Clarendon Press|year = 1908|page=286|url=https://books.google.com/books?id=CLRZSmrH6NMC&pg=PA285}}</ref> Aangesien Asoka se edikte beide die doodmaak van wilde diere en die afkapping van woude verbied het, word hy deur sommige huidige omgewingshistorici as 'n vroeë beliggaming van dié etos beskou.<ref>{{en}} {{cite book|last=Elverskog|first=Johan|title=The Buddha's Footprint: An Environmental History of Asia|location=Philadelphia|publisher = University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-5183-8|year=2020|page=56}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Fisher|first=Michael|title=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|location=Cambridge en London|publisher=Cambridge University Press|year =2018|isbn=9781316276044|doi=10.1017/9781316276044|page=72}}</ref> In Julie 1947 het die tussentydse eerste minister van Indië, [[Jawaharlal Nehru]], in die Konstituerende Vergadering van Indië die Leeukolom van Asoka by [[Sarnath]] as die Staatsembleem van Indië en die 24-puntige Boeddhistiese Wiel van Dharma op die kolom se abakus as die sentrale kenmerk van die [[vlag van Indië]] voorgestel. Dié voorstelle is in Desember 1947 goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite book|last=Vajpeyi|first=Ananya|title=Righteous Republic: The Political Foundations of Modern India|year=2012 |location=Cambridge, Londen|publisher=Harvard University Press|pages=188–189|isbn= 978-0-674-04895-9}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Mauryan Empire|Mauryaryk}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mauryan-Empire|title=Mauryan empire|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 April 2026}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Afghanistan]] [[Kategorie:Geskiedenis van Bangladesj]] [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nepal]] [[Kategorie:Geskiedenis van Pakistan]] syl234mqz6wnatv0gr1d973jkj5695e 0 460398 2921770 2894839 2026-08-04T00:06:58Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Asoka]] reggemaak 2921770 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Asoka]] 8qwrtpebp5ir04sdn2ot4oraj7ftckn 1 460399 2921769 2894841 2026-08-04T00:06:53Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Bespreking:Asoka]] reggemaak 2921769 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Asoka]] s1yaajj9lj75hfghud7l3mgzioyjd3c 0 462904 2921771 2916120 2026-08-04T00:19:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref> Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787 |journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam |first2=Jörg |last3=Borg |first3=Gregor |last4=Brügmann |first4=Gerhard |last5=Bunnefeld |first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz |first6=Wolfgang |last7=Klamm |first7=Mechthild |last8=Koiki |first8=Thomas |last9=Meller |first9=Harald |last10=Schwarz |first10=Ralf |last11=Stöllner |first11=Thomas |last12=Wunderlich |first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger |first13=Alfred |pages=89–122 |doi=10.1553/archaeologia104s89 |s2cid=229208057 |doi-access=free |access-date=20 Junie 2026 |archive-date= 7 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207104736/https://www.academia.edu/66916787 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh |first1=Thor |pages=233 |access-date=20 Junie 2026 |archive-date=20 Junie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620220648/https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh |first1=Thor |pages=167–182 |access-date=20 Junie 2026 |archive-date=20 Junie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620220648/https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die [[Eberswalde]]-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref name="sic56">{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref name="sic56" />}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * Die hemelskyf op die Halle-museum se webtuiste: {{URL|https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc|Nebra Sky Disc}} {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] rkejx28w9iq6vc0ji2xuxuuafnvn16r 0 463455 2921785 2915411 2026-08-04T04:17:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2921785 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Ivan Perišić | image = [[Lêer:Ivan Perišić (cropped).jpg|240px]] | caption = Perišić in 2018 | full_name = Ivan Perišić<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Croatia |publisher=FIFA |page=7 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1989|2|2|df=y}} | birth_place = Split, [[Kroasië|SR Kroasië]], [[Joego-Slawië]] | height = 1,86 m<ref>{{cite web |url=https://fcbayern.com/de/teams/profis/ivan-perisic |title=Ivan Perišić |publisher=FC Bayern Munich |access-date=13 August 2019 |archive-date=13 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813160230/https://fcbayern.com/de/teams/profis/ivan-perisic |url-status=dead }}</ref> | position = Linkervleuel | currentclub = [[PSV Eindhoven|PSV]] | clubnumber = 5 | youthyears1 = 1998–2000 | youthclubs1 = NK Dalmatinac Split | youthyears2 = 2000–2006 | youthclubs2 = [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] | years1 = 2006–2009 | clubs1 = [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux II]] | caps1 = 36 | goals1 = 8 | years2 = 2009 | clubs2 = → [[K.S.V. Roeselare|Roeselare]] (leen) | caps2 = 17 | goals2 = 5 | years3 = 2009–2011 | clubs3 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps3 = 70 | goals3 = 31 | years4 = 2011–2013 | clubs4 = [[Borussia Dortmund]] | caps4 = 42 | goals4 = 9 | years5 = 2013–2015 | clubs5 = [[VfL Wolfsburg]] | caps5 = 70 | goals5 = 18 | years6 = 2015–2022 | clubs6 = [[Inter Milaan]] | caps6 = 208 | goals6 = 49 | years7 = 2019–2020 | clubs7 = → [[FC Bayern München|Bayern München]] (leen) | caps7 = 22 | goals7 = 4 | years8 = 2022–2024 | clubs8 = [[Tottenham Hotspur]] | caps8 = 39 | goals8 = 1 | years9 = 2024 | clubs9 = → [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] (leen) | caps9 = 7 | goals9 = 1 | years10 = 2024 | clubs10 = [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] | caps10 = 1 | goals10 = 0 | years11 = 2024– | clubs11 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps11 = 57 | goals11 = 16 | nationalyears1 = 2005 | nationalteam1 = Kroasië o/17 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2007 | nationalteam2 = Kroasië o/19 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2009–2010 | nationalteam3 = Kroasië o/21 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2011– | nationalteam4 = [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] | nationalcaps4 = 158 | nationalgoals4 = 39 | club-update = 17 Mei 2026 | nationalteam-update = 3 Julie 2026 }} '''Ivan Perišić''' ([[Kroaties|Kroatiese]] uitspraak: &#x5B;ǐʋan pěriʃitɕ&#x5D;; gebore [[2 Februarie]] [[1989]]) is 'n Kroatiese professionele sokkerspeler wat as 'n linkervleuel vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven|PSV]] en die Kroatiese nasionale span speel. Hy is bekend vir sy vaardigheid met albei voete en sy veelsydigheid, en word wyd beskou as een van die grootste Kroatiese spelers van alle tye.<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/2918948|title=The Scout's World Cup review: Perisic shows versatility.|website=Premier League|access-date=19 December 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=The 5 Greatest Croatian Footballers |url=https://thesporting.blog/blog/the-5-greatest-croatian-footballers |access-date=9 August 2023 |website=The Sporting Blog}}</ref><ref>{{cite web |last=Smith |first=Connor |date=3 August 2022 |title=7 Best Croatian Soccer Players of All Time (2023 Rankings) |url=https://soccerprime.com/best-croatian-soccer-players-of-all-time/ |access-date=9 August 2023 |website=SoccerPrime}}</ref><ref>{{cite web |title=15 Best Croatian (Soccer) players of all time |url=https://www.discoverwalks.com/blog/zagreb/10-best-croatian-soccer-players-of-all-time/ |access-date=9 August 2023 |website=Discover Walks Blog|date=26 June 2021 }}</ref><ref>{{cite web |title=Spalletti hoping to keep 'world class' Perišić |url=https://www.besoccer.com/new/spalletti-hoping-to-keep-world-class-perisic-27-7-17 |access-date=28 November 2025 |website=BeSoccer |date=27 July 2017 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Tottenham expert can't believe what he's seen from Ivan Perišić |url=https://www.footballinsider247.com/tottenham-expert-cant-believe-what-hes-seen-from-ivan-perisic/ |access-date=28 November 2025 |website=Football Insider |date=24 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Ivan Perišić's World Cup brilliance has left egg on the face of Ed Woodward's “recruitment experts” comment |url=https://www.squawka.com/en/news/japan-croatia-world-cup-ivan-perisic-jose-mourinho/ |access-date=28 November 2025 |website=Squawka |date=5 December 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Piero Ausilio: “We're building a world class team & Perišić is a world class player” |url=https://sempreinter.com/2017/04/09/piero-ausilio-building-world-class-team-perisic-world-class-player/ |access-date=28 November 2025 |website=Sempre Inter |date=9 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Coupe du monde. Derrière CR7, Perišić est le joueur le plus décisif en tournoi majeur depuis 2012 |url=https://www.ouest-france.fr/sport/coupe-du-monde/coupe-du-monde-derriere-cr7-perisic-est-le-joueur-le-plus-decisif-en-tournoi-majeur-depuis-2012-0cfdfc52-6e8a-11ed-8a4c-ae62722f8615 |access-date=28 November 2025 |website=Ouest-France |date=28 November 2022|language=fr}}</ref> Hy het sy sokkeropleiding by die jeugakademies van Hajduk Split en Sochaux ontvang. Hy het naam gemaak terwyl hy vir [[Club Brugge]] gespeel het, waar hy die topskieter van die Belgiese Eerste Divisie A was en in 2011 as Belgiese Sokkerspeler van die Jaar aangewys is. Dit het gelei tot 'n oordrag na [[Borussia Dortmund]], waar hy die [[Bundesliga]] in die 2011/12-seisoen gewen het. In Januarie 2013 het hy hom vir €8 miljoen by [[VfL Wolfsburg]] aangesluit. Hy het twee en 'n half seisoene daar deurgebring en die [[DFB-Pokal]] in 2015 gewen, voordat hy vir €16 miljoen na [[Inter Milaan]] verhuis het. In 2019 het hy hom op huurbasis by [[Bayern München]] aangesluit, waar hy die Bundesliga, die DFB-pokal en die [[UEFA Champions League|Champions League]] gewen het. Ná sy terugkeer na Inter Milaan het hy die [[Serie A]] in 2020/21, die Supercoppa Italiana in 2021 en die Coppa Italia in 2021/22 gewen. Perišić het in 2011 sy debuut vir die senior Kroatiese nasionale span gemaak en sy land verteenwoordig by die [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskappe]] in [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]], [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]], 2020 en 2024, asook by die [[FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]. Hy het die eindstryd van die 2018 Wêreldbeker gehaal en ’n gelykmaker in daardie wedstryd aangeteken. In 2022 het hy saam met Kroasië ’n bronsmedalje by die Wêreldbeker in [[Katar]] gewen. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Perišić, Ivan}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] dleqwajuoadjal422666dzj47gxl2qf 0 463909 2921587 2921443 2026-08-03T14:02:50Z Aliwal2012 39067 2921587 wikitext text/x-wiki Die '''[[1978 Formule Een-seisoen|1978]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] [[1978]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:55:14.66 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | +22,45&nbsp;s | 3 | '''6''' |- ! 3 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | +32,29&nbsp;s | 9 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | +33,53&nbsp;s | 2 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | +1:08.06 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 35 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | +1:08.77 | 14 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | +1 Ronde | 11 | |- ! 8 | 11 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 74 | +1 Ronde | 1 | |- ! 9 | 14 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 71 | +4 Rondes | 12 | |- ! 11 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +6 Rondes | 4 | |- ! NF | 12 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 62 | Ongeluk | 8 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Ratkas | 7 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Hantering | 6 | |- ! NF | 36 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Renjaer onwel | 19 | |- ! NF | 27 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Olielek | 10 | |- ! NF | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Remme | 16 | |- ! NF | 16 | {{DE-VLAG}} [[Hans-Joachim Stuck]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 24 | Ongeluk | 17 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 13 | Ratkas | 15 | |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Transmissie | 18 | |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] lkp6dtbx1txyd95o8tjrdc4cfgr081d 0 463910 2921642 2919660 2026-08-03T18:11:44Z Aliwal2012 39067 2921642 wikitext text/x-wiki Die '''[[1978 Formule Een-seisoen|1978]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[21 Mei]] [[1978]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 1:39:52.02 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | +9,90&nbsp;s | 7 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | +24,34&nbsp;s | 2 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | +47,04&nbsp;s | 4 | '''3''' |- ! 5 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 69 | Ongeluk | 14 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | +1 Ronde | 23 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 33 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +1 Ronde | 21 | |- ! 9 | 31 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | Martini-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +2 Rondes | 19 | |- ! 10 | 27 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +2 Rondes | 11 | |- ! 11 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +2 Rondes | 16 | |- ! 12 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | +6 Rondes | 22 | |- ! 13 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | Surtees-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Enjin | 12 | |- ! DNF | 16 | {{DE-VLAG}} [[Hans-Joachim Stuck]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Tol | 10 | |- ! NC | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 56 | +14 Rondes | 20 | |- ! DNF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Tol | 5 | |- ! DNF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Ratkas | 13 | |- ! DNF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | Shadow-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Transmissie | 18 | |- ! DNF | 35 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Suspensie | 8 | |- ! DNF | 36 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Tol | 17 | |- ! DNF | 2 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 18 | Ongeluk | 9 | |- ! DNF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 3 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 6 | |- ! DNF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 15 | |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] as0r6ghy6xkbzmkhfvb579d13djv9r1 0 463963 2921808 2918677 2026-08-04T07:48:31Z Rooiratel 90342 [[Hulp:Normdata]] 2921808 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn ibn Ali (626–680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.<ref name="IranicaHusayn"/> Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.<ref name="IranicaHusayn"/> Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.<ref name="OxfordHusayn">{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} c32ttwnpzq6skuas7mhyb7htfb3w93u 2921809 2921808 2026-08-04T07:48:54Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geboortes in 626]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921809 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn ibn Ali (626–680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.<ref name="IranicaHusayn"/> Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.<ref name="IranicaHusayn"/> Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.<ref name="OxfordHusayn">{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 626]] 0krf381ktw7s9lgwlmemkgngqhuuiw5 2921810 2921809 2026-08-04T07:49:12Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Sterftes in 680]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921810 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn ibn Ali (626–680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.<ref name="IranicaHusayn"/> Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.<ref name="IranicaHusayn"/> Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.<ref name="OxfordHusayn">{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 626]] [[Kategorie:Sterftes in 680]] nl308sc45exo3u4dm852iuwbq8lqr7t 0 464000 2921831 2918876 2026-08-04T09:32:04Z Rooiratel 90342 2921831 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.png |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. {{Normdata}} 147c2eceb5ld127pdqbtd6252ewtbnd 2921832 2921831 2026-08-04T09:33:37Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geboortes in 625]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921832 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.png |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 625]] pus9hbpmdmg8sfmdtsxycwqm0jocfyb 2921833 2921832 2026-08-04T09:33:54Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Sterftes in 670]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921833 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.png |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 625]] [[Kategorie:Sterftes in 670]] 8lnqv1v99gm02qp1wlm52tbono129zi 0 464303 2921531 2920932 2026-08-03T12:49:35Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921531 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 11 September 1977 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | 1:27:50.30 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 16.96 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 23.63 | 16 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 28.48 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 22 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 30.11 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1:19.22 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 27 |{{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 26 |{{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 50 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 9 | 24 | {{US-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Transmissie | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 39 | Tol | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 14 |{{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 31 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 24 | Motor | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | Wolf-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Enjin | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 23 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 34 |{{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 23 |{{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 19 |{{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 3 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] bjd4euiuqjeodjn8y5ciyyvn61mtlt7 2921532 2921531 2026-08-03T12:51:40Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2921532 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 11 September 1977 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | 1:27:50.30 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 16.96 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 23.63 | 16 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 28.48 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 22 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 30.11 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1:19.22 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 27 |{{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 26 |{{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 50 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 9 | 24 | {{US-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Transmissie | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 39 | Tol | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 14 |{{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 31 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 24 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Enjin | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 23 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 34 |{{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 23 |{{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 19 |{{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 3 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] oigehrowjoy5gqjq72ejt0a1dm0ka09 0 464304 2921524 2920590 2026-08-03T12:46:21Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921524 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Sweedse Grand Prix]]''' is op 19 Junie 1977 op die [[Skandinawiese Renbaan]] in Anderstorp, Swede gehou. Dit was die agtste wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 72 | 1:46:56.4 | 8 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 8.449 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{AR-VLAG}}'''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | 14.369 | 12 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 16.308 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 72 | 18.735 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 25.277 | 1 | '''1''' |- ! 7 | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | 31.266 | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 1:04.567 | 17 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 1:22.479 | 16 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 71 | + 1 Ronde | 5 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 22 | &nbsp; |- ! 12 | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 3 | &nbsp; |- ! 13 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 14 | 31 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[LEC (Formule 1)|LEC]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 15 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 16 | 25 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 17 | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 5 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 18 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 6 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 19 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Wiellaer | 7 | &nbsp; |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Transmissie | 21 | &nbsp; |- |} [[Kategorie:Sweedse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 8yk3be6b04hgb9qok97yvot3p8l17uh 0 464308 2921525 2920929 2026-08-03T12:46:43Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921525 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 3 Julie by [[Dijon]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:39:40.13 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 80 | 1.55 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 33.87 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:11.08 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 1:14.15 | 9 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 1 Ronde | 6 | '''1''' |- ! 7 | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 9 | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 12 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 13 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! NC | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Nie geklassifiseer | 20 | &nbsp; |- ! NF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | Wolf-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 64 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | Transmissie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[LEC (Formule 1)|LEC]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 7b24w5f5ew3pdahgs9dvu2h5k1wom02 2921526 2921525 2026-08-03T12:47:33Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2921526 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 3 Julie by [[Dijon]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:39:40.13 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 80 | 1.55 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 33.87 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:11.08 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 1:14.15 | 9 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 1 Ronde | 6 | '''1''' |- ! 7 | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 9 | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 12 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 13 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! NC | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Nie geklassifiseer | 20 | &nbsp; |- ! NF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Walter]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 64 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | Transmissie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[LEC (Formule 1)|LEC]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] s3zwf8tk9n8l9t860mf362zk9zlxfts 0 464313 2921527 2920928 2026-08-03T12:48:08Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921527 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' is op 16 Julie op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou. Dit was die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Uitslag == {| style="font-size: 95%;" class="wikitable sortable" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Roosterplek ! Punte |- ! 1 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | 1:31:46.06 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 68 | +18.31 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | +19.57 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | +47.76 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 68 | + 1:11.73 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 67 | + 1 Ronde | 15 | '''1''' |- ! 7 | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 1 Ronde | 8 | &nbsp; |- ! 9 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 11 | 40 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 12 | 18 | {{AU-VLAG}} [[Vern Schuppan]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 13 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 14 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! 15 | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 62 | + 6 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 60 | Brandstofstelsel | 2 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{Vlagikoon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Petrolpedaal | 22 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Transmissie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Brandstofdruk | 25 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Remme | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 16 | Turbo | 21 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{Vlagikoon|ZAF|1928}} [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Ongeluk | 24 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Elektriese probleem | 10 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NQ | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Britse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] ah9wsbtykynp3ujcjs0vio6gmxw1jyq 0 464329 2921528 2920930 2026-08-03T12:48:47Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921528 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule 1]] [[Duitse Grand Prix]]''' is op 31 Julie 1977 op die [[Hockenheimring]] in Duitsland gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 47 | 1:31:49.3 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 47 | +14,33&nbsp;s | 1 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 47 | +20,9&nbsp;s | 5 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 47 | +60,27&nbsp;s | 8 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 47 | +87,37&nbsp;s | 10 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 47 | +89,81&nbsp;s | 11 | '''1''' |- ! 7 | 18 | {{AU-VLAG}} [[Vern Schuppan]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | +1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | +1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 9 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Wiel | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Ongeluk | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Brandstofpomp | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 21 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | [[Bestand:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Koppeling | 18 | &nbsp; |- ! DNF/DSQ | 35 | {{DE-VLAG}} [[Hans Heyer]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Transmissie | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 8 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] gc8g2818s6mewo7xkzojdq7bd6jnwzf 0 464332 2921530 2920933 2026-08-03T12:49:15Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921530 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[28 Augustus]] [[1977]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== [[Lêer:Accident at 1977 Dutch Grand Prix.jpg|duimnael|280px|Na 'n stamp deur 'n teenstander kies die McLaren-Ford van [[Jochen Mass]] die lugruim in die Gerlachbocht en moet die Duitser reeds in die eerste rondte die stryd opgee.]] {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Ro ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | 1:41:45.93 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | 1.89 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 15 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 17 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 73 | Sonder brandstof | 12 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 73 | + 2 Rondes | 6 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 35 | {{DE-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 12 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ongeluk | 22 | &nbsp; |- ! 13 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 38 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Boro (Formula One)|Boro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Gediskwalifiseer | 23 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 39 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Ongeluk | 5 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Ontsteking | 7 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Petrolpedaal | 9 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Ongeluk | 26 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Ontsteking | 21 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 2 | Olielek | 8 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] tiuotqez3orfc1h17d7dlak9pow07sm 0 464333 2921529 2920935 2026-08-03T12:49:01Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921529 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op [[14 Augustus]] [[1977]] op die Österreichring in [[Oostenryk]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | 1:37:16.49 | 14 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | +20,13&nbsp;s | 1 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 54 | +34,5&nbsp;s | 4 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | +34,75&nbsp;s | 5 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +72,09&nbsp;s | 15 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | +1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 53 | +1 Ronde | 12 | |- ! 9 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 22 | |- ! 10 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 17 | |- ! 11 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 33 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 19 | |- ! 13 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 10 | |- ! 14 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | +2 Rondes | 18 | |- ! 15 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | +2 Rondes | 13 | |- ! 16 | 18 | {{AU-VLAG}} [[Vern Schuppan]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | +2 Rondes | 25 | |- ! 17 | 36 | {{ES-VLAG}} [[Emilio de Villota]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Ongeluk | 26 | |- ! NF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Tol | 8 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Enjin | 2 | |- ! NF | 23 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Enjin | 7 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 16 | |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Ratkas | 21 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 21 | Olielek | 6 | |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Enjin | 3 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ongeluk | 24 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 11 | |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 0aarqvkbq57kalrcvyigpg471u4d39j 0 464336 2921518 2920889 2026-08-03T12:44:28Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921518 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Argentynse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[9 Januarie]] 1977 op die [[Juan en Oscar Gálvez-renbaan]] in [[Argentinië]] se hoofstad [[Buenos Aires]] plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | 1:40:11.19 | 11 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{BR-VLAG}} '''Carlos Pace''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 53 | +43.24 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 53 | +46.02 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | +55.48 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | Wiellaer | 8 | '''2''' |- ! 6 | 22 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | +2 Rondes | 12 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | Sonder brandstof | 13 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Elektriese probleem | 17 | |- ! NC | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Nie geklassifiseer | 9 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 41 | Suspensie | 2 | |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Transmissie | 20 | |- ! NC | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 37 | Nie geklassifiseer | 15 | |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Oorverhit | 3 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Suspensie | 1 | |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Tol | 5 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Tol | 14 | |- ! NF | 29 | {{BR-VLAG}} [[Ingo Hoffmann]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Enjin | 19 | |- ! NF | 11 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 | Brandstofstelsel | 4 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Ongeluk | 18 | |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Renzo Zorzi]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ratkas | 21 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Argentynse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] cgefjx23iiozyxex2kj9o9va4qta5hz 0 464343 2921534 2920931 2026-08-03T12:52:28Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921534 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[2 Oktober]] [[1977]] op die [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] in die [[VSA]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:58:23.267 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 0:02.026 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:18.879 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | + 1:40.615 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 22 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1:48.138 | 19 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 58 | + 1 Ronde | 6 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 58 | + 1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 8 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 12 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 57 | + 2 Rondes | 3 | &nbsp; |- ! 13 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 14 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | + 3 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 15 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 16 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | + 3 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 17 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Ian Ashley]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 18 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 19 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | + 5 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 30 | Alternator | 14 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 14 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Brandstofpomp | 15 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{US-VLAG}} [[Danny Ongais]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Ongeluk | 26 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] m7cqtgfvsp54oqwjkptv1a2yohmhfsi 0 464375 2921520 2920979 2026-08-03T12:44:46Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921520 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 23 Januarie 1977 by [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] bm10051ou35j2cdifeo52cvak2wc3x6 2921536 2921520 2026-08-03T12:57:40Z Aliwal2012 39067 /* Wedrenuitslag */ uitgebrei 2921536 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 23 Januarie 1977 by [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 40 | 1:45:07.72 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 |{{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | 10.71 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 40 | + 1:47.51 | 13 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 16 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{IT-VLAG}} '''[[Renzo Zorzi]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{BR-VLAG}} [[Ingo Hoffmann]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 33 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Suspensie | 20 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 30 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 26 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Ontsteking | 3 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 4 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Transmissie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 1 | Oorverhit | 22 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] mct0jmxs3jtt5ejhcxg9xmcrmn3x5m7 2921537 2921536 2026-08-03T12:58:38Z Aliwal2012 39067 /* Wedrenuitslag */ 2921537 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 23 Januarie 1977 by [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 40 | 1:45:07.72 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 |{{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | 10.71 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 40 | + 1:47.51 | 13 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 16 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{IT-VLAG}} '''[[Renzo Zorzi]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{BR-VLAG}} [[Ingo Hoffmann]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 33 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Suspensie | 20 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 30 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 26 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Ontsteking | 3 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 4 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Transmissie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 1 | Oorverhit | 22 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 3y1erhv51qyedun5dvs82oc9rff6ngt 0 464389 2921523 2921132 2026-08-03T12:46:07Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921523 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 8 Mei 1977 op die [[Jarama-renbaan]] in Madrid, Spanje gehou. Dit was die vyfde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:42:.52.22 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | 15.85 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 24.51 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 24.87 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:05.83 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 74 | + 1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 74 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 3 Rondes | 28 | &nbsp; |- ! 11 | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 13 | 36 | {{ES-VLAG}} [[Emilio de Villota]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 5 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 14 | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 5 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 64 | Brandstofstelsel | 6 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Verkoeler | 18 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Renzo Zorzi]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Suspensie | 21 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 0 | Beseer | 3 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 1w131omkas0lfsvvvvvse3j2wowjjud 0 464403 2921629 2921146 2026-08-03T17:53:59Z Sobaka 328 bywerk 2921629 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] o6uq161glzzkpupxndelkgvyeuu4xuj 2921634 2921629 2026-08-03T18:01:40Z Sobaka 328 bywerk 2921634 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ===Mahlabatini-verklaring=== Op 4 Januarie 1974 het die leier van die Transvaalse Verenigde Party, Harry Schwarz, met [[Mangosuthu Buthelezi]] vergader en 'n vyfpuntplan vir rasse-vrede in Suid-Afrika onderteken, wat bekend geword het as die Mahlabatini-verklaring van geloof. Die doel daarvan was om 'n bloudruk te verskaf vir die regering van Suid-Afrika deur toestemming en rasse-vrede in 'n multirassige samelewing, met klem op geleenthede vir almal, konsultasie, die federale konsep en 'n handves van regte. Dit het ook bevestig dat politieke verandering deur geweldlose middele moet plaasvind, in 'n tyd toe nóg die Nasionale Party nóg die African National Congress na vreedsame oplossings of dialoog gesoek het. Die verklaring het die beginsels van vreedsame magsoorgang en gelykheid vir almal vasgelê, die eerste van sulke ooreenkomste deur erkende swart en wit politieke leiers in Suid-Afrika, en is deur baie as 'n deurbraak in rasseverhoudinge in Suid-Afrika beskou. Liberale figure en ander soos Alan Paton het die verklaring geprys. Die verklaring het baie media-belangstelling binne en buite Suid-Afrika getrek. Schwarz, leier van die liberale 'Jong Turke' in die VP, sou die volgende jaar saam met ander liberale uit die party geskors word. ==Prominente individue== ===Politiek=== *Suid-Afrikaanse Party: Louis Botha, Jan Smuts, Jan Hofmeyr. Botha en Smuts was onderskeidelik die eerste en tweede eerste ministers van Suid-Afrika. *Verenigde Party: Harry Schwarz, Jan Smuts. *Liberale Party van Suid-Afrika: Alan Paton. *Progressiewe Party: [[Jan Steytler]], [[Colin Eglin]], Bernard Friedman, Helen Suzman. *Hervormingsparty: Harry Schwarz. *Progressiewe Hervormings- en Progressiewe Federale Party: Colin Eglin, [[Frederik Van Zyl Slabbert|Frederik van Zyl Slabbert]], Harry Schwarz, [[Zach de Beer]]. *Onafhanklike Party: Denis Worrall, Wynand Malan. *Demokratiese Party: Denis Worrall, Harry Schwarz, Wynand Malan, Zach de Beer, [[Tony Leon]], Sipho Moganedi (eerste swart Demokratiese Party Jeug nasionale president, 1995 tot 1998). *Demokratiese Alliansie: Tony Leon, [[Helen Zille]], [[Mmusi Maimane]], [[John Steenhuisen]]. ====Akademie==== *Donald Barkly Molteno (1908–1972) *[[Edgar Brookes]] (1897–1979) ====Media en literatuur==== *Outeur Alan Paton (1903–1988) *Laurence Gandar[6] (1915–1998), redakteur van die liberale dagblad die Rand Daily Mail in Johannesburg van 1957 tot 1969 *Barry Streek[7] (1948–2006), politieke joernalis. =====Godsdiens==== *Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK): [[Beyers Naudé]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] qjaiwxf19euiq7a4lyni3w6z60d8e64 2921636 2921634 2026-08-03T18:05:29Z Sobaka 328 /* Media en literatuur */ verwysings 2921636 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ===Mahlabatini-verklaring=== Op 4 Januarie 1974 het die leier van die Transvaalse Verenigde Party, Harry Schwarz, met [[Mangosuthu Buthelezi]] vergader en 'n vyfpuntplan vir rasse-vrede in Suid-Afrika onderteken, wat bekend geword het as die Mahlabatini-verklaring van geloof. Die doel daarvan was om 'n bloudruk te verskaf vir die regering van Suid-Afrika deur toestemming en rasse-vrede in 'n multirassige samelewing, met klem op geleenthede vir almal, konsultasie, die federale konsep en 'n handves van regte. Dit het ook bevestig dat politieke verandering deur geweldlose middele moet plaasvind, in 'n tyd toe nóg die Nasionale Party nóg die African National Congress na vreedsame oplossings of dialoog gesoek het. Die verklaring het die beginsels van vreedsame magsoorgang en gelykheid vir almal vasgelê, die eerste van sulke ooreenkomste deur erkende swart en wit politieke leiers in Suid-Afrika, en is deur baie as 'n deurbraak in rasseverhoudinge in Suid-Afrika beskou. Liberale figure en ander soos Alan Paton het die verklaring geprys. Die verklaring het baie media-belangstelling binne en buite Suid-Afrika getrek. Schwarz, leier van die liberale 'Jong Turke' in die VP, sou die volgende jaar saam met ander liberale uit die party geskors word. ==Prominente individue== ===Politiek=== *Suid-Afrikaanse Party: Louis Botha, Jan Smuts, Jan Hofmeyr. Botha en Smuts was onderskeidelik die eerste en tweede eerste ministers van Suid-Afrika. *Verenigde Party: Harry Schwarz, Jan Smuts. *Liberale Party van Suid-Afrika: Alan Paton. *Progressiewe Party: [[Jan Steytler]], [[Colin Eglin]], Bernard Friedman, Helen Suzman. *Hervormingsparty: Harry Schwarz. *Progressiewe Hervormings- en Progressiewe Federale Party: Colin Eglin, [[Frederik Van Zyl Slabbert|Frederik van Zyl Slabbert]], Harry Schwarz, [[Zach de Beer]]. *Onafhanklike Party: Denis Worrall, Wynand Malan. *Demokratiese Party: Denis Worrall, Harry Schwarz, Wynand Malan, Zach de Beer, [[Tony Leon]], Sipho Moganedi (eerste swart Demokratiese Party Jeug nasionale president, 1995 tot 1998). *Demokratiese Alliansie: Tony Leon, [[Helen Zille]], [[Mmusi Maimane]], [[John Steenhuisen]]. ====Akademie==== *Donald Barkly Molteno (1908–1972) *[[Edgar Brookes]] (1897–1979) ====Media en literatuur==== *Outeur Alan Paton (1903–1988) *Laurence Gandar<ref name="The Independent">[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-laurence-gandar-1185435.html/ The Independent (UK)]</ref> (1915–1998), redakteur van die liberale dagblad die Rand Daily Mail in Johannesburg van 1957 tot 1969 *Barry Streek<ref name="Mail & Guardian">[http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=/obituaries/ Mail & Guardian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001015817/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=%2Fobituaries%2F|date=1 Oktober 2007}}</ref> (1948–2006), politieke joernalis. =====Godsdiens==== *Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK): [[Beyers Naudé]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] 1ugt2jv81q8yepk76l0nq5p01urif4i 2921638 2921636 2026-08-03T18:05:48Z Sobaka 328 /* =Godsdiens */ 2921638 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ===Mahlabatini-verklaring=== Op 4 Januarie 1974 het die leier van die Transvaalse Verenigde Party, Harry Schwarz, met [[Mangosuthu Buthelezi]] vergader en 'n vyfpuntplan vir rasse-vrede in Suid-Afrika onderteken, wat bekend geword het as die Mahlabatini-verklaring van geloof. Die doel daarvan was om 'n bloudruk te verskaf vir die regering van Suid-Afrika deur toestemming en rasse-vrede in 'n multirassige samelewing, met klem op geleenthede vir almal, konsultasie, die federale konsep en 'n handves van regte. Dit het ook bevestig dat politieke verandering deur geweldlose middele moet plaasvind, in 'n tyd toe nóg die Nasionale Party nóg die African National Congress na vreedsame oplossings of dialoog gesoek het. Die verklaring het die beginsels van vreedsame magsoorgang en gelykheid vir almal vasgelê, die eerste van sulke ooreenkomste deur erkende swart en wit politieke leiers in Suid-Afrika, en is deur baie as 'n deurbraak in rasseverhoudinge in Suid-Afrika beskou. Liberale figure en ander soos Alan Paton het die verklaring geprys. Die verklaring het baie media-belangstelling binne en buite Suid-Afrika getrek. Schwarz, leier van die liberale 'Jong Turke' in die VP, sou die volgende jaar saam met ander liberale uit die party geskors word. ==Prominente individue== ===Politiek=== *Suid-Afrikaanse Party: Louis Botha, Jan Smuts, Jan Hofmeyr. Botha en Smuts was onderskeidelik die eerste en tweede eerste ministers van Suid-Afrika. *Verenigde Party: Harry Schwarz, Jan Smuts. *Liberale Party van Suid-Afrika: Alan Paton. *Progressiewe Party: [[Jan Steytler]], [[Colin Eglin]], Bernard Friedman, Helen Suzman. *Hervormingsparty: Harry Schwarz. *Progressiewe Hervormings- en Progressiewe Federale Party: Colin Eglin, [[Frederik Van Zyl Slabbert|Frederik van Zyl Slabbert]], Harry Schwarz, [[Zach de Beer]]. *Onafhanklike Party: Denis Worrall, Wynand Malan. *Demokratiese Party: Denis Worrall, Harry Schwarz, Wynand Malan, Zach de Beer, [[Tony Leon]], Sipho Moganedi (eerste swart Demokratiese Party Jeug nasionale president, 1995 tot 1998). *Demokratiese Alliansie: Tony Leon, [[Helen Zille]], [[Mmusi Maimane]], [[John Steenhuisen]]. ====Akademie==== *Donald Barkly Molteno (1908–1972) *[[Edgar Brookes]] (1897–1979) ====Media en literatuur==== *Outeur Alan Paton (1903–1988) *Laurence Gandar<ref name="The Independent">[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-laurence-gandar-1185435.html/ The Independent (UK)]</ref> (1915–1998), redakteur van die liberale dagblad die Rand Daily Mail in Johannesburg van 1957 tot 1969 *Barry Streek<ref name="Mail & Guardian">[http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=/obituaries/ Mail & Guardian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001015817/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=%2Fobituaries%2F|date=1 Oktober 2007}}</ref> (1948–2006), politieke joernalis. ====Godsdiens==== *Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK): [[Beyers Naudé]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] hclr1uww33halre1u4m3u7wpc477ymd 2921639 2921638 2026-08-03T18:07:32Z Sobaka 328 bywerk 2921639 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ===Mahlabatini-verklaring=== Op 4 Januarie 1974 het die leier van die Transvaalse Verenigde Party, Harry Schwarz, met [[Mangosuthu Buthelezi]] vergader en 'n vyfpuntplan vir rasse-vrede in Suid-Afrika onderteken, wat bekend geword het as die Mahlabatini-verklaring van geloof. Die doel daarvan was om 'n bloudruk te verskaf vir die regering van Suid-Afrika deur toestemming en rasse-vrede in 'n multirassige samelewing, met klem op geleenthede vir almal, konsultasie, die federale konsep en 'n handves van regte. Dit het ook bevestig dat politieke verandering deur geweldlose middele moet plaasvind, in 'n tyd toe nóg die Nasionale Party nóg die African National Congress na vreedsame oplossings of dialoog gesoek het. Die verklaring het die beginsels van vreedsame magsoorgang en gelykheid vir almal vasgelê, die eerste van sulke ooreenkomste deur erkende swart en wit politieke leiers in Suid-Afrika, en is deur baie as 'n deurbraak in rasseverhoudinge in Suid-Afrika beskou. Liberale figure en ander soos Alan Paton het die verklaring geprys. Die verklaring het baie media-belangstelling binne en buite Suid-Afrika getrek. Schwarz, leier van die liberale 'Jong Turke' in die VP, sou die volgende jaar saam met ander liberale uit die party geskors word. ==Prominente individue== ===Politiek=== *Suid-Afrikaanse Party: Louis Botha, Jan Smuts, Jan Hofmeyr. Botha en Smuts was onderskeidelik die eerste en tweede eerste ministers van Suid-Afrika. *Verenigde Party: Harry Schwarz, Jan Smuts. *Liberale Party van Suid-Afrika: Alan Paton. *Progressiewe Party: [[Jan Steytler]], [[Colin Eglin]], Bernard Friedman, Helen Suzman. *Hervormingsparty: Harry Schwarz. *Progressiewe Hervormings- en Progressiewe Federale Party: Colin Eglin, [[Frederik Van Zyl Slabbert|Frederik van Zyl Slabbert]], Harry Schwarz, [[Zach de Beer]]. *Onafhanklike Party: Denis Worrall, Wynand Malan. *Demokratiese Party: Denis Worrall, Harry Schwarz, Wynand Malan, Zach de Beer, [[Tony Leon]], Sipho Moganedi (eerste swart Demokratiese Party Jeug nasionale president, 1995 tot 1998). *Demokratiese Alliansie: Tony Leon, [[Helen Zille]], [[Mmusi Maimane]], [[John Steenhuisen]]. ====Akademie==== *Donald Barkly Molteno (1908–1972) *[[Edgar Brookes]] (1897–1979) ====Media en literatuur==== *Outeur Alan Paton (1903–1988) *Laurence Gandar<ref name="The Independent">[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-laurence-gandar-1185435.html/ The Independent (UK)]</ref> (1915–1998), redakteur van die liberale dagblad die Rand Daily Mail in Johannesburg van 1957 tot 1969 *Barry Streek<ref name="Mail & Guardian">[http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=/obituaries/ Mail & Guardian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001015817/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=%2Fobituaries%2F|date=1 Oktober 2007}}</ref> (1948–2006), politieke joernalis. ====Godsdiens==== *Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK): [[Beyers Naudé]] ==Liberale organisasies== *Helen Suzman Foundation *South African Institute of Race Relations *[[Black Sash]] *Free Market Foundation ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] amusemugbknm5s6q31x59br99fm5zrl 2921640 2921639 2026-08-03T18:08:44Z Sobaka 328 /* Liberale organisasies */ skakel 2921640 wikitext text/x-wiki '''Liberalisme in Suid-Afrika''' verwys na ’n uiteenlopende politieke en intellektuele tradisie wat onder meer individuele [[vryheid]], die [[oppergesag van die reg]], grondwetlike regering, [[burgerregte]], verdraagsaamheid, ’n vrye pers en, in verskillende mate, ’n markgebaseerde ekonomie beklemtoon. Die betekenis van [[liberalisme]] het egter oor tyd verander en Suid-Afrikaanse liberales het dikwels verskil oor stemreg, rassegelykheid, ekonomiese beleid en die omvang van staatsingryping. Die oorsprong van die Suid-Afrikaanse liberale tradisie word dikwels met die negentiende-eeuse Kaapse liberale tradisie verbind. In die [[Kaapkolonie]] het hierdie tradisie bygedra tot verteenwoordigende regering, persvryheid en die ontwikkeling van die Kaapse Gekwalifiseerde Stemreg, waaronder stemreg formeel aan eiendoms- en inkomstevereistes, eerder as uitsluitlik aan ras, gekoppel was. Hoewel die stelsel beperk en nie demokraties in die moderne betekenis was nie, het dit aanvanklik aan sommige swart en bruin mans politieke deelname moontlik gemaak. Ná die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is hierdie beperkte nierassige stemreg geleidelik verswak en uiteindelik deur rassegebaseerde wetgewing beëindig. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Gedurende die eerste helfte van die twintigste eeu was liberale idees teenwoordig in die [[Suid-Afrikaanse Party]], die [[Verenigde Party]], die Engelstalige pers, universiteite, kerke en burgerlike organisasies. Hierdie strominge het die oppergesag van die reg, parlementêre regering en sekere burgerlike vryhede verdedig. Hulle liberalisme was egter dikwels beperk: die regerings wat deur die Suid-Afrikaanse Party en Verenigde Party gelei is, het wit politieke oorheersing en verskeie vorme van segregasie gehandhaaf. Die Verenigde Party was dus nie deurgaans ’n liberale party nie, maar eerder ’n breë politieke groepering waarin konserwatiewe, gematigde en liberale faksies saam bestaan het.<ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Ná die [[Nasionale Party]] se verkiesingsoorwinning in 1948 het teenkanting teen [[apartheid]] ’n sentrale tema van Suid-Afrikaanse [[liberalisme]] geword. Die Liberale Party van Suid-Afrika, wat in 1953 gestig is, het ’n nierassige lidmaatskap en uiteindelik algemene stemreg voorgestaan. Die party het hom in 1968 ontbind nadat wetgewing veelrassige politieke partye verbied het. Anders as sommige meer gematigde liberales het die [[Liberale Party]]] die gekwalifiseerde stemreg verwerp en volle politieke gelykheid toenemend ondersteun. <ref>Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> In 1959 het liberale lede van die Verenigde Party weggebreek en die [[Progressiewe Party]] gestig. Die party en sy opvolgers—die [[Progressiewe Reformisteparty]], [[Progressiewe Federale Party]], [[Demokratiese Party]] en uiteindelik die [[Demokratiese Alliansie]]—het ’n belangrike parlementêre tradisie van teenstand teen [[apartheid]], [[rassediskriminasie]] en uitvoerende magsmisbruik verteenwoordig. Die vroeë Progressiewe Party het aanvanklik nog ’n gekwalifiseerde, hoewel nierassige, stemreg voorgestaan, maar het later algemene stemreg binne ’n grondwetlike en federale bestel aanvaar.<ref> Liberal South Africa, https://liberalism.co.za/?utm Besoek 31 Julie 2026 </ref> Liberalisme was nietemin nie beperk tot hierdie partye nie. Liberale beginsels het ook neerslag gevind in organisasies soos die [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]], die [[Black Sash]], burgerregtegroepe, onafhanklike media en dele van die anti-apartheidsbeweging. Daar was terselfdertyd spanning tussen liberales en ander teenstanders van apartheid, veral oor gewapende verset, ekonomiese herverdeling, sosialisme, groepsregte en die vraag of formele regsgelykheid voldoende sou wees om historiese ongelykhede te herstel. Die demokratiese oorgang van die 1990’s en die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet van Suid-Afrika van 1996]] het verskeie liberale beginsels in die nuwe staatsbestel opgeneem. Dit sluit ’n omvattende Handves van Regte, geregtelike hersiening, veelparty-demokrasie, vryheid van uitdrukking, godsdiensvryheid, eiendomsreg en onafhanklike staatsinstellings in. Die Grondwet bevat egter ook sosio-ekonomiese regte en bepalings vir regstellende optrede en grondhervorming. Die demokratiese bestel kan daarom as ’n kombinasie van liberale grondwetlikheid en transformasionele of sosiaal-demokratiese doelstellings beskryf word. In die ekonomiese sfeer volg Suid-Afrika ’n gemengde ekonomiese model waarin private eiendom, markte en internasionale handel saam met omvangryke staatsregulering, openbare ondernemings, maatskaplike besteding en herverdelingsbeleid bestaan. Politieke debat oor liberalisme handel gevolglik nie net oor burgerlike vryhede nie, maar ook oor privatisering, mededinging, arbeidswetgewing, eiendomsreg, swart ekonomiese bemagtiging en die gepaste rol van die staat. Ná die algemene verkiesing van 2024 het die [[African National Congress]] sy parlementêre meerderheid verloor. Die [[Demokratiese Alliansie]] het daarna saam met die ANC en verskeie kleiner partye tot ’n [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] toegetree. Dit het die eerste nasionale magsdelingsreëling sedert die vroeë demokratiese oorgang tot gevolg gehad en die ANC se drie dekades lange alleenbeheer oor die nasionale regering beëindig. Die deelname van die DA het liberale beleidsidees, veral oor die oppergesag van die reg, ekonomiese hervorming en staatsdoeltreffendheid, nader aan die sentrum van die uitvoerende regering gebring, hoewel die deelnemende partye steeds beduidend oor ekonomiese en transformasiebeleid verskil.<ref>Wendell Roelf en Nellie Peyton, 15 Junie 2024 (Opgedateer 15 Junie 2024) South Africa's Ramaphosa re-elected as ANC strikes coalition deal, [[Reuters]].https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-parliament-convenes-talks-who-will-govern-go-down-wire-2024-06-14/?utm Besoek 31 Julie 2026</ref> ==Geskiedemis== ===Tydlyn=== ====Progressiewe Party na Unioniste Party==== *1890: Die Progressiewe Party is gestig. *1910: Die PP het saamgesmelt met die Konstitusionele Party van die Oranjerivierkolonie en die Progressiewe Party van die Suid-Afrikaanse Republiek om die Unionisteparty te vorm. *1920: Die Unionisteparty het saamgesmelt met die Suid-Afrikaanse Party. ====Suid-Afrikaanse Party==== *1911: Die Suid-Afrikaanse Party is gevorm uit verskeie partye voor die Unie. Onder leiding van die gematigde [[Louis Botha]] het dit die eerste regering van 'n verenigde Suid-Afrika gevorm. Die party se steunbasis het Engelssprekende wit Suid-Afrikaners ingesluit wat 'n patroon ontwikkel het om die mees gematigde Afrikaner-politici te ondersteun om oorheersing te vermy. Die party se eie 'liberale' vleuel is gelei deur [[Jan Hofmeyr]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Mills|first=Wallace|title=South African Political Parties|url=http://smu-facweb.smu.ca/~wmills/course322/13_5Pol_parties.html|access-date=2022-02-26|website=smu-facweb.smu.ca}}</ref> *1934: SAP het met die Verenigde Party saamgesmelt. ==== Verenigde Party ==== *1934: Die [[Verenigde Party]] is gestig in reaksie op die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]], wat [[Jan Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] en die grootste deel van [[Barry Hertzog]] se Nasionale Party gekombineer het.<ref name=":0" /> *1939: Hertzog het die party verlaat en 'n skeuring het ontstaan na Suid-Afrika se toetrede tot die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite web|title=United Party, South Africa|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803111027408|access-date=2022-02-26|website=Oxford Reference|language=en}}</ref> Die party het toenemend soos die voormalige Suid-Afrikaanse Party gelyk.<ref name=":0" /> *1948: Die Verenigde Party, gelei deur Jan Smuts, het in die 1948-verkiesing teen die Herenigde Nasionale Party verloor. Die Verenigde Party het sy platform gebaseer op die aanbevelings van die Fagan-kommissie, wat totale segregasie as onmoontlik bepaal het, en 'n verslapping van beperkings op swart Afrika-migrasie na stedelike gebiede bepleit het.<ref name=":1">{{Cite web|title=South Africa - The 1948 Election|url=http://countrystudies.us/south-africa/24.htm|access-date=2022-02-26|website=countrystudies.us}}</ref><ref>{{Cite book|last=Evans|first=Ivan|title=Bureaucracy and Race: Native Administration in South Africa|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=9780520206519|pages=58–59}}</ref> Die Herenigde Nasionale Party, daarenteen, het veldtog gevoer vir totale rasseskeiding.<ref name=":1" /> *1960: Lede van die Matige Nasionale Party het die [[Nasionale Unie]] gestig. *1962: Die NU het met die VP saamgesmelt. *1973: Die [[Demokratiese Party (1973)|Demokratiese Party]] het van die Nasionale Party weggebreek. *1977: Die DP en UP het die [[Nuwe Republiekparty]] gevorm. *1987: Die NRP het ontbind, baie van hul lede het na die Onafhanklike Party gegaan. *1988: Die OP en NRP het met die [[Demokratiese Party]] saamgesmelt. =====Liberale Party van Suid-Afrika===== *1953: Die [[Liberale Party]] van Suid-Afrika is deur [[Alan Paton]] gestig. *1968: Die SALP het besluit om wetgewing wat multirassige politieke partye verbied, te ontbind eerder as om dit te gehoorsaam. Die besluit is ook beïnvloed deur die feit dat die leierskap van die SALP uitgedun is deur verbodsbevele en ander beperkende maatreëls, en deur die feit dat baie steunpilare in ballingskap gedwing is. ====Progressiewe Party tot Demokratiese Alliansie==== *1959: Liberale lede van die Verenigde Party het afgestig en die liberale [[Progressiewe Party]] gestig. Die parlementêre party word gelei deur [[Helen Suzman]]. *1975: Die party het saamgesmelt met die Hervormingsparty onder leiding van [[Harry Schwarz]], 'n faksie van die Verenigde Party, en het die Progressiewe Hervormingsparty geword. *1977: Na die ontbinding van die Verenigde Party het voormalige lede saamgesmelt met die PRP, wat herdoop is tot die [[Progressiewe Federale Party]]. *1987: Nasionale Party-LP [[Wynand Malan]] het die regerende party verlaat om teen PW Botha se beleid te protesteer. Die Suid-Afrikaanse ambassadeur in die VK, [[Denis Worrall]], het sy pos bedank om na Suid-Afrika terug te keer en apartheid te beveg. Die twee het die liberale [[Onafhanklike Party]] gevorm en gelei. *1988: Die PFP het saamgesmelt met die nuutgestigte Nasionale Demokratiese Beweging en die Onafhanklike Party in die [[Demokratiese Party]]. *2000: Die DP het saamgesmelt met die konserwatiewe [[Nuwe Nasionale Party]] in 'n alliansie, die [[Demokratiese Alliansie]]. *2001: Die NNP het die alliansie verlaat en die DP gaan voort as die huidige Demokratiese Alliansie. *2024: Die Demokratiese Alliansie sluit aan by 'n Regering van Nasionale Eenheid en vorm 'n koalisie met die [[African National Congress]] en ander partye. ===Mahlabatini-verklaring=== Op 4 Januarie 1974 het die leier van die Transvaalse Verenigde Party, Harry Schwarz, met [[Mangosuthu Buthelezi]] vergader en 'n vyfpuntplan vir rasse-vrede in Suid-Afrika onderteken, wat bekend geword het as die Mahlabatini-verklaring van geloof. Die doel daarvan was om 'n bloudruk te verskaf vir die regering van Suid-Afrika deur toestemming en rasse-vrede in 'n multirassige samelewing, met klem op geleenthede vir almal, konsultasie, die federale konsep en 'n handves van regte. Dit het ook bevestig dat politieke verandering deur geweldlose middele moet plaasvind, in 'n tyd toe nóg die Nasionale Party nóg die African National Congress na vreedsame oplossings of dialoog gesoek het. Die verklaring het die beginsels van vreedsame magsoorgang en gelykheid vir almal vasgelê, die eerste van sulke ooreenkomste deur erkende swart en wit politieke leiers in Suid-Afrika, en is deur baie as 'n deurbraak in rasseverhoudinge in Suid-Afrika beskou. Liberale figure en ander soos Alan Paton het die verklaring geprys. Die verklaring het baie media-belangstelling binne en buite Suid-Afrika getrek. Schwarz, leier van die liberale 'Jong Turke' in die VP, sou die volgende jaar saam met ander liberale uit die party geskors word. ==Prominente individue== ===Politiek=== *Suid-Afrikaanse Party: Louis Botha, Jan Smuts, Jan Hofmeyr. Botha en Smuts was onderskeidelik die eerste en tweede eerste ministers van Suid-Afrika. *Verenigde Party: Harry Schwarz, Jan Smuts. *Liberale Party van Suid-Afrika: Alan Paton. *Progressiewe Party: [[Jan Steytler]], [[Colin Eglin]], Bernard Friedman, Helen Suzman. *Hervormingsparty: Harry Schwarz. *Progressiewe Hervormings- en Progressiewe Federale Party: Colin Eglin, [[Frederik Van Zyl Slabbert|Frederik van Zyl Slabbert]], Harry Schwarz, [[Zach de Beer]]. *Onafhanklike Party: Denis Worrall, Wynand Malan. *Demokratiese Party: Denis Worrall, Harry Schwarz, Wynand Malan, Zach de Beer, [[Tony Leon]], Sipho Moganedi (eerste swart Demokratiese Party Jeug nasionale president, 1995 tot 1998). *Demokratiese Alliansie: Tony Leon, [[Helen Zille]], [[Mmusi Maimane]], [[John Steenhuisen]]. ====Akademie==== *Donald Barkly Molteno (1908–1972) *[[Edgar Brookes]] (1897–1979) ====Media en literatuur==== *Outeur Alan Paton (1903–1988) *Laurence Gandar<ref name="The Independent">[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-laurence-gandar-1185435.html/ The Independent (UK)]</ref> (1915–1998), redakteur van die liberale dagblad die Rand Daily Mail in Johannesburg van 1957 tot 1969 *Barry Streek<ref name="Mail & Guardian">[http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=/obituaries/ Mail & Guardian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001015817/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=278367&area=%2Fobituaries%2F|date=1 Oktober 2007}}</ref> (1948–2006), politieke joernalis. ====Godsdiens==== *Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK): [[Beyers Naudé]] ==Liberale organisasies== *Helen Suzman Foundation *[[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings]] *[[Black Sash]] *Free Market Foundation ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] 5fdyp7ieufpva5s6hovmdycipuwzttv 0 464413 2921533 2921256 2026-08-03T12:52:17Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921533 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 23 Oktober 1977 op die [[Fuji Speedway]] in Japan gehou. Dit was die sewentiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 73 | 1:31:51.68 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 73 | +1:02.45 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 73 | +1:06.39 | 15 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 73 | +1:06.61 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 72 | Sonder brandstof | 5 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 72 | +1 Ronde | 4 | |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +2 Rondes | 9 | |- ! 9 | 50 | {{JP-VLAG}} [[Kunimitsu Takahashi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +2 Rondes | 22 | |- ! 10 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +2 Rondes | 6 | |- ! 11 | 52 | {{JP-VLAG}} [[Kazuyoshi Hoshino]] | [[Kojima]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +2 Ronden | 11 | |- ! 12 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +4 Rondes | 23 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Ratkas | 14 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Enjin | 10 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 29 | Ratkas | 3 | |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 8 | |- ! NF | 23 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Enjin | 16 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 18 | |- ! NF | 11 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Ongeluk | 20 | |- ! NF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 3 | Enjin | 17 | |- ! NF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Botsing | 1 | |- ! NF | 51 | {{JP-VLAG}} [[Noritake Takahara]] | [[Kojima]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Botsing | 19 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Botsing | 21 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] j15f06dr0xjlcw0vcjrdpmgz1xyahmz 0 464439 2921522 2921497 2026-08-03T12:45:55Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1977]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921522 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 3 April 1977 in [[Long Beach]] gehou. Dit was die vierde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:51:35.470 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | 0.773 s | 1 | '''6''' |- ! 3 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 4.857 s | 3 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:14.487 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:20.908 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 34 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Jarier]]''' | '''[[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 78 | Elektriese probleem | 5 | &nbsp; |- ! 10 | 10 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Brandstofstelsel | 10 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 53 | Remme | 17 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Hantering | 15 | &nbsp; |- ! DQ | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 33 | &nbsp; | 6 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Renzo Zorzi]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Ratkas | 20 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Ratkas | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Ongeluk | 4 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] awlhj5zvnup6ar59ipyd6zxpzu5b81b 0 464440 2921500 2026-08-03T12:07:54Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2921500 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[3 Oktober]] [[1976]] by Île Notre-Dame in [[Montreal]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:09.626 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 4 |{{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 6.331 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 5 |{{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 10.366 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 19.745 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 41.811 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 2 |{{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 46.256 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 46.472 | 10 | |- ! 8 | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 80 | + 1:12.957 | 6 | |- ! 9 | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 2 | |- ! 10 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 14 | |- ! 11 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | |- ! 12 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 15 | |- ! 13 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | |- ! 14 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 3 | |- ! 15 | 18 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 22 | |- ! 16 | 19 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 20 | |- ! 17 | 7 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 19 | |- ! 18 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | |- ! 19 | 38 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 21 | |- ! 20 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 23 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 43 | Oliedruk | 9 | |- ! NF | 30 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Uitlaat | 17 | |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Hantering | 8 | |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 24 | |- ! NS | 24 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 25 | |- ! NS | 21 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 26 | |} iexuhalf9zufwx3wpfjjcitsu9d2gtr 2921501 2921500 2026-08-03T12:08:55Z Aliwal2012 39067 2921501 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[3 Oktober]] [[1976]] by Île Notre-Dame in [[Montreal]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:09.626 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 4 |{{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 6.331 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 5 |{{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 10.366 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 19.745 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 41.811 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 2 |{{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 46.256 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 46.472 | 10 | |- ! 8 | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 80 | + 1:12.957 | 6 | |- ! 9 | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 2 | |- ! 10 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 14 | |- ! 11 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | |- ! 12 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 15 | |- ! 13 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | |- ! 14 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 3 | |- ! 15 | 18 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 22 | |- ! 16 | 19 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 20 | |- ! 17 | 7 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 19 | |- ! 18 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | |- ! 19 | 38 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 21 | |- ! 20 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 23 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 43 | Oliedruk | 9 | |- ! NF | 30 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Uitlaat | 17 | |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Hantering | 8 | |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 24 | |- ! NS | 24 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 25 | |- ! NS | 21 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 26 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1976]] s45gsg7m539nmxxusssrwr0rfmgvwv8 2921502 2921501 2026-08-03T12:13:30Z Aliwal2012 39067 by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] 2921502 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[3 Oktober]] [[1976]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:09.626 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 4 |{{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 6.331 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 5 |{{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 10.366 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 19.745 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 41.811 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 2 |{{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 46.256 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 46.472 | 10 | |- ! 8 | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 80 | + 1:12.957 | 6 | |- ! 9 | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 2 | |- ! 10 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 14 | |- ! 11 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | |- ! 12 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 15 | |- ! 13 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | |- ! 14 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 3 | |- ! 15 | 18 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 22 | |- ! 16 | 19 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 20 | |- ! 17 | 7 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 19 | |- ! 18 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | |- ! 19 | 38 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 21 | |- ! 20 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 23 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 43 | Oliedruk | 9 | |- ! NF | 30 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Uitlaat | 17 | |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Hantering | 8 | |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 24 | |- ! NS | 24 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 25 | |- ! NS | 21 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 26 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1976]] o0s84o4z1ts5sv7s3k2rzqkhmcxad12 0 464441 2921504 2026-08-03T12:16:14Z Oesjaar 7467 Nuwe genus, ter erkenning van Anna Amelia Obermeyer se werk! 2921504 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] dial60czrxpocs3hvq8pw2fa7ywd46b 2921505 2921504 2026-08-03T12:17:04Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Ai! 2921505 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] nw1dxo9xdzx7xvhq5jzlrnefevrcyrt 2921506 2921505 2026-08-03T12:18:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921506 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] ah837a22pae858vq46bww1ftawhk0kg 2921507 2921506 2026-08-03T12:19:03Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2921507 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] skv7j7zzgbi5esp7g07k7fnkuk9klhw 2921509 2921507 2026-08-03T12:22:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921509 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = Juss., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] shnjaczvquam2jfyiw28sid7003rfwx 2921644 2921509 2026-08-03T18:12:35Z Oesjaar 7467 Dankie prof. Van Wyk! 2921644 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = Juss., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' (stekelbossies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] s0wm8r470cl1wcz5lr8woc2eb7lbe2x 2921650 2921644 2026-08-03T18:19:32Z Oesjaar 7467 Korrekte woord. 2921650 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = Juss., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' (stekelbossies) is 'n [[genus]] van [[Struik|dwergstruike]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] 5nc1gfgztblde69n9yk1kikr5j1j1zd 1 464442 2921508 2026-08-03T12:20:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921508 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 464443 2921510 2026-08-03T12:24:48Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 Julie 1977) was 'n Suid-Afrikaanse opera-tenoor en akteur.}} {{en|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 July 1977) was a South African opera tenor and actor.}} |bron=ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://alchetron.com/Gert-Potgieter-%28tenor%29 foto] op alchetron.com as bron |datum=ca. 1974 |daarsteller= [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |... 2921510 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 Julie 1977) was 'n Suid-Afrikaanse opera-tenoor en akteur.}} {{en|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 July 1977) was a South African opera tenor and actor.}} |bron=ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://alchetron.com/Gert-Potgieter-%28tenor%29 foto] op alchetron.com as bron |datum=ca. 1974 |daarsteller= [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse operasangers]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} ctstbzuabuiyvj6u2jbathrh1814rlo 2921511 2921510 2026-08-03T12:26:30Z JMK 649 2921511 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 Julie 1977) was 'n Suid-Afrikaanse opera-tenoor en akteur.}} {{en|1=Gerhardus Petrus (Gert) Potgieter (14 November 1929 – 2 July 1977) was a South African opera tenor and actor.}} |bron=ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://alchetron.com/Gert-Potgieter-%28tenor%29 foto] op alchetron.com as bron |datum=ca. 1974 |daarsteller= [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse operasangers]] ih8dnohulhojxpvycgfuzvevq5kq7h4 0 464444 2921513 2026-08-03T12:34:19Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2921513 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[9 Oktober]] [[1977]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:00.0 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +6,77&nbsp;s | 6 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +15,76&nbsp;s | 5 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +46,69&nbsp;s | 7 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:03.26 | 16 | '''2''' |- ! 6 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | Ongeluk | 15 | '''1''' |- ! 7 | 14 | {{US-VLAG}} [[Danny Ongais]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 22 | |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 23 | |- ! 9 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Enjin | 1 | |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Tol | 8 | |- ! 11 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Enjin | 20 | |- ! 12 | 21 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | Transmissie | 17 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Ongeluk | 2 | |- ! NF | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Enjin | 21 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Brandstoflek | 3 | |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 25 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Ongeluk | 24 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 18 | |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 19 | |- ! NF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 | Brandstofstelsel | 12 | |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Enjin | 13 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 4 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 12 | Transmissie | 11 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 14 | |} iv6xmecwqbowiy3cka5nsvx84bflpcc 2921514 2921513 2026-08-03T12:35:39Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Kanadese Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2921514 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[9 Oktober]] [[1977]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:00.0 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +6,77&nbsp;s | 6 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +15,76&nbsp;s | 5 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +46,69&nbsp;s | 7 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:03.26 | 16 | '''2''' |- ! 6 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | Ongeluk | 15 | '''1''' |- ! 7 | 14 | {{US-VLAG}} [[Danny Ongais]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 22 | |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 23 | |- ! 9 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Enjin | 1 | |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Tol | 8 | |- ! 11 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Enjin | 20 | |- ! 12 | 21 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | Transmissie | 17 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Ongeluk | 2 | |- ! NF | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Enjin | 21 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Brandstoflek | 3 | |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 25 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Ongeluk | 24 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 18 | |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 19 | |- ! NF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 | Brandstofstelsel | 12 | |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Enjin | 13 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 4 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 12 | Transmissie | 11 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 14 | |} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] 0ln9iaqlhkzs9gxcus46k1j5s4ff8zc 2921515 2921514 2026-08-03T12:37:58Z Aliwal2012 39067 2921515 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[9 Oktober]] [[1977]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die sestiende en voorlaaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:00.0 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +6,77&nbsp;s | 6 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +15,76&nbsp;s | 5 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +46,69&nbsp;s | 7 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:03.26 | 16 | '''2''' |- ! 6 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | Ongeluk | 15 | '''1''' |- ! 7 | 14 | {{US-VLAG}} [[Danny Ongais]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 22 | |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 23 | |- ! 9 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Enjin | 1 | |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Tol | 8 | |- ! 11 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Enjin | 20 | |- ! 12 | 21 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | Transmissie | 17 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Ongeluk | 2 | |- ! NF | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Enjin | 21 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Brandstoflek | 3 | |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 25 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Ongeluk | 24 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 18 | |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 19 | |- ! NF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 | Brandstofstelsel | 12 | |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Enjin | 13 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 4 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 12 | Transmissie | 11 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 14 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] fl4p1qexqn7ovc5u6oq5i82pmjovxhu 2921535 2921515 2026-08-03T12:53:26Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2921535 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[9 Oktober]] [[1977]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die sestiende en voorlaaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:00.0 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +6,77&nbsp;s | 6 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +15,76&nbsp;s | 5 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +46,69&nbsp;s | 7 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:03.26 | 16 | '''2''' |- ! 6 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | Ongeluk | 15 | '''1''' |- ! 7 | 14 | {{US-VLAG}} [[Danny Ongais]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 22 | |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Alex Ribeiro]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +2 Rondes | 23 | |- ! 9 | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Enjin | 1 | |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Tol | 8 | |- ! 11 | 30 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Enjin | 20 | |- ! 12 | 21 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | Transmissie | 17 | |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Ongeluk | 2 | |- ! NF | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Enjin | 21 | |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Brandstoflek | 3 | |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 25 | |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Ongeluk | 24 | |- ! NF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 18 | |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 19 | |- ! NF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 | Brandstofstelsel | 12 | |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Enjin | 13 | |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 4 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 12 | Transmissie | 11 | |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 14 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 52pxbghv81ats1v493qfg9twpndhfmf 14 464445 2921516 2026-08-03T12:39:07Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Sportjaarkategorie|197|7}}' 2921516 wikitext text/x-wiki {{Sportjaarkategorie|197|7}} e56ip885e1nzja41077sh6c6nqqyda0 14 464446 2921517 2026-08-03T12:39:50Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Sportjaarkategorie|197|1}}' 2921517 wikitext text/x-wiki {{Sportjaarkategorie|197|1}} a5jbjw6v8233ch13128s13a5smdi6c7 0 464447 2921543 2026-08-03T13:14:55Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2921543 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis capensis | authority = (L.f.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]], (1806) | synonyms =* ''Acanthodium capense'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Acanthodium capense var. leucographus'' <small>Nees</small> * ''Acanthus capensis'' <small>L.f.</small> * ''Blepharacanthus capensis'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Blepharis capensis var. latibracteata'' <small>Oberm.</small> * ''Blepharis capensis var. prostrata'' <small>Oberm.</small> * ''Blepharis furcata'' <small>Eckl. ex Nees</small> }} '''''Blepharis capensis''''' is 'n klein [[struik] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 209&nbsp;965&nbsp;km² en blom in Desember. Die plant staan ook as die ''jakkalsdoorn'' en ''skerpioenstert'' bekend. == Galery == <gallery> Blepharis capensis 1DS-II 5130.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-12 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46487-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5d6a8b51-e05a-4228-a600-1dfd8e539782 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|capensis]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] i7rvvlh1h75ri3vzuywwe75cw8dwaii 2921545 2921543 2026-08-03T13:15:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921545 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis capensis | authority = (L.f.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]], (1806) | synonyms =* ''Acanthodium capense'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Acanthodium capense var. leucographus'' <small>Nees</small> * ''Acanthus capensis'' <small>L.f.</small> * ''Blepharacanthus capensis'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Blepharis capensis var. latibracteata'' <small>Oberm.</small> * ''Blepharis capensis var. prostrata'' <small>Oberm.</small> * ''Blepharis furcata'' <small>Eckl. ex Nees</small> }} '''''Blepharis capensis''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 209&nbsp;965&nbsp;km² en blom in Desember. Die plant staan ook as die ''jakkalsdoorn'' en ''skerpioenstert'' bekend. == Galery == <gallery> Blepharis capensis 1DS-II 5130.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-12 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46487-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5d6a8b51-e05a-4228-a600-1dfd8e539782 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|capensis]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 1z74vzyucdvq2mqvukmwjvqk4e61zyg 2921550 2921545 2026-08-03T13:18:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921550 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis capensis | authority = (L.f.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]], (1806) | synonyms =* ''Acanthodium capense'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Acanthodium capense var. leucographus'' <small>Nees</small> * ''Acanthus capensis'' <small>L.f.</small> * ''Blepharacanthus capensis'' <small>(L.f.) Nees</small> * ''Blepharis capensis var. latibracteata'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Blepharis capensis var. prostrata'' <small>Oberm.</small> * ''Blepharis furcata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] ex Nees</small> }} '''''Blepharis capensis''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 209&nbsp;965&nbsp;km² en blom in Desember. Die plant staan ook as die ''jakkalsdoorn'' en ''skerpioenstert'' bekend. == Galery == <gallery> Blepharis capensis 1DS-II 5130.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-12 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46487-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5d6a8b51-e05a-4228-a600-1dfd8e539782 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|capensis]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 07iak9cvs3x9aw7idhklk6s4qqnum4g 1 464448 2921549 2026-08-03T13:17:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921549 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464449 2921569 2026-08-03T13:41:22Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921569 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] [[1977]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:57:52.77 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 0.09 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 32.8 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 34.6 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 35.55 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 36.61 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 76 | + 1:04.44 | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 1:08.64 | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 12 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 48 | Ratkas | 1 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Ratkas | 8 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Elektriese probleem | 5 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Remme | 4 | &nbsp; |- |} 7drfwbis129721mq61ykabiiydu2mea 2921585 2921569 2026-08-03T14:01:44Z Aliwal2012 39067 2921585 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] [[1977]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:57:52.77 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 0.09 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 32.8 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 34.6 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 35.55 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 36.61 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 76 | + 1:04.44 | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 1:08.64 | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 12 | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 48 | Ratkas | 1 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Ratkas | 8 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{AT-VLAG}} [[Hans Binder]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 19 | Elektriese probleem | 5 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Remme | 4 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1977]] 5eer27vn0orqxrn1wlwg8713r6ql6fk 0 464450 2921576 2026-08-03T13:48:03Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Ashoka]] na [[Asoka]] geskuif: Spelling volgens die WAT 2921576 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Asoka]] 8qwrtpebp5ir04sdn2ot4oraj7ftckn 1 464451 2921578 2026-08-03T13:48:03Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Ashoka]] na [[Bespreking:Asoka]] geskuif: Spelling volgens die WAT 2921578 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Asoka]] s1yaajj9lj75hfghud7l3mgzioyjd3c 0 464452 2921599 2026-08-03T14:26:05Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921599 wikitext text/x-wiki Die '''[[1974 Formule Een-seisoen|1974]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[26 Mei]] [[1974]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1:58:03.7 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | + 28.8 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 17 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Jarier]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | + 48.9 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 1:03.1 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 13 | '''2''' |- ! 6 | 28 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 23 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 27 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 4 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 62 | Ratkas | 27 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 32 | Ontsteking | 1 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Aandrywing | 7 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Suspensie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{FR-VLAG}} [[François Migault]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 4 | Ongeluk | 22 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{AU-VLAG}} [[Vern Schuppan]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Ongeluk | 25 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Botsing | 9 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 0 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{NZ-VLAG}} [[Denny Hulme]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 12 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Brian Redman]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 16 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 18 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{AU-VLAG}} [[Tim Schenken]] | [[Trojan (Formule 1)|Trojan]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 24 | &nbsp; |- ! NS | 30 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Amon (Formule 1)|Amon]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | | 20 | &nbsp; |- ! NS | 19 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Geen reserwe onderdele | 17 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1974]] mgdjm6wkcu3cmz9gu59q50fni10c82d 14 464453 2921604 2026-08-03T15:20:01Z JMK 649 +kat 2921604 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] kxpm6ll6ndx415n1kf8vc1jpl8p56g1 2921655 2921604 2026-08-03T18:30:44Z JMK 649 bk 2921655 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] n37b9j169komqta2wob7agdarml6rhd 0 464454 2921608 2026-08-03T15:30:47Z BurgertB 2401 Nuwe artkel, besig 2921608 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse [[televisie]]minireeks van ses episodes met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig van [[Pan Am]] oor [[Lockerbie-bomaanval|Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks se première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] 2o7d9nfqccx2s9vskwftgptlm2cigrk 2921611 2921608 2026-08-03T15:54:26Z BurgertB 2401 Besig 2921611 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse [[televisie]]minireeks van ses episodes met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig van [[Pan Am]] oor [[Lockerbie-bomaanval|Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks se première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 |total_width=280 |align=right |image1=Connor Swindells at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|caption1=[[Connor Swindells]] |image2=Patrick J Adams 3420 (cropped).jpg|caption2=[[Patrick J. Adams]] |image3=Phyllis Logan May 2014 (cropped).jpg|caption3=Phyllis Logan May |image4=Merritt Wever 2010 cropped.jpg|caption4=[[Merritt Wever]] }}}} * [[Connor Swindells]] as Ed McCusker * Eddie Marsan as Tom Thurman * Peter Mullan as John Orr * [[Lauren Lyle]] as June McCusker * Phyllis Logan as Moira Shearer * Tony Curran as Harry Bell * [[Patrick J. Adams]] as [[FBI]]-agent Dick Marquise * [[Merritt Wever]] as Kathryn Turman * James Harkness as Sandy Gay * [[Amanda Drew]] as Linda Burman * Molly Geddes as Lauren Aitken * [[Nicholas Gleaves]] as Allen Feraday * Douglas Hodge as Stuart Henderson * [[Alastair Mackenzie]] as Alastair Campbell ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] 73c9cp44tdhruhas594qmuvnqrecqju 2921616 2921611 2026-08-03T16:21:44Z BurgertB 2401 Besig 2921616 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse [[televisie]]minireeks van ses episodes met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig van [[Pan Am]] oor [[Lockerbie-bomaanval|Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks fokus op die ondersoeke deur die Britse en die Amerikaanse regering na die ongeluk.<ref>{{cite web|website=Glasgow Times|accessdate=5 March 2024|url=https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|title=New six-part Lockerbie drama commissioned by BBC and Netflix|date=31 July 2023|archive-date=5 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405124702/https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|url-status=live}}</ref> Die première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 |total_width=280 |align=right |image1=Connor Swindells at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|caption1=[[Connor Swindells]] |image2=Patrick J Adams 3420 (cropped).jpg|caption2=[[Patrick J. Adams]] |image3=Phyllis Logan May 2014 (cropped).jpg|caption3=Phyllis Logan May |image4=Merritt Wever 2010 cropped.jpg|caption4=[[Merritt Wever]] }}}} * [[Connor Swindells]] as Ed McCusker * Eddie Marsan as Tom Thurman * Peter Mullan as John Orr * [[Lauren Lyle]] as June McCusker * Phyllis Logan as Moira Shearer * Tony Curran as Harry Bell * [[Patrick J. Adams]] as [[FBI]]-agent Dick Marquise * [[Merritt Wever]] as Kathryn Turman * James Harkness as Sandy Gay * [[Amanda Drew]] as Linda Burman * Molly Geddes as Lauren Aitken * [[Nicholas Gleaves]] as Allen Feraday * Douglas Hodge as Stuart Henderson * [[Alastair Mackenzie]] as Alastair Campbell ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] bugse81yvjuhrr8xdkr5on37izblrpj 2921625 2921616 2026-08-03T17:42:07Z BurgertB 2401 Besig 2921625 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse [[televisie]]minireeks van ses episodes met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig van [[Pan Am]] oor [[Lockerbie-bomaanval|Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks fokus op die ondersoeke deur die Britse en die Amerikaanse regering na die ongeluk.<ref>{{cite web|website=Glasgow Times|accessdate=5 March 2024|url=https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|title=New six-part Lockerbie drama commissioned by BBC and Netflix|date=31 July 2023|archive-date=5 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405124702/https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|url-status=live}}</ref> Die première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 |total_width=280 |align=right |image1=Connor Swindells at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|caption1=[[Connor Swindells]] |image2=Patrick J Adams 3420 (cropped).jpg|caption2=[[Patrick J. Adams]] |image3=Phyllis Logan May 2014 (cropped).jpg|caption3=Phyllis Logan May |image4=Merritt Wever 2010 cropped.jpg|caption4=[[Merritt Wever]] }}}} * [[Connor Swindells]] as Ed McCusker * Eddie Marsan as Tom Thurman * Peter Mullan as John Orr * [[Lauren Lyle]] as June McCusker * Phyllis Logan as Moira Shearer * Tony Curran as Harry Bell * [[Patrick J. Adams]] as [[FBI]]-agent Dick Marquise * [[Merritt Wever]] as Kathryn Turman * James Harkness as Sandy Gay * [[Amanda Drew]] as Linda Burman * Molly Geddes as Lauren Aitken * [[Nicholas Gleaves]] as Allen Feraday * Douglas Hodge as Stuart Henderson * [[Alastair Mackenzie]] as Alastair Campbell ==Storielyn== {{Pretbederwer}} Nadat 'n Boeing 747 oor Lockerbie, Skotland, ontplof het, ondersoek speursersant Ed McCusker van Skotland die ongeluk. Die Skotse polisie bel die [[FBI]] om te help. Die Britse regering stel hofsuperintendent John Orr aan as die senior ondersoekbeampte. Die skielike einde van die stemopname in die stuurkajuit dui op 'n bom. Die FBI-agent Tom Thurman, 'n bomveteraan, vind belangrike inligting op die toneel om dié vermoede te bevestig. Orr stel dit duidelik aan spesiale agent Dick Marquise, die hoofondersoeker van die FBI, dat die Skotse polisie aan die hoof van die ondersoek staan. Bewyse dui daarop dat 'n bom tussen die passasiers se tasse versteek was. Die FBI verdink Khaled Jaafar, 'n Amerikaanse burger met bande met [[Hezbollah]], daarvan dat hy dit onwetend aan boord van die vliegtuig gebring het, maar hy word later as 'n verdagte uitgeskakel. Orr vra plaaslike vrywilligers om die slagoffers se besittings skoon te maak sodat dit aan die rouende familie teruggebesorg kan word. Marquise en Orr gaan 'n ooreenkoms aan om getuienis uit te ruil. Onder normale omstandighede sou die vliegtuig in die oseaan neergestort het, wat alle getuienis sou uitgewis het. Weens wind is die vlug oor Skotland herlei, en so het bewyse behoue gebly. Geskroeide stukke van 'n Toshibaradio se stroombaanpaneel verbind die misdaad met die bommaker Marwen Khreesat in Duitsland. Marquise voer in [[Jordanië]] 'n onderhoud met Khreesat, maar die bommaker ontken die toestel is syne en Jordaniè se geheime diens bevestig dat hy as 'n mol vir hulle werk. Die bagasielys onthul eindelik die bom kom van [[Malta]] af via Frankfort. Intussen beywer 'n groep van naasbestaandes van slagoffers hulle vir groter lughawesekuriteit. Harry Bell van die [[CIA]] reis na Malta en ontdek die bom kon van daar af gekom het as verlore bagasie op 'n spoedaflewering aan die eienaar. Nadat 'n Maltase materiaaletiket na 'n winkel nagespeur is, sê die eienaar hy onthou duidelik dat hy dit aan 'n [[Libië|Libiër]] verkoop het wat 'n vreemde versameling klere gekoop het. Die fokus van die ondersoek skuif na Libië se Eksterne Veiligheidsorganisasie (ESO), wat al blameer is vir baie terrorismeaanvalle, onder meer 'n latere bomaanval met 'n soortgelyke toestel op 'n Franse vliegtuig. Die CIA kan die tydtoestel direk aan vervaardiger Mebo koppel. Edwin Bollier, stigter van Mebo, verbind die tydtoestel direk met sy kontakte in Libië. Hy en die Maltese winkeleienaar identifiseer Abdelbaset al-Megrahi, alias Abdusamad, as die verdagte. Die nasporing van sy kontakte lei tot Lamin Khalifah Fhimah, 'n Libiese lughawebeamte by die Maltese Internasionale Lughawe. Sonder om die Skotte te laat weet, gaan Marquise 'n ooreenkoms met die CIA aan om 'n Libiese mol te ondervra, en dié bevestig die besonderhede van die sameswering. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] t0qxkgy6jir7tet5dikcb5v77jssj0f 2921632 2921625 2026-08-03T17:57:44Z BurgertB 2401 Besig 2921632 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse [[televisie]]minireeks van ses episodes met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig van [[Pan Am]] oor [[Lockerbie-bomaanval|Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks fokus op die ondersoeke deur die Britse en die Amerikaanse regering na die ongeluk.<ref>{{cite web|website=Glasgow Times|accessdate=5 March 2024|url=https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|title=New six-part Lockerbie drama commissioned by BBC and Netflix|date=31 July 2023|archive-date=5 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405124702/https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|url-status=live}}</ref> Die première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 |total_width=280 |align=right |image1=Connor Swindells at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|caption1=[[Connor Swindells]] |image2=Patrick J Adams 3420 (cropped).jpg|caption2=[[Patrick J. Adams]] |image3=Phyllis Logan May 2014 (cropped).jpg|caption3=Phyllis Logan May |image4=Merritt Wever 2010 cropped.jpg|caption4=[[Merritt Wever]] }}}} * [[Connor Swindells]] as Ed McCusker * Eddie Marsan as Tom Thurman * Peter Mullan as John Orr * [[Lauren Lyle]] as June McCusker * Phyllis Logan as Moira Shearer * Tony Curran as Harry Bell * [[Patrick J. Adams]] as [[FBI]]-agent Dick Marquise * [[Merritt Wever]] as Kathryn Turman * James Harkness as Sandy Gay * [[Amanda Drew]] as Linda Burman * Molly Geddes as Lauren Aitken * [[Nicholas Gleaves]] as Allen Feraday * Douglas Hodge as Stuart Henderson * [[Alastair Mackenzie]] as Alastair Campbell ==Storielyn== {{Pretbederwer}} Nadat 'n Boeing 747 oor Lockerbie, Skotland, ontplof het, ondersoek speursersant Ed McCusker van Skotland die ongeluk. Die Skotse polisie bel die [[FBI]] om te help. Die Britse regering stel hofsuperintendent John Orr aan as die senior ondersoekbeampte. Die skielike einde van die stemopname in die stuurkajuit dui op 'n bom. Die FBI-agent Tom Thurman, 'n bomveteraan, vind belangrike inligting op die toneel om dié vermoede te bevestig. Orr stel dit duidelik aan spesiale agent Dick Marquise, die hoofondersoeker van die FBI, dat die Skotse polisie aan die hoof van die ondersoek staan. Bewyse dui daarop dat 'n bom tussen die passasiers se tasse versteek was. Die FBI verdink Khaled Jaafar, 'n Amerikaanse burger met bande met [[Hezbollah]], daarvan dat hy dit onwetend aan boord van die vliegtuig gebring het, maar hy word later as 'n verdagte uitgeskakel. Orr vra plaaslike vrywilligers om die slagoffers se besittings skoon te maak sodat dit aan die rouende familie teruggebesorg kan word. Marquise en Orr gaan 'n ooreenkoms aan om getuienis uit te ruil. Onder normale omstandighede sou die vliegtuig in die oseaan neergestort het, wat alle getuienis sou uitgewis het. Weens wind is die vlug oor Skotland herlei, en so het bewyse behoue gebly. Geskroeide stukke van 'n Toshibaradio se stroombaanpaneel verbind die misdaad met die bommaker Marwen Khreesat in Duitsland. Marquise voer in [[Jordanië]] 'n onderhoud met Khreesat, maar die bommaker ontken die toestel is syne en Jordaniè se geheime diens bevestig dat hy as 'n mol vir hulle werk. Die bagasielys onthul eindelik die bom kom van [[Malta]] af via Frankfort. Intussen beywer 'n groep van naasbestaandes van slagoffers hulle vir groter lughawesekuriteit. Harry Bell van die [[CIA]] reis na Malta en ontdek die bom kon van daar af gekom het as verlore bagasie op 'n spoedaflewering aan die eienaar. Nadat 'n Maltase materiaaletiket na 'n winkel nagespeur is, sê die eienaar hy onthou duidelik dat hy dit aan 'n [[Libië|Libiër]] verkoop het wat 'n vreemde versameling klere gekoop het. Die fokus van die ondersoek skuif na Libië se Eksterne Veiligheidsorganisasie (ESO), wat al blameer is vir baie terrorismeaanvalle, onder meer 'n latere bomaanval met 'n soortgelyke toestel op 'n Franse vliegtuig. Die CIA kan die tydtoestel direk aan vervaardiger Mebo koppel. Edwin Bollier, stigter van Mebo, verbind die tydtoestel direk met sy kontakte in Libië. Hy en die Maltese winkeleienaar identifiseer Abdelbaset al-Megrahi, alias Abdusamad, as die verdagte. Die nasporing van sy kontakte lei tot Lamin Khalifah Fhimah, 'n Libiese lughawebeamte by die Maltese Internasionale Lughawe. Sonder om die Skotte te laat weet, gaan Marquise 'n ooreenkoms met die CIA aan om 'n Libiese mol te ondervra, en dié bevestig die besonderhede van die sameswering. Superintendent Tom McCulloch neem oor as die derde senior ondersoekbeampte van die saak vir 'n internasionale verhoor van al-Megrahi en Fhimah in Nederland as kompromis met Libië. McCusker, wat intussen bevorder is, kry oppdrag om getuies te oorreed om te getuig. Bollier gee verwarrende getuienis en die ESO-mol gee in onder kruisverhoor. Die winkeleienaar dring daarop aan dat hy reg het oor al-Megrahi. Dié word op die ou end skuldig bevind, maar Fhimah word vrygespreek. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] 4mqw2tc0l0mxka8vfaz25yu1l61c428 2921647 2921632 2026-08-03T18:15:29Z BurgertB 2401 2921647 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Bombing of Pan Am 103 | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]] | formaat = | skepper = Jonathan Lee | ontwikkelaar = | skrywer = {{Plainlist| * Jonathan Lee * Gillian Roger Park }} | regisseur = Michael Keillor | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Connor Swindells]] * [[Merritt Wever]] * [[Patrick J. Adams]] * Eddie Marsan }} | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = [[VK]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 6 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Simon Heath * Roderick Seligman * Steve Stark * Stacey Levin * Adam Morane-Griffiths * Sara Curran * Herbert L. Kloiber * Jonathan Lee * Michael Keillor * Gaynor Holmes }} | vervaardiger = Julia Stannard | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 55-59 minute | maatskappy = {{Plainlist| * World Productions * Toluca Pictures * Wild Card Films * Night Train Media * MGM Television }} | verspreider = | kanaal = BBC One (VK) <br>[[Netflix]] (wêreldyd) | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_uitsending = {{Begindatum|2025|05|18|df=y}} (UK) <br>{{Start date|2026|07|30|df=y}} (wêreldwyd) }} '''''The Bombing of Pan Am 103''''' is 'n Britse minireeks van ses episodes vir [[televisie]] met [[Connor Swindells]], [[Merritt Wever]] en [[Patrick J. Adams]] in die hoofrolle. Dit gaan oor die ramp in 1988 toe 'n vliegtuig [[Lockerbie-bomaanval|oor Lockerbie, Skotland, neergestort het]]. Dit was die dodelikste daad van [[terrorisme]] in die Britse geskiedenis. Die reeks fokus op die ondersoeke deur die Britse en die Amerikaanse regering na die ongeluk van die [[Pan Am]]-vliegtuig.<ref>{{cite web|website=Glasgow Times|accessdate=5 March 2024|url=https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|title=New six-part Lockerbie drama commissioned by BBC and Netflix|date=31 July 2023|archive-date=5 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405124702/https://www.glasgowtimes.co.uk/news/trendingacrossscotland/23690566.new-six-part-lockerbie-drama-commissioned-bbc-netflix/|url-status=live}}</ref> Die première in Brittanje was op 18 Mei 2025 op BBC One en wêreldwyd op 30 Julie 2026 op [[Netflix]]. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2 |total_width=280 |align=right |image1=Connor Swindells at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|caption1=[[Connor Swindells]] |image2=Patrick J Adams 3420 (cropped).jpg|caption2=[[Patrick J. Adams]] |image3=Phyllis Logan May 2014 (cropped).jpg|caption3=Phyllis Logan May |image4=Merritt Wever 2010 cropped.jpg|caption4=[[Merritt Wever]] }}}} * [[Connor Swindells]] as Ed McCusker * Eddie Marsan as Tom Thurman * Peter Mullan as John Orr * [[Lauren Lyle]] as June McCusker * Phyllis Logan as Moira Shearer * Tony Curran as Harry Bell * [[Patrick J. Adams]] as [[FBI]]-agent Dick Marquise * [[Merritt Wever]] as Kathryn Turman * James Harkness as Sandy Gay * [[Amanda Drew]] as Linda Burman * Molly Geddes as Lauren Aitken * [[Nicholas Gleaves]] as Allen Feraday * Douglas Hodge as Stuart Henderson * [[Alastair Mackenzie]] as Alastair Campbell ==Storielyn== {{Pretbederwer}} Nadat 'n Boeing 747 oor Lockerbie, Skotland, ontplof het, ondersoek speursersant Ed McCusker van Skotland die ongeluk. Die Skotse polisie bel die [[FBI]] om te help. Die Britse regering stel hoofsuperintendent John Orr aan as die senior ondersoekbeampte. Die skielike einde van die stemopname in die stuurkajuit dui op 'n bom. Die FBI-agent Tom Thurman, 'n bomveteraan, vind belangrike inligting op die toneel om dié vermoede te bevestig. Orr stel dit duidelik aan spesiale agent Dick Marquise, die hoofondersoeker van die FBI, dat die Skotse polisie aan die hoof van die ondersoek staan. Bewyse dui daarop dat 'n bom tussen die passasiers se tasse versteek was. Die FBI verdink Khaled Jaafar, 'n Amerikaanse burger met bande met [[Hezbollah]], daarvan dat hy dit onwetend aan boord van die vliegtuig gebring het, maar hy word later as 'n verdagte uitgeskakel. Orr vra plaaslike vrywilligers om die slagoffers se besittings skoon te maak sodat dit aan die rouende familie teruggebesorg kan word. Marquise en Orr gaan 'n ooreenkoms aan om getuienis uit te ruil. Onder normale omstandighede sou die vliegtuig in die oseaan neergestort het, wat alle getuienis sou uitgewis het. Weens wind is die vlug oor Skotland herlei, en so het bewyse behoue gebly. Geskroeide stukke van 'n Toshibaradio se stroombaanpaneel verbind die misdaad met die bommaker Marwen Khreesat in Duitsland. Marquise voer in [[Jordanië]] 'n onderhoud met Khreesat, maar die bommaker ontken die toestel is syne en Jordaniè se geheime diens bevestig dat hy as 'n mol vir hulle werk. Die bagasielys onthul eindelik die bom kom van [[Malta]] af via Frankfort. Intussen beywer 'n groep van naasbestaandes van slagoffers hulle vir groter lughawesekuriteit met die hulp van Kathryn Turman. Harry Bell van die [[CIA]] reis na Malta en ontdek die bom kon van daar af gekom het as verlore bagasie op 'n spoedaflewering aan die eienaar. Nadat 'n Maltase materiaaletiket na 'n winkel nagespeur is, sê die eienaar hy onthou duidelik dat hy dit aan 'n [[Libië|Libiër]] verkoop het wat 'n vreemde versameling klere gekoop het. Die fokus van die ondersoek skuif na Libië se Eksterne Veiligheidsorganisasie (ESO), wat al blameer is vir baie terrorismeaanvalle, onder meer 'n latere bomaanval met 'n soortgelyke toestel op 'n Franse vliegtuig. Die CIA kan die tydtoestel direk aan vervaardiger Mebo koppel. Edwin Bollier, stigter van Mebo, verbind die tydtoestel direk met sy kontakte in Libië. Hy en die Maltese winkeleienaar identifiseer Abdelbaset al-Megrahi, alias Abdusamad, as die verdagte. Die nasporing van sy kontakte lei tot Lamin Khalifah Fhimah, 'n Libiese lughawebeamte by die Maltese Internasionale Lughawe. Sonder om die Skotte te laat weet, gaan Marquise 'n ooreenkoms met die CIA aan om 'n Libiese mol te ondervra, en dié bevestig die besonderhede van die sameswering. Superintendent Tom McCulloch neem oor as die derde senior ondersoekbeampte van die saak vir 'n internasionale verhoor van al-Megrahi en Fhimah in Nederland as kompromis met Libië. McCusker, wat intussen bevorder is, kry oppdrag om getuies te oorreed om te getuig. Bollier gee verwarrende getuienis en die ESO-mol gee in onder kruisverhoor. Die winkeleienaar dring daarop aan dat hy reg het oor al-Megrahi. Dié word op die ou end skuldig bevind, maar Fhimah word vrygespreek. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|13592494}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Bombing of Pan Am 103}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] nr7l27z7nt9adm5nkp59n1pabchfjyn 1 464455 2921610 2026-08-03T15:32:41Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2921610 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464456 2921618 2026-08-03T16:43:32Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921618 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[30 Mei]] [[1976]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | 1:59:51.47 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | + 11.13 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | + 1:04.84 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 34 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 76 | + 2 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 10 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{FR-VLAG}} [[Michel Leclere]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 75 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! 13 | 22 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 14 | 2 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 73 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 24 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Suspensie | 9 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Botsing | 19 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 20 | &nbsp; |- ! NQ | 20 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! NQ | 38 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1976]] sy4bddqvzk8d3nkmlnyd2uj8nke25xr 0 464457 2921620 2026-08-03T17:21:08Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2921620 wikitext text/x-wiki Die '''[[1975 Formule Een-seisoen|1975]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[11 Mei]] [[1975]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | 2:01:21.31 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 2.78 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[José Carlos Pace-renbaan|Carlos Pace]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 17.81 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 38.45 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]''' | 75 | + 40.86 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 42.07 | 15 | '''1''' |- ! 7 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 7 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Wiel | 18 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | Ongeluk | 5 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 36 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Tol | 6 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Parnelli]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Olielek | 13 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] 1z6rxykledmk73kqw6om0quriq1u41h 2921623 2921620 2026-08-03T17:33:41Z Aliwal2012 39067 2921623 wikitext text/x-wiki Die '''[[1975 Formule Een-seisoen|1975]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[11 Mei]] [[1975]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | 2:01:21.31 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 2.78 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[José Carlos Pace-renbaan|Carlos Pace]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 17.81 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 38.45 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]''' | 75 | + 40.86 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 42.07 | 15 | '''1''' |- ! 7 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 7 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Wiel | 18 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | Ongeluk | 5 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 36 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Tol | 6 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Parnelli]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Olielek | 13 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1975]] 9d46scstw4nhb4ess3fmoc3wmynz9e7 0 464458 2921624 2026-08-03T17:40:36Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2921624 wikitext text/x-wiki Die '''[[1970 Formule Een-seisoen|1970]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[10 Mei]] [[1970]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 3 | {{flagicon|AUT}} '''[[Jochen Rindt]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:54:37.4 | 8 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{flagicon|AUS}} '''[[Jack Brabham]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 23.1 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 9 | {{flagicon|FRA}} '''[[Henri Pescarolo]]''' | '''[[Equipe Matra Sports|Matra]]''' | 80 | + 51.4 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{flagicon|NZL}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:28.3 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 1 | {{flagicon|UK}} '''[[Graham Hill]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Rondte | 16 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{flagicon|MEX}} '''[[Pedro Rodríguez]]''' | '''[[British Racing Motors|BRM]]''' | 78 | + 2 Rondtes | 15 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondtes | 12 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{flagicon|SUI}} [[Jo Siffert]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Sonder brandstof | 11 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 28 | {{flagicon|NZL}} [[Chris Amon]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | Suspensie | 2 | &nbsp; |- ! {{abbr|NC|Not classified}} | 24 | {{flagicon|UK}} [[Piers Courage]] | [[De Tomaso]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 22 Rondtes | 9 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 21 | {{flagicon|UK}} [[Jackie Stewart]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 16 | {{flagicon|UK}} [[Jackie Oliver]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 42 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 8 | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[Equipe Matra Sports|Matra]] | 21 | Diff | 6 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 12 | {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 14 | {{flagicon|UK}} [[John Surtees]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Oliedruk | 13 | &nbsp; |- ! {{abbr|Ret|Retired}} | 26 | {{flagicon|BEL}} [[Jacky Ickx]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 11 | Halfas | 5 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1970]] drjirsquutmdeklg9nqfeyq807ausr6 0 464459 2921626 2026-08-03T17:46:03Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921626 wikitext text/x-wiki Die '''[[1971 Formule Een-seisoen|1971]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[23 Mei]] [[1971]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 |{{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:52:21.3 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 17 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 25.6 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 4 | {{BE-VLAG}} '''[[Jacky Ickx]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | 53.3 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 9 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:06.7 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Lap | 17 | '''2''' |- ! 6 | 24 | {{DE-VLAG}} '''[[Rolf Stommelen]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Lap | 16 | '''1''' |- ! 7 | 22 | {{GB-VLAG}} [[John Surtees]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Rondte | 10 | &nbsp; |- ! 8 | 27 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 15 | {{MX-VLAG}} [[Pedro Rodríguez de la Vega|Pedro Rodríguez]] | [[British Racing Motors]] | 76 | + 4 Rondtes | 5 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{AU-VLAG}} [[Tim Schenken]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondtes | 18 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{CH-VLAG}} [[Jo Siffert]] | [[British Racing Motors]] | 58 | Oliepyp | 3 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[Matra (automerk)|Matra]] | 47 | Ewenaar | 7 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Matra (automerk)|Matra]] | 45 | Ewenaar | 4 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 24 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{GB-VLAG}} [[Peter Gethin]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{SE-VLAG}} [[Reine Wisell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Wiellaer | 12 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NQ | 16 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[British Racing Motors]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! NQ | 6 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1971]] lnptzc2teghs6uyj66xjlcngzv7w751 0 464460 2921628 2026-08-03T17:52:41Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921628 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1973]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1:57:44.3 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1.3 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{FR-VLAG}} '''[[François Cevert]]''' | '''[[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Ronden | 15 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Ronden | 3 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Adamich]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 23 |{{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 27 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 12 |{{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 58 | Oliedruk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Ratkas | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 44 | Aandrywing | 7 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Aandrywing | 10 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 39 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Aandrywing | 17 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Brandstoflek | 23 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Nanni Galli]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 30 | Aandrywing | 21 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 24 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tecno]] | 22 | Oorverhit | 12 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 15 | Remme | 8 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Enjin | 20 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1973]] c4smbjz885puvp1fg2v3ku6bcv9u77e 2921630 2921628 2026-08-03T17:54:03Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2921630 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1973]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1:57:44.3 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1.3 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{FR-VLAG}} '''[[François Cevert]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 3 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Adamich]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 23 |{{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 27 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 12 |{{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 58 | Oliedruk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Ratkas | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 44 | Aandrywing | 7 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Aandrywing | 10 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 39 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Aandrywing | 17 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Brandstoflek | 23 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Nanni Galli]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 30 | Aandrywing | 21 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 24 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tecno]] | 22 | Oorverhit | 12 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 15 | Remme | 8 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Enjin | 20 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1973]] isjg23makkgk0cca0g1ocvvxijfeld6 2921631 2921630 2026-08-03T17:55:21Z Aliwal2012 39067 2921631 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1973]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1:57:44.3 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1.3 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{FR-VLAG}} '''[[François Cevert]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 3 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Adamich]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 23 |{{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 3 Ronden | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 27 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Oliver]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 12 |{{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 58 | Oliedruk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Ratkas | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 44 | Aandrywing | 7 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Aandrywing | 10 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 39 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Aandrywing | 17 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Brandstoflek | 23 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Nanni Galli]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 30 | Aandrywing | 21 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 24 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tecno]] | 22 | Oorverhit | 12 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 15 | Remme | 8 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Enjin | 20 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1973]] jrlegvqw7pfqvjau2h7s07sedw9o7pi 0 464461 2921633 2026-08-03T18:01:03Z SpesBona 2720 Nuwe artikel 2921633 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Puri |ander_naam=Jagannath Puri |inheemse_naam=ପୁରୀ |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Shri Jagannath temple.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Jagannath-tempel in Puri |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Indië |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Indië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Indië}} |onderafdelingtipe1=[[Federale staatsvorm van Indië|Deelstaat]] |onderafdelingtipe2=Distrik |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Odisha.svg|20px|raam]] [[Odisha]] |onderafdelingnaam2=Puri |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Gestig |stigtingsdatum=ca. 8ste eeu v.C. |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=16.84 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=6.50 |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=0.1 |hoogte_voet=0.33 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|19|48|38|N|85|49|53|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=200&nbsp;564 |bevolkingsdigtheid_km2=11,910 |bevolkingsdigtheid_myl2=30,850 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=IST |utcafset=+5:30 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=752001 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[https://www.puri.odisha.gov.in/ ''puri.odisha.gov.in''] }} {{Location map+ |Indië |width=200|float=left|caption=Char Dham |places= {{Location map~ |Indië |lat= 30.744729|long=79.4907558 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Badrinath]]|position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.23|long=68.97|mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Dwarka]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 19.48|long=85.49 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= Puri|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 9.28|long=79.31 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Rameswaram]]|position=bottom}} }} '''Puri''' ([[Oriya]]: ପୁରୀ, [ˈpuɾi], {{Audio|Puri.ogg|luister}}), ook '''Jagannath Puri''' genoem, is 'n kusstad in die [[Indië|Indiese]] [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaat]] [[Odisha]] met 'n bevolking van 200&nbsp;564 in 2011, aan die [[Golf van Bengale]]. In Puri bevind hom die 12de-eeuse [[Jagannath-tempel]] wat aan die [[Hindoeïsme|Hindoe]]-god Jagannath, een van [[Vishnu]] se tien [[Avatar#Die 10 avatars|Dashavatara]], gewy is. Gevolglik is Puri 'n godsdienstige sentrum van [[Vaishnavisme]], een van die vier groot tradisies in Hindoeïsme. Puri is ook een van die [[Char Dham]] wat die vier belangrikste bedevaartplekke vir Hindoe-[[pelgrimstog]]te saamvat en aan die vier hoeke van Indië geleë is; die ander is [[Badrinath]] (noorde), [[Dwarka]] (weste) en [[Rameswaram]] (suide). As 'n Hindoe tydens sy aardse lewe al vier die plekke besoek, sal dit hom help om [[Moksja (begrip)|moksja]] te bereik (d.w.s. die vrystelling van die lyding as gevolg van die kringloop van herhalende sterfte en hergeboorte).<ref>{{en}} {{cite book |author=Joyce Burkhalter-Flueckiger |title=Everyday Hinduism |publisher=Wiley |year=2015 |isbn=9781405160117 |pages=110}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.puri.odisha.gov.in/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Puri-India|title=Puri|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Augustus 2026}} {{Hindoesaadjie}} {{Indiësaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Indië]] [[Kategorie:Odisha]] 62y6dff844lsi0o0pxoiqitlsy8w3a5 0 464462 2921635 2026-08-03T18:03:11Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921635 wikitext text/x-wiki Die '''[[1972 Formule Een-seisoen|1972]] [[Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[14 Mei]] [[1972]] in [[Monaco]] gehou. Dit was die vierde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 17 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Beltoise]]''' | '''[[British Racing Motors|BRM]]''' | 80 | 2:26:55.3 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BE-VLAG}} '''[[Jacky Ickx]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | +38.2 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 1 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | + 2 Rondes | 8 | '''3''' |- ! 5 | 15 | {{GB-VLAG}} '''[[Brian Redman]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 3 Rondes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{NZ-VLAG}} '''[[Chris Amon]]''' | '''Matra''' | 77 | + 3 Rondes | 6 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Adamich]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{AT-VLAG}} [[Helmut Marko]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 77 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7s | + 3 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 10 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Ronden | 25 | &nbsp; |- ! 11 | 3 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 12 | 20 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 14 | 9 | {{AU-VLAG}} [[David Walker (autocoureur)|David Walker]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 15 | 14 | {{NZ-VLAG}} [[Denny Hulme]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 6 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 16 | 4 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 17 | 23 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 8 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! NC | 2 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | Nie geklassifiseer | 12 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 51 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 47 | Ongeluk | 20 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{AU-VLAG}} [[Tim Schenken]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{GB-VLAG}} [[Peter Gethin]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 27 | Ongeluk | 5 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} [[Reine Wisell]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 16 | Enjin | 16 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1972]] f8a0uakzb3b5s1ky8x8w2s060dcj1l4 14 464463 2921641 2026-08-03T18:11:15Z JMK 649 skep kat 2921641 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] ofa3entji7g1odurzo8v9095aytisfs 0 464464 2921645 2026-08-03T18:13:46Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2921645 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Blepharis]] aypntb5sa7j03p9ronkw1yxumwbbr4x 1 464465 2921646 2026-08-03T18:14:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921646 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464466 2921648 2026-08-03T18:16:31Z Aliwal2012 39067 ja 2921648 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[5 Junie]] [[1977]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 1:55:05.71 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | 14.19 | 11 | '''6''' |- ! 3 | 3 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 19.95 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 24.98 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 1:15.47 | 17 | '''2''' |- ! 6 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 69 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 5 | &nbsp; |- ! 9 | 25 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 12 | 18 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 13 | 31 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | LEC-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | + 5 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! NC | 33 | {{NL-VLAG}} [[Boy Hayje]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Nie geklassifiseer | 27 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 32 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 14 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Elektriese probleem | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] 24t7ojs1cs5bxwf5we18ajm1ee106q4 2921649 2921648 2026-08-03T18:17:29Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2921649 wikitext text/x-wiki Die '''[[1977 Formule Een-seisoen|1977]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[5 Junie]] [[1977]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{SE-VLAG}} '''[[Gunnar Nilsson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 1:55:05.71 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | 14.19 | 11 | '''6''' |- ! 3 | 3 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 19.95 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Vittorio Brambilla]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | 24.98 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 1:15.47 | 17 | '''2''' |- ! 6 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Hans Joachim Stuck]]''' | '''[[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 69 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 5 | &nbsp; |- ! 9 | 25 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 27 | {{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 12 | 18 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 13 | 31 | {{GB-VLAG}} [[David Purley]] | LEC-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 37 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | + 5 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! NC | 33 | {{NL-VLAG}} [[Boy Hayje]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Nie geklassifiseer | 27 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 32 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 14 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Ian Scheckter]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Ongeluk | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Elektriese probleem | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] awxrhnqtqicve1lx79oepadigj7brv2 0 464467 2921651 2026-08-03T18:24:35Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2921651 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[16 Mei]] [[1976]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | 1:42:53.23 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | + 3.46 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 70 | + 35.38 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 1:31.00 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 1 Ronde | 18 | '''1''' |- ! 7 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 37 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | Boro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 9 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondee | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{FR-VLAG}} [[Michel Leclere]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondee | 25 | &nbsp; |- ! 12 | 32 | {{CH-VLAG}} [[Loris Kessel]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | + 7 Rondee | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Elektriese probleem | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 58 | Elektriese probleem | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 35 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Suspensie | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Aandrywing | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 33 |{{BE-VLAG}} [[Patrick Neve]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Halfas | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 35 |{{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 7 |{{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 17 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Ongeluk | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Aandrywing | 5 | &nbsp; |- ! DNQ | 30 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 20 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 25 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] hs8q877dhf8xbxks83uma4fykb7nsv1 0 464468 2921653 2026-08-03T18:29:40Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1975 Formule Een-seisoen|1975]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[25 Mei]] [[1975]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | 1:43:53.98 | 1 | '''9'''...' 2921653 wikitext text/x-wiki Die '''[[1975 Formule Een-seisoen|1975]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[25 Mei]] [[1975]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] in [[België]] gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | 1:43:53.98 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 3 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 19.22 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 41.82 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 1:00.08 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | + 1:03.84 | 4 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Tom Pryce]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 1:28.45 | 5 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 8 |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 9 | 14 | {{GB-VLAG}} [[Bob Evans]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 68 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 18 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 28 | {{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 12 | 30 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{FR-VLAG}} [[François Migault]] | [[Embassy Hill|Hill]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Remme | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Remme | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{IT-VLAG}} [[Lella Lombardi]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{GB-VLAG}} [[Tony Brise]] | [[Embassy Hill|Hill]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Transmissie | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Koppeling | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1978]] sv2tra0rhpfkc7vlkqv5yue8iyjkuju 14 464469 2921656 2026-08-03T18:31:48Z JMK 649 skep kat 2921656 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] n37b9j169komqta2wob7agdarml6rhd 2921668 2921656 2026-08-03T18:38:38Z JMK 649 +kat 2921668 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Boeregeneraals]] 3aywp1g10v0liecengcru6kja8yo02d 2921856 2921668 2026-08-04T11:36:07Z JMK 649 commons 2921856 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Jan Smuts}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Boeregeneraals]] f59i84hbvrri5993bm5ztvjyugu192u 0 464470 2921658 2026-08-03T18:34:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2921658 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis breijeri | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis breijeri''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]], vanaf [[Groblersbrug]] tot by [[Waterberg]], voor. Die spesie blom van Januarie tot Junie en is deel van die [[Bosveld]]. == Galery == <gallery> Blepharis breyeri, loof, Skrikfontein, a.jpg Blepharis breyeri 5Dsr 1-0999.jpg Blepharis breyeri 5Dsr 1-1000-01.jpg Blepharis breyeri 5Dsr 1-1001.jpg Blepharis breyeri 5Dsr 1-1002.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-10 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46481-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e76082ae-033c-4f6b-8ea3-657e0b31530b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|breijeri]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] mims1hka61w0i4nf6mk7oewwi82bocp 14 464471 2921659 2026-08-03T18:34:54Z JMK 649 skep kat 2921659 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voortrekkers]] hmb7eayb1k0myxhe84zk5gi97ysszgb 2921846 2921659 2026-08-04T11:19:03Z JMK 649 commons 2921846 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Voortrekker Monument}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voortrekkers]] q8xl61zzadyabdpkegj223quzg0quru 2921848 2921846 2026-08-04T11:24:28Z JMK 649 +kat 2921848 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Voortrekker Monument}} [[Kategorie:Voortrekkers]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] o5gri0thj53w4duhhn7pvd0aovxzd7d 1 464472 2921661 2026-08-03T18:35:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921661 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464473 2921664 2026-08-03T18:37:06Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2921664 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Acanthaceae]] jd0rusgs24xr5aedcj637898s3oot85 15 464474 2921666 2026-08-03T18:38:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921666 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464475 2921667 2026-08-03T18:38:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921667 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 464476 2921669 2026-08-03T18:39:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921669 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 464477 2921675 2026-08-03T18:49:17Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Taaldinge 2 Augustus 2026 |bron= RSG |datum= 3 Augustus 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2921675 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Taaldinge 2 Augustus 2026 |bron= RSG |datum= 3 Augustus 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} 6rehoqhgq7ws8p210mvgg3o49asq6nl 14 464478 2921684 2026-08-03T18:59:32Z JMK 649 skep kat 2921684 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] r9jtn8i4o9cp64pfbijinuca41p82e8 0 464480 2921685 2026-08-03T19:00:07Z SpesBona 2720 Nuwe artikel 2921685 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Badrinath |ander_naam= |inheemse_naam=बद्रीनाथ |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Badrinath Temple - OCT 2014.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Badrinath-tempel in Badrinath |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Indië |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Indië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Indië}} |onderafdelingtipe1=[[Federale staatsvorm van Indië|Deelstaat]] |onderafdelingtipe2=Distrik |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Uttarakhand]] |onderafdelingnaam2=Chamoli |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=3 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=1.2 |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=3300 |hoogte_voet=10800 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|30|44|38|N|79|29|35|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=2&nbsp;438 |bevolkingsdigtheid_km2=810 |bevolkingsdigtheid_myl2=2,100 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=IST |utcafset=+5:30 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=246422 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[https://www.badrinath-kedarnath.gov.in/ ''badrinath-kedarnath.gov.in''] }} {{Location map+ |Indië |width=200|float=left|caption=Char Dham |places= {{Location map~ |Indië |lat= 30.744729|long=79.4907558 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= Badrinath|position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.23|long=68.97|mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Dwarka]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 19.48|long=85.49 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Puri]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 9.28|long=79.31 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Rameswaram]]|position=bottom}} }} '''Badrinath''' ([[Hindi]]: बद्रीनाथ) is 'n stadjie in die [[Indië|Indiese]] [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaat]] [[Uttarakhand]] met 'n bevolking van 2&nbsp;438 in 2011, aan die voet van die [[Himalaja]] net suid van die grens tot [[Tibet]] ([[Volksrepubliek China]]). In Badrinath bevind hom die 9de-eeuse [[Badrinath-tempel]] wat aan die [[Hindoeïsme|Hindoe]]-god Badrinath, 'n plaaslike weergawe van [[Vishnu]], gewy is. Gevolglik is Badrinath 'n godsdienstige sentrum van [[Vaishnavisme]], een van die vier groot tradisies in Hindoeïsme. Badrinath is ook een van die [[Char Dham]] wat die vier belangrikste bedevaartplekke vir Hindoe-[[pelgrimstog]]te saamvat en aan die vier hoeke van Indië geleë is; die ander is [[Dwarka]] (weste), [[Puri]] (ooste) en [[Rameswaram]] (suide). As 'n Hindoe tydens sy aardse lewe al vier die plekke besoek, sal dit hom help om [[Moksja (begrip)|moksja]] te bereik (d.w.s. die vrystelling van die lyding as gevolg van die kringloop van herhalende sterfte en hergeboorte).<ref>{{en}} {{cite book |author=Joyce Burkhalter-Flueckiger |title=Everyday Hinduism |publisher=Wiley |year=2015 |isbn=9781405160117 |pages=110}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} {{hi}} [https://www.badrinath-kedarnath.gov.in/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Badrinath|title=Badrinath|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Augustus 2026}} {{Hindoesaadjie}} {{Indiësaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Nedersettings in Indië]] r3nxwvbekj0uxz2t5rjd9bd8b2ri8bh 0 464481 2921686 2026-08-03T19:00:26Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2921686 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis diversispina | authority = (Nees) C.B.Clarke, (1899) | synonyms =* ''Acanthodium diversispinum'' <small>Nees * ''Blepharis grisea'' S.Moore }} '''''Blepharis diversispina''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]] en [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis diversispina 1DS-II 1-0835.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0836.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0837.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0838.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 3-2416-01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-20 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46501-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/2c5c164a-507b-43ba-945f-6c611609101d Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|diversispina]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 5are8mkeh7jwv8q5n9kz8p3yljbt2fd 2921688 2921686 2026-08-03T19:01:36Z Oesjaar 7467 Ai! 2921688 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis diversispina | authority = (Nees) C.B.Clarke, (1899) | synonyms =* ''Acanthodium diversispinum'' <small>Nees</small> * ''Blepharis grisea'' <small>S.Moore</small> }} '''''Blepharis diversispina''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]] en [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis diversispina 1DS-II 1-0835.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0836.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0837.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 1-0838.jpg Blepharis diversispina 1DS-II 3-2416-01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-20 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46501-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/2c5c164a-507b-43ba-945f-6c611609101d Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|diversispina]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 3u9i6sdv6ejnzd84djcx7uhgm9znsuv 1 464482 2921689 2026-08-03T19:02:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921689 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464483 2921691 2026-08-03T19:13:15Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2921691 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis grossa | authority = (Nees) T.Anderson, (1863) | synonyms =* ''Acanthodium grossum'' <small>Nees</small> * ''Blepharis dichotoma'' <small>Engl.</small> }} '''''Blepharis grossa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noordkaap]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis grossa 3516798438 4641b6a52f o.jpg Blepharis grossa-1456 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis grossa-1458 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-31 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46524-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c932b8a9-2c77-47f8-8909-64742c7beceb Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|grossa]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 1i70wzwtzus6sgkzie0uzbsn38mffxz 2921692 2921691 2026-08-03T19:13:39Z Oesjaar 7467 Ai! 2921692 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis grossa | authority = (Nees) T.Anderson, (1863) | synonyms =* ''Acanthodium grossum'' <small>Nees</small> * ''Blepharis dichotoma'' <small>Engl.</small> }} '''''Blepharis grossa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis grossa 3516798438 4641b6a52f o.jpg Blepharis grossa-1456 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis grossa-1458 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-31 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46524-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c932b8a9-2c77-47f8-8909-64742c7beceb Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|grossa]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] fmckiey7n4s9fyvds0xzddie8ajp573 2921849 2921692 2026-08-04T11:25:02Z Oesjaar 7467 Skakel 2921849 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis grossa | authority = (Nees) T.Anderson, (1863) | synonyms =* ''Acanthodium grossum'' <small>Nees</small> * ''Blepharis dichotoma'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} '''''Blepharis grossa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis grossa 3516798438 4641b6a52f o.jpg Blepharis grossa-1456 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis grossa-1458 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-31 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46524-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c932b8a9-2c77-47f8-8909-64742c7beceb Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|grossa]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] lmmxf3fiknf9f69sgx7x1f54chdlkvb 1 464484 2921694 2026-08-03T19:14:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2921694 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464485 2921697 2026-08-03T19:37:22Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel 2921697 wikitext text/x-wiki '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse Aardebeeldingsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te beeld om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref> provide up-to-date information relevant to climate monitoring, crop yield prediction, urban planning, and disaster response.<ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914/> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] o0tw7mj2hy6tvunajp9o1ii2sv2gdfg 2921701 2921697 2026-08-03T19:41:49Z Sobaka 328 2921701 wikitext text/x-wiki '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse satelietbeeldsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te beeld om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref> provide up-to-date information relevant to climate monitoring, crop yield prediction, urban planning, and disaster response.<ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914/> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] qd6qlns2gu2ta00dh97b9e2qb0jyiur 2921702 2921701 2026-08-03T19:42:30Z Sobaka 328 2921702 wikitext text/x-wiki '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse satelietbeeldsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te neem om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref> provide up-to-date information relevant to climate monitoring, crop yield prediction, urban planning, and disaster response.<ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914/> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] 22cgrysyxqqazuk1gxexyz7qixwbrzd 2921703 2921702 2026-08-03T19:44:38Z Sobaka 328 2921703 wikitext text/x-wiki '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse satelietbeeldsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te neem om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref><ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914/> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] ti70v9kaqpwi5i1i10ocgo4esk1j1nq 2921706 2921703 2026-08-03T19:49:07Z Sobaka 328 verwysings 2921706 wikitext text/x-wiki '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse satelietbeeldsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te neem om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref><ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914> {{cite news |url=https://techcrunch.com/2018/09/14/inside-planet-labs-new-satellite-manufacturing-site/ |title=Inside Planet Labs' new satellite manufacturing site |work=[[TechCrunch]] |date=2018-09-14 |access-date=2018-10-26}}</ref> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] gb4nux9lb1mx5rrwgzui1769en0d8br 2921708 2921706 2026-08-03T19:58:58Z Sobaka 328 Logo 2921708 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Planet Labs logo.svg|duimnael|Planet Labs se logo]] '''Planet Labs PBC''' (voorheen '''Planet Labs, Inc.''' en '''Cosmogia, Inc.'''), bekend as "'''Planet'''.", is 'n publiek verhandelde Amerikaanse satelietbeeldsmaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]].<ref name=PL>{{cite web |title=Planet Labs website |url=http://planet.com|publisher=Planet.co |access-date=23 September 2015}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|date=7 Desember 2021|title=Planet Announces Closing of Business Combination with dMY Technology Group, Inc. IV|url=https://investors.planet.com/news/news-details/2021/Planet-Announces-Closing-of-Business-Combination-with-dMY-Technology-Group-Inc.-IV/default.aspx|website=Investors.Planet.com}}</ref> Hul doel is om die hele Aarde daagliks af te neem om veranderinge te monitor en tendense vas te stel.<ref>{{Cite web|url=https://planet.com/company/|title=Company|date=2018-05-07|website=Planet|access-date=2019-03-07}}</ref> Die maatskappy ontwerp en vervaardig 3U-CubeSat miniatuursatelliete genaamd Doves wat dan as sekondêre vragte op ander vuurpyllanseringsmissies in 'n wentelbaan gelewer word. Elke Dove is toegerus met 'n kragtige teleskoop en kamera wat geprogrammeer is om verskillende dele van die Aarde vas te lê.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-06-29/the-tiny-satellites-ushering-in-the-new-space-revolution|title=The Tiny Satellites Ushering in the New Space Revolution|date=2017-06-29|work=Bloomberg.com|access-date=2018-03-20}}</ref> Elke Dove Aardwaarnemingsatelliet skandeer die Aarde voortdurend en stuur data sodra dit oor 'n grondstasie beweeg, deur middel van 'n raambeeldsensor.<ref>[https://www.planet.com/products/satellite-imagery/files/1610.06_Spec%20Sheet_Combined_Imagery_Product_Letter_ENGv1.pdf PLANET IMAGERY PRODUCT SPECIFICATION: PLANETSCOPE & RAPIDEYE]</ref> Die beelde wat deur Doves versamel word, wat aanlyn verkrygbaar is en waarvan sommige beskikbaar is onder 'n oop datatoegangsbeleid,<ref name=PL-explorer>{{cite web |title=Planet Explorer|url=https://www.planet.com/explorer/#/mosaic/global_monthly_2018_02_mosaic|publisher=Planet.com|access-date=23 Maart 2018}}</ref><ref name=PL/> verskaf opgedateerde inligting relevant tot klimaatmonitering, oesopbrengsvoorspelling, stedelike beplanning en rampreaksie.<ref name=PL/> Met die verkryging van BlackBridge in Julie 2015 het Planet Labs 87 Dove- en 5 RapidEye-satelliete in 'n wentelbaan gelanseer.<ref name=TechCrunch-2015>{{cite news|last1=Tepper|first1=Fitz|title=Satellite Maker Planet Labs Acquires BlackBridge's Geospatial Business|url=https://techcrunch.com/2015/07/15/satellite-maker-planet-labs-acquires-blackbridges-geospatial-business/|work=[[TechCrunch|TechCrunch.com]]|date = 15 Julie 2015|access-date=28 September 2015}}</ref> In 2017 het Planet 'n bykomende 88 Dove-satelliete gelanseer, en Google het sy filiaal Terra Bella en sy SkySat-satellietkonstellasie aan Planet Labs verkoop.<ref name=PlanetLabsReuters>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs|date=3 Februarie 2017|work=Reuters|access-date=9 Februarie 2017}}</ref><ref name="auto1">{{cite press release|url=https://www.planet.com/pulse/planet-to-acquire-terra-bella-from-google/|title=Planet to Acquire Terra Bella from Google, Sign Multi-Year Data Contract|date=3 Februarie 2017|publisher=Planet Labs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/195980/20170204/google-sells-satellite-imaging-business-terra-bella-to-planet.htm|title=Google Sells Satellite Imaging Business Terra Bella To Planet|last=Gordon|first=Amy|date=2017-02-04|work=Tech Times|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> Teen September 2018 het die maatskappy byna 300 satelliete gelanseer, waarvan 150 aktief is.<ref name=tc20180914> {{cite news |url=https://techcrunch.com/2018/09/14/inside-planet-labs-new-satellite-manufacturing-site/ |title=Inside Planet Labs' new satellite manufacturing site |work=[[TechCrunch]] |date=2018-09-14 |access-date=2018-10-26}}</ref> In 2020 het Planet Labs ses bykomende hoëresolusie SkySats, SkySats 16–21 en 35 Dove-satelliete gelanseer.<ref>{{Cite news|date=2020-06-09|title=Planet's satellites aim for still sharper view of Earth|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-52980330|access-date=2020-12-09}}</ref> Deur 'n ooreenkoms wat deur [[Noorweë]] se Klimaat- en Bosinisiatief (NICFI) befonds is, het Planet en sy vennote [[Airbus]] en KSAT toegang verleen tot hoëresolusie-basiskaarte van 64 tropiese lande om ontbossing te bestry tot April 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-04-01|title=Planet Imagery is No Longer Available on GFW — Here’s What You Should Know|language=en-GB|website=Global Forest Watch|url=https://www.globalforestwatch.org/blog/data-and-tools/planet-imagery-changes-gfw/|access-date=2026-04-05}}</ref> Dit verskaf ook data aan FAO se Raamwerk vir Ekosisteemmonitering (Ferm).<ref>{{Cite news |date=2022-07-31 |title=The space tech helping to tackle deforestation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-62264710 |access-date=2022-08-02}}</ref> Na 'n lansering van 48 Planet SuperDoves in Januarie 2021, het die maatskappy 'n wêreldwye konstellasie van meer as 200 aktiewe satelliete bedryf.<ref name="Amos">{{Cite news|date=2021-01-24|title=SpaceX: World record number of satellites launched|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55775977 |first1=Jonathan |last1=Amos |access-date=2021-03-12}}</ref> In Julie 2021 het Planet Labs aangekondig dat hulle van plan is om 'n publieke maatskappy te word en op die New Yorkse aandelebeurs te noteer deur 'n samesmelting met die SPAC DMY Technology Group Inc IV. Die transaksie sou Planet op US$2,8 miljard waardeer.<ref>{{Cite web|last=Sheetz|first=Michael|date=2021-07-07|title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|access-date=2021-10-13|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Planet Investor Presentation|url=https://www.planet.com/investors/presentations/2021/investor-presentation-20210707.pdf|website=Planet Labs Investor Relations}}</ref> Die sake-samesmelting is op 7 Desember 2021 voltooi. Planet het as 'n openbare voordeelkorporasie geregistreer en formeel sy naam verander na Planet Labs PBC.<ref name=":3" /> Die aandeel het op 8 Desember 2021 op die New Yorkse aandelebeurs begin verhandel. Na die samesmelting het Planet meer as $500 miljoen in kapitaal en ongeveer 190 satelliete in 'n wentelbaan gehad. Die maatskappy het verwag dat dit die volgende paar jaar sou neem voordat hulle 'n kontantvloei-gelykbreekpunt bereik het, en hul bedrywighede befonds met $200 miljoen uit die voorgenoemde $500 miljoen (die res $300 miljoen vorm 'n "strategiese bewaringskas"). Ten tyde van die samesmelting het die maatskappy meer as 600 kliënte gehad (meeste kliënte, 90%, is jaarlikse intekeninge op Planet se datadiens) en dit het $113 miljoen in inkomste in 2020 gegenereer. Ten tyde van die samesmelting het Planet daarop gemik om teen vroeg in 2025 winsgewend te wees op 'n aangepaste EBITDA-basis, en om sy jaarlikse inkomste teen vroeg in 2026 tot byna $700 miljoen te laat groei.<ref>{{Cite news|last=Sheetz|first=Michael|date=8 Desember 2021|title=Satellite imagery company Planet goes public, with $300 million 'war chest' after SPAC deal|work=CNBC.com|url=https://www.cnbc.com/2021/12/08/satellite-imagery-company-planet-begins-trading-on-the-nyse.html|access-date=8 Desember 2021}}</ref> Planet Labs het kontrakte om beelde te verskaf aan verskeie agentskappe van die Amerikaanse regering, insluitend die FAS, NOAA, Oak Ridge, Sandia, die Buro vir Herwinning en NASA.<ref>{{cite web |url=https://www.gao.gov/assets/gao-23-106042.pdf |title=National Security Space: Overview of Contracts for Commercial Satellite Imagery |publisher=General Accounting Office|date=2022-12-08 |website=US Government Accounting Office |access-date=2022-12-08}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] nzu0qp5e3naykpkg81r8l2bv71zufq9 1 464486 2921699 2026-08-03T19:39:36Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2921699 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464487 2921710 2026-08-03T20:16:40Z JMK 649 skep kat 2921710 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Boeregeneraals]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] gb8458fhblui0tev5ah07r0aiafxe82 0 464488 2921726 2026-08-03T20:30:04Z SpesBona 2720 Nuwe artikel 2921726 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Dwarka |ander_naam= |inheemse_naam=દ્વારકા |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Dwarakadheesh Temple, 2014.jpg |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Dwarakadheesh-tempel in Dwarka |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Indië |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Indië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Indië}} |onderafdelingtipe1=[[Federale staatsvorm van Indië|Deelstaat]] |onderafdelingtipe2=Streek |onderafdelingtipe3=Distrik |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Goedjarat]] |onderafdelingnaam2=Saurashtra |onderafdelingnaam3=Devbhumi Dwarka |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=0 |hoogte_voet=0 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|22|14|47|N|68|58|0|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=38&nbsp;873 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=IST |utcafset=+5:30 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=361335 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[https://devbhumidwarka.nic.in/ ''devbhumidwarka.nic.in''] }} {{Location map+ |Indië |width=200|float=left|caption=Char Dham |places= {{Location map~ |Indië |lat= 30.744729|long=79.4907558 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Badrinath]]|position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.23|long=68.97|mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= Dwarka|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 19.48|long=85.49 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Puri]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 9.28|long=79.31 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Rameswaram]]|position=bottom}} }} '''Dwarka''' ([[Goedjarati]]: દ્વારકા, {{Audio|Dwarka.ogg|luister}}) is 'n kusstad in die [[Indië|Indiese]] [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaat]] [[Goedjarat]] met 'n bevolking van 38&nbsp;873 in 2011, aan die [[Arabiese See]]. In Dwarka bevind hom die 15de-16de-eeuse [[Dwarkadhish-tempel]] wat aan die [[Hindoeïsme|Hindoe]]-god Dwarkadhish, 'n plaaslike weergawe van [[Krishna]], gewy is. Gevolglik is Dwarka 'n godsdienstige sentrum van [[Krishnaïsme]], 'n variant van [[Vaishnavisme]], op sy beurt een van die vier groot tradisies in Hindoeïsme. Dwarka is ook een van die [[Char Dham]] wat die vier belangrikste bedevaartplekke vir Hindoe-[[pelgrimstog]]te saamvat en aan die vier hoeke van Indië geleë is; die ander is [[Badrinath]] (noorde), [[Puri]] (ooste) en [[Rameswaram]] (suide). As 'n Hindoe tydens sy aardse lewe al vier die plekke besoek, sal dit hom help om [[Moksja (begrip)|moksja]] te bereik (d.w.s. die vrystelling van die lyding as gevolg van die kringloop van herhalende sterfte en hergeboorte).<ref>{{en}} {{cite book |author=Joyce Burkhalter-Flueckiger |title=Everyday Hinduism |publisher=Wiley |year=2015 |isbn=9781405160117 |pages=110}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} {{gu}} [https://devbhumidwarka.nic.in/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Dwarka|title=Dwarka|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Augustus 2026}} {{Hindoesaadjie}} {{Indiësaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Goedjarat]] [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Indië]] 2fnuuby8brkvj9i0yo36yvolhgu7a0l 0 464489 2921741 2026-08-03T21:00:11Z SpesBona 2720 Nuwe artikel 2921741 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Rameswaram |ander_naam= |inheemse_naam=இராமேஸ்வரம் |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Ramanathaswamy temple7.JPG |beeldgrootte=260px |beeldbyskrif=Ramanathaswamy-tempel in Rameswaram |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=200px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Indië |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte=250 |duimdrukkerkaartbyskrif=Ligging in Indië |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Indië}} |onderafdelingtipe1=[[Federale staatsvorm van Indië|Deelstaat]] |onderafdelingtipe2=Distrik |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Tamil Nadu]] |onderafdelingnaam2=Ramanathapuram |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=10 |hoogte_voet=33 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|9|17|17|N|79|18|47|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=44&nbsp;856 |bevolkingsdigtheid_km2=820 |bevolkingsdigtheid_myl2=2100 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=IST |utcafset=+5:30 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=623526 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} {{Location map+ |Indië |width=200|float=left|caption=Char Dham |places= {{Location map~ |Indië |lat= 30.744729|long=79.4907558 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Badrinath]]|position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.23|long=68.97|mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Dwarka]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 19.48|long=85.49 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= [[Puri]]|position=right}} {{Location map~ |Indië |lat= 9.28|long=79.31 |mark=Font Awesome 5 solid vihara.svg|label= Rameswaram|position=bottom}} }} '''Rameswaram''' ([[Tamil]]: இராமேஸ்வரம், [ɾaːmeːsʋaɾam]) is 'n kusstad in die [[Indië|Indiese]] [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaat]] [[Tamil Nadu]] met 'n bevolking van 44&nbsp;856 in 2011, net oorkant van [[Sri Lanka]]. In Rameswaram bevind hom die 12de-eeuse [[Ramanathaswamy-tempel]] wat aan die [[Hindoeïsme|Hindoe]]-god Ramanathaswamy, 'n plaaslike weergawe van [[Shiva]], gewy is. Gevolglik is Rameswaram 'n godsdienstige sentrum van [[Shaivisme]], een van die vier groot tradisies in Hindoeïsme. Rameswaram is ook een van die [[Char Dham]] wat die vier belangrikste bedevaartplekke vir Hindoe-[[pelgrimstog]]te saamvat en aan die vier hoeke van Indië geleë is; die ander is [[Badrinath]] (noorde), [[Puri]] (ooste) en [[Dwarka]] (weste). As 'n Hindoe tydens sy aardse lewe al vier die plekke besoek, sal dit hom help om [[Moksja (begrip)|moksja]] te bereik (d.w.s. die vrystelling van die lyding as gevolg van die kringloop van herhalende sterfte en hergeboorte).<ref>{{en}} {{cite book |author=Joyce Burkhalter-Flueckiger |title=Everyday Hinduism |publisher=Wiley |year=2015 |isbn=9781405160117 |pages=110}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Rameswaram|title=Rameswaram|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 Augustus 2026}} {{Hindoesaadjie}} {{Indiësaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Indië]] [[Kategorie:Tamil Nadu]] e1kk0jw15dwevgjp9gsnzih8ebbnwsm 3 464490 2921806 2026-08-04T07:47:30Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2921806 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 464491 2921807 2026-08-04T07:47:41Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2921807 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 14 464492 2921812 2026-08-04T07:50:02Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Geboortejare|62|6}} {{Commons-kategorie|626 births|Geboortes in 626}}' 2921812 wikitext text/x-wiki {{Geboortejare|62|6}} {{Commons-kategorie|626 births|Geboortes in 626}} dp67ripq493or531iq6sys2kzuhe72o 14 464493 2921814 2026-08-04T07:53:04Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} [[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Geboortes volgens dekade]]' 2921814 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Geboortes volgens dekade]] atdt7013ts2h0vle4fvzl8p4bl155kj 14 464494 2921825 2026-08-04T09:23:56Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921825 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Jare]] e22sxwdj5ixoh9x845ca0lvnxtsutk7 14 464495 2921826 2026-08-04T09:25:16Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Sterftejare|68|0}} {{Commons-kategorie|680 deaths|Sterftes in 680}}' 2921826 wikitext text/x-wiki {{Sterftejare|68|0}} {{Commons-kategorie|680 deaths|Sterftes in 680}} 2vf5c8al7ke3j5g1a5lina0mxo67djv 14 464496 2921827 2026-08-04T09:27:08Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921827 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]] l29yk1l6ig3yzjvfumdmz2r1y6usmvn 14 464497 2921828 2026-08-04T09:28:08Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921828 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]] l29yk1l6ig3yzjvfumdmz2r1y6usmvn 14 464498 2921829 2026-08-04T09:29:38Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921829 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]] l29yk1l6ig3yzjvfumdmz2r1y6usmvn 14 464499 2921830 2026-08-04T09:30:28Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921830 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:680's]] [[Kategorie:Jare]] l29yk1l6ig3yzjvfumdmz2r1y6usmvn 14 464500 2921834 2026-08-04T09:34:48Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Sterftejare|67|0}} {{Commons-kategorie|670 deaths|Sterftes in 670}}' 2921834 wikitext text/x-wiki {{Sterftejare|67|0}} {{Commons-kategorie|670 deaths|Sterftes in 670}} 8ab0qu3jcumccvpev7v0lr02cqv6p5g 14 464501 2921835 2026-08-04T09:36:09Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:670's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921835 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:670's]] [[Kategorie:Jare]] ttokvunric9qk2yih3m28a7kxvoa5pd 14 464502 2921836 2026-08-04T09:37:17Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Geboortejare|62|5}} {{Commons-kategorie|625 births|Geboortes in 625}}' 2921836 wikitext text/x-wiki {{Geboortejare|62|5}} {{Commons-kategorie|625 births|Geboortes in 625}} ogfvsbpqxklqr60vttwmqt51h9o27zs 14 464503 2921837 2026-08-04T09:38:25Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Jare]]' 2921837 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:620's]] [[Kategorie:Jare]] e22sxwdj5ixoh9x845ca0lvnxtsutk7 0 464505 2921841 2026-08-04T10:17:19Z GeorgeF1974 104338 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1225519594|In a Persian Market]]" te vertaal 2921841 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=''Op 'n Persiese mark''|type=Ligte Westerse kunsmusiek|composer=Albert Ketèlbey|Image=In a Persian Market.jpg|image_upright=|Alt=|Caption=Voorblad van die bladmusiek|Key=|Catalogue=|Text=|Language=|Dedication=|Duration=|Composed={{Start date|1920}}|Performed=|Published={{Start date|1921}}|Scoring={{hlist | orkes | opsionele koor}}}} <templatestyles src="Reflist/styles.css" />'''''Op 'n Persiese mark''''' is 'n ligte klassieke komposisie vir orkes en opsionele koor deur Albert Ketèlbey, wat dit in 1920 gekomponeer het. Dit het die subtitel ''Intermezzo scene'' gehad en is in 1921 deur Bosworth uitgegee. Dit roep eksotiese beelde van kameeldrywers, jongleurs en slangbesweerders op. Toe dit vir die eerste keer in 'n weergawe vir klavier gepubliseer is, is dit as 'n "opvoedkundige nuwigheid" geadverteer. == Tema en musiek == 'n Sinopsis van tonele deur die komponis sluit in 'n karavaan kamele wat aankom, bedelaars, 'n prinses wat deur knegte gedra word, jongleurs, slangbesweerders en 'n kalief.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Nadat die prinses en die kalief vertrek het, roep 'n muezzin die mense vanuif 'n minaret tot gebed. Die karavaan gaan voort opsy reis, en die mark word stil. Die musiek duur is ongeveer ses minute lank.<ref>Naxos Records. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market"'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl)]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026</ref> 'n Openingsmars deel "eksotiese" intervalle, A – B-mol – E, met die komponis se oosterse intermezzo ''Wonga'', wat in 1916 vir die toneelstuk ''Ye Gods'' gebruik is.<ref name=":0">McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Koor van bedelaars sing " Baksheesh, baksheesh [[Allah]]!" terwyl verbygangers hulle afjak met die woorde "Empshi" ("Gaan weg!").<ref>Hyperion Records. 2000. [https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 "In a Persian Market"]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Romantiese tema beeld die prinses uit, soortgelyk aan Stravinsky se ''Vuurvoël''.<ref name=":0" /> Trompette kondig die kalief aan.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Die slotgedeelte "Oproep tot gebed" van 22 mate is later eers bygevoeg.<ref name=":0" /> == Publikasie en ontvangs == Die musiek is vir die eerste keer in Januarie 1921 in ''Musical Opinion'' bekendgestel as 'n klavierstuk, in 'n afdeling "Eduactional novelties".<ref name=":0">McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref><ref>McCanna, T. 2000. ''[http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue/data/orchestral.htm Works for orchestra]''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Halwe jaar later het Bosworth die orkesweergawe gepubliseer.<ref name=":0" /> ''Op 'n Persiese mark'' word beskou as 'n werk van orkestrale [[impressionisme]]. Die werk is gebruik as teatermusiek vir komiese Oosterse tonele,<ref name=":0">Jameson, M. S.a.&#x20;[https://www.allmusic.com/composition/mc0002360053 ''Albert W. Ketèlbey / In a Persian Market, intermezzo-scene for chorus & orchestra'']. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> in sketse deur Morecambe en Wise, en deur The Two Ronnies,<ref>Hyperion Records. 2000. [https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 "In a Persian Market"]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> asook in skole as teaterrepertorium.<ref>McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref><ref name=":0" /> == Geselekteerde opnames == Verskeie opnames bestaan van dié werk, sowel klankopnames as video's: * [https://www.youtube.com/watch?v=pNZ54SPOvxY Die Ambrosian-koor en die Londense Promenadeorkes onder leiding van Alexander Faris] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=xf_vtE93NkQ Die Koninklike Filharmoniese Koor en Orkes onder leiding van Eric Rogers] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=XdNyMiSIhVQ Die Ambrosian-koor en die Filharmonia-orkes onder leiding van John Lanchbery] * [https://www.youtube.com/watch?v=LO6acnKZQno Die Haifa Simfonieorkes onder leiding van Amos Talmon] {{Verwysings|30em}} == Eksterne skakels == * {{International Music Score Library Project|work=In a Persian Market (Ketèlbey, Albert William)|cname=''In a Persian Market'' (Ketèlbey)}} * [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue The Music of Albert W. Ketèlbey / A Catalogue], saamgestel deur Tom McCanna * [http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/classic-music-persian-market-1920.html Classic Music: ''The Persian Market'' (1920)], iranian.com * Philip L. Scowcroft: [http://www.musicweb-international.com/garlands/ketelbey.htm ''Monastery Garden'' and ''Persian Market'' / The Travels of Albert W. Ketèlbey] deur Philip L. Scowcroft, musicweb-international.com * [https://musopen.org/sheetmusic/12521/albert-ketelbey/in-a-persian-market/ ''In a Persian Market'' sheet music], Musopen * {{YouTube|u19pcelCPY|Geanimeerde partituur (klavierweergawe, met lirieke)}} qmlm0hff32kvpr3x75wsih54jw9ik9t 2921842 2921841 2026-08-04T10:19:06Z GeorgeF1974 104338 Klien uitleggoggas 2921842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=''Op 'n Persiese mark''|type=Ligte Westerse kunsmusiek|composer=Albert Ketèlbey|Image=In a Persian Market.jpg|image_upright=|Alt=|Caption=Voorblad van die bladmusiek|Key=|Catalogue=|Text=|Language=|Dedication=|Duration=|Composed={{Start date|1920}}|Performed=|Published={{Start date|1921}}|Scoring={{hlist | orkes | opsionele koor}}}} '''''Op 'n Persiese mark''''' is 'n ligte klassieke komposisie vir orkes en opsionele koor deur Albert Ketèlbey, wat dit in 1920 gekomponeer het. Dit het die subtitel ''Intermezzo scene'' gehad en is in 1921 deur Bosworth uitgegee. Dit roep eksotiese beelde van kameeldrywers, jongleurs en slangbesweerders op. Toe dit vir die eerste keer in 'n weergawe vir klavier gepubliseer is, is dit as 'n "opvoedkundige nuwigheid" geadverteer. == Tema en musiek == 'n Sinopsis van tonele deur die komponis sluit in 'n karavaan kamele wat aankom, bedelaars, 'n prinses wat deur knegte gedra word, jongleurs, slangbesweerders en 'n kalief.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Nadat die prinses en die kalief vertrek het, roep 'n muezzin die mense vanuif 'n minaret tot gebed. Die karavaan gaan voort opsy reis, en die mark word stil. Die musiek duur is ongeveer ses minute lank.<ref>Naxos Records. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market"'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl)]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026</ref> 'n Openingsmars deel "eksotiese" intervalle, A – B-mol – E, met die komponis se oosterse intermezzo ''Wonga'', wat in 1916 vir die toneelstuk ''Ye Gods'' gebruik is.<ref name=":0">McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Koor van bedelaars sing " Baksheesh, baksheesh [[Allah]]!" terwyl verbygangers hulle afjak met die woorde "Empshi" ("Gaan weg!").<ref>Hyperion Records. 2000. [https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 "In a Persian Market"]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Romantiese tema beeld die prinses uit, soortgelyk aan Stravinsky se ''Vuurvoël''.<ref name=":0" /> Trompette kondig die kalief aan.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Die slotgedeelte "Oproep tot gebed" van 22 mate is later eers bygevoeg.<ref name=":0" /> == Publikasie en ontvangs == Die musiek is vir die eerste keer in Januarie 1921 in ''Musical Opinion'' bekendgestel as 'n klavierstuk, in 'n afdeling "Eduactional novelties".<ref name=":0">McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref><ref>McCanna, T. 2000. ''[http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue/data/orchestral.htm Works for orchestra]''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Halwe jaar later het Bosworth die orkesweergawe gepubliseer.<ref name=":0" /> ''Op 'n Persiese mark'' word beskou as 'n werk van orkestrale [[impressionisme]]. Die werk is gebruik as teatermusiek vir komiese Oosterse tonele,<ref name=":0">Jameson, M. S.a.&#x20;[https://www.allmusic.com/composition/mc0002360053 ''Albert W. Ketèlbey / In a Persian Market, intermezzo-scene for chorus & orchestra'']. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> in sketse deur Morecambe en Wise, en deur The Two Ronnies,<ref>Hyperion Records. 2000. [https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 "In a Persian Market"]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> asook in skole as teaterrepertorium.<ref>McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref><ref name=":0" /> == Geselekteerde opnames == Verskeie opnames bestaan van dié werk, sowel klankopnames as video's: * [https://www.youtube.com/watch?v=pNZ54SPOvxY Die Ambrosian-koor en die Londense Promenadeorkes onder leiding van Alexander Faris] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=xf_vtE93NkQ Die Koninklike Filharmoniese Koor en Orkes onder leiding van Eric Rogers] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=XdNyMiSIhVQ Die Ambrosian-koor en die Filharmonia-orkes onder leiding van John Lanchbery] * [https://www.youtube.com/watch?v=LO6acnKZQno Die Haifa Simfonieorkes onder leiding van Amos Talmon] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Eksterne skakels == * {{International Music Score Library Project|work=In a Persian Market (Ketèlbey, Albert William)|cname=''In a Persian Market'' (Ketèlbey)}} * [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue The Music of Albert W. Ketèlbey / A Catalogue], saamgestel deur Tom McCanna * [http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/classic-music-persian-market-1920.html Classic Music: ''The Persian Market'' (1920)], iranian.com * Philip L. Scowcroft: [http://www.musicweb-international.com/garlands/ketelbey.htm ''Monastery Garden'' and ''Persian Market'' / The Travels of Albert W. Ketèlbey] deur Philip L. Scowcroft, musicweb-international.com * [https://musopen.org/sheetmusic/12521/albert-ketelbey/in-a-persian-market/ ''In a Persian Market'' sheet music], Musopen * {{YouTube|u19pcelCPY|Geanimeerde partituur (klavierweergawe, met lirieke)}} qv7qlm3btz56tcsev2go5x7thsc1awp 2921843 2921842 2026-08-04T10:22:13Z GeorgeF1974 104338 2921843 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=''Op 'n Persiese mark''|type=Ligte Westerse kunsmusiek|composer=Albert Ketèlbey|Image=In a Persian Market.jpg|image_upright=|Alt=|Caption=Voorblad van die bladmusiek|Key=|Catalogue=|Text=|Language=|Dedication=|Duration=|Composed={{Start date|1920}}|Performed=|Published={{Start date|1921}}|Scoring={{hlist | orkes | opsionele koor}}}} '''''Op 'n Persiese mark''''' is 'n ligte klassieke komposisie vir orkes en opsionele koor deur Albert Ketèlbey, wat dit in 1920 gekomponeer het. Dit het die subtitel ''Intermezzo scene'' gehad en is in 1921 deur Bosworth uitgegee. Dit roep eksotiese beelde van kameeldrywers, jongleurs en slangbesweerders op. Toe dit vir die eerste keer in 'n weergawe vir klavier gepubliseer is, is dit as 'n "opvoedkundige nuwigheid" geadverteer. == Tema en musiek == 'n Sinopsis van tonele deur die komponis sluit in 'n karavaan kamele wat aankom, bedelaars, 'n prinses wat deur knegte gedra word, jongleurs, slangbesweerders en 'n kalief.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Nadat die prinses en die kalief vertrek het, roep 'n muezzin die mense vanuif 'n minaret tot gebed. Die karavaan gaan voort opsy reis, en die mark word stil. Die musiek duur is ongeveer ses minute lank.<ref name=":1">Naxos Records. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market"'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl)]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026</ref> 'n Openingsmars deel "eksotiese" intervalle, A – B-mol – E, met die komponis se oosterse intermezzo ''Wonga'', wat in 1916 vir die toneelstuk ''Ye Gods'' gebruik is.<ref name=":1" /> 'n Koor van bedelaars sing " Baksheesh, baksheesh [[Allah]]!" terwyl verbygangers hulle afjak met die woorde "Empshi" ("Gaan weg!").<ref name=":1" /> 'n Romantiese tema beeld die prinses uit, soortgelyk aan Stravinsky se ''Vuurvoël''.<ref name=":0">McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> Trompette kondig die kalief aan.<ref name=":1" /> Die slotgedeelte "Oproep tot gebed" van 22 mate is later eers bygevoeg.<ref name=":0" /> == Publikasie en ontvangs == Die musiek is vir die eerste keer in Januarie 1921 in ''Musical Opinion'' bekendgestel as 'n klavierstuk, in 'n afdeling "Eduactional novelties".<ref name=":0">McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> 'n Halwe jaar later het Bosworth die orkesweergawe gepubliseer.<ref name=":0" /> ''Op 'n Persiese mark'' word beskou as 'n werk van orkestrale [[impressionisme]]. Die werk is gebruik as teatermusiek vir komiese Oosterse tonele,<ref name=":0">Jameson, M. S.a.&#x20;[https://www.allmusic.com/composition/mc0002360053 ''Albert W. Ketèlbey / In a Persian Market, intermezzo-scene for chorus & orchestra'']. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> in sketse deur Morecambe en Wise, en deur The Two Ronnies,<ref>Hyperion Records. 2000. [https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 "In a Persian Market"]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> asook in skole as teaterrepertorium.<ref>McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref><ref name=":0" /> == Geselekteerde opnames == Verskeie opnames bestaan van dié werk, sowel klankopnames as video's: * [https://www.youtube.com/watch?v=pNZ54SPOvxY Die Ambrosian-koor en die Londense Promenadeorkes onder leiding van Alexander Faris] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=xf_vtE93NkQ Die Koninklike Filharmoniese Koor en Orkes onder leiding van Eric Rogers] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=XdNyMiSIhVQ Die Ambrosian-koor en die Filharmonia-orkes onder leiding van John Lanchbery] * [https://www.youtube.com/watch?v=LO6acnKZQno Die Haifa Simfonieorkes onder leiding van Amos Talmon] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Eksterne skakels == * {{International Music Score Library Project|work=In a Persian Market (Ketèlbey, Albert William)|cname=''In a Persian Market'' (Ketèlbey)}} * [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue The Music of Albert W. Ketèlbey / A Catalogue], saamgestel deur Tom McCanna * [http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/classic-music-persian-market-1920.html Classic Music: ''The Persian Market'' (1920)], iranian.com * Philip L. Scowcroft: [http://www.musicweb-international.com/garlands/ketelbey.htm ''Monastery Garden'' and ''Persian Market'' / The Travels of Albert W. Ketèlbey] deur Philip L. Scowcroft, musicweb-international.com * [https://musopen.org/sheetmusic/12521/albert-ketelbey/in-a-persian-market/ ''In a Persian Market'' sheet music], Musopen * {{YouTube|u19pcelCPY|Geanimeerde partituur (klavierweergawe, met lirieke)}} 3as9xw0i18o6uutrbyke1c9u2f1fgwl 2921844 2921843 2026-08-04T10:23:11Z GeorgeF1974 104338 2921844 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=''Op 'n Persiese mark''|type=Ligte Westerse kunsmusiek|composer=Albert Ketèlbey|Image=In a Persian Market.jpg|image_upright=|Alt=|Caption=Voorblad van die bladmusiek|Key=|Catalogue=|Text=|Language=|Dedication=|Duration=|Composed={{Start date|1920}}|Performed=|Published={{Start date|1921}}|Scoring={{hlist | orkes | opsionele koor}}}} '''''Op 'n Persiese mark''''' is 'n ligte klassieke komposisie vir orkes en opsionele koor deur Albert Ketèlbey, wat dit in 1920 gekomponeer het. Dit het die subtitel ''Intermezzo scene'' gehad en is in 1921 deur Bosworth uitgegee. Dit roep eksotiese beelde van kameeldrywers, jongleurs en slangbesweerders op. Toe dit vir die eerste keer in 'n weergawe vir klavier gepubliseer is, is dit as 'n "opvoedkundige nuwigheid" geadverteer. == Tema en musiek == 'n Sinopsis van tonele deur die komponis sluit in 'n karavaan kamele wat aankom, bedelaars, 'n prinses wat deur knegte gedra word, jongleurs, slangbesweerders en 'n kalief.<ref>McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Nadat die prinses en die kalief vertrek het, roep 'n muezzin die mense vanuif 'n minaret tot gebed. Die karavaan gaan voort opsy reis, en die mark word stil. Die musiek duur is ongeveer ses minute lank.<ref name=":1">Naxos Records. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market"'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl)]. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026</ref> 'n Openingsmars deel "eksotiese" intervalle, A – B-mol – E, met die komponis se oosterse intermezzo ''Wonga'', wat in 1916 vir die toneelstuk ''Ye Gods'' gebruik is.<ref name=":1" /> 'n Koor van bedelaars sing " Baksheesh, baksheesh [[Allah]]!" terwyl verbygangers hulle afjak met die woorde "Empshi" ("Gaan weg!").<ref name=":1" /> 'n Romantiese tema beeld die prinses uit, soortgelyk aan Stravinsky se ''Vuurvoël''.<ref name=":0">McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> Trompette kondig die kalief aan.<ref name=":1" /> Die slotgedeelte "Oproep tot gebed" van 22 mate is later eers bygevoeg.<ref name=":0" /> == Publikasie en ontvangs == Die musiek is vir die eerste keer in Januarie 1921 in ''Musical Opinion'' bekendgestel as 'n klavierstuk, in 'n afdeling "Eduactional novelties".<ref name=":0">McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> 'n Halwe jaar later het Bosworth die orkesweergawe gepubliseer.<ref name=":0" /> ''Op 'n Persiese mark'' word beskou as 'n werk van orkestrale [[impressionisme]]. Die werk is gebruik as teatermusiek vir komiese Oosterse tonele,<ref name=":0">Jameson, M. S.a.&#x20;[https://www.allmusic.com/composition/mc0002360053 ''Albert W. Ketèlbey / In a Persian Market, intermezzo-scene for chorus & orchestra'']. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> in sketse deur Morecambe en Wise, en deur The Two Ronnies,<ref name=":1" /> asook in skole as teaterrepertorium.<ref>McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref><ref name=":0" /> == Geselekteerde opnames == Verskeie opnames bestaan van dié werk, sowel klankopnames as video's: * [https://www.youtube.com/watch?v=pNZ54SPOvxY Die Ambrosian-koor en die Londense Promenadeorkes onder leiding van Alexander Faris] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=xf_vtE93NkQ Die Koninklike Filharmoniese Koor en Orkes onder leiding van Eric Rogers] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=XdNyMiSIhVQ Die Ambrosian-koor en die Filharmonia-orkes onder leiding van John Lanchbery] * [https://www.youtube.com/watch?v=LO6acnKZQno Die Haifa Simfonieorkes onder leiding van Amos Talmon] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Eksterne skakels == * {{International Music Score Library Project|work=In a Persian Market (Ketèlbey, Albert William)|cname=''In a Persian Market'' (Ketèlbey)}} * [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue The Music of Albert W. Ketèlbey / A Catalogue], saamgestel deur Tom McCanna * [http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/classic-music-persian-market-1920.html Classic Music: ''The Persian Market'' (1920)], iranian.com * Philip L. Scowcroft: [http://www.musicweb-international.com/garlands/ketelbey.htm ''Monastery Garden'' and ''Persian Market'' / The Travels of Albert W. Ketèlbey] deur Philip L. Scowcroft, musicweb-international.com * [https://musopen.org/sheetmusic/12521/albert-ketelbey/in-a-persian-market/ ''In a Persian Market'' sheet music], Musopen * {{YouTube|u19pcelCPY|Geanimeerde partituur (klavierweergawe, met lirieke)}} kzchehgx41jtpl7q2n969t33hjyjfpt 2921845 2921844 2026-08-04T10:36:22Z GeorgeF1974 104338 Voetnotas het verkeerd gestoor. 2921845 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=''Op 'n Persiese mark''|type=Ligte Westerse kunsmusiek|composer=Albert Ketèlbey|Image=In a Persian Market.jpg|image_upright=|Alt=|Caption=Voorblad van die bladmusiek|Key=|Catalogue=|Text=|Language=|Dedication=|Duration=|Composed={{Start date|1920}}|Performed=|Published={{Start date|1921}}|Scoring={{hlist | orkes | opsionele koor}}}} '''''Op 'n Persiese mark''''' is 'n ligte klassieke komposisie vir orkes en opsionele koor deur Albert Ketèlbey, wat dit in 1920 gekomponeer het. Dit het die subtitel ''Intermezzo scene'' gehad en is in 1921 deur Bosworth uitgegee. Dit roep eksotiese beelde van kameeldrywers, jongleurs en slangbesweerders op. Toe dit vir die eerste keer in 'n weergawe vir klavier gepubliseer is, is dit as 'n "opvoedkundige nuwigheid" geadverteer. == Tema en musiek == 'n Sinopsis van tonele deur die komponis sluit in 'n karavaan kamele wat aankom, bedelaars, 'n prinses wat deur knegte gedra word, jongleurs, slangbesweerders en 'n kalief.<ref name=":1">McCanna, T. [http://www.albertketelbey.org.uk/discs/data/in%20a%20persian%20market.htm "''In a Persian Market'': intermezzo-scene"]. ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustusy 2026.</ref> Nadat die prinses en die kalief vertrek het, roep 'n muezzin die mense vanuif 'n minaret tot gebed. Die karavaan gaan voort opsy reis, en die mark word stil. Die musiek duur is ongeveer ses minute lank.<ref name=":0">McCanna, T. 2002. [https://www.naxos.com/CatalogueDetail/?id=8.110848 "''In a Persian Market'' (Ketelbey, Noble, Prentice, Geehl) (1917–1939)"]. ''Naxos Records''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Openingsmars deel "eksotiese" intervalle, A – B-mol – E, met die komponis se oosterse intermezzo ''Wonga'', wat in 1916 vir die toneelstuk ''Ye Gods'' gebruik is.<ref name=":0" /> 'n Koor van bedelaars sing " Baksheesh, baksheesh [[Allah]]!" terwyl verbygangers hulle afjak met die woorde "Empshi" ("Gaan weg!").<ref>[https://www.hyperion-records.co.uk/dw.asp?dc=W4330_GBAJY0086811 ''In a Persian Market''".] ''Hyperion Records''. 2000. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Romantiese tema beeld die prinses uit, soortgelyk aan Stravinsky se ''Vuurvoël''.<ref name=":0" /> Trompette kondig die kalief aan.<ref name=":1" /> Die slotgedeelte "Oproep tot gebed" van 22 mate is later eers bygevoeg.<ref name=":0" /> == Publikasie en ontvangs == Die musiek is vir die eerste keer in Januarie 1921 in ''Musical Opinion'' bekendgestel as 'n klavierstuk, in 'n afdeling "Eduactional novelties".<ref name=":1" /><ref name=":2">McCanna, T. S.d. [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue/data/orchestral.htm ''Works for orchestra''.] ''albertketelbey.org.uk''. Geraadpleeg op 4 Augustus 2026.</ref> 'n Halwe jaar later het Bosworth die orkesweergawe gepubliseer.<ref name=":1" /> ''Op 'n Persiese mark'' word beskou as 'n werk van orkestrale [[impressionisme]]. Die werk is gebruik as teatermusiek vir komiese Oosterse tonele,<ref name=":2" /> in sketse deur Morecambe en Wise, en deur The Two Ronnies,<ref name=":2" /> asook in skole as teaterrepertorium.<ref>Jameson, M. 2000.&#x20;[https://www.allmusic.com/composition/mc0002360053 ''Albert W. Ketèlbey / In a Persian Market, intermezzo-scene for chorus & orchestra'']. Geraadpleeg op 26 Augustus 2026.</ref><ref name=":0" /> == Geselekteerde opnames == Verskeie opnames bestaan van dié werk, sowel klankopnames as video's: * [https://www.youtube.com/watch?v=pNZ54SPOvxY Die Ambrosian-koor en die Londense Promenadeorkes onder leiding van Alexander Faris] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=xf_vtE93NkQ Die Koninklike Filharmoniese Koor en Orkes onder leiding van Eric Rogers] [YouTube-video; CD-opname onder die Decca-handelsmerk] * [https://www.youtube.com/watch?v=XdNyMiSIhVQ Die Ambrosian-koor en die Filharmonia-orkes onder leiding van John Lanchbery] * [https://www.youtube.com/watch?v=LO6acnKZQno Die Haifa Simfonieorkes onder leiding van Amos Talmon] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Eksterne skakels == * {{International Music Score Library Project|work=In a Persian Market (Ketèlbey, Albert William)|cname=''In a Persian Market'' (Ketèlbey)}} * [http://www.albertketelbey.org.uk/catalogue The Music of Albert W. Ketèlbey / A Catalogue], saamgestel deur Tom McCanna * [http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/classic-music-persian-market-1920.html Classic Music: ''The Persian Market'' (1920)], iranian.com * Philip L. Scowcroft: [http://www.musicweb-international.com/garlands/ketelbey.htm ''Monastery Garden'' and ''Persian Market'' / The Travels of Albert W. Ketèlbey] deur Philip L. Scowcroft, musicweb-international.com * [https://musopen.org/sheetmusic/12521/albert-ketelbey/in-a-persian-market/ ''In a Persian Market'' sheet music], Musopen * {{YouTube|u19pcelCPY|Geanimeerde partituur (klavierweergawe, met lirieke)}} hn23q9c6veu10uh810o38c283o74qq2 1 464506 2921851 2026-08-04T11:31:08Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2921851 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 464507 2921852 2026-08-04T11:31:46Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2921852 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 464508 2921854 2026-08-04T11:33:53Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2921854 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464509 2921855 2026-08-04T11:34:27Z JMK 649 skep kat 2921855 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Johannes Gerhardus Strijdom}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] 43jdf2o7n4pu0ilwrgetnj3l083ftwu 3 464510 2921862 2026-08-04T11:55:20Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2921862 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 464511 2921863 2026-08-04T11:58:35Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2921863 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern