Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 59 2922578 2902800 2026-08-06T13:25:16Z JayCubby 185167 ([[c:GR|GR]]) [[File:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen.jpg]] → [[File:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen full.jpg]] better 2922578 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Denemarke |volle_naam = <small>''Kongeriget Danmark'' ([[Deens]])</small> |algemene_naam = Denemarke |beeld_vlag = Flag of Denmark.svg |beeld_wapen = National coat of arms of Denmark.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Denmark.svg |leuse = <br />''Forbundet, forpligtet, for Kongeriget Danmark''<br /><small>''(Deens vir: "Verenig, toegewyd, vir die Koninkryk van Denemarke")''</small> |volkslied = ''[[Der er et yndigt land]]''<br /><small>''(Deens vir: "Daar is 'n pragtige land")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - Der er et yndigt land.ogg]]</center><br />''Koninklike Volkslied:<br />[[Kong Christian stod ved højen mast]]''<br /><small>''(Deens vir: "Koning Christian staan by die hoë mas")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - Kong Kristian stod ved højen mast.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Deens]] |hoofstad = [[Kopenhagen]] {{Koördinate|55|43|N|12|34|O}} |latd = 55 |latm = 43 |latNS = N |longd = 12 |longm = 34 |longEW = O |grootste_stad = [[Kopenhagen]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Frederik X van Denemarke|Frederik X]]<br />[[Mette Frederiksen]] |oppervlak_rang = 133^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 43&nbsp;094<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark|title=Denmark|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Mei 2024|archive-date=27 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527225100/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 16&nbsp;639 |persent_water = 1,74 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |bevolking_skatting = 5&nbsp;973&nbsp;136<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 115^de |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 138,22 |bevolkingsdigtheidmi² = 358,0 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = $462,019&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=128,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Denmark |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 52^ste |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $77&nbsp;641<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 10^de |BBP = $409,989&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 37^ste |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $68&nbsp;898<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 9^de |onafhanklikheidstipe = • Vorming<br />• Kerstening<br />• Huidige grondwet<br />• [[Faroëreilande|Faroëse]] tuisregering<br />• [[Groenland]]se tuisregering |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />ca. [[8ste eeu]]<br />ca. [[965]]<br />[[5 Junie]] [[1849]]<br />[[24 Maart]] [[1948]]<br />[[1 Mei]] [[1979]] |MOI = {{wins}} 0,952<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |MOI_rang = 5^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 28,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |Gini_rang = 6^de |Gini_jaar = 2023 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Deense kroon|Kroon]] |geldeenheid_kode = DKK |land_kode = DK |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+01]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+02]] |internet_domein = [[.dk]] |skakelkode = 45 |voetskrif = <center>Portaal [[Lêer:Portal.svg|20px]] [[Portaal:Europa|Europa]]</center> }} '''Denemarke''' ([[Deens]]: ''Danmark'', [ˈd̥ɛnmɑɡ̊], {{Audio|DA-Danmark.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Denemarke''' (''Kongeriget Danmark'', [ˈkʰɔŋəʁiːəð ˈtænmak], {{Audio|Kongeriget Danmark.ogg|luister}}), is geleë in [[Noord-Europa]] in die gebied wat as [[Skandinawië]] bekend staan. Dit is 'n [[grondwetlike monargie]] met [[koning]] [[Frederik X van Denemarke|Frederik X]] as simboliese leier en 'n eenkamerparlement, die ''Folketinget''. Saam met [[Groenland]] en die [[Faroëreilande]] vorm dit die [[Koninkryk van Denemarke]]. [[Lêer:Satellite image of Denmark in July 2001.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Denemarke]] [[Lêer:Öresundsbron i solnedgång 2.jpg|duimnael|links|Die Öresundbrug verbind die Deense hoofstad [[Kopenhagen]] met die Suid-Sweedse stad [[Malmö]]]] Denemarke is met 'n oppervlakte van sowat 43&nbsp;000 vierkante kilometer die kleinste van die Skandinawiese lande, maar nogtans die mees digbevolkte en ten opsigte van sy bevolking ook die tweede grootste ná [[Swede]]. Denemarke bestaan uit die [[skiereiland]] [[Jutland]] (Deens: ''Jylland'') – in geologiese opsig 'n uitbreiding van die Noord-Duitse Vlakte – en 'n groot aantal eilande waarvan sowat 100 bewoon is. Seeland (Deens: ''Sjælland''), wat naby die Suid-Sweedse kus lê, is die grootste en mees digbevolkte van die eilande. Denemarke se hoofstad Kopenhagen is aan die nou seestraat van die Øresund geleë, 'n deurvaart wat van die [[Kattegat]] na die Oossee lei. Denemarke se kontrole oor al drie deurvaarte, wat die [[Atlantiese Oseaan]] met die [[Oossee]] verbind – naas die Sund ook die Groot en Klein Belt (Deens: ''Store og Lille Belt''), het van die land gedurende die [[Middeleeue]] 'n Noord-Europese groot moondheid gemaak wat sy buurlande oorheers en sy magsgebied tot by [[Noorweë]], [[Ysland]], Groenland en die Faroëreilande uitgebrei het. Die twee laasgenoemde gebiede is nog steeds Deense besittings. Die land vorm in sommige opsigte 'n soort oorgang tussen Middel- en Noord-Europa – sy landskappe en klimaat kom grootliks ooreen met dié van [[Noord-Duitsland]] en lyk baie min op dié van die [[Skandinawiese Skiereiland]] (behalwe vir Suid-Swede). Vanweë sy taalkundige erfenis – Deens maak deel uit van die Noord-Germaanse en Oos-Nordiese taalfamilie – en 'n gemeenskaplike geskiedenis van meer as duisend jaar, waartydens die land saam met Noorweë of Swede deur dieselfde koningshuis geregeer is, handhaaf Denemarke nou politieke en kulturele bande met die ander vier Nordiese lande Swede, Noorweë, Finland en Ysland. Denemarke het egter ook in politieke en kulturele opsig steeds 'n brugfunksie tussen Middel- en Noord-Europa vervul. Die Deense koning was as die heerser van Sleeswyk en Holstein ook 'n vors van die [[Heilige Romeinse Ryk]], en Denemarke was die eerste Nordiese land wat by die [[Europese Unie]] aangesluit het. Die land het egter geen lidstaat van die Eurosone geword nie. Ná 'n vinnige industrialisering in die 19de en 20ste eeu het Denemarke, wat nog steeds oor 'n hoogs moderne landbousektor beskik, tot een van die mees gevorderde nywerheidslande ontwikkel. Die land het 'n welvaartstelsel volgens die Nordiese model. == Etimologie == [[Lêer:Jelling gr kl Stein.JPG|duimnael|links|Die Jelling-stene, waarna algemeen verwys word as Denemarke se "doopsertifikaat"]] Die etimologie van die naam "Denemarke", die verhouding tussen "Dene" en "Denemarke", en die ontstaan van Denemarke as 'n verenigde koninkryk is onderworpe aan 'n voortdurende wetenskaplike debat.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.nyrups.dk/Historie/MiddelalderIndex.htm |title=Bog IX. Kong Gorms Saga |publisher=Middelalderstudier |author=Kristian Andersen Nyrup |accessdate=9 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109141345/http://www.nyrups.dk/Historie/MiddelalderIndex.htm |archive-date=9 Januarie 2010}}</ref><ref>{{da}} {{cite book |author=Bent Østergaard |title=Indvandrerne i Danmarks historie |publisher=Syddansk Universitetsforlag |year=2007 |isbn=978-87-7674-204-1 |pages=19–24}}</ref> Dit fokus veral op die voorvoegsel "Dan" en of dit na die Dani of 'n geskiedkundige persoon Dan verwys en die presiese betekenis van die "-marke"-agtervoegsel. Volgens die meeste etimologiese woorde- en handboeke is "Dan" ontleen aan 'n word wat "plat land" beteken,<ref name="et1" /> verwant aan [[Duits]] ''Tenne'' "dorsvloer" en [[Engels]] ''den'' "grot".<ref name="et1">{{de}} {{cite book |author=Jan de Vries |title=Altnordisches etymologisches Wörterbuch |year=1962 |pages=73}}</ref><ref>{{da}} {{cite book |author=Niels Åge Nielsen |title= Dansk etymologisk ordbog |year=1989 |pages=85–96}}</ref> Daar word geglo dat die "marke"-element woud of grensgebied beteken, met waarskynlike verwysings na die grenswoude in Suid-Sleeswyk.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://navneforskning.ku.dk/stednavne.doc/betydninger.doc |title=Udvalgte stednavnes betydning |publisher=Navneforskning, Københavns Universitet |accessdate=16 Julie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060716144406/http://navneforskning.ku.dk/stednavne.doc/betydninger.doc |archive-date=16 Julie 2006 |url-status=dead}}</ref> Die eerste gebruik van die woord "Denemarke" in Denemarke self is gevind op die twee Jelling-stene, twee runestene wat glo opgerig is deur [[Gorm die Oue]] (ca. 955) en [[Harald I van Denemarke|Harald Bloutand]] (ca. 965). Ná die groter van die twee stene word dikwels verwys as die "doopsertifikaat" (Deens: ''dåbsattest'') van Denemarke,<ref>{{en}} {{cite book |author=Heather O'Donoghue |title=Old Norse-Icelandic Literature: A Short Introduction |url=https://books.google.com/books?id=lY-g2MTFh9gC&pg=PT27 |year=2008 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-77683-4 |page=27 |accessdate=12 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412172508/https://books.google.com/books?id=lY-g2MTFh9gC&pg=PT27 |archive-date=12 April 2016 |url-status=live}}</ref> hoewel albei die woord "Denemarke" gebruik, in die [[akkusatief]]e naamval ᛏᛅᚾᛘᛅᚢᚱᚴ ''tanmaurk'' ([danmɒrk]) op die groot steen, en in die [[Genitief|genitiewe]] naamval ᛏᛅᚾᛘᛅᚱᚴᛅᚱ ''tanmarkar'' ([danmarkaɽ]) op die klein steen, terwyl die [[Datief|datiewe]] naamval ''tąnmarku'' ([danmarkʊ]) op die kontemporêre Skivum-steen verskyn. Na die inwoners van Denemarke word daar verwys in die akkusatiewe naamval as ''tani'' ([danɪ]), of "Danes". == Geografie == {{Hoofartikel|Geografie van Denemarke}} [[Lêer:Da-map.png|duimnael|Kaart van Denemarke]] Denemarke neem 'n besondere stelling binne die Skandinawiese lande in. Dit vorm 'n soort "brug" tussen Sentraal- en Noord-Europa en bestaan met uitsondering van die skiereiland Jutland, wat sowat die helfte van die land se oppervlakte verteenwoordig, uit meer as 470 groot en klein eilande, wat tussen Jutland en die Suid-Sweedse gewes [[Skone]] lê. Slegs sowat honderd van hierdie eilande is bewoon. Die grootste eilande is Seeland (met die hoofstad [[Kopenhagen]]), Funen ([[Deens]]: Fyn), Falster, Lolland, Langeland en [[Bornholm]]. Denemarke se enigste landgrens is dié met Duitsland (byna sewentig kilometer), terwyl die kuslyn vanweë die groot aantal inhamme oor sowat 7&nbsp;400 kilometer strek. Geen plek in die land lê verder as sowat vyftig kilometer van die see af nie. == Klimaat == [[Lêer:Denmark map of Köppen climate classification.svg|duimnael|links|Klimaatsones in Denemarke volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] In vergelyking met die ander Skandinawiese lande het Denemarke danksy die invloed van die [[Atlantiese Oseaan]] en sy suidelike ligging 'n betreklik milde klimaat met gematigde somers en milde winters. Neerslae kom dwarsdeur die jaar voor, alhoewel daar min [[sneeu]]valle aangeteken word. Die Atlantiese invloede neem in die oostelike landsdele geleidelik af; hier word laer windsnelhede en minder neerslae aangeteken as in Wes-Denemarke. In koue winters, wat egter selde voorkom, word die kontinentale invloede duidelik – die Oossee bevries, en koue lugmassa's uit die ooste oorheers die winterweer. == Fauna en flora == [[Lêer:Rebild Bakker 2007 - 01 ubt.jpg|duimnael|Die heuwellandskap van Rebild Bakker]] Gedurende die afgelope eeue is groot dele van Denemarke se oorspronklike woude afgekap. Klein oorblyfsels van hierdie ongerepte woude het in natuurreservate soos die Nasionale Rebild Bakker-park bewaar gebly. Dié park maak deel uit van Rold Skov ("Trollwoud") wat tans met 'n oppervlakte van 86&nbsp;km² die mees uitgestrekte bosgebied in die land vorm. Sowat twaalf persent van die huidige Deense grondgebied is met bosse (veral loofbos met beuke en eikebome) bedek. Daarnaas kom olms, haselneutbome, esdorings, dennebome, berke, espe- en lindebome asook kastaiingbome algemeen voor. In die vlaktes van Wes-Jutland het enkele moeraslande bewaar gebly, net soos duinlandskappe en heidevelde. Tipiese inheemse dierspesies sluit rooi wild, hase, [[eekhoring]]s, krimpvarkies, vosse, dassies, marters, wasbere en [[wasbeerhond]]e in. Seehonde word langs die Deense kuste aangetref. Die kusgebiede is daarnaas die habitat van talle [[voël]]spesies soos eksters, duiwe, [[bleshoender]]s, ganse, [[eend]]e, [[seemeeu]]s, seeswaeltjies en seeduikers. == Geskiedenis == === Oorsig === [[Lêer:Ladbyskibet.jpg|duimnael|Die Ladby-skip is die grootste skeepsgraf wat tot dusver in Denemarke opgegrawe is]] Denemarke se geskiedenis is nou verweef met dié van die ander Nordiese lande. Denemarke se pogings om die Oossee te oorheers het tot by die 16de eeu die kwaai mededinging van Swede gehad, maar daar was nogtans ook langdurige periodes waartydens Denemarke met ander Skandinawiese lande in politieke en dinastiese opsig verenig het soos die [[Kalmarunie]]. Ander belangrike aspekte, wat 'n groot invloed op die Deense geskiedenis uitgeoefen het, was die betrekkinge met die Europese vasteland en die uitbreiding van die Deense magsgebied in oorsese gebiede soos [[Engeland]], Ysland en Groenland in die [[Wikings|Wiking-tydperk]]. Gedurende die tiende eeu het die klein Deense koninkryke in 'n gemeenskaplike staat verenig, en tot by die Vredesluiting van [[Roskilde]] in 1658, waardeur Denemarke sy besittings in Suid-Swede verloor het, het die Deense heersers hul magsgebied voortdurend probeer uitbrei. In die 19de eeuse konflik met Duitsland oor Sleeswyk en Holstein en die Duitse minderheid in die suide van die land moes Denemarke sy suidelike gebiede uiteindelik in 1864 aan Duitsland afstaan en het vervolgens 'n beleid van politieke neutraliteit gevolg. Ná die Duitse besetting tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Denemarke by die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO]]) en die Europese Ekonomiese Gemeenskap (die latere [[Europese Unie]]) aangesluit. === Die Middeleeue === [[Lêer:Knut der Große cropped.jpg|duimnael|Koning [[Knoet die Grote]] (1018–1035)]] [[Lêer:04-08-29-b2-copie 2 Vor Frue kirke, Kalundborg.jpg|duimnael|Onse-Liewe-Vroukerk (''Vor Frue Kirke'') in Kalundborg. Die magtige baksteendomkerk met vyf torings het omstreeks 1175 as deel van Kalundborg se versterkings ontstaan]] Denemarke was reeds in sy voorgeskiedenis deur Germaanse stamme bewoon. Die eerste historiese dokumente, wat na die Deense volk verwys, dateer egter eers uit die sesde eeu v.C. Daar word aangeneem dat Suid-Swede die oorspronklike tuisland van die [[Dene]] was en dat hulle later na die huidige Deense eilande en die skiereiland Jutland uitgebrei het. Tydens die 11de eeu het die Deense gebied tot by die Schleilinie gestrek – die grenslyn met die Heilige Romeinse Ryk in die suide wat deur die Schleirivier gevorm is. Die Denekoning Dan, na wie die land vernoem sou wees, is eerder 'n legendariese as 'n historiese figuur. Denemarke is aanvanklik deur plaaslike heersers geregeer, en omtrent 800 het een van hulle, Gøttrik, die sogenaamde Danewerk, 'n versterking suid van die Schleirivier ter beskerming teen aanvalle van die [[Frankiese Ryk]] opgerig. As gevolg van die Frankiese magsuitbreiding onder [[Karel die Grote]] het die Dene vir die eerste keer in aanraking met 'n ander beduidende Europese nasie gekom. Karel se stigting van 'n mark, 'n militêre gebied langs die Deense grens, het naas die oprigting van die Danewerk ook tot die versterking van die handelsentrum Haithabu gelei. Met 'n Deens-Frankiese ooreenkoms in 811 is die Eiderrivier as grenslyn vasgelê en die noordwaartse uitbreiding van die Franke stopgesit. Met die gelyktydige begin van die Skandinawiese [[Wikings]] se handels-, roof- en veroweringstogte, waaraan ook talle Deense krygers deelgeneem het, het Denemarke nou self daarmee begin om sy invloed in Noord-Europa te versterk en handelsbande met oorsese nasies aan te knoop. Eers in die tiende eeu het die Deense konings [[Gorm die Oue|Gorm]] en [[Harald I van Denemarke|Harald Bloutand]] daarin geslaag om die Deense volk in een koninkryk te verenig. Harald het die Christelike geloof aangeneem en die Christelike sendingwerk in Denemarke bevorder. Tydens die 11de eeu het die grootskaalse togte van Deense Wikings in die Noordseegebied 'n aanvang geneem. Die Deense koning [[Sven I van Denemarke|Sven Vurkbaard]] (986–1014) het Engeland verower, en [[Knoet die Grote]] (1018–1035) was heerser oor 'n uitgestrekte Deense Noordseeryk wat naas Denemarke en Engeland ook Noorweë en [[Skotland]] ingesluit het. Ná sy dood het hierdie ryk egter weer begin verbrokkel, en eers koning [[Sven II van Denemarke|Sven II]] (Svend Estridsøn 1047–1074) het daarin geslaag om die sentrale gesag op ryksvlak te herstel. Hy het gereeld munte laat slaan en klerici en beamptes, wat tot dusver grotendeels uit Engeland afkomstig was, deur inheemses vervang.<ref>{{de}} Harm G. Schröter: ''Geschichte Skandinaviens''. München: C.H. Beck 2007, bl. 24</ref> In die periode tussen 1025 en 1035 het die Eiderrivier die nuwe suidgrens van Denemarke geword. Saam met die ander lande van Noord-Europa het Denemarke in geestelike opsig 'n deel van die nuutgestigte bisdom Lund geword, en die tradisionele bande met die bisdom van [[Bremen]] en [[Hamburg]], wat sedert 948 bestaan het, is verbreek. Ná 'n tyd van politieke instabiliteit het koning [[Waldemar I van Denemarke|Waldemar die Grote]] (1157–1182) wet en orde herstel, die bedreiging deur Slawiese stamme afgeweer en die land weer deur 'n bloeitydperk laat gaan. Met die bou van 'n kasteel by die Groot Belt was hy in staat om die toegang tot die Noord- en Oossee te kontroleer, terwyl met die verowering van die Duitse eiland [[Rügen]] in 1169 'n ekspansiewe fase in Denemarke se buitelandse beleid ingelui is. Sy opvolgers [[Knoet VI van Denemarke|Knoet VI]] (1182–1202) en [[Waldemar II van Denemarke|Waldemar II]] (1202–1241) het van Denemarke 'n [[groot moondheid]] in die Oosseegebied gemaak wat Duitse en Baltiese gebiede soos Holstein, Hamburg, [[Lübeck]], Mecklenburg, Pommere, [[Rügen]] en [[Estland]] ingesluit het, maar as gevolg van die Slag van Bornhøved in 1227 weer verbrokkel het. Ook die eerste dekades van die 14de eeu was deur 'n politieke krisis oorskadu waaraan eers koning [[Waldemar IV van Denemarke|Waldemar IV Atterdag]] (1340–1375) 'n einde kon maak. Nogtans het die hertogdom Sleeswyk daarin geslaag om sy besondere status te handhaaf, en ook die magtige Noord-Duitse handelstede het met hul [[Hanse]]bond die Deense invloed in die Oosseegebied begin beperk. === Die tydperk van die Kalmarunie === [[Lêer:Kalmar Union ca. 1400.svg|duimnael|Die [[Kalmarunie]] teen die begin van die 16de eeu]] Waldemar se dogter [[Margrethe I van Denemarke|Margrethe]] was die stigteres van die [[Kalmarunie]], 'n politieke unie wat alle Skandinawiese ryke – Denemarke, Swede en Noorweë met die Faroëreilande en Groenland – ingesluit het en in 1397 tot stand gekom het. Die beleid van Margrethe se agterneef en erfgenaam [[Erik van Pommere]] het egter tot nuwe politieke geskille met die Hanse, Swede, die Holsteinse grawe en die inheemse Deense adel gelei. Erik het Swede en Noorweë verloor en is in 1439 uit Denemarke verdryf. Die Deense Ryksraad het in 1448 graaf [[Christiaan I van Denemarke|Christiaan I van Oldenburg]] tot Deense koning verkies, en hy is vervolgens in 1450 ook tot koning van Noorweë, in 1457 tot koning van Swede en in 1460 deur die Sleeswyk-Holsteinse Raad tot hertog van Sleeswyk en graaf van Holstein verkies. Die personele unie met Swede het egter in 1523 tot 'n einde gekom, en koning [[Christiaan II van Denemarke|Christiaan II]] het naas Swede ook die Deense troon verloor. === Die vroeë moderne tydperk === [[Lêer:Kr-iv-ks ubt.jpeg|duimnael|links|upright|Koning [[Christiaan IV van Denemarke|Christiaan IV]] van Denemarke. Standbeeld in [[Kristiansand]] ([[Noorweë]])]] In 1523 is Christiaan II se oom, hertog [[Frederik I van Denemarke|Frederik van Sleeswyk-Holstein]], tot Deense koning verkies. Sy seun [[Christiaan III van Denemarke|Christiaan III]] het in 1536 die [[Lutheranisme|Lutherse geloof]], wat al danksy die optrede van predikers die eerste aanhangers in Denemarke gehad het, in 'n [[staatsgreep]] as Deense staatsreligie afgedwing. Koning [[Christiaan IV van Denemarke|Christiaan IV]] het om politieke en godsdienstige redes in die [[Dertigjarige Oorlog]] ingegryp, maar is ná sy nederlaag in 1626 gedwing om in die Vrede van Lübeck afstand te neem van sy ekspansionistiese beleid in Noord-Duitsland. Denemarke is vervolgens veral deur Swede bedreig wat tot die nuwe groot moondheid in die Oosseegebied ontwikkel het, en in 1658 moes Denemarke in die Vrede van Roskilde al sy besittings op die [[Skandinawiese Skiereiland]], waaronder [[Skone]], Blekinge, Halland en die Noorse Bohuslän, aan Swede afstaan. Die bedreiging deur buitelandse magte het die aanleiding tot politieke herstrukturering gegee. Die Deense Stande het hul invloed kwytgeraak; die koningshuis het sy magsbasis met die invoering van die erflike monargie in 1660 en die afkondiging van die grondwetlike absolutistiese regeringstelsel in die sogenaamde Koningswet van 1665 versterk. Die sogenaamde Gottorf-kwessie, wat die vrede in Europa bedreig het, is in die tydperk tussen 1767 en 1773 deur ooreenkomste met [[Rusland]] opgelos – die Deense Ryk, wat destyds van Ysland en van die Noordkaap tot by die [[Elbe]]rivier gestrek het, het vervolgens in alle oorloë op die Europese vasteland neutraal gebly en hom eerder aan binnelandse hervormings soos die landhervorming en die bevryding van die boere toegewy. Ná die Britse aanval op Kopenhagen in 1807 het Denemarke 'n bondgenoot van Frankryk geword en sy nou bande met die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte]] ook in 1813 nog steeds gehandhaaf. As gevolg van hierdie beleid was die Deense staat in 1814 bankrot en het in 1814 in die vrede van Kiel ook Noorweë verloor. In 1815 het die Deense koning [[Frederik VI van Denemarke|Frederik VI]] in sy hoedanigheid as heerser van Holstein en hertog van Lauenburg 'n lid van die [[Duitse Bond]] geword. Sleeswyk het ondanks sy nou bande met Holstein nie by die Bond aangesluit nie. === Die Sleeswyk-Holstein-kwessie === [[Lêer:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen full.jpg|duimnael|Die Grondwetlike Vergadering (''Grundlovgivende Rigsforsamling'') kom in 1848 in Kopenhagen byeen. Skildery deur Constantin Hansen]] Die binnelandse beleid is sedert 1830 deur die sterk liberale opposisie en die etniese geskille tussen Dene en [[Duitsers]] oorheers. Koning [[Christiaan VIII van Denemarke|Christiaan VIII]] het met sy "Ope Brief" in 1846 geprobeer om die Deense staat met 'n gemeenskaplike suksessiereg vir die landsdele Denemarke, Sleeswyk, Lauenburg en Holstein te bewaar, maar het felle teenstand van die Duitse bevolking in [[Sleeswyk-Holstein]] gekry. Die Duitse bewoners se weerstand teen die inlywing van Sleeswyk by Denemark het in Maart 1848 aanleiding tot 'n oorlog met die Duitse Ryk gegee. Ná byna drie jaar se oorlogvoering was die belangrikste geskille nog steeds nie besleg nie. In 1849 het Denemarke 'n nuwe grondwet gekry wat van die land 'n grondwetlike monargie gemaak het. Die grondwet is nie in Sleeswyk afgekondig nie. In die Verdrag van Londen in 1852 is Denemark as staat in sy geldende grense erken, en die Europese moondhede het ook die gemeenskaplike suksessiereg van Denemarke en die hertogdomme goedgekeur. Nogtans het die land hom as gevolg van Pruisiese en Oostenrykse druk daartoe verplig om 'n nuwe grondwet af te kondig waarin alle landsdele gelyke regte geniet het en afstand geneem van sy planne om Sleeswyk by Denemarke in te lyf. Alle pogings om 'n nuwe grondwet daar te stel het egter misluk. Die Deens-Sleeswykse grondwet van 1863 het nie aan die Pruisiese en Oostenrykse vereistes voldoen nie, en ná 'n ultimatum van dié twee moondhede het in 1864 die Duits-Deense Oorlog uitgebreek. In die Vrede van Wene van dieselfde jaar is Denemarke gedwing om die drie hertogdomme Sleeswyk, Holstein en Lauenburg aan Pruise af te staan. === Die 20ste eeu === [[Lêer:Nørrebro Riot.jpg|duimnael|Barrikades tydens 'n opstand in die Kopenhaagse stadsbuurt Nørrebro (Julie 1944)]] In sy buitelandse beleid het Denemarke in die volgende dekades aanspraak op neutraliteit gemaak. Die binnelandse politiek is vanaf 1920 deur die toenemende invloed van die Liberale en Sosiaal-Demokratiese Party gekenmerk, en onder koning [[Christiaan X van Denemarke|Christiaan X]] is in 1915 'n demokratiese grondwet daargestel. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die [[Verdrag van Versailles]] voorsiening vir 'n referendum in Noord-Sleeswyk en dele van Sentraal-Sleeswyk gemaak. In 1920 het 'n meerderheid van die stemgeregtigdes hulle in Noord-Sleeswyk ten gunste van die insluiting by Denemarke uitgespreek. Nogtans was daar steeds 'n Duitse minderheid in die Deense Noord-Sleeswyk, asook 'n Deense minderheid in die Duitse deel van Suid-Sleeswyk. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Denemarke deur Duitse troepe beset. Alhoewel enkele duisend Dene as vrywilligers by die Duitse [[Waffen-SS]] aangesluit het, het veral sedert 1943 het 'n sterk Deense versetsbeweging ontstaan wat deur groot dele van die bevolking ondersteun is. Danksy die Duitse diplomaat Georg Ferdinand Duckwitz (1904–1973), wat geheime inligting oor die beplande deportasie van Deense [[Jode]] aan die Deense versetsbeweging en Sweedse owerhede gegee het, is in Oktober 1943 'n grootskaalse reddingsaksie vir Denemarke se Joodse bevolking georganiseer. Duisende Deense vlugtelinge was sodoende in staat om na Swede te vlug. Ná die wysiging van die Deense grondwet het die oudste dogter van koning [[Frederik IX van Denemarke|Frederik IX]], [[Margrethe II van Denemarke|Margrethe II]], sy opvolger as Deense koningin geword, terwyl die ''Landsting'' of tweede kamer van die parlement afgeskaf is. Die buitelandse beleid is onder meer oorheers deur Denemarke se lidmaatskap in die [[Nordiese Raad]], die [[Europese Unie]] en die NAVO. Die regte van die Deense en Duitse minderhede in Sleeswyk is in 1955 in 'n Duits-Deense ooreenkoms gereël. === Die 21ste eeu === [[Lêer:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|duimnael|Die Storebælts-brug is in 1998 ingewy]] Die beleid teenoor immigrante, vlugtelinge en die [[Moslem]]-gemeenskap het die politieke debat in die vroeë 21ste eeu oorheers. 'n Reeks satiriese spotprente wat die profeet [[Mohammed]] uitgebeeld het en op 30 September 2005 in die konserwatiewe dagblad ''Jyllands-Posten'' het tot gewelddadige betogings in die Moslemwêreld en 'n diplomatieke krisis gelei. Die Deense prokureur-generaal het op 17 Maart 2006 bevestig dat die spotprente volgens die Deense strafwet nie as blafemies of rassisties beskou word nie. Fanatieke moslems in die buiteland het die uitbeelding van Mohammed egter steeds as taboe beskou en was ook nie bereid om die Westerse beginsels van persvryheid te respekteer nie. ''Jyllands-Posten'' se besluit om die Mohammed-spotprente te publiseer was volgens die leier van die kultuurafdeling, Flemming Rose, daarop gemik om "die media se selfsensuur ten opsigte van Islamitiese onderwerpe te deurbreek".<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 116</ref> Die Minister vir Vlugtelinge, Immigrante en Integrasie, Rikke Hvilshøj (Venstre/Regsliberale Party), het op 4 November 2005 'n "Verklaring ten opsigte van Integrasie en aktiewe Medeburgerskap in die Deense Samelewing" bekend gestel wat 17 stellings bevat en deur vlugtelinge en ander immigrante wat aansoek om 'n permanente verblyfpermit doen onderteken moet word. Buitelanders moet sodoende die bewys lewer dat hulle bereid sal wees om die grondleggende waardes van die Deense samelewing te erken en respekteer.<ref name="ReferenceA">{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007'', bl. 115</ref> Buitelanders wat aansoek om inburgering doen moet vanaf Desember 2005 aan bykomende vereistes voldoen en onder meer 'n behoorlike kennis van die Deense taal, kultuur en geskiedenis hê.<ref name="ReferenceA" /> Op 14 Januarie 2024 het Margrethe II, soos aangekondig op 31 Desember 2023, afstand gedoen van die troon en is deur haar oudste seun [[Frederik X van Denemarke|Frederik X]] opgevolg. Met die toetrede van Finland en Swede tot die NAVO in onderskeidelik 2023 en 2024 is al die Skandinawiese lande vir die eerste keer sedert die ontbinding van die [[Kalmarunie]] in 1523 weer lede van een (en dieselfde) militêre alliansie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/2023/22/schweden-unabhaengigkeit-gustav-vasa-nato-beitritt |title=Unabhängigkeit von Schweden – Alter Schwede |publisher=Die Zeit |author=Ronald D. Gerste |date=30 Mei 2023 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.nzz.ch/international/schweden-tritt-nato-bei-was-die-erweiterung-fuer-die-ostsee-bedeutet-ld.1748476 |title=Gewinnt die Nato nach Schwedens Beitritt die alleinige Kontrolle über die Ostsee? Es ist kompliziert – eine Analyse in Karten |publisher=Neue Zürcher Zeitung |author=Linda Koponen |date=28 Februarie 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> == Politiek == === Staatsopbou === [[Lêer:Denmark crown.jpg|duimnael|Die streng bewaakte Deense kroonjuwele, waaronder die kroon van koning [[Christiaan IV van Denemarke|Christian IV]], word in die kasteel Rosenborg vertoon]] Volgens die grondwet van 1953 is Denemarke 'n parlementêr-demokratiese monargie. Die Deense koning of koningin fungeer as staatshoof, maar oefen geen politieke gesag meer uit nie. Die huidige staatshoof is koning [[Frederik X van Denemarke]]. Die 179 afgevaardigdes in die Deense parlement, die Folketing, word elke vier jaar verkies. Groenland en die Faroëreilande word elkeen deur twee parlementslede verteenwoordig. === Uitvoerende gesag === Die Deense koning of koningin oefen formeel die uitvoerende gesag uit, tog word hierdie funksie in die praktyk deur die kabinet waargeneem wat onder die voorsitterskap van die eerste minister staan. Die eerste minister word deur die koning benoem, maar moet oor 'n meerderheid in die parlement beskik. Sedert 15 Desember 2022 word Denemarke deur 'n koalisieregering onder leiding van [[Mette Frederiksen]] geregeer. Die koalisie in die Folketing bestaan uit die Sosiaaldemokratiese Party met die ''Venstre''-party en die Moderateparty. === Wetgewende gesag === [[Lêer:Christiansborg Slot Copenhagen 2014 01.jpg|duimnael|links|Christiansborg in Kopenhagen, gemeenskaplike setel van Denemarke se regterlike, uitvoerende en wetgewende gesag]] [[Lêer:Frederik, Crown Prince of Denmark in 2018.jpg|duimnael|upright|Die huidige koning van Denemarke, [[Frederik X van Denemarke]]]] [[Lêer:Folketingssalen 2018a.jpg|duimnael|links|Folketing, die Deense parlement]] [[Lêer:Mette Frederiksen - 2009.jpg|duimnael|upright|Die huidige eerste minister van Denemarke, [[Mette Frederiksen]] (Sosiaaldemokratiese Party)]] [[Lêer:Folketing 2023-03-10.svg|duimnael|links|Setels in die Deense parlement sedert die laaste verkiesing in 2022]] Die eenkamerparlement Folketing oefen die wetgewende gesag uit. Wetsbesluite kan slegs gesamentlik deur die koning en die Folketing geneem word. Oorlogsverklarings en die ondertekening van 'n vredesooreenkoms moet eweneens sowel deur die staatshoof asook die parlement goedgekeur word. Die 179 afgevaardigdes in die Folketing word vir 'n periode van maksimaal vier jaar in algemene verkiesings volgens die beginsel van proporsionele verteenwoordiging verkies. Alle Deense burgers het vanaf die ouderdom van 18 stemreg en mag ook as kandidate staan. Wetsontwerpe kan deur 'n tweederdemeerderheid van die afgevaardigdes in 'n nasionale referendum getoets word. Sodra tenminste dertig persent van die Deense stemburgers 'n wetsontwerp verwerp, mag dit nie meer deur die parlement bekragtig word nie. Die laaste algemene verkiesing is op 1 November 2022 gehou. Van die altesaam 179 afgevaardigdes is 175 in Denemarke, twee op die Faroëreilande en twee in Groenland verkies. Die sosiaaldemokratiese regering onder leiding van [[Mette Frederiksen]] het nie meer oor 'n meerderheid beskik nie, maar kon 'n koalisie met die ''Venstre''-party en die Moderateparty vorm. Altesaam twaalf politieke partye is in die Deense parlement verteenwoordig: {| class="wikitable" !Party !Setels 2011 !Setels 2015 !Setels 2019 !Setels 2022 !+/- |- | Sosiaaldemokratiese Party (''Socialdemokratiet'') | 44 | 47 | 48 | 50 | +2 |- | Deense Volksparty (''Dansk Folkeparti'') | 22 | 37 | 16 | 5 | –11 |- | Liberale Party (''Venstre'') | 47 | 34 | 43 | 23 | –20 |- | Rooi-Groen-Alliansie (''Enhedslisten – De Rød-Grønne'') | 12 | 14 | 13 | 9 | –4 |- | Liberale Alliansie (''Liberal Alliance'') | 9 | 13 | 4 | 14 | +10 |- | Die Alternatiewe (''Alternativet'') | 0 | 9 | 5 | 6 | +1 |- | Sosiaal-liberale Party (''Radikale Venstre'') | 17 | 8 | 16 | 7 | –9 |- | Sosialistiese Volksparty (''Socialistisk Folkeparti'') | 16 | 7 | 14 | 15 | +1 |- | Konserwatiewe Volksparty (''Det Konservative Folkeparti'') | 8 | 6 | 12 | 10 | –2 |- | Die Nuwe Regte (''Nye Borgerlige'') | – | – | 4 | 6 | +2 |- | Moderateparty (''Moderaterne'') | – | – | – | 16 | Nuut |- | Denemarke-Demokrate (''Danmarksdemokraterne'') | – | – | – | 14 | Nuut |} === Administratiewe streke === {{Hoofartikel|Administratiewe streke van Denemarke}} [[Lêer:Denmark regions label.svg|duimnael|Streke van Denemarke]] Sedert 1 Januarie 2007 is Denemarke in vyf streke ([[Deens]]: ''regioner'') en 98 munisipaliteite (''kommuner'') ingedeel. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! Deense naam<br />(letterlike vertaling) !! Afrikaanse saam !! Setel<br />(grootste stad) |- || [[Lêer:Flag of the Capital Region of Denmark.svg|20px]] Region Hovedstaden<br />("Hoofstadstreek") || Hoofstadstreek van Denemarke || [[Hillerød]] ([[Kopenhagen]]) |- || [[Lêer:Flag of Region Midtjylland.svg|20px|raam]] Region Midtjylland<br />("Middel-[[Jutland]]-streek") || Sentraal-Denemarke-streek || [[Viborg]] ([[Aarhus]]) |- || [[Lêer:Flag of Region Nordjylland.svg|20px]] Region Nordjylland<br />("Noord-Jutland-streek") || Noord-Denemarke-streek || [[Aalborg]] |- || [[Lêer:Flag of Region Sjælland.svg|20px]] Region Sjælland<br />("Seeland-streek") || Seeland-streek || [[Sorø]] ([[Roskilde]]) |- || [[Lêer:Flag of Region Syddanmark.svg|20px|raam]] Region Syddanmark<br />("Suid-Denemarke-streek") || Suid-Denemarke-streek || [[Vejle]] ([[Odense]]) |} == Ekonomie == === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:Oil platform in the North Sea.jpg|duimnael|Olieplatform in die [[Noordsee]]]] Die ekonomiese struktuur van Denemarke word deur 'n groot aantal middelgroot ondernemings in die nywerheids- en dienstesektor gekenmerk. Hierdie maatskappye is dikwels hoogs gespesialiseerd, innoverend en uitvoergerig, en baie van hulle behoort in tegnologiese opsig tot die markleiers in hul verskeie sektore soos byvoorbeeld ''Bang & Olufsen'', ''Vestas'', ''Danfoss'', ''Ecco'' en ''Rockwool''.<ref name="auswaertiges-amt.de">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Daenemark/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Denemarke – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910184506/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Daenemark/Wirtschaft.html |date=10 September 2007 }}</ref> Denemarke beskik egter ook in die skeepvaarts-, handels- en brouerybedryf oor groot maatskappye wat op die wêreldmark meeding. In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu het 'n aantal ondernemings in die bankbedryf, masjienbou, toerisme- en voedselbedryf, asook farmaseutiese ondernemings saamgesmelt om op die internasionale markte te kan meeding. Die Deense landbou is al dekades lank 'n belangrike en mededingende uitvoerbedryf. 'n Opvallende kenmerk van die Deense ekonomie is die belangrikheid van die openbare sektor wat danksy die omvattende sisteem van sosiale sekerheid meer as 30 persent van alle werknemers in diens het.<ref name="auswaertiges-amt.de" /> Volgens die Deense model van ''flexicurity'' het die land 'n relatief buigsame arbeidsmark en ontslagwetgewing wat gepaard gaan met 'n aktiewe beleid van werkskepping (wat ook herskoling en streng kontroles behels) en 'n hoë vlak van sosiale veiligheid.<ref>{{en}} [http://uk.bm.dk/Themes/The%20Danish%20Labour%20Market/Flexicurity.aspx ''Ministry of Employment: Flexicurity''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308133823/http://uk.bm.dk/Themes/The%20Danish%20Labour%20Market/Flexicurity.aspx |date= 8 Maart 2010 }}</ref> === Buitelandse handel === [[Lêer:Territorial waters - Denmark.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Denemarke en sy oorsese gebiede]] Uitvoere dra sowat 'n derde tot Denemarke se bruto geografiese produk (BGP) by. Belangrike uitvoergoedere sluit masjiene en masjienonderdele, farmaseutiese produkte, tekstiele, elektronika, agrariese en visseryprodukte, meubels, metaalware en voertuie in. Die land is sedert 2002 'n netto-uitvoerder van aardgas en ruolie. Die belangrikste handelsvennote is Duitsland, Swede, die Verenigde Koninkryk, Nederland, die VSA (veral ten opsigte van uitvoere), die Volksrepubliek van China (invoere) en Noorweë. Ondanks die globale finansiële krisis het Denemarke se uitvoere in 2008 nog met altesaam 6,6 persent gestyg en het eers in die loop van 2009 'n sterk afwaartse neiging getoon (–15,9 persent). In 2010 en 2011 kon Deense uitvoere (veral na Duitsland en die VR van China) weer redelike groei toon (2011: +3,8 persent). Die mededingendheid van die Deense ekonomie op die wêreldmark het nogtans versleg, sodat uitvoere in ander lande (byvoorbeeld Duitsland) heelwat stewiger gegroei het.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_DADF9C4B6FE8406F6FD9B7BC4952B695/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Daenemark/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Denemarke – Ekonomie: Uitvoere''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311143220/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_DADF9C4B6FE8406F6FD9B7BC4952B695/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Daenemark/Wirtschaft_node.html |date=11 Maart 2016 }}</ref> === Huidige stand van sake === [[Lêer:Claas combine in Denmark.jpg|duimnael|Oestyd op 'n plaas naby Branderslev op die eiland Lolland]] Ná 'n lang groeifase het ook die Deense ekonomie as gevolg van die globale finansiële en ekonomiese krisis begin afkoel. In 2008 het dit met 1,2 persent gekrimp.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Daenemark/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Denemarke – Ekonomie/Huidige stand van sake''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910184506/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Daenemark/Wirtschaft.html |date=10 September 2007 }}</ref> Nadat dit in die herfs van 2008 met 1,7 persent 'n historiese laagpunt bereik het, het werkloosheid merkbaar toegeneem tot 7,4 persent in November 2009. Nogtans kla 'n aantal sektore – waaronder die mediese en die boubedryf – oor 'n tekort aan mannekrag sodat die Deense regering werkers uit die buiteland, in die besonder uit Duitsland en Pole, werf. Die inflasiekoers was in die middel van 2008 met 4,3 persent buitensporig hoog, maar het in 2009 weer merkbaar gedaal tot 1,3 persent. Eiendomspryse, wat tydelik skerp gedaal het, ondergaan intussen weer 'n opwaartse regstelling. Die landbousektor word deur hoë finansieringkoste en dalende grond- en produkpryse in 'n moeilike situasie geplaas. In Maart 2008 het die Deense eerste minister, Anders Fogh Rasmussen, en die leier van Groenland se selfadministrasie, Hans Enoksen, ooreengekom om alle potensiële inkomste, wat uit die ontginning van Groenlandse olievelde sal voortspruit, gelykop te deel. Denemarke finansieer tans die helfte van Groenland se begroting. Groenland het sedert 2006 lisensies vir die eksplorasie en ontginning van ruolie in die Diskobaai – 'n gebied wes van die hoofeiland met 'n oppervlakte van sowat 100&nbsp;000 vierkante kilometer – aan die hoogste bieders verkoop. Die werklike omvang van Groenlandse oliebronne en die ekonomiese vatbaarheid van hul ontginning is tans nog nie duidelik nie. 'n Amerikaanse ondersoek beraam Groenland se oliereserwes tot 'n kwart van die globale voorrade kan beloop.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 113</ref> === Omgewingsbeleid === [[Lêer:Middelgrunden wind farm 2009-07-01 edit filtered2.jpg|duimnael|Die seegebonde [[windplaas]] ''Middelgrundens Vindmøllepark'' in die Øresund lewer 40 MW krag]] Denemarke maak ten opsigte van sy omgewingsbeleid sowel van markekonomiese instrumente asook van wetgewing gebruik om sy doelwitte te bereik. Aangesien Groenland as deel van die Deense Ryksgemeenskap erg deur die gevolge van globale verwarming geraak word, geniet klimaatbeskerming hoë prioreit in Denemarke se energiebeleid. Die land was die eerste in die Europese Unie wat in 1992 'n belasting op koolstofdioksiedemissies ingevoer het, en daar word beplan om tot die jaar 2025 25 persent van Denemarke se energiebehoeftes met [[hernubare energie]]bronne te dek. Gekombineerde warmte- en kragsisteme, biomassa as energiebron en vullisverbranding speel hier naas [[windenergie]] 'n belangrike rol. Tans voorsien windenergie in byna twintig persent van Denemarke se elektrisiteitsbehoeftes. Die beplande oprigting van die wêreld se grootste [[windplaas]] in die Kattegat sal energie vir 40&nbsp;000 huishoudings lewer. Die gebruik van kunsmis en insekdoders bly 'n uitdaging vir Denemarke se intensiewe landbou, net soos oorbenutting van visbronne vir die visserybedryf. == Demografie == {{Hoofartikel|Demografie van Denemarke}} [[Lêer:Wybrzeże Bornholmu.JPG|duimnael|Kusdorpie op die eiland Bornholm]] Die Deense bevolking het van slegs 797&nbsp;584 in 1769 gegroei tot 5&nbsp;668&nbsp;743 in 2015, waarvan 4&nbsp;996&nbsp;980 etniese Dene (in 2011) en 567&nbsp;932 immigrante met hul nakomelinge.<ref>{{en}} [http://denmark.dk/en/quick-facts/facts/ ''denmark.dk: Facts and statistics'']</ref> Denemarke is die mees digbevolkte land in Noord-Europa; die oorgrote meerderheid van sy bevolking is verstedelik. Die oostelike dele van die eiland Seeland word deur 'n baie hoë bevolkingsdigtheid gekenmerk – meer as 'n kwart van die totale Deense bevolking is in die metropolitaanse gebied van Kopenhagen gekonsentreer. Daarenteen is die weste en noorde van Jutland asook die meeste klein eilande maar yl bevolk. === Bevolkingstruktuur === Denemarke het 'n relatief homogene bevolking – byna 90 persent van sy 5,67 miljoen inwoners is etniese Dene. Die belangrikste minderhede is boorlinge van ander Skandinawiese lande, Turkse immigrante en die Duitse bevolking in die suide wat net soos die Deense minderheid in die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein 'n besondere status het. Die persentasie buitelanders het in 2009 9,5 persent beloop, waarvan 7,3 persent in die buiteland gebore was. Die meeste van die tussen 15&nbsp;000 en 25&nbsp;000 Duitssprekendes verwys na hulself as "Duitse volksgroep" en woon naby die Duitse grens. Hul bevolkingsaandeel beloop in die gewes Noord-Sleeswyk tussen ses en tien persent. Die regtelike aspekte van die Deense en Duitse minderhede is deur Denemarke en die Bondsrepubliek Duitsland in 1955 in die sogenaamde Bonn-Kopenhaagse Verklarings gereël. Aan albei minderheidsgroepe word politieke voorregte asook staatsfondse toegeken om onder meer skole, biblioteke en [[pastorie]] te finansier. === Taal === {{Hoofartikel|Tale van Denemarke}} [[Lêer:Skandynawska klawiatura ubt.JPG|duimnael|'n Skootrekenaar met 'n Deense [[sleutelbord]]]] Deens dien as amptelike taal van Denemarke. Daarnaas praat Dene en Duitsers in Noord-Sleeswyk (die Deense gedeelte van Sleeswyk of Suid-Jutland) ook Sønderjysk, die Duitse minderheid ook Duits, alhoewel hierdie twee tale nie as ampstale erken word nie. Op die Faroëreilande geniet [[Faroëes]], in Groenland [[Groenlands]] die status van [[amptelike taal]]. Die Deense taal maak saam met [[Yslands]], Faroëes, [[Noors]] en [[Sweeds]] deel uit van die [[Noord-Germaanse tale|Noord-Germaanse groep]] van [[Indo-Europese tale]]. Tot by die laat Wiking-tydperk het die Skandinawiese dialekte nouliks van mekaar verskil. Die oudste gemeenskaplike erfenis is rune-inskrifte uit die derde eeu wat van Jutland tot in Suid-Swede ontdek is. Eers vanaf die tweede eeu kan daar sprake wees van 'n selfstandige Deense taal. Die opvallendste fonetiese kenmerk van Deens is die sogenaamde ''stød'' van beklemtoonde sillabes. Die Deense alfabet behels met æ, ø en å drie bykomende letters. Die laasgenoemde letter is tot in 1948 – die jaar waarin 'n spelllinghervorming in werking getree het – as aa geskryf. Die Deense woordeskat bevat 'n groter aantal Middelnederduitse leenwoorde. MIddelnederduits was die tradisionele [[lingua franca]] van die Europese Noorde en die Hanseverbond, tydelik ook die taal van die Deense koning en hof asook die kommandotaal van die Deense leër. Tans is Engels die belangrikste vreemde taal in Denemarke, alhoewel ook Duits en Frans nog steeds 'n beduidende invloed het. Sowat negentig persent van alle Deense leerders leer Duits tenminste tydelik as tweede vreemde taal aan. === Godsdiens === {{Hoofartikel|Godsdiens in Denemarke}} [[Lêer:Roskilde Cathedral aerial.jpg|duimnael|Die Domkerk van [[Roskilde]] dien sedert die 15de eeu as begraafplaas van Deense koninklikes. In 1995 is dit as 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]] gelys.]] Die Deense grondwet waarborg geloofsvryheid. Net soos in ander Skandinawiese lande is die Protestantisme die belangrikste religieuse stroming; in 2009 was 83,1 persent van die Deense bevolking lede van die Evangelies-Lutherse staatskerk (dikwels ook [[Deense Volkskerk|volkskerk]] of ''Folkekirken'' genoem) wat tydens die Reformasietydperk uit die Rooms-Katolieke bisdomme ontwikkel en talle ou tradisies en seremonies bewaar het. Die staatskerk word deur die Folketing bestuur; die Deense koning of koningin fungeer as kerkhoof, die kerkminister as administratiewe hoof. Die Rooms-Katolieke minderheid (in 2002 34&nbsp;884 mense<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 114</ref> of 0,64 persent van die bevolking) is in die aartsbisdom Kopenhagen georganiseer. Hulle is net soos Moslems (3,87 persent) meestal immigrante of afstammelinge van immigrante. Ander beduidende godsdienstige minderhede sluit Protestantse groepe buite die staatskerk, [[Jehovah se Getuies]] (14&nbsp;672 aanhangers) en sowat 3&nbsp;000 [[Jode]] in.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 111</ref> Net soos in Noorweë, Ysland en [[Liechtenstein]] word die beginsel van institusionele skeiding van staat en kerk in Denemarke nie toegepas nie. == Kuns en kultuur == [[Lêer:Trundholm.jpg|duimnael|Die Sonstrydwa van Trundholm]] Steengrafte uit die Jongsteentydperk en keramiese voorwerpe is die oudste kulturele monumente en kunswerke in Denemarke. Ryk versierde wapens, helme en wapenskilde is naas gesmede Oudnoorse horings die belangrikste argeologiese vondste wat uit die Bronstydperk dateer. In 'n moerasgebied naby Trundholm het argeoloë 'n strydwa met ses wiele, 'n bronsperd en 'n vergulde bronsskyf ontdek wat as "Sonstrydwa van Trundholm" bekend staan – 'n verwysing na funksie as 'n vroeë uitbeelding van die sonskyf. Ander belangrike argeologiese vondste soos die silwerketel van Gundestrup uit die tweede eeu v.C. en die silwerbeker uit Hoby, wat met reliëfs van Priamos en Achilles versier is, is respektiewelik uit die Keltiese gebiede van Europa en die Romeinse Ryk ingevoer. Die kunstenaars van die Wikingtydperk het die Germaanse bandkeramiekstyl met Christelike motiewe gekombineer. Die runesteen in Jeling, wat in die tiende eeu ontstaan het en 'n gekruisigde Christusfiguur uitbeeld, word as die beduidendste kunswerk uit hierdie periode beskou. Tydens argeologiese opgrawings in Jutland is ook oorblyfsels van militêre versterkings ontdek wat volgens Romeinse voorbeelde aangelê is en uit woongeboue met walle bestaan het. === Argitektuur === [[Lêer:Sankt Knuds Kirke Odense.jpg|duimnael|Deense Baksteengotiek: ''Sankt Knuds Kirke'', die katedraalkerk van [[Odense]]]] [[Lêer:Sydney Opera House Australia.jpg|duimnael|Die Operahuis van [[Sydney]] ([[Australië]]) is volgens 'n ontwerp van die Deense argitek Jørn Utzon uit die jaar 1957 gebou en in 2007 deur [[Unesco]] as 'n argitektoniese [[wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]] gelys]] Die vroegste Deense kerke is van hout gebou sodat min van hulle bewaar gebly het, en eers vanaf die laat 11de eeu is steenkerke met dikwels ingevoerde boumateriale opgerig. Aangesien ook die boumesters uit die buiteland gekom het, is inheemse stylelemente met vreemde, veral Duitse en Franse, invloede vermeng. Die Romaanse stylperiode het in Denemarke eers ná die Wiking-tydperk (omstreeks 800 tot 1060) begin, en die Deense kerkboukuns het sy hoogtepunt in die 12de eeu met die katedrale in Lund (tans Suid-Swede) en Ribe bereik. 'n Tipies Deense verskynsel was versterkte rondkerke wat in die tweede helfte van die 12de eeu hoofsaaklik op die eiland Bornholm, maar ook in ander dele van die land ontstaan het. Teen die middel van die 12de eeu is naas die tradisionele gehoue stene en natuursteenblokke ook bakstene gebruik om kerkgeboue soos dié van Sint-Bend in Ringstedt en die kloosterkerk van Sorø asook wêreldlike bouwerke soos die versterkings van die Danewerk op te rig. In die 13de eeu het die Franse Gotiese katedraalboukuns ook na Denemarke uitgestraal, alhoewel dit hier onder die sterk invloed van die Noord-Duitse baksteengotiese boustyl gekom het. Meesterwerke van hierdie boukuns is die katedraal van [[Roskilde]], die Sint-Knudskerk in [[Odense]] en die Mariakerk in [[Helsingør]]. Ook gedurende die 16de en 17de eeu, toe Hollandse en Vlaamse boumeesters die Renaissance-boukuns in Denemarke ingevoer het, was bakstene die hoofsaaklike boumateriaal. Die kasteel Kronborg aan die Øresund, wat omstreeks 1580 deur Anton van Opbergen opgerig is, word as die eerste beduidende voorbeeld van die Deense Renaissance-boustyl beskou. Koning Christiaan IV het tydens die 17de eeu die kastele van Frederiksborg en Rosenborg laat bou, terwyl ook 'n aantal kerkgeboue en die Effektebeurs van Kopenhagen (omstreeks 1620) deur Renaissance-boumeesters ontwerp is. Alhoewel die eerste geboue in die Barok-styl nog onder koning Christiaan IV begin is soos byvoorbeeld die Kopenhaagse Trinitatis-kerk se ronde toring (wat in 1642 voltooi is), het die Deense Barok-boukuns sy bloeitydperk eers in die tweede helfte van die 17de en die eerste helfte van die 18de eeu beleef en onder meer die styl van die Franse absolutisme en Italiaanse paleis-argitektuur weerspieël. Die Deense Barok-ontwerpe was nogtans veral deur nugterheid en matigheid ten opsigte van hulle stylelemente gekenmerk. 'n Uitmuntende voorbeeld van Denemarke se Barok-boukuns is die kasteel Frederiksborg in Kopenhagen wat in die jare 1708/1709 voltooi is, terwyl veral die argitek Niels Eigtved met sy stadsbeplanning in Kopenhagen, sy medewerking by die bou van die kasteel Christiansborg en sy ontwerpe vir 'n aantal woonpaleise sy stempel op die 18de eeuse Deense boukuns afgedruk het. Die nou politieke bande met Frankryk het in die eerste helfte van die 19de eeu, wat ook as die "Goue Tydperk" van die Deense kuns bekend staan, tot sterk klassisistiese invloede op die Deense argitektuur gelei. Caspar Frederik Harsdorff en Christian Frederik Hansen het as die beduidendste argitekte van hierdie periode onder meer die Vrouekerk in Kopenhagen (1811–1829) geskep; hul styl volg merendeels Romeinse en Franse voorbeelde. In die tweede helfte van die 19de eeu het romantiserende stromings die klassisistiese styl verdring, en naas Renaissance-elemente het ook die Middeleeuse baksteenboukuns weer 'n sterk invloed begin uitoefen. Hierdie boustyl, wat as Historisme bekend staan, het onder meer die ontwerpe van argitekte soos Hans Christian Hansen en Ferdinand Meldahl oorheers en later ook stylelemente van die destydse moderne Europese argitektuur oorgeneem. Ná 1930 het die moderne boukuns met onder meer die funksionalistiese stylrigting sy invloed laat geld. Moderne Deense argitekte soos Arne Jacobsen (1902–1971), wat met administratiewe, skool- en hotelgeboue bekendheid verwerf het, het invloede van leidende internasionale kollegas soos [[Le Corbusier]] en [[Ludwig Mies van der Rohe]] met hul eie terughoudende [[modernisme|modernistiese]] styl vermeng. Jørn Oberg Utzon (* 1918) het met sy ontwerp vir die Operahuis van die [[Australië|Australiese]] [[metropool]] [[Sydney]] internasionale bekendheid verwerf en het in 2003 die [[Pritzker-prys]] vir sy lewenswerk ontvang. Naas Utzon geniet Henning Larsen (* 1925) internasionale erkenning. Sy eerste belangrike projek, die Universiteit van Trondheim in Nooorweë, is in 1978 voltooi. Maar eers met sy ontwerp vir die monumentele hoofgebou van die Departement van Buitelandse Sake in die Saoedi-Arabiese hoofstad Riad het Larsen in 1984 'n belangrike internasionale deurbraak gemaak. In Denemarke het Larsen projekte soos die sentrale biblioteek in Gentofte en die Ekonomiese Universiteit in Frederiksberg behartig. In Kopenhagen het hy die Deense ''Design Center'', die operahuis en die Ferring-wolkekrabber (2000–2007) ontwerp.<ref>{{de}} ''Iwanowski's Dänemark''. Dormagen: Iwanowski 2011, bl. 32–33</ref> === Letterkunde === [[Lêer:Hans Christian Andersen 2.jpg|duimnael|[[Hans Christian Andersen]] in 1860]] [[Lêer:MANOS-Nexö-Denkmal.jpg|duimnael|Die stad [[Dresden]] het Martin Andersen Nexø in 1967–68 ter geleentheid van sy 100ste verjaardag met 'n [[standbeeld]] vereer]] Die vroegste literêre werke het deel uitgemaak van die gemeenskaplike Nordiese literatuur, terwyl 'n spesifiek Deense literêre lewe eers taamlik laat begin en daarnaas ook sterk buitelandse invloede vertoon het. Die 16de eeuse Deense volksliedkuns was nog nou verbonde met die Middeleeuse Skandinawiese heldesang-genre (Deens: ''kæmpeviser''), maar terselfdertyd het die invloede van Duitsland en Frankryk hulle in hierdie periode nog sterker laat geld as in ander Nordiese lande. Tot by die ontbinding van die Kalmarunie in 1523 het die Deense skrywers hoofsaaklik onder Franse invloed gestaan, maar veral sedert die Reformasietydperk het Duitsland se literêre lewe op die noordelike buurland ingewerk. Digters soos Jens Immanuel Baggesen (1764–1826), Adam Gottlob Oehlenschläger en Karl Adolf Gjellerup (1857–1919) het hul werke selfs gedeeltelik in Duits geskryf. Die begin van die Deense literatuur se "goue tydperk" word vereenselwig met Ludvig Holberg (1684–1754), 'n boorling van die Noorse stad [[Bergen]], en het sy hoogtepunt met die digter en sprokieskrywer Johannes Ewald (1743–1781) en die dramatikus Adam Gottlob Oehlenschläger (1779–1850) bereik. Ander belangrike skrywers van hierdie periode was die dramatikus Henrik Hertz (1798–1870) en die wêreldbekende sprokieskrywer [[Hans Christian Andersen]] (1805–1875). Die moderne Deense literatuur het 'n aanvang geneem met die literêre historikus Georg Brandes (1842–1927) en die digters Holger Drachmann (1846–1908) en Jens Peter Jacobsen (1847–1885). Jacobsen het onder meer bekendheid verwerf met sy outobiografiese roman ''Niels Lyhne''. Die hoofkarakter is 'n aanhanger van die Darwinisme wat groot probleme met sy lewenswerklikheid ondervind. Herman Joachim Bangs (1857–1912) het sy invloed as impressionistiese digter ook buite die landsgrense laat geld, net soos Henrik Pontoppidan (1857–1943) en Johannes Vilhelm Jensen (1873–1950) wat albei in 1917 die [[Nobelprys vir Letterkunde]] vir hul werk ontvang het. In sy hoofwerk ''Den lange Rejse'' ("Die lang reis", ses boekdele 1908–1922) het Jensen gepoog om die geskiedenis van die Germane vanuit 'n darwinisties-ewolusionêre perspektief te beskryf. Alhoewel die werk in wetenskaplike opsig vandag nie meer as toonaangewend beskou word nie, is sy styl en taalgebruik ook vir huidige lesers nog indrukwekkend. Martin Andersen Nexø (1869–1954) was 'n wêreldburger en humanis wat vanweë sy bewondering vir die Sowjet-kommunisme in die weste omstrede was. Sy proletariese romans soos ''Pelle erobreren'' ("Pelle die veroweraar", oor 'n Sweedse immigranteseun wat tot die leier van die Deense Sosiaal-Demokratiese beweging verkies word, vier boekdele 1906–1910) was ná die Tweede Wêreldoorlog eerder in Oos- as in Wes-Europa gewild, maar oortuig steeds met hul realistiese verteltrant. Die skiereiland Jutland en sy mense word in die romans van Jeppe Aakjaer (1866–1930), Marie Bregendahl (1867–1940) en Jakob Knudsen (1858–1917) behandel. Die Deense liriek van die laat 19de en die eerste helfte van die 20ste eeu sluit werke van Viggo Stuckenberg (1863–1905), Sophus Claussen (1865–1931), Sophus Michaelis (1865–1932), Helge Rode (1870–1937), Ludvig Holstein (1864–1943) en Johannes Jørgensen (1866–1956) in en word deur simbolistiese, religieuse en natuurelemente asook l'art pour l'art-invloede gekenmerk. Skrywers soos Kjeld Abell (1901–1961), Kaj Munk (1898–1940) en Carl Erik Soya (1896–1983) het die 20ste eeuse dramatiese genre oorheers, terwyl Hans Christian Branner (1903–1966) en Martin Alfred Hansen (1909–1955) psigoanalitiese invloede verwerk het. Karen Blixen (1865–1962) se outobiografiese roman ''Den afrikanske Farm'' (1937) is in 1985 deur die Amerikaanse regisseur Sydney Pollack as ''Out of Africa'' verfilm. Die naoorlogse skrywersgenerasie sluit die veelsydige skrywer Klaus Rifbjerg (* 1931) in, wat onder meer met sy realistiese romans bekendheid verwerf het, asook die essayis en skrywer van absurde romans Villy Sørensen (1929 2001), Leif Panduro (1923–1977, outeur van onder meer die outobiografiese kindheidstorie ''Øgledage'' wat in 1961 gepubliseer is, en die liriese digter Ole Wivel (1921–2004). Peter Høeg (* 1957) het met sy roman ''Frøken Smillas fornemmelse for sne'' in 1992 internasionale bekendheid verwerf, en die werk is later deur die Deense regisseur Bille August verfilm. === Kookkuns === [[Lêer:Rote Grütze mit Vanillesoße.JPG|duimnael|''Rødgrød'' word van rooi bessies berei en met [[vanielje]]sous bedien]] Die tradisionele Deense kookkuns het sy oorsprong in die voor-industriële periode (die tydperk voor 1860) toe [[bier]] en swartbrood, gesoute en gerookte vleis as [[stapelvoedsel]] gebruik en as voorrade gestoor is. Geregte uit hierdie periode is nog steeds gewild, soos byvoorbeeld ''øllebrød'' ('n sop wat van alkoholvrye bier en [[suiker]] berei word), ''vandgrød'' ('n graanpap wat met water gekook word), ''gule ærter'' ('n sop wat van droë ertjies berei word), ''æbleflæsk'' (appels wat in vet gebraai en met stukkies spek bedien word), ''klipfisk'' ([[stokvis]]), ''finker'' (afval, lewer en longe), ''blodpølse'' (bloedwors) en ''grønlangkål'' (groenkool). Gedurende die tweede helfte van die [[19de eeu]], die bloeitydperk van koöperasies, het [[melk]] en [[aartappel]]s die nuwe stapelvoedsel geword, terwyl tegniese vernuwings soos stowe en vleismeule en die groter rol wat kleinhandel begin speel het ook die geleentheid gebied het om nuwe metodes en geregte te beproef. So het gebraaide [[varkvleis]] met bruinsous, gekookte [[kabeljou]] in [[mosterd]]sous, biefaftreksel met [[vleis]]-, brood- en meelbolletjies, [[frikkadel]]le en ander geregte met [[maalvleis]] op Deense spyskaarte verskyn. Terselfdertyd het 'n groot aantal vrugtegeregte soos ''rødgrød'', ''sødsuppe'' (vrugtesop) en kompot gewild geraak, net soos nuwe geregte met groente: gesmoorde [[Kool (plant)|kool]] in meelsous, rooikool, ingemaakte rooi beet, [[komkommer]]slaai en ertjies en worteltjies wat in meel en melk gekook word.<ref>{{de}} [http://denmark.dk/de/lebensstil/essen-und-trinken/die-traditionelle-kuche/ ''denmark.dk – Tradisionele kookkuns'']{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Sport === [[Lêer:Michael Laudrup 2016c.jpg|duimnael|[[Michael Laudrup]] is deur die Deense Sokkervereniging as die beste Deense sokkerspeler nog aangewys]] Sport is gewild in Denemarke en sy bevolking neem aan en kyk na 'n wye verskeidenheid sportsoorte. Die nasionale sportsoort is [[sokker]] met meer as 320&nbsp;000 spelers in meer as 1&nbsp;600 sokkerklubs.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://public.tableausoftware.com/profile/#!/vizhome/DIFidraettenital2013-dif_dk/DIFmedl-foren-tal |title=DIF specialforbunds medlems |publisher=Danmarks Idrætsforbund |date=2013 |accessdate=26 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140526234318/http://public.tableausoftware.com/profile/#!/vizhome/DIFidraettenital2013-dif_dk/DIFmedl-foren-tal |archive-date=26 Mei 2014 |url-status=dead}}</ref> Denemarke het tussen 1984 en 2004 ses keer vir die [[UEFA Europa-beker]] gekwalifiseer en die 1992-toernooi gewen; ander vername prestasies sluit in die [[Koning Fahd-beker in 1995|Sokker-Konfederasiebeker-titel in 1995]] en die kwarteindrondte van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]]. Bekende Deense sokkerspelers sluit in [[Allan Simonsen]], wat in 1977 as die beste Europese sokkerspeler aangewys is, [[Peter Schmeichel]], die "wêreld se beste doelwagter" in 1992 en 1993, asook [[Michael Laudrup]] wat deur die Deense Sokkervereniging as die beste Deense sokkerspeler nog aangewys is.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.dbu.dk/news/newsShow.aspx?id=235647 |title=Michael Laudrup bedste spiller gennem tiderne |publisher=Deense Sokkervereniging |date=13 November 2006 |accessdate=17 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517122915/http://www.dbu.dk/news/newsShow.aspx?id=235647 |archive-date=17 Mei 2011 |url-status=live}}</ref> [[Handbal]] is ná sokker een van die gewildste sportsoorte in Denemarke. Die Deense nasionale vrouespan het gedurende die 1990's groot prestasies behaal en altesaam 16 medaljes ingepalm – sewe goue (in 1994, 1996 (2), 1997, 2000, 2002 en 2004), vyf silwer (in 1962, 1993, 1998, 2004 en 2022) en vier brons (in 1995, 2013, 2021 en 2023). Die Deense nasionale mansspan het 17 medaljes ingepalm — ses goue (in 2008, 2012, 2016, 2019, 2021 en 2023), vyf silwer (in 1967, 2011, 2013, 2014 en 2020) en vyf brons (in 2002, 2004, 2006, 2007 en 2022) — die meeste deur enige span in die Europese Handbalkampioenskap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.eurohandball.com/2013/article/011996 |title=National Team rankings |publisher=Europese Handbalkampioenskap |accessdate=3 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203184111/http://www.eurohandball.com/2013/article/011996 |archive-date=3 Februarie 2014 |url-status=dead}}</ref> In 2019 het die Deense nasionale mansspan sy eerste wêreldbekertitel ingepalm in die toernooi wat Denemarke en Duitsland saam aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ihf.info/competitions/men/308/2019-ihf-mens-world-championship/147/news/931 |title=Flawless Denmark claim first world title |date=27 Januarie 2019}}</ref> In onlangse jare het Denemarke ook in 'n sterk [[fietsry]]land ontwikkel met [[Michael Rasmussen]] wat tydens die [[Tour de France]] in 2005 en 2006 die Bergklassement gewen het. Ander gewilde sportsoorte sluit in [[gholf]] — wat veral onder ouer mense gewild is;<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.dif.dk/OmDIF/Forside/Idraetten%20i%20tal/medlemstal.aspx |title=Om DIF – Medlemstal |publisher=Die Nasionale Olimpiese Komitee en Sportvereniging van Denemarke |accessdate=16 Julie 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716195104/http://www.dif.dk/OmDIF/Forside/Idraetten%20i%20tal/medlemstal.aspx |archive-date=16 Julie 2007}}</ref> [[tennis]] — waarin Denemarke veral sedert [[Caroline Wozniacki]] op 'n professionele vlak suksesvol is; [[basketbal]] — Denemarke het in 1951 by die internasionale beheerliggaam [[FIBA]] aangesluit;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fiba.com/pages/eng/fc/FIBA/fibaStru/nfLeag/p/nationalfederationnumber/271/nfProf.html |title=Profile – Denmark |publisher=[[FIBA]] |accessdate=14 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151114021234/http://www.fiba.com/pages/eng/fc/FIBA/fibaStru/nfLeag/p/nationalfederationnumber/271/nfProf.html |archive-date=14 November 2015}}</ref> [[rugby]] — die [[Deense Rugbyunie]] dateer uit 1950;<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=66}}</ref> [[yshokkie]] — waar hulle dikwels in die wêreldkampioenskap se mans se topvlakafdeling meeding; [[roei]] — Denemarke spesialiseer in liggewigrooi en is veral vir sy liggewig sonder stuurman vier bekend, waarin hulle ses goue en twee silwermedaljes tydens die wêreldkampioenskap, asook drie goue en twee bronsmedaljes tydens die [[Olimpiese Somerspele]] ingepalm het; en sekere binnenshuise sportsoorte — veral [[pluimbal]], [[tafeltennis]] en [[gimnastiek]], in al dié sportsoorte hou Denemarke wêreldkampioenskappe en Olimpiese medaljes. Denemarke se talle strande en strandoorde is gewilde plekke vir [[hengel]], [[kanovaart]], [[kajak]] en baie ander [[watersport]]soorte. [[Krieket]] word ook in Denemarke beoefen, die [[Deense nasionale krieketspan|nasionale krieketspan]] spel egter slegs teen "kleiner" nasionale spanne en kon tot dusver nog nie vir 'n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie. Hulle kon wel vir die [[o/19-krieketwêreldbeker]] 1998 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/232458.html |title=1998 MTN Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=John Stern |accessdate=9 April 2025}}</ref> Die [[Deense nasionale vrouekrieketspan|nasionale vrouekrieketspan]] het aan twee [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Denmark|title=Denmark|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=8 Mei 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark|title=Denmark|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Mei 2024}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Denmark|Denemarke}} {{Wikt-inlyn|Denemarke}} * {{en}} {{Wikivoyage|Denmark|Denemarke}} * {{da}} {{en}} [https://denmark.dk/ Amptelike webwerf] * {{da}} {{en}} [https://www.kongehuset.dk/ Amptelike webwerf van die Deense koningshuis] * {{da}} {{en}} [https://www.ft.dk/ Amptelike webwerf van die Folketing] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Denemarke}} | Noord = {{vlagland|Noorweë}} • [[Skagerrak]] | Noordoos = [[Kattegat]] • {{vlagland|Swede}} | Oos = [[Sont]] • {{vlagland|Swede}} | Suidoos = [[Oossee]] • {{vlagland|Duitsland}} • {{vlagland|Pole}} | Suid = {{vlagland|Duitsland}} | Suidwes = [[Duitse Baai]] • {{vlagland|Duitsland}} | Wes = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} • [[Noordsee]] | Noordwes = {{vlagland|Faroëreilande}} • [[Noordsee]] }} {{Navigasie indeling Denemarke}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Nordiese lande}} {{Nordiese Raad}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Denemarke| ]] [[Kategorie:Skandinawië]] bufyosmm0yvqyjilyg1awlcvv6dnd6e 0 1598 2922653 2902504 2026-08-06T17:49:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922653 wikitext text/x-wiki {{VSA-deelstaat |Naam = Vermont |Volledige naam = Deelstaat Vermont |Flag = Flag of Vermont.svg |Flaglink = Vlag van Vermont |Seal = Vermont state seal.svg |Kaart = Map of USA VT.svg |Leuse = Vryheid en Eenheid |Bynaam = The Green Mountain State |Inwonernaam = Vermonter |Hoofstad = [[Montpelier, Vermont|Montpelier]] |Amptelike tale = [[Engels]] |Tale = Engels; klein minderhede Frans- en Spaanssprekendes |Grootste stad = [[Burlington, Vermont|Burlington]] |Goewerneur = Phil Scott ([[Republikeinse Party (Verenigde State)|R]]) |Luitenant-Goewerneur = David Zuckerman ([[Vermont Progressive Party|P]]) |Rang = 45^ste |Totaal = 24&nbsp;923 |Water = 949 |PWater = 3,8 |BevRang = 49^ste |2010Bev = 625&nbsp;741 |DigtheidRang = 30^ste |2010Digtheid = 26,1 |Voormalig = [[Republiek van Vermont]] |ToelatingRangorde= 14^de |ToelatingDatum = [[4 Maart]] [[1791]] |Tydsone = [[UTC]] -5 / [[Somertyd]] -4 |Breedtegraad = 42°44'N tot 45°0'N |Lengtegraad = 71°28'W tot 73°26'W |Wydte = 130 |Lengte = 260 |Hoogste punt = Mansfieldberg |Hoogste hoogte = 1&nbsp;340 |GemHoogte = 300 |Laagste punt = [[Champlainmeer]] |Laagste hoogte = 29 |Wetgewer = Vermont Algemene Vergadering |Hoërhuis = Senaat |Laerhuis = Huis van Verteenwoordigers |Senatore = [[Bernie Sanders]] (onafh.)<br />Peter Welch ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |Poskantoor = VT |ISOCode = US-VT |Webwerf = www.vermont.gov }} '''Vermont''' ([[Engels]]: [vərˈmɒnt], {{Audio|En-us-Vermont.ogg|luister}}), amptelik die '''Deelstaat Vermont''' (''State of Vermont''), is 'n [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] in die noordooste van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met 'n oppervlakte van 24&nbsp;923&nbsp;km² en 'n bevolking van 625&nbsp;741 (2010).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/data/index.php |title=U.S. Census Bureau – 2010 Census Data |accessdate=15 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215083619/http://2010.census.gov/2010census/data/index.php |archive-date=15 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vermont is ten opsigte van sy bevolking die tweede kleinste Amerikaanse deelstaat na [[Wyoming]]. Sy [[hoofstad]] is [[Montpelier, Vermont|Montpelier]] (7&nbsp;855 inwoners, 2010), die grootste stad is [[Burlington, Vermont|Burlington]]. [[Lêer:View of Lake Champlain and Vermont from Poke-O-Moonshine Mountain fire tower.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor die [[Champlainmeer]] in die weste van die deelstaat wat hier 'n natuurlike grens met New York vorm. Die foto is geneem vanuit die ou [[vuurtoring]] op Poke-O-Moonshine Mountain, 'n bergpiek in New York]] [[Lêer:Bear Mountain Killington.jpg|duimnael|links|Die ski-oord Killington]] Vermont word begrens deur [[Massachusetts]] in die suide, [[New Hampshire]] in die ooste, [[New York (deelstaat)|New York]] in die weste en die [[Kanada|Kanadese]] provinsie [[Quebec]] in die noorde. Dit is 'n oorwegend landelike deelstaat, maar is nogtans strategies geleë tussen die metropolitaanse gebiede van [[Montreal]], [[Boston]] en [[New York]]. Vermont is die tweede grootste, maar ook enigste landgebonde deelstaat in [[Nieu-Engeland]], met 'n verskeidenheid landskapsvorme en ekostelsels wat onder meer die [[Groen Berge|Green Mountains-bergreeks]] in die weste en die [[Champlainmeer]] in die noordweste insluit. Die Franse verkenner Samuel de Champlain het in 1609 met ''Vermont'' ("Groen berge" in Frans) 'n gepaste naam vir die groen en vrugbare streek gekies. Vier eeue later is groot dele van Vermont nog steeds 'n enklawe van ongerepte wildernis, met dig beboste golwende heuwels en valleie. Die staat is bekend vir die kleure wat sy bosgebiede in die nasomer vertoon en sy eersterangse ski-oorde. So lok Vermont jaarliks sowat agt miljoen toeriste. 'n Aantal stamme van die Eerste Nasies soos die Abenaki, Algonkin en Irokese was die eerste bewoners van die gebied. Later het [[Frankryk]] aanspraak gemaak op die gebied van die huidige Vermont, maar uiteindelik het dit ná die Franse se neerlaag in die koloniale oorloë teen [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] 'n Britse besitting geword. Vermont het 'n tyd lank 'n omstrede gebied gebly, maar danksy hulle ''Green Mountains Boys''-burgermag het setlaars uit die destydse Province of New Hampshire uiteindelik die oorhand gekry. Ná veertien jaar se onafhanklikheid as Republiek van Vermont was Vermont die veertiende staat wat by die Verenigde State aangesluit het. Vermont is een van slegs vyf state of dele van state wat vroeër as 'n onafhanklike nasie bestaan het – naas [[Kalifornië]], [[Hawaii]], [[Texas]] en die Florida-parogieë van [[Louisiana]]. Vermont se geskiedenis besit 'n lang lys onafhanklike denkers en liberale politici soos [[Ethan Allen]], Matthew Lyon, George Aiken, Jim Jeffords en [[Bernie Sanders]]. Naas sy natuurskoon en liberale denkers staan Vermont ook bekend vir sy suiwelprodukte. Die staat is ook die vernaamste produsent van [[esdoringstroop]] in die VSA. [[Landbou]], veeteelt, bosbou, steengroewe, werktuig- en tekstielnywerheid is die belangrikste bronne van inkomste. Die marmergroewe van Vermont het in die 19de en 20ste eeu die stene vir baie van Amerika se bekendste geboue opgelewer, soos byvoorbeeld die Jefferson-gedenkteken, die Hooggeregshof en die Verenigde Nasies se hoofkwartier in [[New York]]. In die sewentigerjare het baie ondernemings uit die Franssprekende [[Kanada|Kanadese]] provinsie [[Quebec]] hulle in Vermont gevestig. == Etimologie == In 1777 het die gebied, wat destyds ''New Hampshire Grants'' genoem is, onder die naam Republiek Nieu-Connecticut sy onafhanklikheid verklaar. Ses maande later is dit in [[Republiek van Vermont]] hernoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://historicsites.vermont.gov/sites/histsites/files/documents/Hubbardton%20NR_FINAL_1-12-18.pdf |title=National Register of Historic Places Registration Form |publisher=Regering Vermont |accessdate=18 Maart 2023}}</ref> Die vroegste bekende verwysing na die [[Groen Berge]] in die konteks van die [[Green Mountain Boys]] dateer uit 1772. Dokumente wat na die Groen Berge verwys, gaan diegene vooraf wat verwys na "Vermont", wat in 1778 in Engelstalige publikasies vir die eerste keer genoem word, insluitende 'n kaart deur [[Bernard Romans]].<ref name="senecal">{{en}} {{cite journal |author=Joseph-André Sénécal |title=Samuel de Champlain and the Naming of Vermont |date=2009 |url=https://vermonthistory.org/journal/77/VHS770203_119-128.pdf |journal=Vermont Historical Society |volume=77 |issue=2 |pages=119–125 |accessdate=17 Maart 2023}}</ref> Voor 1760 verwys geen Franstalige dokument (insluitende briewe, joernale, militêre verslae en kaarte) na 'n naam wat soos Vermont lyk nie.<ref name="senecal" /> Claude J. Sauthier se 1779-kaart verwys na die Groen Berge, hoewel sy vroeër 1776–78-kaarte dit nie doen nie.<ref name="senecal" /> Voor 1780 gebruik geen kaart wat op opnames of samestellings deur [[Thomas Jefferys]], [[John Montresor]] en ander gebaseer is, die name Vermont of Groen Berge nie.<ref name="senecal" /> Volgens die historiese optekeninge is die naam Vermont in die 1770's vir die eerste keer wydverspreid gebruik, aanvanklik as Groen Berge (Frans: ''Verts Monts'').<ref name="senecal" /> == Geografie == [[Lêer:Mt Ellen Vermont USA.jpg|duimnael|links|Mount Ellen in die [[Groen Berge]]]] [[Lêer:Vermont (6255182473).jpg|duimnael|links|Vermont het steeds 'n sterk landelike karakter behou]] Vermont lê in die [[Nieu-Engeland]]streek van die oostelike Verenigde State en beslaan 'n oppervlakte van 24&nbsp;902 vierkante kilometer (9&nbsp;614 vierkante myl), wat van die deelstaat die 45ste grootste maak. Die staat se landoppervlakte beslaan 23&nbsp;955 vierkante kilometer (9&nbsp;250 vierkante myl) en sy wateroppervlakte 948 vierkante kilometer (365 vierkante myl). Sy landoppervlakte is die 43ste grootste in die VSA en sy wateroppervlakte die 47ste grootste. Die wesoewer van die Connecticutrivier vorm die oostelike grens van die deelstaat met [[New Hampshire]], terwyl die rivier self deel uitmaak van dié buurstaat. [[Champlainmeer]], die grootste meer in Vermont, is die sesde grootste varswatermeer in die Verenigde State en skei Vermont in die noordweste van die buurstaat [[New York (deelstaat)|New York]]. Vermont se lengte in noord-suidelike rigting is 256 kilometer (159 myl), en sy grootste wydte in oos-westelike rigting naby die Kanadese grens 143 kilometer (89 myl). Sy kleinste wydte is 60 kilometer (37 myl) naby die grens met die buurstaat [[Massachusetts]]. Die staat se geografiese sentrum is Washington, vyf kilometer (drie myl) oos van Roxbury. In fisiografiese opsig word Vermont in ses verskillende fisiografiese gebiede onderverdeel waarvan elkeen deur geologiese en fisiese besonderhede gekenmerk word: Die Noordoostelike Hoogland, die [[Groen Berge]] (''Green Mountains''), die [[Taconic-berge]] (''Taconic Mountains''), die Champlainvlaktes (''Champlain Lowlands''), die Vermontvallei en Vermont se [[Piedmont]]. [[Lêer:NortheastAppalachiansMap.jpg|duimnael|'n Kaart van die noordoostelike Appalaggegebied]] Die oorsprong van die naam Groen Berge (Engels: ''Green Mountains'', Frans: ''les Monts verts'') is onduidelik. Dit verwys moontlik na die feit dat hulle meer bebos is as die hoër geleë Wit Berge (White Mountains) van New Hampshire of die [[Adirondack-gebergte]] van die deelstaat New York. 'n Ander aanleiding vir hierdie benaming is moontlik die groen leisteen van die omgewing, 'n mika-agtige kwarts-chloriet-gesteente. Die bergreeks van die Groen Berge loop in noord-suidelike rigting deur die hele Vermont, effens wes van die staat se sentrum. Die Taconic-berge lê in die suidwestelike hoek van Vermont, die Granitiese Berge (Engels: ''Granitic Mountains'') in die noordooste. Die vrugbare [[Champlainvallei]] lê naby die Champlainmeer in die noordweste van Vermont. Die Bomoseenmeer lê in die suide van die vallei. Vermont beslaan veertien distrikte (Engels: ''counties''). Vyf van hulle grens in die noorde aan Kanada, en twee in die suide aan die deelstaat Massachusetts. Die deelstate New York in die weste en New Hampshire in die ooste begrens elk vyf distrikte. Net twee distrikte – Lamoille en Washington – word slegs deur ander Vermontse distrikte begrens. Daar is vyftien federale grensoorgange tussen Vermont en Kanada. Sowat 77 persent van Vermont se oppervlak, waaronder ook die bergpieke [[Mount Mansfield]], die hoogste in die staat, en Killington, is bebos. Die persentasie grond, wat met bosse bedek is, het in die laaste vier eeue as gevolg van kulturele invloedfaktore grootliks gevarieer – van 'n geskatte 95 persent in 1620 tot tussen 25 en 35 persent in die tydperk tussen 1850 en 1870 en uiteindelik tot meer as 70 persent in die laat 20ste eeu.<ref>{{en}} Christopher McGrory Klyza and Stephen C. Trombulak: ''The Story of Vermont. A Natural and Cultural History''. Second edition. Kindle e-boek-uitgawe. Hanover and London: University Press of New England 2015, pos. 225</ref> Die res van die gebied word deur weivelde, hoogland, mere, poele en moerasgebiede beslaan. Vermont se Nasionale Parkdiens (''National Park Service'') beheer gebiede soos die wandelpad ''Appalachian National Scenic Trail'' en die Nasionale Historiese Marsh-Billings-Rockefellerpark in Woodstock. == Klimaat == [[Lêer:Covered bridge Vermont.jpg|duimnael|Een van Vermont se oordakte brûe in die winter]] Vermont het 'n vogtige kontinentale klimaat met warm en vogtige somers en koue winters. Die hoogste temperatuur wat ooit in Vermont aangeteken is, was 41 °C op 4 Julie 1911 in Vernon; die laagste -46 °C op 30 Desember 1933 in Bloomfield. As die sneeu in die lente smelt, begin Vermont se "modderseisoen", maar die tydperk tussen laat Februarie en April is ook die tyd wanneer die esdoringstroop "geoes" word. Op die warm somers volg die kleurryke herfs. Sodra die eerste koue front nader, spog Vermont se heuwels met die rooi, oranje en goue kleure van die esdoringbome. Vermont het die blarekleurspel van die nasomer aan sy unieke bodem- en klimaattoestande te danke. Die baie koue winters in die noorde van Vermont laat temperature 'n gemiddelde 6 °C laer daal as in die suide. Afhangende van die hoogte bo seevlak, kry die verskillende gebiede van Vermont tussen 150 en 250 sentimeter [[sneeu]] in die winter, en dit maak van die deelstaat 'n eersterangse wintersportbestemming in Nieu-Engeland. == Fauna en flora == [[Lêer:Hermit Thrush (13635301894).jpg|duimnael|links|Die ''hermit thrush'' (''Catharus guttatus'') is Vermont se staatsvoël]] Inheemse soogdierspesies sluit witstertherte (''Odocoileus virginianus''), kojote, rooivosse en [[Poolhaas|poolhase]] (''Lepus americanus'') in. Tipiese plaaslike voëlspesies is rawe (''Corvus corax''), ''gray jay'' (ook bekend as ''Canada jay'', ''Perisoreus canadensis''), en Noordelike saaguile (''Aegolius acadicus''). In 2003 is ses dierspesies as bedreig of kwesbaar geklassifiseer, waaronder die Indiana-vlermuis (''Myotis sodalis''), die ''dwarf wedgemussel'' (''Alasmidonta heterodon'') en die [[Amerikaanse arend]] (''Haliaeetus leucocephalus''). Wilde kalkoene is teen die middel van die 19de eeu weens onbeheerde jag en die vernietiging van hul habitat in Vermont uitgeroei. In 1969 is sestien [[voëls]] in die deelstaat heringevoer, en tot 2009 het hul getalle weer vermeerder tot 'n geskatte 45&nbsp;000.<ref>{{en}} ''Hunting Wild Turkeys''. In: ''Newport Daily Express''. Newport, Vermont: September 2009</ref> Boomsoorte wat in die deelstaat algemeen voorkom sluit die [[suikeresdoring]]boom (Vermont se "staatsboom"), botterneutboom (''Juglans cinerea''), ''Pinus strobus'' (Weymouth-den, Amerikaanse witden of Oostelike witden) en geel berk (''Betula alleghaniensis''). Daarnaas kom 15 soorte konifere (keëldraende plante), 130 grassoorte en 192 watergrassoorte in Vermont voor. Twee plantspesies, ''Jesup's milk-vetch'' ('n vlinderblomsoort, ''Astragalus robbinsii var. jesupii'') en ''Northeastern bulrush'' (''Scirpus ancistrochaetus'') is in 2003 as bedreig gelys. In die 18de en 19de eeu is talle bosse afgekap om boerderye te ontwikkel sodat omstreeks 1850 reeds 70 persent van Vermont se uitgestrekte bosgebiede vernietig was. In die volgende dekades het baie plaaslike boere na die weste of die nywerheidstede van die ooskus gemigreer sodat die natuurlike plantegroei op verlate plase herstel het. Ook amper uitgeroeide dierspesies soos bruinbere, elande, kojote en wilde kalkoene het na hul oorspronklike habitatte teruggekeer. == Geskiedenis == === Prehistoriese en Voor-Columbiaanse tydperk === [[Lêer:Abenaki Couple.jpg|duimnael|'n Abenaki-egpaar ([[waterverf]]skildery uit die 18de eeu)]] Vermont was vanaf die Kambriese tot die Devoontydperk bedek met die vlak waters van die destydse oseane. Die sedimentêre gesteente van hierdie seegebiede is later deur die bergreekse wat hier ontstaan het, vervorm. Desondanks is fossiele volop in die Champlainmeer-gebied. Laer geleë streke van die westelike Vermont is ten die einde van die laaste [[ystydperk]], toe die land nog steeds onder die gewig van die [[gletser]]s geswig het, nog eens deur die waters van die sogenaamde Champlainsee van die [[Sint-Laurensvallei]] oorstroom. Daar is onder meer skulpe van soutwater-weekdiere en gebeentes van [[beloega]]-walvisse in die Champlainmeer-gebied gevind. Min is bekend oor die Voor-Columbiaanse geskiedenis van Vermont. Die weste van die huidige deelstaat was die tuisland van Algonkinstalige stamme van die Eerste Nasies, waaronder Mohikane en Abenaki. In die tydperk van die Champlainsee, tussen 8500 en 7000 v.C., is Vermont deur jagterstamme van die Eerste Nasies bewoon. Die tydperk tussen die 8ste eeu v.C. en 1000 n.C. staan as die Argaïese Periode bekend. Die Eerste Nasies was destyds nomadies. Eers in die Woudlandperiode tussen 1000 en 1600 is permanente nedersettings gevestig en handelsbetrekkinge gesmee. Ook keramiese en pyl-en-boog-tegnologieë is in hierdie tydperk ontwikkel. Tussen 1500 en 1600 het die Irokese baie van die kleiner stamme uit Vermont verdryf en dit as hulle jaggebied gebruik. die Irokese-stamme het steeds teen die oorblywende Abenaki oorlog gemaak. Die bevolking omtrent 1500 word op sowat 10&nbsp;000 beraam. Die eerste Europeër, wat Vermont verken het, was vermoedelik [[Jacques Cartier]] in 1535. Die Franse ontdekkingsreisiger [[Samuel de Champlain]] het op 30 Julie 1609 aanspraak gemaak op die gebied van die huidige Champlainmeer en die berge van die omgewing ''les Monts Verts'' ("Groen Berge") genoem. === Die koloniale tydperk === [[Frankryk]] het die gebied van Vermont as 'n deel van sy kolonie [[Nieu-Frankryk]] beskou en aanspraak daarop gemaak. As deel van die versterking van die Champlainmeer is die fort Sainte-Anne in 1666 op die eiland La Motte opgerig. Dit was die eerste Europese nedersetting in Vermont. Gedurende die tweede helfte van die 17de eeu het ander Europese setlaars die gebied van Vermont begin verken. 'n Groep Nederlandse en Britse setlaars het onder die leiding van kaptein Jacobus de Warm die handelspos De Warm Stockade in 1690 by Chimney Point opgerig, sowat dertien kilometer wes van die huidige Addison. Hierdie nedersetting was aan die anderkant van Champlainmeer en dus maklik toeganklik vanaf Crown Point (Frans: Pointe à la Chevelure) in New York. [[Lêer:Fortticonderoga inside.jpg|duimnael|links|Die Franse Fort Carillon in die huidige deelstaat New York is ná sy verowering deur Britse troepe hernoem tot Ticonderoga en huisves ná sy restourasie tans 'n museum, wat die Amerikaanse militêre geskiedenis van die gebied behandel.]] Die Franse het die nedersetting in 1731 oorgeneem en 'n klein voorlopige houtverskansing, Fort de Pieux, op die plek van die voormalige Chimney Point opgerig. In 1734 is met die bou van Fort Saint-Frédéric begin, wat sowat twintig jaar lank die enigste permanente fort in die gebied was en Franse oorheersing oor die grensgebied van Nieu-Frankryk en Vermont verseker het. Die owerhede het die stigting van klein Franse nedersettings in die vallei bevorder. 'n Tweede Franse versterking, Fort Carillon, het in 1755 ontstaan. [[Lêer:Trinity Lutheran Church Brattleboro.jpg|duimnael|''Trinity Lutheran Church'' in Brattlesboro waar Sweedse immigrante spore gelaat het. Oorspronklik was die kerk se hele gemeente afkomstig uit Dalsland, terwyl sy altaar volgens die voorbeeld van ''Tisselskog kyrka'' ontwerp is. Ander Sweedse setlaars het hulle oorkant die grens in Waterville gevestig – Kanada se eerste Sweedse nedersetting<ref>{{en}} Alan H. Winquist and Jessica Rousselouw-Winquist: ''Touring Swedish America. Where to Go and What to See''. St. Paul, MN: Minnesota Historical Society Press 2006</ref>]] Die Britte het in die tydperk tussen 1755 en 1758 vier keer geprobeer om Fort Saint-Frédéric oor te neem. In 1759 het 'n Britse strydmag van 12&nbsp;000 soldate, wat uit Britse en provinsiale troepe onder die bevel van Sir Jeffrey Amherst bestaan het, die fort verower. Die Franse is uit die gebied verdryf en het hulle teruggetrek na ander forte langs die Richelieurivier. Een jaar later het 'n groep Mohawk-[[Indiane]] die nedersetting aan die brand gesteek en net die skoorstene (Engels: ''chimneys'') het oorgebly en die aanleiding vir die benaming Chimney Point gegee. In 1724 is Fort Dummer onder die bevel van luitenant Timothy Dwight in die suidooste van Vermont as die eerste permanente Britse nedersetting opgerig. Die fort het die nabygeleë dorpe Dummerston en Brattleboro teen aanvalle beskerm. Dié twee dorpe is deur die Provinsie van Massachusettsbaai gestig om sy setlaars in die westelike grensgebied langs die Connecticutrivier te beskerm. 'n Tweede Britse nedersetting, [[Bennington, Vermont|Bennington]] in Suidwes-Vermont, het in 1761 ontstaan. Gedurende die Britse koloniale oorlog teen die Franse en Indiane het sommige setlaars uit Vermont, waaronder ook Ethan Allen, by die koloniale burgermag aangesluit om aan die Britse kant teen die Franse te veg. Die Franse Fort Carillon in die grensgebied van Vermont en New York was die toneel van twee Britse offensiewe onder die bevel van Lord Amherst. Ná die eerste mislukte aanval in 1758 is die grootste deel van die Franse garnisoen in die volgende jaar onttrek om [[Quebecstad]], [[Montreal]] en die Franse forte in die weste teen aanvalle te beskerm. Die Britte het die fort sonder erge weerstand ingeneem en hernoem tot Ticonderoga. Ná Frankryk se neerlaag in die koloniale oorlog het die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] in 1763 Groot-Brittanje se oorheersing oor die gebied bevestig. [[Lêer:Dover Town Hall, Dover VT.jpg|duimnael|Die stadsaal van Dover dateer van 1828 – 'n ongewoon vroeë voorbeeld van Gotiese Herlewing (''Gothic Revival'')-boukuns]] Ná die einde van die oorlog het nuwe setlaars hulle in Vermont kom vestig. Naby Crown Point is 'n fort opgerig en die militêre pad van hierdie vesting wat deur Vermont se wildernis geloop het, was 'n maklike roete wat Vermont met die aangrensende Britse kolonies verbind het. Van hierdie kolonies het egter drie aanspraak gemaak op die gebied. Die Provinsie Massachusettsbaai het die land op grond van die Massachusettsbaai-kolonie se oktrooi uit die jaar 1629 opgeëis. Nadat die Hertog van York en latere koning James II in 1664 land aan die Provinsie New York toegeken het, het ook hierdie kolonie Vermont as sy besitting beskou. 'n Derde kolonie, die Provinsie New Hampshire, het sy aanspraak op Vermont op 'n dekreet van koning [[George II van Groot-Brittanje|George II]] uit die jaar 1740 gesteun. [[Lêer:Flag of the Vermont Republic.svg|duimnael|Die vlag van die Green Mountain Boys-burgermag se infanterie is later deur die onafhanklike [[Republiek van Vermont]] aangeneem]] In 1741 het koning George II egter besluit dat Massachusetts se landeise in Vermont en New Hampshire ongeldig was en Massachusetts se grenslyn is volgens sy huidige loop vasgestel. Die botsende aansprake van New Hampshire en New York was hiermee egter nog nie afgehandel nie. Die konflik het uiteindelik in die sogenaamde ''New Hampshire Grants'' gekulmineer, waarin die koloniale goewerneur van New Hampshire, Benning Wentworth, in die tydperk tussen 1749 en 1764 135 landerye aan setlaars toegeken het. As 'n reaksie op hierdie toekennings het die goewerneur van New York self ook Vermontse landerye aan burgers van New York toegeken. In 1770 het [[Ethan Allen]] saam met sy broers [[Ira Allen|Ira]] en Levi, asook Seth Warner, 'n informele burgermag gerekruteer, die sogenaamde ''Green Mountain Boys'', om die belange van die oorspronklike New Hampshire-setlaars teen die nuwe aankomelinge uit New York te beskerm. Toe 'n New Yorkse regter in Maart 1775 saam met 'n groep setlaars in Westminster aangekom het, het onluste uitgebreek. Woedende burgers het die geregsgebou beset en een van die sheriff se adjunkte ontbied. In die sogenaamde "Westminster-bloedbad" wat gevolg het, is Daniel Houghton en William French dood. === Die Republiek van Vermont === Op 18 Januarie 1777 het afgevaardigdes van die New Hampshire Grants in Westminster vergader en die onafhanklikheid van die [[Republiek van Vermont]] verklaar. In die eerste ses maande van sy bestaan het die republiek, wat destyds omtrent 10&nbsp;000 inwoners getel het, nog as New Connecticut bekend gestaan. Op 2 Junie het 72 afgevaardigdes 'n tweede vergadering in Westminster bygewoon, wat as die Westminster-konvensie bekend staan. Tydens hierdie byeenkoms het die afgevaardigdes die naam "Vermont" aanvaar, wat deur Dr. Thomas Young uit Philadelphia voorgestel is. Young was 'n ondersteuner van die vergadering en het 'n brief aan hulle gerig waarin hy advies oor 'n moontlike toetreding van Vermont tot die onafhanklike Verenigde State as hulle 14de staat voorsien het. Die afgevaardigdes het besluit om een maand later nog eens te vergader. [[Lêer:ConstitutionHouse WindsorVermont.JPG|duimnael|links|Die Republiek van Vermont se Grondwet is in die ''Old Constitution House'' in Windsor onderteken]] [[Lêer:George Marsh Home, Woodstock, Vermont.jpg|duimnael|links|Die diplomaat, filoloog en skrywer George Perkins March (1801–1882), wat soms as die eerste Amerikaanse omgewingsbewaarder beskryf word, het sy kinderjare in ''Marsh-Billings House'' in Woodstock deurgebring]] Op 4 Julie is die Grondwet van die Republiek van Vermont tydens 'n hewige [[donderstorm]] in Elijah West se "Windsor"-kroeg ontwerp en ná vier dae se debatte op 8 Julie goedgekeur. Dit was een van die eerste geskrewe grondwette in Noord-Amerika en onbetwisbaar die eerste wat slawerny afgeskaf het, die algemene stemreg aan mans toegeken het en die owerhede verplig het om openbare skole te befonds. Die Windsor-kroeg is as die ''Old Constitution House'' bewaar en word as 'n historiese monument van Vermont bestuur. Die jong republiek is deur New York, New Hampshire, Groot-Brittanje en die Verenigde State bedreig, wat almal nie sy onafhanklikheid erken het nie. Die Kontinentale Kongres het in 1777 sy lidstaat New York gesteun wat aanspraak op Vermont gemaak het en Vermont is gevolglik nie eers as 'n lidstaat tot die Unie toegelaat nie. Die Kongres se houding het die onafhanklikheidsbeweging in Vermont bevorder en ná die Slag van Yorktown het Vermonters self gedreig om by Brits-Kanada aan te sluit.<ref>{{en}} Starbird, Ethel A.: ''Vermont – A State of Mind and Mountains''. In: ''National Geographic Magazine'', Volume 146, Nommer 1, Julie 1974, bl. 34</ref> In die somer van 1777 het 'n Britse leër onder die bevel van generaal John Burgoyne Vermont vanuit Kanada binnegeval en in suidelike rigting na die [[Hudsonrivier]] beweeg. Die Britse troepe het die strategies belangrike Fort Ticonderoga ingeneem en die desperate Kontinentale Leër het na die suide onttrek. Groepe van Britse soldate en Indiaanse krygers het grensdorpe in die Champlainvallei aangeval, geplunder en aan die brand gesteek en sodoende ook nedersettings in die suide bedreig. Die Vermontse grensgebied het onder die Britse aanvalle geswig. Die parlement van New Hampshire het dié deelstaat se burgermag onder die bevel van generaal John Stark gemobiliseer, om 'n Britse aanval vanuit die ooste af te weer. Generaal Burgoyne het berigte ontvang dat Bennington, die grootste nedersetting in die Grants-gebied, toegerus was met groot hoeveelhede krygsvoorrade, voedsel en perde. Burgoyne het 2&nbsp;600 mans, sowat 'n derde van sy troepe, gestuur om beslag te lê op die voorrade en perde. Hy was egter nie daarvan bewus dat generaal Stark se New Hampshire-troepe intussen op pad na Bennington was nie. Stark en sy mans het teen dié tyd reeds deur die Groen Berge getrek om by die Vermontse Kontinentale Regimente onder die bevel van kolonel Seth Warner en die burgermagte van Vermont en Wes-Massachusetts aan te sluit. [[Lêer:Acta de Admisión de Vermont en los Estados Unidos 1794.JPG|duimnael|Die ''Act of Congress'' uit die jaar 1790, waarmee Vermont tot die Unie toegelat is. Vermont het op 4 Maart 1791 amptelik 'n deelstaat van die Verenigde State geword]] Die verenigde Amerikaanse troepe het onder die bevel die Britse kolom naby Hoosick (New York) aangeval, net oorkant die grens vanaf Bennington. Die Amerikaanse boere het hulle huise, gesinne en besittings verdedig en ondanks die ondraaglike somerhitte die hele dag teen die Britte geveg. Volgens oorlewerings het generaal Stark sy mans uitgedaag om tot die dood vir hulle vryheid te veg: "Daar is julle vyande. Ons gaan hulle in die geveg verslaan, of Molly Stark gaan vannag as 'n weduwee [[bed]] toe!" Die Amerikaanse boerevegters het byna die hele Britse afdeling gedood of gevange geneem. Generaal Burgoyne het nooit meer van die verliese herstel nie en op 17 Oktober met die res van sy oorspronklik 6&nbsp;000 troepe in [[Slag van Saratoga|Saratoga]] (New York) oorgegee. Die Slag van Bennington op 16 Augustus 1777 was dus 'n uiters belangrike gebeurtenis in die geskiedenis van Vermont. Die klein staat het in die oë van sy wyd verspreide setlaarsgemeenskap (volgens die VSA se Sensusburo was daar in 1780 47&nbsp;600 inwoners) legitimiteit ontleen uit sy vermoë om die aanval van 'n groot vyandelike strydmag van 1&nbsp;250 Duitse huursoldate, Kanadese, Lojaliste en Indiane af te weer, en die Republiek van Vermont was in staat om sy onafhanklike status vir 'n tydperk van veertien jaar te bewaar, om uiteindelik in 1791 as 14de deelstaat (en eerste buite die oorspronklike dertien kolonies) by die Unie aan te sluit. Die slae van Bennington en Saratoga word as 'n keerpunt in die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog]] beskou, aangesien die Britte hulle eerste vernederende neerlae gely het, terwyl die Franse die Amerikaners nou waardig geag het om militêre steun te ontvang. Stark het bekendheid verwerf as die "Held van Bennington" en die Slag van Bennington word in Vermont nog steeds met 'n openbare vakansiedag, die ''Bennington Battle Day'', herdenk. 'n Britse koperkanon, wat tydens die Slag van Bennington in Amerikaanse hande geval het, word onder die portiek van die Vermont Statehouse, langs 'n heroïese standbeeld van Ethan Allen, bewaar. Vermont het nog veertien jaar lank 'n selfregerende staat gebly, met die oostelike stad Windsor as sy regeringsetel. Die Republiek van Vermont het sy eie geldeenheid ingevoer en 'n posdiens ingestel. Thomas Chittenden, wat in 1774 uit Connecticut na Vermont gekom het, het die amp van staatshoof beklee en homself liewer goewerneur as president genoem. Chittenden het die republiek tussen 1778 en 1789 en vanaf 1790 tot 1791 geregeer. Formele diplomatieke betrekkinge is gevestig met Frankryk, [[Nederland]] en die Amerikaanse regering in [[Philadelphia]]. In 1791 het Vermont as die 14de deelstaat by die Unie aangesluit – en ook as die eerste deelstaat ná die oorspronklike dertien kolonies. Vermont was 'n soort teengewig teen die staat Kentucky, wat kort daarna tot die Unie toegelaat is en waar slawerny nog wettig was. Volgens die sensus van dieselfde jaar was daar 85&nbsp;341 inwoners. Thomas Chittenden het ook ná Vermont se toelating tot die Unie tot 1797 as goewerneur gedien. === Die vroeë 19de eeu === [[Lêer:VTconstitution.jpg|duimnael|'n Manuskrip van Vermont se grondwet (1777)]] Die eerste generasie van Vermont se politieke leiers is vervang deur veterane van die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog|Rewolusionêre Oorlog]] wat regsopleiding ontvang het en nuwe setlaars uit die suide van Nieu-Engeland. In 1810 het die bevolking reeds 217&nbsp;895 beloop. Maar die ekonomiese en bevolkingsgroei het met die Amerikaans-Britse konflik en die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812]] tot stilstand gekom. Vermont, wat as die eerste landgebonde deelstaat van die VSA onder meer oor die Champlainmeer handel met Kanada gedryf het, is swaar getref toe die VSA hulle handelsbetrekkinge met Brits-Noord-Amerika in 1808 verbreek het. Veral burgers in die weste van die deelstaat was sterk gekant teen die Jefferson-regering en sy oorlogvoering, en oorgrens-smokkelary het duidelik toegeneem. Vermonters oos van die Groen Berge het danksy die Connecticutrivier oor 'n waterwegverbinding met die res van Nieu-Engeland beskik, maar die oorlog teen die Britte was hier eweneens ongewild. Teen die middel van die 1820's het die Amerikaanse konsul in [[Lissabon]] tweehonderd merinoskape na Vermont gebring en sodoende 'n nuwe bedryf gestig wat vinnig begin floreer het. Teen 1840 was daar reeds sowat 1,7 miljoen skape in Vermont, wat tot een van die belangrikste wolprodusente in die VSA ontwikkel het. Skaapteelt het as 'n minder intensiewe vorm van landbou die herverdeling van land en emigrasie bevorder. Ná 1840 het mededinging van die westelike deelstate en 'n verlaging van die invoerbelasting tot die agteruitgang van die bedryf gelei. Die Champlain-Hudson-verbinding met die [[Eriekanaal]], 'n afkorting wat in 1823 geopen is, is aanvanklik vanweë sy uitvoerpotensiaal vir Vermont se landbou- en nywerheidsprodukte verwelkom, maar dit het uiteindelik die plaaslike mark vir koring uit die westelike deelstate geopen en Vermont se ekonomie op tekstielvervaardiging en melkboerdery laat konsentreer. Daarnaas het die nuwe waterweg ekonomiese bande met Kanada laat verslap en emigrasie na die weste vir Vermontse burgers vergemaklik. === Standpunt teen slawerny en Amerikaanse Burgeroorlog === [[Lêer:Bennington, VT (L. R. Burleigh print, 1887).jpg|duimnael|'n Uitsig oor Bennington, 1887]] [[Lêer:At the Vermont state fair 1a33924v.jpg|duimnael|''Vermont State Fair'' in 1941]] Tot in 1836 het Vermont se parlementêre stelsel net oor een kamer beskik. Die Senaat van Vermont wat later tot stand gekom het, het in 1854 in 'n verslag oor slawerny die standpunt bevestig wat Vermont met die eerste artikel van sy grondwet ingeneem het. Die artikel het die belangrikheid van gelyke regte vir alle mense beklemtoon, en die Senaat het die bevoorregting van een volk en die benadeling van 'n ander bevraagteken. Die verslag het die groei van die anti-slawernybeweging in Vermont aangespoor, maar tegelykertyd die Algemene Vergadering van Georgia uitgedaag, wat 'n resolusie ten gunste van politieke optrede teen Vermont goedgekeur het. In die laat 1850's het die openbare mening in Vermont, wat tot dusver eerder die status quo gesteun het, ten gunste van sterk teenkanting teenoor slawerny geswaai. Een van die mees uitgesproke kritici van die slawernystelsel in die Suide was die Radikale Republikein Thaddeus Stevens. Met die krimpende steun vir die [[Whig-party]] en die groei van die Republikeinse Party het Vermont se kiesers hulle agter die Republikeinse kandidate geskaar. Aanvanklik net in Vermont self, maar later ook in die nasionale presidentsverkiesing. In 1860 het Vermonters met die grootste meerderheid van alle deelstate vir President [[Abraham Lincoln]] gestem. Gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] het meer as 34&nbsp;000 Vermonters diens in die Verenigde State se weermag gedoen en 18 [[infanterie]]- en kavallerieregimente, 3 ligte artillerie-batterye, 3 kompanies van skerpskutters, 2 kompanies van die Grenskavallerie (''Frontier Cavalry'') en duisende ander soldate in die leër en vloot, asook in die eenhede van ander deelstate opgelewer. Byna 5&nbsp;200 Vermonters het op die slagvelde gesneuwel, is dodelik gewond of het aan siektes beswyk. Vermontse eenhede of soldate het in al die belangrike veldslae van die oorlog geveg. === Die na-oorlogse tydperk en jongste geskiedenis === [[Lêer:21407blizzard lg.jpg|duimnael|Vier voet se sneeuvalle is gedurende die Valentynsdag-[[blizzard]] in Februarie 2007 in Monkton, VT aangeteken]] Die twee dekades wat op die oorlog gevolg het, was deur periodes van ekonomiese op- en afswaai en maatskaplike veranderings gekenmerk. Vermont se spoorweë is met die nasionale spoorwegstelsels verbind, landbouproduksie en uitvoere het net soos die inkomste van die bevolking merkbaar gestyg. Die nadelige gevolge van resessies en finansiële krisisse, veral die paniek van 1873, het baie jong Vermonters gedwing om die staat te verlaat. Die veldtogte ter beskerming en uitbouing van burgerregte is aangespoor deur die Vermontse Senaat se verslag oor slawerny en later deur president Abraham Lincoln se [[Gettysburg]]-toespraak. Vermonters het onder meer aangedring op die vrouestemreg. Die eerste verkiesings in Vermont waarin vroue 'n beperkte stemreg geniet het, was die munisipale verkiesings (''town elections'') op 18 Desember 1880. Later het Vermontse vroue ook stemreg in die parlementêre verkiesings van die deelstaat geniet. As 'n gevolg van die Vermontse Hooggeregshof se beslissing in die regssaak van Baker teen Vermont het die Algemene Vergadering van Vermont op 25 April 2000 die wetsontwerp H.0847 goedgekeur, wat die [[burgerlike verbintenis]] tussen persone van dieselfde geslag in Vermont moontlik maak. Nege jaar later het die deelstaatparlement selfdegeslaghuwelike in regtelike opsig gelykgestel aan heteroseksuele huwelike. == Ekonomie == Volgens die verslag van die Verenigde State se Buro vir Ekonomiese Ontleding het Vermont se bruto geografiese produk (BGP) in 2004 VSA-$ 22,1 miljard (ZAR 197,1 miljard) beloop en die persoonlike per-capita-inkomste was VSA-$ 32&nbsp;770 (ZAR 292&nbsp;307). === Landbou === [[Lêer:Ben jerry plant waterbury.jpg|duimnael|links|'n Roomysfabriek in Waterbury]] [[Lêer:Vermont maple syrup in a tin issued by the Vermont Maple Sugar Makers Association.jpg|duimnael|Esdoringstroop uit Vermont]] [[Lêer:Maple syrup producer in Vermont (15603268415).jpg|duimnael|Een van die deelstaat se esdoringstroop-produsente]] Die regstreekse en onregstreekse bydrae van die landbousektor, wat in 2000 slegs drie persent van die totale arbeidsmag verteenwoordig het, het VSA-$ 2,6 miljard of sowat 12 persent van die BGP beloop. Die totale landbougrond in Vermont beslaan sowat 1,5 miljoen akker. Vermont se demografiese ontwikkeling was in die afgelope twee eeue sowel deur bevolkingsontploffings asook deur skerp dalings van die inwonerstal gekenmerk. Met die groot trek na die [[Groot Vlaktes]], waar landbougrond volop was en maklik bewerk kon word, het die staat 'n groot deel van sy bewoners kwytgeraak. Ook die belangrikheid van Vermont se bosse het vanweë die oormatige ontbossing en sterk mededinging van ander houtprodusente geleidelik afgeneem. Vermont se meubelmakers, wat op gesofistikeerde produkte soos meubels volgens die [[Shakers|Shaker-tradisie]] fokus, maak gebruik van ingevoerde en inheemse hout. Landbougronde en woude het weens die krimpende bevolking egter die kans gekry om te herstel. Die gebrek aan nywerhede, wat met die negatiewe demografiese ontwikkeling gepaard gegaan het, het verseker dat die plaaslike bosgebiede ook in die 20ste eeu in 'n ekologies gesonde toestand verkeer het. [[Lêer:Different grades of maple syrup.jpg|duimnael|links|Verskillende grade van [[esdoringstroop]].<br /> ''Morse Farm Sugar Works'', VT]] Die plaaslike suiwelbedryf is die grootste in Nieu-Engeland (wat 63 persent van die totale melkproduksie in herdie streek oplewer),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://vermontdairy.com/economic-impact/dairy-in-vermont-agriculture/ |title=Dairy in Vermont Agriculture |publisher=Vermont Dairy |accessdate=29 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029182742/https://vermontdairy.com/economic-impact/dairy-in-vermont-agriculture/ |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> terwyl troppe swart en wit Holsteiner-melkkoeie, wat in groen weivelde wei, een van die ikoniese beelde van Vermont geword het.<ref>{{en}} ''Eyewitness Travel New England''. New York: Doring Kindersley 2014, bl. 231</ref> Vandag is melkboerdery die belangrikste bron van landbou-inkomste. Sowat 90 persent van die suiwelproduksie word na ander deelstate uitgevoer. Die aantal melkkoeie het in 2001 153&nbsp;000 beloop, terwyl in 2000 2,787 miljoen ton melk ter waarde van $381,8 miljoen verkoop is. Ander belangrike landbouprodukte is [[appel]]s, [[aartappel]]s, [[groente]], eiers, heuning, kersbome, timmerhout, papierpulp en 'n verskeidenheid kweekhuisprodukte. Die plaaslike voedselbedryf lewer in 'n toenemende mate spesialiteite van hoë gehalte op, wat gedeeltelik onder die "Vermont"-handelsmerk bemark word. Produkte sluit onder meer ''Cabot''-kaas ('n soort sterk [[cheddarkaas|cheddar]]), botter, bier, ginseng, [[sjokolade]], meelblom en [[roomys]] in. Vermont is ook die vernaamste produsent van [[esdoringstroop]] in die land, wat in 2001 275&nbsp;000 gellings (1,04 miljoen liter) of sowat 'n kwart van die totale produksie in die VSA opgelewer het. Vermont se gradering van esdoringstroop verteenwoordig die hoogste standaard in Noord-Amerika. Die plaaslike wynbedryf bestaan sedert die middel van die 1980's, en daar is tans 'n tiental wynplase in Vermont.<ref>{{en}} [http://www.weekendwinery.com/Wineries/Wineries_VT.htm ''www.weekendwinery.com: Wineries in Vermont'']</ref> === Steengroewe en steenmakerye === Die eerste marmergroef in die Verenigde State is in 1785 in South Dorset geopen. Die dorpe Rutland en Barre is die tradisionele sentrums van steenmakery en hulle steengroewe lewer nog steeds groot hoeveelhede marmer en graniet vir die binnelandse en buitelandse markte op. Vermont het sodoende die boumateriaal vir 'n aantal bekende geboue in die Verenigde State opgelewer. Vermontse marmer is onder meer vir die Jefferson-gedenkteken, die Hooggeregshof en die Verenigde Nasies se hoofkwartier in New York gebruik. Die plaaslike bedryf vervaardig daarnaas ook grafstene. === Toerisme === [[Lêer:Cedar Circle Farm, VT (2455917416).jpg|duimnael|Pampoene is volop in herfstyd]] [[Lêer:Willoughby-Lake-Pisgah-Hor.jpg|duimnael|Lake Willoughby, met Mount Pisgah (aan die linkerkant) en Mount Hor]] Anders as in Nieu-Engeland se kusstate, waar historiese en kulturele besienswaardighede grotendeels langs die Atlantiese kus aangetref word, is Vermont se toeristeaantreklikhede oor die hele deelstaat versprei. Die noordooste – Northeast Kingdom genoem – is 'n dig beboste bergagtige streek. Hier is Lake Willoughby geleë, 'n glasiale fjordagtige meer wat danksy twee steil kranse langs sy oewers, Mount Pisgah (op 840&nbsp;m bo seevlak) en Mount Hor (810&nbsp;m), baie ooreenkomste toon met ikoniese [[Noorweë|Noorse]] fjord- en [[Switserland|Switserse]] [[Alpe]]meerlandskappe. [[Lêer:Apothecary Shop, Interior 1.jpg|duimnael|links|Die interieur van 'n historiese apteek, Shelburne Museum]] Temidde van die westelike landskappe, wat deur Lake Champlain en sy talle eilande oorheers word, lok die universiteit- en kollegestad Burlington toeriste met historiese geboue, terwyl die unieke Shelburne Museum drie eeue van Amerikaanse volkskuns, sirkusse, alledaagse lewe en spoorweggeskiedenis in 39 verskillende uitstallings, wat elkeen in hul eie gebou gehuisves word, laat herleef. Suid-Vermont lok besoekers met historiese nedersettings uit die tyd voor die Amerikaanse Rewolusie, die natuurskoon van die Green Mountain National Forest en talle basiskampe vir staptoeriste wat die gewilde Appalachian Trail-staproete wil verken. Die toerismebedryf het lankal die belangrikste sektor van Vermont se ekonomie geword. In die winter lok ski-oorde soos Stowe, Killington Ski Resort, Mad River Glen, Sugarbush, Stratton, Jay Peak, Okemo, en Bromley skiërs uit [[Boston]], [[Montreal]] en [[New York]], maar ook van dwarsoor die wêreld. In die somer lok bestemmings soos Stowe, Manchester, en Woodstock, asook talle somerkampe toeriste wat in bergvakansies, staptoere en hengelsport belang stel. Vakansieoorde, hotelle, restourante, winkels en besienswaardighede is dwarsdeur die jaar belangrike werkverskaffers. === Utiliteite en kommunikasie === Tans het sowat 87 persent van Vermont se bevolking toegang tot breëbanddienste, waarvan 68 persent kabeltelevisie-, 69 persent DSL- en 24 persent draadlose internetdiensverskaffers. Weens storings wat deur die bergspitse veroorsaak word, opposisie van omgewingsbewaarders wat die oprigting van selfoontorings op bergpieke afkeur en die hoë koste wat aan die versorging van 'n taamlik klein landelike bevolking met selfoondienste verbonde sou wees, kan tans nie alle landelike gebiede doeltreffend deur selfoondienste gedek word nie. In Mei 2007 het Vermont maatreëls afgekondig waarvolgens alle inwoners toegang tot selfoon- asook breëbanddienste (met 'n aflaaispoed van ten minste 3 mbit/s) sou kry in 'n poging om van Vermont teen 2010 die eerste ''e-State'' in die Unie te maak.<ref>{{en}} [http://blog.tomevslin.com/2007/01/vermont_the_fir.html ''Vermont, the first e-State'']</ref> === Versekeringsbedryf === Selfversekering, 'n alternatiewe vorm van risikobeskerming vir groter ondernemings of nywerheidsverenigings wat hul eie versekeringsmaatskappye stig om premies en belasting te verminder en op hul spesifieke risiko's te fokus, speel 'n steeds belangriker rol in die deelstaatekonomie, met sowat 580 gelisensieerde ondernemings in dié bedryf in 2018. Volgens die ''Insurance Information Institute'' was Vermont in 2004 reeds die derde belangrikste setel vir selfversekeringmaatskappye ná die [[Bermuda|Bermuda-]] en [[Kaaimanseilande]].<ref>{{en}} [https://www.vermontcaptive.com/captive/ ''Vermont Captive Insurance: Captive basics. Besoek op 29 Oktober 2019'']</ref><ref>{{en}} [https://www.iii.org/publications/a-firm-foundation-how-insurance-supports-the-economy/a-50-state-commitment/captives-by-state ''Insurance Information Institute: Captives By State. Besoek op 29 Oktober 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191029181037/https://www.iii.org/publications/a-firm-foundation-how-insurance-supports-the-economy/a-50-state-commitment/captives-by-state |date=29 Oktober 2019 }}</ref> == Demografie == [[Lêer:Round church richmond vermont 20040808.jpg|duimnael|Ronde kerk in Richmond]] Volgens die Sensus van 2010 het Vermont 'n bevolking van 625&nbsp;741. Sowat 95,3 persent van Vermont se inwoners is blankes, met klein minderhede swartes, lede van die Eerste Nasies (Indiane) en Asiërs. 23,3 persent van Vermonters is van Franse of Frans-Kanadese afkoms, 18,4 persent van Engelse afkoms, 16,4 persent van Ierse afkoms, 9,1 persent van Duitse afkoms en 6,4 persent van Italiaanse afkoms. Volgens die sensus van 2000 praat 2,54 persent van die bevolking wat ouer is as vyf jaar [[Frans]] as huistaal en een persent [[Spaans]]. Burgers van Britse, veral Engelse afkoms, het hulle dwarsoor die deelstaat gevestig, terwyl die bevolking van Frans-Kanadese afkoms in die noorde van Vermont gekonsentreer is. Veral in die gebied van [[Burlington, Vermont|Burlington]] het hulle in die laaste twee dekades ook vlugtelinge en immigrante uit [[Suidoos-Asië]], [[Bosnië en Herzegowina|Bosnië]], [[Soedan]] en [[Tibet]] gevestig. 67 persent van Vermonters is Christene, waarvan 38 persent [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en 29 persent [[Protestantisme|Protestante]]. Twee persent is aanhangers van ander godsdienste, waaronder sowat 5&nbsp;000 Jode en 2&nbsp;000 Moslems, en meer as twintig persent ongebonde – die tweede grootste persentasie van enige deelstaat. In die koloniale tydperk was die Kongregasionalisme (of Independentisme) die belangrikste Christelike stroming in Vermont en sy buurstate. In 1776 was 63 persent van Vermonters aanhangers van een van hierdie kerke, alhoewel lidmaatskap in 'n kerkgemeente in die yl bevolkte gebied beperk was tot nege persent van die bevolking. == Onderwys == [[Lêer:Goddard College Clockhouse.jpg|duimnael|Die klokhuis van Goddard-kollege, Plainfield]] Tersiêre onderwys het in Vermont tot 'n belangrike dienstesektor ontwikkel wat tans sowat 8&nbsp;500 werksgeleenthede bied. Die aantal studente, wat in privaat en staatsbeheerde universiteite en kolleges ingeskryf was, het in 2005 meer as 40&nbsp;000 beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://vermontvacation.com/about/education.asp |title=vermontvacation.com: Education |accessdate=4 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104060038/http://vermontvacation.com/about/education.asp |archive-date=4 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die grootste en oudste tersiêre instelling, die Universiteit van Vermont in Burlington, is in 1791 gestig. Die Norwich-universiteit in Northfield, wat in 1819 in die lewe geroep is, is die oudste militêre privaat-kollege in die Verenigde State. Vermont se 376 openbare elementêre en sekondêre skole sluit sestien beroepsopleidingsentrums en 'n aantal eenklaskamerskole in kleiner nedersettings in. Die aantal privaat skole beloop meer as veertig. Vermont se skole het landwye erkenning vir hul innovatiewe programme verwerf, waaronder multigraadklasse in elementêre skole, skryfprojekte vir leerders en die gebruik van leerder-portefeuljes in plaas van tradisionele graadkaarte om die leersukses van leerders te bepaal. Emma Willard, 'n stryder vir vroueregte in die onderwys, was 'n boorling van Vermont, net soos [[John Dewey]], wat as vader van die moderne progressiewe onderwys in die Verenigde State beskou word. == Vervoer == [[Lêer:Amtrak Vermonter at Brattleboro in 2004.jpg|duimnael|'n Amtrak-trein in die stasie van Brattleboro]] Motors is die belangrikste vervoermiddel in Vermont. Die munisipaliteite en distrikte beskik oor openbare vervoerstelsels, wat egter net 'n gedeelte van die gebiede dek. [[Greyhound Lines]] se busdienste bedien 'n aantal stede en dorpe. Twee Amtrak-spoorwegdienste bedien Vermont: die [[Ethan Allen Express]] bedien Rutland en Fair Haven, terwyl die [[Vermonter]] Saint Albans, Essex Junction, Waterbury, Montpelier, Randolph, White River Junction, Windsor, Bellows Falls en Brattleboro bedien. Die nasionale paaie (''Interstates'') [[Interstate 89|89]], [[Interstate 91|91]] en [[Interstate 93|93]], asook [[U.S. Route 5| U.S. Routes 5]] en [[U.S. Route 7| 7]], is die belangrikste grootpaaie in Vermont. Vermont beskik oor twee kommersiële lughawens: * [[Burlington International Airport]] is die grootste lughawe in die deelstaat, met gereelde verbindings na [[Atlanta]], [[Boston]], [[Chicago]], [[Cincinnati]], [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Detroit]], [[New York]], [[Philadelphia]], [[Plattsburgh]], en [[Washington, DC]]. * [[Rutland State Airport]] is die enigste ander kommersiële lughawe in Vermont, met gereelde verbindings na [[Albany]] en Boston. == Kultuur == Die kulturele lewe en vermaaklikhede was tot in die laat 19de eeu beperk tot die dorpsgrense en oorheers deur die feeste van 'n tipiese boerderygemeenskap. Mense het fees gevier tydens die oestyd van die esdoringstroop, wanneer "suiker-in-die-sneeu-partytjies" plaasgevind het, of in die mielie-oestyd, wanneer die mieliestronke geskil is. Ander gewilde sosiale aktiwiteite waartydens die dorpsbewoners byeengekom het, was die ''kitchen junkets'' (gemeenskaplike smul-partytjies), ''quilting bees'' (die gemeenskaplike vervaardiging van komberse) en ''barn raisings'' (die gemeenskaplike oprigting van 'n nuwe skuur). In die somermaande was parades, sirkusse en landbouskoue gewilde vermaaklikhede wat ook deesdae nog gereeld plaasvind. === Musiek === [[Lêer:Bread and puppet puppets glover vermont.jpg|duimnael|Marionette in die ''Bread and Puppet Theater'' in Glover (Vermont)]] Die Simfonieorkes van Vermont wat in 1934 gestig is, was die eerste van sy soort wat deur 'n deelstaat befonds is. Vermont se Jeugorkes is in die middel van die negentigerjare gestig. Plaaslike komponiste van klassieke musiek word deur die Konsortium van Vermontse Komponiste bevorder. ''Phish'', 'n internasionaal bekende rockgroep, is in 1983 in Vermont gestig. Die ''Vermont Mozart Festival'', wat vir die eerste keer in 1974 plaasgevind het, is die grootste fees van klassieke musiek in Vermont, wat in die somer ook talle besoekers uit ander deelstate lok. Ander belangrike musiekfeeste sluit die Marlboro Musiekfees (sedert 1950), die Folkmusiekfees van die Champlainvallei en die ''One World, One Heart Festival'' in. Die laasgenoemde word deur 'n bekende plaaslike roomysvervaardiger geborg. === Filmkuns === Die bekende ''Green Mountain''-filmfees het vir die eerste keer in 1997 plaasgevind en is sedert Maart 1999 'n jaarlikse instelling, wat danksy die gehalte van die rolprente en sy besonderse atmosfeer filmgeesdriftiges na Montpelier lok. By die voorbereidings is net plaaslike vrywilligers betrokke. Die filmfees is egter geen kompetisie nie, maar eerder 'n gewilde toonvenster vir nuwe films, waarvan sowat die helfte dokumentêre rolprente, en 'n geleentheid om met sommige van die filmmakers te kan gesels. === Poppeteater === Die ''Bread and Puppet Theater'' is 'n polities-radikale poppeteater, wat in die 1960's in [[New York]] gestig is en later na Glover in Vermont verhuis het. Sy stigter en direkteur is Peter Schumann. Die naam van die teater is afgelei van sy tradisie om sy eie vars brood met die gehoor te deel. Die brood, wat sterk met knoffel-aioli gekruie is, word gratis bedien en skep sodoende 'n soort gemeenskapsgevoel. Die teater se grondbeginsel is dat kuns net soos brood as 'n basiese behoefte beskou moet word. === ''Country stores'' === [[Lêer:VCS Weston Summer.jpg|duimnael|220px|Sommige ''country stores'' in Vermont bestaan al meer as twee eeue as algemene handelaars, ander is tot moderne besighede met aanlynwinkels en internasionale handelsbetrekkinge omskep soos dié in Weston wat sedert 1946 in besit van die Orton-familie is]] In landelike samelewings soos Vermont was ''country stores'' – algemene handelaars wat in die plaaslike bevolking se behoeftes voorsien en 'n wye verskeidenheid goedere verkoop het wat van [[keroseen]]lampe tot [[koffie]] gestrek het – die middelpunt van die gemeenskapslewe. Weens Vermont se afgeleë ligging, die gebrek aan paaie en die lang winters was boere in die deelstaat aanvanklik aangewese op ruilhandel, met melk, skaapvleis, huide, velle en hout as die vernaamste handelsgoedere. Namate die politieke situasie begin stabiliseer het en die bevolking begin groei het, het die eerste venters hul verskyning in die gebied gemaak en voorrade en verwerkte goedere uit die handelsentrums en groeiende tekstielmeuldorpe in Nieu-Engeland se suide aan plaaslike gemeenskappe verkoop. In Vermont het hulle op hul beurt hout van saag- en graan van graanmeule verkry om dit in die suide te verkoop. Die vinnige groei van Vermont se landbousektor het die vraag na handelsgoedere laat styg, terwyl boere geleidelik ook oor hoër inkomste beskik het. Vanaf die laat 18de eeu is die eerste ''general'' of ''country stores'' in nedersettings gevestig wat tot die ekonomiese middelpunte van landelike gemeenskappe sou groei. Tradisioneel het hierdie dorpe oor 'n kerk, 'n kroeg en twee ''general stores'' beskik – die een het in boere se besondere behoeftes voorsien en diervoer en landboutoerusting verkoop, terwyl die ander goedere vir privaat huishoudings soos kos en tekstiele aangebied het.<ref>{{en}} Dennis Bathory-Kitsz: ''Country Stores of Vermont: A History and Guide''. Kindle e-Boek-uitgawe. Charleston, SC: The History Press 2011, pos. 184</ref> === Wintersport === Een van die eerste skihysers in die Verenigde State is in 1934 op Gilbert's Hill buite Woodstock ontwikkel. Om deur die hyser, wat deur Wallace «Bunny» Bertram (1908−1981) ontwerp en deur 'n ou Model T-Ford-enjin aangedryf is, bergop geneem te word, moes gebruikers aan 'n bewegende kabel vasklou.<ref>{{en}} [https://www.history.com/topics/us-states/vermont ''History.com: Vermont. Besoek op 29 Oktober 2019'']</ref><ref>{{en}} [https://skihall.com/hall-of-famers/wallace-bertram/ ''U.S. Ski and Snowboard Hall of Fame: Wallace Bertram – Hall of Fame Class of 1981. Besoek op 29 Oktober 2019'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} Albers, Jan: ''Hands on the Land: A History of the Vermont Landscape''. Cambridge, Mass.: MIT Press 2000 * {{en}} Bassett, T. D. Seymour: ''The Growing Edge: Vermont Villages, 1840–1880''. Montpelier: Vermont Historical Society 1992 * {{en}} Bellesiles, Michael A.: ''Revolutionary Outlaws: Ethan Allen and the Struggle for Independence on the Early American Frontier''. Charlottesville: University Press of Virginia 1993 * {{en}} Graffagnino, J. Kevin, Samuel B. Hand, en Gene Sessions (uitgewers): ''Vermont Voices, 1609 Through the 1990s: A Documentary History of the Green Mountain State''. Montpelier: Vermont Historical Society 1999 * {{en}} Shalhope, Robert E.: ''Bennington and the Green Mountain Boys: The Emergence of Liberal Democracy in Vermont, 1760–1850''. Baltimore en London: Johns Hopkins University Press 1996 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [https://www.vermont.gov/ ''Amptelike webtuiste''] * {{en}} [https://data.vermont.gov/ ''Open Data Portal''] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Vermont|title=Vermont|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Mei 2024}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Vermont}} * {{en}} [https://vermontvacation.com/ ''Vermont Vacation''] ; Geskiedenis ---- * {{en}} [https://vermonthistory.org/ ''Vermont Historical Society''] ; Media ---- * {{en}} [https://www.vermontvacation.com/landing-pages/promotions/seven-days-and-hotel-vermont-presents/stuck-in-vermont ''Stuck in Vermont'' – Videoreeks wat deur die nuusblad ''Seven Days ''in Burlington vervaardig word] {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Vermont.svg|20px]] Vermont | Noord = [[Lêer:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Quebec]] ({{vlagland|Kanada}}) | Noordoos = [[Lêer:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Quebec]] ({{vlagland|Kanada}}) | Oos = [[Lêer:Flag of New Hampshire.svg|20px]] [[New Hampshire]] | Suidoos = [[Lêer:Flag of Massachusetts.svg|20px|raam]] [[Massachusetts]] | Suid = [[Lêer:Flag of Massachusetts.svg|20px|raam]] [[Massachusetts]] | Suidwes = [[Lêer:Flag of New York.svg|20px]] [[New York (deelstaat)|New York]] | Wes = [[Lêer:Flag of New York.svg|20px]] [[New York (deelstaat)|New York]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Quebec]] ({{vlagland|Kanada}}) }} {{Vermont}} {{Navigasie indeling Verenigde State}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Vermont| ]] avcyojp78167wc4eu6gwpfcreiogryh 4 5209 2922728 2922409 2026-08-06T20:06:29Z Oesjaar 7467 /* Ons Bakkiesblad... */ nuwe afdeling 2922728 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) qnjmn5cnyvv1n0sebv92xbupe1sycyj 0 5825 2922863 2921163 2026-08-07T04:57:44Z ~2026-43417-26 212339 Beter orde en uitled en duideliheid 2922863 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Willem de Klerk [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]] | beeld = F. W. de Klerk 2012.jpg | beeldonderskrif = | orde = 7de [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend) | termynaanvang = [[15 Augustus]] [[1989]] | termyneinde = [[9 Mei]] [[1994]] | voorganger = [[Pieter Willem Botha]] | opvolger = [[Nelson Mandela]]<br />{{nowrap|as [[president van Suid-Afrika]]}} | geboortedatum = {{geboortedatum|1936|3|18|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2021|11|11|1936|3|18|df=y}} | sterfteplek = [[Fresnaye]], [[Kaapstad]] | party = [[Nasionale Party]] | orde2 = [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]'' | termynaanvang2 = [[10 Mei]] [[1994]] | termyneinde2 = [[30 Junie]] [[1996]] | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = ''Amp geskep''<br />[[Alwyn Schlebusch]]<br />''as adjunk-staatspresident van Suid-Afrika, 1981–1984'' | opvolger2 = [[Thabo Mbeki]] (alleenlik)<br />[[Jacob Zuma]] | ouers = [[Jan de Klerk]] (vader) | eggenoot = [[Marike de Klerk|Marike Willemse]] (1959–1998 geskei)<br />Elita Georgiadis (1998–2021 sy dood) | kinders = Jan de Klerk, Willem de Klerk, Susan de Klerk | alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O.]] | religie = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]] | handtekening = FW DeKlerk sign.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = [[Nobelprys vir Vrede]] (1993) }} '''Frederik Willem de Klerk''' ([[18 Maart]] [[1936]], [[Johannesburg]] – [[11 November]] [[2021]], [[Kaapstad]])<ref name=“death”> {{cite news|url=https://www.news24.com/amp/news24/southafrica/news/breaking-former-president-fw-de-klerk-85-has-died-20211111|title=Former President FW de Klerk (85) has died|date=11 November 2021}}</ref> was die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] vanaf September [[1989]] tot April [[1994]], en vanaf Februarie 1989 tot September [[1997]] ook leier van die [[Nasionale Party]], wat later die [[Nuwe Nasionale Party]] geword het. Hy is veral bekend vir sy politieke rolvervulling in die beëindiging van [[apartheid]] en die transformasie van [[Suid-Afrika]] na 'n demokrasie, deur aan die land se meerderheidsbevolking (swart mense) stemreg toe te ken. == Herkoms == Die familienaam ''De Klerk'', in Nederlands letterlik ''die klerk'', is afkomstig van ''Le Clerc'' / ''De Clercq'', en is van [[Franse Hugenote]]-oorsprong, soos ook menige ander [[Afrikaans]]e familiename. Sy oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die PUK vir CHO van 1923 tot 1928. F.W. de Klerk se broer, dr. [[Willem de Klerk]], was 'n akademikus en koerantredakteur. De Klerk kom uit 'n politiek georiënteerde gesin en is in [[Mayfair, Gauteng|Mayfair]], 'n voorstad van [[Johannesburg]] gebore, as die seun van voormalige senator en minister in die Suid-Afrikaanse regering [[Jan de Klerk]]. Sy moeder was [[Corrie de Klerk|Corrie Coetzer]] en sy tante [[Susan Strijdom]] was getroud met adv. [[Hans Strijdom]] ([[eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste minister]], 1954–1958). Sy ouma aan vaderskant was [[Aletta de Klerk]], 'n kleindogter van die stamouers van die familie van Rooy in Suid-Afrika en tweede vrou van ds. [[Willem Johannes de Klerk]]. GESKIEDENIS Demokrasie is 'n regeringsvorm waar die burgers van 'n land die mag het om hul eie leiers deur vrye verkiesings te kies. Dit is belangrik omdat dit menseregte beskerm, vryheid van spraak verseker, en verhoed dat leiers te veel mag kry. FW. de klerk was hy die president was aan bewind die laaste paar jaar van apartheid en het onderhandel met die anc en saamgewerk met Nelson Mandela om apartheid te beeindig. FW de Klerk is op 18 Maart 1936 in Johannesburg, Transvaal,Mayfair, gebore  Hy het uit 'n uiters politiek-georiënteerde gesin gekom. Sy vader was Jan de Klerk, 'n voormalige senator en kabinetminister wat ook vir       'n kort rukkie as staatspresident waargeneem het. Sy moeder was Corrie Coetzer                                                 Sy oom (getroud met sy tante Susan) was advokaat Hans Strijdom, wat van 1954 tot 1958 Eerste Minister was                         De Klerk het sewe keer binne sewe jaar van skool verander. Hy het uiteindelik aan die Hoërskool Monument in Krugersdorp gematrikuleer, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. De Klerk is in 1959 getroud met Marike Willemse, wat hy op universiteit ontmoet het. Hulle het drie kinders aangeneem: Jan, Willem en Susan. Hulle is in 1998 ná 'n huwelik van 38 jaar geskei, waarna De Klerk met Elita Georgiadis getroud is.Die moord op Marike de Klerk in 2001 het veroorsaak dat hy slegte kritiek kry == Studie == [[Beeld:Marike Willemse en FW de Klerk op universiteit.jpg|duimnael|links|220px|[[Marike de Klerk|Marike Willemse]] en haar aanstaande, FW de Klerk, verkoop ''Pukkies'' op universiteit, omstreeks 1956.]] Die de Klerk-gesin het gedurende sy kinderjare oor die land rondgetrek, en hy het sewe keer oor sewe jaar van skool verander.<ref name="Willem"/> Hy het uiteindelik 'n koshuisinwoner by die Hoërskool Monument in Krugersdorp geword, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. Hy was nietemin teleurgesteld om nie die vier onderskeidings te kry waarop hy gehoop het nie.<ref name="Willem"/> Hierna verwerf De Klerk die grade [[B.A.-graad|B.A.]] en LL.B. (''cum laude'') in [[1958]] aan die [[Potchefstroomse Universiteit]].<ref name="Willem">{{Cite book|author=De Klerk, Willem |year=1991| title=F.W. de Klerk: The Man in his Time.|location=Johannesburg|publisher= Jonathan Ball Publishers|pages=149-150|isbn= 978-0-947464-36-3}}.</ref> {{sfn|Glad|Blanton|1997|p=579}} Hy het later opgemerk dat hy tydens hierdie regsopleiding "gewoond geraak het om in terme van regsbeginsels te dink".{{sfn|de Klerk|1991|p=26}} Terwyl hy daar studeer het, word hy redakteur van die studentekoerant, ondervoorsitter van die studenteraad, en lid van die [[Afrikaanse Studentebond]] se nasionale uitvoerende raad.<ref name="Willem"/> Op universiteit is hy ingewy by die Broederbond, 'n geheime vereniging vir die Afrikaner sosiale elite.{{sfn|Glad|Blanton|1997|p=567}} Hierna sluit hy aan by 'n prokureursfirma in [[Vereeniging]] ([[Transvaal]]). Tussendeur sy regsloopbaan raak hy aktief in die politiek. Hy wys in [[1972]] 'n aanbod van sy alma mater van die hand om 'n professoraat in die regsfakulteit te aanvaar omdat hy toe reeds as Nasionale Party-lid vir Vereeniging in die parlement gedien het. In [[1969]] trou hy met [[Marike de Klerk|Marike Willemse]], die egpaar het twee seuns en 'n dogter gehad. == Politieke loopbaan == "FW", soos hy algemeen bekend staan, word op [[29 November]] [[1972]] tot volksraadslid verkies nadat hy 'n tussenverkiesing in [[Vereeniging (kiesafdeling)|Vereeniging]] gewen het, wat gehou is ná die uittrede van [[Blaar Coetzee]], wat die kiesafdeling vir die Nasionale Party verteenwoordig het van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|die 1958-verkiesing]] af. Hy het met 'n meerderheid van 2&nbsp;078 oor die VP se T. Roos geseëvier, terwyl die [[Herstigte Nasionale Party|HNP]]-kandidaat net 326 stemme gekry en dié van die [[Progressiewe Party|PP]] 192. De Klerk is in 1974 onbestrede verkies. In 1978 sluit die eerste minister, adv. [[John Vorster]], hom in die [[kabinet]] in. As [[minister]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en *Maatskaplike Welsyn en Pensioene onder premier [[John Vorster]] Onder Eerste minister [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en Sport en Ontspanning * Mynwese, Energie en Omgewingsbeplanning * Mineraal- en Energiesake * Binnelandse Sake * Nasionale Onderwys en Beplanning As minister van Nasionale Onderwys ondersteun De Klerk 'n beleid van segregasie op universiteitsvlak. Ná sy verkiesing in [[1982]] as leier van die Nasionale Party in Transvaal, handhaaf hy 'n konserwatiewe siening en is daar geen sprake dat hy voorspraak maak vir hervorming nie. Dit is egter bekend dat De Klerk 'n uitgesproke voorstander was van gelyke befondsing vir skoolopleiding. Ná verloop van 'n lang politieke loopbaan met 'n sterk konserwatiewe reputasie, plaas hy homself in 1989 aan die hoof van die ''verligte'' kamp binne die regerende party. In Februarie 1989 word De Klerk tot hoofleier van die Nasionale Party verkies, en uiteindelik tot Staatspresident op 14 September 1989, toe hy P.W. Botha deur 'n bloedlose magsoorname vervang het, ná die [[beroerte]] van Botha. De Klerk was van mening dat Botha psigies en fisies nie meer in staat was om die land te regeer nie. In sy eerste toespraak na aanvaarding van die Nasionale Party-leierskap spreek De Klerk hom uit ten gunste van 'n nierassige Suid-Afrika en onderhandeling omtrent verandering in die politieke toekoms van die land. [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|links|220px|De Klerk en Mandela skud hande tydens die jaarlikse byeenkoms van die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], 1992.]] Onder sy leiding word die verbanning van die [[African National Congress|ANC]] en ander linkse organisasies in Februarie [[1990]] opgehef en word die weg gebaan vir onderhandelinge wat lei tot die einde van [[apartheid]] en blanke minderheidsregering. Op [[10 Februarie]] [[1990]] kondig De Klerk aan dat [[Nelson Mandela]] die volgende dag uit die [[Victor Verster-gevangenis]] vrygelaat sal word. Hiermee is die weg gebaan vir 'n Grondwet vir Suid-Afrika ingevolge waarvan die grondslag van ''een mens, een stem'' aanvaar is. In 1990 het De Klerk opdrag gegee dat die kernwapenprogram waarmee Suid-Afrika besig was, beëindig moes word, wat in [[1991]] plaasgevind het. De Klerk en Mandela word in [[1993]] gesamentlik vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem vir hulle aandeel in die vreedsame beëindiging van apartheid.<ref>{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1993 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |access-date=6 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630194228/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mandela was egter nie gelukkig daarmee om die prys met De Klerk te deel nie. In April 1994 word 'n veelrassige verkiesing vir die eerste keer gehou. De Klerk het vooraf 'n grotendeels seremoniële en nie-mededingende presidensiële veldtog geveg, waarna Mandela onbetwisbaar verkies is as [[President van Suid-Afrika]]. De Klerk dien vir twee jaar as mede-uitvoerende Adjunkpresident in Mandela se regering, maar onttrek in Junie [[1996]] van die [[Regering van Nasionale Eenheid]] omdat sy rol (volgens hom) uitgespeel was. Sy aftrede uit aktiewe politiek volg in Augustus 1997, waarna hy hom sou distansieer van regeringsbeleid. In [[1999]] publiseer hy sy biografie onder die titel ''Die Laaste Trek – 'n Nuwe begin''. In [[2004]] kondig De Klerk aan dat hy die [[Nuwe Nasionale Party]] verlaat en 'n nuwe politieke tuiste gaan soek nadat die NNP sy samesmelting met die regerende [[ANC]] aangekondig het. == Kritiek op die beleid van De Klerk == [[Lêer:Secretary Clinton Meets With Former South African President F.W. de Klerk.jpg|duimnael|regs|280px|FW de Klerk en [[Hillary Clinton]] op sy besoek aan [[Washington, DC]].]] Benewens positiewe kritiek op die beleid en optrede van De Klerk is daar ook negatiewe kritiek. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy nie ’n federale staatsvorm gebaseer op taal en etnisiteit vir Suid-Afrika voorgestaan het nie. Dit was immers die bedoeling van sy voorganger [[P.W. Botha]] om Suid-Afrika in ’n [[federasie]] of [[konfederasie]] te omskep op basis van taal en etnisiteit, volgens die Switserse staatsmodel. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy in 1990 die destydse Suidwes-Afrika, wat deel van Suid-Afrika was, weggeskenk het sonder ’n mandaat van die kiesers. Dit terwyl duisende Suid-Afrikaners met hulle lewens moes betaal in grensoorloë. * Op 17 Maart [[1992]] is ’n referendum onder die kieserspubliek gehou oor die vraag of die regering moes voortgaan met onderhandelinge met die [[ANC]] al dan nie. Volgens De Klerk sou daar na afloop van die onderhandelinge ’n tweede referendum wees om die toekomstige staatsbestel goed/af te keur. De Klerk word daarvan beskuldig dat hy sy belofte oor ’n tweede referendum nie nagekom het nie en ’n oorgawe aan die ANC beklink het sonder 'n mandaat van die kiesers. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy binne 5 jaar na sy aanstelling, gedoen het wat geen een van sy voorgangers ooit sou waag nie (politieke- en militêre oorgawe), waarna hy vinnig die politieke toneel verlaat het. * De Klerk word daarvan beskuldig dat sy 'onderhandelinge' met die ANC niks anders as 'n 'oorgawe' was nie. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die eens magtige [[Nasionale Party]] na sy ondergang gelei het, want die kiesers het na die verkiesing van 1994 die party verwerp. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die oorsaak daarvan is dat reeds byna ’n miljoen blankes die land permanent verlaat het en dat hy verantwoordelik is vir die politieke chaos en die hoë vlakke van kriminaliteit in die land. * Die rede vir die agteruitgang van Afrikaans as amptelike taal, bestuurstaal, regstaal en onderwystaal word voor die voete van De Klerk gelê. * De Klerk word verder daarvan beskuldig dat, terwyl hy sy land se belange by die onderhandelingstafel moes verteenwoordig, sy aandag verdeeld was, en dat hy meer aandag aan 'n ander man se vrou gegee het, as aan sy rol as president van sy land (sien hieronder). == Egskeiding en latere lewe == Ook op sy privaat lewe was daar kritiek. Die sensasionele [[vervreemding]] en uiteindelike egskeiding van sy vrou [[Marike de Klerk|Marike]] in Oktober [[1998]], na 'n huwelik van 38 jaar, gevolg deur sy daaropvolgende skielike troue met [[Elita Georgiades]], was vir baie mense 'n skok. Laasgenoemde was die vrou van 'n [[Griekeland|Griekse]] skeepsmagnaat wat na bewering die Nasionale Party finansieel gesteun het. De Klerk het as gas van die magnaat met Elita bevriend geraak tydens funksies en 'n liefdesverhouding het ontstaan. Nog groter was die skok met die bekendmaking op 4 Desember [[2001]] van die moord op Marike de Klerk deur die sekuriteitswag Luyanda Mboniswa op 3 Desember 2001. Hiervoor is Mboniswa op 15 Mei 2003 twee keer lewenslank gevonnis. In [[2006]] beleef de Klerk se gesondheid 'n terugslag met die verwydering van 'n kwaadaardige gewas in die kolon wat ontdek is tydens 'n mediese ondersoek op [[3 Junie]]. Sy toestand het verder versleg en hy het asemhalingsprobleme ontwikkel as gevolg van infeksie. De Klerk het egter goed herstel en daarna talle wêreldreise onderneem en tientalle toesprake gelewer. De Klerk het gereeld kritiek gelewer op die beleid van die huidige Suid-Afrikaanse regering. Hy het dit veral gehad oor regstellende aksie en ook die hoë vlakke van misdaad. Hy was ook in Desember 2008 van mening dat Suid-Afrika militêr moes ingryp teen die bewind van pres. [[Robert Mugabe]] in [[Zimbabwe]], weens menseregte-vergrype en omdat Mugabe nie wou uittree nie. De Klerk was voorsitter van die F.W. de Klerk-stigting vir vrede en 'n erelid van die "Klub van Rome". == Herinnering == De Klerk sal onthou word as die man wat 'n omwenteling teweeggebring het in die Suid-Afrikaanse politieke landskap. De Klerk sal ook onthou word as die man wat aanvanklik konserwatief was en vir wie die beskerming van groepskulture in Suid-Afrika baie belangrik was. Aanvanklik het de Klerk ook met die ANC onderhandel oor die beskerming van hierdie groepskulture, maar hy is deur die ANC die mond gesnoer. In 1990 het niemand verwag dat De Klerk so ver sou gaan in sy 'onderhandeling' met die ANC nie. Hy is daarom ná die verkiesing van 1994 deur die blanke kieserspubliek verwerp en uit die politieke toneel verstoot. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == {{Refbegin|33em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allen |first=John |title=Rabble-Rouser for Peace: The Authorised Biography of Desmond Tutu |year=2006 |publisher=Rider |location=London |isbn=978-1-84604-064-1 }} *{{cite book |last=de Klerk |first=Willem |year=1991 |title=F. W. de Klerk: The Man in his Time |location=Johannesburg |publisher=Jonathan Ball Publishers |isbn=978-0-947464-36-3 }} *{{cite journal |last1=Glad |first1=Betty |last2=Blanton |first2=Robert |title=F. W. de Klerk and Nelson Mandela: A Study in Cooperative Transformational Leadership |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1997 |volume=27 |issue=3 |pages=565–590 |jstor=27551769 }} *{{Cite book|last=Sampson |first=Anthony |title=Mandela: The Authorised Biography |publisher=HarperCollins |location=London |year=2011 |orig-year=1999 |isbn=978-0-00-743797-9 }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend)|voor=[[Pieter Willem Botha]]|na=[[Nelson Mandela]]<br />''as [[president van Suid-Afrika]]''|jare=1989–1994}} {{opvolgboks|titel=[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Thabo Mbeki]]|jare=1994–1996<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]}} {{eindboks}} {{Presidente van Suid-Afrika}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Klerk, Frederik Willem}} [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van sport en ontspanning]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] pfh7cguyknrcji6uty7oiuydjldvbcg 2922867 2922863 2026-08-07T07:20:13Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-43417-26|~2026-43417-26]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:OutoModerator|OutoModerator]] 2815907 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Willem de Klerk [[Lêer:Nobel prize medal.svg|20px]] | beeld = F. W. de Klerk 2012.jpg | beeldonderskrif = | orde = 7de [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend) | termynaanvang = [[15 Augustus]] [[1989]] | termyneinde = [[9 Mei]] [[1994]] | voorganger = [[Pieter Willem Botha]] | opvolger = [[Nelson Mandela]]<br />{{nowrap|as [[president van Suid-Afrika]]}} | geboortedatum = {{geboortedatum|1936|3|18|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2021|11|11|1936|3|18|df=y}} | sterfteplek = [[Fresnaye]], [[Kaapstad]] | party = [[Nasionale Party]] | orde2 = [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]'' | termynaanvang2 = [[10 Mei]] [[1994]] | termyneinde2 = [[30 Junie]] [[1996]] | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = ''Amp geskep''<br />[[Alwyn Schlebusch]]<br />''as adjunk-staatspresident van Suid-Afrika, 1981–1984'' | opvolger2 = [[Thabo Mbeki]] (alleenlik)<br />[[Jacob Zuma]] | ouers = [[Jan de Klerk]] (vader) | eggenoot = [[Marike de Klerk|Marike Willemse]] (1959–1998 geskei)<br />Elita Georgiadis (1998–2021 sy dood) | kinders = Jan de Klerk, Willem de Klerk, Susan de Klerk | alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O.]] | religie = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]] | handtekening = FW DeKlerk sign.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = [[Nobelprys vir Vrede]] (1993) }} '''Frederik Willem de Klerk''' ([[18 Maart]] [[1936]], [[Johannesburg]] – [[11 November]] [[2021]], [[Kaapstad]])<ref name=“death”> {{cite news|url=https://www.news24.com/amp/news24/southafrica/news/breaking-former-president-fw-de-klerk-85-has-died-20211111|title=Former President FW de Klerk (85) has died|date=11 November 2021}}</ref> was die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] vanaf September [[1989]] tot April [[1994]], en vanaf Februarie 1989 tot September [[1997]] ook leier van die [[Nasionale Party]], wat later die [[Nuwe Nasionale Party]] geword het. Hy is veral bekend vir sy politieke rolvervulling in die beëindiging van [[apartheid]] en die transformasie van [[Suid-Afrika]] na 'n demokrasie, deur aan die land se meerderheidsbevolking (swart mense) stemreg toe te ken. == Herkoms == Die familienaam ''De Klerk'', in Nederlands letterlik ''die klerk'', is afkomstig van ''Le Clerc'' / ''De Clercq'', en is van [[Franse Hugenote]]-oorsprong, soos ook menige ander [[Afrikaans]]e familiename. Sy oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die PUK vir CHO van 1923 tot 1928. F.W. de Klerk se broer, dr. [[Willem de Klerk]], was 'n akademikus en koerantredakteur. De Klerk kom uit 'n politiek georiënteerde gesin en is in [[Mayfair, Gauteng|Mayfair]], 'n voorstad van [[Johannesburg]] gebore, as die seun van voormalige senator en minister in die Suid-Afrikaanse regering [[Jan de Klerk]]. Sy moeder was [[Corrie de Klerk|Corrie Coetzer]] en sy tante [[Susan Strijdom]] was getroud met adv. [[Hans Strijdom]] ([[eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste minister]], 1954–1958). Sy ouma aan vaderskant was [[Aletta de Klerk]], 'n kleindogter van die stamouers van die familie van Rooy in Suid-Afrika en tweede vrou van ds. [[Willem Johannes de Klerk]]. == Studie == [[Beeld:Marike Willemse en FW de Klerk op universiteit.jpg|duimnael|links|220px|[[Marike de Klerk|Marike Willemse]] en haar aanstaande, FW de Klerk, verkoop ''Pukkies'' op universiteit, omstreeks 1956.]] Die de Klerk-gesin het gedurende sy kinderjare oor die land rondgetrek, en hy het sewe keer oor sewe jaar van skool verander.<ref name="Willem"/> Hy het uiteindelik 'n koshuisinwoner by die Hoërskool Monument in Krugersdorp geword, waar hy in 1953 in die eersteklas geslaag het. Hy was nietemin teleurgesteld om nie die vier onderskeidings te kry waarop hy gehoop het nie.<ref name="Willem"/> Hierna verwerf De Klerk die grade [[B.A.-graad|B.A.]] en LL.B. (''cum laude'') in [[1958]] aan die [[Potchefstroomse Universiteit]].<ref name="Willem">{{Cite book|author=De Klerk, Willem |year=1991| title=F.W. de Klerk: The Man in his Time.|location=Johannesburg|publisher= Jonathan Ball Publishers|pages=149-150|isbn= 978-0-947464-36-3}}.</ref> {{sfn|Glad|Blanton|1997|p=579}} Hy het later opgemerk dat hy tydens hierdie regsopleiding "gewoond geraak het om in terme van regsbeginsels te dink".{{sfn|de Klerk|1991|p=26}} Terwyl hy daar studeer het, word hy redakteur van die studentekoerant, ondervoorsitter van die studenteraad, en lid van die [[Afrikaanse Studentebond]] se nasionale uitvoerende raad.<ref name="Willem"/> Op universiteit is hy ingewy by die Broederbond, 'n geheime vereniging vir die Afrikaner sosiale elite.{{sfn|Glad|Blanton|1997|p=567}} Hierna sluit hy aan by 'n prokureursfirma in [[Vereeniging]] ([[Transvaal]]). Tussendeur sy regsloopbaan raak hy aktief in die politiek. Hy wys in [[1972]] 'n aanbod van sy alma mater van die hand om 'n professoraat in die regsfakulteit te aanvaar omdat hy toe reeds as Nasionale Party-lid vir Vereeniging in die parlement gedien het. In [[1969]] trou hy met [[Marike de Klerk|Marike Willemse]], die egpaar het twee seuns en 'n dogter gehad. == Politieke loopbaan == "FW", soos hy algemeen bekend staan, word op [[29 November]] [[1972]] tot volksraadslid verkies nadat hy 'n tussenverkiesing in [[Vereeniging (kiesafdeling)|Vereeniging]] gewen het, wat gehou is ná die uittrede van [[Blaar Coetzee]], wat die kiesafdeling vir die Nasionale Party verteenwoordig het van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|die 1958-verkiesing]] af. Hy het met 'n meerderheid van 2&nbsp;078 oor die VP se T. Roos geseëvier, terwyl die [[Herstigte Nasionale Party|HNP]]-kandidaat net 326 stemme gekry en dié van die [[Progressiewe Party|PP]] 192. De Klerk is in 1974 onbestrede verkies. In 1978 sluit die eerste minister, adv. [[John Vorster]], hom in die [[kabinet]] in. As [[minister]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en *Maatskaplike Welsyn en Pensioene onder premier [[John Vorster]] Onder Eerste minister [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] beklee hy die volgende portefeuljes: * Pos- en Telekommunikasie en Sport en Ontspanning * Mynwese, Energie en Omgewingsbeplanning * Mineraal- en Energiesake * Binnelandse Sake * Nasionale Onderwys en Beplanning As minister van Nasionale Onderwys ondersteun De Klerk 'n beleid van segregasie op universiteitsvlak. Ná sy verkiesing in [[1982]] as leier van die Nasionale Party in Transvaal, handhaaf hy 'n konserwatiewe siening en is daar geen sprake dat hy voorspraak maak vir hervorming nie. Dit is egter bekend dat De Klerk 'n uitgesproke voorstander was van gelyke befondsing vir skoolopleiding. Ná verloop van 'n lang politieke loopbaan met 'n sterk konserwatiewe reputasie, plaas hy homself in 1989 aan die hoof van die ''verligte'' kamp binne die regerende party. In Februarie 1989 word De Klerk tot hoofleier van die Nasionale Party verkies, en uiteindelik tot Staatspresident op 14 September 1989, toe hy P.W. Botha deur 'n bloedlose magsoorname vervang het, ná die [[beroerte]] van Botha. De Klerk was van mening dat Botha psigies en fisies nie meer in staat was om die land te regeer nie. In sy eerste toespraak na aanvaarding van die Nasionale Party-leierskap spreek De Klerk hom uit ten gunste van 'n nierassige Suid-Afrika en onderhandeling omtrent verandering in die politieke toekoms van die land. [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|links|220px|De Klerk en Mandela skud hande tydens die jaarlikse byeenkoms van die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], 1992.]] Onder sy leiding word die verbanning van die [[African National Congress|ANC]] en ander linkse organisasies in Februarie [[1990]] opgehef en word die weg gebaan vir onderhandelinge wat lei tot die einde van [[apartheid]] en blanke minderheidsregering. Op [[10 Februarie]] [[1990]] kondig De Klerk aan dat [[Nelson Mandela]] die volgende dag uit die [[Victor Verster-gevangenis]] vrygelaat sal word. Hiermee is die weg gebaan vir 'n Grondwet vir Suid-Afrika ingevolge waarvan die grondslag van ''een mens, een stem'' aanvaar is. In 1990 het De Klerk opdrag gegee dat die kernwapenprogram waarmee Suid-Afrika besig was, beëindig moes word, wat in [[1991]] plaasgevind het. De Klerk en Mandela word in [[1993]] gesamentlik vir die [[Nobelprys vir Vrede]] benoem vir hulle aandeel in die vreedsame beëindiging van apartheid.<ref>{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1993 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |access-date=6 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630194228/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/index.html |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mandela was egter nie gelukkig daarmee om die prys met De Klerk te deel nie. In April 1994 word 'n veelrassige verkiesing vir die eerste keer gehou. De Klerk het vooraf 'n grotendeels seremoniële en nie-mededingende presidensiële veldtog geveg, waarna Mandela onbetwisbaar verkies is as [[President van Suid-Afrika]]. De Klerk dien vir twee jaar as mede-uitvoerende Adjunkpresident in Mandela se regering, maar onttrek in Junie [[1996]] van die [[Regering van Nasionale Eenheid]] omdat sy rol (volgens hom) uitgespeel was. Sy aftrede uit aktiewe politiek volg in Augustus 1997, waarna hy hom sou distansieer van regeringsbeleid. In [[1999]] publiseer hy sy biografie onder die titel ''Die Laaste Trek – 'n Nuwe begin''. In [[2004]] kondig De Klerk aan dat hy die [[Nuwe Nasionale Party]] verlaat en 'n nuwe politieke tuiste gaan soek nadat die NNP sy samesmelting met die regerende [[ANC]] aangekondig het. == Kritiek op die beleid van De Klerk == [[Lêer:Secretary Clinton Meets With Former South African President F.W. de Klerk.jpg|duimnael|regs|280px|FW de Klerk en [[Hillary Clinton]] op sy besoek aan [[Washington, DC]].]] Benewens positiewe kritiek op die beleid en optrede van De Klerk is daar ook negatiewe kritiek. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy nie ’n federale staatsvorm gebaseer op taal en etnisiteit vir Suid-Afrika voorgestaan het nie. Dit was immers die bedoeling van sy voorganger [[P.W. Botha]] om Suid-Afrika in ’n [[federasie]] of [[konfederasie]] te omskep op basis van taal en etnisiteit, volgens die Switserse staatsmodel. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy in 1990 die destydse Suidwes-Afrika, wat deel van Suid-Afrika was, weggeskenk het sonder ’n mandaat van die kiesers. Dit terwyl duisende Suid-Afrikaners met hulle lewens moes betaal in grensoorloë. * Op 17 Maart [[1992]] is ’n referendum onder die kieserspubliek gehou oor die vraag of die regering moes voortgaan met onderhandelinge met die [[ANC]] al dan nie. Volgens De Klerk sou daar na afloop van die onderhandelinge ’n tweede referendum wees om die toekomstige staatsbestel goed/af te keur. De Klerk word daarvan beskuldig dat hy sy belofte oor ’n tweede referendum nie nagekom het nie en ’n oorgawe aan die ANC beklink het sonder 'n mandaat van die kiesers. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy binne 5 jaar na sy aanstelling, gedoen het wat geen een van sy voorgangers ooit sou waag nie (politieke- en militêre oorgawe), waarna hy vinnig die politieke toneel verlaat het. * De Klerk word daarvan beskuldig dat sy 'onderhandelinge' met die ANC niks anders as 'n 'oorgawe' was nie. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die eens magtige [[Nasionale Party]] na sy ondergang gelei het, want die kiesers het na die verkiesing van 1994 die party verwerp. * De Klerk word daarvan beskuldig dat hy die oorsaak daarvan is dat reeds byna ’n miljoen blankes die land permanent verlaat het en dat hy verantwoordelik is vir die politieke chaos en die hoë vlakke van kriminaliteit in die land. * Die rede vir die agteruitgang van Afrikaans as amptelike taal, bestuurstaal, regstaal en onderwystaal word voor die voete van De Klerk gelê. * De Klerk word verder daarvan beskuldig dat, terwyl hy sy land se belange by die onderhandelingstafel moes verteenwoordig, sy aandag verdeeld was, en dat hy meer aandag aan 'n ander man se vrou gegee het, as aan sy rol as president van sy land (sien hieronder). == Egskeiding en latere lewe == Ook op sy privaat lewe was daar kritiek. Die sensasionele [[vervreemding]] en uiteindelike egskeiding van sy vrou [[Marike de Klerk|Marike]] in Oktober [[1998]], na 'n huwelik van 38 jaar, gevolg deur sy daaropvolgende skielike troue met [[Elita Georgiades]], was vir baie mense 'n skok. Laasgenoemde was die vrou van 'n [[Griekeland|Griekse]] skeepsmagnaat wat na bewering die Nasionale Party finansieel gesteun het. De Klerk het as gas van die magnaat met Elita bevriend geraak tydens funksies en 'n liefdesverhouding het ontstaan. Nog groter was die skok met die bekendmaking op 4 Desember [[2001]] van die moord op Marike de Klerk deur die sekuriteitswag Luyanda Mboniswa op 3 Desember 2001. Hiervoor is Mboniswa op 15 Mei 2003 twee keer lewenslank gevonnis. In [[2006]] beleef de Klerk se gesondheid 'n terugslag met die verwydering van 'n kwaadaardige gewas in die kolon wat ontdek is tydens 'n mediese ondersoek op [[3 Junie]]. Sy toestand het verder versleg en hy het asemhalingsprobleme ontwikkel as gevolg van infeksie. De Klerk het egter goed herstel en daarna talle wêreldreise onderneem en tientalle toesprake gelewer. De Klerk het gereeld kritiek gelewer op die beleid van die huidige Suid-Afrikaanse regering. Hy het dit veral gehad oor regstellende aksie en ook die hoë vlakke van misdaad. Hy was ook in Desember 2008 van mening dat Suid-Afrika militêr moes ingryp teen die bewind van pres. [[Robert Mugabe]] in [[Zimbabwe]], weens menseregte-vergrype en omdat Mugabe nie wou uittree nie. De Klerk was voorsitter van die F.W. de Klerk-stigting vir vrede en 'n erelid van die "Klub van Rome". == Herinnering == De Klerk sal onthou word as die man wat 'n omwenteling teweeggebring het in die Suid-Afrikaanse politieke landskap. De Klerk sal ook onthou word as die man wat aanvanklik konserwatief was en vir wie die beskerming van groepskulture in Suid-Afrika baie belangrik was. Aanvanklik het de Klerk ook met die ANC onderhandel oor die beskerming van hierdie groepskulture, maar hy is deur die ANC die mond gesnoer. In 1990 het niemand verwag dat De Klerk so ver sou gaan in sy 'onderhandeling' met die ANC nie. Hy is daarom ná die verkiesing van 1994 deur die blanke kieserspubliek verwerp en uit die politieke toneel verstoot. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == {{Refbegin|33em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allen |first=John |title=Rabble-Rouser for Peace: The Authorised Biography of Desmond Tutu |year=2006 |publisher=Rider |location=London |isbn=978-1-84604-064-1 }} *{{cite book |last=de Klerk |first=Willem |year=1991 |title=F. W. de Klerk: The Man in his Time |location=Johannesburg |publisher=Jonathan Ball Publishers |isbn=978-0-947464-36-3 }} *{{cite journal |last1=Glad |first1=Betty |last2=Blanton |first2=Robert |title=F. W. de Klerk and Nelson Mandela: A Study in Cooperative Transformational Leadership |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1997 |volume=27 |issue=3 |pages=565–590 |jstor=27551769 }} *{{Cite book|last=Sampson |first=Anthony |title=Mandela: The Authorised Biography |publisher=HarperCollins |location=London |year=2011 |orig-year=1999 |isbn=978-0-00-743797-9 }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Staatspresident van Suid-Afrika]] (uitvoerend)|voor=[[Pieter Willem Botha]]|na=[[Nelson Mandela]]<br />''as [[president van Suid-Afrika]]''|jare=1989–1994}} {{opvolgboks|titel=[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]|voor=''Nuwe amp''|na=[[Thabo Mbeki]]|jare=1994–1996<br />''saam met [[Thabo Mbeki]]}} {{eindboks}} {{Presidente van Suid-Afrika}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Klerk, Frederik Willem}} [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Staatspresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van sport en ontspanning]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse opposisieleiers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] nppb4eksu7lqc3zd2vcabnxboyfarky 0 6517 2922589 2858535 2026-08-06T14:11:30Z JMK 649 /* Universiteit */ skakel 2922589 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Potchefstroom | ander_naam = | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = Potch | slagspreuk = Stad van Deskundigheid<br />Motswe Wa Boitseanape<br />City of Expertise | beeld_stadsilhoeët = Town Hall, Potgieter Street, Potchefstroom-001.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = Potchefstroom se stadsaal | beeld_vlag = South African Burgers Flag.svg | vlaggrootte = 150px | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 26 |latm = 42 |lats = | longd = 27 |longm = 05 |longs = | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Kenneth Kaunda | munisipaliteit = JB Marks | stigtingsdatum = [[1838]] | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = Gestig deur | leiernaam = [[Andries Hendrik Potgieter|Hendrik Potgieter]] | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/676003 Mooivallei Park], [http://census2011.adrianfrith.com/place/676004 Potchefstroom], [http://census2011.adrianfrith.com/place/676005 Ikageng], [http://census2011.adrianfrith.com/place/676006 Promosa] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/676007 Mohadin] tydens die 2011-sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 185.4 | hoogte_m = 1350 | bevolking_totaal = 149230 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 70,7% | persent_kleurling = 7,1% | persent_asiër = 1,0% | persent_wit = 20,7% | persent_ander = 0,4% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demographics2_title1 = [[Tswana]] | demographics2_info1 = 41,1% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 27,9% | demographics2_title3 = [[Suid-Sotho]] | demographics2_info3 = 10,9% | demographics2_title4 = [[Xhosa]] | demographics2_info4 = 9,5% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 10,6% | poskode = 2520 | poskode2 = 2520 | skakelkode = 018 | sensuskode = | webwerf = http://www.potch.co.za/ }} '''Potchefstroom''' is 'n stad in die [[Noordwes]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit was die tweede oudste dorp in die ou [[Transvaal]]provinsie naas die naburige [[Klerksdorp]]. Dit is in November [[1838]] deur [[Voortrekkers|Voortrekkerleier]] [[Hendrik Potgieter]] aan die oewers van die [[Mooirivier (Vaal)|Mooirivier]] gestig. Die stad staan ook as die "Stad van Deskundigheid" bekend. Dit beslaan 2&nbsp;573&nbsp;km² en het 162&nbsp;762 inwoners (munisipaliteit 2011).<ref>[http://www.statssa.gov.za/Census2011/Products/Census_2011_Municipal_fact_sheet.pdf Sensus 2011, Statistiek Suid-Afrika p.11 NW402: Tlokwe City Council]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dit is 'n handel- en nywerheidsentrum vir die omliggende [[landbou|land]]- en [[mynbou]]streek. Potchefstroom is 120&nbsp;km wes-suidwes van [[Johannesburg]]. [[Lêer:Oak Avenue, Potchefstroom-002.jpg|duimnael|links|'n Straat omsoom met eikebome in Potchefstroom]] == Naamsverandering == Daar was 'n poging deur die ANC-beheerde munisipale owerheid om die dorp se naam na '''Tlokwe''' te verander, maar baie inwoners het in opstand gekom teen die besluit – hierdie opstand is deur die organisasie Aksie Potchefstroom gelei. Die stadsraad staan tans bekend as [[JB Marks Plaaslike Munisipaliteit]], nadat dit in 2016 met [[Ventersdorp Plaaslike Munisipaliteit|Ventersdorp]] saamgesmelt het. == Universiteit == [[Lêer:Building Potchefstroom University.jpg|duimnael|links|Hoofgebou van Potchefstroomkampus]] Potchefstroom is 'n groot akademiese dorp. Die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, wat in 1869 op [[Burgersdorp]] gestig is, is in 1905 na Potchefstroom verskuif. In 1919 het "Het Potchefstroom Universiteitskollege voor Christelike Hooger Onderwijs" ontstaan uit die Literariese Departement van die Teologiese Skool. In 1951 is die PUK erken as 'n selfstandige [[universiteit]] wat bekend sou staan as die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO). Die PU vir CHO het in 2004 met die University of the Northwest in [[Mahikeng]] saamgesmelt om die [[Noordwes-Universiteit]] te word en sou voortaan bekend staan as die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit. Hierdie multikampus en multidiverse universiteit het tot stand gekom nadat die regering verreikende veranderings in tersiëre onderwys aangebring het en wetgewing deurgevoer het wat die aantal tersiêre inrigtings in die land verminder het. Die Potchefstroomkampus het 33&nbsp;000 studente. Die universititeit met sy groot aantal studente speel 'n belangrike rol in die dorp se bestaan en gee aan Potchefstroom sy universiteitsdorp-karakter. == Woonbuurte == Potchefstroom se woonbuurte sluit die volgende in: * Grimbeeckpark – langs die gholfbaan, tussen die Paryspad (R53) en die Mooirivier. * Oewersig – langs die Mooirivier, langs die Universiteit se sportterrein en die [[R501 (Suid-Afrika)|R501]]. * Dam Omgewing – langs die Potchefstroom Dam * Mooivalleipark – langs die R501 * Van der Hoffpark – tussen die N12 en die PUK sportterrein. * Die Bult – langs die PUK. * Bailiepark – tussen die N12 en R53 * Miederpark – suid van die N12, en wes van die Mooirivier. * Kannonierspark – Tussen die R53 en die spoorlyn, suid van die Mediclinic Hospitaal. * Bult-Wes * Bult-Oos * Dassierand – (aan die westekant van Potchefstroom) wes van die R53 na Ventersdorp == Jool == Dit is 'n jaarlikse optog ten bate van liefdadigheid waar al die eerstejaars van die Potchefstroomkampus van die [[Noordwes-Universiteit]], in hul koshuisverband, deur die strate van die dorp loop met vlotte wat hulle self gebou en versier het. == Aardklop == Die [[Aardklop]] Nasionale Kunstefees word jaarliks aan die einde van September in Potchefstroom aangebied. == Trivia == * Die [[N12 (Suid-Afrika)|N12]] nasionale pad gaan deur Potchefstroom. * 'n Hoenderras, die [[Potchefstroom Koekoek]], is vernoem na die stad. * Potchefstroom is die oudste distrik in die "trans-vaal", die gebied noord van die [[Vaalrivier]]. * Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] is Potchefstroom se [[JB Marks-ovaal|Senwespark]] vir drie wedstryde gebruik. Dit is ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] gebruik. * Die stad het verskeie museums, insluitend die Andries Bisschiff Geologiemuseum, die Mildred van der Merwe-Radloff-museum (albei op die universiteitskampus), die Potchefstroom-museum, die Goetz-Fleischack-museum, die Andries Pretorius-museum en die Totius-huismuseum. * Die eikelaan met meer as 700 bome en wat meer as 7 km lank is (dit strek van [[Potchefstroomdam]] in die noorde van die stad tot by die Landboukollege in die suide), is ’n nasionale erfenis. * Die stad huisves die [[O.P.M. Prozesky|O.P.M. Prozesky-voëlreservaat]] wat oor 70 hektaar strek.<ref>[https://www.sa-venues.com/things-to-do/northwest/opm-prozesky-bird-sanctuary/ SA-Venues] en [https://pathfinda.com/en/potchefstroom/potchefstroom-rural-2/shops-services/opm-prozesky-bird-sanctuary Pathfinda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191007140001/https://pathfinda.com/en/potchefstroom/potchefstroom-rural-2/shops-services/opm-prozesky-bird-sanctuary |date= 7 Oktober 2019 }}</ref> * Verder is die [[Luiperds|Luiperds Rugbyunie]], wat hulle hoofkwartier by [[Olënpark]] het, en die Noordwes Drake- krieketspan, met hulle hoofkwartier te Senwespark, ook in die stad geleë. == Sien ook == [[Lêer:Pretoriusgraf2.JPG|duimnael|President [[Marthinus Wessel Pretorius]] se graf in Potchefstroom.]] * [[Bezuidenhout-voorval]], belastingverset en uitbreek van die [[Eerste Vryheidsoorlog]]. * [[Gereformeerde kerk Cachet]] * [[Gereformeerde kerk Noordbrug]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos]] * [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[NG gemeente Eerste Vesting]] * [[NG gemeente Potchefstroom]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Die Bult]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Grimbeekpark]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Miederpark]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Mooirivier]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Noord]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Oos]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Vyfhoek]] * [[NG gemeente Potchefstroom-Wes]] * [[NG gemeente PUK-Kandelaar]] * [[Potchefstroom (kiesafdeling)]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.potch.co.za/ Potchefstroom] * [http://www.aardklop.co.za/ Aardklop Nasionale Kunstefees] * [http://www.gksa.org.za/ Die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika] * [http://www.nwu.ac.za/ Noordwes-Universiteit] * [http://www.puk.ac.za/ Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} {{Boererepublieke}} {{Normdata}} [[Kategorie:Potchefstroom| ]] pq5u43ijmaw4vc1xs4vh6kf25pc0ryh 0 15888 2922800 2884158 2026-08-06T21:54:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922800 wikitext text/x-wiki {{Elementboks opskrif | getal=54 | simbool=Xe | naam=xenon | links=[[jodium]] | regs=[[sesium]] | bo=[[kripton|Kr]] | onder=[[radon|Rn]] | kleur1=#c0ffff | kleur2=green }} {{Elementboks reeks | [[edelgas]]se }} {{Elementboks groepperiodeblok | groep=18 | periode=5 | blok=p }} {{Elementboks voorkoms beeld | Xe,54| kleurloos}} {{Elementboks atoommassa gpm | 131.293 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(6)]] }} {{Elementboks ekonfig | &#91;[[krypton|Kr]]&#93; 4d¹⁰ 5s² 5p⁶ }} {{Elementboks eperskil | 2, 8, 18, 18, 8 }} {{Elementboks afdeling fisieseiensk | kleur1=#c0ffff | kleur2=green }} {{Elementboks fase | [[gas]] }} {{Elementboks digtheid gplstd | 5.894 }} {{Elementboks smeltpunt | k=161.4 | c=-111.7 }} {{Elementboks kookpunt | k=165.03 | c=-108.12 }} {{Elementboks kritiekepunt | k=289.77 | mpa=5.841 }} {{Elementboks smeltwarm kjpmol | 2.27 }} {{Elementboks verdampwarm kjpmol | 12.64 }} {{Elementboks warmtekap jpmolkteen25 | 20.786 }} {{Elementboks dampdruk katpa | 83 | 92 | 103 | 117 | 137 | 165 | kommentaar= }} {{Elementboks afdeling atoomeiensk | kleur1=#c0ffff | kleur2=green }} {{Elementboks kristalstruktuur | kubies vlakgesentreerd }} {{Elementboks Strukturbericht|A1}} {{Elementboks oksiedtoest | 0, +1, +2, +4, +6, +8<br />(selde groter as 0)<br />(swak [[suur]] oksied) }} {{Elementboks elektroneg pauling | 2.6 }} {{Elementboks ioonenergie3 | 1170.4 | 2046.4 | 3099.4 }} {{Elementboks atoomradiusber pm | 108 }} {{Elementboks kovalenteradius pm | 130 }} {{Elementboks vanderwaalsradius pm | 216 }} {{Elementboks afdeling diverse | kleur1=#c0ffff | kleur2=green }} {{Elementboks magneties | nie-magneties }} {{Elementboks termiesegeleiding wpmkteen300k | 5.65 m}} {{Elementboks Henry se konstante|4,3 x 10^-3 [L/mol.atm] 2050 [K] <ref>{{ref:Sander}}</ref>}} {{Elementboks spoedvanklank mps | (vloeistof) 1090 }} {{Elementboks cas nommer | 7440-63-3 }} {{Elementboks isotope begin | kleur1=#c0ffff | kleur2=green | isotopevan=Xenon }} {{elementboks isotope verval | mg=124 | sim=Xe | nv=0.1% | hl=1.1×10¹⁷[[jaar|j]] | vm=[[dubbele elektronvangs|ε ε]] | ve=no data | pg=124 | ps=[[telluur|Te]] }} {{elementboks isotope verval | mg=125 | sim=Xe | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=16.9 [[uur|h]] | vm=[[elektronvangs|ε]] | ve=1.652 | pg=125 | ps=[[jodium|I]] }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=126 | sim=Xe | nv=0.09% | n=72 }} {{elementboks isotope verval | mg=127 | sim=Xe | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=36.4 [[dag|d]] | vm=[[elektronvangs|ε]] | ve=0.662 | pg=127 | ps=[[jodium|I]] }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=128 | sim=Xe | nv=1.91% | n=74 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=129 | sim=Xe | nv=26.4% | n=75 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=130 | sim=Xe | nv=4.1% | n=76 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=131 | sim=Xe | nv=21.29% | n=77 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=132 | sim=Xe | nv=26.9% | n=78 }} {{elementboks isotope verval | mg=133 | sim=Xe | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=5.243 [[dag|d]] | vm=[[betastraling|&beta;^-]] | ve=0.427 | pg=133 | ps=[[sesium|Cs]] }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=134 | sim=Xe | nv=10.4% | n=80 }} {{elementboks isotope verval | mg=135 | sim=Xe | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=9.10 [[uur|h]] | vm=[[betastraling|&beta;^-]] | ve=1.16 | pg=135 | ps=[[sesium|Cs]]}} {{elementboks isotope verval | mg=136 | sim=Xe | nv=8.9% | hl=2.36×10²¹[[jaar|j]] | vm=[[betastraling|&beta;^-]] | ve=no data | pg=136 | ps=[[barium|Ba]] }} {{Elementboks isotope eindig}} {{Elementboks voetskrif | kleur1=#c0ffff | kleur2=green }} '''Xenon''' is 'n [[chemiese element]] in die periodieke tabel met die simbool '''Xe''' en atoomgetal van 54. Dit is 'n swaar-, kleurlose-, reuklose [[edelgas]] wat in spoorhoeveelhede in die aarde se atmosfeer voorkom.<ref>{{cite web |author=Staff |year=2007 |url=http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0852881.html |title=Xenon |work=Columbia Electronic Encyclopedia |edition=6th |publisher=Columbia University Press |access-date=23 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015020556/http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0852881.html |archive-date=15 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alhoewel dit oor die algemeen nie reaktief is nie, kan xenon wel 'n paar [[chemiese reaksie]]s ondergaan soos onder andere die vorming van xenon heksafluoroplatinaat, die eerste edelgasverbinding wat vervaardig is.<ref name=lanl>{{cite web |author=Husted, Robert; Boorman, Mollie |date=15 Desember 2003 |url=http://periodic.lanl.gov/elements/54.html |title=Xenon |publisher=Los Alamos National Laboratory, Chemical Division |access-date=26 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101122233231/http://periodic.lanl.gov/elements/54.html |archive-date=22 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book | last=Rabinovich | first=Viktor Abramovich | last2=Vasserman | first2=A. A. | last3=Nedostup | first3=V. I. | last4=Veksler | first4=L. S. | year=1988 | title=Thermophysical properties of neon, argon, krypton, and xenon | edition=English-language | publisher=Hemisphere Publishing Corp. | location=Washington, DC | id={{ISBN|0-19-521833-7}} | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1988wdch...10.....R }}—National Standard Reference Data Service of the USSR. Volume 10.</ref> Xenon wat in die natuur voorkom bestaan uit nege stabiele isotope. Daar is meer as 40 onstabiele isotope wat radio-aktiewe verval ondergaan. Die isotoopverhoudings van xenon verskaf belangrike inligting in die studie van die vroeë geskiedenis van die sonnestelsel. Xenon-135 word vervaardig deur kernsplitsing en tree op as 'n neutronabsorbeerder in kernreaktore. Xenon word gebruik in xenon flits- en booglampe en ook as 'n algemene verdowingsmiddel.<ref name=Sanders>{{cite journal | author=Sanders, Robert D.; Ma, Daqing; Maze, Mervyn | title=Xenon: elemental anaesthesia in clinical practice | journal=British Medical Bulletin | year=2005 | volume=71 | issue=1 | pages=115–135 | doi= 10.1093/bmb/ldh034 | pmid=15728132 }}</ref> Die eerste opgewekte dimeerlaserontwerp het '''xenon''' as 'n [[dimeer]]molekuul (Xe₂) benut as aktiewe lasermedium en die eerste [[laser]]ontwerpe het ook xenon flitslampe gebruik as laserpompe. Xenon word ook gebruik in ondersoeke na hipotetiese swak interaksie massiewe deeltjies en as die aandryfmiddel vir ioonstuwers in [[ruimtetuig|ruimtetuie]]. == Geskiedenis == Xenon is deur [[William Ramsay]] en [[Morris Travers]] op die 21^ste Julie 1898 in [[Engeland]] ontdek, kort na die ontdekking van die elemente [[kripton]] en [[neon]]. Hulle het dit ontdek in die residu wat oorgebly het na die komponente van vloeibare lug afgedamp is.<ref>{{cite journal | author=W. Ramsay and M. W. Travers | title=On the extraction from air of the companions of argon, and neon | journal=Report of the Meeting of the British Association for the Advancement of Science | year=1898 | pages=828 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://education.jlab.org/itselemental/ele054.html |title=It's Elemental – Xenon |access-date=16 Junie 2007 |last=Gagnon |first=Steve |publisher=Thomas Jefferson National Accelerator Facility |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612100726/https://education.jlab.org/itselemental/ele054.html |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ramsay het die naam ''xenon'' vir die gas voorgestel vanuit die Griekse woord ''xenos'' wat vreemdeling of gas beteken.<ref>{{cite book | author=Anonymous | editor=Daniel Coit Gilman, Harry Thurston Peck, Frank Moore Colby | year=1904 | title=The New International Encyclopædia | publisher=Dodd, Mead and Company | pages= 906 }}</ref><ref>{{cite book | author=Staff | year=1991 | title=The Merriam-Webster New Book of Word Histories | pages=513 | publisher=Merriam-Webster, Inc. | id={{ISBN|0-87779-603-3}} }}</ref> In 1902 het Ramsay beraam dat die hoeveelheid xenon in die aarde se atmosfeer ongeveer 20 dele per miljoen is.<ref>{{cite journal | last=Ramsay | first=William | title=An Attempt to Estimate the Relative Amounts of Krypton and of Xenon in Atmospheric Air | journal=Proceedings of the Royal Society of London | year=1902 | volume=71 | pages=421–426 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1902RSPS...71..421R | accessdate=2007-10-02 | doi=10.1098/rspl.1902.0121 }}</ref> Tydens die 1930's het die ingenieur [[Harold Edgerton]] ondersoeke gedoen na [[stroboskoop]]tegnologie vir hoëspoedfotografie. Dit het gelei tot sy uitvinding van die xenon flitslamp waar die lig ontstaan wanneer 'n kortstondige elektriese stroom deur 'n buis wat met die gas gevul is gestuur word. In 1934 het Edgerton daarin geslaag om flitse so kort as een mikrosekonde te skep met die metode.<ref>{{cite web |author=Anonymous |title=History |url=http://www.millisecond-cine.com/history.html |publisher=Millisecond Cinematography |access-date=7 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630102820/http://www.millisecond-cine.com/history.html |archive-date=30 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last=Paschotta |first=Rüdiger |date=1 November 2007 |url=http://www.rp-photonics.com/lamp_pumped_lasers.html |title=Lamp-pumped lasers |work=Encyclopedia of Laser Physics and Technology |publisher=RP Photonics |access-date=7 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612100742/https://www.rp-photonics.com/lamp_pumped_lasers.html |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1939 het Albert R. Behnke Jr. die oorsake van die "dronkheid" in [[skubaduik|diepseeduikers]] ondersoek. Hy het die uitwerking van verskeie gasmengsels op mense getoets en bevind dat dit duikers se persepsie van diepte beïnvloed het. Hieruit het hy afgelei dat xenon gebruik sou kon word as 'n verdowingsmiddel. Alhoewel Lazharev van Rusland klaarblyklik reeds in 1941 xenon as 'n moontlike verdowingsmiddel ondersoek het, is die eerste publikasie in dié verband in 1946 deur J.H. Lawrence gedoen wat eksperimente op muise uitgevoer het. Xenon is vir die eerste keer in snykundige narkose gebruik in 1951 deur Stuart C. Cullen wat twee suksesvolle operasies uitgevoer het daarmee.<ref>{{cite journal | author=Marx, Thomas; Schmidt, Michael; Schirmer, Uwe; Reinelt, Helmut | title=Xenon anesthesia | journal=Journal of the Royal Society of Medicine | year=2000 | volume=93 | pages=513–517 | url=http://www.jrsm.org/cgi/reprint/93/10/513.pdf | format=PDF | access-date=17 September 2008 | archive-date= 6 Maart 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080306224213/http://www.jrsm.org/cgi/reprint/93/10/513.pdf | url-status=dead }}</ref> In 1960 het die fisikus John Reynolds ontdek dat sekere [[meteoriet]]e 'n buitengewoon groot hoeveelheid xenon-129 bevat het. Hy het daaruit afgelei dat dit 'n [[radio-aktiewe verval|vervalproduk]] was van jodium-129. Hierdie isotoop het ontstaan deur die stadige werking van kosmiese straling en kernsplitsing en word slegs in groot hoeveelhede deur supernova ontploffings geskep. Aangesien die halfleeftyd van ¹²⁹I betreklik kort is op 'n kosmologiese skaal (16 miljoen jaar) het dit beteken dat 'n kort tyd verloop het vanaf die supernova ontplof het en die meteoriete gestol het en sodoende die ¹²⁹I isotoop vasgevang het. Daaruit is afgelei dat hierdie gebeure plaasgevind het tydens die vroeë geskiedenis van die sonnestelsel.<ref>{{cite book | first=Donald D. | last=Clayton | year=1983 | title=Principles of Stellar Evolution and Nucleosynthesis | pages=75 | edition=2nd | publisher=University of Chicago Press | id={{ISBN|0-226-10953-4}} }}</ref><ref>{{cite web | author=Bolt, B. A.; Packard, R. E.; Price, P. B. | year=2007 | url=http://content.cdlib.org/xtf/view?docId=hb1r29n709&doc.view=content&chunk.id=div00061&toc.depth=1&brand=oac&anchor.id=0 | title=John H. Reynolds, Physics: Berkeley | publisher=The University of California, Berkeley}}</ref> Xenon en ander edelgasse is vir lank as geheel en al inerte stowwe beskou en daar is geglo dat hulle nie chemiese verbindings kon vorm nie. [[Neil Bartlett]] het egter ontdek dat Platinumheksafluoried (PtF₆) 'n kragtige oksideermiddel was wat suurstofgas (O₂) kon oksideer om dioksigeenheksafluoroplatinaat te vorm (O₂⁺[PtF₆]⁻).<ref>{{cite journal | title=Dioxygenyl hexafluoroplatinate (V), O₂⁺[PtF₆]⁻ | author=Neil Bartlett and D. H. Lohmann | journal = Proceedings of the Chemical Society | volume = | publisher = Chemical Society | location = London | issue = 3 | pages = 115 | date = 1 Maart 1962 | url = | doi = 10.1039/PS9620000097 }}</ref> Aangesien O₂ en xenon bykans dieselfde [[ionisasie potensiaal]] het, het Bartlett besef dat platinumheksafluoried ook moontlik gebruik sou kon word om xenon te oksideer. Op 23 Maart 1962 het hy die twee gasse gemeng en die eerste bekende verbinding van 'n edelgas gemaak naamlik xenonheksaflouroplatinaat.<ref name=bartlettxe>{{cite journal | title = Xenon hexafluoroplatinate (V) Xe⁺[PtF₆]⁻ | author = Bartlett, N. | journal = Proceedings of the Chemical Society | volume = | publisher = Chemical Society | location = London | issue = 6 | pages = 218 | date = Junie 1962 | url = | doi = 10.1039/PS9620000197}}</ref><ref name=beautiful>{{cite web | url=http://www.chem.umn.edu/class/2301/barany03f/fun/beautiful1.pdf |title=Chemistry at its Most Beautiful |accessdate=2007-09-13 |last=Freemantel |first=Michael |date=25 Augustus 2003 |publisher=Chemical & Engineering News|format=PDF}}</ref> Bartlett was aanvanklik onder die indruk dat die samestelling van die verbinding bestaan het uit Xe⁺[PtF₆]⁻, latere werk het egter aangetoon dat dit waarskynlik 'n mengsel van verskeie xenonbevattende soute was.<ref name="grahm">{{cite journal | last = Graham | first = L. | author2 = Graudejus, O., Jha N.K., and Bartlett, N. | year = 2000 | title = Concerning the nature of XePtF₆ | journal = Coordination Chemistry Reviews | volume = 197 | pages = 321–334 | doi = 10.1016/S0010-8545(99)00190-3 }}</ref><ref>p. 392, §&nbsp;11.4, ''Inorganic Chemistry'', translated by Mary Eagleson and William Brewer, edited by Bernhard J. Aylett, San Diego: Academic Press, 2001, {{ISBN|0-12-352651-5}}; translation of ''Lehrbuch der Anorganischen Chemie'', originally founded by A. F. Holleman, continued by Egon Wiberg, edited by Nils Wiberg, Berlin: de Gruyter, 1995, 34th edition, {{ISBN|3-11-012641-9}}.</ref><ref>{{cite web |last=Steel |first=Joanna |year=2007 |url=http://chemistry.berkeley.edu/Publications/news/summer2006/bio_bartlett.html |title=Biography of Neil Bartlett |publisher=College of Chemistry, University of California, Berkeley |access-date=25 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612232359/http://chemistry.berkeley.edu/Publications/news/summer2006/bio_bartlett.html |archive-date=12 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Sedertdien is baie ander xenon verbindings ontdek,<ref>{{cite journal | last=Bartlett | first=Neil | date=8 September 2003 | url=http://pubs.acs.org/cen/80th/noblegases.html | title=The Noble Gases | journal=Chemical & Engineering News | volume=81 | issue=36 | publisher=American Chemical Society | accessdate=2007-10-01 }}</ref> en is verbindings van die edelgasse [[argon]], [[kripton]] en [[radon]] geïdentifiseer, insluitende argon fluorohidried (HArF),<ref>{{cite journal | first=Leonid | last=Khriachtchev | author2=Pettersson, Mika; Runeberg, Nino; Lundell, Jan; Räsänen, Markku | date = 24 Augustus 2000 | title = A stable argon compound | journal = Nature | volume = 406 | pages = 874–876 | doi = 10.1038/35022551 | url = http://www.nature.com/nature/journal/v406/n6798/abs/406874a0.html}}</ref> kriptondifluoried (KrF₂),<ref>{{cite book | author=Lynch, C. T.; Summitt, R.; Sliker, A. | year=1980 | title=CRC Handbook of Materials Science | publisher=CRC Press | id={{ISBN|0-87819-231-X}} }}</ref><ref>{{cite journal | title=Krypton Difluoride: Preparation and Handling | author=D. R. MacKenzie | date=20 September 1963 | journal=Science | volume=141 | issue= 3586 | pages=1171 | doi=10.1126/science.141.3586.1171 | pmid=17751791 }}</ref> en radonfluoried.<ref>{{cite journal | author=Paul R. Fields, Lawrence Stein, and Moshe H. Zirin | title=Radon Fluoride | journal=Journal of the American Chemical Society | year=1962 | volume=84 | issue=21 | pages=4164–4165 | doi=10.1021/ja00880a048 }}</ref> == Verspreiding == Xenon is 'n spoorelement in die aarde se atmosfeer en kom voor in konsentrasies van 0.087±0.001&nbsp;dele&nbsp;per&nbsp;miljoen (μL/L) daarin voor,<ref name=kirk>{{cite book | last=Hwang | first=Shuen-Cheng | last2= Lein | first2=Robert D. | last3= Morgan | first3=Daniel A. | chapter=Noble Gases | title=Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology | publisher=Wiley | year=2005 | edition=5th | doi=10.1002/0471238961.0701190508230114.a01 | isbn=0-471-48511-X }}</ref> en word ook aangetref in die gasse wat deur sommige mineraalbronne vrygestel word. Sommige radio-aktiewe spesies van xenon, byvoorbeeld ¹³³Xe en ¹³⁵Xe word geskep deur die neutronbestraling van splitsbare materiale in 'n kernreaktor. Xenon word kommersieel vervaardig as 'n byproduk van die skeiding van lug in [[suurstof]] en [[stikstof]]. Na die skeiding wat gewoonlik deur fraksionele distillasie in 'n dubbelkolom aanleg gedoen word sal die [[vloeibare suurstof]] wat sodoende geproduseer word klein hoeveelhede kripton en xenon bevat. Deur verdere fraksionele distillasiestappe kan die suurstof verryk word om soveel as 0.1-0.2% kripton/xenon mengsel te bevat wat onttrek word met behulp van silika gel of deur distillasie. Die kripton/xenon mengsel kan dan uiteindelik deur distillasie geskei word om [[kripton]] en xenon afsonderlik te verkry.<ref>{{cite book | first=Frank G. | last=Kerry | year=2007 | title=Industrial Gas Handbook: Gas Separation and Purification | pages= 101–103 | publisher=CRC Press | id={{ISBN|0-8493-9005-2}} }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.c-f-c.com/specgas_products/xenon.htm |title=Xenon – Xe |date=10 Augustus 1998 |publisher=CFC StarTec LLC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612100905/http://www.c-f-c.com/specgas_products/xenon.htm |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die onttrekking van 'n liter xenon vanuit die atmosfeer vereis 220 watt-uur se energie.<ref name=singh>{{cite web | last=Singh | first=Sanjay | date=15 Mei 2005 | url=http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050515/criticare10.shtml | title=Xenon: A modern anaesthetic | publisher=Indian Express Newspapers Limited | accessdate=2007-10-10 | archive-date=13 Augustus 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070813212536/http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050515/criticare10.shtml | url-status=dead }}</ref> Wêreldwye produksie van xenon in 1998 is beraam op 5&nbsp;000–7&nbsp;m³.<ref name=ullmann>{{cite book | last=Häussinger | first=Peter | last2=Glatthaar | first2=Reinhard | last3=Rhode | first3= Wilhelm | last4=Kick | first4=Helmut | last5=Benkmann | first5=Christian | chapter=Noble Gases | title=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry | publisher=Wiley | year=2001 | edition=6th | doi=10.1002/14356007.a17_485 | isbn=3-527-20165-3 }}</ref> Vanweë sy skaarsheid relatief tot die ander ligter edelgasse is xenon duurder. Pryse in 1999 vir klein hoeveelhede van xenon was 10&nbsp;[[Euro|€]]/L vir xenon, 1&nbsp;€/L vir kripton en 0.20&nbsp;€/L vir neon.<ref name="ullmann" /> Xenon is relatief skaars in die son, op [[Aarde]] en in [[asteroïed]]e en [[komeet|komete]]. Die atmosfeer van Mars toon 'n verspreiding soortgelyk aan die van die Aarde: 0.08&nbsp;dele per miljoen,<ref>{{cite web |last=Williams |first=David R. |date=1 September 2004 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html |title=Mars Fact Sheet |publisher=NASA |access-date=10 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612115019/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mars het egter 'n hoër verhouding ¹²⁹Xe as die Aarde of die Son. Aangesien die isotoop die resultaat is van [[radio-aktiewe verval]] is dit 'n aanduiding dat Mars die grootste deel van sy oeratmosfeer verloor het, moontlik binne die eerste 100 miljoen jaar nadat die planeet gevorm is.<ref>{{cite web | last=Schilling | first=James | url=http://humbabe.arc.nasa.gov/mgcm/HTML/FAQS/thin_atm.html | title=Why is the Martian atmosphere so thin and mainly carbon dioxide? | publisher=Mars Global Circulation Model Group | accessdate=2007-10-10 | archive-date=2011-08-22 | archive-url=https://www.webcitation.org/618QedaWy?url=http://spacescience.arc.nasa.gov/mars-climate-modeling-group/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal | last=Zahnle | first=Kevin J. | title=Xenological constraints on the impact erosion of the early Martian atmosphere | journal=Journal of Geophysical Research | year=1993 | volume=98 | issue=E6 | pages=10,899–10,913 | url=http://www.agu.org/pubs/crossref/1993/92JE02941.shtml | doi=10.1029/92JE02941 | access-date=18 September 2008 | archive-date=19 April 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110419174039/http://www.agu.org/pubs/crossref/1993/92JE02941.shtml | url-status=dead }}</ref> In kontras daarmee het die planeet [[Jupiter]] 'n ongewone hoë konsentrasie xenon is sy atmosfeer; ongeveer 2,6 keer meer as die Son.<ref name=mahaffy>{{cite journal | last=Mahaffy | first=P. R. | author2=Niemann, H. B.; Alpert, A.; Atreya, S. K.; Demick, J.; Donahue, T. M.; Harpold, D. N.; Owen, T. C. | title=Noble gas abundance and isotope ratios in the atmosphere of Jupiter from the Galileo Probe Mass Spectrometer | journal=Journal of Geophysical Research | year=2000 | volume=105 | issue=E6 | pages=15061–15072 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2000JGR...10515061M | doi = 10.1029/1999JE001224 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{Wikt-inlyn|xenon}} {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Xenon]] 9nbnn4za1z03gbqd6rf3tuwqjyd0f7k 0 17603 2922762 2512490 2026-08-06T21:11:46Z JMK 649 +kat 2922762 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Frankfort | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = Nywerheidpersele, Frankfort, Vrystaat.jpg | beeldbyskrif = Nywerheidpersele in Frankfort | latd = 27 |latm = 17 |lats = | longd = 28 |longm = 31 |longs = | duimdrukkeretiketposisie=links | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Mafube | stigtingsdatum = [[1878]]<ref>{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=10 Augustus 2015 }}</ref> | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 1530 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 62.0% | persent_kleurling = 0.4% | persent_asiër = 0.4% | persent_wit = 36.6% | persent_ander = 0.6% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 44.0% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 37.5% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 11.7% | demographics2_title4 = [[Engels]] | demographics2_info4 = 1.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 5.0% | poskode = 9830 | poskode2 = 9830 | skakelkode = 058 | sensuskode = 479007 | leë_naam = Hoofstraat | leë_inligting = JJ Hadebe (was Brandstraat) | webwerf = }} '''Frankfort''' in die [[Oos-Vrystaat]] lê aan die oewers van die [[Wilgerivier (Vaal)|Wilgerivier]], wat 'n deel vorm van die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]] en water van [[Lesotho]] deur die [[Asrivier|As]]-, Liebenbergsvlei- en Wilgeriviere na die [[Vaaldam]] laat loop. Die [[Liebenbergsvleirivier]] vloei hier in die Wilgerivier in. == Geskiedenis == [[Beeld:NG kerk Franfort GGSA.jpg|links|320px|duimnael|Die teenswoordige [[NG gemeente Frankfort|NG kerk Frankfort]], waarvan pres. [[Marthinus Theunis Steyn]] die hoeksteen op 25 Maart 1911 gelê het. Die argitek was [[William Henry Ford]].]] Die dorp en NG gemeente is gestig op die plaas Roodepoort, 4&nbsp;000 morge teen £1&nbsp;000 van A. Allenberg gekoop. Die naam sou Cassel wees, maar ene Albert von Gordon, landmeter, afkomstig uit [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], [[Duitsland]], het gratis opmeting aangebied mits die naam na sy geboorteplek Frankfurt ("Frankedrif") sou wees. 'n Grasdakkerkie met misvloer moes voorlopig as plek van aanbidding dien. Die dorp is in 1873 geproklameer en het in 1896 munisipale status ontvang. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het genl. [[Christiaan de Wet]] verskeie kere met die Britse magte slaags geraak in die omgewing. == Distrik == Die distrik is 3 380&nbsp;km² groot en lê in die hart van die [[mieliedriehoek]]. Daar is 'n botterfabriek op die dorp. Voor die NG Kerk is 'n ou klok wat bewaar gebly het toe die [[Britse Ryk|Britte]] die oorspronklike kerk afgebrand het. == Sien ook == {{Commonskat|Frankfort, Free State}} * [[Gereformeerde kerk Frankfort]] * [[NG gemeente Frankfort]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{Op pad in Suid-Afrika}} * {{Ensiklopedie van suidelike Afrika}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Frankfort]] [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 6kgjqopz1zj20d94m58zu5luxmvac6s 0 21381 2922756 2906199 2026-08-06T21:04:27Z JMK 649 +kat 2922756 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die [[Oos-Kaap]]se dorp. Vir die dorp in [[Limpopo]] naby [[Tzaneen]], sien [[Burgersdorp, Limpopo]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Burgersdorp | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | duimdrukkeretiketposisie= regs | beeld_stadsilhoeët = Burgersdorp-001.JPG | beeldbyskrif = Uitsig oor Burgersdorp | latd = 30 |latm = 59 |lats = 32 | longd = 26 |longm = 19 |longs = 29 | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Joe Gqabi | munisipaliteit = Walter Sisulu | stigtingsdatum = [[1846]] | regeringstipe = Deel van 'n [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/289005 Burgersdorp], [http://census2011.adrianfrith.com/place/289006 Mzamomhle] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/289007 Tembisa] tydens Sensus 2011.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 30.9 | hoogte_m = 1405 | bevolking_totaal = 15991 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 78.1% | persent_kleurling = 12.0% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 9.4% | persent_ander = 2.8% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 71.6% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 20.8% | demografie2_titel3 = [[Sotho]] | demografie2_info3 = 3.4% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 1.4% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.8% | poskode = 9744 | poskode2 = 9744 | skakelkode = 051-653- | sensuskode = | webwerf = }} '''Burgersdorp''' (vroeër ''Burghersdorp'' gespel) is 'n dorp in die [[Oos-Kaap]]se Middellande van groot geskiedkundige belang en vandag een van die mees vooruitstrewende dorpe in die Noordoos-Kaap en een van die min plattelandse dorpe wat in stand gehou word.<ref>[http://www.volksblad.com/Rubrieke/AnnelieBotes/Burgersdorp-is-n-perelin-bitter-tye-20120326 ''Burgersdorp is 'n pêrel in bitter tye'' deur Annelie Botes]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Volksblad]]'', [[26 Maart]] [[2012]]</ref> == Ontstaan == [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 1.jpg|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Burgersdorp]] beklee 'n ruim perseel in die middedorp.]] Die dorp is aan die [[Stormbergspruit]] geleë, 359&nbsp;km noordwes van [[Oos-Londen]]. Dit is oorspronklik op die plaas Klipfontein, wat op [[27 Desember]] [[1847]] deur ene Gert Buytendach gekoop is, aangelê {{#tag:ref |{{cite web|last=Raper|first=P.E.|title=Dictionary of Southern African Place Names|url=http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n100/mode/2up|publisher=Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|language={{en}}|accessdate=4 Desember 2013|page=100|year=1987}} |name=dosapn}}. Dit is so genoem ter ere van burgers wat diens gedoen het tydens die [[Oorlog van die Byl|Sewende Grensoorlog]] van [[1846]] tot [[1847]], of moontlik omdat die burgers dit op hulself geneem het om die dorpie tot stand te bring en nie op die kerk of staat gewag het nie. In [[1869]] is 'n Teologiese Seminarium hier tot stand gebring deur die [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika]] met prof. [[Dirk Postma]] as die eerste rektor. Hy was ook die eerste leraar van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]], wat op [[21 Januarie]] [[1860]] in die pakhuis van 'n winkel gestig is omdat daar groot teenkanting was teen die skeuring in die Kaapse Kerk. Dié [[Teologiese Skool Burgersdorp|teologiese skool]] het in [[1905]] na [[Potchefstroom]] verskuif, en daaruit het die Potchefstroomse Universiteitskollege in 1919 ontstaan en eindelik in 1951 (as die PUK) die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO). Vanweë die dorp se belangrikheid in die vroeë stryd om die erkenning van die Nederlandse taal, is hier 'n [[Eerste Taalmonument|Taalmonument]] in [[1893]] opgerig. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was daar heelwat gevegte in die omgewing. Hier is 'n goed bewaarde [[blokhuis]], wat bekendstaan as die Brandwag, wat in die oorlog deur die Britte gebou is. Nog 'n gedenkwaardigheid is die ou tronk. Die teologiese skool is gerestoureer en tot gedenkwaardigheid verklaar. == Hede == Vandag is Burgersdorp die administratiewe en handelsentrum van 'n distrik waar met [[wol]] en vee geboer word. Dit is ook een van die grootste spoorwegaansluitings tussen [[Oos-Londen]] en [[Bloemfontein]]. Burgersdorp het 'n goed-funksionerende provinsiale hospitaal.<ref>{{en}}[http://www.echealth.gov.za/?page_id=32 Oos-Kaapse Departement van Gesondheid - Joe Gqabi Distrikshospitale]</ref> == Landskap en klimaat == Die landskap rondom Burgersdorp is plat na die weste, maar na die ooste en suide is heuwels opvallend algemeen.<ref name="vp"/> Burgersdorp is in 'n vallei geleë. Minder as 2 mense per vierkante kilometer bewoon die landelike omgewing, meestal plase, rondom Burgersdorp.<ref name="nasapop"/> Daar is geen ander dorpe daar naby nie.<ref name="nasalandcover"/> Burgersdorp se klimaat is koel.<ref name="koppen"/> Die gemiddelde temperatuur is 18 [[°C]]. Die warmste maand is Desember met 26 °C, en die koudste Junie, teen 7 °C.<ref name="nasa"/> Die gemiddelde reënval is 604 millimeter per jaar. Die natste maand was Februarie, met 109 millimeter reën, en die droogste September, op 11 millimeter.<ref name="nasarain"/> == Ontspanning == Burgersdorp is wyd bekend vir sy uitstekende sportgeriewe met onder meer Shortenpark waar [[tennis]], [[rolbal]], [[jukskei]], [[atletiek]], [[krieket]] en [[swem]] beoefen kan word. Daar is ook 'n pretpark. Die Danie Craven-stadion met een van die beste [[rugby]]velde in die land bied sitplek aan 6&nbsp;000 toeskouers. Die nege-putjie-[[gholf]]baan het van die beste grassetperke in dié deel van die land. == Noemenswaardige boorlinge == === Doppers === * Sen. [[Jan de Klerk]], kabinetsminister * [[Willem Johannes de Klerk]], predikant, opvoedkundige, vader van [[Jan de Klerk]] en oupa van oudpres. [[FW de Klerk]] en dr. [[Willem de Klerk]] * [[Aletta du Plessis]], onderwyseres en eggenote van prof. [[Jacobus du Plessis]] * Prof. [[Wicus du Plessis]], akademikus, regsgeleerde, ekonoom en politieke denker * [[Hilda Postma]], skrywer van Afrikaanse kindergedigte * [[Rikie Postma]], skrywer van Afrikaanse kinderboeke * Ds. [[Willem Postma]], predikant in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] en skrywer onder die skuilnaam Dr. O'kulis * [[Paula Styger]], aktrise * Ds. [[Douw Venter]], 'n Gereformeerde [[predikant]] * [[Eben Venter]], [[Afrikaans]]e skrywer === Ander === * [[Louisa Bolus]], plantkundige en taksonoom * [[Dawie de Villiers]], gewese Suid-Afrikaanse kabinetsminister, ambassadeur en oud-[[Springbokkaptein]] * [[Johannes Erasmus]], prokureur en Afrikaanse skrywer * [[William Fehr]], kuns- en oudhede-versamelaar en sakeman * [[Hendre Fourie]], rugbyspeler vir [[Engeland nasionale rugbyspan|Engeland]]<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-2258688/Former-England-flanker-Hendre-Fourie-deported-career-ending-injury.html?ito=feeds-newsxml ''Former England flanker Fourie is being deported after suffering career-ending injury'', Daily Mail]</ref> * [[Johan Goosen]], [[Vrystaat Cheetahs|Vrystaatse en Springbokrugbyspeler]] * [[Karin Hougaard]], Afrikaanse sangeres * [[Jacobus Wilhelmus Sauer]], politikus * [[Flippie Snyman]], predikant en professor aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] * [[Jan Steytler]], opposisiepolitikus * [[Charles Goldmann]], Britse parlementslid en magnaat * [[Edwin Goldmann]], Duitse kankernavorser * [[Richard Goldmann]], mynmagnaat en Transvaalse politikus == Foto's == <gallery> Lêer:Burgersdorp-Sentinel-001.JPG|Die Brandwagblokhuis. Lêer:Burgersdorp-NGKerk-001.JPG|NG kerk op Burgersdorp. Lêer:Burgersdorp-Language Monument-002.JPG|Die replika (''links'') en oorspronklike (''regs'') [[Eerste Taalmonument|Nederlandse Taalmonument]]. Lêer:Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Gereformeerde kerkgebou op Burgersdorp]] is in 1912 opgerig.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=11639 Inskrywing by Artefacts.co.za oor die kerk].</ref> Lêer:Burgersdorp se middedorp.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Gereformeerde kerk]] op die voorgrond en die kerkgebou van die [[NG gemeente Burgersdorp]] troon uit bo die omringende geboue in Burgersdorp se middedorp. Lêer:Burgersdorp stadsaal.jpg|Burgersdorp se stadsaal soos hy in 2012 daar uitgesien het. Dit is omstreeks 1962 voltooi. Beeld:Burgersdorp 1900.jpg|Die dorp soos uitgebeeld op 'n poskaart van omstreeks 1900. </gallery> == Sien ook == * [[NG gemeente Burgersdorp]] * [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * Monumente: [[Eerste Taalmonument]] en die [[Burgermonument, Burgersdorp|Burgermonument]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="nasapop">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/SEDAC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629115513/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archive-date=29 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="vp">Viewfinder Panoramas Digital elevation Model, 10 Junie 2015.</ref> <ref name="nasalandcover">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/MODIS |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430094454/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="koppen">{{cite journal|last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B.L.|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification|url= http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date= 30 Januarie 2016|archive-date= 10 Februarie 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170210144308/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|url-status= dead}}</ref> <ref name="nasa">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510015442/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="nasarain">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510015436/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Bronne == * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978. * Kelly, Maureen, ''Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek'', HELM Publikasies, Johannesburg, 1986. * Du Toit, prof. dr. S. du Toit. ''Handleiding vir die studie van die kerkgeskiedenis''. Potchefstroom: Pro Rege-Pers Beperk, 1955. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.burgersdorp.za.net Burgersdorp se webblad] * [http://laerskoolburgersdorp.za.net/laer/ Laerskool Burgersdorp se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116042900/http://laerskoolburgersdorp.za.net/laer/ |date=16 Januarie 2014 }} {{Geografiese ligging |Senter = Burgersdorp |Noord = [[Aliwal-Noord]] 58&nbsp;km |Noordoos = [[Lady Grey]] |Oos = [[Jamestown]], [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] |Suidoos = [[Queenstown]] |Suid = [[Molteno, Oos-Kaap‎|Molteno]] |Suidwes = [[Steynsburg]] |Wes = [[Venterstad]] |Noordwes = [[Bethulie]] <br/>[[Gariepdam]] }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC14}} {{Normdata}} [[Kategorie:Burgersdorp]] [[Kategorie:Nedersettings in Joe Gqabi]] 2cxxdr1l8amsywjpu5ia1tq7urg6kg1 2922889 2922756 2026-08-07T09:41:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922889 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die [[Oos-Kaap]]se dorp. Vir die dorp in [[Limpopo]] naby [[Tzaneen]], sien [[Burgersdorp, Limpopo]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Burgersdorp | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | duimdrukkeretiketposisie= regs | beeld_stadsilhoeët = Burgersdorp-001.JPG | beeldbyskrif = Uitsig oor Burgersdorp | latd = 30 |latm = 59 |lats = 32 | longd = 26 |longm = 19 |longs = 29 | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Joe Gqabi | munisipaliteit = Walter Sisulu | stigtingsdatum = [[1846]] | regeringstipe = Deel van 'n [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/289005 Burgersdorp], [http://census2011.adrianfrith.com/place/289006 Mzamomhle] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/289007 Tembisa] tydens Sensus 2011.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 30.9 | hoogte_m = 1405 | bevolking_totaal = 15991 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 78.1% | persent_kleurling = 12.0% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 9.4% | persent_ander = 2.8% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 71.6% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 20.8% | demografie2_titel3 = [[Sotho]] | demografie2_info3 = 3.4% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 1.4% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.8% | poskode = 9744 | poskode2 = 9744 | skakelkode = 051-653- | sensuskode = | webwerf = }} '''Burgersdorp''' (vroeër ''Burghersdorp'' gespel) is 'n dorp in die [[Oos-Kaap]]se Middellande van groot geskiedkundige belang en vandag een van die mees vooruitstrewende dorpe in die Noordoos-Kaap en een van die min plattelandse dorpe wat in stand gehou word.<ref>[http://www.volksblad.com/Rubrieke/AnnelieBotes/Burgersdorp-is-n-perelin-bitter-tye-20120326 ''Burgersdorp is 'n pêrel in bitter tye'' deur Annelie Botes]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Volksblad]]'', [[26 Maart]] [[2012]]</ref> == Ontstaan == [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 1.jpg|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Burgersdorp]] beklee 'n ruim perseel in die middedorp.]] Die dorp is aan die [[Stormbergspruit]] geleë, 359&nbsp;km noordwes van [[Oos-Londen]]. Dit is oorspronklik op die plaas Klipfontein, wat op [[27 Desember]] [[1847]] deur ene Gert Buytendach gekoop is, aangelê {{#tag:ref |{{cite web|last=Raper|first=P.E.|title=Dictionary of Southern African Place Names|url=http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n100/mode/2up|publisher=Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|language={{en}}|accessdate=4 Desember 2013|page=100|year=1987}} |name=dosapn}}. Dit is so genoem ter ere van burgers wat diens gedoen het tydens die [[Oorlog van die Byl|Sewende Grensoorlog]] van [[1846]] tot [[1847]], of moontlik omdat die burgers dit op hulself geneem het om die dorpie tot stand te bring en nie op die kerk of staat gewag het nie. In [[1869]] is 'n Teologiese Seminarium hier tot stand gebring deur die [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika]] met prof. [[Dirk Postma]] as die eerste rektor. Hy was ook die eerste leraar van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]], wat op [[21 Januarie]] [[1860]] in die pakhuis van 'n winkel gestig is omdat daar groot teenkanting was teen die skeuring in die Kaapse Kerk. Dié [[Teologiese Skool Burgersdorp|teologiese skool]] het in [[1905]] na [[Potchefstroom]] verskuif, en daaruit het die Potchefstroomse Universiteitskollege in 1919 ontstaan en eindelik in 1951 (as die PUK) die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO). Vanweë die dorp se belangrikheid in die vroeë stryd om die erkenning van die Nederlandse taal, is hier 'n [[Eerste Taalmonument|Taalmonument]] in [[1893]] opgerig. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was daar heelwat gevegte in die omgewing. Hier is 'n goed bewaarde [[blokhuis]], wat bekendstaan as die Brandwag, wat in die oorlog deur die Britte gebou is. Nog 'n gedenkwaardigheid is die ou tronk. Die teologiese skool is gerestoureer en tot gedenkwaardigheid verklaar. == Hede == Vandag is Burgersdorp die administratiewe en handelsentrum van 'n distrik waar met [[wol]] en vee geboer word. Dit is ook een van die grootste spoorwegaansluitings tussen [[Oos-Londen]] en [[Bloemfontein]]. Burgersdorp het 'n goed-funksionerende provinsiale hospitaal.<ref>{{en}}[http://www.echealth.gov.za/?page_id=32 Oos-Kaapse Departement van Gesondheid - Joe Gqabi Distrikshospitale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923232941/http://www.echealth.gov.za/?page_id=32 |date=23 September 2015 }}</ref> == Landskap en klimaat == Die landskap rondom Burgersdorp is plat na die weste, maar na die ooste en suide is heuwels opvallend algemeen.<ref name="vp"/> Burgersdorp is in 'n vallei geleë. Minder as 2 mense per vierkante kilometer bewoon die landelike omgewing, meestal plase, rondom Burgersdorp.<ref name="nasapop"/> Daar is geen ander dorpe daar naby nie.<ref name="nasalandcover"/> Burgersdorp se klimaat is koel.<ref name="koppen"/> Die gemiddelde temperatuur is 18 [[°C]]. Die warmste maand is Desember met 26 °C, en die koudste Junie, teen 7 °C.<ref name="nasa"/> Die gemiddelde reënval is 604 millimeter per jaar. Die natste maand was Februarie, met 109 millimeter reën, en die droogste September, op 11 millimeter.<ref name="nasarain"/> == Ontspanning == Burgersdorp is wyd bekend vir sy uitstekende sportgeriewe met onder meer Shortenpark waar [[tennis]], [[rolbal]], [[jukskei]], [[atletiek]], [[krieket]] en [[swem]] beoefen kan word. Daar is ook 'n pretpark. Die Danie Craven-stadion met een van die beste [[rugby]]velde in die land bied sitplek aan 6&nbsp;000 toeskouers. Die nege-putjie-[[gholf]]baan het van die beste grassetperke in dié deel van die land. == Noemenswaardige boorlinge == === Doppers === * Sen. [[Jan de Klerk]], kabinetsminister * [[Willem Johannes de Klerk]], predikant, opvoedkundige, vader van [[Jan de Klerk]] en oupa van oudpres. [[FW de Klerk]] en dr. [[Willem de Klerk]] * [[Aletta du Plessis]], onderwyseres en eggenote van prof. [[Jacobus du Plessis]] * Prof. [[Wicus du Plessis]], akademikus, regsgeleerde, ekonoom en politieke denker * [[Hilda Postma]], skrywer van Afrikaanse kindergedigte * [[Rikie Postma]], skrywer van Afrikaanse kinderboeke * Ds. [[Willem Postma]], predikant in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] en skrywer onder die skuilnaam Dr. O'kulis * [[Paula Styger]], aktrise * Ds. [[Douw Venter]], 'n Gereformeerde [[predikant]] * [[Eben Venter]], [[Afrikaans]]e skrywer === Ander === * [[Louisa Bolus]], plantkundige en taksonoom * [[Dawie de Villiers]], gewese Suid-Afrikaanse kabinetsminister, ambassadeur en oud-[[Springbokkaptein]] * [[Johannes Erasmus]], prokureur en Afrikaanse skrywer * [[William Fehr]], kuns- en oudhede-versamelaar en sakeman * [[Hendre Fourie]], rugbyspeler vir [[Engeland nasionale rugbyspan|Engeland]]<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-2258688/Former-England-flanker-Hendre-Fourie-deported-career-ending-injury.html?ito=feeds-newsxml ''Former England flanker Fourie is being deported after suffering career-ending injury'', Daily Mail]</ref> * [[Johan Goosen]], [[Vrystaat Cheetahs|Vrystaatse en Springbokrugbyspeler]] * [[Karin Hougaard]], Afrikaanse sangeres * [[Jacobus Wilhelmus Sauer]], politikus * [[Flippie Snyman]], predikant en professor aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] * [[Jan Steytler]], opposisiepolitikus * [[Charles Goldmann]], Britse parlementslid en magnaat * [[Edwin Goldmann]], Duitse kankernavorser * [[Richard Goldmann]], mynmagnaat en Transvaalse politikus == Foto's == <gallery> Lêer:Burgersdorp-Sentinel-001.JPG|Die Brandwagblokhuis. Lêer:Burgersdorp-NGKerk-001.JPG|NG kerk op Burgersdorp. Lêer:Burgersdorp-Language Monument-002.JPG|Die replika (''links'') en oorspronklike (''regs'') [[Eerste Taalmonument|Nederlandse Taalmonument]]. Lêer:Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Gereformeerde kerkgebou op Burgersdorp]] is in 1912 opgerig.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=11639 Inskrywing by Artefacts.co.za oor die kerk].</ref> Lêer:Burgersdorp se middedorp.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Gereformeerde kerk]] op die voorgrond en die kerkgebou van die [[NG gemeente Burgersdorp]] troon uit bo die omringende geboue in Burgersdorp se middedorp. Lêer:Burgersdorp stadsaal.jpg|Burgersdorp se stadsaal soos hy in 2012 daar uitgesien het. Dit is omstreeks 1962 voltooi. Beeld:Burgersdorp 1900.jpg|Die dorp soos uitgebeeld op 'n poskaart van omstreeks 1900. </gallery> == Sien ook == * [[NG gemeente Burgersdorp]] * [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * Monumente: [[Eerste Taalmonument]] en die [[Burgermonument, Burgersdorp|Burgermonument]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="nasapop">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |title=NASA Earth Observations: Population Density |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/SEDAC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629115513/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |archive-date=29 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="vp">Viewfinder Panoramas Digital elevation Model, 10 Junie 2015.</ref> <ref name="nasalandcover">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/MODIS |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430094454/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="koppen">{{cite journal|last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B.L.|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification|url= http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date= 30 Januarie 2016|archive-date= 10 Februarie 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170210144308/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html|url-status= dead}}</ref> <ref name="nasa">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510015442/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="nasarain">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |access-date=30 Januarie 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510015436/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Bronne == * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978. * Kelly, Maureen, ''Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek'', HELM Publikasies, Johannesburg, 1986. * Du Toit, prof. dr. S. du Toit. ''Handleiding vir die studie van die kerkgeskiedenis''. Potchefstroom: Pro Rege-Pers Beperk, 1955. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.burgersdorp.za.net Burgersdorp se webblad] * [http://laerskoolburgersdorp.za.net/laer/ Laerskool Burgersdorp se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116042900/http://laerskoolburgersdorp.za.net/laer/ |date=16 Januarie 2014 }} {{Geografiese ligging |Senter = Burgersdorp |Noord = [[Aliwal-Noord]] 58&nbsp;km |Noordoos = [[Lady Grey]] |Oos = [[Jamestown]], [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] |Suidoos = [[Queenstown]] |Suid = [[Molteno, Oos-Kaap‎|Molteno]] |Suidwes = [[Steynsburg]] |Wes = [[Venterstad]] |Noordwes = [[Bethulie]] <br/>[[Gariepdam]] }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC14}} {{Normdata}} [[Kategorie:Burgersdorp]] [[Kategorie:Nedersettings in Joe Gqabi]] indluo9eeij897elovxu9mb73sbp0jj 0 21418 2922825 2856381 2026-08-06T22:41:32Z JMK 649 skakel 2922825 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|260px|Plakket by die Bloedrivier-monument met Die Gelofte daarop.]] [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|260px|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die monument in die agtergrond.]] [[Lêer:Bloedrivier.gif|duimnael|260px|Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier.]] '''Die Gelofte''' is 'n spesiale eed wat deur [[Voortrekkers]] afgelê is voor die [[Slag van Bloedrivier]] en wat gelei het tot die viering van [[Geloftedag]] op [[16 Desember]] [[1838]]. Dit was afgelê by Wasbankspruit (so genoem omdat die Voortrekkers daar hul wasgoed gewas het) deur [[Sarel Cilliers]]. Sedertdien word Geloftedientse en -feeste jaarliks georganiseer om die gebeure te herdenk.<ref>[http://www.voortrekkermon.org.za/ Voortrekker Monument], [http://www.voortrekkermon.org.za/Bloedrivier/BRAfrikaans/B01.02_gelofte.htm Die Gelofte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040621204945/http://www.voortrekkermon.org.za/Bloedrivier/BRAfrikaans/B01.02_gelofte.htm |date=21 Junie 2004 }}, besoek op 12 Mei 2007.</ref> Ter agtergrond is dit belangrik om te noem dat die Gelofte elke dag vir sewe dae vanaf [[9 Desember]] [[1838]] tot en met [[15 Desember]] [[1838]] afgelê is, waarna God op wonderbaarlike wyse uitkoms verleen het aan die Voortrekkers op [[16 Desember]] [[1838]] tydens die Slag van Bloedrivier. Hiermee beveel ons aan dat Bantjes se weergawe van die Bloedrivier Gelofte (1838) as die mees geloofwaardige en die mees oorspronklike weergawe verklaar moet word, en daarom binne die opdrag van hierdie verslag die mees outentieke is. Pretorius se weergawe staan weinig terug en is derhalwe ook in alle opsigte outentiek en moet as sulks beskou word. [[Andries Pretorius|A.W.J. Pretorius]], as die inisieerder van die gelofte, staan kop en skouers bo al die outeurs uit met betrekking tot die invloed wat hul uitoefen op die onderhouding van die Gelofte deur die nageslag. Sy betrokkenheid is van onskatbare waarde en maak dat ons as volk bevoorreg is om d.m.v. 'n gelofte aan die Almagtige, die God van hemel en aarde, gekoppel te mag wees. Dit is die grootste voorreg wat 'n volk te beurt kan val. Weens die feit dat sy weergawe van die Gelofte nie groot aftrek by invloedryke geskiedskrywers gekry het nie, en nie algemeen bekend is nie, word sy Geestelik geïnspireerde gedagtes vandag moontlik net ten dele eerbiedig. Dit beteken dat die gelofte wat gesluit is, moontlik nie ten volle nagekom word nie. Elkeen van ons weet dat daar nie eensydig aan die inhoud van 'n kontrak verander mag word nie, des te minder die van die Gelofte. Indien wel kan dit op kontrakbreuk neerkom. In sy verslag aan die Volksraad bevestig hy die voorafgaande gebeure m.b.t. die aflegging van die Gelofte. Pretorius se weergawe van die Gelofte soos opgeneem in sy Verslag aan die Volksraad is amptelik, dit korrespondeer met Bantjes se joernaal, en slaag in alle opsigte die toets van oorspronklikheid. As outeur van die Gelofte speel sy bewoording daarvan vandag ’n minderwaardige rol binne Geloftedagvierings. Alhoewel sy weergawes [Bantjes se joernaal verwoord net Pretorius se gedagtes] die algemene raamwerk daarstel, word die kern daarvan tot vandag toe nog verswyg. [[Jan Bantjes|J.G. Bantjes]], as Pretorius se sekretaris, het hom goed van sy taak gekwyt in die daarstelling van 'n joernaal. Sy joernaal oefen groot invloed uit op die nageslag se begrip m.b.t. die daaglikse gebeure van die ekspedisie. Daarsonder sou ons as nageslag nie 'n deeglike beeld gehad het waardeur hulle gegaan het en watter wonderwerke met hulle plaasgevind het nie. In sy joernaal haal hy Pretorius woordeliks aan. Hierdie aanhaling word aan die drie gemeentes voorgelê en aanvaar, waarna Cilliers voorgegaan het in die tent van Pretorius en die Gelofte afgelê het. Bantjes [Pretorius] se weergawe van die Gelofte soos opgeneem in sy joernaal, as die sekretaris van die strafekspedisie, is amptelik, korrespondeer met Pretorius se verslag, en slaag in alle opsigte die toets van oorspronklikheid. As outeur van die joernaal speel hy dus díe deurslaggewende rol binne die daarstelling van ’n outentieke weergawe van die Gelofte aangesien hy die eerste weergawe daarvan op skrif stel. Soos in die geval van die Pretorius weergawe, word dit nie tans erken en gebruik nie. == Bewoording == Die oorspronklike [[Nederlands]]e bewoording van Die Gelofte lui as volg: <poem style="font-style:italic; padding-left:1em"> J.G. Bantjes “dat hy aan den Almagtigen eene gelofte doen wilde (indien allen wel wilden),—“om zoo de Heere ons de overwinning geven mogt, een Huis tot zynes Grooten Naams gedachtenis te stichten, alwaar het Hem zal behagen”— en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy den dag der overwinning, in een boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, op dat het ter Eere van God gevierd mag worden.”13A.W.J. Pretorius “Verder wens ik UE. Ook ter kennis te brengen, dat wy alhier onder elkander besloten hebben, om den dag onzer overwinning , zynde Zondag den 16 dezer maand December, onder ons gansche geslacht te doen bekend worden, en dat wy het aan den Heer willen toewyden, en vieren met Dankzeggingen, zoo als wy, voor dat wy tegen den vyand streden, in het openbare gebed beloofd hebben, zoo ook, dat zoo wy de overwinning verkrygen mogen, wy den Heere tot zyns naams gedachtenis, een huis stichten zullen, alwaar Hy ons zulks aanwyzen zal; welke geloften wy nu ook hopen te betalen, met de hulp des Heeren, nu hy [sic] ons gezeggend, en onze gebeden verhoord heeft.“5. A.W.J. Pretorius Pretorius, as Hoofkommandant en die inisieerder126 van die Gelofte, se weergawe is opgeneem in sy verslag aan die Volksraad in Natal, wat dit amptelik maak. Ongeveer 6 weke daarna is dit in 'n nasionale koerant gepubliseer. Pretorius se weergawe kom inhoudelik ooreen met díe van Bantjes. Pretorius en Bantjes se weergawes het binne maande van mekaar in 'De Zuid-Afrikaan' verskyn en bevestig mekaar ooglopend. Dit versterk beide se bewyswaarde. 6. J.G. Bantjes Bantjes as amptelike sekretaris van die strafekspedisie se weergawe is, in die hoedanigheid van sy amp, die amptelike weergawe van die Gelofte. Hierdie tydgenootlike weergawe is enkele maande daarna in 'n nasionale koerant gepubliseer. Bantjes se verslag kan tot op die aand van 7 Desember gekontroleer word met [[Erasmus Smit]] se daaglikse aantekeninge. Professor C.J. Uys meld in sy artikel "Danskraal of Waschbankspruit" dat dit verbasend is hoe hul besonderhede ooreenstem127. Volgens Uys kan Cilliers se "sterfbed joernaal" nooit opweeg teen Bantjes se aantekeninge nie, wat aangeteken is terwyl die gebeure plaasgevind het128. Na hy die verskillende getuies rondom die gebeure by die aflegging van die Gelofte ondersoek het kom hy tot die volgende gevolgtrekking: </poem> 'n [[Afrikaans]]e vertaling daarvan: <poem style="font-style:italic; padding-left:1em">'' Hier staan ons voor die Heilige God van hemel en aarde om 'n gelofte aan Hom te doen, dat, as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee, ons die dag en datum elke jaar as 'n dankdag soos 'n Sabbat tot sy eer sal deurbring, en dat ons 'n huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag, en dat ons ook aan ons kinders sal sê dat hulle met ons daarin moet deel tot nagedagtenis ook vir die opkomende geslagte. Want die eer van Sy naam sal verheerlik word deur die roem en die eer van oorwinning aan Hom te gee.'' </poem> == Gelofte volgens Joernaal v/d emigrante Boere == Sondagoggend voor die aanvang van die godsdiens het die Hoofkommandant diegene wat die godsdiens sou waarneem bymekaar laat kom en hulle versoek om met die gemeentes te praat dat hulle almal volywerig in gees en in waarheid tot God mag bid om Sy hulp en bystand in die slag teen die vyand en dat hy aan die Almagtige 'n gelofte wou doen indien almal inwillig om, sou die Here ons die oorwinning gee, 'n Huis ter nagedagtenis van Sy groot Naam te stig waar dit Hom sal behaag en dat hulle ook moes smeek om die hulp en bystand van God om hierdie gelofte verseker te kan volbring en dat ons die dag van oorwinning in 'n boek sal aanteken om dit bekend te maak selfs aan ons laaste nageslagte, sodat dit ter ere van God gevier mag word. Menere Cilliers, Landman en Joubert was verheug om dit te hoor. Hulle het hul gemeentes hieroor ingelig en hul algemene toestemming verkry. Hierna het die godsdiens 'n aanvang geneem en die heer Cilliers het die diens in die Hoofkommandant se tent waargeneem. Hy het begin met sang uit Psalm 38:12-16, hy het vervolgens die voorgebed gedoen en gepreek uit Rigters 6:1-24. Hierna het hy afgesluit met die gebed waarin voormelde gelofte aan God gedoen is en 'n kragtige smeking om Gods hulp en bystand in die volbringing van die gelofte. Ons het verder gesing uit die 12de en 21ste verse van voormelde 38ste Psalm en hy het die godsdiens afgesluit met die sing van Psalm 134.<ref>Gelofte volgens Joernaal v/d emigrante Boere, [[De Zuid-Afrikaan]], 14 Junie 1839</ref> == Sien ook == * Die [[Slag van Bloedrivier]] * [[Voortrekkers]] * [[Geloftedag]] * [[Jan van Riebeeck#Jan van Riebeeck se gebed (1652)|Jan van Riebeeck se gebed]] * [[Andries Pretorius]] == Bronnelys == * KENNIS,  vol 6, 1980, bl. 1081, {{ISBN|0 7981 0828 2}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne Skakels == * [http://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/artikels-en-nuus/aantekeninge-oor-die-gelofte Kort aantekeninge oor die 1838 gelofte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171216043008/http://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/artikels-en-nuus/aantekeninge-oor-die-gelofte |date=16 Desember 2017 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier]] fsuzgqpsjdi2iy4cf13lgn0pdu6piux 0 23862 2922858 2902562 2026-08-07T02:07:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922858 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Nieu-Seeland | beeld = Allblacks.gif | unie = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR) | bynaam = All Blacks | embleem = Varingblaar | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Scott Barrett]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _allbkacls2425h | patroon_b1 = _allbkacls2425h | patroon_ra1 = _allbkacls2425h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _3_white_stripes | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _allbkacls2425a | patroon_b2 = _allbkacls2425a | patroon_ra2 = _allbkacls2425a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _3_white_stripes | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sam Whitelock]] (153)<ref name="Most tests">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Dan Carter]] (1598)<ref name="Most test points">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Doug Howlett]] (49)<ref name="Most test tries">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | jongstespeler = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae) | eerste = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903) | grootwen = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}<br />([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995) | grootverloor = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] | url = www.allblacks.com | unieurl = www.nzrugby.co.nz }} Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar sou word. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar is deur die Springbokke naelskraap met 12–11 geklop. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer. Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal. Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (Oktober 2025) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 20 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}} [[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (NZR), tot in 2013 Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NZRFU, van Engels ''New Zealand Rugby Football Union'') genoem. Die NZRFU is op 16 April 1892 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1949 is dit geaffilieer by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) die wêreldbeheerliggaam van rugby.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigtingslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]]).<ref>{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o/20-nasionale span wat aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas ingespan. Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel. == Geskiedenis == === Invoer van rugby na Nieu-Seeland === [[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]] Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=11}}</ref> Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.<ref name="Monro">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=16}}</ref> Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.<ref name="CRFUFormed">{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}</ref> In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=12}}</ref> Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.<ref name="NSWTour">{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al die vier Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}</ref> === ’n Internasionale kompetisie begin === [[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]] In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel. In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NZRFU) gestig wat sewe unies, maar nie Canterbury, Otago en Southland nie, verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NZRFU uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NZRFU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}</ref> Die eerste deur die NZRFU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1021 |title=1893: in New South Wales and Queensland |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span se eerste regte internasionale wedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die Australiërs gewen het.<ref name="firsttest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1045 |title=Match Centre – All Blacks vs Australia |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1905 het die eerste amptelike verteenwoordigende Nieu-Seelandse span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklee”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.<ref name="OriginalsTourStats">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=11 |title=Match Centre – in the British Isles, France and North America |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. Indien die drie nie toegelaat sou wees nie sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne bewys. ’n Span wat die Britse Eilande verteenwoordig het, wat as die ''Anglo-Welsh'' bekend gestaan het aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, het Nieu-Seeland in 1908 besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=56}}</ref> Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=61}}</ref> === Ontstaan van ’n legende === [[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]] [[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref name="1921Springboks">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=19 |title=Match Centre – South Africa and New South Wales in New Zealand |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref> Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NZRFU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat naas 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=22 |title=Match Centre – in Australia, the British Isles, France and Canada |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al die vier Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien die toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=42}}</ref> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al die vier Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=132–134}}</ref> Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk vir ’n reeks van 30 wedstryde in 1935–36 weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, insluitend twee toetswedstryde, verloor het.<ref name="1935AllBlackTour">{{en}} {{cite web| url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=33 |title=Match Centre – in the British Isles and Canada |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning oor die All Blacks aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=192}}</ref><ref name="56Springboks">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Naoorlogse tydperk === In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}</ref> Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.<ref name=AustLoss>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1362 |title=All Blacks vs Australia |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.<ref name=SALoss>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1363 |title=Match Centre – All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, wat dit vir Australië moontlik gemaak het om die Bledisloebeker vir die eerste keer te wen. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor het, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=207}}</ref> Sedertdien staan die jaar 1949 vir die All Blacks as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Die NZRFU het vervolgens daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=217–218}}</ref> Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref><ref name="1956stats">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=46 |title=Match Centre – South Africa in New Zealand |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref name="1956Springboks">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die oorwinning te help verseker.<ref name="1956Springboks" /> Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer” terwyl Don Clark weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.<ref name="SkinnerProfile">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/Profile.asp?ABID=798 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref name="TheBoot">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzhalloffame.co.nz/New-Zealand-Sports-Hall-of-Fame-Inductees/C/Don-Clarke |title=Don Clarke (1933–2002) |publisher=New Zealand Hall of Fame |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=267–272}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.<ref name="GrandSlamAttempts">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=269}}</ref> dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=65 |title=Match Centre – British Isles in New Zealand |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.<ref name="MurdochHome">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1978 het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken het was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.<ref name="HadenDive">{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.<ref name="MunsterLoss">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.<ref name="AsitStands">{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Omstrede toere === [[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]] [[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]] Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=74 |title=Match Centre – in South Africa |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Vanaf die begin van die 1960’s is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NZRFU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande die uitsluiting van Nieu-Seeland van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{en}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en sou dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], reggekry. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.<ref name="Gleneagles">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid<ref name="1981wairarapa">{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.<ref name="CountryDivided">{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die NZRU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.<ref name="Gleneagles" /> Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Vanaf einde Julie tot middel September het die deur die NZRFU uitgenooide Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.<ref name="Tour Diary">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.<ref name="1981wairarapa" /><ref name="Tour Diary" /><ref name="TurningPoint">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1985 het, te midde van ondersteuning en teenkanting in die land, voorbereidings vir ’n beplande All Black-toer na Suid-Afrika plaasgevind. ’n Toerspan is gekies en sou oor vyf dae na Suid-Afrika vertrek toe die hooggeregshof in Nieu-Seeland op 21 Junie 1985 ’n interdik toegestaan het om die toer te stop. Die regters het beslis dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref name="TurningPoint" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland se eerste minister, David Lange, het verklaar dat die span nie as verteenwoordigers van die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] kon toer nie maar dat spelers as “indiwidue” kon gaan. Spelers het ’n private toer gereël, maar dié is ook afgelas en ’n toer na Argentinië is pleks van die toer na Suid-Afrika gereël. Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. ’n Toer deur ’n span wat as die Kavaliers bekend gestaan het, het in 1986 plaasgevind deur ’n span wat 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit het. Baie spelers, wat nie by die verbod gehou het nie, het in 1986 ’n rebelletoer na Suid-Afrika onderneem wat nie deur die NZRU goedgekeur is nie. Die span, genaamd die Nieu-Seeland Kavaliers, het egter baie van die All Blacks uit die tydperk ingesluit.<ref name="CavaliersABs">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="CABlazey">{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spelers wat aan die toer deelgeneem het is deur die NZRU verban ná hulle terugkeer na Nieu-Seeland.<ref name="RugbyTime">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.chronology |title=Rugby Chronology |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807065328/http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.chronology |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="tour1985">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Kavaliers het twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, insluitend vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref name="nzhistory">{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=The 'Cavaliers' and the 1987 rugby world cup |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref name="tour1985" /> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika plaasgevind. === Vroeë wêreldbekertoernooie === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]] Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë aangeteken.<ref name="1987RWC">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&Level2=ABC&IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="ruwc">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se meerderwaardigheid was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/tourbreak.asp?IDID=107 |title=Match Centre – in Australia |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan. Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=227}}</ref> Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=228}}</ref> Hulle is daarna deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. Hulle het Skotland tydens die klein finale om die derde plek verslaan.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.<ref name="Palenski290">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=290}}</ref> Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie en in 1994 twee tuiswedstryde agtereenvolgens teen Frankryk verloor. Laurie Mains het Wyllie in 1992 vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref name="1995Favourites">{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle status as gunstelinge is bevestig toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] is met 145–17 verslaan, tot vandag toe hul hoogste oorwinning. Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.<ref name="Jonah">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in ekstra tyd verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Tot vandag toe bestaan samesweringsteorië, waarvolgens Suid-Afrikaanse Rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="FoodPoisoning">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="StranskyBoot">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het hierdie tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (met uitsondering van die vierjaarlikse Leeustoere). Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] gehou met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}</ref> Die [[1996-Drienasiesreeks|1996-Drienasieswedstryd]] in Suid-Afrika tussen die All Blacks en die Springbokke was ook die eerste wedstryd in ’n historiese reeks. Onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick het die All Blacks vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning in Suid-Afrika te behaal.<ref name="PalenskiSA1996">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=206}}</ref> Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.<ref name="PalenskiSA1996" /> Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks gelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}</ref> Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}</ref> Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag tot in 2023, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.<ref name="palenski233">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=233}}</ref> Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep gedomineer, deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal oorheers. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,<ref name="palenski233" /> maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarvoor die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.<ref name="palenski233" /> In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.<ref name="ruwc" /><ref name="palenski233" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hart het daarna as afrigter bedank en is deur twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang. Onder Smith en Gilbert het die All Blacks tweede gekom tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie. Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 deur John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die behou van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003. Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep gedomineer met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voor hulle een van die strafste wedstryde van die toernooi teen Wallis gewen het.<ref name="WalesNZ2003">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks is met 22–10 deur die verdedigende kampioen Australië in die halfeindstryd in Sydney verslaan. Nieu-Seeland het die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Mitchell is daarna deur die NZRU afgedank en met Graham Henry vervang. === Onder Graham Henry === [[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|[[2005-Drienasiesreeks]] – Die All Blacks teen die Wallabies]] [[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] Henry se ampstermyn het begin met ’n dubbele oorwinning oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike totaal was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.<ref name="ABGame1102">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2102 |title=Match Centre – All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref name="ABGame1103">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2103 |publisher=All Blacks |title=All Blacks vs England |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks die positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en twee nederlae. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.<ref>Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}</ref> Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, insluitend ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.<ref name="ABGame1112">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2112 |title=Match Centre – All Blacks vs France |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken. Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika). Hulle het egter hulle laaste wedstryd in die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis. Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die flank [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.<ref name="World Rugby Awards" /> Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde bewys. Die All Blacks het die toetse gewen: 42–11 op Edenpark en 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die nederlaag teen Frankryk is die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek heraangestel, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.<ref name="2008results">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 28–30 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 34–19 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.<ref name="2008results" /> Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en dus die Bledisloebeker en die Drienasiesitel behou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm. ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] agter Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6), het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Onder Steve Hansen === [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] [[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2017]] [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]] Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die eerste toernooi al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm. Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier wedstryde van die toernooi gewen. Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig. Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe die trofee behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, tot dusver die hoogste oorwinning tydens die uitklopfase. Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en nommer 8, Kieran Read, en adjunkkaptein en heelagter Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en by elke wedstryd die bonuspunt behaal. Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die eerste vyf-agtste [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugspel een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2017 het die [[Britse en Ierse Leeus]] vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die toon van plaaslike mediadekking,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is al debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gewen en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het. In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 23–18-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] 32–21, Frankryk 38–18, Skotland 22–17 en Wallis 33–18 afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/Fixtures/2017 |title=Fixtures 2017 |publisher=All Blacks |accessdate=7 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207093745/https://www.allblacks.com/Fixtures/2017 |archive-date=7 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks 3–0 beklink, en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker te behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 34–36 geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om die wedstryd met 32–30 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle sou later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aanteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 31–69 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (15–16) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 16–9 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/Fixtures/2018 |title=Fixtures 2018 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206070742/https://www.allblacks.com/Fixtures/2018 |archive-date=6 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47. Ondanks die telling het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd met Australië 36–0 afgereken het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aansluitend het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul oorwinning tydens die kwarteindstryd teen Ierland is hulle in die halfeindstryd deur Engeland met 19–7 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Onder Ian Foster === [[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]] Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul destyds ergste nederlaag gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul grootste nederlaag ooit in ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waarby een span vir die eerste keer die vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde ooit het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}</ref> === Onder Scott Robertson === Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Die bynaam „All Blacks“ == Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=16–17}}</ref> Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == All Black-trui == [[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]] [[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]] [[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]] Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NZRU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}</ref><ref name=blue>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=early>{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1893 het die NZRU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=17}}</ref> Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.<ref>{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}</ref> Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand & France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&set_id=6&click_id=18&art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Adidas betaal aan die NZRFU $200&nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NZRU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui. In 2012 het die NZRU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NZRU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&nbsp;miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het. Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=9 Maart 2026 |archive-date=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |url-status=dead }}</ref> Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]] {{Location map+ |Nieu-Seeland |caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik. Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.<ref name="2ndTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British & Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.<ref name="296thTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied. Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=9 Maart 2026 |archive-date= 5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |url-status=dead }}</ref> Destyds het die NZRU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.<ref name="CarisbrookReplacement">{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=TVNZ |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=TVNZ |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker. Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&nbsp;000 toeskouers. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}} [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]]. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North. == Haka == {{Hoofartikel|Haka}} [[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]] [[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]] [[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]] [[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]] [[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]] [[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]] Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}</ref> Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}</ref><ref name="1924Haka">{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.<ref name="KapaoPango">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.<ref name="NotReplaceHaka">{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.<ref name="HakaControvery">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref name=two>{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.<ref name="GestureMeaning">{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.<ref name="NoHaka">{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}</ref> Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}</ref> {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin-left:3em" |+'''"Ka Mate"''' |- |'''Leier''': |''Taringa whakarongo!'' | |Ore op! |- | |''Kia rite! Kia rite! Kia mau! '' | |Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas! |- |'''Span''': |''Hī!'' | |Ja! |- |'''Leier''': |''Ringa ringa pakia!'' | | Klap die hande teen die dye! |- | |''Waewae takahia kia kino nei hoki!'' | |Stamp met die voete so hard as wat jy kan! |- |'''Span''': |''Kia kino nei hoki!'' | |So hard as wat ons kan! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Almal''': |''Tēnei te tangata pūhuruhuru'' | |Hier staan die harige man... |- | | ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā'' | |...wat die son roep en dit op ons laat skyn! |- | |''A Upane! Ka Upane!'' | |Ry nou! Ry nou! |- | |''A Upane Kaupane" | |Neem die eerste stap! |- | |''Whiti te rā,!'' | |Laat die sonskyn in! |- | |''Hī!'' | |Maak klaar! |} == Toetswedstryde == [[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 505 van sy 657 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,86%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (58,18%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/ |title=Match Centre – All Blacks test match Record since first test match |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Opponent ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72 |- | {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17 |- | {{ENGru}} || 46 || 36 || 8 || 2 || 78,26 |- | {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 67 || 51 || 15 || 1 || 76,12 |- | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 38 || 32 || 5 || 1 || 84,21 |- | {{ITAru}} || 17 || 17 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 32 || 30 || 0 || 2 || 93,75 |- | {{RSAru}} || 110 || 64 || 42 || 4 || 58,18 |- | {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 37 || 34 || 3 || 0 || 91,89 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 657 !! 505 !! 129 !! 23 !! 76,86 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> === Suid-Afrika === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag ooit toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstaander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraaiend” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Australië === [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die opponent, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-squad-for-the-lipovitan-d-rugby-championship |title=All Blacks Squad for the Lipovitan-D Rugby Championship |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=4 Augustus 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Noah Hotham]] || [[Skrumskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Cortez Ratima]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Cam Roigard]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Beauden Barrett]] || [[Losskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style="text-align:center" | 136 |- | [[Damian McKenzie]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}64 |- | [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}71 |- | [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}85 |- | [[Billy Proctor]] || Senter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}16 |- | [[Caleb Clarke]] || [[Vleuel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}83 |- | [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Sevu Reece]] || Vleuel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0}}34 |- | [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}44 |- | [[Ruben Love]] || Heelagter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Brodie McAlister]] || [[Haker]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}98 |- | [[Samisoni Taukeiʻaho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Ethan de Groot]] || [[Stut]] || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style="text-align:center" | {{0}}32 |- | [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}45 |- | [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}25 |- | [[Ollie Norris]] || Stut || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}9 |- | [[Tamaiti Williams]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}18 |- | [[Scott Barrett]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}81 |- | [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Tupou Vaaʻi]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}40 |- | [[Samipeni Finau]] || [[Losvoorspeler]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}11 |- | [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}24 |- | [[Du’Plessis Kirifi]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ardie Savea]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0}}97 |- | [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style="text-align:center" | {{0}}10 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]] [[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]] [[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]] 20 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014 |- | [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010 |- | [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014 |- | [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024 |- | [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011 |- | [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019 |- | [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008 |- | [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007 |- | [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018 |} Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het vyf spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).<ref name="World Rugby Awards">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]] [[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]] [[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref name="Most tests" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 141 |- | {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132 |- | {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127 |- | {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | {{0}}8 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 112 |- | {{0}}9 || [[Brodie Retallick]] || 2012–2023 || 109 |- | 10 || [[Owen Franks]] || 2009–2019 || 108 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste wedstryde<ref name="Most matches">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Wedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 149 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 142 |- |rowspan="2"| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971 |rowspan="2"| 133 |- | [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 |- |rowspan="2"| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997 |rowspan="2"| 128 |- | [[Kieran Read]] || 2008–2019 |- | {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref name="Most test points" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598 |- | {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || {{0}}813 |- | {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645 |- | {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466 |- | {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2025 || {{0}}353 |- | {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322 |- | {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2025 || {{0}}306 |- | {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291 |- | 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref name="Most test tries" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49 |- |rowspan="3"| {{0}}2 || [[Julian Savea]] || 2012–2017 |rowspan="3"| 46 |- | [[Christian Cullen]] || 1996–2002 |- | [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010 |- | {{0}}5 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 45 |- | {{0}}6 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44 |- | {{0}}7 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2025 || 43 |- | {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019 || 39 |- | {{0}}9 || [[Rieko Ioane]] * || 2016–2025 || 38 |- | 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]] [[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]] [[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=290}}</ref> Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders. {| class="wikitable" ! Naam ! Tydperk ! Wedstryde ! Oorwinnings ! Gelykop ! Nederlae ! % Gewen |- | Alex McDonald | 1949 | 4 | 0 | 0 | 4 | 0 |- | Tom Morrison | 1950, 1955–56 | 12 | 8 | 1 | 3 | 66,7 |- | Len Clode | 1951 | 3 | 3 | 0 | 0 | 100 |- | Arthur Marslin | 1953–1954 | 5 | 3 | 0 | 2 | 60 |- | Dick Everest | 1957 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Jack Sullivan | 1958–1960 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Neil McPhail | 1961–1965 | 20 | 16 | 2 | 2 | 80 |- | Ron Bush | 1962 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Fred Allen | 1966–1968 | 14 | 14 | 0 | 0 | 100 |- | Ivan Vodanovich | 1969–1971 | 10 | 4 | 1 | 5 | 40 |- | Bob Duff | 1972–1973 | 8 | 6 | 1 | 1 | 75 |- | John Stewart | 1974–1976 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Jack Gleeson | 1977–1978 | 13 | 10 | 0 | 3 | 76,9 |- | Eric Watson | 1979–1980 | 9 | 5 | 0 | 4 | 55,5 |- | Peter Burke | 1981–1982 | 11 | 9 | 0 | 2 | 81,8 |- | Bryce Rope | 1983–1984 | 12 | 9 | 1 | 2 | 75 |- | Sir Brian Lochore | 1985–1987 | 18 | 14 | 1 | 3 | 77,7 |- | Alex Wyllie | 1988–1991 | 29 | 25 | 1 | 3 | 86,2 |- | Laurie Mains | 1992–1995 | 34 | 23 | 1 | 10 | 67,6 |- | John Hart | 1996–1999 | 41 | 31 | 1 | 9 | 75,6 |- | Wayne Smith | 2000–2001 | 17 | 12 | 0 | 5 | 70,5 |- | John Mitchell | 2002–2003 | 28 | 23 | 1 | 4 | 82,1 |- | Graham Henry | 2004–2011 | 103 | 88 | 0 | 15 | 85,4 |- | Steve Hansen | 2012–2019 | 107 | 93 | 4 | 10 | 86,9 |- | Ian Foster | 2020–2023 | 46 | 32 | 2 | 12 | 69,5 |- | Scott Robertson | 2024–2026 | 27 | 20 | 0 | 7 | 74,1 |- | Dave Rennie | sedert 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}} * {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}} * {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}} * {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}} * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}} * {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}} * {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}} * {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}} * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}} * {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks] * {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] 8jo35bknqx1k845cj2qywnowt9imokm 0 29952 2922725 2828393 2026-08-06T19:51:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922725 wikitext text/x-wiki 'n '''Vrye mark''' is 'n [[mark]] waar die pryse van goedere en dienste geheel en al deur die onderlinge ooreenkoms tussen kopers en verkopers vasgestel word. Volgens die definisie sal kopers en verkopers mekaar nie dwing of mislei of deur dwang van 'n derde party beïnvloed word nie.<ref>Fred E. Foldvary, [http://www.progress.org/archive/fold253.htm ''Has Deregulation Failed?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225154558/http://www.progress.org/archive/fold253.htm |date=25 Februarie 2008 }}, The Progress Report, 2002. [http://www.econlib.org/library/Enc/FreeMarket.html "Free Market."] Rothbard, Murray. The Concise Encyclopedia of Economics</ref> In sy geheel word die gesamentlike effek van hierdie besluite beskryf as die natuurlike wet van [[vraag en aanbod]]. Vrye markte staan in skrille kontras met ''[[beheerde mark]]te'' waar regerings direk of indirek beheer op pryse uitoefen en sodoende die markseine verwring.<ref>Dictionary of Finance and Investment Terms. Barrons, 1995 --- "mark waarin die pryse deur die vrye, onbeheerde wisselwerking tussen vraag en aanbod bepaal word. Die teenoorgestelde is 'n ''beheerde mark'' waar vraag, aanbod en prys kunsmatig vasgestel word en 'n ''ondoeltreffende mark'' tot gevolg het."</ref> In die markte help die prys van 'n goedere of diens om die waarde daarvan vir verbruikers te kwantifiseer en word dit dan sodoende teenoor ander goedere en dienste gebalanseer. In 'n vrye mark is hierdie verwantskap tussen prys en waarde duideliker as in 'n beheerde mark. Deur kompetisie tussen handelaars vir die verskaffing van produkte en dienste, is pryse geneig om te daal en neig kwaliteit ook om te verhoog. Die vrye mark [[ekonomie]] het 'n noue verband met die ''[[laissez-faire]]'' ekonomiese [[filosofie]] wat hierdie omgewing verder uitbrei deur regeringsingryping te beperk tot markfalings. Met regeringsmag beperk tot 'n verdedigingsrol, is die regering nie 'n dryfveer vir ekonomiese inisiatiewe in die mark behalwe in die geval van die insameling van belastings om die onderhoud van die vrye mark te befonds nie. Sommige vrye mark voorstanders staan belasting ook teen, en beweer dat die mark meer doeltreffend is om waardevolle dienste te verskaf waar verdediging en wetgewing nie uitsonderings is nie en dat sulke dienste verskaf kan word sonder direkte belastings. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Ekonomie]] 122xz28f8wq2g5jt2rbsckto1o2vgjd 0 31786 2922617 2089398 2026-08-06T15:21:04Z Cromenio 204402 2922617 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Podgorica'''</span><br />Подгорица<br /> [[Lêer:Titograd.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Podgorica-Position.PNG|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Podgorica.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Podgorica, Montenegro.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Montenegro}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Munisipaliteit''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Podgorica |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|42|26|N|19|16|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[11de eeu]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 108 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 40&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 187&nbsp;085 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;700/vk km |- |&nbsp;'''Etniese groepe:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- [[Montenegryne]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 57,35% |- | &nbsp;- [[Serwiërs]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 23,26% |- | &nbsp;- [[Albanese]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5,13% |- | &nbsp;- [[Moslem]]s | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2,22% |- | &nbsp;- [[Roma]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2,14% |- | &nbsp;- [[Bosniake]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1,98% |- | &nbsp;- Ander | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7,91% |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ivan Vuković |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.podgorica.me/ ''podgorica.me''] |} '''Podgorica''' ([[Montenegryns]]e [[Cyrilliese alfabet|Cyrillies]]: Подгорица, [pǒdɡorit͡sa], letterlik: "onder die klein heuwel") is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Montenegro]] met 'n bevolking van 187&nbsp;085 in 2011, wat gelykstaan aan sowat tien persent van die totale Montenegrynse bevolking. Tydens die [[Joego-Slawië|Sosialistiese Federale Republiek van Joego-Slawië]] tussen 1946 en 1992 is dié stad '''Titograd''' genoem, na dié land se eerste president [[Josip Broz Tito]]. Podgorica dien sedert Montenegro se [[onafhanklikheid]] van [[Serwië en Montenegro]] in 2006 as hoofstad van dié land, terwyl [[Cetinje]] in die [[grondwet]] as ou koninklike hoofstad (''Prijestonica'' / Приjестоница) erken word.<ref>{{en}} {{cite book |url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1511 |title=Capital and Old Royal Capital 5 |work=Grondwet van Montenegro |publisher=WIPO |date=19 Oktober 2007 |quote=The capital of Montenegro shall be Podgorica, The Old Royal Capital of Montenegro shall be Cetinje. |accessdate=4 Augustus 2019}}</ref> == Demografie == === Demografiese ontwikkeling === {| class="wikitable" !width="80px"|Jaar !width="80px"|Bevolking |- |1948||14&nbsp;369 |- |1953||19&nbsp;868 |- |1961||35&nbsp;054 |- |1971||61&nbsp;727 |- |1981||96&nbsp;074 |- |1991||117&nbsp;875 |- |2003||136&nbsp;473 |} {| class="wikitable" !width="100px"|Etniese groepe !width="80px"|No. !width="80px"|% |- |[[Montenegryne]]||96&nbsp;343||56,96% |- |[[Serwiërs]]||44&nbsp;423||26,26% |- |[[Albanese]]||19&nbsp;341||11,42% |- |[[Moslem]]s||4&nbsp;399||2,60% |- |[[Bosniake]]||2&nbsp;307||1,36% |- |[[Roma]]||1&nbsp;389||0,82% |- |[[Kroate]]||709||0,42% |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{sr}} [http://www.podgorica.me/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Podgorica|title=Podgorica|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 Augustus 2019}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Montenegro]] 0tvgxxx1zb8lpt5zmagva5vt3krnjta 0 32411 2922641 2876516 2026-08-06T17:37:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922641 wikitext text/x-wiki Hier volg 'n lys van plekke in [[Suid-Afrika]] waarvan die name verander is (volgens provinsie): {{TOCright}} [[Lêer:Location South Africa AU Africa.svg|duimnael|regs|260px|Ligging van Suid-Afrika in Afrika.]] == Sleutel == *'''[[Pietersburg]] → [[Polokwane]] (2003)''' *Die ou naam → die nuwe naam (en die datum van die naamsverandering) == Provinsies (1994 - ) <ref>{{cite web |url=http://africanhistory.about.com/cs/southafrica/a/sa_new_name.htm |title=Nuwe name in Suid-Afrika |format=html |last=Boddy-Evans |first=Alistair |publisher=about.com |access-date=28 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819192718/http://africanhistory.about.com/cs/southafrica/a/sa_new_name.htm |archive-date=19 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>== *[[Transvaal]] → PWV (Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging), Oos-Transvaal, Noord-Transvaal, [[Noordwes]] (1994) *Oranje-Vrystaat → [[Vrystaat]]<ref name=Statoids/> (1995) *Natal → [[KwaZulu-Natal]]<ref name=Statoids/> (1994) *[[Kaapprovinsie]] → [[Wes-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Noord-Kaap]], en [[Noordwes]] (1994) *PWV (Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging) → [[Gauteng]]<ref name=Statoids>{{cite web |url=http://www.statoids.com/uza.html |title=Provinsies van Suid-Afrika |format=html |publisher=Statoids.com |access-date=28 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110064235/http://statoids.com/uza.html |archive-date=10 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> (1995) *Oos-Transvaal → [[Mpumalanga]]<ref name=Statoids/> (1995) *Noord-Transvaal → Noordelike Provinsie<ref name=Statoids/> (1995) → [[Limpopo]]<ref name=Statoids/> (2003) *[[Noordwes]] →Moses Kotane<ref>{{cite web |url=http://www.citypress.co.za/politics/anc-to-discuss-north-west-name-change/ |title=ANC gaan Noordwes-naamsverandering bespreek |publisher=[[City Press]] |format=html |access-date=10 Februarie 2013 |last=du Plessis |first=Carien |date=24 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507063248/http://www.citypress.co.za/politics/anc-to-discuss-north-west-name-change |archive-date= 7 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> (Voorgestel) *[[Oos-Kaap]] → KwaXhosa / Mpuma-Koloni<ref name=Statoids/> (Voorgestel) == [[Limpopo]] == ===Nedersettings<ref>{{cite web |url=http://narratingchange.blogspot.com/2007/05/lets-get-greater-value-from-name-change.html |title=Put groter waarde uit die naamsveranderingsproses |access-date=28 Desember 2012 |last=Meintjies |first=Frank |format=html |publisher=Blogspot |date=14 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601043135/http://narratingchange.blogspot.com/2007/05/lets-get-greater-value-from-name-change.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://africanlanguages.com/south_africa/place_names.html |title=Betekenis van plekname in Suid-Afrika |format=html |publisher=African Languages |access-date=31 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205021615/http://africanlanguages.com/south_africa/place_names.html |archive-date= 5 Desember 2003 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>=== *[[Bochum]] → [[Senwabarwana]] *[[Burgersfort]] →Koning Thulare-stad<ref>{{cite web |url=http://www.sabc.co.za/news/a/a25d27004df6f40db316bbb7074a8d3f/Burgersfort-to-be-renamed-after-King-Thulare-20121227 |title=Burgersfort gaan na koning Thulare vernoem word |publisher=SAUK |format=html |access-date=28 Desember 2012 |date=27 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304140802/http://www.sabc.co.za/news/a/a25d27004df6f40db316bbb7074a8d3f/Burgersfort-to-be-renamed-after-King-Thulare-20121227 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> *[[Dendron]] → [[Mogwadi]] *[[Duiwelskloof]] → [[Modjadjiskloof]] (2004)<ref>{{cite web |url=http://www.sa-venues.com/attractionslm/modjadjiskloof.php |title=Modjadjiskloof, vallei van olifante |format=html |publisher=SA-Venues.com |access-date=31 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110958/https://www.sa-venues.com/attractionslm/modjadjiskloof.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live}}</ref> *Ebersnake → Edludluma<ref name=DKK>{{cite web |url=http://www.dac.gov.za/doc/2010/Approved%20Names%20Oct%202010.xls |title=Goedgekeurde pleknaamverandering 2004 - 2010 |format=.xls |publisher=Departement Kuns en Kultuur |access-date=21 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922162449/http://www.dac.gov.za/doc/2010/Approved%20Names%20Oct%202010.xls |archive-date=22 September 2011 |url-status=dead}}</ref> (2005) *[[Ellisras]] → [[Lephalale]] (2002) *Louis Trichardt → [[Makhado]] (2003) → [[Louis Trichardt]] (2007) *[[Makhado]] → Dzanani<ref name=DKK/> (2003) *[[Messina, Suid-Afrika|Messina]] → [[Musina]] (2003) *Mooiplaas → Ebuhleni<ref name=DKK/> (2009) *[[Naboomspruit]] → [[Mookgophong]] (2006) *[[Nylstroom]] → [[Modimolle]] *[[Pietersburg]] → [[Polokwane]] (2003) *Vredenburg → Pieter Potgietersrust (1858) → Potgietersrust (1904) → Potgietersrus (1954) → [[Mokopane]]<ref>{{cite web |url=http://www.lutea.co.za/attractions.htm |title=Aktiwiteite, attraksies en geskiedenis van Mokopane Potgietersrus |format=html |access-date=3 Maart 2013 |publisher=Lutea Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180903165246/http://lutea.co.za/attractions.htm |archive-date=3 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> (2003) *[[Soekmekaar]] → [[Morebeng]]<ref>{{en}} {{cite web |last=Fourie |first=Retha |date=27 September 2004 |title=Soek na Soekmekaar |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Seeking-Soekmekaar-20040927 |publisher=Nuus24 Argiewe |format=html |access-date= 3 Maart 2013 |archive-date=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011171118/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Seeking-Soekmekaar-20040927 |url-status=dead }}</ref> *[[Vaalwater]] → [[Mabatlane]] (2006) → [[Vaalwater]] (2007) *[[Warmbad]] (Warmbaths) → [[Bela-Bela]] === Lughawens === *Lugmagbasis Louis Trichardt → [[Lugmagbasis Makhado]] (2003) (Die dorp se naam is terug verander na Louis Trichardt, maar die lugmagbasis word steeds Makhado genoem.) *Pietersburg-lughawe → [[Polokwane Internasionale Lughawe]] === Riviere === *[[Bloedrivier (Limpopo)]] → Mulaudzi (voorgestel) *[[Brandboontjiesrivier]] → Mosukudutzi (voorgestel) *[[Dwarsrivier (Limpopo, lat -24,25, long 28,10)|Dwarsrivier]] → Mononono (voorgestel) *[[Houtrivier]] → Mogwadi (voorgestel) *[[Koedoesrivier]] → Modketzi (voorgestel) *[[Olifantsrivier]] → Lepelle (voorgestel) === Strate === ====Nylstroom (Modimolle)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hsb.co.bw/Pdf%20files/FEI%20info/SAIC%20Final%20article_Endurance%20horse_June2011%20(2).pdf |title=Nylstroom/Modimolle |format=PDF |accessdate=3 Maart 2013 |last=Kotzé |first=Lizet |date=April 2011 }}{{Dooie skakel}}</ref>==== *Kerkstraat → Chief Albert Luthuli-straat *Tamsen-straat → Chris Hani-straat *Collins-straat → Elias Motsoaledi-straat *Paul Kruger-straat → Ahmed Kathadra-straat === Stadions === *Pietersburg-stadion → Polokwane-stadion (voorgestel) === Gevangenisse === *Nylstroom Korrektiewe Sentrum → ? (Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> === Damme === *Houtrivierdam → Mogwadidam == [[Mpumalanga]]<ref>{{cite web |url=http://www.krugerpark.co.za/krugerpark-times-3-4-name-changes-22133.html |title=Naamsveranderinge is oorvloedig in Mpumalanga |format=html |access-date=3 Maart 2013 |publisher=krugerpark.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222004020/http://www.krugerpark.co.za/krugerpark-times-3-4-name-changes-22133.html |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == ===Nedersettings<ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1754311,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1754311,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526032900/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1754311,00.html |date=26 Mei 2009 }} - Naamsveranderinge in Mpumalanga</ref>=== *Ackerville → Thomas Mahlanguville (voorgestel) *[[Almansdrift]] → [[Mbhongo]] *Athurstone → Buyisonto<ref name=DKK/> (2008) *[[Badplaas]] → [[eManzana]]<ref name=Beeld>Beeld, 20 Oktober 2009</ref><ref name=DKK/> (2009) *[[Belfast, Mpumalanga|Belfast]] → eMakhazeni<ref name=Beeld/><ref name=DKK/>(2009) *Boesmanskraal → Empangeleni (voorgestel) *Boesmanspruit → [[Waterval]] (voorgestel) *Buffelshoek → Bolla Tau<ref name=DKK/> (2008) *Diepgezet → Dibaba<ref name=DKK/> (2006) *Dingledayle → Chochocho<ref name=DKK/>(2008) *[[Edinburgh]] → Akani<ref name=DKK/> (2005) *Eerstehoek → Ekulindeni (voorgestel) *[[Enkeldoorn]] → Loratong<ref name=Beeld/> (voorgestel) *Ga-Maria → Ditlhokwe<ref name=DKK/> (2009) *Goederede → Bhundu<ref name=DKK/> (2009) *[[Hectorspruit]] → Emjejane<ref name=DKK/> (2005) *[[Jeppe's Reef]] → Embhojeni<ref name=DKK/> (2003) *Kafferskraal → Ezimbuthumeni (voorgestel) *Kafferskraalkop → Endlulamithini (voorgestel) *[[Kriel]] → Kwanala (voorgestel) *kwaMambuka Village → eMambuka Village<ref name=DKK/>(2009) *Louis' Creek → Ekhandizwe<ref name=DKK/> (2006) *[[Lydenburg]] → [[Mashishing]] (2006) *[[Machadodorp]] → eNtokozweni<ref name=Beeld/> (2009) *[[Malelane]] → [[Malalane]] (2007) *[[McHattiesburg]] → [[Balfour, Mpumalanga|Balfour]] (1905) *Nasareth → [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] (1872) *[[Nelspruit]] → [[Mbombela]]<ref name=Beeld/><ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2250317,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2250317,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012142643/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2250317,00.html |date=12 Oktober 2008 }} - Inligting oor naamsverandering van Nelspruit</ref> (Oktober 2009) *Paayzypan → Ditlhagane<ref name=DKK/> (2004) *Pankop → Masobye<ref name=Beeld/> (voorgestel) *[[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] → emKhondo<ref>{{Cite web |url=http://fromtheold.com/news/piet-retief-town-renaming-emkhondo-2010021016575.html |title= Piet Retief → emKhondo|access-date=10 Julie 2010 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221616/http://fromtheold.com/news/piet-retief-town-renaming-emkhondo-2010021016575.html |url-status=dead }}</ref> (29 Januarie 2010) *Roburnia → [[Amsterdam, Mpumalanga|Amsterdam]] (1866) *[[Schoemansdal]] → Kamatsamo (2005) *Skilpadfontein → Marapyane *[[Standerton]] → Sakhile (voorgestel) *[[Steynsdorp]] → eMlondozi<ref name=Beeld/> (voorgestel) *Tweefontein → Phumula *[[Vaalbank]] → Libangeni (voorgestel, nie deurgevoer nie) *Vlaklaagte No. 2 → Buhlebesizwe<ref name=DKK/> (2006) *[[Witbank]] → [[eMalahleni]]<ref name=DKK/> (2006) *[[Waterval-Boven]] → [[Emgwenya]]<ref name=Beeld/><ref name=DKK/> (2009) *Wolwekraal → Borolo<ref name=Beeld/><ref name=DKK/> (2009) === Berge === *Dikgwale → Digwale<ref name=DKK/> (2004) === Riviere === *[[Blyderivier]] → Motlatsi *Slabhojet → Mhlambanyatsi *Treur → Sefogane *Krokodilrivier → Umgwenya (voorgestel) *Louis' Creek → Ekhandizwe (voorgestel) === Damme === *Renosterkopdam → Mkhombodam<ref>[http://www.birding.co.za/pbc/mkhombo.htm http://www.birding.co.za/pbc/mkhombo.htm] - Melding van naamsverandering van die Renosterkopdam</ref> *Vyeboomdam → Shelangubodam === Gevangenisse === *Barberton Korrektiewe Sentrum→ ?(Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> == [[Gauteng]] == ===Museums=== * [[Transvaal Museum]] → [[Ditsong Nasionale Natuurhistoriese Museum]] === Nedersettings === * [[Pretoria]] → [[Tshwane]] (voorgestel, misluk, sien [[Pretoria-Tshwanenaamverandering]]) * [[Sophiatown]] → [[Triomf]] (1955) → [[Sophiatown]]<ref>[http://www.sagoodnews.co.za/benchmarking_progress/its_sophiatown_again_50_years_later.html http://www.sagoodnews.co.za/benchmarking_progress/its_sophiatown_again_50_years_later.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919164353/http://www.sagoodnews.co.za/benchmarking_progress/its_sophiatown_again_50_years_later.html |date=19 September 2010 }} - Naamsverandering in Sophiatown</ref><ref>[http://joburgnews.co.za/citichat/2006/feb13_citichat3.stm http://joburgnews.co.za/citichat/2006/feb13_citichat3.stm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523170940/http://www.joburgnews.co.za/citichat/2006/feb13_citichat3.stm |date=23 Mei 2010 }} - Die Naamsverandering in Sophiatown</ref> (2006) * Doornkloof → [[Irene]] (1889) → [[Lyttelton]] (1962) → [[Verwoerdburg]] (1967) → [[Centurion]] (1994)<ref>[http://www.answers.com/topic/centurion-south-africa http://www.answers.com/topic/centurion-south-africa] - Inligting oor die naamsveranderinge in Centurion</ref> * [[Kempten]] (1903) → [[Kemptonpark]] * [[Fietas]] → Pageview (1943)<ref>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/fietas-site-forced-removal-johannesburg-renamed-pageview South African History Online: Fietas, site of forced removal in Johannesburg, is renamed Pageview], besoek op 2 Junie 2012</ref> === Lughawens === * Brodge → Brank<ref name=DKK/> (2009) (Amptelik gelys, maar ligging onbekend - gelyste ligging is in die Atlantiese Oseaan) * [[Jan Smuts-lughawe]] → [[Johannesburg Internasionale Lughawe]] (1994) → [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] (2006)<ref>[http://www.southafrica.info/news/or_tambo010906.htm http://www.southafrica.info/news/or_tambo010906.htm] - Inligting oor naamsverandering van Johannesburg Internasionale Lughawe</ref><ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_1861366,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_1861366,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080606024541/http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_1861366,00.html |date= 6 Junie 2008 }} - Naamsverandering van die Lughawe</ref> === Stadions === * Centurionpark → [[SuperSport-park]] * [[Ellispark-stadion]] → Coca-Cola-park (2008–2012), Emirates Airline Park (2009–)(weens borgskapredes) * Milpark-stadion → Bidvest-stadion * [[Soccer City]] → [[FNB-stadion]] === Hospitale === * [[Baragwanath-hospitaal]] → [[Chris Hani Baragwanath-hospitaal]] (1997) * Ga-Rankuwa Hospitaal → Dr. George Mukhari-hospitaal<ref name=PretHos>http://www.tshwane.gov.za/hospitals.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330033410/http://www.tshwane.gov.za/hospitals.cfm |date=30 Maart 2010 }}, URL besoek op 20 Oktober 2009</ref> * Marifront Ginekologiese Hospitaal → Pretoria Ginekologiehospitaal<ref name=PretHos/> * Pedimed Hospitaal → Moot Algemene-hospitaal<ref name=PretHos/> * Pretoria Algemene Hospitaal → [[H.F. Verwoerd]]-hospitaal<ref>[http://www.pah.org.za/background.html http://www.pah.org.za/background.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005080217/http://www.pah.org.za/background.html |date= 5 Oktober 2011 }} - Die Naamsveranderinge van Pretoria-Akademiese-hospitaal</ref> (1967) → Pretoria-Akademiese-hospitaal<ref>[http://www.up.ac.za/academic/medicine/campus/pah.htm http://www.up.ac.za/academic/medicine/campus/pah.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090608191845/http://www.up.ac.za/academic/medicine/campus/pah.htm |date= 8 Junie 2009 }} - Melding van die naamsverandering van Pretoria-Akademiese-hospitaal</ref> → [[Steve Biko-hospitaal]] (2008)<ref>[http://www.pah.org.za/ http://www.pah.org.za/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627014734/http://www.pah.org.za/ |date=27 Junie 2015 }} - Steve Biko-hospitaal webwerf</ref> === Militêre basis === * Roberts Heights (1905) → Voortrekkerhoogte (1939) → Thaba Tshwane (1998)<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/05/28/2/13.html Yssel, E. 1998. Thaba Tshwane 'net die begin van veranderings'. ''Die Burger''. 28 Mei:2]</ref> === Strukture === * [[JG Strijdom]]-toring → [[Hillbrow-toring]] → Telkom Joburg Tower<ref>[http://joburgnews.co.za/2005/june/jun1_tower.stm http://joburgnews.co.za/2005/june/jun1_tower.stm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601043555/http://joburgnews.co.za/2005/june/jun1_tower.stm |date= 1 Junie 2020 }} - Naamsveranderinge van die Hillbrow-toring</ref> (2005) * [[Albert Hertzog]]-toring → [[Brixton-toring]] → [[Sentech-toring]]<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/building/sentechtower-johannesburg-southafrica|title=Sentech Tower, Johannesburg - 103525 - EMPORIS|author=Emporis GmbH|website=www.emporis.com|accessdate=20 April 2018}}</ref> === Strate/paaie === ====Johannesburg<ref>[http://www.joburg.org.za/content/view/2555/253/ http://www.joburg.org.za/content/view/2555/253/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417062928/http://www.joburg.org.za/content/view/2555/253 |date=17 April 2009 }} - straat-naamsveranderinge in Johannesburg</ref>==== * E.B. Cloete wisselaar → [[Dullah Omar|Abdullah Mohamed Omar]]-wisselaar (2004) * [[D.F. Malan]]-rylaan → [[Beyers Naudé]]-rylaan (2007) * [[Hans Strijdom]]-rylaan → Malibongwe-rylaan (2007) * [[Hendrik Verwoerd]]-rylaan → [[Bram Fischer]]-rylaan (2007) * Harrowweg → [[Joe Slovo]]-rylaan (2007) * Skougrondeweg → [[Enoch Sontonga]]-weg (2007) * R24-weg → [[Albertina Sisulu]]-weg (2013) * [[William Nicol]]rylaan → Nog geen vaste voorstel nie, maar ’n vernoeming na [[Winnie Madikizela-Mandela]] is ter sprake<ref>{{cite web |title=Stad wil Winnie met straatnaam vereer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stad-wil-winnie-met-straatnaam-vereer/ |date=27 September 2020 |accessdate=7 April 2021 |format=html |publisher=Maroela Media }}</ref> ==== Pretoria<ref>VF+ Nuusbrief 311: VF+ opponeer Pretoria-straatnaamveranderinge; VF+ slaag in sy doel met tolhekprotes; OB gevra om bevorderings van Zuma-lyfwagte te ondersoek</ref> ==== [[Lêer:Straatnaamveranderings, a, Pretoria.jpg|duimnael|250px|regs|'n Paar veranderinge in Pretoria-Sentraal]] * Walker-/Charlesstraat → [[Ismail Mahomed|Justice Mahomed]]-straat (2012) * Proesstraat → [[Johannes Ramokhoase]]-straat (2012) * Duncanweg → [[Jan Shoba]]-weg (2012) * [[Louis Botha|Genl. Louis Botha]]-rylaan → [[January Masilela]]-rylaan (2012) * [[Ewald Auguste Esselen|Esselenstraat]] → [[Robert Sobukwe]]-straat (2012) * Vermeulenstraat → [[Madiba]]straat (2012) * Schubartstraat → [[Sophie de Bruyn]]-straat (2012) * Potgieterstraat → [[Mampuru|Kgosi Mampuru]]-straat (2012) * Prinsloostraat → [[Walter Sisulu|Sisulu]]straat (2012) * Skinnerstraat → [[Nana Sita]]-straat (2012) * [[Jacob Maré]]-straat → [[Jeff Masemola]]-straat (2012) * [[Wilhelmina van Nederland|Koningin Wilhelmina]]-weg → [[Florence Ribeiro]]-weg (2012) * Van der Walt-straat → Lillian Ngoyi-straat (2012) * Andriesstraat → Thabo Sehume-straat (2012) * [[Daniël François Malan|DF Malan]]-rylaan → Eskia Mphahlele-rylaan (2012) * [[Johannes Gerhardus Strijdom|Hans Strijdom]]-rylaan → [[Solomon Mahlangu]]-rylaan (2012) * Mitchellstraat → Charlotte Maxeke-straat (2012) * Schoemanstraat → Francis Baard-straat (2012) * Zambezirylaan → Sefako Makgatho-rylaan (2012) * [[Hendrik Verwoerd]]-rylaan → Johan Heyns-rylaan (2012) * Beatrix/Mears/Voortrekkerstraat → [[Steve Biko]]-straat (2012) * [[Kerkstraat, Pretoria|Kerkstraat]] vanaf Nelson Mandela-rylaan na die ooste → [[Stanza Bopape]]-straat (2012) * Kerkstraat vanaf [[Nelson Mandela]]-rylaan na Kerkplein → [[Helen Joseph]]-straat (2012) * Kerkstraat vanaf Kerkplein na die [[R511 (Suid-Afrika)|R511]] → [[William Frederick Nkomo|WF Nkomo]]-straat (2012) * Kerkstraat vanaf die R511 na die weste → [[Elias Motsoaledi]]-straat (2012) * Michael Brink-weg → [[Nico Smith]]-weg (2012) * Leah Mangope-weg → [[Peter Magano]]-weg (2012) * [[Lucas Mangope]]-straat → Molefe Makinta-straat (2012)<ref>{{cite web |url=http://showme.co.za/pretoria/tourism/pretorias-new-street-names/ |title=ShowMe: Pretoria’s new street names |access-date=11 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328043035/https://showme.co.za/pretoria/tourism/pretorias-new-street-names/ |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Huise === * [[Libertas]] → [[Mahlamba Ndlopfu]] (Pretoriase huis van die president van Suid-Afrika) === Vermaaklikheidsbuurt/winkelsentrums === * [[Randburg]]-waterfront → Brightwater Commons * [[Sandton]]-plein → [[Nelson Mandela]]-plein (31 Maart 2004) === Tuine === * [[Witwatersrand]] Nasionale Botaniese Tuin → [[Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin]] === Gevangenisse === * Johannesburg Korrektiewe Sentrum → ? (Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za">{{en}} {{cite web |url=http://www.info.gov.za/speech/DynamicAction?pageid=461&sid=15789&tid=27188 |title=Correctional Services Minister Mapisa-Nqakula launches a names change campaign |accessdate=6 Maart 2011 |format=html |author=Sonwambo Mbananga }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Pretoria Sentraal Korrektiewe Sentrum → [[Kgosi Mampuru II-beheergebied|Kgosi Mampuru II Korrektiewe Sentrum]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.info.gov.za/speech/DynamicAction?pageid=461&sid=35640&tid=104200 |title=Toespraak deur President Jacob Zuma by die amptelike herbenoemingseremonie van Pretoria Korrektiewe Dienste na Kgosi Mampuru II Korrektiewe Dienste, Pretoria |accessdate=10 April 2013 |format=html |date=10 April 2013 |publisher=Die Presidensie }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Leeuwkop Korrektiewe Sentrum → ?(Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> == [[Vrystaat]] == ===Nedersettings<ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521111658/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html |date=21 Mei 2009 }} - dorp naamsveranderinge in die Vrystaat</ref>=== *[[Bloemfontein]] → [[Mangaung]] of Thabure<ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521111658/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1830480,00.html |date=21 Mei 2009 }} - Bloemfontein verander na Thabure</ref> (voorgestel, nog nie deurgevoer nie) *[[Brandfort]] → Nog geen amptelike naam voorgestel nie, maar ’n vernoeming na [[Winnie Madikizela-Mandela]] is ter sprake.<ref name="vernoeming-bisar">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/voorstel-om-brandfort-se-naam-te-verander-bisar/ |title=Voorstel om Brandfort se naam te verander bisar |last=Strydom |first=Nico |date=29 September 2020 |accessdate=7 April 2021 |format=html |publisher=Maroela Media }}</ref> *[[Clocolan]] → Hlohloloane/[[Hlohlolwane]] (voorgestel) *[[Ficksburg]] → Joalabeholo (voorgestel) *[[Fouriesburg]] → Fothane (voorgestel) *[[Harrismith]] → Mengkhoaneng of Intabazwe<ref>{{cite web |url=http://www.bloemnuus.co.za/articles/articledetails.aspx? |title=Naamsverandering van Harrismith na Intabazwe |format=html |date=10 Desember 2014 |accessdate=11 Desember 2014 |publisher=Bloemnuus |archive-date=20 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220085655/http://www.bloemnuus.co.za/articles/articledetails.aspx |url-status=dead }}</ref>(voorgestel) *[[Kroonstad]] → Maokeng<ref name="Makhafola">{{en}} {{cite web |title=Bram Fischer to be honoured |url=http://www.thenewage.co.za/mobi/Detail.aspx?NewsID=38292&CatID=1007 |last=Makhafola |first=Gertrude |date=25 Junie 2012 |publisher=The New Age |format=html |accessdate=25 Junie 2012 }}</ref><ref name="VS Sport Kuns en Kultuur">{{en}} {{cite web |title=Finalisering van naamsveranderinge in die Vrystaat |url=http://www.info.gov.za/speech/DynamicAction?pageid=461&sid=28477&tid=73270 |date=19 Junie 2012 |accessdate=25 Junie 2012 }}{{Dooie skakel}}</ref> (voorgestel) *[[Ladybrand]] → Mabolela (voorgestel) *[[Odendaalsrus]] → Mahobe<ref name="Makhafola"/><ref name="VS Sport Kuns en Kultuur"/> (voorgestel) *[[Petrus Steyn]] → Mamafubedu<ref name="Makhafola"/><ref name="VS Sport Kuns en Kultuur"/> (voorgestel) *[[Philippolis]] → Adam Kok<ref name="sabcnews.com">{{cite web |url=http://www.sabc.co.za/news/a/a25d27004df6f40db316bbb7074a8d3f/Burgersfort-to-be-renamed-after-King-Thulare-20121227 |title=Burgersfort gaan na koning Thulare vernoem word |publisher=SAUK |format=html |access-date=28 Desember 2012 |date=27 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304140802/http://www.sabc.co.za/news/a/a25d27004df6f40db316bbb7074a8d3f/Burgersfort-to-be-renamed-after-King-Thulare-20121227 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> (voorgestel) *[[Senekal]] → Kuretlele (voorgestel) *Singer's Post → Amsterdam → [[Reitz]] *Ventersburgweg → Hennenman Stasie (1927) → [[Hennenman]] *Vergenoeg → Phomolong *[[Witsieshoek]] → [[Phuthaditjhaba]] === Lughawens === *[[JBM Hertzog]] lughawe → [[Bloemfontein Internasionale Lughawe]] → [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]]<ref name="Makhafola"/><ref name="VS Sport Kuns en Kultuur"/> (sedert 13 Desember 2012) === Stadions === *[[Vrystaatstadion]] → [[Vodacompark]] → [[Vrystaatstadion]] *Springbokpark → Goodyear-park → OUTsurance-ovaal === Hospitale en Gemeenskapsgesondheidsentrums (GGS) === *Bethlehem Hospitaal → Dihlabeng Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Bothaville Hospitaal → Nala Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Clocolan Hospitaal → John Daniel Newsberry-hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Ficksburg Hospitaal → Phuthuloha Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Frankfort Hospitaal → Mafube Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Goldfields-hospitaal → Bongani Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Harrismith Hospitaal → Thebe Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Heilbron Hospitaal → Tokollo Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Hoopstad Hospitaal → Mohau Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Jagersfontein Hospitaal → Diamant-hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Kroonstad GGS → Lesedi GGS *Ladybrand Hospitaal → Mantsopa Hospitaal<ref name="Tsopo">{{cite web |title=Tsopo: Herbenoeming van hospitale-projek |url=http://www.polity.org.za/article/tsopo-renaming-of-hospitals-projects-29042003-2003-04-29 |access-date=25 Junie 2012 |last=Tsopo |first=Ouma |date=29 April 2003 |format=html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601043540/https://www.polity.org.za/article/tsopo-renaming-of-hospitals-projects-29042003-2003-04-29 |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> *Manapo Hospitaal → Mofumahadi Manapo Mopeli-hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Marquard GGS → Mamello GGS<ref name="Tsopo"/> *Moroka Hospitaal → Dr. J.S. Moroka-hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Odendaalsrus Hospitaal → Thusanong Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Oranje-hospitaal → Vrystaat Psigiatriese Kompleks<ref name="Tsopo"/> *Petrusburg GGS → Bophelong GGS<ref name="Tsopo"/> *Reitz Hospitaal → Nketoana Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Sasolburg Hospitaal → Metsimaholo Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Senekal Hospitaal → Itemoheng Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Smithfield Hospitaal → Stoffel Coetzee-hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Trompsburg Hospitaal → Albert Nzula-hospitaal<ref name="VS Sport Kuns en Kultuur"/> (voorgestel) *Universitas Hospitaal → Albertina Sisulu Akademiese Hospitaal<ref name="VS Sport Kuns en Kultuur"/> (voorgestel) *Ventersburg GGS → Hope-GGS<ref name="Tsopo"/> *Virginia Hospitaal → Katleho Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Vrede Hospitaal → Phumelela Hospitaal<ref name="Tsopo"/> *Vredefort GGS → Kananelo GGS<ref name="Tsopo"/> *Zastron Hospitaal → Embekweni Hospitaal<ref name="Tsopo"/> === Strukture === *Lebohang-gebou → Caleb Motshabi-gebou<ref name="Makhafola"/> (voorgestel) *Chris De Wet-gebou → Gabriel Dichabe-gebou === Strate/paaie === ====Bloemfontein==== *Voortrekkerstraat → Nelson Mandela-rylaan (2001) *Maitlandstraat → Charlotte Maxekestraat<ref name="Makhafola"/> (2012) *Paul Krugerstraat → OR Tambostraat (2012) *Eeufeesweg → Kenneth Kaundaweg<ref name="Makhafola"/> (2012) *Botshabelo-hoofweg → Jazzman Mokgothu-hoofweg<ref name="ditsem">{{cite web |url=http://www.ditsem.net/berig.php?id=656 |title=Bloemfontein kry "nuwe" hoofstraat |accessdate=3 Augustus 2012 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (2012) *Andries Pretoriusstraat → Raymond Mhlabastraat (2012) *Bankovs-boulevard → Elias Motsoaledistraat (2012) *Haldonweg → Walter Sisuluweg (2012) *Curierylaan → Govan Mbeki-rylaan (2012) *[[N8]]-rystrook (tot in Kimberley) → Koning Moshoehoe Ontwikkelingsrylaan<ref name="Makhafola"/> (voorgestel) === Riviere === *[[Oranjerivier]] → Garieprivier (voorgestel) *[[Sandrivier]] → Tikoerivier (voorgestel) *[[Vetrivier]] → Tikoanerivier (voorgestel) === Damme === *[[Hendrik Verwoerddam]] → [[Gariepdam]] (die dam grens ook aan die Oos-Kaap) *[[P.K. le Rouxdam]] → [[Vanderkloofdam]] (die dam grens ook aan die Noord-Kaap) *Saulspoortdam → [[Sol Plaatje]]dam === Gevangenis === *Kroonstad Korrektiewe Sentrum→ ?(Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> == [[Oos-Kaap]] == === Nedersettings<ref>[http://www.dispatch.co.za/2004/04/03/Easterncape/dname.html http://www.dispatch.co.za/2004/04/03/Easterncape/dname.html]{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Inligting oor naamsveranderinge in die Oos-Kaap</ref> === * Berlin → Ntabozuko<ref name="Gqeberha"/> (2021) * [[Bisho]] → [[Bhisho]]<ref name="auto">[http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313132518/http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811|date=13 Maart 2012}} Goewermentskennisgewing No. 830 gedateer 16 Julie 2004</ref> (2004) * [[Brooksnek]] → Ben Mbizweni (2023)<ref name="PTAfm140323"/><ref name="Netwerk24_230315"/> * [[Butterworth]] → [[Gcuwa]] * [[Cala]] → [[Kala]] * Cintsa → [[Chintsa]]<ref>http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313132518/http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811 |date=13 Maart 2012 }}] Goewermentskennisgewing No. 830 gedateer 16 Julie 2004</ref> (2004) * [[Cradock]] → Nxuba<ref name="PTAFM220926"/>(2022) * [[Elliot]] → Khowa<ref name="Komani"/> (2016) * [[Engcobo]] → [[Ngcobo]]<ref name="auto1">[http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313132518/http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59811|date=13 Maart 2012}} Goewermentskennisgewing No. 830 gedateer 16 Julie 2004</ref> (2004) * [[Fort Beaufort]] → KwaMaqoma (2023)<ref name="PTAfm140323">{{cite web |url=https://www.pretoriafm.co.za/drie-oos-kaapse-dorpe-kry-dalk-binnekort-nuwe-name/ |title=Drie Oos-Kaapse dorpe kry dalk binnekort nuwe name |format=html |date=14 Maart 2023 |publisher=PretoriaFM |access-date=14 Maart 2023 |archive-date=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314084825/https://www.pretoriafm.co.za/drie-oos-kaapse-dorpe-kry-dalk-binnekort-nuwe-name/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Netwerk24_230315">{{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/nuus/aktueel/3-oos-kaapse-plekke-nou-amptelik-herdoop-20230314 |title=3 Oos-Kaapse plekke nou amptelik herdoop |last=Blaauw |first=Krynauw |date=15 Maart 2023 |accessdate=11 Mei 2023 |format=html |publisher=Netwerk24 }}</ref> * [[Grahamstown]]/[[Grahamstad]] → Rhini/iRhini (voorgestel)<ref>{{Cite web |url=http://www.mg.co.za/organisation/eastern-cape-geographic-names-committee |title=http://www.mg.co.za/organisation/eastern-cape-geographic-names-committee |access-date=20 Augustus 2009 |archive-date=22 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122135804/http://mg.co.za/organisation/eastern-cape-geographic-names-committee |url-status=dead }}</ref> * Gulu → Gxulu (voorgestel) * Haga Haga → Haka Haka (voorgestel) * [[Idutywa]] → [[Dutywa]]<ref name="auto1"/> (2004) * Kentane → Centane<ref name="auto1"/> (2004) * [[King William's Town]] → Qonce<ref name="Gqeberha"/> (2021) * [[Lady Frere]] → [[Cacadu]]<ref name="Komani"/>(2016) * [[Lovedale]] → [[Alice]] → Dike (voorgestel) * [[Macleantown]] → Nqanqarhu<ref name="Gqeberha"/> (2021) * [[Maraisburg]] → [[Hofmeyr]] (1911) * Mooiplaas → Khwenxurha<ref name="PTAFM220926"/>(2022) * Morgansbaai → Gxarha<ref name="PTAFM220926"/>(2022) * [[Mount Ayliff]] → eMaXesibeni<ref name="Komani"/>(2016) * [[Mount Frere]] → KwaBhaca<ref name="Komani"/>(2016) * Nahoon → Nxarhuni (voorgestel) * Nqanqaru Drift → [[Maclear]] (1882) * [[Port Elizabeth]] → Gqeberha<ref name="Gqeberha">{{en}} {{cite web |title=Geen meer Port Elizabeth: Welkom in Gqeberha |first=Samkelo |last=Msthali |date=24 Februarie 2021 |accessdate=11 Maart 2021 |publisher=iol.co.za |url=https://www.iol.co.za/news/politics/port-elizabeth-no-more-welcome-to-gqeberha-47dac8c5-5bd2-4580-a5ec-c637e6d1b919 }}</ref><ref>eBhayi / Nelson Mandelabaai is vroeër voorgestel, sien: [http://www.mype.co.za/modules.php?name=News&file=article&sid=3035 http://www.mype.co.za/modules.php?name=News&file=article&sid=3035] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810014501/http://www.mype.co.za/modules.php?name=News&file=article&sid=3035 |date=10 Augustus 2011 }} - Melding van naamsverandering in Port Elizabeth</ref><ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_2420458,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_2420458,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402070134/http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_2420458,00.html |date= 2 April 2009 }} - Melding van naamsverandering in Port Elizabeth</ref> (2021) * Port Frances → [[Port Alfred]]<ref>{{cite web |url=http://home.intekom.com/african_lioness/history~.html |title=history |last=bev |website=home.intekom.com |access-date=20 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216071202/http://home.intekom.com/african_lioness/history~.html |archive-date=16 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * Port Rex → [[Oos-Londen]] → eMonti, Monti of Gompo (voorgestel, nog nie deurgevoer nie) * [[Rossville]] → [[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]] * Queensdale → Ezibeleni (voor 1994) * [[Queenstown]] → Komani of Nonesi (voorgestel) → Komani<ref name="Komani">[http://www.dispatchlive.co.za/goodbye-to-queenstown-hello-komani-five-town-names-are-changed/]{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (2016) * Somerset → [[Somerset-Oos]] (1855) → KwaNojoli (2023)<ref name="PTAfm140323"/><ref name="Netwerk24_230315"/> * [[Uitenhage]] → Kariega<ref name="Gqeberha"/> (2021) * [[Umtata]] → [[Mthatha]]<ref name="auto"/> (2004) === Stadions === * [[Boet Erasmus-stadion]] → Oostelike Provinsie-rugbyvoetbalstadion === Lughawens === * Ben Schoeman-lughawe → [[Oos-Londen]]-lughawe → Koning Phalo-lughawe<ref name="2021-verandering">{{en}} {{cite web |last=Dayimani |first=Malibongwe |title=Nathi Mthethwa: Naamsverandering van Oos-Kaap lughawens deel van ‘terugstel van menseregte vir ons mense’ |publisher=News24.com |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/nathi-mthethwa-eastern-cape-airport-name-changes-part-of-restoring-human-rights-to-our-people-20210305 |accessdate=11 Maart 2021 |date=5 Maart 2021 }}</ref> (2021) * [[H.F. Verwoerd]]-lughawe → Port Elizabeth-lughawe → Hoofman Dawid Stuurman-lughawe<ref name="Gqeberha"/> === Riviere === * Bongolo → Bonkolo<ref name=DKK/> (2005) * Wit-Kei → Cacadurivier<ref name=DKK/> (2005) * Cefane → Chefana<ref name=DKK/> (2005) === Damme === * [[Hendrik Verwoerddam]] → [[Gariepdam]] (die dam grens ook aan die Vrystaat) * Paul Sauerdam → [[Kougadam]] (1995) * Vanryneveldspasdam → Nqwebadam * Ncoradam → Ncorhadam === Gevangenisse === * St. Albans Korrektiewe Sentrum→ ?(Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> * Oos-Londen Korrektiewe Sentrum→ ?(Tender vir voorstelle is aan die gang)<ref name="info.gov.za"/> === Brûe === * John Vorsterbrug → Steve Bikobrug<ref>https://www.travelground.com/attractions/steve-biko-bridge</ref> === Pleine === ====Queenstown==== * Die heksagoon → Chris Hani-heksagoon (2011) == [[KwaZulu-Natal]] == ===Nedersettings=== *[[Amanzimtoti]] → aManzamtoti of eManzamtoti (voorgestel) *Congella → KwaKhangela (voorgestel) *Devonport → [[Scottburgh]] *[[Gingindlovu]] → KwaGingindlovu (voorgestel) *[[Ladysmith]] → Emnambithi-Ladysmith (voorgestel) *[[Mandini]] → eMandeni (voorgestel) *Matshamnyama → eMatshamnyama<ref name=DKK/> (2006) *Mboloba → eMboloba<ref name=DKK/> (2006) *Mbongitwini → eZimbokodweni (voorgestel) *Mkhwakhweni → eMkhwakhweni<ref name=DKK/> (2006) *[[Mkuze]] → eMkuze (voorgestel) *Mlalaas → eMlalazi<ref name=DKK/> (2009) *Mooi River Drift → Weston (1886) → Lawrenceville → [[Mooirivier]]/[[Mooi River]] (1921) *[[Mtunzini]] → eMthunzini (voorgestel) *North Barrow → Ilfracombe *[[Pomeroy]] → Solomon Linda (voorgestel)<ref name="PTAFM220926">{{cite web |title=Nóg naamsveranderinge in die Staatskoerant afgekondig |url=https://www.pretoriafm.co.za/nog-naamsveranderinge-in-die-staatskoerant-afgekondig/ |format=html |date=26 Augustus 2022 |accessdate=11 Mei 2023 |publisher=PretoriaFM |archive-date=26 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826134511/https://www.pretoriafm.co.za/nog-naamsveranderinge-in-die-staatskoerant-afgekondig/ |url-status=dead }}</ref> *[[Port Natal]] → d'Urban → [[Durban]] → [[eThekwini]] of KwaKhangela<ref>[http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1187613681505N525 http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1187613681505N525] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100530220546/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1187613681505N525 |date=30 Mei 2010 }} - Melding van naamsverandering in Durban</ref> (voorgestel) *[[Stanger]] → [[KwaDukuza]]<ref>[http://www.kwazulu-natal.co.za/15.Fact-File-NorthCoast.htm http://www.kwazulu-natal.co.za/15.Fact-File-NorthCoast.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505100039/http://www.kwazulu-natal.co.za/15.Fact-File-NorthCoast.htm |date= 5 Mei 2010 }} - Melding van naamsverandering in Stanger</ref> (2006) *[[Steynsdorp]] → eMlondozi<ref name=DKK/> (2009) *South Barrow → [[Umkomaas]] → uMkhomazi (voorgestel) *Stuartstown → [[Ixopo]] *[[Tongaat]] → uThongathi (voorgestel) *uMgeni → uMngeni (voorgestel) *Umhlanga → uMhlanga (voorgestel) *[[Umzinto]] → eMuziwezinto (voorgestel) === Lughawens === *Louis Botha-lughawe → Durban Internasionale Lughawe (1994/95) → [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] , KSIA/KSIL (2009/10, Koning Shaka-lughawe is 'n lughawe wat in 2010 voltooi is.) *Sir Theopulius Shepston-lughawe → [[Pietermaritzburg]]-lughawe === Spoorlyne === *Golela → eGolela<ref name=DKK/> (2006) === Strate === ====Durban<ref>[http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=vn20060222104627533C499344&newslett=1&em=15570a6a20060222ah http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=vn20060222104627533C499344&newslett=1&em=15570a6a20060222ah] - Straatnaamsveranderinge in Durban</ref><ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1673213,00.html http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1673213,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827015246/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1673213,00.html |date=27 Augustus 2008 }} - Straatnaamsveranderinge in Durban</ref>==== *Argyleweg → Sandile Thusi-weg *Essenwoodweg → Dlaminiweg *Marriottweg → Gladys Mazibuko-weg *Pointweg → Mahatma Ghandiweg (2007) *Stangerstraat → Stalwart Simelane-straat *St Andrews-straat → Diakonia-rylaan === Stadions === *Kings Park-sokkerstadion → Moses Mabidha-stadion (2006) === Riviere === *Mhlanganisi → eMhlanganweni<ref name=DKK/> (2006) *[[Tugela]] → uThukela (voorgestel) === Damme === *[[Chelmsforddam]] → [[Ntshingwayodam]]<ref>[http://www.info.gov.za/speeches/2000/0008081010a1003.htm http://www.info.gov.za/speeches/2000/0008081010a1003.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009113331/http://www.info.gov.za/speeches/2000/0008081010a1003.htm |date= 9 Oktober 2007 }} - Die naamverandering van die Chelmsforddam</ref><ref>[http://www.ewisa.co.za/misc/DamKZNNtshingwayo/default.htm http://www.ewisa.co.za/misc/DamKZNNtshingwayo/default.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622173929/http://www.ewisa.co.za/misc/DamKZNNtshingwayo/default.htm |date=22 Junie 2008 }} - Melding van die naamsverandering van die Chelmsforddam</ref> (2000) === Natuurreservate === *Groter St. Lucia-Vleilandpark → [[iSimangaliso-vleilandpark]]<ref>[http://www.isimangaliso.co.za/index.html iSimangaliso Wetland Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223002243/http://www.isimangaliso.co.za/index.html |date=23 Februarie 2009 }} {{en}}, Besoek op 31 Mei 2012</ref> == [[Noordwes]] == ===Nedersettings=== *Coetzee-Rust → [[Zeerust]] *[[Hartbeesfontein]]/Hartebeesfontien → Lethabong (voorgestel)* *Jakkalsdraai → Dipodi<ref name=DKK/> (2009) *[[Mafeking]] → [[Mafikeng]]<ref>[http://www.scouting.org.za/mafikeng/history.php http://www.scouting.org.za/mafikeng/history.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814161449/http://www.scouting.org.za/mafikeng/history.php |date=14 Augustus 2011 }} - Inligting oor die naam van Mafikeng</ref> → [[Mahikeng]] (2010)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mg.co.za/article/2010-02-02-xingwana-approves-28-geographical-name-changes |title=Xingwana keur 28 geografiese naamsveranderinge goed |format=html |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=2 Februarie 2010 |accessdate=28 Desember 2012 }}</ref> *[[Potchefstroom]] → [[Tlokwe]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mg.co.za/article/2007-06-18-potchefstroom-namechange-decision-expected |title=Beslissing verwag oor Potchefstroom-naamsverandering |format=html |date=18 Junie 2007 |accessdate=28 Desember 2012 |publisher=[[Mail & Guardian]] }}</ref> (voorgestel, nie geslaag nie) *[[Schoemansville]] → [[Hartbeespoort]] *[[Treurfontein]] → [[Coligny]] (1923) === Stadions === *Sedgarspark/Noordwes-krieketstadion → Senwespark → JB Marks Oval/Stadion === Strate === ==== Potchefstroom ==== * Bothastraat → Chris Hani-rylaan * Curlewisstraat → Ikagengweg * Gouwsstraat → Sol Plaatje-laan * Greylingstraat → OR Tambo-weg * Kerkstraat → Walter Sisulu-laan * Krugerstraat → Beyers Naudé-laan * Lombardstraat → James Moroka-laan * Mooirivierrylaan → Govan Mbeki-rylaan * Pietersenstraat → Promosaweg * Poortman-, Potgieter- en Holtzhausenstrate → Nelson Mandela-rylaan * Stasieweg → Piet Bosman-straat * Tomstraat → Steve Biko-laan * Van der Hoff-weg → Thabo Mbeki-rylaan * Van Riebeeckstraat → Peter Mokaba-laan * Von Wiellighstraat → Albert Luthuli-rylaan === Geboue === ==== Potchefstroom ==== * Die Andries Hendrik Potgieter Banketsale → Die Madiba Banketsale == [[Wes-Kaap]] == ===Nedersettings=== *Aguada de São Brás → [[Mosselbaai]] (1601) → [[Aliwal-Suid]] (1846) → [[Mosselbaai]] *Albertsburg → [[Prins Albert]] (1845) *Bahia Formosa → [[Plettenbergbaai]] (1779) *Beaufort → [[Beaufort-Wes]] (1869) *[[Buffelsrivier]] → Nassau → [[Laingsburg]] *Driekoppen → [[Mowbray]] *George Town → [[George]] → [[Outeniqua]]<ref>[http://www.sabcnews.com/portal/site/SABCNews/menuitem.5c4f8fe7ee929f602ea12ea1674daeb9/?vgnextoid=ee09397196927210VgnVCM10000077d4ea9bRCRD&vgnextfmt=default http://www.sabcnews.com/portal/site/SABCNews/menuitem.5c4f8fe7ee929f602ea12ea1674daeb9/?vgnextoid=ee09397196927210VgnVCM10000077d4ea9bRCRD&vgnextfmt=default]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (voorgestel) *Hermanuspietersfontein → [[Hermanus]] *[[Kaapstad]] → //Hui !Gaeb<ref>{{cite web |title=Kaapstad se naam moet verander |url=http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Kaapstad-se-naam-moet-verander-20120624 |last=Brits |first=Elsabé |date=26 Junie 2012 |access-date=25 Junie 2012 |format=html |publisher=[[Beeld]] |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627225839/http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Kaapstad-se-naam-moet-verander-20120624 |archive-date=27 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> (voorgestel) *[[Olifantshoek]] → [[Franschhoek]] *[[Pampoenkraal]] → [[Durbanville]] *[[Papendorp]] → [[Woodstock]] *Piquetberg → [[Piketberg]] *Roodewal → [[Ashton]] (1887) *Twisfontein → [[Vredenburg]] *[[Waenhuiskrans]] → [[Arniston]] (1815) *Xairu → Zuurbraak → [[Suurbraak]] (1961)<ref>Fourie, M. (samest.) 2013. Die biblioteekroete. ''Kaapse Bibliotekaris'' 57(4):47 : ''Die dorpie Suurbraak, geleë tussen Buffeljagsrivier en Barrydale, was die derde oudste Londense sendingstasie in die land. Die plek is aanvanklik 'Xairu' (wat paradys beteken) genoem. Nog later sou die gebied bekend staan as Zuurbraak, maar met die implementering van die Groepsgebiedewet in 1961 is die naam verander na Suurbraak.''</ref> === Strate === ==== Bredasdorp ==== * Museumstraat → Audrey Blignautstraat (2018)<ref>Laubscher, O. 2018. 'n Straat vir Audrey Blignault. ''Suidernuus'', 9 November:3.</ref> ====Stad Kaapstad<ref>[ https://www.capetown.gov.za/en/PublicParticipation/Documents/HaveYoutSayNameChanges_Names_Afr_Feb2012.pdf.pdf{{Dooie skakel}}]</ref>==== [[Lêer:Kaapstad16.JPG|duimnael|regs|Helen Suzman Boulevard <br />(naamsverandering in November 2011)]] ===== Kaapstad ===== *Oostelike Boulevard → Nelson Mandela-boulevard<ref>{{Cite web |url=https://www.capetown.gov.za/en/Pages/NelsonMandelaBoulevardthegatewaytoCapeTown.aspx |title=argiefkopie |access-date= 6 Augustus 2016 |archive-date= 3 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403234436/http://www.capetown.gov.za/en/Pages/NelsonMandelaBoulevardthegatewaytoCapeTown.aspx |url-status=dead }}</ref> *Tafelbaai-boulevard → FW de Klerk-boulevard<ref>{{cite web|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/De-Klerk-honoured-by-boulevard-renaming-20150205|title=De Klerk honoured by boulevard renaming|publisher=|accessdate=20 April 2018|archive-date= 4 Augustus 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150804232853/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/De-Klerk-honoured-by-boulevard-renaming-20150205|url-status=dead}}</ref> *Coen Steytlerlaan → Walter Sisulu-laan<ref name="capetown.gov.za">[http://www.capetown.gov.za/en/Pages/NamechangesadoptedbyCouncil.aspx]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ===== Groenpunt ===== *Westelike Boulevard → Helen Suzman-boulevard<ref>{{Cite web |url=https://www.capetown.gov.za/en/Pages/CityrenamesWesternBoulevardtohonourHS.aspx |title=argiefkopie |access-date= 6 Augustus 2016 |archive-date= 7 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007184406/http://www.capetown.gov.za/en/Pages/CityrenamesWesternBoulevardtohonourHS.aspx |url-status=dead }}</ref> ===== Bellville ===== *Hendrik Verwoerdrylaan → Uys Krigerylaan<ref name="capetown.gov.za"/> ===== Parklands (Flamingovlei) ===== * Harrierstraat → Bloukraanstraat<ref name="capetown.gov.za"/> ===== Lansdowne ===== *Lansdowneweg vanaf Wetton- na Turfhallweg → bly Lansdowneweg<ref name="capetown.gov.za"/> *Lansdowneweg vanaf Turfhall- na Palmyraweg →Imam Haron-weg<ref name="capetown.gov.za"/> *Lansdowneweg vanaf Wetton- na Swartklipweg → Govan Mbeki-rylaan<ref name="capetown.gov.za"/> *Lansdowneweg vanaf Swartklip- na Baden Powell-weg → Jeff Masemola-rylaan<ref name="capetown.gov.za"/> ===== Parow ===== * Modderdamweg → Robert Sobukwe-weg<ref name="capetown.gov.za"/> ===== Gugulethu ===== *NY1 → Steve Bikorylaan<ref name="capetown.gov.za"/> === Voetbrûe === ==== Langa/Bonteheuwe ==== * Die naamlose voetbrug tussen Langa en Bonteheuwel → Bonte-Langa-voetbrug <ref name="capetown.gov.za"/> ==== Nelson Mandela-boulevard (N2) ==== *Naamlose voetbrug → Father John Oliver-voetbrug<ref name="auto2">[ http://www.vocfm.co.za/city-bridges-named-after-tuan-guru-and-taliep-petersen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160221195009/http://www.vocfm.co.za/city-bridges-named-after-tuan-guru-and-taliep-petersen/ |date=21 Februarie 2016 }}]</ref> *Naamlose voetbrug → Father Basil van Rensburg-voetbrug<ref name="auto2"/> *Naamlose voetbrug → Taliep Pietersen-voetbrug<ref name="auto2"/> *Naamlose voetbrug → Tuan Guru-voetbrug<ref name="auto2"/> *Naamlose voetbrug → Dawid Kruiper-voetbrug<ref name="auto2"/> *Naamlose voetbrug → |a!kunta-voetbrug<ref name="auto2"/> ==== Rhodesrylaan (M3) ==== *Naamlose voetbrug → Ingrid Jonker-voetbrug<ref name="auto2"/> === Lughawens === *[[P.W. Botha]]-lughawe → [[George]]-lughawe (1994/95) *[[D.F. Malan]]-lughawe → [[Kaapstad Internasionale Lughawe]]<ref>[http://africanhistory.about.com/cs/southafrica/a/sa_new_name.htm http://africanhistory.about.com/cs/southafrica/a/sa_new_name.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819192718/http://africanhistory.about.com/cs/southafrica/a/sa_new_name.htm |date=19 Augustus 2016 }} - Melding van die naamsverandering van Kaapstad Internasionale Lughawe</ref> (1994/95) → Winnie Madikizela-Mandela-lughawe (voorgestel)<ref name="vernoeming-bisar"/> === Teatersentrums === * Nico Malan Teatersentrum → Artscape Teatersentrum (2001) <ref>[http://www.artscape.co.za/history]</ref> === Burgersentrums === ====Wynberg==== *Wittebome-burgersentrum → Wynberg-burgersentrum<ref name="capetown.gov.za"/> ==== Athlone ==== *Athlone-burgersentrum → Coline Williams-burgersentrum<ref name="capetown.gov.za"/> === Eilande === *Eyland Cornelia → [[Robbeneiland]]<ref>[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. p. 13]</ref> === Riviere === *Fleuve Large → [[Breederivier]]<ref>Meiring, B & Saal, E.O. 2006. Taalvariasie en taalpolitiek: Enigste studiegids vir AFK304-3. Pretoria: Unisa, bl. 241: ''Die Breede Rivier se naam was eers die Franse Fleuve Large''</ref> === Gevangenisse === *[[Pollsmoor Korrektiewe Sentrum]] → voorstelle? *[[Victor Verster-gevangenis]] → [[Drakenstein-gevangenis]]<ref>{{Cite web |url=http://www.info.gov.za/speeches/2005/05082513451003.htm |title=argiefkopie |access-date= 1 April 2012 |archive-date= 2 Desember 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202130031/http://www.info.gov.za/speeches/2005/05082513451003.htm |url-status=dead }}</ref> === Damme === *Hotnotsdrif → Grootfonteindrif === Natuurreservate === *Kaapse Skiereiland Nasionale Park → [[Tafelberg Nasionale Park]] (2004)<ref> [http://www.sanparks.org/assets/docs/conservation/park_man/tmnp_approved_plans.pdf Table Mountain National Park Management Plan, March 2008, page 14] {{en}}, Besoek op 31 Mei 2012</ref> == [[Noord-Kaap]] == ===Nedersettings=== *[[Grootfontein, Noord-Kaap|Grootfontein]] → [[Campbell]] (1813) *Harmsfontein → [[Carnarvon]] (1874) *Hebron → [[Windsorton]] *Klip Drift → Parkerton → [[Barkly-Wes]] → Nieuw Boshof → [[Barkly-Wes]] *New Rush → [[Kimberley]] (1873) *Prieschap → [[Prieska]] *[[Springbokfontein]] → [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] *[[Victoria]] → [[Victoria-Wes]] (1855) *Amandelboom → [[Williston]] (1883)<ref>[http://www.sutherlandinfo.co.za/daytripping.htm http://www.sutherlandinfo.co.za/daytripping.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070624120446/http://www.sutherlandinfo.co.za/daytripping.htm |date=24 Junie 2007 }} - Melding van naamsverandering in Williston</ref> === Strate === ====Upington<ref>{{cite web |url=http://m.news24.com/volksblad/NoordKaap/Name-verander-dalk-in-Upt-20120228-2 |title=Name verander dalk in Upt |website=m.news24.com |access-date=20 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111918/https://m.news24.com/volksblad/NoordKaap/Name-verander-dalk-in-Upt-20120228-2 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>==== *Lemoenweg (van die ingang van Keimoes se kant af, oor Le Rouxstraat en Malherbestraat tot waar dit die N14 bereik) → Dr. Nelson Mandelarylaan *Ou Keimoesweg (deur Hillstraat tot in Schöderstraat tot by Absa-bank) → Upington26-laan (Voorgestel) *Swartmodderweg → Anton Lubowski-straat (Voorgestel) *Rondomstraat → Aubrey Beukesstraat (Voorgestel) === Damme === *[[P.K. le Roux Dam]] → [[Vanderkloofdam]] (die dam grens ook aan die Vrystaat) == Sien ook == * [[Pleknaamsveranderinge]] * [[Suid-Afrikaanse Geografiese Nameraad]] == Eksterne skakels == *{{en}} [http://sagns.dac.gov.za/ Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124082823/http://sagns.dac.gov.za/ |date=24 Januarie 2013 }} van die Suid-Afrikaanse Raad vir Geografiese Name == Verwysings == <div class="reflist4" style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px" > {{Verwysings|3}} </div> [[Kategorie:Geografie van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Pleknaamsveranderinge in Afrika|Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[nl:Lijst van voormalige namen van plaatsen#Zuid-Afrika]] 5x4pw92h9ue0sz1ieavhqyjfsobx5wu 0 35837 2922903 2435154 2026-08-07T10:47:45Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922903 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''George Town'''<br />乔治市<br /> [[Lêer:George Town, Penang (2004).jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:MapMalaysiaKualaLumpur.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of George Town.svg|center|75px]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Official flag of the Penang Island City Council.svg|center|75px]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Malaysia.svg|20px]] [[Maleisië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Penang |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|5|25|00|N|100|19|00|O|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1786 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1957 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Federale distrik''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Noordoos Penang-eiland |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 305.773 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 510&nbsp;996 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4229 vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2.25 miljoen |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Maleisiese Standaardtyd|MST]] [[UTC+08:00]] |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Geen |- |&nbsp;'''Burgemeester ''(Datuk Bandar)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Patahiyah Ismail |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.georgetown.gov.my]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''George Town''' is 'n stad in die weste van [[Maleisië]], op die eiland van [[Penang]]. Die stad het 'n bevolking van sowat 511&nbsp;000 in 2010. Die lughawe is [[Penang Internasionale Lughawe]]. Die historiese stadskern van George Town is in [[2008]] deur [[UNESCO]] as 'n [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1223.htm Amptelike UNESCO bladsy] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Maleisië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Asië]] 8kiy0hmp5zhw3hm9fx1c1fs4rw0vxgv 6 36967 2922836 1172520 2026-08-06T23:10:47Z JMK 649 +kat 2922836 wikitext text/x-wiki ==Beeldinligting== {{Beeldinligting | beskrywing = [[Jacobus Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]] (1886 - 1957) | bron = [http://www.vgallery.co.za/2000article33/vzine.htm www.vgallery.co.za] | datum = Onbekend. Voor 1958. | daarsteller = | outeur = Onbekend | ander_weergawes = }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Jacobus Hendrik Pierneef]] bacm7ck4vjf8qr0smhlsj87iye8im8a 0 37674 2922897 2187705 2026-08-07T10:36:14Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922897 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Mountain over denpasar.jpg |kaart =Location Denpasar.png |wapen = Lambang Kota Denpasar (1).png <!---|vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Bali |oppervlakte = 124 |hbs = 1 tot 600 |bevolking = 600.000 |bevolkingsjaar = |bevolkingsdigtheid = |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = IB. Rai Dharmawijaya Mantra, SE. M.Si |webwerf = http://www.denpasar.go.id/ |koördinate = |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Flag of Denpasar City.png}} '''Denpasar''' is 'n stad in [[Indonesië]] op die [[Bali]]-eiland in die Bali-provinsie. Denpasar is vanaf 1958 die hoofstad van die provinsie (vroeër [[Singaraja]]). Denpasar is vandag nie net 'n gewilde toeristebestemming nie (met die sandstrand Kuta), maar ook 'n handel- en nywerheidsentrum. [[Beeld:Denpasar Airport 200507-2.jpg|duimnael|links|200px| Internasionale Lughawe Ngurah Rai in Denpasar]] == Susterstede == * [[Beeld: Flag of the Philippines.svg|21px]] [[Bacalod stad]], [[Filippyne]] * [[Beeld: Flag of South Korea.svg|21px]] [[Andong]], [[Suid-Korea]] {{CommonsKategorie|Denpasar}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] bgpxvaahfa4v32pndl2nzbyu49992f0 0 37677 2922900 1886998 2026-08-07T10:41:28Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922900 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Taopere.jpg |kaart =Sulawesi map.PNG |wapen = Coat of Arms of City Makassar.png <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Suid-Celebes |oppervlakte = 175,77 |hbs = 1 tot 10 |bevolking = 1.130.000 |bevolkingsjaar = 2000 |bevolkingsdigtheid = 6.431 |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = Ir. Ilham Arief Sirajuddin |webwerf = http://www.visitmakassar.net/ |koördinate = 5 9S 119 26 |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Makassar city flag.png}} '''Makassar''' (vroeër 1971-2000 Ujung Pandang) is 'n stad in [[Indonesië]] op die [[Celebes]]-eiland in die Suid-Celebes-provinsie. [[Beeld:Masjid Raya Makassar.JPG|duimnael|links|250px|Moskee in Makassar]] == Gebiede == Die stad Makassar het 14 gebiede (Indonesies: kecamatan): #Biring Kanaya, #Bontoala #Makassar #Mamajang #Manggala #Mariso #Panakkukang #Rappocini #Tallo #Tamalanrea #Tamalate #Ujung Pandang #Ujung Tanah #Wajo == Burgemeester == Nederlands-Indiese tyd: J.E. Dambrink (1918-1928); onbekend (1928-1929); J.H. de Groot (1929-1932); G.H.J. Berckenkamp (1932-1935); J. Leewis (1935-1937); H.F. de Brune (1937-1942). == Susterstede == * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Qingdao]], [[Volksrepubliek China]] * {{vlagikoon|Japan}} [[Hakodate]], [[Japan]] * {{vlagikoon|NZL}} [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Nieu-Seeland]] * {{vlagikoon|Jemen}} [[Aden]], [[Jemen]] * {{vlagikoon|Thailand}} [[Makasan]], [[Thailand]] <br/> {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] 5sr161himew51i5z6z2hffpuvf25sn4 0 37713 2922899 2901004 2026-08-07T10:39:58Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922899 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Ambon Stad2.jpg |kaart = Locator map of Ambon City in Maluku.png |wapen = Lambang Ambon.png <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Molukke |oppervlakte = 298.6 |hbs = 3 |bevolking = 368&nbsp;987 |bevolkingsjaar = 2014 |bevolkingsdigtheid = 1&nbsp;200 |tydsone = [[UTC+7]] |somertyd = [[UTC+8]] |burgermeester = Markus Jacob Papilaja |webwerf = http://www.ambon.go.id/ |koördinate = |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=City Flag of Ambon.png}} '''Ambon''' is 'n stad in [[Indonesië]] op die Amboneiland, en die [[hoofstad]] van die [[Molukke]]-provinsie. Dit dien ook as 'n belangrike [[hawe]], en het 'n [[lughawe]] (Pattimura Internasionale Lughawe) en twee [[universiteit]]e. Ambon het as stad 5 gebiede (kecamatan): Nusaniwe • Sirimau • Teluk Ambon Baguala • Teluk Ambon • Leitimur Selatan == Geskiedenis == [[Beeld: Amboina.jpg|duimnael|400px|links|Ambon met Fort Victoria, in 1724 deur Valentyn geskets]] Die stad is in 1526 deur [[Portugese]] seevaarders verower. Hulle bou Fort Victoria. In 1609 kom die Hollanders van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] daar aan. In ekonomiese opsig was die gebiede in Asië belowend (vir [[naeltjies]]) vir die Kompanjie, en gevolglik word Ambon 'n belangrike handelspos. Die stad het konflik tussen Christene en Moslems beleef van 1999 tot 2004. == Burgemeesters == *''Nederlands-Indiese tyd:'' J.A.F. Schut (1926-1933); J. van Arkel (1933-1936); H. Scheffer (1935-1937); J.F. Dee (1937-1939); Dr. H.D. von Meyenfeldt (1939-1942). * ''Indonesiese tyd:'' Wattimena (1989); Sudiyono (1995); Tanasele (1999); Drs. Markus Jacob Papilaja (2003-nu). [[Beeld:Kota Ambon.jpg|links|400px]] == Susterstede == * {{vlagikoon|NED}} [[Vlissingen]], [[Nederland]] * {{vlagikoon|AUS}} [[Darwin]], [[Australië]] [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] cfztrbqvhxr7z01mrmatl0vkbdkti5r 0 39038 2922898 1786645 2026-08-07T10:38:37Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922898 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Kupang lighthouse and anchorage.JPG |kaart = Lokasi Nusa Tenggara Timur Kota Kupang.svg |wapen = Lambang Kota Kupang.jpg <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Oos-Nusa Tenggara |oppervlakte = 2.496,26 |hbs = |bevolking = 450.000 |bevolkingsjaar = 2010 |bevolkingsdigtheid = |tydsone = [[UTC]] +8 |somertyd = |burgemeester = Daniel Adoe |webwerf = http://www.kupangkota.go.id/ |koördinate = {{Koördinate|10|9|0|S|123|35|0|E|display=inline,title}} |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Flag of Kupang City.png}} '''Koepang''' is 'n stad in [[Indonesië]] op die [[Timor]]-eiland in die provinsie [[Oos-Nusa Tenggara]]. Die stad het ongeveer 450.000 inwoners (2010). {{Commonscat|Kupang (city)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] tl9lgdvi5aoumt2d2ntfm19npfw4nmh 0 39553 2922901 1887003 2026-08-07T10:42:21Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922901 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Manadofromsky.jpg |kaart = Sulawesi map.PNG |wapen = Lambang kota manado.jpg <!--|vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Noord-Celebes |oppervlakte = 157,26 |hbs = |bevolking = 500.000 |bevolkingsjaar = 2005 |bevolkingsdigtheid = |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = Jimmy R. Rogi |webwerf = [http://www.kotamanado.go.id www.kotamanado.go.id] |koördinate = |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=City Flag of Manado.png}} '''Manado''' is 'n stad in [[Indonesië]] op die [[Celebes]]-eiland. Manado is die hoofstad van die provinsie Noord-Celebes (nieu naam in Indonesies ''Sulawesi Utera''). == Burgemeester == {| |- | width="33%" valign="top" | Nederlands-Indiese tyd: * F.H. van de Wetering (1929-1935) * H.F. Brune (1935-1937) * D. Kapteijn (1937-1940) * H. Dallinga (1941-1942) Indonesiese tyd: * E.R.Warouw (1947-1950) * Tiene Waworuntu (1950-1951) * H.R.Ticoalu (1951-1952) * B.J.Lapian (1952-1953) * J.Parera (1953-1955) * J.I.Permata (1955-1958) * J.P.Mongula (1958-1960) | width="33%" valign="top" | * F.Walandow (1960-1965) * Soepani B.A (1965-1966) * Rauf Mo'o (1966-1971) * M.H.W Dotulong (1971-1971) * J.H.Pusung (1971-1975) * Hein Victor Worang (1975-1975) * A.A.Pelealu (1975-1985) * Ir. Najoan Habel Eman (1985-1995) * Ir. Lucky H. Korah (1995-2000) * Drs. Wempi Frederik (2000-2005) * Jimmy Rimba Rogi (2005-nu) |} [[Beeld:Sam ratulangi airport.jpg|duimnael|links|300px|Lughawe Sam Ratulangi in Manado]] == Susterstede == * [[Beeld:Flag of Philippines.svg|21px]] [[Davao]] ([[Filippyne]]) * [[Beeld:Flag of Philippines.svg|21px]] [[Zamboanga]] (Filippyne) {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] g1z80uefffsl27tj5stb0gotgdcdtj3 0 40278 2922902 2527733 2026-08-07T10:43:21Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922902 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Unity Tower Kendari.jpg |kaart = Sulawesi map.PNG |wapen = Lambang Kota Kendari.png <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Suidoos Celebes |oppervlakte = 295 |hbs = |bevolking = 226.056 |bevolkingsjaar = 2005 |bevolkingsdigtheid = |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgermeester = Ir. Asrun |webwerf = http://www.kendarikota.go.id/ |koördinate = |stigting = |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Flag of Kendari City.png}} '''Kendari''' is 'n stad en lê in die provinsie Suidoos-[[Celebes]] (Indonesies: Sulawesi Tenggara) in [[Indonesië]]. Kendari is die provinsiale hoofstad. == Buurte == Die stad het 6 buurte/administratiewe distrikte: * Abeli * Baruga * Kendari * Kendari Kulon * Mandhonga * Poasia [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] 227a3tkr0ep9km7bj4phgaxgmmy4q2m 6 40312 2922625 499277 2026-08-06T15:33:20Z JMK 649 +kat 2922625 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Hoërskool Kroonstad (Blouskool) logo == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Skoolwapens]] n8vcdyk12ugpbwuoqrt64ell98uqa21 6 40513 2922633 502504 2026-08-06T17:04:35Z JMK 649 +kat 2922633 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Skoolwapen van Hoër Landbouskool Boland == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Skoolwapens]] adwvqnboz914wd4gj7806c0qo9oelf1 0 47094 2922827 2890368 2026-08-06T22:48:52Z JMK 649 +kat 2922827 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die Afrikaner Broederbond. Vir sy latere inkarnasie, sien [[Afrikanerbond (vereniging)]]. Vir die politieke party wat in 1881 deur [[S.J. du Toit]] gestig is, sien [[Afrikanerbond (party)]].'' [[Lêer:Broederbond.jpg|duimnael|300px|Die leiers van die Afrikaner Broederbond in 1918: Agter (vanaf links tot regs): [[Daniël du Plessis|Daniel H.C. du Plessis]], J. Combrink, H. le R. Jooste.<br />Voor: L.J. Erasmus, Henning J. Klopper, ds. [[William Nicol]], J. E. Reeler]] [[Beeld:Ds JF Naudé.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. [[Jozua Francois Naudé|J.F. Naudé]] het die Bond help stig.]] [[Lêer:Wicus du Plessis.jpg|duimnael|regs|170px|Prof. [[Wicus du Plessis]], voorsitter van 1930 (toe hy sowat 33 jaar oud was) tot 1932.]] [[Beeld:Joon van Rooy.jpg|regs|170px|duimnael|Prof. [[Joon van Rooy]], voorsitter van 1932 tot 1938.]] [[Beeld:Prof HB Thom.jpg|duimnael|regs|170px|Prof. [[Hendrik Bernardus Thom|H.B. Thom]], voorsitter van 1952 tot 1960.]] [[Beeld:Dr Piet Meyer.jpg|duimnael|regs|170px|Dr. [[Piet Meyer]], voorsitter van 1960 tot 1970.]] Die '''Afrikaner-Broederbond''' (AB) was tussen 1918<ref name=oldname>{{cite web |url=http://africanhistory.about.com/library/glossary/bldef-broederbond.htm |title=Jong Suid Afrika – gestig in Junie 1918 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427000519/http://africanhistory.about.com/library/glossary/bldef-broederbond.htm |archive-date=27 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 Julie 2010 }}</ref> en 1994 ’n geheime, eksklusief wit en manlike [[Protestant]]se kultuurorganisasie in [[Suid-Afrika]]. Die oogmerke was om vooruitstrewende eensgesindheid onder Afrikaners te skep en Afrikanertradisies en die Afrikanerkultuur op alle lewensterreine te bevorder. Die organisasie is in 1918 deur [[Henning Klopper|H.J. Klopper]], [[H.W. van der Merwe]], [[Daniël du Plessis|D.H.C. du Plessis]] en ds. [[Jozua Francois Naudé|J.F. Naudé]], vader van ds. [[Beyers Naudé]].<ref name=BeyersNaude>{{cite web |url=http://www.mvgcontact.org/MVG%20in%20English%20Beyers%20Naude.htm |title=Mormonen voor vrede en gerechtigheid – Robert Poort – April 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304124347/http://www.mvgcontact.org/MVG%20in%20English%20Beyers%20Naude.htm |archive-date=4 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> gestig. Die organisasie het tot 1920 as ''Jong Zuid Afrika'' bekend gestaan, waarna dit amptelik na die Afrikaner Broederbond hernoem is.<ref name =Wilkins-etal>{{Citation | last =Wilkins | first =Ivor | last2 =Strydom | first2 =Hans | title =The Super-Afrikaners. Inside the Afrikaner Broederbond | place=Braamfontein, Johannesburg | publisher =Jonathan Ball | year =1980 | edition =Paperback }}</ref> Die Broederbond was lank ’n politieke twisappel nadat genl. [[J.B.M. Hertzog]] dit in die jare dertig as eerste minister aangeval het en die volgende eerste minister, genl. [[J.C. Smuts]], dit in die jare veertig gedoen het. In Desember 1944 is staatsamptenare verbied om lid te wees en die verbod het bly staan tot na die Nasionale Party in 1948 die bewind oorgeneem het.<ref name="EvdW">Ensiklopedie van die Wêreld. 1971. Broederbond.</ref> Gedurende die [[apartheid]]sjare was meeste regeringsministers, asook invloedryke kerkleiers, akademici, professionele, militêre en polisiebeamptes lede van die vereniging. Dit was gereeld aangetyg en altyd ontken dat die belangrike besluite van die [[Suid-Afrika]]anse staat deur die toe baie geheimsinnige Broederbond gemaak is. In Julie 1968 het appèlregter D.H. Botha in opdrag van die regering die sake van die Broederbond (saam met ander geheime organisasies) ondersoek. Hy het die Broederbond van alle blaam onthef.<ref name="EvdW" /> In 1979 het die boek [[Broederbond: The Super-Afrikaners]], deur [[Ivor Wilkins]] en [[Hans Strydom (verslaggewer)|Hans Strydom]], groot opslae gemaak omdat dit nie net ’n exposé van die Broederbond was nie, maar ook ’n bylaag van 139 bladsye gehad het waarin die naam, beroep en ander inligting van elke lid van die Broederbond verskyn het. == Leiers == Die voorsitters van die Broederbond was:<ref name =Wilkins-etal>{{Citation | last =Wilkins | first =Ivor | last2 =Strydom | first2 =Hans | title =The Super-Afrikaners. Inside the Afrikaner Broederbond | place=Braamfontein, Johannesburg | publisher =Jonathan Ball | year =1980 | edition =Paperback }}</ref> {| class="wikitable" class="sortable wikitable" ! align=center | Naam ! align=center | Titel ! align=center | Van ! align=center | Tot |- | [[HJ Klopper|Klopper, HJ]] | | 1918 | 1924 |- | [[William Nicol|Nicol, W]] | Ds. | 1924 | 1925 |- | [[JH Greybe|Greybe, JH]] | | 1925 | 1928 |- | [[JW Potgieter|Potgieter, JW]] | | 1928 | 1930 |- | [[Wicus du Plessis|du Plessis, LJ]] | Prof. | 1930 | 1932 |- | [[Joon van Rooy|van Rooy, JC]] | Prof. | 1932 | 1938 |- | [[Nicolaas Diederichs|Diederichs, N]] | Dr. | 1938 | 1942 |- | [[Joon van Rooy|van Rooy, JC]] | Prof. | 1942 | 1952 |- | [[HB Thom|Thom, HB]] | Prof. | 1952 | 1960 |- {Dr JS Gericke]Kosie | [[PJ Meyer|Meyer, PJ]] | Dr. | 1960 | 1972 |- | [[Andries Treurnicht|Treurnicht, AP]] | Dr. | 1972 | 1974 |- | [[Gerrit Viljoen|Viljoen, G]] | Prof. | 1974 | 1980 |- | [[Carel Boshoff|Boshoff, CWH]]<ref name =vanWyk>{{cite paper | author =van Wyk, AH | title =Die rol van die verligtes in die Nasionale Party in die politieke ontmagtiging van die Afrikaner, 1966–1994 (Afrikaans) | publisher =University of Pretoria | year =2005 | url =http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-10182005-112939/ | format =pdf | accessdate =2007-06-09}}</ref> | Prof. | 1980 | 1983 |- | [[JP de Lange|de Lange, JP]]<ref name=vanWyk /> | Prof. | 1983 | 1993 |- | [[Tom de Beer|de Beer, TL]]<ref>{{Citation | title =Die Nuwe Afrikaner-Broederbond | newspaper =Beeld | pages =13 | date =30 November 1993 | url =http://152.111.1.251/argief/berigte/beeld/1993/11/30/13/4.html | format ={{dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3ADie+Nuwe+Afrikaner-Broederbond&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} | access-date =14 Julie 2010 | archivedate =27 September 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070927224047/http://152.111.1.251/argief/berigte/beeld/1993/11/30/13/4.html }}</ref> | | 1993 | 1994 |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afrikanernasionalisme]] [[Kategorie:Geheime organisasies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] s4ncub2izcpm9tw7t1zebwc05bosbul 0 47477 2922627 2886176 2026-08-06T15:48:23Z AFM 21229 /* Sien ook */ 2922627 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bullock Team Wool Wagon.jpg|duimnael|regs|250px|'n Ossewa vervoer wol in Nieu-Seeland.]] [[Lêer:Ox wagon at Aliwal North.jpg|duimnael|regs|250px|'n Ossewa met vier wawiele.]] [[Lêer:Ox-wagon front assembly.jpg|duimnael|regs|250px|Voorkant van 'n ossewa.]] Die '''ossewa''' was 'n tradisionele [[vervoer]]middel, veral in [[Suidelike Afrika]], maar ook in [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] waar dit as die "bullock wagon" bekend gestaan het. Die eerste aangetekende gebruik van 'n ossewa was in ongeveer [[1670]]{{fact}}, maar ossewaens is tot in moderne tye saam met karre ingespan. == Ontwerp == Ossewaens word tipies deur 'n span [[os]]se, wat in pare ingeharnas is, getrek. Dit het veroorsaak dat die ossewa 'n baie groot draaisirkel het. Die gevolg hiervan kan gesien word in die breë boulevards van stede soos [[Bulawayo]] ([[Zimbabwe]]) wat 40 meter wyd is<ref>{{cite book | last = Pakenham | first = Thomas | authorlink = Thomas Pakenham | title = The Scramble for Africa | origyear = 1991 | year = 1992 | publisher = Abacus | location = Londen | isbn = 0-349-10449-2 | pages = 496–497 | chapter = Hoofst. 27 Rhodes, Raiders and Rebels | quote = | ref = }}</ref> en [[Grahamstad]] ([[Oos-Kaap]]) wat "breed genoeg is om 'n ossewa in te draai". Die wa self word van verskillende soorte hout gemaak, met die vellings van die [[wiel]]e wat met bande van [[yster]] beslaan is. Sedert die middel van die 19de eeu is die asse ook van yster gemaak. Die agterwiele is gewoonlik heelwat groter as die voorstes en is stewig vas aan die bak van die voertuig. Die voorwiele is gewoonlik groter in deursnee as wat die grondhoogte onder die bak van die voertuig is. Dit is so dat die stuuras nie ver onder die bak in kon draai nie. Dit maak min verskil in die draaisirkel van die wa omdat dit deur osse getrek word en dit maak die voorkant van die wa baie meer stabiel omdat die spoor nooit veel minder is as die wydte van die bak nie. Dit het ook 'n baie meer robuuste verbinding tussen die sleepspoor van die osse en die agteras van die wa (gewoonlik ysterkettings of -stawe) toegelaat wat noodsaaklik is vir swaar vragte. Die meeste van die vragdraende area is bedek met seildoek wat met houtboë ondersteun is. Die drywer het nie onder die seildoek gesit nie, maar voor op 'n houtkis (bekend as 'n wakis). Die ontwikkeling van die ossewa uit die wa van [[Jan van Riebeeck]] se tyd (1652) tot by die transportwa van na 1860 dui nie alleen op die ontwikkeling van vervoer in Suid-Afrika nie, maar vorm 'n integrerende deel van die Suid-Afrikaanse geskiedenis. Die kakebeenwa het bekendheld verwerf as die vervoermiddel waarmee die Voortrekkers die onherbergsame binneland in die 19e eeu aangedurf het. Hierdie ligte tipe ossewa het ontwikkel nadat talle aanpassings gemaak moes word omdat sy Europese voorgangers, soos die Nederlandse boerewa, nie vir die Suid-Afrikaanse toestande geskik was nie. Veranderende toestande, soos paaie en die ontdekking van diamante en goud, het verdere veranderinge tot gevolg gehad. == Oorsprong en ontwikkeling == Dit blyk uit die dagboek van Jan van Riebeeck dat geen [[Rytuig|rytuie]] uit [[Nederland]] na [[Suid-Afrika]] gebring is nie, maar dat Van Riebeeck die noodsaaklikheid van 'n vervoermiddel gou beset het. Reeds in Mei 1653 het hy 'n aantekening gemaak oor die houtbalke wat uitgespoel het na die stranding van die ''Haerlem'' in 1647. Hierdie houtbalke kon nog gebruik word, maar dit kon nie met die hand vervoer word nie. Toe daar in Julie 1653 klip vir die Fort aangery moes word, is die eerste wa gebou. Die wa wat uiteindelik deur Van Riebeeck en die mense na hom gebruik is, het berus op die model van die boerewa van [[Nederland]]. Die basiese plan van die wa het egter meer as 2 000 jaar voor Van Riebeeck se koms na die [[Kaapprovinsie|Kaap]] ontstaan, wat bewys word deur ʼn rotsgravure by Langön in [[Swede]]. Hierdie gravure toon 'n stel agterwiele wat op dieselfde Y-vormige wyse, volledig met 'n disselboom, aan die voorste wiele verbind is. ʼn Meer onlangse prototipe van die wa waarop die Suid-Afrikaanse waens later gebaseer is, is die waens wat gedurende die 15e en 16e eeu in [[Wes-Europa]] gebruik is. 'n Illustrasie deur Willem van Nieuwlandt in 1617 toon baie ooreenkomste met die kakebeenwa wat in Suid-Afrika so bekend geword het. Hierdie wa is aanvanklik getrek deur 3 perde wat langs mekaar ingespan was, en later deur 2 perde. Omstandighede in Suid-Afrika was egter van so 'n aard dat die os meer geskik was as die perd; perde het destyds maklik [[perdesiekte]] gekry en bowendien is osse sterker. Die Hollandse boerewa is hoofsaaklik gebruik om die las van die boer te verlig en nie bloot as vervoermiddel nie. Die wa is byvoorbeeld gebruik om hooi mee aan te ry of voorrade na die mark te bring. Die vragte was egter redelik lig en ver afstande is nie afgelê nie aansienlik anders as die toestande in Suid-Afrika destyds. Hierdie boerewaens is ook nooit as woning of skuiling gebruik nie, en die [[tent]] was dus nie 'n integrerende deel van die boerewa nie. Die agterklap of karet van die boerewa is ryklik versier en beskilder en hierdie kleurryke waens word vandag nog by spesiale feesgeleenthede in [[Nederland]] gesien. 'n Skildery van ʼn Stellenbosse wynwa deur Christopher Webb Smith in 1838 stem baie ooreen met die Duitse wa, veral wat die onderstel betref. Omdat die Nederlandse boerewa nie vir die Suid-Afrikaanse toestande geskik was nie, byvoorbeeld vanweë 'n gebrek aan paaie op die [[Kaapse Vlakte]], waar gelaaide waens tot by die nawe in die sand weggesak het, die bergagtige terrein en droë klimaat, moes heelwat aanpassings gemaak word. Die wa moes lig, maar terselfdertyd groot en sterk wees. Die boerewa het gewoonlik 'n kort disselboom gehad omdat perde gebruik is en moes dus vir osse aangepas word. In Suid-Afrika was 'n tent noodsaaklik en die sylere moes aangepas word om 'n tent daarop te vestig. Die geboë boleerbome, wat die kenmerkende vorm aan die kakebeenwa gegee het, is egter min of meer net so behou. Die Hollandse wa het geen remstelsel gehad nie, omdat dit in daardie plat wêreld oorbodig was, maar aan die Kaap, waar dit wel nodig was, is takke, of 'n boomstomp aanvanklik agter aan die wa vasgehaak om dit te rem. Pieter Cruythoff was waarskynlik die eerste persoon in Suid-Afrika wat 'n wa vir 'n lang reis gebruik het, naamlik in 1662 vir sy reis na [[Namakwaland]]. Die wa het egter reeds op die 13e dag gebreek. Nadat die wa herstel is, het hy verder gereis maar op 11 November is besluit om die wa agter te laat weens die talle probleme wat ondervind is, onder meer weens riviere wat oorgesteek moes word. Die wa is op die walle van die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]] begrawe. Tien jaar na Van Riebeeck se koms het waens reeds veranderings ondergaan: die wiele was byvoorbeeld groter ten einde die tog oor klippe, bosse en deur riviere te vergemaklik. Kommandeur [[Zacharias Wagenaer]], Van Riebeeck se opvolger, het gesorg dat goeie waens gemaak is voor die volgende ekspedisie na die binneland. ʼn Goeie wa van geelhout wat met yster beslaan was, het 36 gulden gekos, terwyl 'n wa van assegaaihout teen slegs 12 gulden gekoop kon word. 'n Juk het destyds 11 gulden gekos, terwyl 'n disselboom sowat 15 stuiwers werd was. Op 11 Oktober 1663 het Jonas de la Guerre na die binneland vertrek op soek na die goud van [[Monomotapa]]. Hy het opdrag ontvang om die wa by die Olifantsrivier te begrawe en met draagosse verder te gaan. By hulle terugkoms moes hulle egter vind dat die wa intussen verbrand het. [[Simon van der Stel]] het self in 1685 'n ekspedisie na die Koperberge van [[Namakwaland]] onderneem en onder meer van waens en perdekarre gebruik gemaak. Tydens hierdie ekspedisie is daar waarskynlik vir die eerste maal in Suid-Afrika laer getrek. Wamakers was aanvanklik skaars aan die Kaap. Jasper de Berghe, wat in 1659 na die Kaap gekom het, was byvoorbeeld eintlik 'n haakbusskut maar ook 'n gekwalifiseerde wamaker, en sy vaardighede het hier goed te pas gekom: wamakers kon nie voorbly om waens wat as gevolg van die slegte paaie gebreek het, te herstel nie. Die 18e-eeuse waens het nie veel verskil van dié van die vorige eeu nie, behalwe dat hulle effens groter en swaarder was. 'n Voorbeeld van 'n wa wat uit 1795 dateer en tans in die [[Drostdymuseum]] op [[Swellendam]] bewaar word, toon duidelik dat die kakebeenwa toe reeds 'n vaste vorm gehad het. Daar was natuurlik verskille ten opsigte van lengte, breedte en hoogte omdat elke wamaker destyds sy eie stempel op die wa afgedruk het; die vorm was egter onmiskenbaar. == Die kakebeenwa == Die kakebeenwa wat deur die [[Voortrekkers]] gebruik is, was die eindproduk van al die aanpassings wat gemaak moes word om by die lewenswyse van daardie jare aan te pas. Anders as sy voorgangers, soos die Hollandse boerewa, was die kakebeenwa aansienlik ligter. Die besondere naam wat hierdie wa gehad het, het sy oorsprong in die hoë kante wat uit die vloer van die wa verrys sodat die syaansig van die wa baie aan 'n dier se onderkaak herinner. Die lengte van die kakebeenwa wissel tussen 3,6 en 4,5 m en die breedte tussen 90 en 110 cm. 'n Kakebeenwa was so goed ontwerp dat dit uitmekaargehaal kon word om, indien nodig, dit teen 'n steil helling te laat afsak of oor 'n rivier te laat dryf. Hoewel dit lig was, kon die wa tot 1 800 kg vervoer. Die gemiddelde dravermoë was ongeveer 1100 kg. Tien tot 16 osse is in jukpare gebruik om die wa te trek. Die pas wat gehandhaaf is, was maar sowat 5 km/h, en gevolglik is daar nie meer as 32 km per dag afgelê nie. Rooi Afrikanerosse is meestal ingespan, omdat hulle gehard was en nie baie water gedrink het nie. In daardie jare het 'n goeie wa sowat R600 gekos. === Dele van die kakebeenwa === Die kakebeenwa bestaan uit drie hoofdele wat losweg aan mekaar geheg is. Dit het dus die voordeel gehad dat die wa kon meegee wanneer daar oor ongelyke terrein beweeg is en die spanning op die afsonderlike dele op dié wyse verlig is. Die volgende drie hoofdele kan onderskei word: 'n voorstel met voorwiele, 'n agterstel, waarvan die agterwiele deel uitmaak, en 'n bok of bak met ʼn tent. Die agterstel bestaan uit die agterasboom wat van ysterhout gemaak en met die ysterskeen versterk is. Bokant die agterasboom is 'n soortgelyke houtbalk, die skamel, wat met 'n stropband aan die agterasboom vas is. Die skamel word deur houtronge in posisie gehou, wat voorkom dat die buik van die wa sywaarts beweeg. Twee moelbande van yster keer weer dat die ronggat nie uitskeur nie. Deur die agterasboom en skamel kom die stewige Y-vormige agtertang vas in die agtertanggate. Die voor- en agteras van die wa word deur 'n lang houtbalk, die langwa, verbind. Bo-op die houtlangwa is daar ook 'n ysterlangwa as veiligheidsmaatreël aangebring indien die houtlangwa sou breek. Die voorste gedeelte van die voorstel kom ooreen met die agterstel. Bo-op die voorasboom is die asbed, wat met stropbande aan die voorasboom vas is. Die luns, 'n plat ysterpen, steek deur twee gate op elke punt van die as om te keer dat die wiel uitval. Om weer te verhoed dat die luns verloor, is daar ʼn gaatjie aan die punt waardeur die lunsriem gesteek word. Bo-op die voorasbed is die voorskamel, met die skamelbande tussenin, en die skamelhout gaan deur die middel van die skamel tot in die voorasboom. Tussen die voorasboom en die voorasbed is die voortang, waaraan die disselboom vas is, terwyl die agterste deel van die voortang aan die langwa vas is. Voor aan die disselboom, waaraan die osse gespan word en wat ongeveer 3 m lank is, word die trektou vasgemaak. Die trektou, wat uit 3 gevlegte rieme bestaan, is uiters belangrik vir die veiligheid van die wa en het gewoonlik van besonder goeie vakmanskap getuig. Die houtjukke is vasgemaak aan ysterringe, wat aan die trektou vas is. 'n Juk is 'n houtpaal met gate aan weerskante waarin die jukskeie pas. Aan die skeie, houtpenne met kepies aan die kante, is die nekstrop van die os vasgemaak. Die buik van die wa is 'n los eenheid wat tussen twee bokbalke gemonteer is, wat weer op die skamels rus. Die vloer van die wa, wat bestaan uit buikplanke wat op drahoute rus, word die wabuik genoem. Die voorste gedeelte word die voet- of treeplank genoem, en die voorste balkie wat die buikplanke bymekaar hou, is bekend as die klampie. Die sykante van die wa, ook sylere genoem, bestaan uit die boleerboom en 'n onderleerboom wat op die bokbalke rus. Tussen die twee leerbome is die leerskeie, waarvan die eerste en die laaste die boleerboom kruis. Die deel waar die kruising afgewerk word, word die leermannetjies of boesmantjies genoem. Aan die agterkant druk die karet teen die bokant van die laaste leerskeie. Alle kakebeenwaens het nie presies eenders gelyk nie. 'n Sekere tipe is byvoorbeeld die vioolkopwa of Koebergwa genoem, na aanleiding van die voetplank wat van die voortang af breër word na die disselboom toe. Hierdie wa se buikplanke het nie voor uitgesteek om as voetplank te dien nie. Die tentseil is oor 'n raamwerk van buigbare latte aangebring. Kweperlatte was baie geskik hiervoor. Oor hierdie raamwerk is gevlegte grasmatte gespan wat die binnekant van die wa moes koel hou en terselfdertyd verhoed dat die seildoek op die latwerk deurskaaf. Daarna is ʼn geöliede seildoek aangebring en heel laaste die waterdigte tentdoek. Riempieveters is gebruik om die openinge aan die voor- en agterkant in 'n opgerolde posisie te hou. === Wiele === Die wiele van die kakebeenwa is kommetjie- of tregtervormig, so genoem omdat die speke skuins in die naaf ingesit is. Omdat die speke so skuins staan, bied hulle groter weerstand en hou ook langer. As die wiel nie kommetjievormig (pieringvormig) was nie, sou die speke maklik uitgedruk word. Wanneer daar met 'n skuinste langs gery is, is die twee voorwiele gemonteer aan die kant van die wa wat na die kruin toe wys, en die twee agterwiele aan die teenoorgestelde kant; so kon die wabuik redelik horisontaal gehou word. Die kakebeenwa was ewe aanpasbaar by steil afdraandes - die voorwiele is agter en die agterwiele voor gemonteer. Hierdie wiele het ware vakmanskap vereis. Die wiel bestaan uit die naaf in die middel; die speke pas in reghoekige openinge in die naaf en eindig in die veiling. Die veiling is saamgestel uit 6 tot 8 geronde segmente waarin die speke in ovaalvormige gate geslaan word. Die ysterwaband buite om die veiling is ongeveer 1,25 cm dik, en om die naaf is 4 naafbande om dit te versterk. Hoewel die voorwiele kleiner as die agterwiere is, is die nawe ewe groot en die speke en veilings ewe dik. Die ysterwaband wat om die veiling kom, het baie ongerief op die trek veroorsaak deurdat die Voortrekkers dikwels moes stilhou om dit stywer te maak. Die waband moes eers oor 'n vuur warm gemaak en dan oor die wiel geplaas word. Daarna is koue water daaroor gegooi, en namate die band krimp, is die veilings styf teenmekaar gebind. === Bybehore === Die wakis, wat van geelhout of stinkhout gemaak is, het gedien as sitplek vir die drywer en was ook die bêreplek vir die [[Bybel]], klere en ander kleinighede. Onder die agterkant van die wa was ʼn houtraamwerk, die trap, wat deur twee dik leerbande in posisie gehou is. Hierdie deel het nie net as trap gedien nie, maar was ook bykomende bêreplek. 'n Groot deel van die binnekant van die wa is ingeneem deur die katel, wat soms aan vier hake gehang het. Aan die kante en onderkant van die wa was hake waaraan 'n aantal noodsaaklike voorwerpe soos byvoorbeeld die ligter en teerputs gehang het, en tussen die agterwiele het die watervat gehang. Die remskoen hang buite aan kettings wat aan die voorasboom vasgeanker is. So 'n remskoen is bloot 'n reghoekige stuk hout van 20 x 60 cm en 20 cm dik, met 'n gleuf wat onder die agterwiel geplaas word as daar by steil afdraandes gerem moes word. Ten spyte van sy eenvoud was die remskoen onontbeerlik, veral tydens die trek oor die [[Drakensberge]]. Die teerputs was 'n vaatjie met ingevoerde [[Stockholmteer]] wat aan die bokbalk voor die linkeragterwiel gehang het. Die teer is gebruik vir die smering van die asse en om slyting te voorkom. Wanneer die asse gesmeer of daar aan die wiele gewerk moes word, is die ligter gebruik - 'n toestel wat vandag ʼn domkrag genoem sou word. Ruimte is goed benut, want die Voortrekkergesin moes sy hele huishouding met hom saamneem. Onder die wa, aan die agterasboom en bokbalke, het 'n houtrooster gehang wat as bêreplek gedien het vir onder meer potte en panne, gelooide velle, en soms ook die hoenderhok. === Houtsoorte === Die feit dat 'n verskeidenheid houtsoorte gebruik is, word goed geïllustreer in die wa wat aan die Voortrekker Johannes Marthinus laas behoort het en tans in die museum by [[Amersfoort, Mpumalanga|Amersfoort]] besigtig kan word: Assegaaihout is vir die speke gebruik, die veilings is van witpeerhout gemaak, en [[ysterhout]] is vir die skamels gebruik. Die lere en buikplanke is van geelhout, terwyl [[stinkhout]] vir die leerbome en leerskeie gebruik is. Die disselboom en die voor- en agtertang is ook van ysterhout gemaak. Omdat die speke baie sterk moes wees, is oor die algemeen ysterhout gebruik. [[Yster]] was in daardie jare baie moeilik bekombaar en is hoofsaaklik vir die wiel - en naafbande, asskene, luns, tang- en skamelbande, ysterlangwa, en later ook vir die remskoen en as gebruik. Tussen 2 000 en 3 000 kakebeenwaens het die Groot Trek meegemaak, waarvan 'n paar behoue gebly het. == Ossewa na 1860 == Die kakebeenwa het aan sy besondere doel beantwoord, maar na die [[Groot Trek]] moes groter waens gebou word om die binneland te verken. Hoewel hierdie waens volgens die tradisionele plan gebou is, was hulle geriefliker. Die Zandvelder het byvoorbeeld soos die kakebeenwa gelyk, behalwe dat dit onder meer remme en sykiste gehad het. Na 1860 was veranderinge noodsaaklik, aangesien die ontdekking van diamante in 1860 en daarna ʼn nuwe dimensie aan die vervoerwese gegee het. Suid-Afrika is oorstroom deur fortuinsoekers en transportryers en 'n nuwe vervoerstelsel het nodig geword. Teen hierdie tyd was daar al paaie, want die transportwa sou uit die aard van sy bou nooit oor dele kon beweeg waaroor die kakebeenwa moes trek nie. Groot voorrade moes daagliks oor lang afstande vervoer word, en die transportwa was gevolglik sterker, swaarder en ook laer op die grond as die kakebeenwa. Die lengte van die transportwa het gewissel tussen 3,6 en 6,9 m. 'n Rit na die diamantvelde het maklik 4 tot 6 weke geduur. Hoewel min dorpe uiteindelik sonder wamakers was, was die bekendstes in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (Wamakersvlei), [[Oudtshoorn]], [[Grahamstad]], [[King William’s Town|King William's Town]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Pretoria]]. Na 1860 was yster makliker bekombaar en die houtas is vervang deur 'n ysteras, waarvan die meeste ingevoer is. Die datum wat op die asse verskyn is 'n goeie aanduiding van die ouderdom van die wa aangesien asse feitlik nooit vervang is nie. Die ou remskoen is nou vervang deur remme, waarvan daar twee tipes was: die Natal- of slingerbriek, wat die briekblok teen die agterwiel vasdruk, en die Kaapse of deurgooibriek, wat die briekblok teen die agterwiel vastrek. Albei tipes het met 'n skroeftang gewerk. Die wiele het ook verander; nie alleen het hulle kleiner geword nie, maar die ou metode waarvolgens die speke skuins ingesit is, is vervang deur 'n nuwe kruisspeekpatroon. Die sylere as deel van die romp het verdwyn en die relings om die bak is wyer gemaak om aan die doel van die sylere te beantwoord. Die relings is van hout gemaak en is deur ysterarms gestut. 'n Wielrooster van yster is bo-oor die wiele geplaas en na voor en na agter met die relings verbind. Die nawe is korter en dikker gemaak en die platluns en daarmee saam die lunsriem het verdwyn. 'n Verder ontwikkeling was 'n rat en knipyster aan die agternaaf van waens wat baie op- en afdraandes moes aandurf. Die ligter was nie vir die nuwe, swaarder wa geskik nie, en dit is deur die [[domkrag]] vervang. Die kap of tent kon afgehaal word en daarmee saam die lere wat aan die binnekant daaraan vas was. Die nuwe wa was veelsydig en is gebruik as kaalwa, korttent- of langtentwa. Spesiale, interessante name het ontstaan om die tipes waens te onderskei, byvoorbeeld die Kappiewa en die Nagmaalwa. ʼn Bokwa was 'n wa sonder tent. Die reiswa was 'n weelderige wa waarvan die kap nie verwyder kon word nie. Die wa was besonder gerieflik ingerig met ingeboude kiste, watertenks, selfs 'n nagstoel, houtpanele voor en agter, met ʼn deur aan die voorkant en 'n glasvenstertjie aan weerskante van die deur. Daar was ook 'n primitiewe wa van Duitse oorsprong wat uit hierdie tyd dateer, die sogenaamde Trudelwagen in die Oostelike Provinsie, waarvan daar egter min voorbeelde oorgebly het. Die nuwe wa was te swaar vir die 10 tot 12 osse waaruit 'n span gewoonlik bestaan het, en 'n span van 16 osse is gebruik. == Suid-Afrika == Die [[Voortrekkers]] het die waens gebruik gedurende die [[Groot Trek]] uit die [[Kaapkolonie]] in die 1830's en 1840's. Die waens is dikwels aangewend as 'n mobiele fortifikasie (bekend as 'n [[Laer (fortifikasie)|laer]]) waarvan die bekendste geval seker by [[Slag van Bloedrivier|Bloedrivier]] is. Na die ontdekking van goud in die [[Barberton, Mpumalanga|Barbertonomgewing]] in 1881 is ossewaens gebruik om voorrade vanuit die voormalige [[Maputo|Lourenço Marques]] aan te ry. [[Percy Fitzpatrick|James Percy FitzPatrick]] het aan ossewaens gewerk en het dit ook beskryf in sy bekende boek ''Jock van die Bosveld'' in 1907.[[Lêer:Voortrekker Monument Laager.JPG|duimnael|links|Die [[Voortrekkermonument]] in [[Pretoria]] word omring deur 'n muur met beelde van ossewaens daarop]] === Afrikanersimboliek === In [[Suid-Afrika]] is die ossewa aangeneem as 'n kultuurikoon van die [[Afrikaner]]s. Die ossewa word genoem in die eerste strofe van [[Die Stem van Suid-Afrika|''Die Stem'']], 'n gedig wat Suid-Afrika se volkslied was tussen 1957 en 1994. In 1939 is 'n anti-Engelse organisasie gestig wat Suid-Afrika se deelname aan die [[Tweede Wêreldoorlog]] teengestaan het. Die organisasie het homself die [[Ossewabrandwag]] genoem.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Basil |title=Botha Smuts And South Africa |year=1946 |publisher=Hodder And Stoughton |location=Londen |pages=160–161 |url=http://www.archive.org/stream/bothasmutsandsou035110mbp#page/n177/mode/2up}}</ref> === Kulturele erfenis === Verskeie Afrikaanse spreekwoorde het hulle ontstaan aan die ossewa te danke. So word byvoorbeeld gepraat van ʼn vuil persoon as 'n regte lunsriem, en iemand wat vooruitgang strem, as ʼn remskoen. Iemand kan ook voer op die wa of 'n vyfde wiel aan die wa wees, of so nie 'n stok in die wiel steek. In 1938 is die [[Groot Trek]] en die [[Slag van Bloedrivier]] tydens die hoeksteenlegging van die [[Voortrekkermonument]] in [[Pretoria]] en die Bloedriviermonument herdenk deur 'n simboliese ossewatrek. Twee van die waens wat die simboliese trek meegemaak het, was self 100 jaar oud, naamlik die [[Johanna van der Merwe]] en die [[Dirkie Uys]]. == Sien ook == * [[Groot Trek]] * [[Trekboervereniging]] * [[Voortrekkers]] * [[Waboom]], 'n boom wat vir sekere van die onderdele gebruik was. == Bronne == * Coetzee, Abel: Daar kom die wa. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, 1966 * Green, Lawrence G.: The Wagon Life. In: When the journey's over. Kaapstad: Howard Timmins, 1972. {{ISBN|0-86978-030-1}} * Labuschagne, F.J.: Die ossewa en die woordeskat, idiome, segswyses en spreekwoorde wat daaruit ontstaan het. Osse inspan en dryf is 'n ware kuns. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 37, nr. 4, Oktober 1988 * Mouton, Annalize: He breathes new life into old wagons. In: Village Life. Nr. 13, Augustus/September 2005. ISSN 1810-5580 * Oosthuysen, C. Marius: Die trekos en trektoerusting in Suid-Afrika - 'n historiese perspektief. Pretoria: Protea Boekhuyis, 2020. {{ISBN|978-1-4853-1127-0}} * Walton, James: The ox-wagon - symbol of South African exploration and expansion. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 3, Maart 1976 * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|090840963X}}, volume 22, bl. 28 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ox-drawn wagons}} {{Wikt|ossewa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Grondvervoer]] drynny74kosixjdmeqvexrl4kb8wxwf 6 52494 2922888 1388104 2026-08-07T09:36:37Z JMK 649 +kat 2922888 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Die gesin van ds. [[Andrew Murray sr.]] van [[Graaff-Reinet]] waarvan vyf seuns predikant geword het. == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Andrew Murray]] ewcag7r978nrhswvz9olf9zuq80dk7g 6 56014 2922830 1645675 2026-08-06T22:53:28Z JMK 649 +kat 2922830 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Prof. [[Wicus du Plessis]], eerste voorsitter van Dagbreekpers Beperk |bron='n Volk staan op uit sy as |datum=omstreeks 1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] an63es30pf0zeis9dun8bhxcjvxprqm 6 56457 2922808 811935 2026-08-06T22:09:28Z JMK 649 +kat 2922808 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Wapen van die Hoërskool DF Malan, Crosby |bron=http://dfm50.blogspot.com/ |datum=Onbekend |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Skoolwapens]] iri2dzibovvhrme7jqjvlcu4770c82m 0 61565 2922610 2879209 2026-08-06T15:04:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922610 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Tronkdikkop | image = | image_width = 240px | image_caption = | image2 = | image2_width = 240px | image2_caption = | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Gobiidae]] | familia_authority = | genus = [[Caffrogobius]] | genus_authority = (Smitt, [[1900]])<ref>Smitt F. A., [[1900]]. Preliminary notes on the arrangement of the genus ''[[Gobius]]''. with an enumeration of its European species. Öfvers. Kongl. Vet.-Akad. Förh. v. 56 (núm. 6). 543-555.</ref> | species = ''C. gilchristi'' | subspecies = | taxon = Caffrogobius gilchristi | binomial_authority = ([[George Albert Boulenger|Boulenger]], [[1898]])<ref>[http://www.biolib.cz/en/taxon/id151027/ BioLib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175057/http://www.biolib.cz/en/taxon/id151027/ |date= 3 Maart 2016 }} {{en}}</ref><ref>Boulenger, G. A., [[1898]]. Descriptions of two new gobiiform fishes from the Cape of Good Hope. Marine Investigations in South Africa. Núm. 2: 3-4.</ref> | range_map = | range_map_width = 240px | range_map_caption= | synonyms = }} Die '''Tronkdikkop''' (''Caffrogobius gilchristi'') is 'n [[vis]] wat [[endemies]] is aan [[Suider-Afrika]] en vanaf [[Kaapstad]] tot aan die noordkus van [[Mosambiek]] voorkom. In Engels staan die vis bekend as die ''Prison goby''. == Voorkoms == Daar kan tot 16 vertikale [[swart]] strepe oor die lyf wees; gewoonlik in pare en onderbreek op die sylyn. Die vis word tot 15&nbsp;cm groot. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bron == * Coastal Fishes of Southern Africa. [[Phil Heemstra|Phil]] & Elaine Heemstra. 2004. {{ISBN|1-920033-01-7}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * http://www.fishbase.org/summary/Caffrogobius-gilchristi.html {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] jawb1pww3av4zbzyf0am7tsosbn8hww 6 63041 2922837 1442057 2026-08-06T23:13:02Z JMK 649 +kat 2922837 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Rapportryers kom in 1949 in [[Pietermaritzburg]] aan op pad na die inwyding van die [[Voortrekkermonument]] in [[Pretoria]] se inwyding. |bron=Die Huldejaar 1949 |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Geloftekerk]] [[Kategorie:Voortrekkermonument]] fsbcir0dox66kogv9cq0xq3940g47y5 3 63675 2922675 2920111 2026-08-06T18:12:57Z JMK 649 /* Uitvee asb. */ nuwe afdeling 2922675 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} == [[Nelson Piquet]] == {{Gebruikervoorblad|Nelson Piquet}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 7 Junie 2026 (UTC) : Geluk Gert! Net 'n paar van ons weet wat se harde werk dit is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 7 Junie 2026 (UTC) ::Dankie menere, waardeer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:14, 8 Junie 2026 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{Gebruikervoorblad|David Coulthard}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ja, slegs 'n paar van ons weet watse harde werk dit verg! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 12 Julie 2026 (UTC) : Geluk Gert! Altyd harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 12 Julie 2026 (UTC) ::Dankie, ek waardeer dit! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:49, 13 Julie 2026 (UTC) == Uitvee asb. == Kategorie:Sportspanne van Suid-Afrika, en Kategorie:Kerkplein uitvee asb. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 18:12, 6 Augustus 2026 (UTC) k2xvwivvzvfa0t3u0z7lqlpon4rngm9 0 63743 2922860 2912050 2026-08-07T03:43:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Apple Inc. |kenteken = [[Lêer:Apple logo black.svg|80px]]<br /><br />[[Lêer:Aerial view of Apple Park dllu.jpg|240px]] |tipe = Openbaar |stigting = 1 April 1976 <small>(geïnkorporeer op 3 Januarie 1977 as Apple Computer, Inc.)</small> |ligging_stad = Applekampus, Infinte Loop 1, Cupertino, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[VSA]] |liggings = 500+ winkels <small>(2020)</small> |sleutelpersone = [[Tim Cook]] ([[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]])<br />[[Arthur Levinson]] (Voorsitter)<br />Sir [[Jonathan Ive]] (SVP, Industriële ontwerp)<br />[[Steve Jobs]] (Voorsitter 1976–1985/2011, HUB 1997–2011 †) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Rekenaarapparatuur<br />Rekenaarprogrammatuur<br />Verbruikerselektronika<br />Digitale verspreiding |produkte = Macintosh • iPod • iPhone • iPad • Apple Watch • Apple TV • Apple TV+ • HomePod • macOS • iOS • iPadOS • watchOS • tvOS • iLife • iWork • Final Cut Pro • Logic Pro • GarageBand • Shazam • Siri |dienste = App Store • Apple Arcade • Apple Card • Apple Music • Beats 1 • Apple News+ • Apple Pay • Apple Pay Cash • Apple Store • Genius Bar • Apple TV+ • Apple Books • iCloud • iMessage • iTunes Store • Mac App Store |inkomste = {{verlies}} VS$ 260,174 miljard <small>(FJ 2019)</small><ref>[https://s2.q4cdn.com/470004039/files/doc_financials/2019/ar/_10-K-2019-(As-Filed).pdf ''Jaarverslag 2019. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> |bedryfsinkomste = {{verlies}} VS$ 63,930 miljard <small>(FJ 2019)</small> |netto_inkomste = {{verlies}} VS$ 55,256 miljard <small>(FJ 2019)</small> |getal_werknemers = 137&nbsp;000 <small>(soos op 28 September 2019)</small><ref>[https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000320193/1a919118-a594-44f3-92f0-4ecca47b1a7d.pdf ''Jaarverslag vir die fiskale jaar wat op 28 September 2019 geëindig het'']</ref> |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = [[Braeburn Capital]]<br />[[Filemaker Inc.]]<br />[[Anobit]] |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.apple.com/ www.apple.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Apple Inc.''' (gelys op [[NASDAQ]] as AAPL, voorheen bekend as '''Apple Computer, Inc.''') is ’n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] wat [[rekenaar]]s, verbruikerselektronika, [[bedryfsstelsel]]s en [[programmatuur]] [[ontwerp]], vervaardig en – naas tradisionele kleinhandelkanale – ook in sy eie aanlyn- en straatwinkels (''Apple Stores'') bemark. Apple se hardewaretoestelle word – in teenstelling met dié van ander vervaardigers – rondom die onderneming se eie [[sagteware]] ontwikkel om volledige versoenbaarheid van alle komponente te verseker. Veiligheid en modernisties-estetiese ontwerpe is ander streng kriteria. {{Kombi-beeld|Steve Wozniak by Gage Skidmore 2.jpg|Mac mini mid2010 front.jpg|Jonathan Ive (OTRS).jpg| |align=left |width=200px |caption1=Die Kaliforniese rekenaaringenieur [[Steve Wozniak]], medestigter van Apple Inc. en dryfkrag agter die ontwikkeling van die eerste persoonlike rekenaar, noem sy geesdrif vir die wetenskapsfiksie-televisiereeks ''[[Star Trek]]'' as 'n bron van inspirasie by die stigting van sy onderneming. |caption2=Apple-hardeware soos die ''Mac mini'' (bo) en enkele komponente van die sagteware is byna dertig jaar lank deur die hoofontwerpbeampte, die Brit [[Jonathan Ive]] (onder) ontwerp, onder meer volgens [[Bauhaus]]-beginsels }} In die 1970’s was Apple een van die eerste vervaardigers van [[persoonlike rekenaar]]s wat danksy sy bemarkingstrategie vir sy [[Macintosh]]-reeks ’n beslissende bydrae tot die kommersiële sukses van tuisrekenaars gelewer het. In die 1980’s het die maatskappy nog eens ’n baanbrekersrol by die invoering van grafiese koppelvlakke en [[rekenaarmuis]]e vervul. Met die bekendstelling van die iPod in 2001, die [[slimfoon]] iPhone in 2007, die [[tabletrekenaar]] iPad in 2010 en die slimhorlosie Apple Watch in 2015 het Apple sy sakebelange ook na ander produkvelde uitgebrei. Sy programmatuur sluit die volgende in: die [[macOS]]-[[bedryfstelsel]]; die [[iTunes]]-mediaspeler; die [[iLife]]-pakket van multimedia- en kreatiwiteitsprogrammatuur; die [[iWork]]-pakket van produktiwiteitsprogrammatuur; [[Aperture (programmatuur)|Aperture]], ’n professionele fotografiepakket; [[Final Cut Studio]], ’n reeks van professionele en rolprentindustrieprogrammatuurprodukte; Logic Studio, ’n reeks van musiekproduksieprogrammatuur; die [[Safari (webblaaier)|Safari]]-webblaaier; en [[iOS]] en [[iPadOS]], die mobiele [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsels]] vir Apple se slimfone en tabletrekenaars. Apple Inc. is die grootste beursgenoteerde maatskappy in die wêreld deur markkapitalisasie, die eerste onderneming waarvan die markwaarde die $1-biljoenkerf oorskry het, asook die grootste tegnologiemaatskappy in die wêreld gemeet aan omset en wins. In die fiskale jaar 2019 was die omset op die wêreldmark $260 miljard - 'n styging van 3&nbsp;000 persent teenoor 2004. Apple se omset is intussen selfs groter as dié van sommige van die voorste rolspelers in die motorbedryf soos Daimler, Ford of Honda.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/39388/umfrage/umsatz-von-apple-seit-2004/#statisticContainer ''Statista.com, 1 November 2019: Umsatz von Apple Inc. weltweit in den Geschäftsjahren von 2004 bis 2019 (in Milliarden US-Dollar). Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> In die tweede kwartaal van 2020 is 49,7 persent van Apple se omset deur ''iPhone''-verkope gegenereer.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/312602/umfrage/umsatzanteile-der-produktgruppen-an-apples-gesamtumsatz-nach-quartalen/ ''Statista.com, 4 Mei 2020: Umsatzanteile der Produktgruppen an Apples Gesamtumsatz vom 1. Geschäftsquartal 2011 bis zum 2. Geschäftsquartal 2020. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> In die eerste kwartaal van 2020 is 36,7 miljoen eenhede wêreldwyd verkoop.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/12743/umfrage/absatz-von-apple-iphones-seit-dem-jahr-2007-nach-quartalen/ ''Statista.com, 5 Mei 2020: Absatz von Apple iPhones weltweit vom 2. Quartal 2007 bis zum 1. Quartal 2020 (in Millionen Stück). Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> Die tydskrif ''Fortune'' het Apple in 2020 vir die dertiende jaar in 'n reeks as die mees bewonderde maatskappy in die wêreld benoem.<ref>[https://fortune.com/worlds-most-admired-companies/ ''Fortune.com: World’s Most Admired Companies. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> ''Fortune'' se ranglys is gebaseer op 'n meningspeiling onder byna 3&nbsp;800 hoof uitvoerende beamptes, direkteurs en ontleders. Die Apple-handelsmerk was in 2019 die waardevolste ter wêreld, nog voor Google en [[Amazon.com|Amazon]], met $234,241 miljard volgens Interbrand se ''Best Global Brands''-verslag wat op 17 Oktober 2019 gepubliseer is.<ref>[https://www.msn.com/en-gb/money/news/the-most-valuable-brands-in-the-world-revealed/ar-AAITOku?ocid=spartanntp ''MSN Money – Yahoo! Finance: The most valuable brands in the world revealed. Besoek op 17 Oktober 2019'']</ref> Die maatskappy het hulself egter ook heelwat kritiek op die hals gehaal weens die werkstoestande van kontrakteurs en weens hul omgewings- en sakepraktyke.<ref name="wpsweatshop">{{en}} {{Cite document |last=Musgrove |first=Mike |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/15/AR2006061501898.html |title=Hongerfabriektoestande by iPod-fabriek aangegee |work=The Washington Post |date=16 Junie 2006 |ref=harv |postscript=<!-- None -->}}</ref><ref name="iwclimate">{{cite news |url=http://www.informationweek.com/news/hardware/mac/showArticle.jhtml?articleID=207601672 |title=Omgewingsgroep tref Apple |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617031848/http://www.informationweek.com/news/hardware/mac/showArticle.jhtml?articleID=207601672 |archive-date=17 Junie 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 3 April 2012 }}</ref> Ná sy stigting op 1 April 1976 in Cupertino, [[Kalifornië]] en sy inkorporasie op 3 Januarie 1977<ref name="orgincpr">{{en}} [http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=107357&p=irol-faq#corpinfo1 Apple Beleggersverhoudings FAQ] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20091016060336/http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=107357&p=irol-faq#corpinfo1 |date=16 Oktober 2009 }}, Apple Inc. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> het die maatskappy vir die eerste dertig jaar as Apple Computer, Inc. bekend gestaan. Die woord “Computer” is op 9 Januarie 2007 van die naam verwyder,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://ccbn.10kwizard.com/cgi/convert/pdf/APPLEINC8K.pdf?pdf=1&repo=tenk&ipage=4589126&num=-2&pdf=1&xml=1&cik=320193&odef=8&rid=12&quest=1&dn=2&dn=3 |title=Form 8-K SEC Filing |date=10 Januarie 2007 |format=PDF |accessdate=8 Desember 2007 |archive-date=17 Mei 2016 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517184225/http://ccbn.10kwizard.com/cgi/convert/pdf/APPLEINC8K.pdf?pdf=1&repo=tenk&ipage=4589126&num=-2&pdf=1&xml=1&cik=320193&odef=8&rid=12&quest=1&dn=2&dn=3 |url-status=dead }}</ref> aangesien die tradisionele fokus van persoonlike rekenaars na verbruikerselektronika verskuif het.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/01/09/technology/09cnd-iphone.html |last=Markoff |first=John |authorlink=John Markoff |title=Nuwe mobiele foon dui Apple se ambisie aan |date=9 Januarie 2007 |access-date=9 Januarie 2007 |work=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525231038/https://www.nytimes.com/2007/01/09/technology/09cnd-iphone.html |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === 1976–1980: die vroeë jare === ;Historiese agtergrond Die persoonlike rekenaar as tegnologiese innovasie het sy historiese oorsprong, net soos die internet, in tegnologieë wat gedurende die 1960's ontwikkel is, onder meer danksy grootskaalse befondsing deur die Amerikaanse Departement van Verdediging. Die blote idee van persoonlike rekenaars is deur groot vervaardigers soos IBM aanvanklik as absurd verwerp. Dit was jong baanbreker-ondernemings soos Apple, Commodore en Tandy wat in die laat 1970's en vroeë 1970's die eerste klaargeboude rekenaars vir privaat middelklasgebruikers bemark het. [[Lêer:Apple II advertisement Dec 1977 page 1.jpg|duimnael|links|'n Advertensie vir die Apple II-tafelrekenaar wat in 1977 geloods is en onder meer in die tydskrif ''Byte'' verskyn het]] Die eerste rekenaars was uitsluitlik as duur monteerstelle beskikbaar wat deur geesdriftiges self saamgebou en geprogrammeer moes word. 'n Klein informele vereniging van rekenaargeesdriftiges, wat hulself ''Homebrew Computer Club'' genoem het, het met sy byeenkomste, wat tussen Maart 1975 en Desember 1986 in Menlo Park, San Mateo County, Kalifornië plaasgevind het (Gordon French, medestigter van die klub, het die eerste byeenkoms in sy motorhuis gereël nadat hulle die MITS Altair 8800 mikrorekenaar in hande gekry het), sou 'n belangrike rol speel by die ontwikkeling van mikrorekenaars vir tuisgebruik en die groei van Kalifornië se groot industriële inligtingstegnologiekompleks ''Silicon Valley''. Klublede het onderdele, stroombane, inligting en ervarings met die selfbou van rekenars gedeel. Die eerste byeenkoms was vir Steve Wozniak die inspirasie vir die ontwerp van die Apple I-rekenaar. ;Stigting en Apple I [[Lêer:Apple I.jpg|duimnael|regs|Die Apple I, die jong onderneming se eerste produk, is aanvanklik as selfboustel bemark. Anders as destyds beskikbare rekenaars in die laer pryssegment, wat instruksies per skakelaars en lampies ontvang het, het die Apple I oor poorte beskik waarmee 'n sleutelbord en skerm daaraan gekoppel kon word. Teks is in swart-en-wit vertoon. Die eienaar van hierdie eenheid het ’n sleutelbord en ’n houtkis bygevoeg.]] [[Lêer:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|duimnael|Die Apple II plus is deur Steve Wozniak ontwerp<br /><small>''Museum of the Moving Image, New York''</small>]] Apple is op 1 April 1976 deur [[Steve Jobs]], [[Steve Wozniak]] en [[Ronald Wayne]] gestig<ref name=AppleConf>{{en}} {{cite book|last=Linzmayer |first=Ronald W. |title=Apple Confidential: The Real Story of Apple Computer, Inc. |publisher=No Starch Press |year=1999 |url=http://extras.denverpost.com/books/chap0411h.htm}}</ref> om die [[Apple I]] persoonlike rekenaarpakket te verkoop. Die jong onderneming is deur [[Mike Markkula]], 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], sakeman en belegger wat later die amp van hoof uitvoerende beampte van Apple sou beklee, met risikokapitaal ondersteun. Wozniak het die rekenaars in die motorhuis van Jobs se ouers in [[Palo Alto]] met die hand gebou<ref>{{cite news |url=http://www.smh.com.au/news/laptops--desktops/wozniak-tells-his-side-of-the-story/2006/09/28/1159337270259.html |title=Apple medestigter vertel sy kant van die verhaal |work=Sydney Morning Herald |date=28 September 2006 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803062121/http://www.smh.com.au/news/laptops--desktops/wozniak-tells-his-side-of-the-story/2006/09/28/1159337270259.html |archive-date= 3 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6167297 ’n Gesprek met rekenaarpionier Steve Wozniak] NPR. 29 September 2006.</ref> en hulle later by die plaaslike ''Homebrew Rekenaarklub'' vir die eerste keer aan die publiek vertoon.<ref>{{en}} Wozniak, Stephen. [http://www.atariarchives.org/deli/homebrew_and_how_the_apple.php Homebrew en hoe die Apple ontstaan het], ''Digital Deli''. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Die Apple I is verkoop as ’n [[moederbord]] (met [[SVE]], [[Ewetoeganklike geheue|RAM]] en basiese tekstuele videoskyfies)—veel minder as wat vandag as ’n rekenaar beskou word.<ref>{{en}} Kahney, Leander. [https://web.archive.org/web/20121105210359/http://www.wired.com/gadgets/mac/multimedia/2002/11/56426 Herbou ’n Apple van die verlede], ''[[Wired (tydskrif)|Wired]]'', 19 November 2002.</ref> Altesaam 200 eksemplare van die Apple I, wat oorspronklik as selfboustel ontwerp is, is vanaf Julie 1976 verkoop vir $666,66 (met inflasie aangepas na $2&nbsp;723 in 2012)<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7091190.stm |title=BBC Nuus: Geskiedenis van tegnologie |access-date=19 Januarie 2008 |date=15 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003202603/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7091190.stm |archive-date= 3 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://staging.computerhistory.org/exhibits/highlights/apple1.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070326115844/http://staging.computerhistory.org/exhibits/highlights/apple1.shtml |archivedate=26 Maart 2007 |title=Rekenaargeskiedenismuseum (ComputerHistory.org) |accessdate=19 Januarie 2008 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} [http://www.g4tv.com/gamemakers/episodes/3781/Apple_II.html Game Makers (TV-program)]: Apple II. Uitgesaai op 6 Januarie 2005.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.macmothership.com/gallery/newads7/1976apple1.jpg |title=Prent van oorspronklike advertensie met die prys op $666.66 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115222510/http://www.macmothership.com/gallery/newads7/1976apple1.jpg |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="iWoz">{{en}} Wozniak, Steven: "iWoz", bl. 180. W.W. Norton, 2006. {{ISBN|978-0-393-06143-7}}</ref> Apple is op 3 Januarie 1977 geïnkorporeer,<ref name="orgincpr" /> sonder Wayne, wat die risiko as te groot geag en sy aandele van tien persent in die maatskappy twaalf dae later aan Jobs en Wozniak verkoop het vir $800. Die risiko vir hom was 'n lening wat Steve Jobs aangegaan het en sy kontrak met 'n onderneming wat onderdele sou verskaf. Wayne het die leweransier se betroubaarheid in twyfel getrek en was as jong vader met 'n huis nie bereid om borg te staan nie.<ref>[https://www.cnbc.com/2018/08/02/why-ronald-wayne-sold-his-10-percent-stake-in-apple-for-800-dollars.html ''CNBC.com, 2 Augustus 2018: Apple just hit a $1 trillion market cap—here’s why its little-known third co-founder sold his 10% stake for $800. Besoek op 8 Mei 2020'']</ref> Sy aandele sou in 2018 $95 miljard werd gewees het.<ref>[https://www.macworld.co.uk/feature/apple/history-of-apple-steve-jobs-mac-3606104/ ''Macworld.co.uk: The History of Apple- The foundation of Apple. Besoek op 8 Mei 2020'']</ref> Wayne het sy besluit nogtans nooit betreur nie. Hy het later verduidelik dat hy geen waarde aan rykdom sou heg nie en dat dit van hom net die welvarendste man op die begraafplaas sou gemaak het. Ook het hy vir homself binne die jong onderneming geen kans gesien vir selfverwesenliking nie. Apple het aan hom sy eerste embleem sowel as die teks vir die akte van oprigting, wat uit sy pen gekom het, te danke. Multimiljoenêr Mike Markkula het noodsaaklike sakekundigheid en befondsing van $250&nbsp;000 gedurende die inkorporering van Apple verskaf.<ref>{{en}} {{cite journal |url=http://money.cnn.com/1998/01/06/technology/apple_chrono/ |title=Apple-kronologie |accessdate=11 September 2008 |date=6 Januarie 1998 |work=Fortune tydskrif |publisher=CNN |ref=harv |archive-date=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111080135/http://money.cnn.com/1998/01/06/technology/apple_chrono/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Apple Inc. |url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761552652/apple_inc_.html |work=MSN Encarta |access-date=2 Maart 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111041120/http://www.webcitation.org/query?id=1257008017205735 |archive-date=11 November 2012 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> ; Apple II Die [[Apple II-familie|Apple II]] is op 16 April 1977 bekendgestel tydens die eerste Weskusrekenaarjaarmark. Die Apple II-reeks is as 'n oop stelsel ontwerp – alle belangrike konstruksiebesonderhede is gepubliseer. Hierdie beginsel is later deur IBM oorgeneem en as ''IBM PC'' bemark. Dit het van die grootste mededingers, die TRS-80 en [[Commodore PET]] verskil deurdat dit ’n karakterselgebaseerde kleurgrafika en oop rekenaarargitektuur ingesluit het. Terwyl vroeë modelle gewone kassetbandjies as opslagapparate gebruik het, is dit vervang met die bekendstelling van ’n 5&nbsp;1/4&nbsp;duim [[slapskyf]]dryf en koppelvlak, die "Disk II".<ref>{{cite web |title=Apple II Geskiedenis Hoofstuk 4 |url=http://apple2history.org/history/ah04/ |author=Steven Weyhrich |date=21 April 2002 |access-date=18 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411054755/https://apple2history.org/history/ah04/ |archive-date=11 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Apple II is gekies om die werkskermplatform vir die eerste ''killer app'' van die sakewêreld, die ''VisiCalc'' sigbladprogram.<ref name="lemvc">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/visicalc-origin-bricklin.html VisiCalc en die opgang van die Apple II], ''Low End Mac'', 22 September 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> VisiCalc het ’n besigheidsmark vir Apple geskep en het tuisgebruikers ’n bykomende rede gegee om ’n Apple II te koop — versoenbaarheid met die kantoor.<ref name="lemvc" /> Volgens Brian Bagnall het Apple sy verkoopsyfers baie oordryf en was hulle baie ver agter Commodore en Tandy totdat Visicalc verskyn het.<ref>{{en}} {{cite book |last=Bagnall |first=Brian |title=On the Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore |year=2005 |publisher= Variant Press |isbn=978-0-9738649-0-8 |pages=109–112}}</ref><ref>{{en}} [http://www.jeremyreimer.com/total_share.html Persoonlike Rekenaar markaandele: 1975–2004] Die syfers toon Mac hoër, maar dit is nie net een model nie.</ref> ; Apple III Teen die einde van die 1970’s het Apple rekenaarontwerpers en ’n produksielyn gehad. Die maatskappy het die noodlottige ''Apple III'' in Mei 1980 bekendgestel in ’n poging om met [[IBM]] en [[Microsoft]] mee te ding in die sake en korporatiewe rekenaarmark.<ref>{{en}} Coventry, Joshua. [http://lowendmac.com/coventry/06/apple-iii-failure.html Apple III Chaos: Wat gebeur het toe Apple probeer toetree het tot die sakemark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082233/http://lowendmac.com/coventry/06/apple-iii-failure.html |date=25 Mei 2017 }}, ''Low End Mac'', 1 September 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Jobs en verskeie Apple-werknemers, insluitend [[Jef Raskin]] het Xerox PARC in Desember 1979 besoek om die Xerox Alto te besigtig. Xerox het die Apple-ingenieurs drie dae toegang tot die PARC-fasiliteite gegee in ruil vir die opsie om 100&nbsp;000 aandele (800&nbsp;000 gesplete-aangepaste aandele) van Apple teen die voornoteringsprys van $10 per aandeel te koop.<ref>{{cite web |url=http://www.fool.com/news/foth/2000/foth000918.htm |title=Fool.com: Hoe Xerox die rekenaaroorlog verbeur het |work=The Motley Fool |author=Landley, Rob |date=18 September 2000 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131527/http://www.fool.com/news/foth/2000/foth000918.htm |archive-date=29 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jobs was onmiddellik daarvan oortuig dat alle toekomstige rekenaars ’n grafiese gebruikerskoppelvlak (GGK) sou gebruik en die ontwikkeling van ’n GGK vir die Apple Lisa het begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.worldofapple.com/archives/2006/03/30/apple-at-30-1976-to-1986/ |title=Apple op 30&nbsp;– 1976 tot 1986 |work=World of Apple |accessdate=12 Augustus 2008 |archive-date=20 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020204611/http://news.worldofapple.com/archives/2006/03/30/apple-at-30-1976-to-1986/ |url-status=dead }}</ref> Toe Apple genoteer is, het dit meer kapitaal gegenereer as enige beursbekendstelling sedert die [[Ford Motormaatskappy]] in 1956 en het dit oombliklik meer miljoenêrs (ongeveer 300) as enige ander maatskappy in die geskiedenis geskep.<ref>{{en}} ''Infinite Loop'' Michale S. Malone {{ISBN|978-1-85410-638-4}}</ref> === 1981–1985: Lisa en Macintosh === [[Lêer:Macintosh, Google NY office computer museum.jpg|duimnael|Die eerste [[Macintosh]] 128K, vrygestel in 1984<br /><small>''Uitstalling in die Google-kantoor in New York''</small>]] Steve Jobs het in 1978 begin werk aan die Apple Lisa maar in 1982 is hy weens binnegevegte in die Lisaspan laat gaan en het hy Jef Raskin se laekoste-rekenaarprojek, die [[Macintosh]] oorgeneem. ’n Bendeoorlog het uitgebreek tussen Lisa se “korporatiewe hemde” en Jobs se “seerowers” oor watter produk eerste verskeep gaan word en Apple sou red. Lisa het in 1983 gewen en die eerste persoonlike rekenaar met ’n GGK geword wat aan die publiek verkoop is, maar was ’n kommersiële mislukking weens sy betreklik hoë prys van $9&nbsp;995 en beperkte beskikbare programmatuur.<ref name="lemlisa">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/05/apple-lisa-history.html ’n Geskiedenis van Apple se Lisa, 1979–1986], ''Low End Mac'', 6 Oktober 2005. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Slegs sowat 10&nbsp;000 eenhede is verkoop. In 1984 het Apple die Macintosh bekendgestel. Hierdie debuut is aangekondig deur die-nou-bekende $1.5-miljoen televisieadvertensie “1984”. Die regisseur was [[Ridley Scott]] en is vertoon gedurende die derde kwart van Super Bowl XVIII op 22 Januarie 1984<ref>{{cite web |url=http://www.duke.edu/~tlove/mac.htm |title=Apple's 1984: Die bekendstelling van die Macintosh in die kulturele geskiedenis van persoonlike rekenaars |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014051705/http://www.duke.edu/~tlove/mac.htm |archive-date=14 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en word nou beskou as ’n waterskeidingsgebeurtenis in Apple se sukses<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/tech/columnist/kevinmaney/2004-01-28-maney_x.htm |title=Apple se ‘1984’ Super Bowl advertensie is steeds ’n waterskeidingsgebeurtenis |work=USA Today |date=28 Januarie 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423195612/http://www.usatoday.com/tech/columnist/kevinmaney/2004-01-28-maney_x.htm |archive-date=23 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 April 2012 }}</ref> en ’n “meesterstuk”.<ref name="masterpiece">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/ |title=Waarom 2006 nie soos ‘1984’ is nie |access-date=10 Mei 2008 |last=Leopold |first=Todd |date=3 Februarie 2006 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022000031/http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="cellini">{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112 |title=Die storie agter Apple se ‘1984’ TV-advertensie: Loerbroer is 20 |access-date=9 Mei 2008 |last=Cellini |first=Adelia |year=2004 |work=[[Macworld]] 21.1, bl. 18 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105120047/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112 |archive-date=5 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Macintosh het aanvanklik goed verkoop maar opvolgverkope was minder suksesvol<ref name="lem1985">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/1002.html Totsiens Woz en Jobs: Hoe die eerste Apple-era in 1985 geëindig het] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130402220137/http://lowendmac.com/orchard/06/1002.html |date= 2 April 2013 }}, ''Low End Mac'', 2 Oktober 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> weens die hoë prys en beperkte verskeidenheid van programmatuur. Die masjien se lot het verander met die bekendstelling van die LaserWriter, die eerste PostScript [[laserdrukker]] wat teen ’n bekostigbare prys aangebied is, en PageMaker, ’n vroeë werkskermpubliseringspakket. Die Mac was veral veelvermoënd in hierdie mark weens die gevorderde grafiese moontlikhede, wat noodwendig ingebou is om die intuïtiewe Macintosh GGK te skep. Daar is gesuggereer dat die kombinasie van hierdie drie produkte verantwoordelik was vir die skepping van die mark vir werkskermpublisering.<ref>{{cite web |url=http://desktoppub.about.com/cs/beginners/f/when_dtp.htm |title=Wanneer is werkskermpublisering uitgevind? |access-date=30 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204223526/http://desktoppub.about.com/cs/beginners/f/when_dtp.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1985 het ’n magstryd ontstaan tussen Jobs en die [[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]], John Sculley, wat twee jaar vantevore aangestel is.<ref name="lemsculley">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/john-sculley-years-apple.html Groeiende Apple met die Macintosh: Die Sculley-jare], ''Low End Mac'', 22 Februarie 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Apple se direksie het aan Sculley opdrag gegee om Jobs te “beteuel” en om sy vermoë om duur eskapades in ongetoetste produkte te lanseer, te beperk. In plaas daarvan om hom aan Sculley se instruksie te onderwerp, het Jobs probeer om hom van die leierskapsrol by Apple te verdryf. Sculley het uitgevind dat Jobs ’n magsoorname probeer organiseer en het ’n raadsvergadering byeengeroep waarop Apple se raad van die direksie Sculley se kant gekies het en Jobs van sy bestuurspligte onthef het.<ref name="lem1985" /> Jobs het bedank by Apple en dieselfde jaar NeXT Inc. gestig.<ref>{{en}} {{cite news |last=Spector |first=G. |title=Apple se Jobs begin nuwe firma, teiken opvoedingsmark |work=PC Week |page=109 |date=24 September 1985}}</ref> === 1986–1993: Opkoms en val === [[Lêer:Apple-macintosh-portable hg.jpg|duimnael|links|Die [[Macintosh Portable]] was Apple se eerste “draagbare” Macintosh-rekenaar, vrygestel in 1989.]] Apple het ’n duur les geleer na die vrystelling van die lywige Macintosh Portable in 1989 en het in 1991 die [[PowerBook]] bekendgestel. Die Macintosh Portable is ontwerp om net so kragtig as ’n gewone Macintosh te wees maar het 7.5 kilogram geweeg met ’n batterylewe van 12 uur. Dieselfde jaar het Apple sy System 7, ’n groot opgradering van die bedryfstelsel, bekendgestel, wat kleur tot die koppelvlak gevoeg het en nuwe netwerkvermoëns beskikbaar gemaak het. Dit het tot in 2001 die argitektoniese basis vir [[Mac OS]] gebly. Die sukses van die Powerbook en ander produkte het verhoogde omset meegebring.<ref name="lemsculley" /> Dit het vir ’n ruk gelyk of Apple niks verkeerd kon doen nie en hulle het gedurig vars nuwe produkte bekendgestel wat gevolg is deur groter winste. Die tydskrif ''MacAddict'' het die periode tussen 1989 en 1991 die “eerste goue era” van die Macintosh gedoop. Na die sukses van die [[Macintosh LC]] het Apple die Centris-reeks, ’n minder goeie Quadra-aanbieding en die noodlottige Performa-reeks bekendgestel. Die Performa-reeks is in verskeie verwarrende opstellings en programmatuurbundels verkoop om mededinging te vermy met verskeie verbruikerswinkels soos Sears, Price Club en Wal-Mart, wat die primêre handelaars was vir hierdie modelle. Die resultaat was rampspoedig vir Apple omdat klante nie die verskil tussen die modelle verstaan het nie.<ref name="vawperforma">{{cite web |title=Macintosh Performa |url=http://www.vectronicsappleworld.com/profiles/performa.html |publisher=Vectronics Apple World |access-date=29 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130419164519/http://www.vectronicsappleworld.com/profiles/performa.html |archive-date=19 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Gedurende hierdie tydperk het Apple geëksperimenteer met ’n aantal ander mislukte verbruikersgeteikende produkte insluitend [[digitale kamera]]s, draagbare CD-spelers, luidsprekers, televisiespeletjies en TV-toestelle. Groot hulpbronne is gewy aan die probleemgeteisterde Newtonafdeling. Apple het die Apple II-reeks as te duur om te vervaardig beskou, dit het ook te veel aandag afgelei van die goedkoop Macintosh.<ref name="apple2history11">{{cite web |url=http://apple2history.org/history/ah11.html#11 |title=Apple II Geskiedenis Hoofstuk 11 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710013959/http://apple2history.org/history/ah11.html |archive-date=10 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1990 het Apple die Macintosh LC bekendgestel met ’n enkele uitbreidingsgleuf vir die Apple IIe-kaart om Apple II-gebruikers te verhuis na die Macintosh-platform.<ref name="apple2history11" /> Apple het in 1993 opgehou om die Apple IIe te verkoop. [[Microsoft]] het die mark bly oorheers met hulle [[Microsoft Windows|Windows]], en gefokus op die lewering van programmatuur aan goedkoop gerieflike persoonlike rekenaars; terwyl Apple ’n rykontwerpte, dog duur ervaring gebied het.<ref>{{cite web |url=http://www.roughlydrafted.com/RD/Q4.06/3EC02E78-FD4D-4CDF-92A0-9C4CBDFAB3D2.html |title=1990–1995: Waarom die wêreld Windows gebruik het |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126011006/http://www.roughlydrafted.com/RD/Q4.06/3EC02E78-FD4D-4CDF-92A0-9C4CBDFAB3D2.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple het gesteun op sy hoë winsgrens en het nooit ’n duidelike antwoord op Windows ontwerp nie. In plaas daarvan het hulle Microsoft gedagvaar omdat hulle ’n grafiese gebruikerskoppelvlak gebruik het wat soortgelyk was aan die Apple Lisa (Apple Computer, Inc. v. Microsoft Corporation).<ref name="lemms">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/apple-vs-microsoft.html Die Apple vs. Microsoft GGK-geding], ''Low End Mac'', 25 Augustus 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Die regsgeding het jare geduur voordat dit uiteindelik verwerp is. Terselfdertyd het ’n string produkmislukkings en gemiste doeldatums Apple se reputasie gekelder en Sculley is vervang deur [[Michael Splinder]].<ref>{{cite web |url=http://lowendmac.com/orchard/06/michael-spindler-apple.html |title=Michael Spindler: Die Peter-beginsel by Apple |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204224658/http://lowendmac.com/orchard/06/michael-spindler-apple.html |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 1994–1997: Pogings tot hervorming === [[Lêer:Newton-IMG 0320 cleanup.JPG|duimnael|regs|Die [[Apple Newton|Newton]] was Apple se eerste intree in die PDA-markte, asook een van die eerste in die industrie. Ten spyte daarvan dat dit ’n finansiële mislukking was ten tyde van die vrystelling, het dit gehelp om die weg te baan vir die [[Palm Pilot]] en Apple se eie [[iPhone]] en [[iPad]] in die toekoms.]] Teen die vroeë 1990’s het Apple alternatiewe platforms vir die Macintosh ontwikkel, soos die A/UX. Apple het ook begin eksperimenteer met die voorsiening van ’n slegs-Mac aanlynportaal wat hulle eWorld genoem het wat ontwikkel is in samewerking met America Online en ontwerp is as ’n Mac-vriendelike alternatief vir ander aanlyn dienste soos [[Compuserve]]. Die Macintosh-platform het self ouderwets geraak aangesien dit nie gebou was vir multitaakverwerking nie en verskeie belangrike programmatuurroetines is direk in die apparatuur geprogrammeer. Apple het ook mededinging van OS/2 en [[UNIX]]-verskaffers soos [[Sun Microsystems]]. Die Macintosh moes vervang word met ’n nuwe platform, of dit moes herbewerk word om met kragtiger hardeware te werk.<ref>{{cite web |url=http://www.roughlydrafted.com/RD/Home/B8DA34A3-333B-4204-BDF3-E74608998702.html |title=1990–1995: Teen die muur |access-date=14 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116083152/http://www.roughlydrafted.com/RD/Home/B8DA34A3-333B-4204-BDF3-E74608998702.html |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 1994 het Apple met IBM en Motorola in die AIM-alliansie saamgewerk. Die doel was om ’n muwe rekenaarplatform (die PowerPC Reference Platform (PReP)) te skep, wat IBM en Motorola se hardeware sou gebruik saam met Apple se programmatuur. Die AIM-alliansie het gehoop dat PReP se werkverrigting en Apple se programmatuur die persoonlike rekenaar in die stof sou laat byt, en in die proses teenstand teen Microsoft bied. In dieselfde jaar het Apple die Power Macintosh bekendgestel, die eerste van vele Applerekenaars wat IBM se PowerPC-verwerker sou gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.apple-history.com/body.php?page=gallery&model=6100&performa=off&sort=date&order=ASC&range= |title=Power Macintosh 6100 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911010221/http://www.apple-history.com/body.php?page=gallery |archive-date=11 September 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 1996 is Michael Splinder vervang met Gil Amelio as HUB. Amelio het baie veranderinge by Apple gemaak, insluitend breedvoerige afleggings.<ref>{{en}} Chaffin, Bryan. [http://www.macobserver.com/article/2001/02/06.13.shtml "Voormalige Apple HUB Gil Amelio kry ’n nuwe HUB-pos"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128173134/https://www.macobserver.com/article/2001/02/06.13.shtml |date=28 November 2017 }}, The Mac Observer, 6 Februarie 2001. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> Na veelvuldige mislukte pogings om Mac OS te verbeter, eers met die Taligent-projek en later met Copland en Gershwin, het Amelio besluit om NeXT en die NeXTSTEP-bedryfstelsel te koop en Steve Jobs na Apple terug te lok as adviseur.<ref>{{en}} {{cite web |title=Apple Computer, Inc. finaliseer verkryging van NeXT Software Inc. |url=http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=25 Junie 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010724014721/http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html |archivedate=24 Julie 2001 |date=7 Februarie 1997 |url-status=dead }}</ref> Op 9 Julie 1997 is Amelio afgedank deur die raad van die direksie nadat die aandeleprys die laagste in drie jaar was en die maatskappy verlammende finansiële verliese gely het. Jobs het die tussentydse HUB geword en begin om die maatskappy se produklyn te herstruktureer. By die Macworld Expo in 1997 het Steve Jobs aangekondig dat Apple met Microsoft sou saamwerk om nuwe weergawes van [[Microsoft Office]] vir die Macintosh vry te stel, en dat Microsoft ’n belegging van $150-miljoen in nie-stemgeregtigde Apple-aandele gemaak het.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/ca/press/1997/08/AppleMicrosoft.html Microsoft en Apple bevestig toewyding om volgende generasie programmatuur vir Macintish te ontwikkel], Apple Inc., 6 Augustus 1997.</ref> Op 10 November 1997 het Apple die Apple-aanlynwinkel bekend gestel, gekoppel aan ’n nuwe gebou-op-bestelling vervaardigingstrategie.<ref>{{en}} Harreld, Heather. [http://www.fcw.com/print/3_1/news/64412-1.html?type=pf "Apple key tegnologie, agentskapklante in Next-transaksie"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206061012/http://www.fcw.com/print/3_1/news/64412-1.html?type=pf |date= 6 Desember 2008 }}, Federal Computer Week, 5 Januarie 1997. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-5564882_ITM |title=Apple onthul nuwe bemarkingstrategie |accessdate=15 Augustus 2008 |work=Knight Ridder/Tribune News Service |date=10 November 1997 |archiveurl=https://archive.ph/20120630125917/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=Apple%20unveils%20new%20marketing%20strategy.(Originated%20from%20Knight-Ridder%20Newspapers) |archivedate=30 Junie 2012 |url-status=live }}</ref> === 1998–2005: Terug na winsgewendheid === [[Lêer:Applestore-NYC.jpg|duimnael|Apple-winkel in Fifth Avenue, [[New York Stad|New York]]]] [[Lêer:The Apple Store Flag 5022877197.jpg|duimnael|Die Apple-vlag. ''Apple Store'', [[Regent Street]], [[Londen]]]] Op 15 Augustus 1998 het Apple ’n nuwe alles-in-een-rekenaar soortgelyk aan die Macintosh 128K bekendgestel: die [[iMac]]. Die ontwerpspan van die iMac is gelei deur [[Jonathan Ive]] wat later ook die [[iPod]] en [[iPhone]] ontwerp het.<ref name="levgrossman">{{en}} [[Lev Grossman|Grossman, Lev]]. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html Die Apple Van Jou Oor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824184225/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html |date=24 Augustus 2013 }}, [[Time (tydskrif)|Time]], 12 Januarie 2007. URL besoek op 1 Februarie 2007.</ref><ref>{{en}} Wilson, Greg. [https://web.archive.org/web/20080228235549/http://www.nydailynews.com/news/2007/01/14/2007-01-14_private_icreator_is_genius_behind_apples.html Private iSkepper is genie agter Apple se politoer], ''[[New York Daily News]]'', 14 Januarie 2007. URL besoek op 1 Februarie 2007.</ref> Die iMac het met moderne tegnologie en ’n unieke ontwerp gespog en het amper 800&nbsp;000 eenhede in die eerste vyf maande verkoop.<ref name="800kimacs">{{cite web |url=http://www.apple.com/ca/press/1999/01/iMac_Sales.html |title=800 000 iMacs verkoop in eerste 139 dae |publisher=Apple Inc. |access-date=15 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126211426/http://www.apple.com/ca/press/1999/01/iMac_Sales.html |archive-date=26 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende hierdie tydperk het Apple verskeie maatskappye gekoop om ’n portefeulje van professionele en verbruikersgeoriënteerde digitale produksieprogrammatuur te skep. In 1998 het Apple die aankoop van Macromedia se [[Final Cut Pro|Final Cut]]-programmatuur aangekondig en daardeur sy uitbreiding in die mark van digitale videoredigering ingewy.<ref>{{en}} Sarkar, Pia. [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2002/02/25/BU107610.DTL&type=tech "Vriende en Vyande/ Ten spyte van gekibbel, het Apple en Adobe voordeel getrek uit elkander"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117090721/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2002/02/25/BU107610.DTL&type=tech |date=17 November 2011 }}, SFGate, 25 Februarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> Die volgende jaar het Apple twee videoredigeringsprodukte bekendgestel: [[iMovie]] vir verbruikers en vir beroepslui, [[Final Cut Pro]], wat gevorder het tot ’n noemenswaardige videoredigeringsprogram, met 800,000 geregistreerde gebruikers vroeg in 2007.<ref>{{cite news |url=http://news.cnet.com/2100-1046-6176170.html |title=Apple stal Final Cut Studio 2 uit |first=Greg |last=Sandoval |date=15 April 2007 |access-date=4 Desember 2007 |work=CNET |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108080544/http://news.cnet.com/2100-1046-6176170.html |archive-date=8 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2002 het Apple [[Nothing Real]] gekoop om hulle gevorderde digitale samestellingstoepassing "Shake" te bekom,<ref>{{en}} Chaffin, Bryan. [http://www.macobserver.com/article/2002/02/07.6.shtml "Apple Shake: Apple Koop Nothing Real, ’n topklas samstellingsprogrammatuurskepper"], The Mac Observer, 7 Februarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> asook Emagic vir hulle musiekproduktiwiteitstoepassing Logic, wat gelei het tot die ontwikkeling van die verbruikersvlak [[GarageBand]]-toepassing.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2002/jul/01emagic.html Apple bekom Emagic], Apple, 1 Julie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} Deitrich, Andy. [http://arstechnica.com/reviews/apps/garageband.ars Garage Band: Deel 1], ars technica, 2 Februarie 2004. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> [[iPhoto]] se vrystelling dieselfde jaar het die [[iLife]]-pakket voltooi.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2002/jan/07iphoto.html Apple Stel iPhoto Bekend], Apple Inc., 7 Januarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> [[Mac OS X]], gebaseer op NeXT se OPENSTEP en BSD Unix is op 24 Maart 2001 vrygestel, na jare se ontwikkeling. Dit was gemik op verbruikers en beroepslui en het gepoog om die stabiliteit, betroubaarheid en veiligheid van [[Unix]] te kombineer met die maklike gebruik wat gekom het met ’n opgeknapte gebruikerskoppelalvk. Om gebruikers by te staan in die migrasie van [[Mac OS 9]], het die nuwe bedryfstelsel die gebruik van OS 9 toegestaan deur Mac OS X se Classic-omgewing.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/support/tiger/classic/ Mac OS X v10.4 Tiger Classic-omgewing] Apple Inc.</ref> Op 19 Mei 2001 het Apple sy eerste winkels in [[Virginië]] en Kalifornië geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.ifoapplestore.com/stores/chronology_2001-2003.html |title=ifo Apple Store – Apple Stores 2001–2003 |publisher=Ifoapplestore.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809132752/http://www.ifoapplestore.com/stores/chronology_2001-2003.html |archive-date= 9 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 9 Julie het Apple Spruce Technologies, ’n DVD-skeppingsmaatskappy, bekom. Op 23 Oktober van dieselfde jaar het Apple die [[iPod]] digitale oudiospeler aangekondig en teen 10 November die nuwe produk begin verkoop. Die produk was ’n wegholsukses&nbsp;— meer as 100-miljoen eenhede is binne ses jaar verkoop.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4625262.stm Apple geniet volgehoue vraag na iPod], ''BBC News'', 18 Januarie 2006. URL besoek op 27 April 2007.</ref><ref>{{en}} Cantrell, Amanda. [http://money.cnn.com/2006/03/29/technology/apple_anniversary/?cnn=yes Apple se verstommende terugkeerverhaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205192309/http://money.cnn.com/2006/03/29/technology/apple_anniversary/?cnn=yes |date= 5 Desember 2017 }}, ''CNN'', 29 Maart 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> In 2003 is Apple se [[iTunes Store]], wat aanlynmusiekaflaaie teen $0.99 per liedjie en integrasie met die iPod gebied het, bekendgestel. Die diens het vinnig die markleier in aanlynmusiekdienste geword met meer as 5 miljard aflaaie teen 19 Junie 2008.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2008/06/19itunes.html iTunes Store Tref Five Miljard Liedjies], ''Apple Inc.'', 19 Junie 2008. URL besoek op 3 September 2008.</ref> Sedert 2001 het Apple se ontwerpspan toenemend afstand gedoen van die gebruik van deursigtige gekleurde plastiek soos aanvanklik gebruik is in die iMac G3. Dit het begin met die [[Titaan (element)|titaan]] [[PowerBook]] en is opgevolg met die wit [[iBook]] in polikarbonaat en die platpaneel iMac.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20081206023640/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-10738727_ITM "Apple knap iBook op. Network World (Mei, 2001)"], Network World, 2 Mei 2001. URL besoek op 19 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} Magee, Mike. [http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1013993/imac-all-in-one-is-a-trinity "iMac "Alles-in-Een" is ’n drie-eenheid&nbsp;– The INQUIRER"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610014027/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1013993/imac-all-in-one-is-a-trinity |date=10 Junie 2011 }}, The Inquirer, 26 Januarie 2002. URL besoek op 19 Augustus 2008.</ref> === 2005–2007: Oorgang na Intel === [[Lêer:MacBook Pro.jpg|duimnael|links|Die [[MacBook Pro]] (15.4" breëskerm) was Apple se eerste skootrekenaar met ’n Intel mikroverwerker. Dit is in Januarie 2006 aangekondig en was gemik op die professionele mark]] [[Lêer:Business man with graph chart on iPad.jpg|duimnael|links|'n Sakeman bekyk 'n grafiek op sy iPad-tabletrekenaar. Tien jaar ná die invoering van die iPad in 2010 was Apple met 'n markaandeel van 31,4 persent nog steeds die onbetwiste leier op die mark vir tabletrekenaars – 'n mark wat die onderneming self geskep het. Binne tien jaar is byna 'n halfmiljard iPads wêreldwyd verkoop<ref>{{de}} [https://de.statista.com/infografik/20624/marktanteil-der-fuehrenden-hersteller-am-weltweiten-tablet-absatz/ de.statista.com, 27 Januarie 2020: 10 Jahre iPad – iPad behauptet sich als Marktführer. Besoek op 27 Januarie 2020]</ref>]] By die tematoespraak van die Wêreldwye Ontwikkelaarskonferensie op 6 Junie 2005 het Steve Jobs aangekondig dat Apple sou begin om [[Intel]]-gebaseerde Mac-rekenaars in 2006 te vervaardig.<ref name="printel">{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2005/jun/06intel.html Apple gaan van 2006 af Intel Micro-verwerkers gebruik], ''Apple Inc.'', 6 Junie 2005. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Op 10 Januarie 2006 het die nuwe MacBook Pro en iMac die eerste rekenaars geword om Intel se [[Core Duo]] SVE te gebruik. Teen 7 Augustus 2006, meer as ’n jaar gouer as wat aangekondig is, het Apple die hele Mac-produklyn oorgeskakel na Intel-skyfies.<ref name="printel" /> Die [[Power Mac]], iBook en PowerBook-handelsmerke is laat vaar gedurende die oorskakeling; die [[Mac Pro]], [[MacBook]] en [[MacBook Pro]] was onderskeidelik die opvolgers.<ref>{{cite news |author=Bobbie Johnson |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2006/aug/10/applemacs.guardianweeklytechnologysection |title=Power Mac na Mac Pro |work=The Guardian |location=London |date=10 Augustus 2006 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217013646/http://www.guardian.co.uk/technology/2006/aug/10/applemacs.guardianweeklytechnologysection |archive-date=17 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2006/may/16macbook.html |title=Apple stel nuwe MacBook bekend met Intel Core Duo verwerkers |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609073739/http://www.apple.com/pr/library/2006/may/16macbook.html |archive-date=9 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 29 April 2009 het [[The Wall Street Journal]] berig dat Apple sy eie span ingenieurs begin saamstel het om mikroskyfies te ontwerp.<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB124104666426570729.html |title=In 'n belangrike verskuiwing, stel Apple sy eie span saam om skyfies te ontwerp – WSJ.com |work=The Wall Street Journal |date=30 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002143817/http://online.wsj.com/article/SB124104666426570729.html |archive-date=2 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Apple het ook “Boot Camp” bekendgestel om gebruikers te help om [[Windows XP]] of [[Windows Vista]] op hulle Intel Macs naas Mac OS X te installeer.<ref>{{cite news |url=http://www.businessweek.com/technology/ByteOfTheApple/blog/archives/2006/04/news_flash_appl.html |title=Nuusflits: Apple stel “Boot Camp” bekend om Windows XP op Mac te laat werk |date=5 April 2006 |access-date=18 Augustus 2008 |first=Arik |last=Hesseldahl |work=BusinessWeek |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114164303/http://www.businessweek.com/technology/ByteOfTheApple/blog/archives/2006/04/news_flash_appl.html |archive-date=14 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple se sukses gedurende hierdie periode was duidelik te sien aan hulle aandeleprys. Tussen vroeg-2003 en 2006 het die prys van Apple se aandele meer as tienvoudig verdubbel, van ongeveer $6 per aandeel (verdeel-aangepas) tot meer as $80. In Januarie 2006 het Apple se [[beurswaarde]] dié van [[Dell]] verbygesteek.<ref name="model">{{en}} Gamet, Jeff. [http://www.macobserver.com/stockwatch/2006/01/16.1.shtml Apple steek Dell se beurswaarde verby] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128173617/https://www.macobserver.com/stockwatch/2006/01/16.1.shtml |date=28 November 2017 }}, ''MacObserver'', 16 Januarie 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Nege jaar vroeër het Dell se HUB, [[Michael Dell]] gesê dat indien hy aan die stuur van Apple was, hy “dit sou sluit en die geld aan die aandelehouers sou teruggee.”<ref>{{en}} Singh, Jal. [http://news.cnet.com/Dell-Apple-should-close-shop/2100-1001_3-203937.html?hhTest=1 Dell: Apple moet sluit], ''CNET News'', 6 Oktober 1997. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Hoewel Apple se markaandeel in rekenaars toegeneem het, het dit ver agter mededingers gebly wat Microsoft Windows gebruik, met slegs ongeveer 8% van rekenaars en skootrekenaars in die VSA.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2009/08/30/business/media/30ad.html?em |work=The New York Times |title=Haai, Rekenaar, wie het jou geleer om terug te veg? |first=Devin |last=Leonard |date=30 Augustus 2009 |access-date=30 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007145945/https://www.nytimes.com/2009/08/30/business/media/30ad.html?em |archive-date=7 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 2007–2011: iPhone, iPod Touch en iPad === [[Lêer:Steve Jobs Headshot 2010-CROP.jpg|duimnael|Steve Jobs stel die iPhone 4 tydens die ''Worldwide Developers Conference (WWDC)'' in 2010 bekend]] [[Lêer:Apple Store Frankfurt after death of Steve Jobs.jpg|duimnael|Apple-winkel in [[Frankfurt am Main]] nadat Steve Jobs se afsterwe bekend gemaak is]] Jobs het in sy tematoespraak tydens die [[Macworld-ekspo]] op 9 Januarie 2007 aangekondig dat Apple Computer, Inc. van daardie punt af aan bekend sou staan as Apple Inc. omdat rekenaars nie meer die maatskappy se hooffokus was nie en dat die fokus verskuif het na mobiele elektroniese toestelle. Tydens dieselfde gebeurtenis is die [[iPhone]] asook [[Apple TV]] bekendgestel.<ref name="MW2007">{{cite web |url=http://www.apple.com/hotnews/articles/2007/01/mwsf/ |title=Apple – Warm Nuus – Macworld 2007 |publisher=Apple.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011223304/http://www.apple.com/hotnews/articles/2007/01/mwsf/ |archive-date=11 Oktober 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die volgende dag het Apple se aandele gestyg na $97.80; die hoogste tot nog toe. In Mei het Apple se aandeelprys die $100-kerf oorskry.<ref>{{en}} [http://www.macnn.com/articles/07/04/26/analyst.raised.aapl.target/ AAPL skiet verby $100, teiken is $140], ''MacNN'', 26 April 2007. URL besoek op 10 Julie 2007.</ref> In ’n artikel van 6 Februarie 2007 op Apple se webblad, skryf Steve Jobs dat Apple bereid sou wees om musiek op die iTunes-winkel te verkoop sonder [[digitale regtebeheer]] (wat liedjies op derdeparty-spelers sou toelaat) indien platemaatskappye sou instem om die tegnologie vry te stel.<ref name="NewsMax">{{en}} [[Steve Jobs|Jobs, Steve]]. [http://www.apple.com/hotnews/thoughtsonmusic/ Ideë oor musiek], ''Apple Inc.'', 6 Februarie 2007. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Op 2 April 2007 het Apple en [[EMI]] saam die verwydering van digitale regtebeheer van EMI se katalogus in die iTunes-winkel aangekondig. Dit sou in Mei begin.<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/57098/2007/04/drmfree.html |title=Apple, EMI bied hoër-kwaliteit gratis aflaaie sonder digitale regtebeheer |work=Playlist Magazine |date=2 April 2007 |access-date=29 November 2010 |last=Dalrymple |first=Jim |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104152526/http://www.macworld.com/article/57098/2007/04/drmfree.html |archive-date=4 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander platemaatskappye het later in die jaar dieselfde gedoen. In Julie 2008 het Apple die "App Store" van stapel gestuur sodat derdeparty-ontwikkelaars hul toepassings vir die iPhone en [[iPod Touch]] kon verkoop.<ref>{{en}} Flandez, Raymund. [http://online.wsj.com/article/SB121789232442511743.html?mod=googlenews_wsj "Programmeerders ding mee vir iPhone-gebruikers by Apple-blad"], [[The Wall Street Journal]]. URL besoek op 16 Augustus 2008.</ref> Binne ’n maand het die winkel 60 miljoen toepassings verkoop en op ’n daaglikse basis gemiddeld $1-miljoen ingebring, met Jobs wat gespekuleer het dat die winkel ’n miljard-dollarbesigheid vir Apple sou word.<ref>{{en}} McLaughlin, Kevin. [http://www.crn.com/software/210002313 "Apple se Jobs wel op oor Toepwinkel se sukses"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301213959/http://crn.com/software/210002313 |date= 1 Maart 2010 }}, ChannelWeb, 11 Augustus 2008. URL besoek op 16 Augustus 2008.</ref> Drie maande later is aangekondig dat Apple die derde grootste verskaffer van selfone in die wêreld geword het weens die gewildheid van die iPhone.<ref>{{cite news |url=http://www.wired.com/epicenter/2008/10/with-iphone-app/ |title=Jobs: Apple is derde grootste selfoon verskaffer |author=Chen, Brian |publisher=Mac Life |date=26 Februarie 2009 |access-date=1 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111185853/http://www.wired.com/epicenter/2008/10/with-iphone-app/ |archive-date=11 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 16 Desember 2008 het Apple aangekondig dat na 20 jaar van bywoning van Macworld, 2009 die laaste jaar sou wees dat Apple die [[Macworld-ekspo]] sou bywoon en dat Phil Schiller die tematoespraak sou lewer in plaas van Jobs.<ref>{{en}} [http://www.doeswhat.com/2008/12/16/chunkier-sidekick-to-replace-jobs-at-macworld/ "Gesette handlanger gaan Jobs vervang by Macworld"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128172858/http://www.doeswhat.com/2008/12/16/chunkier-sidekick-to-replace-jobs-at-macworld/ |date=28 November 2017 }}, DoesWhat. URL besoek op 16 Desember 2008.</ref> Ongeveer ’n maand later, op 14 Januarie 2009, het ’n interne Applememo van Jobs aangekondig dat hy vir ses maande met verlof sou gaan tot einde Junie 2009, weens gesondheidsredes en om die maatskappy toe te laat om op hul produkte te fokus, sonder dat hulle die media hoef te hanteer wat uitvra na Jobs se gesondheid.<ref>{{cite web |url=http://www.saintscomputer.com/apple-macbook-servis.html |title=Apple Servis |access-date=14 Januarie 2009 |date=14 Januarie 2009 |work=Apple |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422152733/https://www.saintscomputer.com/apple-macbook-servis.html/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ten spyte van Jobs se afwesigheid het Apple sy beste nie-vakansiekwartaal (die eerste kwart van 2009) gedurende die resessie aangeteken met ’n inkomste van $8.16-miljard en ’n wins van $1.21-miljard.<ref>{{cite web |url=http://www.betanews.com/article/Apple-reports-the-best-nonholiday-quarter-in-its-history/1240433273 |title=Apple rapporteer die beste nie-vakansiekwartaal in sy geskiedenis |publisher=Betanews |date=22 April 2009 |access-date=22 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425074450/http://www.betanews.com/article/Apple-reports-the-best-nonholiday-quarter-in-its-history/1240433273 |archive-date=25 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Januarie 2010, na jare van bespiegeling en veelvuldige beweerde “lekkasies”, het Apple ’n grootskerm, tabletagtige mediatoestel bekend as die iPad bekendgestel. Die iPad werk met dieselfde aanraakgebaseerde bedryfstelsel as wat die iPhone gebruik en baie van dieselfde toepassings is versoenbaar met die iPad. Dit het met die bekendstelling aan die iPad ’n groot toepassingskatalogus gebied met min ontwikkelingstyd voor die vrystelling. Later daardie jaar, op 3 April 2010, is die iPad in die VSA vrygestel en op daardie dag is daar meer as 300,000 eenhede verkoop en meer as 500,000 in die eerste week.<ref>{{en}} {{cite press release |url=http://www.apple.com/pr/library/2010/04/05ipad.html |title=Apple verkoop meer as 300,000 iPads op die eerste dag |publisher=Apple Inc. |date=10 April 2010}}</ref> In Mei van daardie jaar het Apple se beurswaarde sy grootste mededinger, Microsoft s’n vir die eerste keer sedert 1989 verbygesteek.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/10168684.stm |title=Apple steek Microsoft verby om grootste tegnologiemaatskappy te word |date=27 Mei 2010|accessdate=29 Mei 2010 |work=BBC News |publisher=BBC}}</ref> Apple het die vierde generasie [[iPhone]] vrygestel wat video-oproepe, multitaakverwerking en ’n nuwe ongeïsoleerde vlekvrye staalontwerp, wat gedien het as die selfoon se antenne, gehad het. As gevolg van hierdie nuwe antenne het sommige iPhone 4-gebruikers ’n swakker sein gerapporteer wanneer die selfoon op ’n spesifieke manier vasgehou word. Na baie mediadekking, ook van hoofstroom-nuusorganisasies, het Apple ’n perskonferensie gehou waar hulle aan eienaars van die selfone ’n gratis rubberbuffer, wat bewese die seinprobleem omseil het, gebied het. Later daardie jaar het Apple weer hul iPod-reeks van MP3-spelers opgeknap om ’n [[iPod Nano]] met multi-aanraking, ’n [[iPod Touch]] met [[FaceTime]] en ’n [[iPod Shuffle]] met knoppies ingesluit het.<ref>{{cite web |url=http://reviews.cnet.com/mp3-players/apple-ipod-touch-third/4505-6490_7-33770783.html |title=CNET oorsig van iPod Touch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019184257/http://reviews.cnet.com/mp3-players/apple-ipod-touch-third/4505-6490_7-33770783.html |archive-date=19 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="yahoo1">{{en}} {{cite news |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20100901/ap_on_hi_te/us_tec_apple |title=Apple stel nuwe TV-boks bekend vir die huur van rolprente, televisievertonings |publisher=News.yahoo.com |accessdate=2 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902211653/http://news.yahoo.com/s/ap/20100901/ap_on_hi_te/us_tec_apple |archivedate= 2 September 2010 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Apple Inc. |url=http://www.apple.com/pr/library/2010/09/01ipodnano.html |title=Apple herontwerp iPod nano met multi-aanrakingskoppelvlak |publisher=Apple.com |date=1 September 2010 |access-date=11 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501093958/http://www.apple.com/pr/library/2010/09/01ipodnano.html |archive-date=1 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2010 het Apple-aandele ’n buitengewone hoogte getref en meer as $300 bereik.<ref>{{cite web |url=http://mashable.com/2010/10/13/apple-shares-hit-300/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Mashable+%28Mashable%29 |title=Apple-aandele bereik $300 |date=13 Oktober 2010 |access-date=13 Oktober 2010 |work=[[Mashable]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121205225344/http://mashable.com/2010/10/13/apple-shares-hit-300/?utm_source=feedburner |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In aanvulling hierby het Apple op 20 Oktober hulle [[MacBook Air]]-skootrekenaars en [[iLife]]-pakket van toepassings opgedateer en [[Mac OS X Lion]] bekendgestel.<ref name='october20releasepcmag'>{{cite news |first=Chloe |last=Albanesius |title=Apple onthul iLife ’11 met nuwe iPhoto, iMovie, GarageBand |date=20 Oktober 2010 |publisher=PC Magazine |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2371168,00.asp |work=PC Magazine |access-date=20 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813004730/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2371168,00.asp |archive-date=13 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 6 Januarie 2011 het die maatskappy hul [[Mac App Store|Mac-toepwinkel]], ’n digitale programmatuurverspreidingsplatform soortgelyk aan die bestaande iOS-toepwinkel, bekendgestel.<ref name="1-6-10-PCMAG-MACAPPSTORE">{{cite news |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2375320,00.asp |title=Apple se Mac-toepwinkel: Prekties |access-date=6 Januarie 2011 |date=6 Januarie 2011 |work=PC Magazine |publisher=PC Magazine |first=Michael |last=Muchmore |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104145616/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2375320,00.asp |archive-date=4 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple was te sien in die dokumentêr [[Something Ventured (rolprent)|Something Ventured]] wat in 2011 gepremière het. === 2011–huidig: Post–Steve Jobs era === [[Lêer:Tim Cook 2009 cropped.jpg|duimnael|links|200px|In November 2011 het Tim Cook Steve Jobs opgevolg as Apple se hoof uitvoerende beampte – en die uitdaging bemeester om in sy voetspore te volg: Apple se slimfoon ''iPhone'' word die suksesvolste produk ooit, die vraag na Apple se dienste groei buitensporig - en Apple Inc. word in 2012 die eerste onderneming ter wêreld met 'n markwaarde van meer as $1 biljoen<ref>Leander Kahney: ''Tim Cook. The Genius Who Took Apple to the Next Level''. Penguin Business 2019, bl. x</ref>]] [[Lêer:iPhone 6 (front).jpg|duimnael|'n iPhone 6 kan 3,36 miljard instruksies per sekonde verwerk. Sy spoed sou groot genoeg wees om 120 miljoen [[Apollo-program|Apollo-maansendings]] gelyktydig te bestuur – die navigasie-rekenaar van [[Apollo 11]], wat in 1969 op die [[maan]] geland het, het 'n frekwensie van slegs 0,043&nbsp;MHz gehad<ref>''Mac Life'', nommer 218, Oktober 2019, bl. 13</ref>]] [[Lêer:MacBook Pro 2016 (Unsplash).jpg|duimnael|'n Skootrekenaar uit die Macbook Pro-reeks (modeljaar 2016)]] [[Lêer:Apple Watch-.jpg|duimnael|Die Apple Watch-slimhorlosie is Tim Cook se eerste groot sukses sonder enige bydrae deur Steve Jobs]] Op 17 Januarie 2011 het ’n interne Applememo van Jobs aangekondig dat hy weer met verlof wil gaan vir ’n onbepaalde periode, sodat hy op sy gesondheid kan fokus. [[Tim Cook]], hoofbedryfsbeampte, het Jobs se dag-tot-dag bedrywighede by Apple oorgeneem alhoewel Jobs steeds “betrokke sou bly in groot strategiese besluite vir die maatskappy.”<ref name="JobsLeave2011">{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-12205173 |title=Applebaas Steve Jobs neem ‘mediese verlof’ |publisher=BBC News |url=http://www.bbc.co.uk |date=17 Januarie 2011 |access-date=17 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429163528/https://www.bbc.co.uk/ |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple het die waardevolste verbruikergerigte handelsmerk in die wêreld geword.<ref>{{cite web |author=9 Mei 2011 deur Lauren Indvik 49 |url=http://mashable.com/2011/05/09/apple-google-brandz-study |title=Apple Nou Wêreld se Waardevolste Handelsmerk [STUDY&#93; |publisher=Mashable.com |date=9 Mei 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403110200/https://mashable.com/2011/05/09/apple-google-brandz-study/ |archive-date=3 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2011 het Jobs op verrassende wyse die podium betree en [[iCloud]] bekendgestel. iCloud is ’n aanlyn bergings- en sinkroniseringsfunksie vir musiek, foto’s, lêers en programmatuur wat MobileMe, Apple se vorige poging om inhoud te sinkroniseer, vervang het.<ref>{{en}} Miguel Helft, The New York Times. "[http://www.nytimes.com/2011/06/07/technology/07apple.html?_r=1&ref=technology Apple stel ‘Cloud’ musiek en bergingsdiens bekend]." 6 Junie 2011. URL besoek op 7 Junie 2011.</ref> Dit sou die laaste produkbekendstelling wees waar Jobs teenwoordig was. Daar word gemeen dat Apple só ’n mate van doeltreffendheid bereik het in hul voorsieningsketting<ref>{{cite web |author=Pascal-Emmanuel Gobry |url=http://www.businessinsider.com/apple-supply-chain-2011-7 |title=Apple se… Eksklusiewe Voorsieningsketting van Gevorderde Tegnologie [Is&#93; Letterlik Jare Voor Enigiemand Anders Op Die Planeet |publisher=Businessinsider.com |date=4 Julie 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013000851/https://www.businessinsider.com/apple-supply-chain-2011-7 |archive-date=13 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> dat die maatskappy ’n [[monopsonie]] bedryf (een koper, baie verkopers) in dat hulle terme aan hul verskaffers kan dikteer.<ref>{{en}} {{cite news |last=Elmer |first=Philip |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/07/05/how-apple-became-a-monopsonist/ |title=Hoe Apple ’n monoponis reword het – Apple 2.0 – Fortune Tech |publisher=Tech.fortune.cnn.com |date=5 Julie 2011 |accessdate=7 Oktober 2011 |archive-date= 3 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203140149/http://tech.fortune.cnn.com/2011/07/05/how-apple-became-a-monopsonist |url-status=dead }}</ref><ref name="supply">{{cite news |title=Apple se Voorsieningskettinggeheim? Skat Lasers |url=http://www.businessweek.com/magazine/apples-supplychain-secret-hoard-lasers-11032011.html |access-date=4 November 2011 |newspaper=Bloomberg Businessweek |quote=Die iPhonemaker spandeer uitbundig op alle steppe van die vervaardigingsproses waardeur dit ’n groot bedryfsvoordeel verkry |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110152217/http://www.businessweek.com/magazine/apples-supplychain-secret-hoard-lasers-11032011.html |archive-date=10 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vir ’n kort rukkie in Julie 2011, weens die skuldplafonkrisis in die VSA, was Apple se finansiële reserwes groter as dié van die Amerikaanse Regering.<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-14340470 |title=BBC Nuus – Apple het meer kontant as VSA |publisher=BBC |date=29 Julie 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421181310/https://www.bbc.co.uk/news/technology-14340470 |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 24 Augustus 2011 het Jobs as HUB van Apple bedank.<ref>{{en}} {{cite news |last=Primack |first=Doug |title=Gevalle Apple: Steve Jobs bedank |url=http://finance.fortune.cnn.com/2011/08/24/fallen-apple-steve-jobs-resigns/ |accessdate=24 Augustus 2011 |work=CNN |archive-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926040400/http://finance.fortune.cnn.com/2011/08/24/fallen-apple-steve-jobs-resigns/ |url-status=dead }}</ref> Hy is vervang deur Tim Cook en Jobs het die voorsitter van Apple geword. Voor dit het Apple nie ’n voorsitter gehad nie maar eerder twee mede-leidende direkteure, [[Andrea Jung]] en [[Arthur D. Levinson]] gehad. Hulle het daardie titels behou totdat Levinson in November die Voorsitter van die Raad geword het.<ref>{{cite web |url=http://www.ethiopianreview.com/index/20113/?p=25598 |title=Ontmoet Apple se Raad van Direkteure |publisher=Ethiopianreview.com |date=25 Augustus 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928000035/http://www.ethiopianreview.com/index/20113/?p=25598 |archive-date=28 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 4 Oktober 2011 het Apple die [[iPhone 4S]] bekendgestel met ’n verbeterde kamera met 1080p video-opname, ’n dubbelkern A5-skyfie wat grafika 7 keer vinniger as die A4 kan hanteer, ’n “[[intelligente programmatuurassistent]]” genaamd [[Siri (programmatuur)|Siri]] en data uit ’n wolk met [[iCloud]].<ref name="iP4S US unlocked">{{cite web |title=iPhone 4S – Apple Store (U.S.) |url=http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE |publisher=Apple Inc. |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626100950/http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE |archive-date=26 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=dan>{{cite web |last=Ionescu |first=Daniel |url=http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html |title=iPhone 4S vooruitbestelling begin |publisher=Pcworld.com |date=7 Oktober 2011 |access-date=22 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222204728/http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Een dag later, op 5 Oktober 2011, het Apple aangekondig dat Jobs oorlede is. Dit was die einde van ’n era vir Apple Inc.<ref name="CNN">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2011/10/05/us/obit-steve-jobs/index.html?iref=BN1&hpt=hp_t1 |title=Steve Jobs, Applestigter, oorlede |publisher=CNN |date=5 Oktober 2011 |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506213911/http://www.cnn.com/2011/10/05/us/obit-steve-jobs/index.html?iref=BN1 |archive-date=6 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="press_release">{{cite news |url=http://www.apple.com/pr/library/2011/10/05Statement-by-Apples-Board-of-Directors.html |title=Verklaring dear Apple se Raad van die Direksie |publisher=Apple Inc. |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318203558/http://www.apple.com/pr/library/2011/10/05Statement-by-Apples-Board-of-Directors.html |archive-date=18 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die iPhone 4S is amptelik op 14 Oktober 2011 bekendgestel. Op 29 Oktober 2011 het Apple C3 Technologies, ’n karteringsmaatskappy, vir $240-miljoen bekom. C3 is die derde karteringsmaatskappy wat Apple gekoop het.<ref>{{cite news |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2395555,00.asp#fbid=et5kCXxABGs |title=Apple Bekom C3 Technologies, een stap nader aan nuwe kaarttoepassing |author=Murphy, David |access-date=30 Oktober 2011 |publisher=PC Magazine |date=29 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913225324/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2395555,00.asp |archive-date=13 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 10 Januarie 2012 het Apple [[Anobit]], ’n Israeliese hardewaremaatskappy wat eiendomsgeheueseintegnologie ontwikkel en verskaf wat die werkverrigting verbeter van flitsgeheues wat in iPhones en iPads gebruik word, vir $390-miljoen bekom.<ref>{{en}} [http://www.bloomberg.com/news/2012-01-11/apple-is-said-to-acquire-israeli-component-maker-anobit-for-390-million.html Apple bekom blykbaar Israeliese onterdeelmaker Anobit Technologies vir ongeveer $390-miljoen]. URL besoek op 13 Januarie 2012</ref> Op 19 Januarie 2012 het Apple se [[Phil Schiller]] iBooks-handboeke vir iOS en [[iBooks Author]] vir Mac OS X in New York bekendgestel.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2012/01/19Apple-Reinvents-Textbooks-with-iBooks-2-for-iPad.html |title=Apple herontwerp handboeke met iBooks 2 vir iPad – Nuwe iBooks Author laat almal toe om pragtige handboeke te skep |publisher=Apple.com |date=19 Januarie 2012 |access-date=22 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170408012531/http://www.apple.com/pr/library/2012/01/19Apple-Reinvents-Textbooks-with-iBooks-2-for-iPad.html |archive-date=8 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit was Apple se eerste groot aankondiging sedert Jobs se afsterwe. Jobs was daarvan oortuig dat digitale teksboeke gedrukte media in die onderwyssektor uiteindelik sou vervang en het hierdie digitale leesrewolusie ook in sy biografie aangekondig. Op 18 Januarie 2018 kondig Apple in reaksie op 'n omvattende hervorming van die Amerikaanse belastingwetgewing aan dat die grootste deel van sy buitelandse kontantreserwes, wat op meer as 250 miljard VSA-$ beraam word en as winste op buitelandse markte verdien is, terug na die Verenigde State oorgedra sal word. Daarnaas het die onderneming die ongekende bedrag van 38 miljard VSA-$ as belasting betaal en grootskaalse beleggings in die VSA in die vooruitsig gestel – waaronder die bou van 'n vervaardigingsaanleg buite Kalifornië. Binne 'n tydperk van vyf jaar sal Apple $350 miljard bydra tot die Amerikaanse ekonomie.<ref>[https://www.cnbc.com/2018/01/17/apple-announces-350-billion-investment-20k-jobs-over-5-years.html ''CNBC.com, 17 Januarie 2018: Apple announces plans to repatriate billions in overseas cash, says it will contribute $350 billion to the US economy over the next 5 years. Besoek op 8 November 2019'']</ref> Apple erken op sy webtuiste sy verantwoordelikheid om belastingverpligtinge na te kom en beskryf homself as die grootste belastingbetaler ter wêreld.<ref>[https://www.apple.com/newsroom/2017/11/the-facts-about-apple-tax-payments/ ''Apple.com: Newsroom, 6 November 2017 – The facts about Apple’s tax payments. Besoek op 5 November 2019'']</ref> Die onderneming het daarnaas in November 2019 bekend gemaak dat dit $2,5 miljard sal bydra om Kalifornië se knellende behuisingstekort te verlig.<ref>[https://www.npr.org/2019/11/04/776014095/apple-pledges-2-5-billion-to-combat-californias-housing-crisis ''NPR, 4 November 2019: Apple Pledges $2.5 Billion To Combat California's Housing Crisis. Besoek op 8 November 2019'']</ref> == Korporatiewe sake == Gedurende die Mac se vroeë geskiedenis het Apple in die algemeen geweier om die heersende industriestandaarde vir hardeware aan te neem en het hulle eerder hul eie ontwerp.<ref>{{cite web |url=http://lawlor.cs.uaf.edu/~olawlor/ref/mac_ports/index.html |title=Mac Ports |publisher=Lawlor.cs.uaf.edu |date=17 Maart 2001 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525081647/http://lawlor.cs.uaf.edu/~olawlor/ref/mac_ports/index.html |archive-date=25 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie neiging is grotendeels hersien in die vroeë 1990’s met Apple se aanneming van die Randkomponent Interverbind-bus in die 7500/8500/9500 en Power Macs. Sedertdien het Apple USB, AGP, HyperTransport, Wi-Fi en ander industriestandaarde in sy rekenaars ingebou en in sommige gevalle, soos met die aanvaarding van USB, kan hy selfs gesien word as ’n leier.<ref>{{cite web |url=http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec7.html |title=Standaarde en spesifikasies: die in en uit van USB |publisher=IBM |date=26 April 2005 |author=Seebach, Peter |access-date=29 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101108030849/http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec7.html |archive-date= 8 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> FireWire is ’n industriestandaard wat sy oorsprong by Apple het. Nadat dit as IEEE 1394 gestandaardiseer is, is dit wyd aangeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.1394ta.org/consumers/WhatIsFireWire.html |title=1394 Handelsvereniging: Wat is 1394? |access-date= 1 November 2012 |archive-date= 4 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404152533/http://www.1394ta.org/consumers/WhatIsFireWire.html |url-status=dead }}</ref> Apple het derdeparty-bybehore verkoop sedert die eerste Apple Store geopen is.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2003/may/20retail.html |title=Apple teken tweede herdenking van winkels aan |publisher=Apple.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515131914/http://www.apple.com/pr/library/2003/may/20retail.html |archive-date=15 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nikon en Canon het selfs per geleentheid van hul digitale kamera’s daar verkoop. Adobe, een van Apple se oudste programmatuurvennote,<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/59940/2007/09/adobeandapple.html |title=Opinie: Adobe se DNA is deel van Apple |publisher=Macworld |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104162206/http://www.macworld.com/article/59940/2007/09/adobeandapple.html |archive-date=4 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> verkoop ook hul Mac-verenigbare programmatuur en [[Microsoft]] hul Microsoft Office vir die Mac. Boeke van John Wiley & Sons wat die ''For Dummies'' instruksionele reeks publiseer, is egter ’n noemenswaardige uitsondering. Die uitgewer se boekreeks is in 2005 van Apple se winkels verban omdat Steve Jobs nie met hul besluit om ’n ongemagtigde biografie oor hom, getiteld ''iCon'', te publiseer, saamgestem het nie.<ref>{{cite web |last=Hafner |first=Katie |url=http://www.nytimes.com/2005/04/30/technology/30apple.html |title=Steve Jobs se resensie van sy biografie: verbied dit |publisher=[[The New York Times]] |date=30 April 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508225234/http://www.nytimes.com/2005/04/30/technology/30apple.html |archive-date=8 Mei 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Na die bekendstelling van die [[iBookstore]] het Apple die verkoop van fisiese boeke aanlyn en in die Apple-winkels gestaak. === Hoofkwartier === [[Lêer:Apple Headquarters in Cupertino.jpg|duimnael|Apple Campus in Cupertino, Kalifornië was tussen 1993 en 2017 die maatskappy se hoofkwartier. Dit huisves steeds van Apple se kantore en laboratoria]] [[Lêer:Apple park cupertino 2019.jpg|duimnael|'n Lugaansig van Apple Park (vroeër Apple Campus 2) wat sedert 2017 as nuwe hoofkwartier dien]] [[Lêer:Apple Park Visitor Center 1 2017-11-29.jpg|duimnael|Vlakby Apple Park het 'n moderne besoekersentrum ontstaan wat oop staan vir die algemene publiek, die ''Apple Park Vistor Center'']] Apple Inc. se vorige korporatiewe hoofkwartier Apple Campus is in die middel van Silikonvallei geleë te Infinite Loop 1-6, Cupertino, Kalifornië. Hierdie kampus huisves ses geboue wat in totaal 79&nbsp;000&nbsp;m² beslaan en is in 1993 deur Sobrato Development Cos gebou.<ref>{{cite news |url=http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/stories/2005/10/03/story4.html |first=Sharon |last=Simonson |title=Apple verorber Cupertino kantoorruimte |date=2 Oktober 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811164932/http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/stories/2005/10/03/story4.html |archive-date=11 Augustus 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 November 2012 }}</ref> Apple het filiale in lande met ’n lae belastingkoers soos [[Ierland]], [[Nederland]], [[Luxemburg]] en die [[Britse Maagde-eilande]] om die belasting wat hy betaal, te verminder. Volgens die ''New York Times'' was Apple onder die eerste tegnologiemaatskappye om oorsese verkoopsmense in lande met ’n hoë belastingkoers aan te wys op ’n manier waarmee die maatskappy produkte namens lande met ’n lae belastingkoers op ’n ander kontinent kan verkoop om sodoende inkomstebelasting te vermy. Apple was ’n pionier van ’n rekenkundige tegniek bekend as “Dubbel Iers met ’n Nederlandse Toebroodjie,” wat belasting verminder deur winste deur eers Ierse, dan Nederlandse en dan Karibbiese filiale om te lei. In 2006 het Apple planne bekendgemaak om ’n tweede kampus van 200&nbsp;000&nbsp;m² te bou wat saamgestel sou wees uit verskeie aangrensende erwe. Latere aankope het dit tot 710&nbsp;000&nbsp;m² vergroot. Die nuwe kampus, ook in Cupertino, is ongeveer 1,6&nbsp;km oos van die oorspronklike kampus af.<ref>{{en}} {{cite web |title=Die Baai-area: Apple Inc. |work=traveldk.com |publisher=Dorling Kindersley Limited |url=http://traveldk.com/san-francisco/bay-area/member/apple-inc |accessdate=7 Mei 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618233109/http://traveldk.com/san-francisco/bay-area/member/apple-inc |archivedate=18 Junie 2008 |url-status=live }}</ref> Die nuwe kampusgebou is deur die Britse argitek [[Norman Foster]] ontwerp.<ref>{{cite web |title=Apple se nuwe hoofkwartier sal deur Norman Foster ontwerp word |work=Inhabitat |url=http://inhabitat.com/apples-new-headquarters-will-be-designed-by-norman-foster/ |access-date=9 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130120941/https://inhabitat.com/apples-new-headquarters-will-be-designed-by-norman-foster/ |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Junie 2011 het Steve Jobs ’n voorlegging aan die stadsraad van Cupertino gedoen waarin hy die argitektoniese ontwerp van die nuwe gebou en omgewing aan hulle blootgelê het. Die plan is dat die nuwe kampus 13&nbsp;000 werknemers kan huisves in een sentrale vierverdieping sirkelvormige gebou (met ’n kafeteria wat ongeveer 3&nbsp;000 sitplekke bied) wat omring is deur ’n uitgebreide landskap (met parkering hoofsaaklik ondergronds en die res gesentraliseer in ’n parkade). Daar sal ook addisionele geboue soos ’n ouditorium, navorsings- en ontwikkelingsfasiliteite, ’n gesondheidsentrum en ’n spesiale kragopwekker as primêre elektrisiteitsbron wees (aangedryf deur natuurlike gasse en ander omgewingsvriendelike metodes). Apple se hoofkwartier vir Europa, die Midde-Ooste en Afrika (EMOA) is in [[Cork]] in die suide van [[Ierland]].<ref name="autogenerated2">{{cite news |title=Apple gaan 500 werksgeleenthede in Cork skep |work=BBC News |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17782206 |access-date=21 April 2012 |date=20 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327131915/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17782206 |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="humphries1">{{cite news |title=Apple kondig 500 nuwe werksgeleentede in Ierland aan |work=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/2012/04/20/us-apple-ireland-idUKBRE83J0PI20120420 |access-date=21 April 2012 |first=Conor |last=Humphries |date=20 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122214724/http://uk.reuters.com/article/2012/04/20/us-apple-ireland-idUKBRE83J0PI20120420 |archive-date=22 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=In Apple |work=Apple-webblad |url=http://www.apple.com/de/jobs/cork/cust_service.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502040534/http://www.apple.com/de/jobs/cork/cust_service.html |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Apple gaan 500 nuwe werksgeleenthede skep omdat vraak na produkte styg |work=Irish Independent |url=http://www.independent.ie/business/technology/apple-to-create-500-jobs-as-demand-for-products-soars-3087871.html |access-date=21 April 2012 |first1=Ralph |last1=Riegel |first2=Anne-Marie |last2=Walsh |date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203005226/http://www.independent.ie/business/technology/apple-to-create-500-jobs-as-demand-for-products-soars-3087871.html |archive-date=3 Februarie 2013 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Apple verwerp Greenpeace se aansprake na Cork-protes |work=Irish Examiner |url=http://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/apple-rejects-greenpeace-claims-after-cork-protest-547997.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023023208/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/apple-rejects-greenpeace-claims-after-cork-protest-547997.html |archive-date=23 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Greenpeace hou Apple-protes |work=Irish Times |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2012/0418/breaking24.html |access-date=18 April 2012 |first1=Barry |last1=Roche |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120102528/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2012/0418/breaking24.html |archive-date=20 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Greenpeace-protes teiken Apple se hoofkwartier |work=Belfast Telegraph |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-of-ireland/green-protest-targets-apples-hq-16146651.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116035723/http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-of-ireland/green-protest-targets-apples-hq-16146651.html |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die fasiliteit, wat in 1980 geopen is, was Apple se eerste kantoor buite die Verenigde State.<ref>{{cite web |title=Hy sal die voëls uit die bome betower |work=Irish Examiner |url=http://www.irishexaminer.com/ireland/kfgbsnsnmhoj/rss2/ |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102355/https://www.irishexaminer.com/ireland/kfgbsnsnmhoj/rss2/ |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple Verkope Internasionaal, wat al Apple se internasionale verkope buite die VSA hanteer, is ook geleë by Apple se kampus in Cork<ref>{{cite web |title=Bloomberg Businessweek-profiel van Apple Verkope Internasionaal |work=Bloomberg Businessweek |url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=26016763l |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501232104/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=26016763l |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> saam met Apple Verspreiding Internasionaal, wat Apple se internasionale verspreidingsnetwerk beheer.<ref>{{cite web |title=Apple se Ierse webblad met kontakbesonderhede vir Apple Verspreiding Internasionaal by Cork |work=Apple Website |url=http://www.apple.com/ie/contact/ |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424044427/https://www.apple.com/ie/contact/ |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Korporatiewe kultuur === [[Lêer:Apple, l'empire de l'évasion fiscale.jpg|duimnael|links|Attac, 'n nie-regeringorganisasie wat krities staan teenoor [[globalisering]], het – nadat Apple Inc. van belastingontduiking in Ierland beskuldig is (of belastingvoordele getrek het uit die Ierse regering se omstrede amptelike beleid van beleggingsbevordering) – sy eie voorstelling van Apple se hoofkwartier ontwikkel]] [[Lêer:Cuddling with multiple devices.jpg|duimnael|'n Jong vrou voel blykbaar tuis in die Apple-ekostelsel]] Apple was een van verskeie hoogs suksesvolle maatskappye wat in die 1970’s gestig is wat ook die tradisionele opvattings van wat ’n korporatiewe kultuur behoort wees in organisatoriese hiërargie gebuig het. Ander hoogs suksesvolle firmas met soortgelyke kulturele aspekte van dieselfde era sluit [[Southwest Airlines]] en [[Microsoft]] in. Aanvanklik het die maatskappy teenoor meer besadigde maatskappye soos [[IBM]] gestaan weens die invloed van die stigters; Steve Jobs het dikwels kaalvoet in die kantoor rondgeloop, selfs nadat Apple ’n Fortune 500-maatskappy geword het. Teen die tyd van die “1984”-televisieadvertensie het hierdie eienskap belangrik geword in terme van sy onderskeiding van ander maatskappye.<ref>{{cite web |last=Deutschman |first=Alan |title=Die huidige en toekomstige Steve Jobs |url=http://www.salon.com/technology/books/2000/10/11/jobs_excerpt/ |work=Salon.com |access-date=22 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202183854/http://www.salon.com/technology/books/2000/10/11/jobs_excerpt/ |archive-date= 2 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Soos wat die maatskappy gegroei het en deur verskeie hoof uitvoerende beamptes gelei is, elk met sy eie idee van wat Apple moet wees, het van die oorspronklike karakter verlore gegaan, maar Apple het steeds ’n reputasie dat indiwidualiteit en uitnemendheid gekweek word. Op dié manier word talentvolle mense by die maatskappy betrek. Apple het ’n program genaamd Apple Fellows begin wat die beste werknemers herken en diegene wat ’n buitengewone bydrea op tegniese of leierskapsvlak in persoonlike rekenaars gelewer het terwyl hulle by die maatskappy was. Die Apple Fellowship is toegeken aan ’n aantal indiwidue onder wie verskeie baanbrekers in die veld van rekenaartegnologie en gebruikerskoppelvlakke. Verskeie werknemers van Apple het genoem dat projekte sonder Jobs se betrokkenheid dikwels langer vat as projekte waarby hy betrokke was.<ref name="cultofmacwork">{{cite web |url=http://www.cultofmac.com/what-its-like-to-work-at-apple |title=Hoe dit is om by Apple te werk |first=John |last=Brownlee |date=7 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725052719/http://www.cultofmac.com/what-its-like-to-work-at-apple |archive-date=25 Julie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander skep ’n beeld van Jobs “wat in die gange met ’n vlammewerper in die hand loop terwyl hy aan mense vra of hulle aan [[MobileMe]] werk.”<ref name="guardianworkingatapple">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2009/jan/02/apple-macworld-lookback |title=Geniet die vertoning, vermy die vlammewerper: lewe binne Apple |first=Chuq |last=von Rospach |date=2 Januarie 2009 |location=London |work=The Guardian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211071341/http://www.guardian.co.uk/technology/2009/jan/02/apple-macworld-lookback |archive-date=11 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> By Apple is die werknemers spesialiste wat nie blootgestel is aan funksies buiten hul gebied van kundigheid nie. Jobs het dit gesien as ’n manier waarop die beste werknemers in hul gebied in elke rol aangewend kon word. Die ligging van die kampusse en die uitleg van die winkels is deur ’n persoon gedoen wat geen beheer gehad het oor die inhoud van die winkels nie. Dit is die teenoorgestelde van die korporatiewe kultuur van [[General Electric]] wat bestuurders opgelei het wat iets van alles kan doen.<ref name="autogenerated1">{{en}} {{cite news |last=Lashinsky |first=Adam |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/08/25/how-apple-works-inside-the-worlds-biggest-startup/ |title=Hoe Apple werk: binne die wêreld se grootste bedryf |publisher=Tech.fortune.cnn.com |accessdate=24 Desember 2011 |archive-date= 2 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102064844/http://tech.fortune.cnn.com/2011/08/25/how-apple-works-inside-the-worlds-biggest-startup/ |url-status=dead }}</ref> Onder die leierskap van Tim Cook wat in 1998 by Apple aangesluit het, het Apple ’n uiters doeltreffende en effektiewe voorsieningsketting ontwikkel wat vir vier jaar in ’n ry as die beste in die wêreld beskou is. Die maarskappy se vervaardiging, aankope en logistiek stel dit in staat om reuse produkbekendstellings uit te voer sonder om groot, winsondermynende voorrade te onderhou; Apple se winsgrens word op 40 persent geskat, vergeleke met 10-20 persent vir die meeste ander hardewaremaatskappye in 2011. Cook se fokus op die maatskappy se operasionele voorsprong dra die slagspreuk: “Niemand wil suur melk koop nie”.<ref name="supply" /><ref>{{cite web |url=http://business.financialpost.com/2011/11/09/ruthlessness-and-lasers-apples-supply-chain-revealed/ |title=Meedoënloosheid en lasers: Apple se voorsieningsketting geopenbaar |publisher=Business.financialpost.com |access-date=24 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113030731/http://business.financialpost.com/2011/11/09/ruthlessness-and-lasers-apples-supply-chain-revealed/ |archive-date=13 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die maatskappy het tot die laat 1990’s sy produkte bemark met die feit dat dit in Amerika vervaardig is. As gevolg van uitkontrakteringsinisiatiewe in die 2000’s word amper al die vervaardiging nou buite Amerika gedoen. Volgens ’n verslag van die ''New York Times'', “glo bronne binne Apple dat die groot skaal van oorsese fabrieke asook die buigbaarheid, ywer en industriële vaardighede van buitelandse werkers hul Amerikaanse eweknieë verbygesteek het, soveel so dat “Vervaardig in die V.S.A.” nie meer ’n lewensvatbare opsie vir die meeste Apple-produkte is nie.”<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2012/01/22/business/apple-america-and-a-squeezed-middle-class.html?pagewanted=all |work=The New York Times |first1=Charles |last1=Duhigg |first2=Keith |last2=Bradsher |title=Apple, Amerika en ’n benoude middelklas |date=21 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118044548/https://www.nytimes.com/2012/01/22/business/apple-america-and-a-squeezed-middle-class.html?pagewanted=all |archive-date=18 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Verkoopkanale === Sedert Augustus 2012 het Apple meer as 500 Apple Store-winkels 25 lande geopen. Iets meer as die helfte van die winkels is in die Verenigde State geleë. Apple-winkels is in 44 van die 50 deelstate en die Distrik van Columbia ([[Washington, D.C.|Washington, DC]]) geopen. === Politieke druk === In 2019 het sowel die Chinese asook die Russiese regerings politieke druk op Apple Inc. uitgeoefen. Vir Russiese gebruikers van Apple-sagteware word die [[Krim|Krim-skiereiland]] sedert November 2019 op rekenaarskerms as Russiese staatsgebied vertoon.<ref>{{Cite web |url=https://t3n.de/news/druck-moskau-apple-zeigt-krim-1228396/ |title=''digital pioneers, 28 November 2019: Nach Druck aus Moskau: Apple zeigt Krim nun als russisches Staatsgebiet. Besoek op 28 November 2019'' |access-date=28 November 2019 |archive-date=28 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128203514/https://t3n.de/news/druck-moskau-apple-zeigt-krim-1228396/ |url-status=dead }}</ref> === Finansies === [[Lêer:Cib-apple-pay (CoreUI Icons v1.0.0).svg|duimnael|160px|Met die mobiele betaalstelsel ''Apple Pay'', wat in Oktober 2014 vir mobiele Apple-toestelle (destyds die iPhone 6) ingevoer is, bevorder die onderneming 'n kontantlose samelewing. Die stelsel ding op die mark met ''Google Pay'', wat aan Android-slimfone gekoppel is, en ander kleiner stelsels mee]] In die boekjaar wat in September 2011 geëindig het, het Apple nuwe hoogtes bereik deur ’n omset van $108 miljard (drasties meer as die $65 miljard in 2010) en naastenby $82 miljard in kontantreserwes. Apple het hierdie resultate behaal ten spyte van ’n kleiner markaandeel in sekere produkkategorieë.<ref>{{cite web |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/6a7cac22-31db-11e1-9be2-00144feabdc0.html?ftcamp=rss#axzz1iGo2qA2S |title=Apple in wedren om voor te bly in 2012 |date=29 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809055627/http://www.ft.com/intl/cms/s/2/6a7cac22-31db-11e1-9be2-00144feabdc0.html?ftcamp=rss |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 20 Augustus 2012 het Apple afgesluit met ’n rekordaandeleprys van $665,15.<ref>{{en}} http://www.google.com/finance?q=AAPL</ref> Met 936&nbsp;596&nbsp;000 uitgereikte aandele (soos op 30 Junie 2012),<ref>{{en}} http://files.shareholder.com/downloads/AAPL/1987632841x0x585701/beacb369-cb95-4950-acf4-4fbfa3569ec6/Q3_2012_Form_10-Q_As-Filed_.pdf</ref> het die maatskappy dus ’n beurswaarde van $622,98 miljard gehad. Dit is die hoogste nominale markwaarde wat nóg bereik is deur ’n maatskappy wat privaat handel dryf en het die rekord van Microsoft in 1999 verbygesteek. Apple se kontantreserwes was vroeg in 2018 met $267,2 miljard byna so groot soos die Amerikaanse regering s'n ($271 miljard) - ondanks die uitbetaling van dividende en die terugkoop van aandele ter waarde van byna $220 miljard.<ref>Kahney (2019), bl. x</ref> Op 3 Augustus 2018 was Apple die grootste openbaar verhandelde korporasie ter wêreld deur markkapitalisasie. Op 2 Augustus 2018 word Apple die eerste beursverhandelde Amerikaanse maatskappy wat 'n $1 biljoen markwaarde bereik het.<ref name="1t-CNBC">{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/08/02/apple-hits-1-trillion-in-market-value.html |title=Apple just hit a $1 trillion market cap |last=Salinas |first=Sara |date=2 Augustus 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=2 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528131244/https://www.cnbc.com/2018/08/02/apple-hits-1-trillion-in-market-value.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="1t-Guardian">{{cite web |first=Rob |last=Davies |title=Apple becomes world's first trillion dollar company |url=https://www.theguardian.com/technology/2018/aug/02/apple-becomes-worlds-first-trillion-dollar-company |website=[[The Guardian]] |date=2 Augustus 2018 |access-date=2 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428201743/https://www.theguardian.com/technology/2018/aug/02/apple-becomes-worlds-first-trillion-dollar-company |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple was op die beste Fortune 500-ranglys van die grootste Amerikaanse ondernemings in 2018 as nommer 4.<ref>{{cite web |url=http://fortune.com/fortune500/list/ |title=Fortune 500 Companies 2018: Who Made the List |website=Fortune |access-date=9 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701022736/http://fortune.com/fortune500/list/ |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * Gil Amelio, William L. Simon (1999), ''On the Firing Line: My 500 Days at Apple'' {{ISBN|978-0-88730-919-9}} * Jim Carlton, ''Apple: The Inside Story of Intrigue, Egomania and Business Blunders'' {{ISBN|978-0-88730-965-6}} * Alan Deutschman (2000), ''The Second Coming of Steve Jobs'', Broadway, {{ISBN|978-0-7679-0432-2}} * Andy Hertzfeld (2004), ''Revolution in the Valley'', O'Reilly Books {{ISBN|978-0-596-00719-5}} * Paul Kunkel, ''AppleDesign: The Work of the Apple Industrial Design Group'' {{ISBN|978-1-888001-25-9}} * Steven Levy (1994), ''Insanely Great: The Life and Times of Macintosh, the Computer That Changed Everything'' {{ISBN|978-0-14-029177-3}} * Owen Linzmayer (2004), ''Apple Confidential 2.0'', No Starch Press {{ISBN|978-1-59327-010-0}} * Michael S. Malone (1999), ''Infinite Loop'' {{ISBN|978-0-385-48684-2}} * Frank Rose (1990), ''West of Eden: The End of Innocence at Apple Computer'', Penguin Books {{ISBN|978-0-14-009372-8}} * John Sculley, John A. Byrne (1987) ''Odyssey: Pepsi to Apple'', HarperCollins, {{ISBN|978-0-06-015780-7}} * Steve Wozniak, Gina Smith (2006), ''iWoz: From Computer Geek to Cult Icon: How I Invented the Personal Computer, Co-Founded Apple, and Had Fun Doing It'', W. W. Norton & Company, {{ISBN|978-0-393-06143-7}} * Jeffrey S. Young (1988). ''Steve Jobs, The Journey is the Reward'', Lynx Books, {{ISBN|978-1-55802-378-9}} * Jeffrey S. Young, William L. Simon (2005), ''iCon Steve Jobs: The Greatest Second Act in the History of Business'', John Wiley & Sons, {{ISBN|978-0-471-72083-6}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Apple Inc.}} ;Amptelike webtuistes ---- * {{en}} [https://www.apple.com/ ''Amptelike webwerf''] ;Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Apple-Inc|title=Apple Inc.|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Mei 2020}} ;Werkatmosfeer ---- * [https://www.businessinsider.com/early-photos-of-apple-first-employees-offices-2017-1?r=DE&IR=T ''Business Insider, 14 Januarie 2017: Early photos of life at Apple with Steve Jobs, from the company's first few employees''] * [https://www.businessinsider.com/apple-employees-best-worst-working-for-apple-2016-12?r=DE&IR=T ''Business Insider, 14 Desember 2016: Apple employees break their vow of secrecy to describe the best — and worst — things about working for Apple''] ;Byte Magazine - Internet Archive ---- * [https://archive.org/details/byte-magazine ''Collection''] * [https://archive.org/details/byte-magazine-1984-02/mode/2up ''Byte Magazine Vol. 9, No. 2, February 1984: Apple's Macintosh''] ;VintageApple.org - Information from the early Apple era ---- * [https://vintageapple.org/byte/ ''Vintage Byte Magazine Library''] * [https://vintageapple.org/macworld/ ''Vintage Macworld Magazine Library''] * [https://vintageapple.org/macuser/ ''Vintage MacUser Magazine Library''] == Notas == {{en-vertaal|Apple Inc.}} {{Apple-sagteware}} {{NASDAQ-100}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Apple| ]] esfvk0x3sx6k03cwonsad5x0ikxjjks 6 63854 2922803 1383195 2026-08-06T21:59:11Z JMK 649 +kat 2922803 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die vertalers van die [[Bybel]] in [[Afrikaans]] |bron=NG Kerk 350 |datum=[[27 Augustus]] [[1933]] |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Ene Kress |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] [[Kategorie:Totius]] 14fzflkrlp9du286el3awummpnf5qzf 0 66488 2922794 2921109 2026-08-06T21:50:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922794 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tim Berners-Lee CP.jpg|duimnael|regs|260px|Tim Berners-Lee, wat die wêreldwye web ontwerp het (2009).]] Die '''Wêreldwye web''' (afgekort as '''WWW''' of '''W3''',<ref>{{cite web |url=http://www.w3.org/ |title=World Wide Web Consortium |quote=The World Wide Web Consortium (W3C)... |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611232332/https://www.w3.org/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> algemeen bekend as ''"die web''" of die "inligting supersnelweg"), is 'n globale [[Inligting|stelsel]] van geskakelde Hypertext Markup Language [[HTML]]-bladsye wat oor die [[Internet]] gelees kan word. 'n [[Webblaaier]] word gebruik om hierdie [[webbladsy]]e wat teks, prente, beelde en video's bevat oop te maak. Deur op die skakels in die bladsye te kliek kan daar van een bladsy na 'n volgende genavigeer word. Die web is in 1989 deur [[Tim Berners-Lee]] by [[CERN]] in [[Geneva]], [[Switserland]] ontwerp. Sir Tim Berners-Lee het 'n nuwe taal, genaamd HTML geskep. Webwerwe is saamgestel uit bladsye wat in HTML geskryf is. Dokumente en aflaaibare media word deur webbedieners aan die netwerk beskikbaar gestel en kan deur programme soos webblaaiers verkry word. Bedieners en hulpbronne op die Wêreldwye Web word geïdentifiseer en geleë deur karakterstringe wat [[bronadres]]se (URL's) genoem word. Die oorspronklike en steeds baie algemene dokumenttipe is 'n webblad wat in HTML geformateer is. Hierdie opmaaktaal ondersteun gewone teks, beelde, ingebedde video- en oudio-inhoud, en skripte (kort programme) wat komplekse gebruikerinteraksie implementeer. Die HTML-taal ondersteun ook hiperskakels (ingebedde URL's) wat onmiddellike toegang tot ander webbronne bied. Webnavigasie, of navigeer, is die algemene praktyk om sulke hiperskakels oor verskeie webwerwe te volg. Webtoepassings is webblaaie wat as toepassingsagteware funksioneer. Die inligting op die web word oor die internet oorgedra deur gebruik te maak van die [[Hypertext Transfer Protocol]] (HTTP). Die Wêreldwye Web het die wêreld se dominante sagtewareplatform geword.<ref>{{cite news |last1=Bleigh |first1=Michael |title=The Once And Future Web Platform |url=https://techcrunch.com/2014/05/16/the-once-and-future-web-platform/ |access-date=9 Maart 2022 |publisher=TechCrunch |date=16 May 2014}}</ref><ref>{{cite web |date=11 Maart 2014 |title=''World Wide Web Timeline'' |url=http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline/ |access-date=1 Augustus 2015 |publisher=Pews Research Center}}</ref><ref>{{cite news |last=Dewey |first=Caitlin |date=12 Maart 2014 |title=''36 Ways The Web Has Changed Us'' |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/style-blog/wp/2014/03/12/36-ways-the-web-has-changed-us/ |access-date=1 Augustus 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=''Website Analytics Tool'' |url=http://www.internetlivestats.com/ |access-date=1 Augustus 2015}}</ref> Dit is die primêre hulpmiddel wat miljarde mense wêreldwyd gebruik om met die internet te kommunikeer.<ref>{{cite web |date=2009 |title=What is the difference between the Web and the Internet? |url=http://www.w3.org/Help/#webinternet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709004648/http://www.w3.org/Help/#webinternet |archive-date=9 Julie 2015 |access-date=16 Julie 2015 |website=W3C Help and FAQ |publisher=W3C}}</ref> Webblaaie wat nie op die Internet beskikbaar is nie, is nie deel van die Wêreldwye web nie. Om die wêreldwye web te sien het mens 'n rekenaar of selfoon nodig wat oor 'n webblaaier beskik. Daarnewens het mens het ook toegang tot die Internet nodig. ==Geskiedenis== [[Lêer:First Web Server.jpg|links|duimnael|Hierdie [[NeXT]]-rekenaar is deur sir Tim Berners-Lee by CERN gebruik en het die wêreld se eerste webbediener geword.]] Die web is uitgevind deur die Engelse rekenaarwetenskaplike Tim Berners-Lee by CERN. Hy het dit bedink as 'n inligtingbestuurstelsel wat verskeie konsepte en tegnologieë gebruik, waarvan die mees fundamentele die verbande en koppeling tussen inligting was.<ref>{{Cite journal |last=Berners-Lee |first=T. |last2=Cailliau |first2=R. |last3=Groff |first3=J.-F. |last4=Pollermann |first4=B. |date=1992 |title=World-Wide Web: The Information Universe |url=https://www.w3.org/History/1992/ENRAP/Article_9202.ps |journal=Electron. Netw. Res. Appl. Policy |language=en}}</ref><ref name="AHT">{{cite news |last=Quittner |first=Joshua |date=29 Maart 1999 |title=Network Designer Tim Berners-Lee |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990627,00.html |url-status=dead |url-access=subscription |access-date=17 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html |archive-date=15 Augustus 2007 |quote=Hy het die Wêreldwye Web geweef en 'n massamedium vir die 21ste eeu geskep. Die World Wide Web is Berners-Lee alleen. Hy het dit ontwerp. Hy het dit op die wêreld losgelaat. En hy het meer as enigiemand anders geveg om dit oop, nie-eiendomsregtelik en gratis te hou.}}</ref><ref>{{cite book |last=McPherson |first=Stephanie Sammartino |url=https://archive.org/details/timbernerslee0000mcph |title=Tim Berners-Lee: Inventor of the World Wide Web |publisher=Twenty-First Century Books |year=2009 |isbn=978-0-8225-7273-2 |url-access=registration}}</ref> Die eerste voorstel is in 1989 geskryf<ref name="TBL Web Proposal">{{cite web |last1=Berners-Lee |first1=Tim |title=Information Management: A Proposal |url=https://www.w3.org/History/1989/proposal.html |access-date=12 Februarie 2022 |website=w3.org |publisher=The World Wide Web Consortium}}</ref> en 'n werkende stelsel wat teen die einde van 1990 geïmplementeer is, insluitend die WorldWideWeb-blaaier en 'n HTTP-bediener.<ref>W3 (1991) [https://www.w3.org/People/Berners-Lee/1991/08/art-6484.txt Re: Qualifiers on Hypertext links]</ref> Die tegnologie is buite CERN vrygestel aan ander navorsingsinstellings vanaf Januarie 1991, en toe aan die algemene publiek op 23 Augustus 1991. Die Web was 'n sukses by CERN, en het na ander wetenskaplike en akademiese instellings begin versprei. Binne die volgende twee jaar is daar 50 webwerwe geskep.<ref>{{cite web |last1=Hopgood |first1=Bob |title=History of the Web |url=https://www.w3.org/2012/08/history-of-the-web/origins.htm#c7p1 |website=w3.org |publisher=The World Wide Web Consortium |access-date=12 Februarie 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=A short history of the Web |url=https://home.cern/science/computing/birth-web/short-history-web |access-date=15 April 2022 |website=CERN |language=en |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417082120/https://home.cern/science/computing/birth-web/short-history-web |url-status=dead }}</ref> CERN het die webprotokol en -kode in 1993 tantièmevry beskikbaar gestel, wat die wydverspreide gebruik daarvan moontlik gemaak het.<ref>{{cite web |title=Software release of WWW into public domain |url=https://cds.cern.ch/record/1164399/ |access-date=17 Februarie 2022 |website=CERN Document Server |publisher=CERN}}</ref><ref>{{cite web |date=30 April 2003 |title=Ten Years Public Domain for the Original Web Software |url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |archive-date=13 Augustus 2009 |access-date=27 Julie 2009 |publisher=Tenyears-www.web.cern.ch}}</ref> Nadat die NCSA Mosaic later daardie jaar vrygestel het, het die web baie gewild geword met duisende webwerwe wat in minder as 'n jaar verskyn het.<ref>{{cite magazine |last1=Calore |first1=Michael |title=April 22, 1993: Mosaic Browser Lights Up Web With Color, Creativity |magazine=Wired |url=https://www.wired.com/2010/04/0422mosaic-web-browser/ |access-date=12 February 2022 |date=22 April 2010}}</ref><ref name="Couldry">{{cite book |last1=Couldry |first1=Nick |url=https://books.google.com/books?id=AcHvP9trbkAC&pg=PA2 |title=Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice |date=2012 |publisher=Polity Press |isbn=9780745639208 |location=London |page=2}}</ref> Mosaic was 'n grafiese blaaier wat inlynbeelde kon vertoon en vorms kon indien, en HTTPd, 'n bediener wat vorms kon verwerk (sien CGI).<ref>{{cite web |last1=Hoffman |first1=Jay |title=The Origin of the IMG Tag |url=https://thehistoryoftheweb.com/the-origin-of-the-img-tag/ |access-date=13 Februarie 2022 |website=The History of the Web|date=21 April 1993 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Clarke |first1=Roger |title=The Birth of Web Commerce |url=http://www.rogerclarke.com/II/WCBirth.html |access-date=15 Februarie 2022 |website=Roger Clarke's Web-Site |publisher=XAMAX |archive-date=15 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215174226/http://www.rogerclarke.com/II/WCBirth.html |url-status=dead }}</ref> [[Marc Andreessen]] en Jim Clark het Netscape die volgende jaar gestig en Navigator vrygestel, wat Java en [[JavaScript]] aan die web bekendgestel het. Dit het vinnig die dominante blaaier geword. Netscape het in 1995 'n publieke maatskappy geword wat 'n waansin vir die web veroorsaak het en die [[dot-com-borrel]] begin het.<ref>{{cite web |last1=McCullough |first1=Brian |title=20 YEARS ON: WHY NETSCAPE'S IPO WAS THE "BIG BANG" OF THE INTERNET ERA |url=http://www.internethistorypodcast.com/2015/08/20-years-on-why-netscapes-ipo-was-the-big-bang-of-the-internet-era/ |website=www.internethistorypodcast.com |publisher=INTERNET HISTORY PODCAST |access-date=12 Februarie 2022}}</ref> [[Microsoft]] het gereageer deur sy eie blaaier, [[Internet Explorer]], te ontwikkel. Deur dit met Windows te bundel, het dit vir 14 jaar die dominante blaaier geword.<ref>{{cite magazine |last1=Calore |first1=Michael |title=Sept. 28, 1998: Internet Explorer Leaves Netscape in Its Wake |url=https://www.wired.com/2009/09/0928ie-beats-netscape/ |access-date=14 Februarie 2022 |magazine=Wired |date=28 September 2009}}</ref> Tim Berners-Lee het die World Wide Web Consortium (W3C) gestig wat XML in 1996 geskep het en aanbeveel het om HTML met strenger XHTML te vervang.<ref>{{cite news |last1=Daly |first1=Janet |title=World Wide Web Consortium Issues XHTML 1.0 as a Recommendation |url=https://www.w3.org/2000/01/xhtml-pressrelease |access-date=8 Maart 2022 |publisher=W3C |date=26 Januarie 2000}}</ref> Intussen het ontwikkelaars 'n IE-funksie genaamd XMLHttpRequest begin ontgin om Ajax-toepassings te maak en die Web 2.0-revolusie van stapel gestuur. Mozilla, Opera en Apple het XHTML verwerp en die WHATWG geskep wat HTML5 ontwikkel het.<ref>{{cite web |last1=Hickson |first1=Ian |title=WHAT open mailing list announcement |url=https://whatwg.org/news/start |website=whatwg.org |publisher=WHATWG |access-date=16 Februarie 2022}}</ref> In 2009 het die W3C XHTML <ref>{{cite news |last1=Shankland |first1=Stephen |title=An epitaph for the Web standard, XHTML 2 |url=https://www.cnet.com/tech/services-and-software/an-epitaph-for-the-web-standard-xhtml-2/ |access-date=17 Februarie 2022 |publisher=CNet |date=9 Julie 2009}}</ref> toegegee en laat vaar en in 2019 beheer oor die HTML-spesifikasie aan die WHATWG afgestaan.<ref>{{cite web |title=Memorandum of Understanding Between W3C and WHATWG |url=https://www.w3.org/2019/04/WHATWG-W3C-MOU.html |website=w3.org |publisher=W3C |access-date=16 Februarie 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wereldwye web}} [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Inligtingstydperk]] ktj1fdelsuur5imp1on2zuezl7ycsmy 0 66798 2922910 2473426 2026-08-07T11:12:11Z Makenzis 94013 | seisoen = 2025/26 | posisie = 5 van 12 2922910 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Easter_Road_2010.JPG|150px]] | klubnaam = Hibernian | vollenaam = Hibernian Football Club| | stigting = [[1875]] | stadion = Easter Road, <br />[[Edinburgh]] | kapasiteit = 20&nbsp;400 | voorsitter = {{vlagikoon|USA}} Ron Gordon | afrigter = {{vlagikoon|SCO}} Shaun Maloney | liga = [[Scottish Premiership]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 5 van 12 <!-- Tuiskleure --> | patroon_la1 = _hibernian2122h | patroon_b1 = _hibernian2122h | patroon_ra1 = _hibernian2122h | patroon_sh1 = _hibernian2122h | patroon_so1 = _hibernian2122h | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = 009F00 | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 003E00 <!-- Wegkleure --> | patroon_la2 = _hibernian2122a | patroon_b2 = _hibernian2122a | patroon_ra2 = _hibernian2122a | patroon_sh2 = _hibernian2122a | patroon_so2 = _hibernian2122a | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 003C00 | kouse2 = FFFFFF |}} '''Hibernian FC''' is 'n [[Skotland|Skotse]] [[sokker]]span in [[Edinburgh]], wat in die [[Scottish Premier League]] speel. Die span se tuisveld is die [[Easter Road]], wat 'n kapasiteit van meer as 20&nbsp;000 toeskouers het. ''Hibs'' het vier keer die Skotse titel gewen en die ondersteuners van die klub het sterk mededinging met die ander klub in ''Edinburgh'': [[Heart of Midlothian|Hearts]]. Die [[derby (sport)|derby]] staan bekend as die [[Edinburgh Derby]]. == Erelys == * '''Kampioen van Skotland (4)''' : 1902/03, 1947/48, 1950/51, 1951/52 : (naaswenner (6): 1896/97, 1946/47, 1949/50, 1952/53, 1973/74, 1974/75) * '''Scottish Cup (3)''' : 1887, 1902, 2016 : (naaswenner (11): 1896, 1914, 1923, 1924, 1947, 1958, 1972, 1979, 2001, 2012, 2013) * '''Scottish League Cup (3)''' : 1972, 1991, 2007 : (naaswenner (7): 1950, 1969, 1974, 1985, 1993, 2004, 2016) == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|ENG}} [[Joe Baker]] * {{vlagikoon|SCO}} [[John Collins]] [[Kategorie:Skotse sokkerklubs]] nezts1pp924ladzprayp9i9cyt67pos 14 68649 2922706 1760661 2026-08-06T19:20:25Z JMK 649 2922706 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{commonskat|Marriage|Huwelik}} [[Kategorie:Samelewing]] [[Kategorie:Verwantskap]] afikx4up6m5h1r4r99us90bnf0vzhse 0 68710 2922908 1782266 2026-08-07T10:59:30Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922908 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Davao Stad / Davao City'''<br />'''Dakbayan sa Davao'''<br />'''Lungsod ng Dabaw'''<br /> [[Lêer:Victoria Plaza Davao.JPG|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Ph locator davao del sur davao.png|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Davao City Ph official seal.png|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Davao City.png|border|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Filippyne}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Davao-streek |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|7|3|N|125|36|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1848 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;444 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 22,3 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;449&nbsp;296 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 590/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +8 (PST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ''geen'' |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Sara Z. Duterte-Carpio |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.davaocity.gov.ph www.davaocity.gov.ph] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Davao Stad''' ([[Engels]]: ''Davao City'', [[Cebuano]]: ''Dakbayan sa Davao'', [[Tagalog]]: ''Lungsod ng Dabaw'') is ná [[Manila]] en [[Quezon Stad]] die derde grootste stad van die [[Filippyne]]. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;449&nbsp;296 met 240&nbsp;057 huishoudings in 2010 gehad en het 'n oppervlakte van 2&nbsp;444 km². {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in die Filippyne]] cmt0wk89ntv85qbdzrwsdduozyrbahc 0 69359 2922909 2766718 2026-08-07T11:00:23Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922909 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Caloocan'''<br />'''Dakbayan sa Caloocan'''<br />'''Lungsod ng Kalookan'''<br /> [[Lêer:Aacaloocanjf.JPG|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Ph locator ncr caloocan.png|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Ph seal ncr caloocan.png|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Caloocan City.png|border|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Filippyne}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Metro Manila |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|14|39|N|120|58|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1815 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 53,33 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;489&nbsp;040 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 27&nbsp;921/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +8 (PST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ''geen'' |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Oscar G. Malapitan |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.caloocancity.gov.ph/ ''caloocancity.gov.ph''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Caloocan''' ([[Cebuano]]: ''Dakbayan sa Caloocan'', [[Tagalog]]: ''Lungsod ng Kalookan'') is ná [[Manila]] en [[Quezon Stad]] die derde grootste stad van die [[Filippyne]]. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;489&nbsp;040 met 249&nbsp;567 huishoudings in 2010 gehad en het 'n oppervlakte van 53,33 km². {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Filippyne]] 3pa9rxuqfyrkyao00q474g0n18qagul 0 69426 2922881 2431108 2026-08-07T08:36:03Z JMK 649 +koord 2922881 wikitext text/x-wiki Die '''Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad''' ('''WNNR''') is ’n navorsingsinstelling en ontwikkelingsorganisasie in [[Suid-Afrika]]. Dit is op 5 Oktober 1945 gestig<ref name=SAIP>{{cite web |url=http://www.saip.org.za/documents/History_of_the_SAIP.pdf |title=Die Stigting van die Suid-Afrikaanse Fisika-instituut |first=Pieter |last=Wagener |format=pdf |access-date=12 Oktober 2012 |date=Julie 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305155710/http://www.saip.org.za/documents/History_of_the_SAIP.pdf |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het sy eie kampus in [[Pretoria]]. Dit is die grootste navorsings- en ontwikkelingsorganisasie in Afrika en is verantwoordelik vir ongeveer 10% van die totale navorsingsbegroting van Afrika. Daar is ongeveer 3&nbsp;000 tegniese en wetenskaplikes werksaam, wat dikwels in multidissiplinêre spanne saamwerk. == Navorsingsareas == [[Lêer:SAAF Museum Swartkop - UAV - CSIR Aerotek - 001.JPG|duimnael|Die ''Skyfly'', ’n WNNR/Aerotek teikenrobotprototipe van 1992 by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]] Die WNNR se hoof navorsingsareas is:<ref>{{cite web |url=http://www.csir.co.za/research_and_development/CSIR_research_areas.html |title=WNNR kontraknavorsing- en ontwikkelingsvennootskappe |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115110926/http://www.csir.co.za/research_and_development/CSIR_research_areas.html |archive-date=15 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> *Biowetenskap *Bou-omgewing *Verdediging, vrede, veiligheid en sekuriteit *Inligting- en kommunikasietegnologie *Lasertegnologie *Materiaalkunde en vervaardiging *Mobiele intelligente outonome stelsels *Nanotegnologie *Natuurlike hulpbronne en die omgewing *Ruimtetegnologie *Sintetiese biologie ;Navorsingsentrums by die WNNR *Nasionale Lasersentrum *Meraka-instituut *Sentrum vir Myninnovasie == Voorsitters == * Dr. [[Basil Schonland]] – Stigterspresident (1945–1951) * Dr. P.J. du Toit (1951–1952) * Dr. [[Stefan Meiring Naudé|S. Meiring Naudé]] (1952–1971) * Dr. Chris Brink (1971–1980) * Dr. Chris Garbers (1980–1984) * Dr. Brian Clarke (1984–1994) * Dr. Geoff Garrett (1994–2000) * Albert Jordaan (2001) * Dr. Sibusiso Sibisi (2002–huidig)<ref name=ScienceScope>{{en}} {{cite journal |url=http://www.csir.co.za/publications/pdfs/sciencescope/Science_scope_oct2005.pdf |journal=Science Scope |volume=1 |issue=1 |accessdate=12 Oktober 2012 |title=60 jaar van tred hou met Suid-Afrika se W&T behoeftes: ’n kort historiese oorsig |author=Anon |year=2005 |month=Oktober/November |pages=1-3 |archive-date= 8 November 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111108213632/http://www.csir.co.za/publications/pdfs/sciencescope/Science_scope_oct2005.pdf |url-status=dead }}</ref> == Presidente == {| class="wikitable sortable" width=750px style= border: 1px |- !colspan="8"|President |- !style="white-space: nowrap;" width="80" | Periode !width="210" | Van !width="580" | Name !width="310" | Gebore !width="310" | Oorlede |- |1945-1950 |Schonland |Basil Ferdinand Jamieson |2 Februarie 1896 |24 November 1972 |- |1950-1952 |du Toit |Petrus Johann |16 Maart 1888 |13 November 1967 |- |1952-1971 |Naude |Stefan Meiring |31 Desember 1904 |27 April 1985 |- |1971-1980 |Brink |Christiaan van der Merwe |5 Mei 1915 | |- |1980-1990 |Garbers |Christoph Friedrich |21 Augustus 1929 | |- |1990-1995 |Clark |James Brian |27 Januarie 1949 | |- |1995-? |[[Rein Arndt|Arndt]] |Reinhardt Richard |1929 |1 Januarie 2020 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commonskat|Council for Scientific and Industrial Research|WNNR}} * [http://www.csir.co.za/ Die WNNR se webtuiste] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{koördinate|25|45|13|S|28|16|31|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Pretoria]] [[Kategorie:Wetenskap en tegnologie in Suid-Afrika]] m2333vu9b478ejtxxg09c4wji5b4t2w 6 70984 2922557 1469140 2026-08-06T12:25:23Z JMK 649 +kat 2922557 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Stephanus Postma]] |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=Omstreeks 1890 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:teologiese Skool Burgersdorp]] 4r8zbliu8g0zmc1j1u8i9gy2eb8a05k 2922559 2922557 2026-08-06T12:26:55Z JMK 649 2922559 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Stephanus Postma]] |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=Omstreeks 1890 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] 7qx8fru4kvtnlqlfbch57ygdny51apa 6 70985 2922565 1633560 2026-08-06T12:48:14Z JMK 649 +kat 2922565 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Burgersdorp]] |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=1895 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] 07mf4nj8y7m49psspl689jxodzepoyz 6 70986 2922564 2922225 2026-08-06T12:46:36Z JMK 649 ~kat 2922564 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Professore en studente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] se [[Teologiese Skool Burgersdorp]] |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=1897 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] [[Kategorie:Totius]] 65okrpylm8uo9etfseu17xvll9s1put 0 74122 2922904 2436864 2026-08-07T10:52:09Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922904 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Johor Bahru'''<br /> [[Lêer:Johor Bahru Composite.jpg|290px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Malaysia-CIA WFB Map.png|150px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Crest of Johor Bahru.svg|65px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Johor Bahru.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Maleisië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Johor]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|01|29|N|103|44|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[10 Maart]] [[1855]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Oppervlakte]]:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 647.63 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 36,88 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;463&nbsp;800 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7&nbsp;409/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;805&nbsp;000 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC+08:00]] (MST) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Haji Mohd Jaffar Bin Awang |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.johordt.gov.my/ ''johordt.gov.my''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080716155554/http://www.johordt.gov.my/ |date=16 Julie 2008 }} |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Johor Bahru''' is die tweede grootste stad van [[Maleisië]] ná [[Subang Jaya]] en voor die hoofstad [[Kuala Lumpur]] en lê net noord van [[Singapoer]]. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;463&nbsp;800 in 2010 gehad en het 'n oppervlakte van 185 km². Dit is die hoofstad van die deelstaat [[Johor]] en is die grootste stad in die suide van Maleisië asook die mees suidelike stad op die [[Eurasië|Eurasiese]] vasteland. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Maleisië]] l2xdk57pnrw589r25zikpqrpfqyreab 6 77317 2922711 1177661 2026-08-06T19:28:01Z JMK 649 +kat 2922711 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Buiteblad van dr. [[Adriaan Moorrees]] se ''Die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1652-1873''. |bron=Bidorbuy.co.za |datum=1937 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=S.A. Bybelvereniging |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] j9gzghoxsrakwm6qcefxtvf7tmm0um5 0 79323 2922879 2475641 2026-08-07T08:30:07Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Iranse maatskappye]] verwyder; [[:Kategorie:Irannese maatskappye]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2922879 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Homa Hotel Group | |kenteken = |tipe = In regeringsbesit |stigting = 1979 in Teheran, Iran |ligging_stad = Teheran |ligging_land = Iran |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Farhad Parvaresh (voorsitter en hoof uitvoerende beampte van Iran Air)<br />M.H. Barzin (besturende direkteur) |gebied_bedien = Iran |industrie = Hotel- en toerismebedryf |produkte = Luukse hotelle, ontspanningsoorde, swembaddens, restaurante |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |aantal_werknemers = |ouer = Iran Air |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.homahotels.com ''Homahotels.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Homa Hotel Group''' is 'n dogtermaatskappy van [[Iran]] se nasionale lugredery ''Iran Air'' wat vyfsterhotelle in groot Iranse stede bedryf. Die ketting se hotelle met altesaam 912 kamers is in [[Teheran]], [[Shiraz]], [[Bandar Abbas]] en [[Mashhad]] (twee hotelle) geleë. Alle hotelle is voor die [[Irannese Rewolusie]] in [[1979]] opgerig, met uitsondering van die tweede hotel in Mashhad wat in die laat 1990's gebou is. Die ''Homa Hotel'' in Teheran is die groep se bekendste hotel en het vroeër as ''Arya-Sheraton Hotel'' bekend gestaan. Voor 1979 was die meeste hotelle in privaatbesit. Hulle is later genasionaliseer toe die nuwe regering die hotelgroep gestig het. Volgens 'n nuusberig van ''Press TV'', Iran se Engelsmedium-nuuskanaal, is die regering van plan om ''Iran Air'' saam met sy dogtermaatskappye ''Iran Air Tours'' en ''Homa Hotel Group'' te privatiseer. == Eksterne skakels == * [http://www.homahotels.com/ ''Amptelike webtuiste''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821123330/http://www.homahotels.com/ |date=21 Augustus 2008 }} [[Kategorie:Irannese maatskappye]] [[Kategorie:Toerisme in Iran]] r85v5l7run500vm4ikof748n36anshh 6 79744 2922567 1511230 2026-08-06T12:54:00Z JMK 649 ~kat 2922567 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en professore van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] |bron=''Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1859 - 1959'' |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] 6ezh0877xi8gkcx0rv3po5xzdei0fo6 6 79756 2922791 1469480 2026-08-06T21:49:21Z JMK 649 +kat 2922791 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die begrafnisstoet tydens die begrafnis van dr. [[Flippie Snyman]] |bron=''Gereformeerde Kerk Steynsburg 1872 - 1972'' |datum=1915 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] srpklqn9nxsnlef1mc4uboqld1cenyh 6 80003 2922829 2921598 2026-08-06T22:51:52Z JMK 649 +kat 2922829 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Jozua Francois Naudé]] |bron=''Ons Kerk Album'' |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] nih00uwasn4fvvqjusxb169stlc5zje 6 80713 2922852 1271730 2026-08-07T00:07:10Z JMK 649 +kat 2922852 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die begrafnis uit die [[NG gemeente Fraserburg]] van ds. P.D. Rossouw |bron=NG gemeente Fraserburg 1851 tot 1951 |datum=Enkele dae ná 11 Oktober 1896 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] 9dm90bwkp8wnj0dgq6g65cup2lo0cl1 6 84078 2922886 1234147 2026-08-07T09:26:33Z JMK 649 +kat 2922886 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Andrew Murray]], die jongere, op 65-jarige leeftyd |bron=Eeuwfeest-Album van die NG Kerk |datum=1893 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Andrew Murray]] gl7aucd6gjcoa0spwz4rihho54xsa9l 6 84090 2922893 1234224 2026-08-07T10:01:44Z JMK 649 +kat 2922893 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Andrew Murray]] |bron=Eeuwfeest-Album der NG Kerk in Zuid-Afrika |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Andrew Murray]] m3bmez6ddk8ltjx3oqg8db2y27r6ua7 6 84692 2922712 1237801 2026-08-06T19:29:16Z JMK 649 +kat 2922712 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die eerste eksemplare van die Afrikaanse Bybel kom op [[29 Mei]] [[1933]] in [[Kaapstad]] aan. |datum=[[29 Mei]] [[1933]] |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] 1a1snydyhqoyaj35pgjk567mvu1fc3v 6 84850 2922896 1238880 2026-08-07T10:12:33Z JMK 649 +kat 2922896 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[P.S.Z. Coetzee]] neem [[C.R. Swart]] se inhuldiging as staatspresident waar |bron=''Die Nasionale boek'' |datum=31 Mei 1961 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Inhuldigings in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Charles Robberts Swart]] rabqkouyoy11bcad6ejrv4dthp4vgdd 0 85140 2922857 2901364 2026-08-07T00:58:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922857 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Moederkerk Graaff-Reinet 1.jpg|duimnael|280px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]] is een van die sierlikste kerkgeboue in Suid-Afrika en 'n uitstekende voorbeeld van wat bekendstaan as die [[Neogotiese styl]] of Gotiese herlewingstyl. Dié styl het die Kaaps-Hollandse boustyl van die middel van die 19de eeu heeltemal verdring, en die meeste van die ou kerke op tallose dorpe moes plek maak vir Neogotiese geboue. Die argitek was [[James Bisset]].]] '''Afrikaanse kerkbou in die Karoo''' is die argitektuur van die kerkgeboue van veral die [[Drie Susterkerke|drie gereformeerde Afrikaanse kerkgenootskappe]], naamlik die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] en die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]], in die meer as 40 landdrosdistrikte in die provinsies [[Wes-Kaap|Wes]]-, [[Noord-Kaap|Noord]] en [[Oos-Kaap]] asook vier suidwestelike landdrosdistrikte van die [[Vrystaat|Suidwes-Vrystaat]] wat gewoonlik as die [[Karoo]] beskou word. Dié landdrosdistrikte beslaan 395&nbsp;200&nbsp;km², meer as die helfte van die destydse [[Kaapprovinsie]] en amper 'n derde van [[Suid-Afrika]] se grondgebied, hoewel die grense nie met sekerheid vasgestel kan word nie. Die hele spektrum van Afrikaanse kerkboustyle is in die Karoo te sien, van die eenvoudige, toringlose kerkgeboutjies uit die vroeë tye tot die katedraalagtige, Neogotiese of Neoklassieke kerkgeboue op dorpe soos [[Aberdeen]], [[Beaufort-Wes]], [[Graaff-Reinet]] en [[Cradock]]. In die meeste gevalle is die NG kerk vandag nog die grootste of dan wel indrukwekkendste gebou op die meeste van dié dorpe. In sommige gevalle, soos [[Fraserburg]] en [[Aberdeen]] wat as kerkdorp ontstaan het, is aan die kerk 'n plein in die middel van die dorp afgestaan wat die oorheersing van die omliggende geboue beklemtoon het. Net enkele moedergemeentes in die Karoo aanbid vandag nog in hul oorspronklike kerk, want in die meeste gevalle is die eerste kerk deur 'n tweede en selfs 'n derde vang. In sommige gevalle was dit omdat die eerste kerk te klein vir die groeiende gemeente geword het; in ander gevalle was die ou kerk nie deftig genoeg vir 'n gemeente wat welvarend geword het nie; in nog gevalle het die ou kerk bouvallig of gevaarlik geword en het die gemeente die herstelkoste ontsien en liewer 'n nuwe gebou laat oprig. == Die landstreek == [[Beeld:Karootoneel.jpg|duimnael|links|300px|Die Karoo het van Suid-Afrika se mees afgeleë dorpe.]] [[Beeld:Karootoneel by Touwsrivier.jpg|300px|regs|duimnael|Veral plantegroei bepaal die grense van die Karoo en namate tipiese Karooplante veral ooswaarts versprei, word die Karoo geleidelik groter.]] Die [[Khoikhoi|Khoi]], wat honderde jare deur dié dorre gebied geswerf het, het die naam "Karoo" aan die landstreek gegee wat die Hollandse nedersetters die Droogeveld genoem het. Die vroegste benaming beteken "hard" en daaruit kom die begrip "droog".<ref name="raper">{{af}} Raper, P.E. 1972. ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg (vir die SA Naamkundesentrum van die raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing).</ref> Voor dit gestandaardiseer is, het die naam ook voorgekom as onder meer ''Carro, Caro, Carrow, Karo, Karroo, Kuru'' en ''Xhaeruh''.<ref>{{en}} Raper, P.E., ''Dictionary of South African Place Names'', Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.</ref> Die huidige benaming is 'n kompromis tussen die vroeë Engelse vorm ''Caro'' en die Afrikaanse ''Karroo''.<ref name="raper" /> Dit is amper onmoontlik om 'n presiese beskrywing te gee van óf die aard óf die grense van die Karoo. Die streek word as 'n eenheid beskou op grond van onder meer die topografie, die geologie en veral die klimaat, wat gekenmerk word deur lae reënval, fel sonskyn en droë lug, met uiterste koue en hitte. Dié faktore het saam bygedra tot omstandighede waarin die xerofitiese plantegroei van die Karoo ontwikkel het om te oorleef in die strawwe klimaat. Veral dié plantegroei bepaal die Karoo se grense, maar egte Karooplantegroei kom in die aanliggende grasveldstreke voor en omgekeerd, sodat dit moeilik word om dié gebiede se presiese grense te bepaal. Boonop versprei tipiese Karooplante algaande ooswaarts en neem streke in waar hulle enkele honderde jare gelede heeltemal onbekend was. Vernietigende boerderymetodes dra by tot dié verspreiding wat dié agteruitgang en soms vernietiging van 'n groot deel van die oorspronklike plantegroei. Na raming het die Karoo teen 1970 reeds 240&nbsp;km ooswaarts geskuif en dié uitbreiding duur gedurig voort.<ref name="potg">{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973.</ref> Die huidige grense is die Langeberg-reeks in die suide en sy noordwaartse uitlopers in die distrikte [[Montagu]], [[Ladismith]], [[Oudtshoorn]] en [[Willowmore]]. In die ooste, waar die Karoo algaande uitbrei, sluit dit die distrikte [[Pearston]], [[Somerset-Oos]], [[Cradock]] en [[Venterstad]] in met 'n verlenging oor die [[Oranjerivier]] tot in die suidweste van die [[Vrystaat]], onder meer die distrikte [[Philippolis]] en [[Bethulie]].<ref name="potg" /> Die Karoo bestaan uit talle onderverdelings, soos die Hantam-Karoo (rondom [[Calvinia]]), die Klein-Karoo ('n gebied van sowat 480&nbsp;km lank en 128&nbsp;km breed tussen die Witte- en Swartberge in die noorde en die Langeberge in die suide en wat strek van [[Worcester]] in die weste tot by [[Oudtshoorn]] in die ooste), die [[Moordenaarskaroo]] (noord van die N1 tussen [[Prins Albertweg]] en [[Laingsburg]] en sluit [[Sutherland]] en [[Middelpos]] in), die Tankwa-Karoo (tussen die [[Ceres]]- of Bokkeveld-Karoo en die Klein-Roggeveldberg in die noorde, die dorp [[Ceres]] uitgesluit), die Koup ([[Laingsburg]], [[Leeu-Gamka]], [[Matjiesfontein]] en [[Beaufort-Wes]]), die [[Kamdeboo]] (met [[Graaff-Reinet]] in die middel en dorpe [[Nieu-Bethesda]], [[Aberdeen]], [[Jansenville]] en [[Pearston]] daaromheen), die sentrale Bo-Karoo (wat dorpe insluit soos [[Richmond]], [[Hanover]] en [[Drie Susters]] aan die N1, maar strek tot by [[De Aar]], [[Britstown]], Victoria-Wes en [[Murraysburg]]), die oostelike Karoo ([[Somerset-Oos]] en [[Cradock]]), die Koup-Kamdeboo-Karoo ([[Steytlerville]] en [[Willowmore]]), die oostelike Bo-Karoo ([[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]], [[Colesberg]] en [[Noupoort]]) en die westelike Bo-Karoo (die driehoek wat gevorm word deur [[Williston]], [[Fraserburg]], [[Carnarvon]]).<ref>{{en}} Nell, Leon. 2008. ''The Great Karoo''. Cape Town: Struik Publishers.</ref><ref name="potg" /><ref name="raper" /> == Karoogemeentes == [[Beeld:Kerk en huis Fraserburg.jpg|duimnael|regs|320px|Op feitlik elke Karoodorp is die NG kerkgebou die indrukwekkendste bousel waarvan die toring bo die omliggende huise en sakegeboue uittroon. Die toneel is in Rossouwstraat op [[Fraserburg]].]] Vir die doeleindes van dié artikel, beslaan die Karoo die volgende gemeentes van die '''[[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]'''. In die '''Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland''': [[NG gemeente Barrydale|Barrydale]], [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]], Calitzdorp, [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]], Calvinia-Hantam, [[NG gemeente De Rust|De Rust]], [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]], [[NG gemeente Gamka-Oos|Gamka-Oos]], [[NG gemeente Gamkavallei|Gamkavallei]], Kangovalleie, [[NG gemeente Ladismith|Ladismith]], Laingsburg, Leeu-Gamka, Loeriesfontein, [[NG gemeente Merweville|Merweville]], [[NG gemeente Montagu|Montagu]], Nieuwoudtville, [[NG gemeente Oudtshoorn|Oudtshoorn]], Oudtshoorn-Noord, Oudtshoorn-Park, Oudtshoorn-Suid, Oudtshoorn-Welgeluk, Oudtshoorn-Wes, [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]], [[NG gemeente Richmond|Richmond]], [[NG gemeente Sutherland|Sutherland]], Touwsrivier, Uniondale, Vanwyksdorp, [[NG gemeente Victoria-Wes|Victoria-Wes]] en [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]]. In die '''[[NG Kerk in Oos-Kaapland|Sinode van Oos-Kaapland]]''': [[NG gemeente Aberdeen|Aberdeen]], [[NG gemeente Colesberg|Colesberg]], [[NG gemeente Cradock|Cradock]], Cradock-Noord, Cradock-Oos, [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]], [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]], [[NG gemeente Jansenville|Jansenville]], [[NG gemeente Klipplaat|Klipplaat]], [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg Karoo]], [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]], [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]], [[NG gemeente Noupoort|Noupoort]], [[Nuwekerk, Graaff-Reinet]], [[NG gemeente Pearston|Pearston]], [[NG gemeente Rietbron|Rietbron]], [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]], [[NG gemeente Steytlerville|Steytlerville]], [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]], [[NG gemeente Waterford|Waterford]], [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]]. In die '''Sinode van Noord-Kaapland''': [[NG gemeente Brandvlei|Brandvlei]], [[NG gemeente Britstown|Britstown]], [[NG gemeente Carnarvon|Carnarvon]], [[NG gemeente De Aar|De Aar]], De Aar-Noord, [[NG gemeente Hanover|Hanover]], [[NG gemeente Hopetown|Hopetown]], [[NG gemeente Loxton|Loxton]], Orania, Petrusville-Uitsig, [[NG gemeente Petrusville|Petrusville]], [[NG gemeente Philipstown|Philipstown]], [[NG gemeente Prieska|Prieska]], [[NG gemeente Strydenburg|Strydenburg]], Vanderkloof, Van Wyksvlei, [[NG gemeente Vosburg|Vosburg]], [[NG gemeente Williston|Williston]]. In die '''[[NG Kerk Vrystaat|Vrystaatse Sinode]]''': [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]] en [[NG gemeente Bethulie|Bethulie]]. Die '''[[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]]''' het die volgende gemeentes in die Karoo: [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]], [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]], Westdene, Lyciumville, [[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]] (ontbind in 2014), [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]], [[Gereformeerde kerk Orania|Orania]], [[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg]], [[Gereformeerde kerk Cradock/Somerset-Oos|Cradock/Somerset-Oos]], Rhenosterberg, [[Gereformeerde kerk Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] en [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]. Van die '''[[Nederduitsch Hervormde Kerk]]''' is net twee gemeentes in die Karoo geleë: Vanderkloof (sluit in [[De Aar]], [[Philipstown]], [[Petrusville]], [[Vanderkloof]], [[Luckhoff]], [[Orania]], [[Hopetown]], [[Strydenburg]]) en Cradock (sluit in [[Cradock]], [[Graaff-Reinet]], [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]], [[Noupoort]], [[Hofmeyr]], [[Tarkastad]] en [[Somerset-Oos]]). == Vroeë kerke == [[Lêer:NG kerk Cradock 2012 5.jpg|duimnael|links|280px|Die [[NG gemeente Cradock]] se kerkgebou is een van net drie of wat in die Karoo uit die 19de eeu wat in die Neoklassieke styl opgerig is, pleks van die Neogotiese.]] Die vroegste kerkgeboue in die Karoo was eenvoudige, langwerpige geboue wat meer aan 'n saal as 'n kerkgebou herinner, met 'n spitsdak van riet en 'n eenvoudige gewel aan elke end van die gebou. Dit is gewoonlik gebou van bakstene en dan witgekalk of van sandsteen. Enkele Gereformeerde gemeentes in die Karoo het vandag nog so 'n onopgesmukte, langwerpige kerkgebou, onder meer Colesberg en [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] (1876). Die Gereformeerde kerkgebou op [[Noupoort]] is in dieselfde styl opgerig, hoewel dit van die eerste helfte van die 20ste eeu dateer, terwyl NG kerkgeboue op dorpies wat klein gebly en dus nie 'n groot kerk kon bekostig nie, ook vandag nog so lyk, onder meer Klipplaat, Vanwyksvlei en Venterstad. Namate die gemeentes se lidmate toegeneem het en die landelike lidmate vooruit geboer het, kon hulle dit bekostig om deftiger kerke op te rig. Beaufort-Wes het in 1831 reeds 'n kerkgebou gekry wat groter en sierliker was as baie van die kerkgeboue wat selfs nog dekades later opgerig sou word. Dié vlaag deftiger toringkerke was gewoonlik die tweede kerkgebou van een van die eerste ses Karoo-gemeentes: Graaff-Reinet (1792, die sesde NG gemeente landwyd), Cradock (1818, 11de), Beaufort-Wes (1820, 12de), Somerset-Oos (1825, 15de) en Colesberg (1826, 18de), of die eerste of tweede kerkgebou van die menigte Karoo-gemeentes wat ná 1850 afgestig is. Terwyl daar tussen die stigting van die eerste Karoo-gemeente, [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] in 1792 en die stigting van die tiende gemeente, [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]], 55 jaar verloop het, is daar in die 15 jaar tussen 1851 en 1866 'n volle 16 gemeentes in die Karoo afgestig. Hiervan was vier in die Klein-Karoo, twee in die Vrystaatse Karoo, vyf in die Oos-Kaapse Karoo, en vyf in die teenswoordige Wes- of Noord-Kaap. == Kerke in die Gotiese herlewingstyl == [[Lêer:Somerset-Oos NG kerk 2.jpg|duimnael|290px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] is ontwerp deur die Duits gebore argitek [[Carl Otto Hager]], Suid-Afrika se grootste eksponent van die Neogotiese boukuns.<ref>{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=674&countadd=1 |title=Artefacts.co.za |access-date=21 November 2014 |archive-date= 3 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403030035/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=674 |url-status=dead }}</ref> Van hom het nog vier Karookerke behoue gebly: [[NG gemeente Pearston|Pearston]], [[NG gemeente Ladismith|Ladismith]], Oudtshoorn (hy moes die gebou voltooi en in 'n mate herontwerp) en [[NG gemeente Jansenville|Jansenville]], maar drie is gesloop: Willowmore (onseker of hy dit wel ontwerp het), Fraserburg en Carnarvon.]] Daar word soms na die 19de eeu verwys as jare van argitektoniese ballingskap, in Suid-Afrika sowel as in die buiteland, want vergeleke met die swier en staatsie van die 18de eeu, lyk die voortbrengsels van die tydperk tussen 1830 en 1880 soms op die oog af na 'n insinking. Wat die boukuns is Suid-Afrika se binneland betref, was dit wel te wyte aan ekonomiese agteruitgang en aanpassing by die primitiewe leefwyse wat die harde [[pionierslewe]] aan die trekkers voorgeskryf het. Die hele ontwikkeling van die beskeie wonings van die vryburgers in die skadu van Tafelberg tot die prag en praal van [[Vergelegen]], moes hom nou op die vlaktes van die Vrystaat en [[Transvaal]] herhaal. Maar in die Karoo was daar 'n voortsetting van die ou tradisies, 'n voortbouing op al die swaar verworwe kennis van drie eeue se koloniale boukuns.<ref name="Biermann">{{af}} Biermann, Barry in Pienaar, prof. dr. P. de V. 1968. ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk.</ref> Teen 1850 het 'n groot golf nuwe afstigtings in die NG Kerk begin. Dit het gestalte gekry in die nuwe dorp wat rondom die gemeentes ontstaan het. Die verhouding tussen die woonhuisies en sakegeboutjies, enersyds, en die katedraalagtige kerk van die tipiese Karoodorp, kon 'n mens laas in die Middeleeuse stede van die Nederlande waarneem, waar die hoë kerktoring ook myle oor die plat landskap bokant die lae dakke van die gemeentelike huise sigbaar was. Heelwat ander kenmerke skakel die nagmaaldorpe van die Karooboere by die tradisies van hul Europese voorouers aan.<ref name="Biermann" /> Met die beplanning van die 18de-eeuse en vroeg 19de-eeuse dorpe is die aanleg van die strate merendeels deur die ligging van die Drostdy bepaal. Soms, bloot was 'n gebaar, is aan die kerk ook 'n belangrike perseel aan die koppenent van 'n straat afgestaan, maar die meeste planne verraai duidelik waar die swaartepunt van die gemeenskapslewe hom bevind het. Met die dorpe wat ná die [[Groot Trek]] uitgelê is, is dit anders gesteld, want in die dorpsplanne van ná 1840 het die kerk 'n oorheersende plek gekry. Dit was asof dié veranderde dorpsuitleg die verskuiwing van openbare belangstelling van politieke aangeleenthede na teologiese aangeleentheid, versinnebeeld. Tussen 1840 en 1880 (en selfs in sommige gevalle tot 1920) is kerke gebou op 'n skaal wat 'n mens verbysterd laat staan oor die vermoë van klein en soms arm gemeenskappies om hul aardse rykdom te belê in geboue wat ses dae in die week teen hulle gesluit sou staan.<ref name="Biermann" /> Nêrens ander is Afrikaners se gehegtheid aan hul kerk so treffend openbaar nie. Die grootte, duursaamheid en veral die vorm van die kerk was in skrille kontras met die huisies wat hom omring het. Die boustyl van dié katedraalagtige kerke was, paslik in die omstandighede, [[Neogotiese styl|Gotiese herlewing]] of Neo-Goties: skuins, spits, met ingewikkelde kronkelende muurvlakke onder die hoë staandak. Daarteenoor was die omliggende huise brakdakwonings van net een verdieping, met breë kalm muurvlakke onder die kroonlys, versier – waar daar sprake van versiering was – in die klassieke herlewingstyl. (Van al die groot ou 19de-eeuse kerke in die Karoo, is net Colesberg en Cradock s'n in die klassieke herlewingstyl opgerig.) In dié kontras tussen die amptelike (Neogotiese) en die volksboustyl (neoklassiek), het die stryd tussen Goties en Renaissance in die loop van die 19de eeu weerklink. Destyds was die klassieke 'n vreemde indringer in Holland; drie honderd jaar later in die Karoo, was dit die ingeburgerde styl.<ref name="Biermann" /> J.M.J. Koorts in ''Beginsels van Gereformeerde Kerkbou''<ref name="koorts">{{af}} Koorts, J.M.J. 1974. ''Beginsels van Gereformeerde Kerkbou''. Bloemfontein: Sacum Beperk.</ref> beskryf dié boustyl as die enigste tipe kerkbou tot dusver wat "plegtig en stigtelik in sy voorkoms is en wat binne 'n gewyde atmosfeer besit". Hy beskryf die styl as "outyds" en 'n "vereenvoudigde" Gotiek met hier en daar Romaanse en Barok-elemente. Koorts meen: "Suiwer argitektonies gesien, kan ons met trots na hierdie kerke terugkyk; hulle behoort tot 'n eerbare tydperk wat ongemerk verbygegaan het. Dit is net tragies dat sommige van die sierlikstes reeds voor die stootskraper te lande gekom het om plek te maak vir 'n nuwe struktuur wat die landskap geen eer aandoen nie." Voorbeelde van gesloopte Neogotiese kerke in die Karoo is onder meer [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]], [[NG gemeente Carnarvon|Carnarvon]] en [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]]. Die wat behoue gebly het, is van die mooiste kerke in Suid-Afrika, onder meer [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]], [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]], [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]], [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]], [[NG gemeente Laingsburg|Laingsburg]], [[NG gemeente Oudtshoorn|Oudtshoorn]], [[NG gemeente Sutherland|Sutherland]], [[NG gemeente Richmond|Richmond]] en [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]]. A.M. Hugo en J. van der Bijl in "Die kerk van Stellenbosch 1686-1963" is heelwat minder beïndruk deur dié boustyl. Hulle skryf: "Die herleefde belangstelling in die Gotiese boustyl van die laat middeleeue het rondom agtien dertig soos 'n veldbrand oor die lande van Europa versprei. Met weinig uitsonderings was die voortbrengsels van hierdie mode alleen maar smakelose namaaksels, soos die berugte 'Waterstaats-kerken' in Nederland, wat deur ingenieurs van die waterstaat (kanale en dyke) ontwerp is. Maar vir die generasie van daardie tyd was dit mooi. Hul romantiese bewondering vir die meesterwerke van die middeleeuse ambagsmanne het hulle blind gemaak vir die ongerymdheid en die lelikheid van hul eie nabootsings. Carl Hager het as apostel van daardie boustyl na Suid-Afrika gekom, en die jong predikant Jan Neethling, soos die meeste van sy tydgenote, sou niks liewer sien as dat al die ou strooidakkerke van Suid-Afrika deur 'sierlike' neogotiese toringkerke vervang word nie; immers, alleen laasgenoemde soort kerk was tog geheel kerk! Vir die eiendommelike skoonheid en karakter van die ou strooidakkerke kon die geslag van 186o geen waardering hê nie; dit was te bekend, dit was te alledaags, dit was hopeloos verouderd; die ganse stroom van die tyd was daarteen. Al betreur ons dan vandag hul handelwyse, moet ons ons in geen geval daaroor verbaas nie; veeleer mag dit ons verbasing wek dat daar hoegenaamd nog enige van daardie ou kerke bewaar gebly het, en moet ons dankbaar wees dat die 19de eeu, by alle prulle wat dit ons nagelaat het, tog ook 'n aantal monumente geskep het waarop ons vandag nog die oog met genoeë kan laat rus." == Neo-Bisantynse kerke == [[Lêer:Basilica of San Vitale, Ravenna, Italy.jpg|duimnael|links|270px|Die basilika van San Vitale in [[Ravenna]], [[Italië]], wys in hoe 'n mate Suid-Afrika se Neo-Bisantynse kerke gekopieer is van die Bisantynse boumeesters.<ref name="koorts" /> Bouwerk aan San Vitale het in 526 begin en dis in 547 voltooi.]] [[Lêer:Hendrik Vermooten.jpg|200px|duimnael|[[Hendrik Vermooten]] het talle Neo-Bisantynse kerkgeboue vir die Karoo ontwerp.]] J.M.J. Koorts skryf in ''Beginsels van Gerformeerde Kerkbou'' die Neo-Bisantynse boustyl, wat gevolg het op wat hy beskryf as die "ou Boerekerk" (met voorbeelde soos [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]], [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]] en [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]]), was die heel eerste pogings tot iets nuuts en tipies Suid-Afrikaans. Hy tipeer die kerke wat hier ter sprake is, as "die gladde rooi-geel siersteen-kerke wat soos 'n veldbrand versprei het en vandag (1974) oral in ons land te sien is". Hy beskryf die kerke as "na-aapsels" van die Bisantynse styl wat dit geïnspireer het. Tog is dit ietwat verander met behulp van moderner materiale, boumetodes en sin vir skaal. Koorts sê om dié kerke verder te moderniseer, "is hulle opgesmuk met al die modernismes van die dertigerjare: teatrale lyne, vertikale strepe, krulle en ander tierlantyntjies. Die torings het veral uitgestaan met aanplaksels van modernistiese lyne wat sterk herinner aan ''juke-boxes'' wat in kafees aangetref word." Hy beskryf die bouwerk as bestaande uit hoofsaaklik "lompe samestellinge van siersteenmassas; die sierstene meestal blink, glad en geelrooi". Koorts sluit sy kritiek op dié boustyl, waarvan [[Hendrik Vermooten]] seker die grootste eksponent in die Afrikaanse kerkbou was, af met die opsomming: "Sodra dit by prinsipiële verantwoording kom, vind ons dat die Neo-Bisantynse kerkbouery in Suid-Afrika 'n minder gelukkige fase was. Dit was geen logiese skakel in die ontwikkeling van kerkargitektuur in ons land nie, dit bevat niks wat dit as ''tipies Suid-Afrikaans'' laat kwalifiseer nie, en nog minder as ''tipies Protestants''".<ref name="koorts" /> == Kaaps-Hollandse herlewingstyl == Nog 'n boustyl, maar een wat Koorts nie in sy oorsig van die Gereformeerde kerkbou in Suid-Afrika noem nie, is net te sien in twee kerkgeboue in die Karoo en was blykbaar beperk tot die twintigerjare van die vorige eeu. Die kerke is almal deur [[Wynand Louw]] ontwerp en die twee Karoovoorbeelde is die [[Nuwekerk, Graaff-Reinet]], waarvan die hoeksteen gelê is 1929 en die Gereformeerde kerk op [[Bethulie]], waarvan die hoeksteen gelê is op [[16 Februarie]] [[1924]]; so is dié tydperk as 't ware 'n oorgang tussen Neogoties en Neo-Bisantyns. Voorbeeld daarvan landwyd is [[NG gemeente Die Strand|Die Strand]] (hoeksteen gelê op [[1 Maart]] [[1930]]), [[NG gemeente Durban|Durban]] (hoeksteen gelê op [[7 Julie]] [[1923]]), [[NG gemeente Luckhoff|Luckhoff]] (1924), [[NG gemeente Observatory|Observatory, Kaapstad, se vorige kerkgebou]] en [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] (intussen afgebrand). == Kappiekerk of tentstyl == [[Lêer:UM 1.jpg|duimnael|270px|[[Frank Lloyd Wright]] het in 1946 opdrag gekry om die kerkgebou van die "First Unitarian Society of Madison" in die Amerikaanse deelstaat [[Wisconsin]] te ontwerp. Bouwerk het in 1949 begin en is in 1951 afgehandel. Dié kerk was blykbaar die inspirasie vir die vlaag kappiekerke wat oral in Suid-Afrika opgespring het vanaf die vyftigerjare van die 20ste eeu.]] [[Lêer:Johan de Ridder.jpg|duimnael|links|190px|[[Johan de Ridder]] (1927–2013) was een van die grootste eksponente van die tentstyl in Suid-Afrika, maar al sy kerkgeboue is in die noorde van die land opgerig. Sy invloed het egter veel wyer gestrek as net die noordelike provinsies.]] [[Lêer:1st-Unitarian.jpg|duimnael|270px|Die Universaliste kerk van Madison, VSA, van skuins voor gesien. Die ontwerp daarvan bewys die kappiekerk is allermins tipies Suid-Afrikaans, soos voorstanders daarvan destyds beweer het.]] [[Lêer:Anthonie Smith.jpg|duimnael|links|190px|[[J. Anthonie Smith]] (1910–1997) het tallose Neo-Bisantynse sowel as kappiekerke ontwerp, maar sy enigste Karoo-kerk is op [[Ladismith]], wat in die Neo-Bisantynse styl opgerig is.]] Voorbeelde van kappiekerke is nie volop in die Karoo nie en net een is opgerig in die plek van ’n Neogotiese gebou, naamlik dié van die [[NG gemeente Willowmore]]. Ander voorbeelde is: [[NG gemeente Waterford]], [[Leeu-Gamka]], Calvinia-Hantam, Cradock-Noord, [[NG gemeente Strydenburg|Strydenburg]] en Middelburg-Uitsig. Dié kerke word vereenselwig met die snelle uitbreiding van die NG kerk in die vyftiger- en sestigerjare van die 20ste eeu toe 'n groot getal gemeentes in snel ontwikkelende woonbuurte afgestig is. Selfs in die Karoo, waar die bevolkingsgroei stadiger was, is drie van dié sewe voorbeelde 'n dogtergemeente en nié die dorp se moedergemeente nie. In die vyftigerjare van die 20ste eeu, terwyl die Neo-Bisantynse kerktipe nog in volle gang was, het 'n nuwe soort sy verskyning op die Suid-Afrikaanse en kort daarna ook op die Karoo se horison gemaak, naamlik die kappiekerk (ook bekend as die tentstyl). Die plattegrond waarop hierdie kerk staan, is meestal 'n waaiervorm, wat hom beter leen tot die horisontale gerigtheid van Woord tot antwoord. Maar volgens Koort is dit die enigste ligpunt, “aangesien daar in die ander argitektoniese aspekte van die kappiekerk weinig deug te bespeur is”. Hy skryf "die gevaarte van 'n dak wat hoog begin en baie steil weerskante tot laag op die grond reik”, is wat eerste opval. Sommige van hierdie geboue toon skaars mure aan die sykante. Die gewelaansigte is gewoonlik driehoekig, ingevul met glas. Koort sê dis interessant om op te merk dat net voor die verskyning van die eerste kappiekerk in Suid-Afrika, daar in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] 'n kerk vir die Universaliste Kerk gebou is wat baie ooreenkoms toon met die latere kappiekerk. Die argitek was die beroemde [[Frank Lloyd Wright]], wat, terloops, 'n agnostikus was. Hy het in hierdie dakfatsoen die simboliek van biddende hande gesien. Daar bestaan 'n foto van hom waar hy voor die boukommissie sy twee hande op so 'n wyse saamgevoeg hou dat dit die vorm van 'n spitsdak aanneem. In Suid-Afrika het argitektuurstudente wat destyds nog niks anders as Neo-Bisantynse kerke voor oë gehad het nie, met belangstelling die Frank Lloyd Wright-skepping betrag. Kort daarna is die eerste kappiekerk in ons land gebou. Die kappiekerk het spoedig soos paddastoele oraloor Suid-Afrika verrys. Hoewel hierdie kerktipe aanvanklik met skeptisisme bejeën is, is dit binne enkele jare aangeprys as verteenwoordigend van 'n egte Suid-Afrikaanse Protestantse kerkboustyl. Tog skryf Koorts: “Suid-Afrikaans is dit egter nie, aangesien so 'n reusagtige spitsdak eerder geneigd is om assosiasies op te wek van Europese lande met 'n swaar sneeuval in die winter. Kerklik is dit ook nie, aangesien daar aan die kappiekerk niks is wat 'n kerklike gees adem nie. “Van buite gesien is dit 'n sameflansing van skuins lyne en vlakke: die noklyn loop skuins af, die dakoorstek by die gewel is skuins, die toringlyne is skuins, die dak-helling is skuins . . . alles is skuins! Hierdie skuinstes vorm skrille kontraste met mekaar en die resultaat is 'n rustelose harwar. Dis nie vereenselwigbaar met die Christelike ideale van waardigheid, rus en balans nie. Daar word ook beweer dat die tent-voorkoms aan die tabernakel herinner, maar diegene wat so sê, weet nie hoe die tabernakel gelyk het nie.” Die gewelaansig van ’n kappiekerk verleen hom tot 'n hele reeks eksperimente. In 'n tipiese gewelaansig sal 'n mens 'n Gotiese boog binne-in 'n driehoekvorm aantref. Binne-in die Gotiese boog kan daar dalk 'n vierkantige ingangspoort verskyn. “Dus drie botsende geometriese vorms opmekaar geplak: 'n groteske resultaat!” volgens Koorts. Hy meen kerkgangers soek binne-in die kerk vergeefs na ’n gewyde atmosfeer. “Die wit soliede plafon ontspring vanaf die lae muurtjies op tot by die nok daarbo. Vanweë die feit dat die skuins plafonvlakke so laag begin, is die vertikale dimensie verswak en daarmee ook die versinnebeelding, in die strukture, van die opstyg van gebede na bo. (Al wat moontlik kan opstyg, is bedompige lug wat onbeweeglik vas daarbo bly hang. Dit verklaar waarom hierdie kerke in die somer so warm is, sodat veral die mense op die galery en kansel dit ontgeld.)” Die binneruim word dus oorheers deur die strakke, soliede skuins wande wat na bo soos 'n omgekeerde drukgang gevorm is. Koorts meen die gevoel is “een van ingekerker te wees: daar is geen ontvlugting nie – 'n voëltjie sou hom genadeloos teen die plafon vasvlieg in 'n poging om te ontsnap.” Die binneruim van die kappiekerk is gewoonlik skel verlig sodat alle sweem van misterie verdryf word. Die hoofbron van lig is gewoonlik die gewel met sy reuse-venster, wat tot gevolg het dat die predikant, terwyl hy preek, die hele tyd in die skerp lig moet vaskyk. Koorts gee toe: “Daar sal seer sekerlik voorbeelde van kappiekerke wees waarteen die kritiek 'n matiger toon kan aanneem, maar solank die dak in 'n buitengewoon groot verhouding tot die hoogte van sy mure staan, op so 'n wyse dat dit neerdrukkend uitwerk, is die beginsel moeilik verdedigbaar.” Hy vat sy kritiek saam: “Daar is niks aan hierdie kerktipe wat herinner aan die ewigheid nie. Die rusteloosheid van skuinslyne sou eerder simptomaties wees van die ontwrigte tyd waarin ons lewe. In 'n kerkgebou moet daar eerder 'n herinnering aan die vastigheid van Gods beloftes en die vrede van Christus opklink. Die tipe versierings is baie oppervlakkig – van so 'n aard dat dit die populêre smaak vlei, eerder as om tot stigting te dien.” == Galery == === Vroegste kerke === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:Eerste kerk Somerset-Oos.jpg|Die hoeksteen van die eerste NG kerkie op Somerset-Oos is [[25 Desember]] '''[[1830]]''' gelê. Die toring is eers later aangebou. Lêer:Ou kerk Beaufort-Wes.jpg|Die [[NG gemeente Beaufort-Wes]] se eerste kerkgebou, ingewy in '''1831''', was in gebruik tot 1892 en is toe deels afgebreek. Die hoeksteen is op [[16 Oktober]] [[1826]] plegtig deur sir [[Andries Stockenström]] gelê. Lêer:Ou NG kerk Murraysburg Boereoorlog.jpg|Die [[NG gemeente Murraysburg]] het nie sy ou kerk gesloop nie, maar wel vergroot. Die tweede kerk (op dié foto geneem tydens die [[Suid-Afrikaanse Oorlog]] toe dit as 'n hospitaal gebruik is; let op na die vlag) is op [[24 Julie]] '''[[1858]]''' ingewy, maar is self later vergroot. Lêer:Ou NG moederkerk Middelburg, Kaap.jpg|Die [[NG gemeente Middelburg, Kaap]], se eerste kerkgebou is in '''1859''' gebou, in 1904 vergroot, in 1911 van 'n nuwe preekstoel voorsien, in 1938 van nuwe banke en 'n nuwe orrel en omstreeks 1968 gesloop om plek te maak vir 'n nuwe kerkgebou nadat die toring in Maart 1967 ineengestort het. Lêer:Reformed Church, Strydenburg.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Strydenburg]]. Dis in 1988 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/09/27/17/14.html ''Huis in Paarl vir nageslag bewaar''], ''[[Die Burger]]'', [[27 September]] [[1988]]</ref> </gallery> === Neogotiese kerke === Ses van die Neogotiese [[kerk (gebou)|kerkgeboue]] in die [[Karoo]] is gesloop en nog een, die ou kerk op [[De Aar]], se toring is verwyder toe dit in 'n kerksaal omskep is. Van die geslooptes was drie beslis en een waarskynlik deur die Duits gebore argitek [[Carl Otto Hager]]. ==== Kerke deur Carl Otto Hager ==== <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Pearston plat.jpg|Bouwerk aan [[Carl Otto Hager]] se kerkgebou vir die [[NG gemeente Pearston]] het van '''1865''' tot 1887 geduur nadat dit gestaak moes word weens twis tussen twee sterk partye toe die mure reeds 'n sekere hoogte bereik het. Lêer:Ou NG kerk Fraserburg Hager.jpg|Die vorige kerkgebou van die [[NG gemeente Fraserburg]] is ingewy op [[8 September]] '''[[1868]]''' en in die jare vyftig gesloop. [[Carl Otto Hager]] was die argitek. Lêer:Ou NG kerk Ladismith kleur.jpg|Die [[NG gemeente Ladismith]] se ou NG kerk staan vandag nog, hoewel dit sedert 1942 nie meer die gemeente se kerkgebou is nie. Dis ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] en in '''1874''' ingewy. Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|Die [[NG gemeente Willowmore]] se vorige kerkgebou, ingewy in '''1878''', is moontlik deur [[Carl Otto Hager]] ontwerp.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (hoofred.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Lêer:NG kerk Oudtshoorn moedergemeente.jpg|Die moederkerk op [[Oudtshoorn]] is omstreeks '''1880''' voltooi. Lêer:Ou NG kerk Calitzdorp.jpg|Hager was verantwoordelik vir die vergroting van die vorige NG kerk op Calitzdorp. Die oorspronklike kerkie is op [[7 Junie]] [[1857]] ingewy. Hager het die plan vir die vergroting voorsien en is bygestaan deur sy skrynwerker-seun, J.C.M. Hager. Die vergrote kerk is op [[11 September]] '''[[1880]]''' ingewy. Dis omstreeks 1910 gesloop. Lêer:Ou NG kerkgebou Carnarvon.jpg|[[Carnarvon]] se eerste [[NG gemeente Carnarvon|NG kerkgebou]] is ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] en ingewy in Februarie '''1882'''. Lêer:Uniondale NG kerk 2012 1.jpg|[[Uniondale]] se NG kerkgebou is ontwerp deur die argitek [[Carl Otto Hager]] en in '''1884''' ingewy. Die toring het later onveilig geraak omdat dit van bakstene pleks van sandsteen gebou is, en is in 1896 afgebreek. Die kerk was toe toringloos tot 1908. Lêer:NG kerk Jansenville regop.jpg|Die [[NG gemeente Jansenville]] se kerkgebou is ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] en in Junie '''1885''' ingewy. </gallery> ==== Ander kerke ==== <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Victoria-Wes plat.jpg|Die NG kerk op [[Victoria-Wes]] is omstreeks '''1850''' opgerig met 'n strooidak, wat omstreeks 1880 deur 'n sinkdak vervang is. Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Prins Albert]] waarvan die hoeksteen op [[1 Oktober]] '''[[1860]]''' gelê is. Lêer:Nederduitse Gereformeerde Church Voortrekker Street - Philippolis-001.jpg|Die [[NG gemeente Philippolis]] se kerkgebou is in '''1871''' opgerig na 'n plan van [[Richard Wocke]]. Die gebou en perseel is op [[18 Julie]] [[1969]] tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Lêer:Moederkerk Graaff-Reinet 1.jpg|Die huidige kerkgebou van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]] is opgerig van '''1885''' tot 1887. Die argitek was [[James Bisset]], al dig sommige bronne dit aan [[Charles Freeman]] toe. Freeman se Neogotiese kerkgeboue in die Karoo is dié van die [[NG gemeente Sutherland]] en [[Beaufort-Wes]], hoewel laasgenoemde ook deur Bisset ontwerp is.<ref>{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=541 Besonderhede oor Charles Freeman op Artefacts.co.za]. URL besoek op 27 April 2015.</ref> Lêer:NG kerk Britstown 2.jpg|Die [[NG gemeente Britstown|NG kerk Britstown]] se hoeksteen is in '''1892''' gelê. Die bouwerk het sowat vier jaar geduur sodat die kerk eers in 1896 ingewy is. Die argitek was [[George Murray Alexander]] (1851–1904), wat na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het uit [[Skotland]].<ref>{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=2980 Artefacts.co.za.] URL besoek op 12 Oktober 2013.</ref> Lêer:NG kerk Beaufort-Wes 2013 1.jpg|Die huidige kerkgebou van die [[NG gemeente Beaufort-Wes]], waarvan die hoeksteen in Oktober '''1892''' gelê is. Die argitek was [[Charles Freeman]]. Lêer:NG kerk Philipstown 2.jpg|Die hoeksteen van die [[NG gemeente Philipstown]] se huidige kerkgebou is in '''1893''' gelê. Lêer:NG kerk Sutherland.jpg|Die NG kerk op [[Sutherland]] is ontwerp deur [[Charles Freeman]] (1833–1911).<ref>{{en}} [http://www.wheretostay.co.za/topic/4403 Besonderhede oor die kerkgebou op Wheretostay.co.za]. URL besoek op 23 November 2014.</ref> Die hoeksteen is gelê op [[8 Mei]] '''[[1899]]'''. Die kerk het £12&nbsp;000 gekos. Engelse soldate het dit in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as 'n stal en kaserne gebruik, al die banke onder vir brandhout opgekap en £40&nbsp;00 se skade aangerig.. Lêer:NG kerk De Rust.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente De Rust]], gestig in 1899, se hoeksteen is op [[28 November]] '''[[1900]]''' gelê. Lêer:Ou NG kerk Strydenburg.jpg|Die [[NG gemeente Strydenburg]] se vorige kerkgebou is in '''1900''' ingewy. Lêer:NG kerk Nieu-Bethesda.jpg|Mev. Weich, eggenote van ds. A.A. Weich, het die hoeksteen van die teenswoordige kerkgebou van die [[NG gemeente Nieu-Bethesda]] op [[11 Februarie]] '''[[1905]]''' gelê.<ref>{{en}} [http://www.nieu-bethesda.com/en/history/church.html Besonderhede oor onder meer die kerkgebou op Nieu-Bethesda se webtuiste]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 23 November 2014.</ref> Dit is later daardie jaar ingewy nadat dit, danksy hulp van lidmate, net £7&nbsp;000 gekos het om te voltooi. Lêer:NG kerk Brandvlei.jpg|Die [[NG gemeente Brandvlei|NG kerk Brandvlei]] se hoeksteen is gelê op [[15 Julie]] '''1905'''. Lêer:NG kerk Bethulie 2012.jpg|Die [[NG gemeente Bethulie]] se kerkgebou is in '''1905''' vergroot. Lêer:NG kerk Steytlerville 2.jpg|Die hoeksteen van die [[NG gemeente Steytlerville]] se huidige kerkgebou is op [[5 Mei]] '''[[1906]]''' gelê. Lêer:NG kerk Murraysburg plat.jpg|Die hoeksteen van die [[NG gemeente Murraysburg]] se vergrote kerkgebou is op [[19 Januarie]] '''[[1907]]''' gelê. Lêer:NG kerktoring Aberdeen.jpg|Die [[NG gemeente Aberdeen]] maak daarop aanspraak dat die gebou se toring die hoogste kerktoring in Suid-Afrika is. Die vergrotings aan die gebou is in '''1907''' voltooi. Lêer:NG kerk Hanover 1.jpg|Die NG kerk op [[Hanover]] se hoeksteen is op [[30 November]] '''1907''' gelê. Dit is ontwerp deur [[William Henry Ford]], wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] uit [[Australië]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het. Lêer:NG kerk Barrydale 2013.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Barrydale]] se hoeksteen is op [[28 Maart]] '''[[1908]]''' gelê is. Lêer:NG kerk Richmond 1.jpg|Die hoeksteen van die kerkgebou van die [[NG gemeente Richmond]] is op [[3 Oktober]] '''1908''' gelê. Lêer:Ou NG kerk De Aar.jpg|Die ou kerk op [[De Aar]] dien as kerksaal sedert die inwyding van die nuwe kerk, ontwerp deur [[Wynand Louw]], en is omstreeks '''1908''' opgerig. Lêer:NG kerk Vosburg.jpg|Die hoeksteen van die kerkgebou van die [[NG gemeente Vosburg]] is op [[27 November]] '''[[1909]]''' gelê. Lêer:NG kerk Volmoed 1.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Volmoed]] is op [[16 Mei]] '''[[1910]]''' gelê. Lêer:NG kerk Williston.jpg|Teen die tyd dat die hoeksteen van die [[NG gemeente Williston]] se kerkgebou op [[2 November]] '''[[1912]]''' gelê is, was dit reeds byna die einde van die Neogotiese boustyl in die Karoo. Lêer:NG kerk Merweville regop.jpg|Die hoeksteen van die [[NG gemeente Merweville|NG kerk Merweville]] is op [[24 Januarie]] '''[[1914]]''' gelê waarna dit op [[28 April]] [[1916]] ingewy is. Lêer:NG kerk Hopetown 1917.jpg|Die [[NG gemeente Hopetown]] se vorige kerkgebou is in Januarie '''1914''' ingewy. </gallery> === Neoklassieke kerke === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Colesberg 1.jpg|Die hoeksteen van die [[NG gemeente Colesberg]] se kerkgebou is op [[11 November]] '''[[1861]]''' gelê, maar die kerk het sy toring eers in 1926 gekry toe die honderdjarige bestaan van die gemeente gedenki is. Lêer:NG kerk Cradock 2012.jpg|Die [[NG gemeente Cradock]] se kerkgebou is in '''1868''' opgerig en is gegrond op [[St Martin-in-the-Fields]] in [[Londen]]. Lêer:NG kerk Hofmeyr 2.jpg|Die [[NG gemeente Hofmeyr]] se kerkgebou is waarskynlik in die dertigerjare van die 20ste eeu opgerig. </gallery> === Kaaps-Hollandse herlewingstyl === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Prieska regop.jpg|Die hoeksteensteen van die [[NG gemeente Prieska]] se kerkgebou is op [[6 Desember]] '''[[1919]]''' gelê. Die argitek is onbekend. Lêer:NG gemeente Nuwekerk Graaff-Reinet.jpg|[[Nuwekerk, Graaff-Reinet]] se hoeksteen is op [[16 Maart]] '''[[1929]]''' gelê. Die argitek was [[Wynand Louw]], wat min of meer terselfdertyd 'n soortgelyke kerk vir [[NG gemeente Die Strand|Die Strand]] ontwerp het. Vreemd genoeg herinner dié kerk aan die [[NG gemeente Beaufort-Wes]] se eerste kerkgebou, ingewy in 1831, 'n eeu vantevore. </gallery> === Toringlose kerke === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:Gereformeerde kerkgebou Colesberg 1.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Colesberg]] is die oudste in Suid-Afrika wat nog as kerk gebruik word. Lêer:Geref kerk Middelburg.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap]] is 'n tipiese voorbeeld van die onopgesmukte, langwerpige Geformeerde kerke wat opgerig is in die eerste paar dekades ná die kerkverband se stigting in 1859. Lêer:Somerset-Oos Gereformeerde kerk.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Cradock/Somerset-Oos]] se kerk op [[Somerset-Oos]] is in '''1866''' opgerig. Lêer:Ou NG kerk Hofmeyr.jpg|Die [[NG gemeente Hofmeyr]] se vorige kerkgebou, waarvan die hoeksteen in '''1875''' gelê is, is iewers tussen 1920 en 1946 gesloop. Die nuwe kerk is ná hewige stryd op die fondamente van die oue gebou. Lêer:Gereformeerde kerk Venterstad 2.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Venterstad]], waarvan ds. [[Dirk Postma]] die hoeksteen op [[19 Augustus]] '''[[1876]]''' gelê het. Die boumeester ws T. Manser. Lêer:NG kerk Klipplaat 1.jpg|Die [[NG gemeente Klipplaat]] se kerkgebou is in '''1908''' opgerig, sowat 36 jaar voor die gemeente se stigting. Dié gebou het 'n tipies Kaaps-Hollandse gewel. Lêer:NG kerksaal Leeu-Gamka.jpg|Ds D.J. le R. Marchand van die [[NG gemeente Prins Albert]], het die hoeksteen van die vorige kerkgebou van die NG gemeente Leeu-Gamka op [[7 Junie]] '''[[1922]]''' gelê. Sedert die bou van die nuwe kerk gebruik die gemeente dit as 'n saal. Lêer:NG kerk Vanwyksvlei.jpg|Die NG kerk Vanwyksvlei. Lêer:Ou Gereformeerde Kerk Noupoort.jpg|Die [[Gereformeerde kerk Noupoort]] is in '''1938''' in gebruik geneem en het die plaaslike Gereformeerde gemeente van sy ontstaan in 1950 tot sy ontbinding in 2002 gedien. Lêer:NG kerk Venterstad.jpg|Die [[NG gemeente Venterstad]] se huidige kerkgebou is in '''1974''' opgerig. </gallery> === Neo-Bisantynse kerke === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk De Aar 1.jpg|[[Wynand Louw]] het die kerkgebou van die [[NG gemeente De Aar]] asook die plaaslike Gereformeerde kerk ontwerp. Ds. A.A. van Schalkwyk, die NG gemeente se eerste predikant, het die hoeksteen van die NG moederkerk op [[8 September]] '''1923''' gelê. Lêer:Gereformeerde kerk De Aar 1.jpg|Die ou [[Gereformeerde kerk De Aar]] se hoeksteen is gelê op [[2 Februarie]] [[1935]], 12 jaar ná die NG gemeente s'n. Die oorspronklike argitek, [[Wollie Bronkhorst|W. De W. Bronkhorst]], het die verbouings ook ontwerp waarna die veranderde kerk op [[1 Julie]] '''[[1961]]''' in gebruik geneem is. NG kerk De Aar-Noord 1.jpg|Ds. C. van der Merwe het die hoeksteen van De Aar-Noord se kerkgebou op [[12 Maart]] '''[[1955]]''' gelê. Dis ontwerp deur [[Hendrik Vermooten]]. Saam met die moedergemeente en Gereformeerde kerk se geboue beteken dit De Aar het drie Neo-Bisantynse kerkgeboue. Lêer:Nuwe NG kerk Ladismith.jpg|[[NG gemeente Ladismith|Ladismith]] se nuwe NG kerk is in Oktober '''1942''' ingewy. Dit is indertyd as "'n pragtige gebou" beskryf. Lêer:NG kerk Rietbron.jpg|Die [[NG gemeente Rietbron|NG kerkgebou op Rietbron]], die enigste in Suid-Afrika met 'n weerbokkie, pleks van 'n weerhaan, is omstreeks '''1950''' opgerig. Lêer:NG kerk Gamkavallei.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Gamkavallei]] is, nes dié van die gemeente se tweeling, [[NG gemeente Gamka-Oos]], in die Neo-Bisantynse styl gebou. Die hoeksteen is op [[22 Junie]] '''[[1951]]''' gelê. Lêer:NG kerk De Aar-Noord 1.jpg|Ds. C. van der Merwe het die hoeksteen van De Aar-Noord se kerkgebou op [[12 Maart]] '''1955''' gelê. Lêer:NG kerk Gamka-Oos.jpg|Die Afrikaanse argitek [[Wynand Louw]] het die [[NG gemeente Gamka-Oos]] se kerkgebou in die Neo-Bisantynse styl ontwerp. Lêer:NG kerk Fraserburg regop.jpg|Die [[NG gemeente Fraserburg]] se nuwe kerkgebou, waarvan die hoeksteen op [[26 November]] '''1955''' gelê is, is nie streng gesproke Neo-Bisantyns nie, maar bevat tog elemente van dié styl. Die argitek was [[Hendrik Vermooten]]. Lêer:NG kerk Cradock-Oos.jpg|Die hoeksteen van die NG gemeente Cradock-Oos se Neo-Bisantynse kerkgebou is op [[29 November]] '''[[1952]]''' deur ds. D.P.M. Beukes gelê. Lêer:NG kerk Marydale.jpg|Die NG kerk op [[Marydale]] bevat elemente van sowel die Neo-Bisantynse as die tentstyl. </gallery> === Kappiekerke === <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Waterford.JPG|Die nuwe kerkgebou van die [[NG gemeente Waterford]]. Lêer:NG kerk Leeu-Gamka 2.jpg|Die NG kerk [[Leeu-Gamka]] is een van net enkele kappiekerke in die Karoo. Dié styl het omstreeks die jare vyftig sy verskyning gemaak. Lêer:NG kerk Calvinia-Hantam.jpg|Die NG gemeente Calvinia-Hantam se kerkgebou is in die jare sestig in die tentstyl opgerig. Lêer:NG kerk Willowmore plat.jpg|Die [[NG gemeente Willowmore]] het sy Neogotiese kerk deur vermoedelik [[Carl Otto Hager]] in '''1964''' met dié kappiekerk vervang. Lêer:NG gemeente Cradock-Noord.jpg|Die NG gemeente Cradock-Noord het in 1966 van die [[NG gemeente Cradock|moedergemeente]] afgestig. Lêer:NG kerk Middelburg-Uitsig syaansig.jpg|Die hoeksteen van die NG gemeente Middelburg-Uitsig se kerk is op [[12 Maart]] '''[[1966]]''' gelê. Lêer:NG Kerk Oudtshoorn-Suid.jpg|Die NG kerk Oudtshoorn-Suid, 'n tipiese voorbeeld van 'n kappiekerk oftewel die tentstyl. </gallery> == Ander kerkvorms == <gallery mode=packed heights=190px> Lêer:NG kerk Noupoort 2013.jpg|Ds. M. le Roux het die hoeksteen van die [[NG gemeente Noupoort]] se teenswoordige kerkgebou op [[14 September]] '''[[1973]]''' gelê. Dis een van die jongste Afrikaanse kerkgeboue in die Karoo. Lêer:NG kerk Middelburg-Karoo.jpg|Die [[NG gemeente Middelburg, Kaap]] se kerkgebou is in '''1969''' opgerig nadat die oue se toring ineengestort en groot skade aan die gebou aangerig het. Lêer:NG kerk Loeriesfontein.jpg|Loeriesfontein se verruimde kerkgebou is in September '''1950''' in gebruik geneem. </gallery> == Bronne == * {{en}} [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc. * {{af}} Hugo, dr. A.M. en Van der Bijl, J. 1963. ''Die kerk van Stellenbosch 1686–1963. 'n Geskiedenis van die kerkgeboue van die Nederduits Gereformeerde Gemeente te Stellenbosch, en van die mense wat hulle gebou het, vanaf die dae van Simon van der Stel tot op die huidige dag, in opdrag van die Kerkraad van Stellenbosch geskryf''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Koorts, J.M.J. 1974. ''Beginsels van Gereformeerde Kerkbou''. Bloemfontein: Sacum Beperk. * {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse pleknaamwoordeboek, deel 1''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * Theron, Danie: Ons Karoo-erfenis in gevaar. In: Lantern.Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 23, nr. 1, September 1973 * {{af}} Van Niekerk, Francine. 2014. ''Jaarboek van die NG Kerke 2014''. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk MSW. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.google.co.za/maps/place/Strydenburg/@-29.942868,23.676398,3a,75y,90t/data=!3m5!1e2!3m3!1s76072185!2e1!3e10!4m2!3m1!1s0x1e8311ff066ec6ed:0x5a70228c62f11d8e!6m1!1e1 Strydenburg se kappiekerk, soos te sien op Artefacts.co.za]. URL besok op 22 November 2014. * {{en}} [http://www.karooheartland.com/page/graaff_reinet_church Besonderhede oor Graaff-Reinet se moederkerk op Karooheartland.com]. URL besoek op 23 November 2014. {{Voorbladster}} [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] l2my26ptj07v1b4rs6dyccldcrsj73v 0 85148 2922594 2809770 2026-08-06T14:16:01Z Martinvl 12559 Nuwe beeld by te voeg 2922594 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Abu Ghraib cell block.jpg|duimnael|270px|Die binnekant van [[Baghdad]] se Sentrale Gevangenis.]] [[Lêer:Birmingham City Police Lockup.jpg|duimnael|270px|Polisiestasieselle in [[Birmingham]]. Hierdie selle is tussen 1891 en 2016 gebruik.]] [[Lêer:Robben Island 16.JPG|duimnael|270px|'n Tronksel.]] 'n '''Tronk''' of '''gevangenis''' is 'n [[gebou]] of kompleks van geboue waar [[mens]]e opgesluit word. Mense wat in 'n tronk aangehou word, word gevangenes of prisoniers genoem. Die personeel wat die tronk beman en bedryf word tronkbewaarders genoem. Mans, vrouens en jeugdiges word apart aangehou. In die moderne samelewing word tronke algemeen as deel van die [[reg]]stelsel ingespan om verhoorafwagtendes en veroordeelde [[misdaad|misdadigers]] aan te hou. Na arrestasie word verhoorafwagtende gevangenes aangehou sodat hulle voor 'n hof gebring kan word. As hulle 'n vaste adres het en nie 'n vlugrisiko inhou nie, kan hulle op borgtog vrygelaat word. Daarteenoor word veroordeelde kriminele vir 'n spesifieke periode gevangenisstraf opgelê. Dit dien as 'n vorm van straf, maar ook om hulle te rehabiliteer, of as dit nie moontlik is nie, uit die vrye samelewing te verwyder. Sulke gevangenes word soms vroeër, onder streng voorwaardes, op parool vrygelaat. Outoritêre regimes gebruik soms ook tronke as 'n instrument vir politieke onderdrukking, waar politieke andersdenkendes aangehou word. Dié gebruik is egter onwettig in terme van internasionale reg. Ten tye van oorlog of konflik, kan gevangenes ook in militêre tronke (soos [[konsentrasiekamp]]e) geïnterneer word. Tronke word ook soms vir teregstellings gebruik. In lande waar die [[doodstraf]] toegepas word, word mense in tronke aangehou tot hulle tereggestel word. Tronke word gewoonlik deur hoë mure, hekke en uitkykposte omring. Streng toegangsbeheer word toegepas om te verseker dat prisoniers nie ontsnap nie. Selfs binne die tronk is daar gewoonlik verskeie hekke om die beweging van die aangehoudenes te beheer. Die gevangenes slaap in klein geslote kamers wat selle genoem word. 'n Tipiese sel het 'n bed, toilet en 'n wasbak. Gevangenes word daagliks vir 'n beperkte tyd uit hulle selle (maar nogsteeds binne die tronk) gelaat om te eet, te oefen of sekere take te verrig (soos kosmaak en skoonmaak). Besoekers word sommige dae vir kort periodes in 'n aparte besoekersarea toegelaat. Afhangende van die klassifikasie van 'n gevangene mag hy 'n publieke [[telefoon]] gebruik, [[sport]] beoefen of [[televisie]] kyk. Die administratiewe kantoor en gesondheidskliniek kan gewoonlik ook daagliks besoek word. In Suid-Afrika word tronke meestal deur die [[Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste]] bestuur. Voorbeelde hiervan is die [[Kgosi Mampuru II-beheergebied]] in [[Pretoria]] en die [[Drakenstein-gevangenis]] in die [[Paarl]]. Die [[Mangaung-gevangenis]] in [[Bloemfontein]] is 'n voorbeeld van 'n privaatbestuurde tronk. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Prisons}} * {{Wikt-inlyn|tronk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tronke| ]] pynlgk8chonyc47ayrrwqhoawn3eci8 0 85428 2922715 2516099 2026-08-06T19:33:45Z Sobaka 328 skakel 2922715 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Robert McBride | bynaam = | beeld = Robert McBride (police officer).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Robert John McBride | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|7|6}} | geboorteplek = [[Durban]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Buitelandse se tak van die Staatsveiligheidsagentskap hoof | bekend = Bomaanvalle | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = ANC | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Robert McBride''' (gebore [[6 Julie]] [[1963]]) was hoof van die die buitelandse tak van die [[Staatsveiligheidsagentskap]] vanaf 1 Julie 2020 tot Julie 2021.<ref>Naledi Shange, Former Ipid boss Robert McBride to head State Security Agency foreign branch, TimesLive, https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-07-16-former-ipid-boss-robert-mcbride-to-head-state-security-agency-foreign-branch/, 16 Julie 2020. Besoek op 16 Julie 2020. </ref><ref name="mab1">{{cite news |last1=Mabuza |first1=Ernest |title=Robert McBride suspended from State Security Agency |url= https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-08-robert-mcbride-suspended-from-state-security-agency/ |access-date=22 Julie 2021 |work=The Sowetan |date=8 Julie 2021}}</ref> Hy was hoof van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] se Onafhanklike Ondersoekdirektoraat (Opod) tot in 2019. Hy was voorheen die hoof van die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] se verkeerspolisie. In sy jeugjare was hy betrokke by [[Umkhonto we Sizwe]], die [[ANC]] se gewapende vleuel. == Biografie == Beide McBride se ouers was onderwysers. Hy is in Addington-hospitaal gebore en het in [[Wentworth]], 'n voorstad 11 km vanaf [[Durban]], grootgeword.<ref name=timeline>{{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/people/mcbride.html |title=South African History Timelines: Robert McBride |publisher=South African History Online |access-date=20 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606180339/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/people/mcbride.html |archive-date=6 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 14 Junie 1986 speel hy 'n leidende rol met die opblaas van die "Why Not"-restaurant en die ''Magoo's Bar'' in Durban. Drie wit vroue is tydens die ontploffings dood en 69 mense is beseer. Hy is vervolgens in hegtenis geneem en ter dood veroordeel, maar is later begenadig. In 1992 word hy vrygelaat nadat sy optrede as "polities gemotiveerd" geklassifiseer is. Hy ontvang amnestie by die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) nadat die ANC aanvanklik alle betrokkenheid by die gebeure ontken het.<ref name="courcas">{{cite web |url=http://www.saflii.org/za/cases/ZASCA/2010/5.html |title=The Citizen 1978 (Pty) Ltd v McBride (277/08) [2010&#93; ZASCA 5; 2010 (4) SA 148 (SCA) ; [2010&#93; 3 All SA 46 (SCA) (26 Februarie 2010) |publisher=Saflii.org |access-date=6 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328231014/http://www.saflii.org/za/cases/ZASCA/2010/5.html |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ten spyte van die amnestie beskryf die WVK die aanval as 'n "growwe skending van menseregte".<ref>{{cite journal | quotes = | date = | year = | month = | title = The Liberation Movements from 1960 to 1990 | journal = Truth and Reconciliation Commission of South Africa Report | volume = 2 | issue = | page = 333 | publisher = [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] | url = http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf | format = PDF | access-date = 2 Maart 2014 | archive-date = 4 November 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091104033712/http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf | url-status = dead }}</ref> Op 9 Maart 1998 is hy, destyds as hooggeplaaste amptenaar in die departement van buitelandse sake, op aanklagte van wapensmokkel in [[Mosambiek]] in hegtenis geneem. Sy verweer was dat hy die smokkel van wapens namens die Suid-Afrikaanse Nasionale Intelligensie (NIA) ondersoek het. Na 'n tyd in aanhouding is alle klagte teen hom laat vaar.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1998/03/16/world/official-s-arrest-puzzles-south-africa.html |work=The New York Times |first=Suzanne |last=Daley |title=Official's Arrest Puzzles South Africa |date=16 Maart 1998 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121128/https://www.nytimes.com/1998/03/16/world/official-s-arrest-puzzles-south-africa.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Mangosuthu Buthelezi]], die hoof van die [[Inkatha-Vryheidsparty]], het beweer dat die wapens vir sluipmoorde op IVP-leiers bedoel was.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1999/02/11/world/world-briefing.html?pagewanted=all |work=The New York Times |first=Terence |last=Neilan |title=World Briefing |date=11 Februarie 1999 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425031926/https://www.nytimes.com/1999/02/11/world/world-briefing.html?pagewanted=all |archive-date=25 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2003 is McBride as hoof van [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] se metropolisie (verkeersafdeling) aangestel. Op 21 Desember 2006 is hy alleen in [[Centurion]] in 'n nagtelike motorongeluk betrokke.<ref name=reckless1>{{Cite news|url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=294462&area=/breaking_news/breaking_news__national/|title=Police probe McBride reckless-driving claims|publisher=Mail & Guardian|date=23 Desember 2006|accessdate=4 Januarie 2007|archive-date=30 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201928/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=294462&area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__national%2F|url-status=dead}}</ref><ref name=reckless2>{{cite news |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2056096,00.html |title=McBride 'received medical care' |publisher=News24 |date=17 Januarie 2007 |access-date=17 Januarie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930202255/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2056096,00.html |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy word in 2011 op aanklagte van dronkbestuur en dwarsboming van die gereg met vyf jaar gevangenisstraf gevonnis en is gevolglik uit sy pos ontslaan. In April 2013 word hy op parool vrygelaat. In ‘n regsaak deur McBride teen ''[[The Citizen]]'' het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika]] op 12 April 2011 beslis dat kritiek beskerm word, selfs al is dit hewig, mits dit 'n eerlike opinie uitspreek, sonder kwaadwilligheid, oor bewese feite. ''The Citizen''-koerant het verskeie artikels teen die aanstelling van McBride in 'n senior polisiepos gepubliseer op grond van die feit dat hy 'n veroordeelde moordenaar was, ondanks die feit dat hy amnestie aan daardie misdaad toegestaan is ingevolge die Wet op die Bevordering van Nasionale Eenheid en Versoening. 34 van 1995 (Versoeningswet). Die hof het geredeneer dat die versoeningswet die feit dat McBride moord gepleeg het, nie verander het nie, en dat die openlike openbare bespreking van sy optrede as 'moordenaar' nie verbied is nie, of dat hy as 'n 'misdadiger' beskryf is en daarom die koerant se grondwetlike reg op vryheid van uitdrukking beskerm onder die Handves van Regte.<ref>''The Citizen 1978 (Pty) Ltd v. McBride'', 8 April 2011. https://globalfreedomofexpression.columbia.edu/cases/citizen-1978-pty-ltd-v-mcbride/ , Besoek op 20 Augustus 2020.</ref> Ondanks omstredenheid, word hy in Maart 2014 as die hoof van die [[Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat]] van Suid-Afrika (Opod) aangestel.<ref>[http://praag.co.za/?p=22732 McBride is Opod se nuwe hoof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140319124256/http://praag.co.za/?p=22732 |date=19 Maart 2014 }}, [[PRAAG]], 28 Februarie 2014</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McBride, Robert}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse moordenaars]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse polisiebeamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] 5ycc8fwp6o0qapkf6cz9a885wo3545f 0 85735 2922823 2922437 2026-08-06T22:27:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922823 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Zimbabwe | beeld = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Chevrons''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |title=How our cricketers became Chevrons |publisher=Zimbabwe Independent |date=7 Julie 2017 |accessdate=31 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731004643/https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |archive-date=31 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/chevrons-stars-happy-to-be-back-playing-cricket-again/ |title=Chevrons stars Happy to be back playing cricket again |publisher=New Zimbabwe |date=28 September 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | konferensie = [[Zimbabwe Krieket]] (ZC) | toetskaptein = [[Craig Ervine]] | edi-kaptein = [[Sean Williams]] | t20i-kaptein = [[Sikandar Raza]] | afrigter = {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Justin Sammons]] | toetsstatusjaar = 1992 | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1982 | ikr_status2 = Volle lid | ikr_aansluiting2 = 1992 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = 11de | beste_toetsrang = 8ste | edi-rang = 11de | beste_edi-rang = 8ste | t20i-rang = 11de | beste_t20i-rang = 9de | eerste_toets = t {{Cr-IN}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 18–22 Oktober 1992 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-AF}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 20–22 Oktober 2025 | aantal_toetse = 129 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 15/84 (11,63%)<br />(0 gelykop, 30 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 0/4 | wtk_eerste = | wtk_beste = | eerste_edi = t {{Cr-AU}} op [[Trent Bridge]], [[Nottingham]]; 9 Junie 1983 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-LK}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 31 Augustus 2025 | aantal_edis = 583 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 154/405 (26,42%)<br />(8 gelykop, 16 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 9/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] | wb_beste = Super Ses (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]]) | wbk_verskynings = 5 | wbk_eerste = 1982 | wbk_beste = Kampioen (in 1982, 1986 en 1990) | kt_verskynings = 5/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = Kwarteindrondte (in [[Kampioenetrofee 2000|2000]]) | eerste_t20i = t {{Cr-BD}} op Sheikh Abu Naser-stadion, [[Khulna]]; 28 November 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-ZA}} op [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]]; 1 Maart 2026 | aantal_t20is = 192 | aantal_t20is_vanjaar = 6 | t20i-rekord = 68/119 (35,42%)<br />(2 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 3/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 7/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = Tweede rondte (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]) | wt20k-verskynings = 2 | eerste_wt20k = 2022 | beste_wt20k = Kampioen (in 2022 en 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF6 | h_liggaam = FFFFF6 | h_regterarm = FFFFF6 | h_broek = FFFFF6 | a_patroon_la = _yellowborder | a_patroon_b = _zim_odi23 | a_patroon_ra = _yellowborder | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = FF0000 | a_liggaam = FF0000 | a_regterarm = FF0000 | a_broek = FF0000 | t_patroon_la = _redborder | t_patroon_b = _zim_t20wc26 | t_patroon_ra = _redborder | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = FFB600 | t_liggaam = FFB600 | t_regterarm = FFB600 | t_broek = FF0000 }} Die '''Zimbabwiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe national cricket team''), met die bynaam ''The Chevrons'', is die nasionale [[krieket]]span wat [[Zimbabwe]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Zimbabwe Krieket]] (''ZC'', van Engels: ''Zimbabwe Cricket''), voorheen bekend as die Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ''ZCU''). Zimbabwe is sedert 1992 die tweede volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in [[Afrika]] ná [[Proteas|Suid-Afrika]] met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Zimbabwe is tans (Februarie 2026) elfde op die IKR-toetsranglys, elfde op die eendagranglys en elfde op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het reeds aan nege [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem, met hul beste prestasie in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], waar hulle die Super Ses gehaal het. In 2003 het Zimbabwe saam met [[Suid-Afrika]] en [[Kenia]] die eerste krieketwêreldbekertoernooi in Afrika aangebied. Hulle het tot dusver ook aan sewe [[T20I-wêreldbeker]]toernooie deelgeneem en twee keer die tweede rondte gehaal (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]). Zimbabwe het ook reeds aan vyf [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] deelgeneem en in [[Kampioenetrofee 2000|2000]] hul beste verskyning gemaak, toe hulle die kwarteindrondte gehaal het; in onlangse jare het hulle egter nie meer vir dié toernooi gekwalifiseer nie, omdat hulle nie meer onder die agt beste spanne in die IKR se EDI-ranglys is nie. Saam met [[Namibië]] en Suid-Afrika sal Zimbabwe ook die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aanbied. Weens Zimbabwe se swak ekonomiese en politieke stabiliteit in onlangse jare het die Zimbabwiese nasionale krieketspan agteruitgegaan, veral omdat belangrike spelers dié land verlaat en teenstanders weens veiligheidkwessies geweier het om in Zimbabwe te speel. Dit lei tot ’n gebrek aan beide ervaring en kundigheid, waarvolgens Zimbabwe nie meer kan meeding met lande wat elke jaar baie krieketwedstryde speel nie. Hul laagtepunt was die opskorting deur die IKR in 2019, maar Zimbabwe is intussen weer gerehabiliteer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/49038834 |title=ICC suspend Zimbabwe Cricket for political interference |publisher=[[BBC]] |date=18 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Een voormalige Zimbabwiese speler is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Zimbabwe Krieket}} Zimbabwe Krieket (Engels: ''Zimbabwe Cricket'', ''ZC'') is in 1898 gestig as Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”), in 1980 hernoem in Zimbabwiese Krieketunie (Engels: ''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU) en het in 1992 sy huidige naam aangeneem. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Zimbabwe.<ref name="Facelift">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-union-given-a-facelift-141479 |title=Zimbabwe Cricket Union given a facelift |publisher=ESPNcricinfo |date=22 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Op 21 Julie 1981 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit en sedert 6 Julie 1992 is Zimbabwe ’n volle lid en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe |title=Cricket Zimbabwe |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Zimbabwiese beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=8 Februarie 2024}}</ref> Zimbabwe Krieket bestuur al die Zimbabwe-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die ZC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Zimbabwiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Zimbabwe oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe A is die tweede nasionale span van Zimbabwe en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van krieket === [[Lêer:Fort-victoria-1952.jpg|duimnael|links|Fort Victoria in 1952, waar op 16 Augustus 1890 die eerste krieketwedstryd in die destydse Rhodesië beslis is]] In 1890 het die Pionierskolom, ’n deur [[Cecil John Rhodes]] en die [[British South Africa Company]] (BSAC) saamgestelde mag huursoldate, vanuit die [[Kaapkolonie]] die gebiede noord van die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] bereik. Op 16 Augustus 1890, kort nadat Rhodes dié nedersetting laat stig het, is naby [[Masvingo|Fort Victoria]] op ’n kolfblad van skaars twee en twintig treë die eerste bekende krieketwedstryd in Rhodesië beslis. Toe die huursoldate gekies is, het die koloniale amptenare, wat hul opleiding hoofsaaklik aan Britse openbare skole ontvang het, groot waarde aan sportprestasies geheg. Hulle het daarin belanggestel om Britse balsporte in die nuwe kolonie te vestig. Dienooreenkomstig het [[rugby]] en krieket ’n prominente rol gespeel, aangesien hulle ’n ideale verbinding met die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] sou vorm. Volgens die koloniste se siening het dié twee sportsoorte in ’n besondere mate “imperiale ideologieë van die Britte se mag en van manlikheid, wat uitgedruk is in sportprestasies” bevorder. In dié kolonie se beginjare, wat veral deur militêre konflikte ([[Jameson-inval]], [[Matabele-opstand]], [[Tweede Vryheidsoorlog]]) gekenmerk was, het die BSAC gepoog om deur gereelde sportverslae in die Suid-Afrikaanse en Britse pers ’n soort normaliteit voor te gee om die toestroming van nog setlaars aan die gang te hou.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rhodes het na ’n geruime tyd besef dat die BSAC alleen nie in staat was om die deur die setlaars verkiesde suidelike deel van Rhodesië doeltreffend te administreer nie. In 1897 het hy dus sy vriend [[William Henry Milton]] as administrateur van die gebied [[Masjonaland]] (van 1901 af ook van [[Matabeleland]] en dus van die hele Suid-Rhodesië) aangestel om ’n siviele administrasie te vestig. Milton het in 1874/75 vir die [[Engelse nasionale rugbyspan]] uitgedraf en was van 1889 tot 1892 [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oldmiltonians.com/history/schoolname.html |title=Sir William Milton |publisher=Milton High School Bulawayo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens sy ampstermyn, wat tot 1914 geduur het, het hy onder meer strukture geskep vir sportaktiwiteite, byvoorbeeld deur die bekendstelling van skoolsport. Vir die setlaars was die beoefening van sport ’n belangrike manier vir sosiale akkulturasie, aangesien dit die interaksie tussen betreklik ver afgeleë nedersettings bevorder en tot die skepping van ’n eenvormige “wit” kultuur bygedra het. Die vorming van ’n uitsluitende setlaaridentiteit was glo noodsaaklik vir die handhawing van die oppergesag en beheer oor die veel groter inheemse bevolking.<ref name="novak">{{en}} {{cite web |author=Andrew Novak |title=Sport and Racial Discrimination in Colonial Zimbabwe: A Reanalysis |work=The International Journal of the History of Sport |url=https://www.rhodesianservices.org/user/image/sport-and-racial-discrimination-in-colonial-zimbabwe.pdf |year=2012 |edition=29 |volume=6 |doi=10.1080/09523367.2011.642550}}</ref> Milton se [[Rassisme|rassistiese]] invloed was aansienlik en hy was meer as enige ander verantwoordelik vir die skepping van ’n gesegregeerde speelprogram. Gevolglik is krieket feitlik uitsluitlik deur “wit” mense gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=586 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die middel-1890’s was die belangrikste wedstryd van die Rhodesiese krieketseisoen die wedstryde tussen [[Harare|Salisbury]] en [[Bulawayo]]. Die eerste [[Engelse nasionale krieketspan|Engelse verteenwoordigende span]], aangevoer deur Lord Hawke, het Rhodesië in 1898/99 besoek, en die wedstryde is op ’n matkolfblad gespeel.<ref name="zimhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-zimbabwe-cricket-259980 |title=A brief history of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=19 September 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Rhodesiese krieket === [[Lêer:Denis Tomlinson c1935.jpg|duimnael|links|upright|Denis Tomlinson het in 1935 Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword]] Toe die spoorlyn in 1897 Bulawayo bereik het, het dit die vestiging van gereelde sportverhoudings met [[Suid-Afrika]] vergemaklik. In 1898 is die beheerliggaam Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”) gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=307}}</ref> Toe hulle aan die Suid-Afrikaanse Curriebeker deelgeneem het, is in 1904/05 vir die eerste keer [[eersterangse krieket]] in Rhodesië gespeel. Op 15–16 Maart 1905 is in [[Johannesburg]] die eerste eersterangse wedstryd teen die [[Transvaal]]se krieketspan gespeel, wat Rhodesië met ’n beurt en 170 lopies verloor het. Ná hierdie kort verskyning het Rhodesië vir ’n kwarteeu nie meer aan die Curriebeker deelgeneem nie. Vanaf 1931/32 het hulle weer aan die Curriebeker deelgeneem en vier van hul vyf wedstryde gewen, maar hulle moes die beker weens die destydse puntestelsel aan die Westelike provinsie afstaan. Die Rhodesiese span het vanaf 1946/47 op ’n gereelde vlak begin deelneem, maar hulle “tuiswedstryde” is in Suid-Afrika aangebied, sodat die Suid-Afrikaanse spanne nie lang moes reis nie. In die tussentyd het Denis Tomlinson Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword, nadat hy in 1935 vir die [[Proteas|Suid-Afrikaanse span]] benoem is om saam na Engeland te toer. [[Chris Duckworth]] was die tweede tydens die Engelse toer in 1955 en [[Tony Pithey]] die derde teen Engeland in die tuisreeks van 1956/57. Ander goeie spelers soos [[Colin Bland]] het ook internasionale krieket vir Suid-Afrika gespeel.<ref name="zimhistory" /> Die sedert 1953 bestaande [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] is tien jaar later ontbind, waarmee die RRVU sy verantwoordelikheid vir die nuwe onafhanklike lande [[Zambië]] en [[Malawi]] kwyt was. Die “wit” minderheid van Suid-Rhodesië het destyds oor ’n groot mate aan selfregering beskik en hulle wou hul bevoorregte posisie behou, wat vir die Britte weens die toenemende dekolonisasie egter onaanvaarbaar was. Nadat onderhandelinge oor die “swart” meerderheid se politieke gelykstelling misluk het, het die regering onder [[Ian Smith]] op 11 November 1965 eensydig [[Rhodesië]] se onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verklaar. Die Britse regering onder [[Harold Wilson]] het dié gebeurtenis as ’n opstandige daad bestempel en talle pogings op internasionale vlak aangewend om die Rhodesiese regering enige internasionale legitimiteit te ontsê. Dit het spoedig die sportwêreld ingesluit en van 1967 af het die Britse regering aangevoer dat verbindinge op sportvlak ’n vorm van “ondersteuning vir die onwettige regime in Rhodesië” sou wees.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Little |title=The sports boycott against Rhodesia reconsidered |series=Sports in Society |edition=14 |volume=2 |publisher=Routledge |location=Londen |date=Maart 2011 |url=https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=2&sid=459f3b7a-58a2-4d74-8754-8b5903e33935%40redis |pages=196}}</ref> Die boikotpogings was nie op die rasseskeiding per se gemik nie, dit was egter uitdruklik gefokus op die onwettigheid van die Smith-administrasie. In teenstelling met Suid-Afrika was die diskriminasie van die bevolkingsmeerderheid in Rhodesië nie op ’n staatsbepaalde en georganiseerde apartheid gegrond nie, veral as sulks in Rhodesië weens ’n gebrek aan die nodige veiligheidsmagte in elk geval nie afdwingbaar was nie. Dit was eerder ’n uitdrukking van uitsluiting op sosiale en ekonomiese vlak. Op die gebied van sport het dit op verskillende maniere gemanifesteer. Sportsoorte wat duur toerusting en fasiliteite of spesiale afrigtingsmetodes vereis het, is oorheers deur die gegoede “wit” setlaargemeenskap, terwyl baie “swart” Rhodesiërs uitgesluit was bloot weens ’n gebrek aan finansiële middele. In sportsoorte sonder sulke vereistes was reeds sedert die 1950’s ’n afbreek van skeidende hindernisse waarneembaar, wat veral die geval in [[sokker]] en [[atletiek]] was. Daarenteen het sportsoorte soos rugby en krieket, wie se beheerliggame noue verbindinge met hul Suid-Afrikaanse eweknieë gehandhaaf het, ’n hoë mate aan segregasie getoon.<ref name="novak" /> Die jaarlikse Loganbeker was minder gesog, maar dit het aansienlik bygedra tot die kondisionering van die Rhodesiese spelers.<ref name="novak" /> Dit is as ’n naweektoernooi tussen die vier destydse provinsies [[Matabeleland]], [[Masjonaland]], [[Manicaland]] en [[Midlands (provinsie)|Midlands]] van stapel gestuur, en het later [[Noord-Rhodesië]] (nou [[Zambië]]) ingesluit. Gedurende die [[winter]]maande het die ''Sunday Country Districts'' se krieket meer geword. Daarbenewens het die Straggler, saamgestel uit spelers van Masjonaland, in die laat 1950’s en vroeë 1960’s, in daardie wintermaande vir naweekwedstryde teen [[Njassaland]] (nou [[Malawi]]) op matkolfblaaie na [[Blantyre]] getoer. In die 1961-wedstryd het Chris Duckworth 91 lopies in 58 minute aangeteken. Sedert die 1993/94-seisoen geniet die Loganbekertoernooi eersterangse status.<ref name="zimhistory" /> In Oktober 1961 het [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] aan die begin van hul Suid-Afrikaanse toer Rhodesië besoek. Hulle het twee driedaagse eersterangse wedstryde teen Rhodesië gespeel, waarvan die eerste in Bulawayo en die tweede in Salisbury. Albei wedstryde het onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127192516/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127191415/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[David Lewis (krieketspeler)|David Lewis]] was van 1953/54 tot 1963/64, vir tien jaar, die kaptein van die Rhodesiese span. Aan die einde van die 1970’s is die span deur [[Mike Procter]] aangevoer. Ondanks hierdie rykdom aan talent het Rhodesië nooit daarin geslaag om die Curriebeker te wen nie. Altesaam 242 spelers het Rhodesië in eersterangse en A-lys-krieket verteenwoordig. Rhodesië is nie genooi om aan die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) deel te neem nie, aangesien hulle as ’n nieonafhanklike land geen lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) was nie. Die span het in 1979/80 as “[[Zimbabwe-Rhodesië]]” opgetree, en, nadat Zimbabwe amptelik onafhanklik geword het, het hulle die Curriebeker ná die afsluit van dié seisoen eindelik verlaat. Tot onafhanklikheidwording in 1980 kon Rhodesiese toetskrieketspelers vir die Suid-Afrikaanse span gekies word.<ref name="zimhistory" /> === Ná onafhanklikheidwording === [[Lêer:Duncan Fletcher 2015.jpg|duimnael|upright|Duncan Fletcher, wat tydens die openingswedstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1983]] teen Australië beslissende bydraes gelewer het om Zimbabwe die wedstryd te laat beklink]] Ná die sluiting van die [[Lancasterhuis-ooreenkoms]] het die land op 18 April 1980 sy onafhanklikheid verkry en is hernoem in Zimbabwe wat ook die einde van die “wit” minderheidsheerskappy ingelui het. Dienooreenkomstig het die Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'') sy naam verander in Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU).<ref name="zimhistory" /> Vanweë die groot internasionale druk om die Suid-Afrikaanse apartheidsregime te boikot, het die Zimbabwe al sy verbindings met die Suid-Afrikaanse krieket afgebreek en aan die Curriebeker asook ander toernooie onttrek. In ruil daarvoor is die ZCU in die internasionale strukture ingesluit. Die enigste eersterangse krieketwedstryde tydens die 1980/81- en 1981/82-seisoene het Zimbabwe teen toerende spanne gespeel. Zimbabwe het op 21 Julie 1981 ’n assosiaatlid van die Internasionale Krieketraad geword en eersterangse krieketwedstryde tydens hul eerste Engelse toer in 1982 gespeel. Zimbabwe het die IKR-trofee in 1982 gewen, wat as eerste stap tot hul toetsstatus beskou kan word. Daarmee het Zimbabwe vir die [[Krieketwêreldbeker 1983|Krieketwêreldbeker in 1983]] in Engeland gekwalifiseer en onverwags [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] in die openingswedstryd verslaan. Zimbabwe het 239 lopies vir die verlies van ses paaltjies in 60 boulbeurte aangeteken, waartoe hul kaptein Duncan Fletcher ’n onoorwonne 69 lopies bygedra het. Fletcher het toe sy loopbaanbeste boulwerk gelewer en vier paaltjies vir 42 lopies geneem om Australië op 226 lopies vir sewe paaltjies te beperk, waardeur Zimbabwe een van die mees verrassende oorwinnings in die krieketgeskiedenis aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/505154/duncan-s-day |title=Duncan's day |publisher=The Cricket Monthly |author=Simon Lister |date=13 Maart 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het egter laaste in hul groep geëindig, nadat hulle al die ander vyf wedstryde verloor het. Die Zimbabwiese span is verswak, nadat “wit” Zimbabwiërs soos [[Graeme Hick]] die land verlaat het om hul loopbane elders voort te sit.<ref name="zimhistory" /> Ná sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1986 het Zimbabwe aan die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan deelgeneem, maar is in al die ses groepwedstryde verslaan, hoewel hulle baie naby aan ’n oorwinning oor Nieu-Seeland was. Hulle het ’n teiken van 243 lopies in 50 boulbeurte gejaag, en hul [[paaltjiewagter]]-kolwer David Houghton het 142 lopies bygedra, maar Zimbabwe is op 239 lopies in die laaste boulbeurt uitgeboul en sodoende met drie lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/forgotten-classics-new-zealand-v-zimbabwe-hyderabad-1987-799455 |title=Houghton takes on New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=16 November 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het met sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1990 vir die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland gekwalifiseer, maar hulle het versuim om tot die volgende rondte te vorder, nadat hulle ses van hul agt wedstryde verloor het, ondanks twee noemenswaardige prestasies. In hul eerste wedstryd teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] het Zimbabwe sy destyds hoogste telling van 312 lopies vir die verlies van vier paaltjies aangeteken, waartoe die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower ’n onoorwonne 115 lopies bygedra het. Sri Lanka het hierdie teiken egter gehaal en sodoende met drie paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ask-steven-does-jason-gillespie-have-the-lowest-average-of-any-test-double-centurion-1214443 |title=Does Jason Gillespie have the lowest average of any Test double-centurion? |publisher=ESPNcricinfo |author=Steven Lynch |date=28 Januarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In hul laaste wedstryd, wat nie meer beslissend was nie, het Zimbabwe teen Engeland, wat alreeds sy plek in die halfeindstryd bespreek het, te staan gekom. Zimbabwe is op 134 uitgeboul. [[Eddo Brandes]] het toe ’n uitstekende vier paaltjies vir 21 lopies geneem en Graham Gooch met sy eerste aflewering uitgeboul. Engeland het op 125 lopies al sy paaltjies verloor, waardeur Zimbabwe ’n verrassende oorwinning met nege lopies aangeteken het. Hierdie 22 krieketwêreldbekerwedstryde was Zimbabwe se enigste internasionale wedstryde in dié tydperk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/zimbabwe/engine/records/team/match_results_year.html?class=2;id=9;type=team |title=Zimbabwe / Records / One-Day Internationals / List of match results (by year) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die jong toetsland === In 1992 is die beheerliggaam in [[Zimbabwe Krieket]] hernoem en op 6 Julie dieselfde jaar is Zimbabwe as negende land deur die Internasionale Krieketraad toetsstatus toegeken.<ref name="Facelift" /> In Oktober 1992 het Zimbabwe sy eerste toetswedstryd, onder kaptein [[David Houghton]], teen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] op [[Harare Sportklub]] gespeel. Een van die spelers, [[John Traicos]], ’n draaibouler, het voorheen vir Suid-Afrika gespeel. Die pouse van 22 jaar en 222 dae is die langste in dié tyd in enige toetsspeler se loopbaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/john-traicos-55802 |title=John Traicos |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Houghton het ’n honderdtal met sy toetsdebuut vir Zimbabwe aangeteken, terwyl Traicos vyf paaltjies vir 86 lopies in 50 boulbeurte geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-1992-93-62304/zimbabwe-vs-india-only-test-63583/full-scorecard |title=Zimbabwe vs India, Only Test at Harare, Oct 18 1992 – Full Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd het onbeslis geëindig en Zimbabwe het sodoende die eerste span geword om ’n nederlaag in sy eerste toetswedstryd te vermy, sedert Australië in die heel eerste toetswedstryd in 1877 Engeland verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1118312/grant-flower-one-thing-zimbabweans-do-is-they-deal-well-with-adversity |title='One thing Zimbabweans do is, they deal well with adversity' |publisher=The Cricket Monthly |author=Danyal Rasool |date=31 Augustus 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe se daaropvolgende toetswedstryde het egter teleurstellend verloop, waardeur hul toetsstatus in twyfel getrek is. Zimbabwe het sy eerste oorwinning in 1995 tuis teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] met ’n beurt aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-1994-95-61490/zimbabwe-vs-pakistan-1st-test-63672/full-scorecard |title=1st Test, Harare, Jan 31 – Feb 4 1995, Pakistan tour of Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In EDI-krieket het Zimbabwe ook gesukkel. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka is hulle weer vroeg uitgeskakel, nadat Zimbabwe net [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] verslaan het. Aan die einde van die jaar het hulle egter in die EDI-reeks teen Engeland verrassend met 3–0 geseëvier.<ref name="zimhistory" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-v-england-1996-97-153944 |title=Zimbabwe v England 1996–97 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1998 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Kort goue tydperk === [[Lêer:Grant Flower.jpg|duimnael|upright|[[Grant Flower]], die broer van Andy Flower]] Ten spyte van sy span se moeilikhede is die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower as een van die wêreld se beste kolwers beskou; sy kolfgemiddelde was in 2000 en 2001 meer as 80. Destyds het Zimbabwe ook krieketspelers opgelewer soos Flower se broer [[Grant Flower|Grant]], asook die veelsydiges [[Andy Blignaut]] en [[Heath Streak]] (wat later kaptein van die nasionale span sou word). [[Murray Goodwin]] was ook ’n kolwer van ’n wêreldgehalte; ná sy uittrede uit internasionale krieket het hy vir [[Sussex]] baie lopies aangeteken. ’n Ander kolwer van ’n wêreldgehalte was [[David Houghton]], wat die Zimbabwiese rekord vir die hoogste individuelle toetstelling van 266 teen Sri Lanka in 1994/95 aangeteken het. Die partykeer kaptein en middelordekolwer [[Alistair Campbell]], die veelsydige beendraaier [[Paul Strang]], [[Eddo Brandes]], en die snelbouler/aanvangskolwer [[Neil Johnson]] was ander belangrike bydraers vir Zimbabwe op die destydse wêreldverhoog. Met die verskyning van hierdie kwaliteitspelers is in die laat 1990’s ’n deurbraak bereik in terme van mededinging en die Zimbabwiese span het toetswedstryde teen ander lande begin wen, insluitende ’n reeksoorwinning in Pakistan. Zimbabwe het tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] uitgeblink, die vyfde plek in die Super Ses gehaal en die halfeindstryd net misgeloop omdat hulle ’n swakker lopietempo as Nieu-Seeland gehad het. Tydens die groepfase het Zimbabwe Indië met drie lopies verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/india-vs-zimbabwe-8th-match-65200/full-scorecard |title=8th Match, Leicester, May 19 1999, ICC World Cup |publisher=ESNcricinfo |date=19 Mei 1999 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> voordat hulle teen hul buurland Suid-Afrika te staan gekom het. Zimbabwe het in sy beurt 233 lopies vir die verlies van ses paaltjies aangeteken, met ’n goeie 76 deur die aanvangskolwer [[Neil Johnson]]. In antwoord het Suid-Afrika vir 40 lopies ses paaltjies verloor, voordat beide [[Lance Klusener]] en [[Shaun Pollock]] vyftigtalle aangeteken en die teiken op 48 lopies verminder het. Dit was Suid-Afrika se eerste nederlaag teen Zimbabwe en een van Zimbabwe se vernaamste oorwinnings. Neil Johnson het ook met die bal uitgeblink, drie paaltjies geneem en is as speler van die wedstryd benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-all-round-neil-johnson-stuns-south-africa-281598 |title=All-round Johnson stuns South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=27 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Johnson het ná hierdie toernooi egter ophou speel vir Zimbabwe. Gedurende hierdie tydperk het Zimbabwe al die toetslande (behalwe vir Australië) gereeld geklop. Zimbabwe het in 2000/01 Nieu-Seeland beide tuis en weg verslaan. Die span het ook eindstryde van baie multinasionale eendagtoernooie gehaal. In 2001 was Zimbabwe gasheer van die Coca-Cola-beker, waaraan ook Indië en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] deelgeneem het. Zimbabwe is in al sy groepwedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Wes-Indië die eindstryd uitgespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/7th-match-final-india-v-west-indies-coca-cola-cup-statistical-highlights-101327 |title=7th Match (Final), India v West Indies, Coca Cola Cup, Statistical Highlights |publisher=ESPNcricinfo |author=Rajneesh Gupta |date=8 Julie 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Tekens van agteruitgang === [[Lêer:Andy Flower.png|duimnael|upright|Die Zimbabwiese speler Andy Flower het saam met Henry Olonga tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra]] Die toenemende politisering van krieket, insluitende die keusebeleid van spelers volgens etniese kwotas, saam met die dalende politieke situasie in Zimbabwe, het die [[Krieketwêreldbeker 2003]], wat Zimbabwe saam met Suid-Afrika en Kenia aangebied het, ontwrig. Engeland het sy wedstryd in Zimbabwe verbeur en sodoende hul eie vordering tydens dié toernooi gewaag. Engeland se amptelike rede was die beweerde gebrek aan veiligheid, hoewel die politieke situasie ook ’n rede was.<ref name=Protest>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/great-world-cup-moments-henry-olonga-and-andy-flower-mourn-the-death-of-democracy-281633 |title=Zimbabwe's black armband protest |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=28 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref name=espncricinfo>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155838.html |title=Wisden – England v Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref name=theguardian>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/feb/11/cricketworldcup2003.cricketworldcup2 |title=England snub Zimbabwe |publisher=The Guardian |author=Sean Ingle |date=11 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Beide die Zimbabwiese speler Andy Flower en die snelbouler Henry Olonga het tydens die eerste wedstryd teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra. Albei spelers in onmiddellik uit die span geskors en het oorsee om politieke asiel gevra. Hierdie openbare politieke protes het ’n aansienlike verleentheid met die medegashere veroorsaak en ook die spanharmonie ontwrig.<ref name=Protest /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/statement-of-andy-flower-and-henry-olonga-126517 |title=Statement of Andy Flower and Henry Olonga |publisher=ESPNcricinfo |date=27 April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het, ook danksy die verbeurde wedstryd teen Engeland, wat as ’n oorwinning vir hulle geag is, weer die Super Ses gehaal, maar hulle is ná nederlae teen Nieu-Seeland, Kenia en Sri Lanka uitgeskakel. Ná afloop van die Krieketwêreldbeker 2003 het van Zimbabwe se beste spelers hul internasionale loopbane vroeg beëindig en ’n nuwe span het begin ontwikkel. Alhoewel hulle nie vroeër suksesse kon herhaal nie, het hierdie nuwe geslag van oorwegend multi-gedissiplineerde spelers ’n stewige ruggraat vir ’n mededingende, maar meestal nie suksesvolle span begin vorm. In laat 2003 het Zimbabwe na Australië vir ’n twee-wedstrydreeks getoer. Dit word veral onthou vir die Australiese aanvangskolwer Matthew Hayden se beurt in die eerste toets, waartydens hy ’n rugspanning oorkom en toe ’n destydse rekord van 380 lopies aangeteken het; Zimbabwe het egter swak vertoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/3179152.stm |title=Hayden smashes Test record |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Onttrekking en herbegin === [[Lêer:Elton Chigumbura fielding.jpg|duimnael|Elton Chigumbura, lid van die Zimbabwiese span tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] en later kaptein van die nasionale span]] In 2004 het die Zimbabwiese Krieketunie (nou Zimbabwe Krieket) geweier om die kaptein Heath Streak vir die span te benoem. Vervolgens het 14 spelers geweier om vir Zimbabwe te speel en hulle is toe ook nie deur die beheerliggaam gekeur nie. Hierdie verswakking van die span het Zimbabwe gedwing om van sy toetswedstryde in 2004 af te las, maar hul toetsstatus het onangetas gebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/zimbabwe-not-to-play-test-cricket-in-2004-say-icc/ |title=Zimbabwe not to play Test cricket in 2004, say ICC |publisher=The Indian Express |date=2 Julie 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Beplande besoek deur Sri Lanka het voortgegaan, maar dit was ’n eensydige saak, aangesien Zimbabwe deur onervare spelers verteenwoordig is wat nie oor internasionale ervaring beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-was-not-an-easy-tour-141206 |title='Zimbabwe was not an easy tour' |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Zimbabwe in 2005 weer toetskrieket begin speel het, het weens die onttrekking deur baie ervare spelers ’n aantal hoë nederlae gevolg. In Maart 2005 het Zimbabwe twee toetswedstryde in Suid-Afrika elk met ’n beurt verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/six-for-zondeki-as-zimbabwe-are-routed-146093 |title=Six for Zondeki as Zimbabwe are routed |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=13 Maart 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nog erger uitslae het in Augustus tuis teen Nieu-Seeland gevolg, nadat hulle ’n toetswedstryd binne twee dae verloor het. Zimbabwe was net die tweede toetsspan (ná Indië in 1952) wat twee keer op dieselfde dag uitgeboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2005-144150/zimbabwe-vs-new-zealand-1st-test-215253/match-report |title=Hopeless Zimbabwe crushed inside two days |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In September dieselfde jaar het die span albei toetswedstryde teen Indië tuis verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pathan-it-has-been-a-wonderful-series-for-me-219932 |title=Pathan: 'It has been a wonderful series for me' |publisher=ESPNcricinfo |date=22 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná dié toetsreeks het Streak sy uittrede uit internasionale krieket aangekondig en sodoende die beleërde span nog ’n terugslag toegedien. Aan die einde van 2005 is ’n ooreenkoms bereik, waarvolgens afvallige spelers weer in die Zimbabwiese nasionale span opgeneem is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&t=396&start=0&sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&view=print |title=Rebels consider peace plan |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426011143/http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&t=396&start=0&sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&view=print |archive-date=26 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die goedkeuring van die IKR het Zimbabwe sy deelname aan verdere toetswedstryde vir die jaar 2006 opgeskort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm |title=Zimbabwe revokes 2006 Test status |publisher=[[BBC]] |date=18 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |title=Zimbabwe Cricket Team SuperSport Profile |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901161112/https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |archive-date=1 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Zimbabwe was gasheer van die Drienasiesreeks in 2005/06, waaraan ook Indië en Nieu-Seeland deelgeneem het. Die gasheer is in al die vier wedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Nieu-Seeland die eindstryd uitgespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/videocon-triangular-series-2005-216614/zimbabwe-vs-india-6th-match-217979/match-report |title=Yuvraj and Dhoni take India home |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=4 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in Wes-Indië is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle net teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] gelykop gespeel het. Tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] in Suid-Afrika het Zimbabwe in sy openingswedstryd Australië verrassend met vyf paaltjies verslaan, maar hulle is nogtans vroeg uitgeskakel. In aanloop tot die volgende toernooi in [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] het beide Engeland en Suid-Afrika om politieke redes daarop aangedring dat Zimbabwe aan dié toernooi onttrek, waarin hulle ingestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/04/sports/04iht-cricket.1.14239687.html |title=Zimbabwe agrees to withdraw from Twenty20 World Cup |publisher=[[The New York Times]] |date=4 Julie 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober 2007 was daar belowende aankondigings, waarvolgens Zimbabwe aan al drie binnelandse kompetisies in Suid-Afrika sou kon deelneem as deel van die pogings om die krieketgehalte in Zimbabwe te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |title=Zim to compete in all SA's local competitions |publisher=[[SuperSport]] |date=22 Oktober 2007 |accessdate=14 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514033825/http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |archive-date=14 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul deelname aan die toernooie is egter in twyfel getrek toe die planne uitgestel is hangende ’n raadsvergadering van [[Krieket Suid-Afrika]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |title=Zimbabwe's Place In South African Cricket Delayed |publisher=Cricket World |accessdate=26 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026152947/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |archive-date=26 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Laat in November 2007 is ’n kompromie bereik, waarvolgens Zimbabwe aan die MTN Binnelandse Kampioenskap en die Standard Bank Pro 20-reeks sou kon deelneem, maar nie aan die SuperSport-reeks soos oorspronklik beplan nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |title=Zimbabwe's Place In SA Franchise Cricket Confirmed |publisher=Cricket World |accessdate=1 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201015055/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |archive-date=1 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pleks daarvan het hulle drie eersterangse vierdaagse wedstryde teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span, bestaande uit konsessie- en provinsiale spelers, gespeel. Zimbabwe het die drie wedstryde in [[Paarl]], [[Potchefstroom]] en [[Kimberley]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |title=Utseya Leads Zimbabwe To Challenge Clean Sweep |publisher=Cricket World |date=6 Januarie 2008 |accessdate=7 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080107140510/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |archive-date=7 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen hierdie wedstryde het Zimbabwe Wes-Indië vir ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gehuisves en ’n verrassende oorwinning in die openingswedstryd behaal,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |title=Chanderpaul Ton in Vain As Zimbabwe Open With Win |publisher=Cricket World |date=30 November 2007 |accessdate=25 Mei 2011 |archive-url=https://archive.today/20110525230956/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |archive-date=25 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> voordat die gaste dié reeks met 3–1 beklink het. Die laaste wedstryd is weens reën afgelas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |title=Last Zimbabwe-West Indies One-Dayer Abandoned |publisher=Cricket World |date=9 Desember 2007 |accessdate=13 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213122915/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |archive-date=13 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Terugkeer op internasionale vlak === In 2010 het Zimbabwe die Driehoekige reeks aangebied, waaraan ook Indië en Sri Lanka deelgeneem het. Zimbabwe het drie van hul vier wedstryde gewen, maar hulle is in die eindstryd deur Sri Lanka verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2010-452140/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-452152/match-report |title=Dilshan century drives Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Junie 2010 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Met sy deelname aan beide die [[T20I-wêreldbeker 2010]] en die [[Krieketwêreldbeker 2011]] het Zimbabwe na internasionale toernooie teruggekeer, maar hulle is in albei toernooie vroeg uitgeskakel, alhoewel hulle by laasgenoemde die assosiaatlede verslaan het. In Augustus dieselfde jaar het Zimbabwe ook sy eerste toetswedstryd ná sy onttrekking in 2006 gespeel en Bangladesj met 130 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-only-test-522245/match-report |title=Zimbabwe triumphant on Test return |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die toetswedstryd het Zimbabwe en Bangladesj ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gespeel. Zimbabwe het dié reeks met 3–2 gewen en sodoende sy eerste reeks teen ’n toetsland sedert 2006 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-3rd-odi-522248/match-report |title=Zimbabwe overcome Mushfiqur to take series |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=16 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van November 2011 was Zimbabwe op die punt om Nieu-Seeland tuis in ’n toetswedstryd te verslaan. Hulle het 366 lopies in hul tweede beurt gejaag en was op ’n goed geplaaste 265 lopies vir die verlies van drie paaltjies, nadat Taylor 117 lopies aangeteken het. Die span het egter ineengestort en aan Nieu-Seeland ’n oorwinning met 34 lopies besorg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2011-12-527008/zimbabwe-vs-new-zealand-only-test-527017/match-report-5 |title=New Zealand outlast Brendan Taylor to win thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Nitin Sundar |date=5 November 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Januarie en Februarie 2012 het Zimbabwe vir ’n enkele toets, drie EDI- en twee T20I-wedstryde na Nieu-Seeland getoer, maar al die ses hul wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-new-zealand-2011-12-520581/new-zealand-vs-zimbabwe-2nd-t20i-520596/match-report |title=Williamson blitz wins thriller for NZ |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=14 Februarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die toetswedstryd is hulle twee keer op die derde dag uitgeboul – op 51 lopies (hul laagste toetstelling) en op 143 lopies – en hulle is met ’n beurt en 301 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-zimbabwe-2012/content/story/551285.html |title=New Zealand bowl out Zimbabwe twice in a day |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=28 Januarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Finansiële probleme === Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle deur beide die gasheer en Suid-Afrika verslaan is. In Augustus en September 2013 het Zimbabwe Pakistan vir twee toets-, drie EDI- en twee T20I-wedstryde gehuisves. Pakistan het albei T20Is gewen, voordat hulle ook die EDI-reeks met 2–1 beklink het. Die gaste het ook die eerste toetswedstryd gewen, nadat [[Younis Khan]] ’n tweehonderdtal (200 lopies) in die tweede beurt aangeteken het. Zimbabwe het egter die tweede toetswedstryd met 24 lopies gewen – sedert 2001 hul eerste oorwinning oor ’n ander span as Bangladesj – en die toetsreeks met 1–1 geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2013-659535/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-test-659557/match-report-5 |title=Zimbabwe square series with historic win |publisher=ESPNcricinfo |author=Devashish Fuloria |date=14 September 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2013/14 het die finansiële situasie van Zimbabwe Krieket toenemend vererger. Die IKR moes inspring en ’n finasiële hupstoot gee, maar die gebruik van geldelike voordele is bevraagteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-mismanaged-icc-loan-724593 |title=Zimbabwe Cricket mismanaged $6m ICC loan |publisher=ESPNcricinfo |authors=Tristan Holme, Liam Brickhill |date=3 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-turns-down-proposed-icc-bail-out-738959 |title=ZC turns down proposed ICC bail-out |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwiese spelers het herhaaldelik met boikot gedreig en ’n spelersvereniging gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-players-extend-boycott-717839 |title=Zimbabwe players extend boycott |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Februarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Zimbabwiese span het gesukkel om borge te lok, wat die plaaslike struktuur geraak en tot die kansellasie van baie toernooie soos die Pro40 gelei het. ’n Aantal konsessies aan die spelers is ook afgelas. Verskeie toere is vertraag, ingetrek of gekanselleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-a-tour-of-bangladesh-put-on-hold-753249 |title=Zimbabwe A tour of Bangladesh put on hold |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Mohammad Isam |date=17 Junie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-s-zimbabwe-tour-cancelled-708291 |title=Afghanistan's Zimbabwe tour cancelled |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=9 Januarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2014]] se groepfase het hulle beide [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verslaan, maar Nederland het weens sy beter lopietempo tot die volgende rondte gevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/ireland-vs-netherlands-12th-match-first-round-group-b-682919/match-report |title=Netherlands stun rivals to qualify |publisher=ESPNcricinfo |author=Kanishkaa Balachandran |date=21 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie 2014 het Zimbabwe [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] vir ’n EDI-reeks van vier wedstryde gehuisves. Hulle het die eerste twee wedstryde gewen, voordat die Afghane die laaste twee wedstryde gewen het om dié reeks te ewenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2014-756017/zimbabwe-vs-afghanistan-4th-odi-756041/match-report |title=Seamers help Afghanistan square series |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Julie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende maand het Zimbabwe Suid-Afrika vir ’n eenmalige toetswedstryd en drie EDI-wedstryde gehuisves, maar hulle het al hul vier wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-zimbabwe-2014-736425/zimbabwe-vs-south-africa-3rd-odi-736441/match-report |title=South Africa complete comfortable clean sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=21 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het by die twee spanne aangesluit om die Driereeks 2014 uit te speel. Nadat Zimbabwe sy eerste twee wedstryde teen onderskeidelik Australië en Suid-Afrika verloor het, het hulle in die vierde wedstryd ’n verrassende oorwinning oor Australië aangeteken. Dit was die eerste keer in 31 jaar wat Zimbabwe daarin geslaag het om Australië te verslaan; die laaste Zimbabwiese oorwinning oor Australië was tydens die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/zimbabwe-triangular-series-2014/content/story/776347.html |title=Zimbabwe beat Australia after 31 years |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=31 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe sy laaste wedstryd verloor en is uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2014-736429/zimbabwe-vs-south-africa-6th-match-736453/match-report |title=Du Plessis' third century puts South Africa in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=4 September 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Laat in 2014 het Zimbabwe vir drie toets- en vyf EDI-wedstryde na Bangladesj getoer, maar hulle is in al hul agt wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-resurgence-bangladesh-waited-a-year-for-806625 |title=The resurgence Bangladesh waited a year for |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=2 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna is Stephen Mangongo as afrigter afgedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mangongo-sacked-as-zimbabwe-coach-811617 |title=Mangongo sacked as Zimbabwe coach |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Liam Brickhill |date=18 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In laat Desember 2014 het Zimbabwe Krieket hom met Dav Whatmore vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/13239/9622435/international-cricket-whatmore-appointed-zimbabwe-coach |title=Dav Whatmore appointed Zimbabwe coach |publisher=Sky Sports |date=29 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |title=Coach Dav Whatmore looks to lift Zimbabwe in World Cup |publisher=IBNLive |date=6 Februarie 2015 |accessdate=17 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217130105/http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |archive-date=17 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Swak toernooiprestasies === [[Lêer:West Indies v Zimbabwe World Cup of Cricket The national anthems (16629621122).jpg|duimnael|Nasionale volksliedere voor die wedstryd van Zimbabwe teen Wes-Indië tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in [[Canberra]]]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland het Zimbabwe net daarin geslaag om die Verenigde Arabiese Emirate te verslaan en hulle is vervolgens in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-denied-by-millimetres-845335 |title=Zimbabwe denied by millimetres |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=7 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/india-vs-zimbabwe-39th-match-pool-b-656475/match-report |title=Raina, Dhoni ensure clean slate |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende die toernooi het Brendan Taylor sy aftrede van Zimbabwiese krieket aangekondig,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/steadfast-brendan-taylor-bows-to-circumstance-848997 |title=Steadfast Taylor bows to circumstance |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=13 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> nadat hy tydens die toernooi 433 lopies en twee honderdtalle aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-familiar-despair-marks-brendan-taylor-s-farewell-850259 |title=A familiar despair marks Taylor's farewell |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná afsluit van die toernooi was Taylor onder die voorste lopiemakers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=6537;type=tournament |title=ICC World Cup, 2014/15 / Records / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Mei 2015 was Zimbabwe ná die 2009-aanval op die Sri Lankaanse span in Lahore die eerste volle lid wat na Pakistan getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-confirms-pakistan-tour-868453 |title=Zimbabwe Cricket confirms Pakistan tour |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die T20I-reeks met 0–2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-868725/match-report |title=Tight win helps Pakistan take series 2–0 |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=24 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en die EDI-reeks met dieselfde uitslag verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-3rd-odi-868731/match-report |title=Pakistan take series 2-0 after washout |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=31 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie dieselfde jaar het hulle Indië gehuisves, maar hulle is in die EDI-reeks met 0–3 verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2015-885951/zimbabwe-vs-india-3rd-odi-885967/match-report |title=Jadhav, Pandey set up 3–0 India sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het, insluitende Zimbabwe se eerste T20I-oorwinning in Harare.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-s-first-t20i-win-in-harare-900751 |title=Zimbabwe's first T20I win in Harare |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=19 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2015 het Zimbabwe Nieu-Seeland vir ’n EDI-reeks van drie wedstryde gehuisves en die eerste wedstryd gewen, maar hulle het die reeks nogtans met 1–2 verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-3rd-odi-894291/match-report |title=Williamson sweeps awards in series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Arun Venugopal |date=7 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> asook die eenmalige T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-only-t20i-894293/match-report |title=Worker debut fifty sets up crushing NZ win |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=9 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Laat in September het Pakistan aangekom, nadat hulle besluit het om hul toer uit te stel om nie hul kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2017 met moontlike nederlae te waag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-zimbabwe-put-limited-overs-series-on-hold-903009 |title=Pakistan, Zimbabwe put limited-overs series on hold |publisher=ESPNcricinfo |author=Umar Farooq |date=25 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Pakistan het die T20I-reeks met 2–0 en die EDI-reeks met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-904331/zimbabwe-vs-pakistan-3rd-odi-919611/match-report |title=Bilal Asif five-for gives Pakistan series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=5 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die reeks teen Pakistan het Zimbabwe in Oktober die destydse assosiaatlede Ierland en Afghanistan gelyktydig gehuisves. Zimbabwe het Ierland in die EDI-reeks met 2–1 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ireland-tour-of-zimbabwe-2015-16-919599/zimbabwe-vs-ireland-2nd-odi-919615/match-report |title=Ervine ton gives Zimbabwe series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=11 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Afghanistan het Zimbabwe egter met 3–2 verslaan en sy EDI-reeks gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-924635/match-report |title=Afghanistan defend 245 in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit was die eerste keer wat ’n assosiaatlid ’n volle lid tydens ’n bilaterale reeks verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-the-fastest-associate-off-the-blocks-933113 |title=Afghanistan, the fastest Associate off the blocks |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe is toe ook in die T20I-reeks deur Afghanistan met 2–0 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-2nd-t20i-924639/match-report |title=Ghani, Naib fifties secure landmark series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=28 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná ’n reeks verlore wedstryde op eie bodem het Zimbabwe in November na Bangladesj getoer. Die span het egter verdere nederlae gely, nadat hulle die EDI-reeks met 0–3 verloor het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-3rd-odi-931394/match-report |title=Mustafizur five-for seals Bangladesh's 3–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=11 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-2nd-t20i-931398/match-report |title=Waller and Madziva pull off heist |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=15 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rondom die jaarwisseling van 2015 en 2016 het Zimbabwe in ’n EDI-reeks van vyf en ’n T20I-reeks van twee wedstryde teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate te staan gekom. Tot in die vierde wedstryd was die EDI-reeks gelykop, voordat hulle met 2–3 verloor het; Zimbabwe is ook in albei T20I-wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-odi-953343/match-report |title=Naib heroics lift Afghanistan to thrilling series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=6 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-953347/match-report |title=Belligerent Shahzad ton propels Afghanistan to series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=10 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het toe vir ’n T20I-reeks van vier wedstryde na Bangladesj getoer, wat met 2–2 gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-jan-2016-2015-16-958411/bangladesh-vs-zimbabwe-4th-match-958421/match-report |title=Masakadza, Madziva help Zimbabwe level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=22 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Chigumbura as kaptein bedank het, het in 2016 Hamilton Masakadza by hom oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-captain-967519 |title=Hamilton Masakadza named Zimbabwe captain |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=31 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië is Zimbabwe in die eerste rondte uitgeskakel, nadat hulle met 59 lopies deur Afghanistan verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/981483.html |title=Afghanistan progress to main draw with thumping win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=12 Maart 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het beide afrigter Whatmore en kaptein Hamilton Masakadza afgedank voordat Indië in middel-2016 Zimbabwe besoek het. Die boulafrigter [[Makhaya Ntini]] is voorlopig as hoofafrigter aangestel, terwyl die voorheen benoemde adjunkkaptein Graeme Cremer, wat die T20I-wêreldbeker 2016 misgeloop het, as tussentydse kaptein aangewys is. Lance Klusener is as voltydse kolfafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/sports/zimbabwe-axe-coach-ahead-of-india-tour/story-J2X8Wdb1am27rsMPUUaTTM.html |title=Zimbabwe axe coach ahead of India tour |publisher=Hindustan Times |date=1 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Indië se besoek was die vierde in ses jaar en hulle het ’n EDI- en ’n T20I-reeks met drie wedstryde elk gespeel. Die Indiese keurders het die meeste van hul ervare spelers laat rus. Zimbabwe is in die EDI-reeks met 0–3 platgeloop, wat tot woedende reaksies van die ondersteuners gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-the-music-stopped-at-harare-s-castle-corner-1026131 |title=When the music stopped at Harare's Castle Corner |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=13 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens is verskeie Zimbabwiese sleutelspelers voor of tydens die T20I-reeks beseer. Desondanks het Zimbabwe daarin geslaag om die eerste T20I-wedstryd met twee lopies te wen, voordat hulle in die tweede wedstryd verslaan is. Dié reeks was ná twee wedstryde met 1–1 gelykop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2016-1007647/zimbabwe-vs-india-2nd-t20i-1007657/match-report |title=Sran and Bumrah wreck Zimbabwe as India level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=20 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die laaste wedstryd het Zimbabwe met drie lopies en die reeks sodoende met 1–2 verloor. ’n Maand later het Nieu-Seeland vir twee toetswedstryde na Zimbabwe getoer en albei toetse sterk gewen; hierdie was Zimbabwe se sesde agtereenvolgende nederlaag teen die Black Caps.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zim-2016-1024039/zimbabwe-vs-new-zealand-2nd-test-1024043/match-report-5 |title=NZ spinners cap off Zimbabwe capitulation for 2–0 win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sixth-straight-loss-for-zimbabwe-against-new-zealand-1044495 |title=Zimbabwe's sixth straight loss to New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Herbegin en klein suksesse === Voor die Sri Lankaanse besoek in Zimbabwe in laat September is Streak as hoofafrigter van Zimbabwe benoem en Ntini as boulafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/heath-streak-appointed-zimbabwe-head-coach-succeeding-dav-whatmore-1061193 |title=Streak appointed Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=11 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het op 29 Oktober 2016 in sy 100ste toetswedstryd teen Sri Lanka gespeel, maar hulle is met 225 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hope-rises-again-for-zimbabwe-cricket-1063593 |title=Hope rises again for Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=27 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-1st-test-1059702/match-report-5 |title=Sri Lanka overcome Zimbabwe's resistance in last-hour win |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=2 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die toetsreeks van twee wedstryde teen Sri Lanka met 0–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-2nd-test-1059703/match-report-5 |title=Herath caps series sweep with 13-for |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=10 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het vir die Driereeks 2016/17 aangebly, waaraan ook Wes-Indië deelgeneem het. Ná ’n nederlaag, ’n gelykop, ’n onbesliste wedstryd en ’n oorwinning het Zimbabwe tot die eindstryd gevorder, maar hulle is deur Sri Lanka met ses paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tri-nation-series-2016-17-1059705/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-1059716/match-report |title=Mendis, Tharanga steer Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sirish Raghavan |date=27 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In vroeg 2017 het Afghanistan Zimbabwe in ’n EDI-reeks met 3–2 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-afg-2016-17-1079242/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-1079250/match-report |title=Afghanistan raze Zimbabwe for 54 to seal series |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe se daaropvolgende EDI-reeks in middel-2007 in [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het met 1–1 onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-scot-2017-1089417/scotland-vs-zimbabwe-2nd-odi-1089420/match-report |title=Zimbabwe level series courtesy Cremer's five-wicket haul |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=17 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná 15 jaar het Zimbabwe in Junie 2017 vir vyf EDI-wedstryde en ’n enkele toetswedstryd weer na Sri Lanka getoer. In die eerste wedstryd op 30 Junie 2017 in [[Galle]] het Zimbabwe sy eerste EDI-oorwinning in Sri Lanka aangeteken; dit is ook hul eerste oorwinning oor Sri Lanka in enige krieket. Solomon Mire het ’n beslissende honderdtal aangeteken en Zimbabwe suksesvol ’n teiken van 319 gejaag; dit was ook hul eerste suksesvolle jaag van meer as 300 lopies in Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-ace-first-successful-300-plus-chase-in-sri-lanka-1107602 |title=Zimbabwe ace first successful 300-plus chase in Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Gaurav Sundararaman |date=30 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe die twee volgende wedstryde verloor, maar hulle het herstel en die vierde natgereëne wedstryd gewen. Die vyfde wedstryd het hulle met drie paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-v-zim-2017-1104471/sri-lanka-vs-zimbabwe-5th-odi-1104482/match-report |title=Raza stars in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/four-reasons-why-this-is-a-historic-win-for-zimbabwe-1110378 |title=Four reasons why this is a historic win for Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe is in die volgende eenmalige toetswedstryd met vier paaltjies verslaan, deels weens ’n omstrede stonkbeslissing op die vyfde dag van dié toets.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/95922/graeme-cremer-questions-niroshan-dickwella-stumping-zimbabwe-cricket-team-tour-of-sri-lanka-2017 |title=Cremer questions Dickwella stumping |publisher=Cricbuzz |author=Rex Clementine |date=19 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober het die voormalige spelers Brendan Taylor en Kyle Jarvis ná ’n onderbreking van twee jaar by die nasionale span heraangesluit en in die twee-toetsreeks teen Wes-Indië gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/west-indies-in-zimbabwe/taylor-jarvis-to-resume-test-careers-for-zimbabwe-against-west-indies/articleshow/61151246.cms |title=Taylor, Jarvis to resume Test careers for Zimbabwe against West Indies |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die eerste wedstryd en sodoende die twee-toetsreeks met 0–1 verloor. Hul onbesliste uitslag in die tweede toetswedstryd was hul eerste in meer as twaalf jaar en hulle het hul eerste punte op die IKR-ranglys ingepalm, nadat hulle hul reeks van tien agtereenvolgende nederlae beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wi-in-zim-2017-18-1122735/zimbabwe-vs-west-indies-2nd-test-1122887/match-report |title=Cremer, Chakabva script Zimbabwe's great escape |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=2 November 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Misgelope toernooie === Aan die Drienasiesreeks 2018 in Zimbabwe het Australië en Pakistan deelgeneem, wat, ná vier nederlae deur Zimbabwe, ook in die eindstryd ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-t20-tri-series-2018-1142907/australia-vs-pakistan-final-1142919/match-report |title=Fakhar Zaman's 91 seals record chase to give Pakistan the title |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=8 Julie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Maart het Zimbabwe tydens die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2019]] nege ander spanne gehuisves om die twee oorblywende plekke van die hooftoernooi in Engeland en Wallis uit te speel. Zimbabwe is in Groep B saam met Afghanistan, [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] en Skotland geplaas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22639394/zimbabwe-last-big-job |title=Zimbabwe's last big job |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die Super Ses gehaal, nadat hulle Nepal,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-nepal-3rd-match-group-b-1133000/match-report |title=Raza, Taylor tons power Zimbabwe to massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Afghanistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-afghanistan-7th-match-group-b-1133004/match-report |title=Zimbabwe hang on to clinch two-run thriller |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Hongkong verslaan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-hong-kong-15th-match-group-b-1133012/match-report |title=Zimbabwe make it three wins in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=10 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en teen Skotland gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-scotland-20th-match-group-b-1133017/match-report |title=Muzarabani holds nerve to give Zimbabwe thrilling tie |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=12 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het Ierland in die eerste wedstryd van die Super Ses verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-ireland-25th-match-super-sixes-1133022/match-report |title=Sikandar Raza and spinners subdue Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=16 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> maar hulle het die tweede teen Wes-Indië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-west-indies-29th-match-super-sixes-1133026/match-report |title=Holder, Samuels take West Indies closer to World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=19 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die laaste, beslissende wedstryd het hulle ’n verrassende nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate met drie lopies gely en sodoende die toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-32nd-match-super-sixes-1133029/match-report |title=UAE all but end Zimbabwe's World Cup dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit is die eerste keer sedert 1979 wat Zimbabwe versuim het om vir ’n krieketwêreldbekertoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/live-cricket-score-zimbabwe-vs-uae-icc-world-cup-qualifiers-2018-super-six-harare/story-v0K4NDjN5pGSvu4Ccu539N.html |title=UAE stun Zim |publisher=Hindustan Times |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná hierdie mislukking het Zimbabwe Krieket die hele nasionale afrigtingspersoneel, die nasionale kaptein, die o/19-afrigter en die nasionale keurderbeamptes van hul poste verwyder. Tydens ’n perskonferensie het ZK voorgestel dat Brendan Taylor die span se leierskap sal oorneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-sacks-captain-cremer-and-all-coaching-staff-1142049 |title=Zimbabwe Cricket sacks captain Cremer and all coaching staff |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Mei 2018 het ZK die aanstelling van Lalchand Rajput as voorlopige hoofafrigter bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/691619 |title=Zimbabwe appoint Lalchand Rajput as interim head coach |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Mei 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2018 is hy as voltydse hoofafrigter benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lalchand-rajput-confirmed-as-zimbabwe-head-coach-1156538 |title=Lalchand Rajput confirmed as Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Augustus 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 2019 het vir Zimbabwe erg begin, nadat Graeme Cremer sy loopbaan stopgesit<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/cremer-temporarily-quits-zim-cricket-cites-family-commitments/ |title=Cremer temporarily quits Zim cricket; cites family commitments |publisher=New Zimbabwe |date=11 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en beplande toere deur beide Indië en Afghanistan afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1094623 |title=Afghanistan's proposed tour of Zimbabwe called off |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=11 Maart 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/india-zimbabwe-series-in-doubt-due-to-ipl-2019-schedule/ |title=India-Zimbabwe series in doubt due to IPL 2019 schedule |publisher=Cric Tracker |date=14 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het Hamilton Masakadza as kaptein in al die krieket heraangestel en Peter Moor is as onderkaptein benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-skipper-across-all-formats-2041953.html |title=Hamilton Masakadza Named Zimbabwe Skipper Across All Formats |publisher=News18 |date=19 Februarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Beide Masakadza en Taylor het die reeks teen die Verenigde Arabiese Emirate egter weens beserings misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/zimbabwe-vs-uae-2019-injured-hamilton-masakadza-and-brendan-taylor-out-of-uae-odis-826203 |title=Injured Masakadza and Taylor out of UAE ODIs |publisher=Cricket Country |date=8 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Moor het die span tydens Masakadza se afwesigheid aangevoer. Onder Moor het Zimbabwe sy eerste skoonskipreeks in meer as ’n dekade aangeteken, nadat hulle die Verenigde Arabiese Emirate met 4–0 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/uae-tour-of-zimbabwe-2019-1179269/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-4th-odi-1179275/match-report |title=Kyle Jarvis, Timycen Maruma star as Zimbabwe wrap up 4–0 whitewash |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=16 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Masakadza het saam met Taylor by die Zimbabwiese span vir die toer na Nederland heraangesluit. Zimbabwe het die EDI-reeks met 0–2 verloor. Nadat Nederland die eerste T20I-wedstryd gewen het, het die tweede wedstryd in ’n gelykop geëindig. Zimbabwe het die Superboulbeurt gewen en sodoende die reeks met 1–1 geëwenaar. Gedurende dié toer is die Zimbabwiese Krieketraad opgeskort en met ’n voorlopige raad vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/zimbabwe-cricket-board-suspended/articleshow/69899851.cms |title=Zimbabwe cricket board suspended |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Hernude skorsing en hertoelating === Weens politieke inmenging deur die regering en die vrees dat geldmiddele vir die nasionale beheerliggaam aan die regering gaan, het die IKR op 18 Julie 2019 Zimbabwe van IKR-toernooie geskors. Dié besluit deur die IKR het ’n aantal spelers gefrustreerd gelaat.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |title="One Decision Has Ended So Many Careers," Cricketer Tweets After ICC Suspends Zimbabwe Cricket |publisher=NDTV |date=19 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026 |archive-date=19 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719062636/https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-Zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |url-status=dead }}</ref> Vervolgens kon Zimbabwe nie aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering deelneem nie (hulle is met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] vervang)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/nigeria-replace-zimbabwe-t20-world-cup-qualifier-1783081 |title=Nigeria replace Zimbabwe in T20 World Cup Qualifier |publisher=The Daily Star |date=7 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en het dié toernooi misgeloop. Die Zimbabwiese Krieketraad is kort daarna deur die regering heringestel, maar hul skorsing het bly staan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/zimbabwe-cricket-board-reinstated-team-still-suspended-119080901148_1.html |title=Zimbabwe cricket board reinstated, team still suspended |publisher=Business Standard India |date=9 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie tydperk het beide Solomon Mire en kaptein Hamilton Masakadza (onder wie Zimbabwe al sy 25 EDI-wedstryde verloor het) hul bedankings aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketer.com/Topics/zimbabwe/zimbabwe_captain_hamilton_masakadza_retire_international_cricket.html |title=Zimbabwe captain Hamilton Masakadza to retire from international cricket |publisher=The Cricketer |date=3 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks sy skorsing het Zimbabwe Krieket bevestig dat hulle steeds aan die Drienasiesreeks in Bangladesj sou kon deelneem, aangesien hulle kan voortgaan om wedstryde teen ander IKR-lede te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-tour-bangladesh-for-tri-series-in-september-1196931 |title=Zimbabwe to tour Bangladesh for tri-series in September |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=7 Augustus 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Drienasiesreeks het op 13 September afgeskop en die eindstryd is op 24 September uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://circleofcricket.com/category/Latest_news/38990/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-triangular-t20i-series-in-september-2019 |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a Triangular T20I Series in September 2019 |publisher=Circle of Cricket |author=Rashmi Nanda |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-t20i-tri-series-in-september/ |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a T20I tri-series in September |publisher=Crictracker |date=13 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |title=Bangladesh to host Afghanistan, Zimbabwe for T20 tri-series |publisher=The Daily Sun |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703023807/https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Masakadza se laaste toernooi vir Zimbabwe het ná een oorwinning in vier wedstryde met hul uitskakeling geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-t20-series-2019-1197136/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-match-1197144/match-report |title=Hamilton Masakadza bids farewell with match-winning 71 |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=20 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Onder die nuwe voorlopige kaptein Sean Williams en die gebreek aan baie van hul sleutelspelers het Zimbabwe na [[Singapoer]] getoer om in die Drienasiesreeks sonder ’n eindstryd teen die gasheer en Nepal te speel. Zimbabwe het Nepal in die eerste wedstryd verslaan, maar teen Singapoer in die tweede wedstryd verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/cricket-singapore-shock-zimbabwe-in-a-four-run-win-at-tri-nations-t20-series |title=Cricket: Singapore shock Zimbabwe in a four-run win at Tri-Nations T20 Series |publisher=The Straits Times |author=David Lee |date=30 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die volgende twee wedstryde gewen en sodoende hul eerste reeksoorwinning in die T20I-formaat aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/singapore-twenty20-tri-2019-20-1201676/singapore-vs-zimbabwe-6th-match-1201685/match-report |title=Zimbabwe ride on Moor 92* to avenge loss to Singapore |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober 2019 het die IKR Zimbabwe Krieket se skorsing gelig, waardeur hulle vir toekomstige toernooie weer toegelaat is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-and-nepal-readmitted-as-icc-members-1203756 |title=Zimbabwe and Nepal readmitted as ICC members |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=14 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Heropkoms === [[Lêer:Sikandar Raza 2022.jpg|duimnael|upright|Onder hul kaptein [[Sikandar Raza]] het Zimbabwe tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] die tweede rondte gehaal (hier tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]], waar hulle ook daarin geslaag het)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sikandar-raza-299572 |title=Sikandar Raza |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref>]] Zimbabwe het die jaar 2020 met ’n toetsreeks teen Sri Lanka tuis begin wat hulle met 0–1 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112075/sri-lanka-claim-series-through-mendis-led-draw |title=Sri Lanka claim series through Mendis-led draw |publisher=Cricbuzz |date=1 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarop het ’n toetswedstryd, asook ’n EDI- en T20I-reeks in Bangladesj gevolg, maar Zimbabwe is in al hierdie wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112686/all-round-bangladesh-complete-all-format-whitewash |title=All-round Bangladesh complete all-format whitewash |publisher=Cricbuzz |date=11 Maart 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2021 het Zimbabwe sy eerste toetsreeks teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate gespeel, wat met 1–1 gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-v-zimbabwe-2020-21-1252053/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-test-1252057/match-report-5 |title=Rashid Khan's 11 wickets set up series-levelling Afghanistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=14 Maart 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle Pakistan vir twee toetswedstryde en drie T20Is gehuisves. Ná twee swak nederlae in albei toetswedstryde het Zimbabwe sy eerste T20I-oorwinning oor Pakistan aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2021-1257180/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-t20i-1257184/match-report |title=Pakistan lose seven for 21 as Zimbabwe end T20I losing streak |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nogtans is hulle in die T20I-reeks met 2–1 verslaan. In November 2021 is Zimbabwe saam met Suid-Afrika en Namibië as medegasheer vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] benoem.<ref name="Krieketwêreldbeker_2027">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Mei 2022 het hulle vir die eerste keer ’n bilaterale T20I-reeks teen Namibië verloor (met 2–3).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/namibia-in-zimbabwe-2022-1310915/zimbabwe-vs-namibia-5th-t20i-1310942/match-report |title=Namibia earn historic T20I series win after successfully defending 127 against Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Mei 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie 2022 het Zimbabwe die T20I-wêreldbekerkwalifisering B vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië aangebied en dié kwalifisering onoorwonne gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2680977 |title=Final Groups and Fixtures confirmed for ICC Men's T20 World Cup 2022 as Zimbabwe win Qualifier B |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Julie 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2022 se eerste rondte het Zimbabwe Ierland en Skotland verslaan, terwyl hulle teen Wes-Indië verloor het, waarmee die Zimbabwiërs vir die eerste keer die Super 12 van ’n T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/63341767 |title=T20 World Cup: Scotland out after loss to Zimbabwe in Hobart |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=21 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die Super 12 moes Zimbabwe se wedstryd teen Suid-Afrika ná enkele boulbeurte weens reën afgelas word, waarvolgens dit onbeslis geëindig het. Daarna het hulle ’n verrassende oorwinning oor Pakistan aangeteken, maar daarna teen Bangladesj, Nederland en Indië verloor, waarmee die span uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-pak-t20-world-cup-2022-glass-half-full-for-bangladesh-as-small-mistakes-sink-their-campaign-1343659 |title=Glass half full for Bangladesh as small mistakes sink their T20 World Cup campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 November 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]]-kwalifisering in Zimbabwe het die gasheer ná oorwinnings oor Nepal, Nederland, Wes-Indië en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] die Super Ses gehaal, waar hulle [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] verslaan het, maar teen beide Sri Lanka en Skotland verloor het, waarmee hulle die hooftoernooi in Indië misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-qualifier-2023-bulawayo-experiences-the-harare-hurt-as-zimbabwe-dream-comes-crashing-again-1385788 |title=Bulawayo experiences the Harare hurt as Zimbabwe's dream comes crashing again |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=4 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Zimbabwiërs agter Namibië en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] in die derde plek afgesluit, nadat hulle deur dié twee spanne geklop is (deur Uganda vir die eerste keer ooit), waarmee hulle die hooftoernooi in [[Wes-Indië]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-uganda-qualify-zimbabwe-knocked-out-1411119 |title=Zimbabwe fail to qualify for 2024 T20 World Cup; Uganda make it |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarteenoor het die span tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] beter gevaar en vir hul sewende toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Zimbabwiërs ná oorwinnings oor Oman, Australië en Sri Lanka, asook ’n uitgereënde wedstryd teen Ierland onoorwonne die Super 8 gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2r7rv4y4eo |title=Zimbabwe stun Sri Lanka to finish top of Group B |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=19 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die Super 8 is die span egter ná drie nederlae teen Wes-Indië, Indië en Suid-Afrika uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/match-report |title=India win big to set up knockout clash with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hul troosprys was die regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] in Australië en Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Spelerverlies === In Zimbabwe word krieket – net soos [[rugby]], maar anders as [[sokker]] – tot vandag toe beskou as ’n deur “wit” mense oorheersde sport, wat hoogstens die middelklas betrek. Dit het die sosiale status van dié sportsoort in verskeie opsigte verswak, aangesien die nasionale span vir sy ontwikkeling vir ’n lang tydperk op Suid-Afrikaanse toernooie staat moes maak en die integrasie van minderbevoorregte dele van die samelewing eers ná 1980 aangepak kon word. ’n Ander probleem is die fokus op privaat skole, waardeur krieket vir die meeste kinders van laer sosiale klasse grootliks ontoeganklik is. Ondanks die beskeie infrastruktuur en beperkte moontlikhede is die land tot op middelskoolvlak redelik mededingend. Daarna ontvang spelers egter min of geen salaris, waardeur klubkrieket onderontwikkel en die plaaslike liga onaantreklik is. Baie talentvolle spelers gaan na die buiteland om hul loopbane voort te sit – veral na Suid-Afrika.<ref name="novak" /> Van die bekendste Zimbabwiese krieketspelers tel onder dié uitgewekenes. Vir Suid-Afrika het onder andere [[Colin Bland]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/colin-bland-44084 |title=Colin Bland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> [[Chris Duckworth]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/chris-duckworth-44727 |title=Chris Duckworth |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> asook [[David Pithey|David]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/david-pithey-46761 |title=David Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en [[Tony Pithey]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/tony-pithey-46760 |title=Tony Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Kleure, kenteken en bynaam == [[Lêer:Zimbabwean Players Take The Drinks Break.jpg|duimnael|links|Zimbabwiese spelers neem ’n pouse vir drankies in hul EDI-wedstryd teen Bangladesj op die Sher-e-Bangla-krieketstadion, [[Dhaka]], 23 Januarie 2009]] [[Lêer:Zimbabwe Bird.svg|duimnael|Die Zimbabwiese voël, Zimbabwe se nasionale simbool]] In toetskrieket dra Zimbabwe wit krieketklere met die Zimbabwiese voël op die linkerbors van die hemp en die borg se kenteken op die regterbors. Veldwerkers mag ’n donkergroen pet of ’n wit sonhoed dra, albei ook met die Zimbabwiese voël op. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. In EDI- en T20I-krieket dra Zimbabwiese spelers rooi truie, gewoonlik met geel aksente, of soms groen of swart. Veldwerkers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is donkergroen. Tydens IKR-toernooie is die borg se kenteken op die regtermou en die inskrif ''ZIMBABWE'' op die voorkant van die hemp. Tans word die truie deur Vega Sportswear vervaardig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sundaynews.co.zw/back-to-where-it-began-for-zimbabwe/ |title=Back to where it began for Zimbabwe |publisher=Sunday News |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vorige verskaffers was [[Reebok (maatskappy)|Reebok]] (2011–2013),<ref name=espncricinfo /> Ihsan Sports (2004–2007),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200412170316.html |title=Zimbabwe: Cricket deal sealed |publisher=All Africa |author=Paul Munyuki |date=17 Desember 2004 |accessdate=21 Februarie 2020}}</ref> Asics (1999) en International Sports Clothing (1992–1996). PPC Zimbabwe is sedert 2018 die borg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/zim-cricket-ppc-100k-deal-unveiled/ |title=Zim Cricket PPC 100K deal unveiled |publisher=Chronicle |date=24 Februarie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vorige borge was [[Castle Lager]] (2013–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/light-shines-in-zim-cricket/ |title=Light shines in Zim cricket |publisher=The Herald |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> CBZ Limited (2010–2013),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201003030050.html |title=Zimbabwe: CBZ Commits to National Cricket |publisher=All Africa |author=Edison Chikamhi |date=3 Maart 2010 |accessdate=12 Februarie 2021}}</ref> [[Old Mutual|Old Mutual Life Assurance]] (2002–2004)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/old-mutual-in-three-year-sponsorship-of-zimbabwe-cricket-114195 |title=Old Mutual in three-year sponsorship of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Februarie 2002 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Zimbabwe Sun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apps.lords.org/lords/tours-and-museum/museum/searchthecollections/artefactdetails/Museum/25532?page=2 |title=Zimbabwe ODI Shirt of David Houghton, 1996–97 |publisher=[[Lord’s]] |accessdate=3 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Zimbabwe se bynaam ''The Chevrons'' is ontleen aan die sigsagpatroon in die mure by die ruïnestad [[Groot-Zimbabwe]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536/ |title=How Zimbabwean cricket team got the name ‘Chevrons’ |publisher=Cricket Country |date=1 Junie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pindula.co.zw/The_Zimbabwe_Chevrons |title=The Zimbabwe Chevrons |publisher=Pindula |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die kenteken toon ’n paaltjie links bo, ’n krieketveldfraiing regs bo, ’n krieketbal links onder en ’n [[Zimbabwe-voël]] regs onder. == Tuisstadions == {{Location map+ |Zimbabwe |caption=Zimbabwiese krieketstadions wat reeds toetswedstryde gehuisves het |places= {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Harare Sportklub]]</small>|position=top|lat=-17.814075|long=31.050578}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Bulawayo Athletic Club]]</small>|position=top|lat=-20.164836|long=28.593483}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Queens Sportklub]]</small>|position=bottom|lat=-20.145108|long=28.588944}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Takashinga-krieketklub]]</small>|position=bottom|lat=-17.888|long=30.991}} }} Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Wes-Indië en Suid-Afrika beskik Zimbabwe oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Zimbabwe. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan het tot dusver vier tuisstadions tydens krieketwedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Harare Sportklub]] | [[Harare]] | 18 Oktober 1992 |- | 2 | [[Bulawayo Athletic Club]] | [[Bulawayo]] | 1 November 1992 |- | 3 | [[Queens Sportklub]] | [[Bulawayo]] | 20 Oktober 1994 |- | 4 | [[Takashinga-krieketklub]] | [[Harare]] | 18 Junie 2023 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2003|Krieketwêreldbeker 2027}} Zimbabwe het saam met die Afrikalande Suid-Afrika en Kenia die Krieketwêreldbeker 2003 aangebied. Zimbabwe het sy groepwedstryde tydens dié toernooi op óf Harare Sportklub in Harare óf Queens Sportklub in [[Bulawayo]] gespeel. Engeland het sy wedstryd teen Zimbabwe in Harare weens veiligheidskwessies egter verbeur.<ref name=espncricinfo /><ref name=theguardian /> Saam met Suid-Afrika en Namibië sal Zimbabwe die Krieketwêreldbeker 2027 aanbied.<ref name="Krieketwêreldbeker_2027" /> Vir dié toernooi word sedert 2024 ’n nuwe stadion in [[Victoria Falls]] met die amptelike naam [[Mosi-oa-Tunya Internasionale Krieketstadion]] opgerig. Na verwagting sal dit in Augustus 2026 geopen word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-flagship-stadium-at-victoria-falls-draws-criticism-1500407 |title=Will ZC reap benefits from investing heavily into Victoria Falls Stadium? |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=26 Augustus 2025 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket onderneem die Zimbabwiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Zimbabwe toer. Gedurende die plaaslike [[somer]] tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die [[Suidelike Halfrond]] en gedurende die plaaslike [[winter]] onderneem hulle toere deur krieketlande van die [[Noordelike Halfrond]]. As deel hiervan ding Zimbabwe in toetskrieket sedert 1999–2000 teen Australië om die Southern Cross-trofee en sedert 2001 teen Wes-Indië om die Clive Lloyd-trofee mee. == Spelers == === Bekende spelers === Een voormalige Zimbabwiese speler is vir sy uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler ! Posisie ! Inskrywing |- | [[Andy Flower]] || [[Paaltjiewagter]] || 2021 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 137 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 163 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 80 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Zimbabwe gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Zimbabwiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Andy Flower]] | 1992–2002 | align=center | 63 | align=center | '''4&nbsp;794''' | [[Andy Flower]] | 1992–2003 | align=center | 213 | align=center | '''6&nbsp;786''' | [[Sikandar Raza]] | 2013–hede | align=center | 133 | align=center | '''3&nbsp;089''' |- | [[Grant Flower]] | 1992–2004 | align=center | 67 | align=center | '''3&nbsp;457''' | [[Brendan Taylor]] | 2004–hede | align=center | 207 | align=center | '''6&nbsp;704''' | [[Ryan Burl]] | 2018–hede | align=center | 118 | align=center | '''1&nbsp;948''' |- | [[Alistair Campbell]] | 1992–2002 | align=center | 60 | align=center | '''2&nbsp;858''' | [[Grant Flower]] | 1992–2010 | align=center | 221 | align=center | '''6&nbsp;571''' | [[Brian Bennett]] | 2023–hede | align=center | {{0}}58 | align=center | '''1&nbsp;888''' |- | [[Brendan Taylor]] | 2004–hede | align=center | 36 | align=center | '''2&nbsp;403''' | [[Hamilton Masakadza]] | 2001–2019 | align=center | 209 | align=center | '''5&nbsp;658''' | [[Sean Williams]] | 2006–hede | align=center | {{0}}85 | align=center | '''1&nbsp;805''' |- | [[Hamilton Masakadza]] | 2001–2018 | align=center | 38 | align=center | '''2&nbsp;223''' | [[Sean Williams]] | 2005–hede | align=center | 164 | align=center | '''5&nbsp;217''' | [[Hamilton Masakadza]] | 2006–2019 | align=center | {{0}}66 | align=center | '''1&nbsp;662''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Heath Streak]] | 1993–2005 | align=center | 65 | align=center | '''216''' | [[Heath Streak]] | 1993–2005 | align=center | 187 | align=center | '''237''' | [[Richard Ngarava]] | 2019–hede | align=center | {{0}}93 | align=center | '''114''' |- | [[Ray Price]] | 1999–2013 | align=center | 22 | align=center | '''{{0}}80''' | [[Prosper Utseya]] | 2004–2015 | align=center | 164 | align=center | '''133''' | [[Sikandar Raza]] | 2013–hede | align=center | 133 | align=center | '''107''' |- | [[Paul Strang]] | 1994–2001 | align=center | 24 | align=center | '''{{0}}70''' | [[Graeme Cremer]] | 2009–2018 | align=center | {{0}}96 | align=center | '''119''' | [[Blessing Muzarabani]] | 2018–hede | align=center | {{0}}89 | align=center | '''106''' |- | [[Henry Olonga]] | 1995–2002 | align=center | 30 | align=center | '''{{0}}68''' | [[Tendai Chatara]] | 2013–2023 | align=center | {{0}}87 | align=center | '''115''' | [[Luke Jongwe]] | 2015–2024 | align=center | {{0}}65 | align=center | '''{{0}}66''' |- | [[Blessing Muzarabani]] | 2017–hede | align=center | 18 | align=center | '''{{0}}67''' | [[Grant Flower]] | 1992–2010 | align=center | 221 | align=center | '''104''' | [[Tendai Chatara]] | 2010–2024 | align=center | {{0}}60 | align=center | '''{{0}}65''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 13 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Zimbabwe tydens ’n toetswedstryd, 23 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | David Houghton | 1992–1993 | Duncan Fletcher | 1983 | Prosper Utseya | 2006–2010 |- | 2 | Andy Flower | 1993–2000 | John Traicos | 1987 | Elton Chigumbura | 2010–2016 |- | 3 | Alistair Campbell | 1996–2002 | David Houghton | 1992–1993 | Brendan Taylor | 2011–2021 |- | 4 | Heath Streak | 2000–2004 | Andy Flower | 1993–2000 | '''Sikandar Raza''' | 2015–hede |- | 5 | Brian Murphy | 2001 | Alistair Campbell | 1996–2002 | Hamilton Masakadza | 2016–2019 |- | 6 | Stuart Carlisle | 2001–2002 | Heath Streak | 2000–2004 | Graeme Cremer | 2016–2018 |- | 7 | Tatenda Taibu | 2004–2005 | Grant Flower | 2001 | Sean Williams | 2019–2021 |- | 8 | Brendan Taylor | 2011–2021 | Guy Whittall | 2001 | Chamu Chibhabha | 2020 |- | 9 | Hamilton Masakadza | 2013–2018 | Brian Murphy | 2001 | Craig Ervine | 2021–2023 |- | 10 | Graeme Cremer | 2016–2017 | Stuart Carlisle | 2001–2002 | Regis Chakabva | 2022 |- | 11 | Sean Williams | 2020–2021 | Tatenda Taibu | 2004–2005 | Ryan Burl | 2023 |- | 12 | '''Craig Ervine''' | 2020–hede | Terry Duffin | 2006 |- | 13 | Johnathan Campbell | 2025 | Prosper Utseya | 2006–2010 |- | 14 | | | Hamilton Masakadza | 2008–2019 |- | 15 | | | Elton Chigumbura | 2010–2016 |- | 16 | | | Brendan Taylor | 2011–2021 |- | 17 | | | Graeme Cremer | 2016–2018 |- | 18 | | | Peter Moor | 2019 |- | 19 | | | Chamu Chibhabha | 2020 |- | 20 | | | '''Sean Williams''' | 2020–hede |- | 21 | | | Craig Ervine | 2021–2025 |- | 22 | | | Regis Chakabva | 2022 |- | 23 | | | Sikandar Raza | 2022–2023 |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 5 || 2 || 2 || 0 || 1 || 40,00 || 6 Maart 2021 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 20 || 8 || 9 || 0 || 3 || 40,00 || 22 April 2001 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 7 || 0 || 4 || 0 || 3 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 11 || 2 || 7 || 0 || 2 || 18,18 || 10 Oktober 1998 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 19 || 0 || 13 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 19 || 3 || 12 || 0 || 4 || 15,78 || 4 Februarie 1995 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 20 || 0 || 14 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 11 || 0 || 10 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 12 || 0 || 8 || 0 || 4 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''129''' || '''15''' || '''84''' || '''0''' || '''30''' || '''11,63''' || 4 Februarie 1995 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskap === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || Nie gekwalifiseer nie |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 31 || 10 || 20 || 0 || 1 || 32,25 || 18 Julie 2014 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 33 || 3 || 29 || 0 || 1 || 9,09 || 9 Junie 1983 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 81 || 30 || 51 || 0 || 0 || 37,03 || 11 Oktober 1997 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 30 || 8 || 21 || 0 || 1 || 26,67 || 18 Maart 1992 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 25 || 10 || 11 || 1 || 3 || 40,00 || 17 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 66 || 10 || 54 || 2 || 0 || 15,15 || 7 Februarie 1997 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 38 || 9 || 27 || 1 || 1 || 23,68 || 3 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 65 || 5 || 56 || 2 || 2 || 7,69 || 26 Februarie 1995 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 66 || 12 || 51 || 0 || 3 || 18,18 || 5 November 1994 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 41 || 2 || 38 || 0 || 1 || 4,87 || 29 Mei 1999 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 49 || 11 || 36 || 1 || 1 || 22,44 || 6 Julie 2000 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Mei 2006 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Mei 2006 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 32 || 25 || 5 || 0 || 2 || 78,12 || 27 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 0 || 57,14 || 28 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 0 || 25,00 || 17 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 19 Februarie 2015 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Junie 2023 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''583''' || '''154''' || '''405''' || '''8''' || '''16''' || '''26,42''' || 9 Junie 1983 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie toegelaat nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie toegelaat nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Super 6 |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Super 6 |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Voorwedstryd |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Kwarteindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Kwalifiseringsrondte |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 21 || 2 || 19 || 0 || 0 || 9,52 || 20 September 2019 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 12 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 25 || 8 || 17 || 0 || 0 || 32,00 || 11 Mei 2013 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 18 || 8 || 8 || 0 || 2 || 44,44 || 14 Julie 2019 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 14 || 3 || 11 || 0 || 0 || 21,42 || 19 Julie 2015 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 23 || 3 || 20 || 0 || 0 || 13,04 || 23 April 2021 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 12 || 4 || 8 || 0 || 0 || 33,33 || 6 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 9 || 0 || 8 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 4 Maart 2010 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2016 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 0 || 50,00 || 11 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 November 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 15 || 7 || 8 || 0 || 0 || 46,67 || 17 Mei 2022 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 5 || 2 || 2 || 1 || 0 || 40,00 || 19 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 September 2019 |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Julie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 November 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Seychelle}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 10 Maart 2016 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 3 Oktober 2019 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Julie 2022 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''192''' || '''68''' || '''119''' || '''2''' || '''3''' || '''35,42''' || 12 September 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Onttrek |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] * [[Zimbabwiese nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Zimbabwe national cricket team|Zimbabwiese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://zimcricket.org/ Amptelike webwerf van Zimbabwe Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/zimbabwe-9 Zimbabwe op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe Zimbabwe by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Zimbabwe]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 233r5kfmczknvz611pg1pj28ez4hz7v 6 94628 2922838 1307634 2026-08-06T23:25:08Z JMK 649 +kat 2922838 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Andrew Murray]] |bron=Pictorial History of South Africa |datum=Omstreeks 1890 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend; kom uit die Elliott-versameling |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Andrew Murray]] i39suspryevy1814j8995elcb2yhuwb 6 95420 2922854 1314918 2026-08-07T00:09:44Z JMK 649 +kat 2922854 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Samestelling van foto's uit die lewe en dood van ds. [[Schalk Pienaar (predikant)|Schalk Pienaar]], eerste predikant van die [[NG gemeente Merweville]] |bron=Eie werk (foto van portret) |datum=Omstreeks 1922 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen / Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] 2yumt9pzn793w64y6dnt36g01ygxtty 6 95427 2922853 1719902 2026-08-07T00:07:42Z JMK 649 +kat 2922853 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Weduwee en kinders van ds. Schalk Pienaar op sy begrafnis |bron=Die Koup Jubel |datum=1918 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] cfr8umwuxzjxvbnlzgcvfk85bkk25dj 6 95855 2922566 1324979 2026-08-06T12:52:19Z JMK 649 ~kat 2922566 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en lektore van die Gereformeerde [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] op [[Burgersdorp]] |bron= Geref kerk Burgersdorp 1860-1960 |datum=1892 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] q07xy3pfc3fsd1l7q26zrc7mzql6pa3 0 96072 2922574 2701766 2026-08-06T13:13:07Z JMK 649 +kat, skakel, teksdetails 2922574 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Die gebou waarin die Teologiese Skool Burgersdorp met sy stigting in 1869 gehuisves is.jpg|duimnael|regs|270px|Die gebou waarin die Teologiese Skool met sy stigting op [[29 November]] [[1869]] gehuisves is, voor dit vergroot is.]] Die '''Teologiese Skool Burgersdorp''' was die opleidingskool van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Burgersdorp]] in die Noordoos-Kaap waar predikante en onderwysers van 1869 tot 1905 opgelei is, toe die skool na [[Potchefstroom]] verskuif het. Daar was dit die voorloper van die latere Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, nou die Potchefstroomse kampus van die [[Noordwes-Universiteit]]. == Agtergrond == [[Lêer:Ds Dirk Postma jonk.jpg|links|210px|duimnael|Ds. [[Dirk Postma]] was die grondlegger van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], die eerste predikant van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|gemeente Burgersdorp]] en een van die eerste twee dosente aan die Teologiese Skool.]] [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1876.jpg|duimnael|regs|270px|Die destydse Teologiese Skool soos dit in 1876 vergroot is. Volgens die boukontrak is 'n "skoolkamer" gebou. Die tweede deur van links gee toegang daartoe. Die groot deur regs gee toegang tot die oorspronklike perdestal en die klein deur langsaan tot die oorspronklike waenhuis. Die oorspronklike deure van die perdestal en waenhuis is verbreek.]] [[Beeld:Jan Lion Cachet.jpg|duimnael|links|180px|Ds. [[Jan Lion Cachet]] van 1869 tot 1875 ds. [[Dirk Postma]] se medeleraar in die gemeente terwyl albei doseer het aan die Teologiese Skool.]] [[Lêer:Teologiese studente Burgersdorp.jpg|duimnael|240px|regs|Proff. [[Dirk Postma]] en [[Jan Lion Cachet]] by vyf van die eerste teologiese studente van die kweekskool op [[Burgersdorp]]: [[Maarten Pelser|M. Pelser]], [[Sarel Venter|S. Venter]], [[Lodewicus du Plessis|L.J. du Plessis]], M.P.A. Coetsee jr. en W.J. Snyman.]] Die moeilikhede wat die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] ervaar het om 'n eie leraar te bekom, was die vernaamste dryfveer vir die stigting van die Teologiese Skool. Die eerste voorlopige kerkraadsvergadering van dié gemeente is op [[21 Januarie]] [[1860]] gehou. 'n Beroep is uitgebring op ds. J.W. te Bokkel, predikant van die Christelike Afgeskeie Gereformeerde Kerk te Ommen in [[Nederland]], en die beroepsbrief is deur die ouderlinge en diakens namens die gemeente onderteken, maar daarin is die traktement vir eers onbepaald gelaat, terwyl die bedrag van £200 gestem is vir die bestryding van die koste in verband met sy oorkoms. Die traktement sou bepaal word in oorleg met die leraar as hy teenwoordig is. Van ds. Te Bokkel is later berig ontvang dat hy die roeping nie aanvaar het nie; daarom is weer aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. Ná bespreking is besluit om die beroepsbrief wel in te vul en te teken, dog nie 'n naam in te vul nie, maar om die beroepsbrief aan prof. Helenius de Cock van Kampen (dr. [[Anna Böeseken]] se oupa en 'n seun van ds. [[Hendrik de Cock]], vader van die Afskeiding in 1834) te stuur met 'n behoorlike lasbrief om in naam van hierdie kerkraad 'n predikant te beroep. Waar, by die eerste geleentheid die beroep uitgebring is sonder vermelding van die traktement, is dit nou behoorlik vermeld, naamlik £250 per jaar, met vrye woning; en dat die bedrag vir die vervoer direk gereël sou word met ouderling Van Andel van [['s-Hertogenbosch]]. Aan die konsulent is egter opdrag gegee om aan prof. De Cock te skryf dat hy nog 'n keer moes probeer om ds. Te Bokkel vir die gemeente te kry. Prof. De Cock het gedurig pogings in die werk gestel om 'n predikant vir Burgersdorp te bekom, maar sy pogings is nie met sukses bekroon nie. Daarom het die kerkraad ernstig aandag begin skenk aan die vraagstuk van opleiding van predikante deur die Kerk self. So het die kerkraad op sy laaste vergadering, waarin ds. Postma as verantwoordelike konsulent opgetree het – want die kerkraad het ingewillig om ds. Beyer, predikant van [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]], as konsulent te ontvang – besluit om die saak te berde te bring op die eerste Algemene Sinode van die Kerk. Die voorstel het daarop neergekom dat aan die Sinode voorgestel sou word om dit moontlik te maak vir een van die gemeentes om twee predikante te beroep en dat genoemde predikante dan saam met die bediening van die gemeente, aandag moes skenk aan die opleiding van aanstaande predikante. Ds. Postma het opdrag van die kerkraad en die gemeente gehad om sodanige voorstel in naam van Burgersdorp op die Sinode te doen, maar of dit presies so geskied het, word nie in die handelinge van die Sinode vermeld nie. Die saak van die oprigting van 'n Teologiese Skool het wel die aandag van die Sinode geniet, maar die Sinode het nie daartoe besluit nie omdat die Kerk nog nie sterk genoeg was nie. Dit was egter maar die begin van hierdie saak, want hoewel die plan van die kerkraad nie deur die Sinode aanvaar is nie, het die kerkraad self dit nie laat vaar nie. Net op die volgende Algemene Sinode, wat in 1863 gehou is, het die kerkraad weer aan sy afgevaardigdes opdrag gegee om voor te stel dat die Gereformeerde Kerk kragtig sal werk om 'n Teologiese Skool tot stand te bring en as die geldelike sake dit vir die teenswoordige nog nie mag toelaat nie, dat ten minste besluit moes word om gereeld vir die saak te kollekteer. Hierdie gedagte van die kerkraad is deur die Sinode bekragtig. Intussen is gereeld van prof. De Cock verneem dat hy geen sukses kon behaal met die verkryging van 'n predikant vir Burgersdorp nie. Dit het dus meer en meer vir die kerkraad duidelik geword dat daar geen hoop was op uitkoms vanuit Nederland nie. Die behoefte aan 'n eie opleidingsaksie het dus gaandeweg dringender geword; daarom is op 'n kerk-raadsvergadering gehou op [[25 Junie]] [[1864]] en waarop ds. Postma ook teenwoordig was, baie ernstig aandag geskenk aan die oprigting van 'n eie skool. Luidens die notule van die vergadering het ds. Postma 'n baie belangrike voorstel insake beter opleiding van predikante voorgedra en hy het hiervoor die steun van sowel die kerkraad as die gemeente verkry. Ds. Postma sou 'n paar weke in die geweste vertoef sodat die voorstel rustig oorweeg kon word. Sy gedagte het hierop neergekom dat die Kerk in die noodtoestand moes trag om ooreenkomstig art. 8 Kerkorde, dit wil sê langs die weg van singuliere (wat buitengewoon of uitsonderlik is) gawes, manne toe te rus om as predikante op te tree, aangesien dit nou duidelik was dat die hulp vanuit die buiteland baie twyfelagtig was. Hierdie toerusting moes dan nog maar geskied deur middel van die diensdoende predikante tot tyd en wyl 'n eie Skool opgerig kon word. Hierdie gedagte van ds. Postma het ook die volle steun van ds. Beyer geniet. Die oorweging van hierdie gedagte van ds. Postma het egter voor sy vertrek na Transvaal 'n wending geneem wat hy blykbaar nooit kon voorsien het nie en ongelukkig ook nie kon steun nie. Toe die kerkraad weer op [[15 Julie]] [[1864]] byeenkom, is hulle versoek deur die waarnemende konsulent om die name van sekere persone te noem wat moontlik onder art. 8 Kerkorde kon aansoek doen om toelating tot die studie. Die kerkraad het inderdaad twee persone se name genoem, maar op versoek van ds. Postma is toe besluit dat eers gepoog sal word om 'n vergadering van alle kerkrade van die Kaapkolonie te hou en wel op [[9 September]] [[1864]]. Op 'n Buitengewone Kerkraadsvergadering gehou op [[20 Augustus]] [[1864]] het die kerkraad onverwags aan ds. Postma 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie oorhandig. Dit was vir hom klaarblyklik 'n verrassing, maar hy wou hom nie daaroor uitspreek nie, aangesien daar 'n vergadering van die kerkrade hangende was en daar juis oor die saak van die opleiding gehandel sou word. Op 9 September 1864 het die kerkraad van Burgersdorp tesame met verteenwoordigers van Middelburg, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] en [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] vergader en toe het dit geblyk dat ds. Postma ook van die ander kerkrade elk 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie ontvang het. Die kerkraad van Burgersdorp het die gewigtige saak formeel aan die orde gestel deur sy voorstel aan ds. Postma gedoen hier te herhaal, naamlik dat sy eerwaarde afgesonder moes word om die werk van die opleiding van aanstaande predikante te behartig. Dit is ook deur die kerkraad van Middelburg gedoen. Toe hierdie saak bespreek word, het ds. Postma ook briewe vanuit Transvaal voorgelees, sommige waarvan offisieel en ander partikulier was, maar in almal is gehandel oor hierdie saak. 'n Brief is ook van ds. Beyer voorgelees waaruit geblyk het dat hy van mening was dat die tyd nog nie ryp was vir die daarstelling van 'n algemene Skool van die Kerk nie, maar dat hulle maar moes voortgaan ooreenkomstig die besluit van die laas gehoue Sinode, naamlik dat die diensdoende predikante die voornemende studente in hulle studie moes lei en dat die Sinode die kandidate self sou ondersoek en toelaat al dan nie. Nadat die gedagtes van die vergadering duidelik aan die lig gekom het, het ds. Postma homself skriftelik verklaar oor die hele aangeleentheid. Uit die stuk wat hy in die vergadering voorgedra het, blyk dit duidelik dat hy hom verbly oor die belangstelling wat in hierdie belangrike saak geopenbaar is, maar dat nie uit die oog verloor moet word nie dat die opleiding van predikante 'n saak is wat deur die Kerk in sy geheel moet behartig word en gevolglik deur die Algemene Sinode daargestel moet word. Wat sy persoon betref het hy onomwonde verklaar, trots die kerkrade van mening was dat hy afgesonder moes word vir die werk van die opleiding van predikante, hy hom hoegenaamd nie bekwaam daartoe beskou nie. Hy het die kerkrade egter versoek om hulle begeerte insake die opleiding van predikante aan die eersvolgende Sinode bekend te maak. Dr. [[Gert van der Vyver|G.P.C. van der Vyver]] skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' oor ds. Postma: "Hoewel hy weinig skoolonderrig en teologiese opleiding ontvang het, stel Postma se hoë intellektuele begaafdheid en ywerige selfstudie deur die jare hom in staat om sy professorale pligte met eer na te kom. In sy onderrig sou hy 'n besondere liefde vir die ou tale openbaar, 'n voorliefde wat hy oorplant op sy nageslag. As professor moes hy die hele terrein van die teologiese wetenskap dek. Hy kon nooit sy studie op 'n bepaalde rigting toespits nie, en sy kennis en begrip van sommige vakke, waaronder kerkreg, kan selfs as swak bestempel word. Al die jare van sy verbintenis aan die skool dien hy dit ook op bekwame wyse as rektor." Van der Vyver skryf in ''My erfenis is vir my mooi'', die gedenkboek van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool, ds. Postma was 'n vurige pleitbesorger vir Christelike onderwys en die beoefening van Christelike wetenskap. "vandaar sy ywer vir die oprigting van Christelike skole, die oprigting van die Teologiese Skool in 1869, die uitbouing van hierdie inrigting sodat dit altyd meer diensbaar kon wees aan kerk en volk. Voortdurend het hy gepleit vir die ereplek van Hollands naas Engels en vir die deeglike onderrig van Vaderlandse Geskiedenis." Van der Vyver sê Postma se woorde voor die sinode van 1873 was sprekend van sy visie vir Christelike opleiding toe hy 'n eie inrigting in die vooruitsig stel, 'n normaalskool waaraan onderwysers kon studeer en 'n inrigting wat vir universiteitsgrade kan oplei, om daarna vir doktor of advokaat te gaan studeer, en die wat wens om predikant te word, kan aan die inrigting hulle hele opleiding geniet met 'n universiteitsgraad. Dit was inderdaad ds. Postma, die versiende idealis, wat vooruitgegryp het na 'n eie inrigting vir hoër onderwys, die uiteindelike Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O., en die eerste stene gelê en daarop begin bou het. == Stigting == [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1892.jpg|duimnael|regs|350px|Die studente en dosente van die Teologiese Skool in 1892. Proff. [[Jan Lion Cachet]] (derde van links) en [[Stephanus Postma]] (vierde van links) sit in die middelste ry.]] [[Beeld:Ingebruikneming Vrye Christelike Skool en Teologiese Skool Burgersdorp.jpg|duimnael|links|340px|Op [[1 September]] [[1886]] is hierdie gebou deur die Vrye Christelike Skool en die Teologiese Skool betrek. Die foto is bes moontlik geneem met die ingebruikneming daarvan.]] [[Lêer:Burgersdorp Teologiese Skool Gereformeerde Kerk 1888.jpg|duimnael|340px|links|Die studente en professore van die Teologiese Skool in 1888. In die voorste ry sit, tweede van links, [[Stephanus Postma]], gevolg deur prof. [[Dirk Postma]], prof. [[Marthinus Postma]] en [[P.S. Snyman]]. Agter, derde van links, staan [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]].]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1895.jpg|duimnael|350px|regs|Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp in 1895. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, vierde van links. [[Ferdinand Postma]] sit tweede voor, tweede van links. Prof. Stephanus Postma sit derde van links in die middel en aan sy linkerkant prof. [[Jan Lion Cachet]] en [[Willem Postma]]. Agter links staan [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], die seun van Martinus Postma.]] [[Beeld:Ds Stephanus Postma.jpg|duimnael|200px|links|Prof. [[Stephanus Postma]].]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|350px|regs|Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit J.D. du Toit ([[Totius]]) tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Ds P Postma.jpg|duimnael|links|200px|Prof. [[Petrus Postma]].]] [[Beeld:Studentegroep aan die Teologiese Skool Burgersdorp, einde 19de eeu.jpg|duimnael|links|220px|'n Groep Burgersdorpse studente, Oktober 1896. Agter (van links): [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Jan Krüger|J.C. Krüger]], [[Willem Postma]]. Tussen-in: [[G.H.J. Kruger]]. Voor: [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]] en [[Totius|J.D. du Toit]].]] [[Beeld:Studente en professore van die Teologiese Skool Burgersdorp 1899.jpg|duimnael|regs|350px|Professore en studente van die Teologiese Skool in 1899. In die middelste ry sit: (van links) [[Ferdinand Postma]], [[Flippie Snyman]] [[Jan Lion Cachet]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[Hendrikus Pasch]].]] Die bemoeienis van die Gereformeerde Kerk met die hoër onderwys, benewens op die terrein van die opleiding van sy predikante, het begin met die stigting van sy Teologiese Skool in November 1869 op Burgersdorp, waar die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] op [[21 Januarie]] [[1860]] as die eerste gemeente van dié kerkverband in die [[Kaapkolonie]] gestig is. Op die Algemene Sinodale Kerkvergadering in Mei 1869 is besluit (art. 77 van die Handelinge) dat die kweekskool so ingerig word dat daar nie alleen predikante "aangevormd" word nie, maar ook jongelinge hulle kon bekwaam tot onderwysers van die jeug, dat ook jongeliede, sonder 'n bestemde doel te hê, geleentheid gegee word om na hulle vatbaarheid gebruik van die Skool te maak, alleen onderworpe aan die regulasies van die Skool. In artikel 83 word die "wetenskappe" opgenoem wat op die Skool geleer word. Behalwe die suiwer teologiese vakke word die volgende vier groepe bygenoem: Hollandse taal en styl; Latyn, Grieks en Hebreeus; Algemene Geskiedenis en Geografie en Mitologie; Redekunde en "Boven Natuurkunde". Dit is die begin van die sogenaamde Literariese Departement van die Teologiese Skool – 'n departement waarin die teologiese studente self hulle voorbereidende literariese opleiding en waarin jongmanne in die sekulêre wetenskaplike hoër onderwys ontvang het. Omdat die Kerk volgens artikel 21 van sy Kerkorde steeds gewaak het dat daar Christelike onderwysers moet wees, word in die Stigtingshandelinge melding gemaak veral van jongelinge wat hulle tot onderwysers wil bekwaam. Die onderrig in die Literariese Departement is ook aan die eerste twee dosente, di. [[Dirk Postma]] en [[Jan Lion Cachet]], opgedra. Dié twee predikant was destyds ook albei leraar van die plaaslike Gereformeerde kerk. Op die Sinode van 1873 (art. 133) is verder gegaan deur 'n "Admissie eksamen aan de Theologiese School der Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika" in te stel. Die vakke vir die eksamen was hoofsaaklik sekulêr: Hollandse Taal, Syferkuns, Algebra en Matesis; Algemene en Suid-Afrikaanse Geskiedenis, Bybelse en Kerkgeskiedenis; Aardrykskunde, Natuurkunde; Engelse Taal. In 1876 het sake so gunstig verloop dat die Sinode (art. 122) besluit het tot die benoeming van twee professore — die vorige lerare was bloot dosente — 'n teologiese en 'n literariese professor. Daar was ook sprake van die benoeming van 'n "gequalificeerden onderwijzer van den hoofdonderwijzersrang". Die benoeming van die teologiese professor is deur die Sinode onmiddellik gedoen, terwyl die beroep van die professor litterarum na die College der Curatoren verwys is (art. 127). Die Sinode het verder (art. 134) noukeurig ingegaan op die leervakke. Benewens die teologiese vakke vir die aanstaande predikante is die volgende vyf groepe neergelê: Hollandse Taal, Styl en Letterkunde en Engelse Taal en Letterkunde; Latyn, Grieks, Hebreeus en Bybelse Chaldeeus; Algemene Geskiedenis, Geografie en Mitologie; Natuurkunde; Logika en Metafisika. "En wel dat de studenten in bovengenoemde vakken zoo onderwezen worden, dat zij zich bekwamen om zich tot het examen van B.A. te kunnen aanbieden, zulks verkiezende". Volgens artikel 140 is verder besluit tot die splitsing van die eksaminering van studente in "een litterarisch en een eindexamen". Die maatstaf vir die literariese eksamen is eweneens na die Kuratore verwys. In Bijlage No. 2 word volle besonderhede gegee van 'n "Schema voor het Admissie Examen". Die College der Curatoren het toe ds. [[Petrus Postma]], B.A., aangestel as professor litterarum en hom op [[7 Mei]] [[1877]] as sodanig geïnstalleer. Die Sinode van 1879 het ook op aanbeveling van die Kuratore besluit om voortaan as graad van bekwaamheid vir toelating van 'n persoon tot student in die Teologie te stel "een certificaat van het Universiteits Matriculatie examen", maar aangevul deur "een verder onderzoek door de curatoren in die vakken, welke volgens voorschrift der Synode aangegeven zijn". Die Kuratore rapporteer ook met 'n gevoel van dankbaarheid dat drie van die studente met goeie gevolg hulle "Goeverments Onderwijzersexamen" afgelê het en dat daar in 1879 drie studente in die lettere was, terwyl drie ander hulle "hier ter plaatse" voorberei het op die Admissie-eksamen en enkele lesse in die Skool ontvang. In 1880 het ds. [[Marthinus Postma]] die vorige professor litterarum opgevolg. Die Sinode van 1882 het 'n uitgewerkte "Schema voor het Literarisch Examen" (Handelinge, bl. 98-99) goedgekeur, terwyl twee ander belangrike sake weens geldelike moeilikhede voorlopig uitgestel is: benoeming van 'n tweede professor in die wetenskappe of lettere en die stigting van 'n Voorbereidende Skool aan die Teologiese Skool (artt. 131, 134). Op die sinode van 1885 is nader besonderhede aangaande die Admissie-eksamen en die Literariese Eksamen verstrek, terwyl die aantal vakke vir die Literariese Eksamen tans in vyf groepe gestel word: Nederlandse Taal en Letterkunde; Grieks; Latyn; Algemene en Suid-Afrikaanse Geskiedenis; Logika en Retorika, met besonderhede van elke vak. Die skema het nou omvat besonderhede van drie vakke (die eerste drie) en die name van drie ander vakke. Hollands, Latyn, Grieks, Mitologie, Logika en Metafisika, Algemene Geskiedenis. (Hebreeus het uitgeval.) In 1889 is prof. M. Postma deur sy broer [[Stephanus Postma]] as professor litterarum opgevolg. Op die Sinode van 1894 is 'n paar belangrike sake rakende die hoër onderwys behandel. Daar is veral vier: Die verplasing van die Teologiese Skool, die Admissie-eksamen, die Literariese Eksamen en 'n Onderwyserseksamen. Die Sinode het besluit om "de Theol. School vooreerst te Burgersdorp te laten"; gewysigde skemas vir die Admissie-eksamen en die Literariese Eksamen is goedgekeur en 'n skema "voor Onderwijs examen" is aanvaar. Vir admissie tot die Teologiese Skool is gestel: die Elementêre Eksamen van die Kaapse Universiteit of Derdeklas-Onderwysers (aanvullings) - eksamen van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] of dieselfde eksamen van die [[Oranje-Vrystaat]] of die eie Admissie-eksamen. Vir die Literariese Eksamen is voorgestel 'n splitsing in 'n laer en 'n hoër departement: die laer departement sou gaan tot die Matrikulasie-eksamen, die hoëre sou studente voorberei op die Literariese Eksamen wat die Admissie-eksamen tot die studie in die Teologie sou wees en waarvoor Hollands die medium sou bly. 'n Ander belangrike saak wat deur die Kuratore aan die Sinode voorgedra is, was die swaar las van die professor litterarum. Die Kuratore het reeds twee studente – J. A. van Rooy en T. Hamersma – as sy assistente benoem teen £150 saam per jaar. Dit was die eerste daadwerklike uitbreiding van die personeel van die Literariese Departement. Op die Sinode van 1897 het die Kuratore meegedeel dat volgens art. 94 van die vorige Sinode die Kuratore sinds 1895 twee ander here "tot assistensie" benoem het: [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Jacosbus du Plessis|J.A. du Plessis]], en selfs aanbeveel dat die assistensie vervang word deur 'n tweede professor litterarum. Verder word deur die Kuratore aanbeveel, wat deur die Sinode aanvaar is, dat die eie Admissie-Eksamen heeltemal vervang word deur die Hooger School Examen van die Kaapse Universiteit of sodanige eksamen van die OVS of die ZAR of 'n gelykwaardige eksamen. Prof. [[Stephanus Postma]] het in 1897 bedank. In 1898 het twee professore litterarum oorgeneem: P.C. Snyman en J.A. du Plessis. Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het ook die Teologiese Skool diep getref. Alle werksaamhede is beëindig. Die werksaamhede kon eers weer na afloop van die oorlog behoorlik hervat word. Albei die professore in die lettere het hulle betrekking neergelê en is in 1903-4 deur die broers [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] en [[Ferdinand Postma]] opgevolg. == Die verplasing van die Teologiese Skool == [[Beeld:Teologiese Skool, Burgersdorp 1903.jpg|duimnael|320px|links|Die professore en studente van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool in 1903. Dr. [[Flippie Snyman]] sit sesde van links in die middelste ry. Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], 'n kleinseun van die stigter van die Gereformeerde Kerk, sit regs van dr. Snyman. Die eerste hoof van die [[Normaalskool, Steynsburg|driedelige onderwysinrigting op Steynsburg]], H.J.J. (Lord John) van der Walt, sit links in die voorste ry. Voor: H.J.J. van der Walt, [[Izak Krüger|I.D. Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], H.D. Lessing, H.J. van der Walt, F.J. Jooste, C. Riekert, [[Ad Coetsee|J.J.A. Coetsee]]. Middel: [[H.J.R. du Plessis]], T.N. Venter, [[N.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], A.P.C. Duvenage, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Agter: J. Kruger, J. Duvenage, D. Kruger, B.R. Grobler, J. Coetzee, P. du Plooy, A. Coetzee, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].]] [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|duimnael|regs|320px|Die laaste groep professore en studente, 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, [[Ad Coetsee|J.J.A. Coetsee]], P. Coetzee, S. Vorster, J.H. Kruger, R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], H.J.R. du Plessis, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], B.R. Grobler, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].]] [[Beeld:Het Studenten Monument te Potchefstroom.jpg|duimnael|220px|links|Die Studentemonument is op Potchefstroom opgerig ter nagedagtenis aan die studente en oudstudente van die Teologiese Skool, toe nog op Burgersdorp, wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het. Hulle was Karel David Coetsee, [[Calman Lion Cachet|Calman Efraim Lion Cachet]], [[Japie Maré|Jacob Philippus Maré]], Johannes Abraham Venter en Jan Christoffel Kruger, almal met die rang kommandant.]] [[Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|duimnael|regs|320px|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die Teologiese Skool Burgersdorp na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Jan Krüger|J.C. Krüger]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]].]] [[Beeld:Japie Maré.jpg|duimnael|links|180px|Kmdt. [[Japie Maré|Jacob Philippus (Japie) Maré]], een van die drie studente wat in die Driejarige Oorlog gesneuwel het.]] Die eerste melding in die notules van die kerkraad met die plan om die Teologiese Skool te verplaas was op [[20 Maart]] [[1903]] toe die afgevaardigde na die Algemene Vergadering dienaangaande rapport gedoen het. Die kuratore het indertyd, toe dit geskyn het of die Algemene Sinode nie gou bymekaar sou kon kom nie as gevolg van die ontredderde toestande in [[Transvaal]] en die [[Vrystaat]], die moontlikheid van verplasing van die Skool laat bespreek deur die verskillende Algemene Vergaderinge, en dit was as gevolg hiervan dat die besluit van hierdie vergadering aan die kerkraad meegedeel is. Die Algemene Vergadering van die [[Kaapkolonie]] het naamlik besluit dat die verplasing al dan nie van die Skool in die hande van die Kuratore gelaat moes word. Aangesien die Algemene Sinode toe tog opgeroep sou word vir 1904 mede ook omdat die besluite van die verskillende Algemene Vergaderings nie eensluidend was nie, het die Kuratore nie self in hierdie moeilike saak handelend opgetree nie. Die kerkraad het op sy voorvermelde vergadering ook nie 'n besluit geneem oor hierdie saak nie. Ds. Vorster is ook juis in hierdie tyd weg na [[Argentinië]] saam met 'n groep landverhuisers en toe die saak van verplasing weer teen die einde van die jaar deur die Kuratore behandel is, was hy nog nie terug in die land nie. Toe ds. Vorster weg is na [[Argentinië]] was die algemene gedagte by die Kuratore om die Skool te verplaas na [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], maar ná sy vertrek het die gedagte, wat tog reeds al voorheen geopper is deur ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], naamlik om die Skool na [[Steynsburg]] te verplaas, sterk op die voorgrond getree. Toe ds. Vorster weer in Januarie 1904 die vergadering van sy kerkraad kon bywoon, het hy daarom die aandag van die kerkraad gevestig op die besluit van die Kuratore geneem in hul sitting van Desember 1903 en dat die gemeente Burgersdorp daardeur baie skade sou ly. Hierdie besluit het naamlik ingehou dat die Kuratore die aanbieding van die kerkraad van Steynsburg aanvaar het en dat die Skool na Steynsburg verplaas sou word. Nieteenstaande hierdie woorde van die voorsitter het daar van die kant van die kerkraad nog geen optrede gekom om die verplasing te probeer verhoed nie. En dit val te meer op as die redes wat die Kuratore vir hierdie stap geboekstaaf het, in gedagte gehou word. Daar word drie redes genoem: a. Die onmoontlikheid om 'n geskikte terrein op [[Burgersdorp]] te vind. b. Die gunstige aanbod van Steynsburg en c. die noodsaaklikheid van die losieshuis wat op Steynsburg se voorstel vervat is. Veral die eerste rede het Burgersdorp tog baie intiem geraak, maar eers op sy vergadering van [[5 Maart]] [[1904]] het die praeses die saak van verplasing van die Skool weer ter sprake gebring, en toe is aandag geskenk aan die vraag: Sal die gemeente Burgersdorp pogings aanwend om die Teologiese Skool hier te hou? Die kerkraad het toe besluit om die saak dieselfde aand op 'n "gemeentevergadering" te laat behandel, maar het intussen 'n kommissie aangewys om werksaam te wees om nadere sekuriteit te kry in verband met grond vir doeleindes van die Teologiese Skool. Verder moes die ouderlinge intussen die gevoelens van die gemeente verneem om met die volgende Nagmaal verslag te doen. Toe die saak die aand deur die gemeentelede bespreek is en die besluit van die kerkraad aan die vergadering voorgehou is, is besluit dat daar 'n lys ter tekening in die [[pastorie]] gelaat sou word tot met Nagmaal en dat die ouderlinge al die lidmate van hierdie lys sal verwittig. So het daar tog eindelik aksie gekom om die Skool te behou. Die Algemene Sinode is intussen opgeroep om op [[11 April]] [[1904]] te vergader op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]] en op sy vergadering van [[1 April]] [[1904]] het die kerkraad waarlik ernstige aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. By daardie geleentheid is nou vir die eerste maal sprake van die verkryging van grond vir die Teologiese Skool. Maar dit is veral die besluit wat hierdie vergadering geneem het, wat aandag verdien. Die volgende besluit is geneem en aan die Sinode gestuur: "Die kerkraad van Burgersdorp betreur dit dat deur aanbiedinge van geld tydelike invloed uitgeoefen word op die verplasing van die Skool; aangesien die kerkraad meen dat enkel en alleen die belange van die Kerk in die algemeen met betrekking tot die Skool in die oog gehou moet word. Mog die Sinode van oordeel wees dat, sonder die aanbiedinge van geld in aanmerking te neem, enige ander plek beter geskik is as Burgersdorp, dan sal die kerkraad daarin berus en soos tot hiertoe sy plig doen aan die Skool. Aangesien die kerkraad meen dat tot hiertoe die enigste beswaar teen die bly van die Skool op Burgersdorp die gebrek aan ruimte was, wens hierdie kerkraad deur 'n aanbieding van grond die Sinode, ingeval besluit mag word om die Skool op Burgersdorp te laat bly, daarin tegemoet te kom." Die kerkraad het dus eindelik sy protesstem laat hoor en dit het veral gegaan teen die aanbiedinge wat by die Kuratore ingekom het en wat ook nog op Middelburg sou inkom en was van oordeel dat by die beoordeling van hierdie saak, slegs die algemene belange van die Kerk in aanmerking geneem moes word. Maar dit was juis die aanbiedinge wat gewig gedra het by die Kuratore, soos uit voorgaande redes vir die verplasing van die Skool geblyk het. En toe die Sinode hierdie saak behandel, het die aanbiedinge ongetwyfeld besonderse gewig gedra en moontlik die beslissing in die moeilike saak vergemaklik. Hoe dit ook sy, die Sinode het, op voorstel van di. D. Postma en [[Totius|J.D. du Toit]], besluit om die Skool vanaf die begin van 1905 na [[Potchefstroom]] te verplaas en die Kuratore het opdrag gekry om dit so te reël dat die Skool reeds die volgende jaar daar geopen kon word. Die gemeente Burgersdorp het sekerlik nie lekker gevoel oor die beslissing nie, maar van verdere protesstemme maak die notule van die kerkraad nie melding nie. Die kerkraad het dus die saak ook so aanvaar, want al wat verder hieroor vermeld word, is die afskeid van die skool wat teen die einde van daardie jaar plaasgevind het. In die besluit wat hieroor handel, word die leedwese van die gemeente oor die vertrek duidelik genoem, maar origens is op waardige wyse afskeid geneem van die stigting wat so lank hier gehuisves is. In Februarie 1905 is dan ook met die werk op Potchefstroom begin. == Bronne == * {{af}} [[J. Chris Coetzee|Coetzee, prof. dr. J.C.]] in [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] (voorsitter van die redaksie). 1959. ''Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1859-1959. Gedenkboek by die geleentheid van die eeufees''. Potchefstroom: Die Kerkblad. * {{af}} [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, prof. dr. J.P.]] "Oorsig van die geskiedenis van die Gereformeerde Kerk Burgersdorp". In: ''Die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp. Gedenkalbum by geleentheid van die Eeufees 22-24 Januarie 1960''. Burgersdorp: Kerkraad van die Gereformeerde kerk. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1958 ''Professor Dirk Postma 1818 - 1890''. Potchefstroom: Pro Rege-Pers Beperk. {{GKSA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] 96ldpq3zo27tsos6vdg9fne13d61z3o 2922576 2922574 2026-08-06T13:15:08Z JMK 649 2922576 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Die gebou waarin die Teologiese Skool Burgersdorp met sy stigting in 1869 gehuisves is.jpg|duimnael|regs|270px|Die gebou waarin die Teologiese Skool met sy stigting op [[29 November]] [[1869]] gehuisves is, voor dit vergroot is.]] Die '''Teologiese Skool Burgersdorp''' was die opleidingskool van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Burgersdorp]] in die Noordoos-Kaap waar predikante en onderwysers van 1869 tot 1905 opgelei is, toe die skool na [[Potchefstroom]] verskuif het. Daar was dit die voorloper van die latere Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, nou die Potchefstroomse kampus van die [[Noordwes-Universiteit]]. == Agtergrond == [[Lêer:Ds Dirk Postma jonk.jpg|links|210px|duimnael|Ds. [[Dirk Postma]] was die grondlegger van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], die eerste predikant van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|gemeente Burgersdorp]] en een van die eerste twee dosente aan die Teologiese Skool.]] [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1876.jpg|duimnael|regs|270px|Die destydse Teologiese Skool soos dit in 1876 vergroot is. Volgens die boukontrak is 'n "skoolkamer" gebou. Die tweede deur van links gee toegang daartoe. Die groot deur regs gee toegang tot die oorspronklike perdestal en die klein deur langsaan tot die oorspronklike waenhuis. Die oorspronklike deure van die perdestal en waenhuis is verbreek.]] [[Beeld:Jan Lion Cachet.jpg|duimnael|links|180px|Ds. [[Jan Lion Cachet]] van 1869 tot 1875 ds. [[Dirk Postma]] se medeleraar in die gemeente terwyl albei doseer het aan die Teologiese Skool.]] [[Lêer:Teologiese studente Burgersdorp.jpg|duimnael|240px|regs|Proff. [[Dirk Postma]] en [[Jan Lion Cachet]] by vyf van die eerste teologiese studente van die kweekskool op [[Burgersdorp]]: [[Maarten Pelser|M. Pelser]], [[Sarel Venter|S. Venter]], [[Lodewicus du Plessis|L.J. du Plessis]], M.P.A. Coetsee jr. en W.J. Snyman.]] Die moeilikhede wat die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] ervaar het om 'n eie leraar te bekom, was die vernaamste dryfveer vir die stigting van die Teologiese Skool. Die eerste voorlopige kerkraadsvergadering van dié gemeente is op [[21 Januarie]] [[1860]] gehou. 'n Beroep is uitgebring op ds. J.W. te Bokkel, predikant van die Christelike Afgeskeie Gereformeerde Kerk te Ommen in [[Nederland]], en die beroepsbrief is deur die ouderlinge en diakens namens die gemeente onderteken, maar daarin is die traktement vir eers onbepaald gelaat, terwyl die bedrag van £200 gestem is vir die bestryding van die koste in verband met sy oorkoms. Die traktement sou bepaal word in oorleg met die leraar as hy teenwoordig is. Van ds. Te Bokkel is later berig ontvang dat hy die roeping nie aanvaar het nie; daarom is weer aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. Ná bespreking is besluit om die beroepsbrief wel in te vul en te teken, dog nie 'n naam in te vul nie, maar om die beroepsbrief aan prof. Helenius de Cock van Kampen (dr. [[Anna Böeseken]] se oupa en 'n seun van ds. [[Hendrik de Cock]], vader van die Afskeiding in 1834) te stuur met 'n behoorlike lasbrief om in naam van hierdie kerkraad 'n predikant te beroep. Waar, by die eerste geleentheid die beroep uitgebring is sonder vermelding van die traktement, is dit nou behoorlik vermeld, naamlik £250 per jaar, met vrye woning; en dat die bedrag vir die vervoer direk gereël sou word met ouderling Van Andel van [['s-Hertogenbosch]]. Aan die konsulent is egter opdrag gegee om aan prof. De Cock te skryf dat hy nog 'n keer moes probeer om ds. Te Bokkel vir die gemeente te kry. Prof. De Cock het gedurig pogings in die werk gestel om 'n predikant vir Burgersdorp te bekom, maar sy pogings is nie met sukses bekroon nie. Daarom het die kerkraad ernstig aandag begin skenk aan die vraagstuk van opleiding van predikante deur die Kerk self. So het die kerkraad op sy laaste vergadering, waarin ds. Postma as verantwoordelike konsulent opgetree het – want die kerkraad het ingewillig om ds. Beyer, predikant van [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]], as konsulent te ontvang – besluit om die saak te berde te bring op die eerste Algemene Sinode van die Kerk. Die voorstel het daarop neergekom dat aan die Sinode voorgestel sou word om dit moontlik te maak vir een van die gemeentes om twee predikante te beroep en dat genoemde predikante dan saam met die bediening van die gemeente, aandag moes skenk aan die opleiding van aanstaande predikante. Ds. Postma het opdrag van die kerkraad en die gemeente gehad om sodanige voorstel in naam van Burgersdorp op die Sinode te doen, maar of dit presies so geskied het, word nie in die handelinge van die Sinode vermeld nie. Die saak van die oprigting van 'n Teologiese Skool het wel die aandag van die Sinode geniet, maar die Sinode het nie daartoe besluit nie omdat die Kerk nog nie sterk genoeg was nie. Dit was egter maar die begin van hierdie saak, want hoewel die plan van die kerkraad nie deur die Sinode aanvaar is nie, het die kerkraad self dit nie laat vaar nie. Net op die volgende Algemene Sinode, wat in 1863 gehou is, het die kerkraad weer aan sy afgevaardigdes opdrag gegee om voor te stel dat die Gereformeerde Kerk kragtig sal werk om 'n Teologiese Skool tot stand te bring en as die geldelike sake dit vir die teenswoordige nog nie mag toelaat nie, dat ten minste besluit moes word om gereeld vir die saak te kollekteer. Hierdie gedagte van die kerkraad is deur die Sinode bekragtig. Intussen is gereeld van prof. De Cock verneem dat hy geen sukses kon behaal met die verkryging van 'n predikant vir Burgersdorp nie. Dit het dus meer en meer vir die kerkraad duidelik geword dat daar geen hoop was op uitkoms vanuit Nederland nie. Die behoefte aan 'n eie opleidingsaksie het dus gaandeweg dringender geword; daarom is op 'n kerk-raadsvergadering gehou op [[25 Junie]] [[1864]] en waarop ds. Postma ook teenwoordig was, baie ernstig aandag geskenk aan die oprigting van 'n eie skool. Luidens die notule van die vergadering het ds. Postma 'n baie belangrike voorstel insake beter opleiding van predikante voorgedra en hy het hiervoor die steun van sowel die kerkraad as die gemeente verkry. Ds. Postma sou 'n paar weke in die geweste vertoef sodat die voorstel rustig oorweeg kon word. Sy gedagte het hierop neergekom dat die Kerk in die noodtoestand moes trag om ooreenkomstig art. 8 Kerkorde, dit wil sê langs die weg van singuliere (wat buitengewoon of uitsonderlik is) gawes, manne toe te rus om as predikante op te tree, aangesien dit nou duidelik was dat die hulp vanuit die buiteland baie twyfelagtig was. Hierdie toerusting moes dan nog maar geskied deur middel van die diensdoende predikante tot tyd en wyl 'n eie Skool opgerig kon word. Hierdie gedagte van ds. Postma het ook die volle steun van ds. Beyer geniet. Die oorweging van hierdie gedagte van ds. Postma het egter voor sy vertrek na Transvaal 'n wending geneem wat hy blykbaar nooit kon voorsien het nie en ongelukkig ook nie kon steun nie. Toe die kerkraad weer op [[15 Julie]] [[1864]] byeenkom, is hulle versoek deur die waarnemende konsulent om die name van sekere persone te noem wat moontlik onder art. 8 Kerkorde kon aansoek doen om toelating tot die studie. Die kerkraad het inderdaad twee persone se name genoem, maar op versoek van ds. Postma is toe besluit dat eers gepoog sal word om 'n vergadering van alle kerkrade van die Kaapkolonie te hou en wel op [[9 September]] [[1864]]. Op 'n Buitengewone Kerkraadsvergadering gehou op [[20 Augustus]] [[1864]] het die kerkraad onverwags aan ds. Postma 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie oorhandig. Dit was vir hom klaarblyklik 'n verrassing, maar hy wou hom nie daaroor uitspreek nie, aangesien daar 'n vergadering van die kerkrade hangende was en daar juis oor die saak van die opleiding gehandel sou word. Op 9 September 1864 het die kerkraad van Burgersdorp tesame met verteenwoordigers van Middelburg, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] en [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] vergader en toe het dit geblyk dat ds. Postma ook van die ander kerkrade elk 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie ontvang het. Die kerkraad van Burgersdorp het die gewigtige saak formeel aan die orde gestel deur sy voorstel aan ds. Postma gedoen hier te herhaal, naamlik dat sy eerwaarde afgesonder moes word om die werk van die opleiding van aanstaande predikante te behartig. Dit is ook deur die kerkraad van Middelburg gedoen. Toe hierdie saak bespreek word, het ds. Postma ook briewe vanuit Transvaal voorgelees, sommige waarvan offisieel en ander partikulier was, maar in almal is gehandel oor hierdie saak. 'n Brief is ook van ds. Beyer voorgelees waaruit geblyk het dat hy van mening was dat die tyd nog nie ryp was vir die daarstelling van 'n algemene Skool van die Kerk nie, maar dat hulle maar moes voortgaan ooreenkomstig die besluit van die laas gehoue Sinode, naamlik dat die diensdoende predikante die voornemende studente in hulle studie moes lei en dat die Sinode die kandidate self sou ondersoek en toelaat al dan nie. Nadat die gedagtes van die vergadering duidelik aan die lig gekom het, het ds. Postma homself skriftelik verklaar oor die hele aangeleentheid. Uit die stuk wat hy in die vergadering voorgedra het, blyk dit duidelik dat hy hom verbly oor die belangstelling wat in hierdie belangrike saak geopenbaar is, maar dat nie uit die oog verloor moet word nie dat die opleiding van predikante 'n saak is wat deur die Kerk in sy geheel moet behartig word en gevolglik deur die Algemene Sinode daargestel moet word. Wat sy persoon betref het hy onomwonde verklaar, trots die kerkrade van mening was dat hy afgesonder moes word vir die werk van die opleiding van predikante, hy hom hoegenaamd nie bekwaam daartoe beskou nie. Hy het die kerkrade egter versoek om hulle begeerte insake die opleiding van predikante aan die eersvolgende Sinode bekend te maak. Dr. [[Gert van der Vyver|G.P.C. van der Vyver]] skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' oor ds. Postma: "Hoewel hy weinig skoolonderrig en teologiese opleiding ontvang het, stel Postma se hoë intellektuele begaafdheid en ywerige selfstudie deur die jare hom in staat om sy professorale pligte met eer na te kom. In sy onderrig sou hy 'n besondere liefde vir die ou tale openbaar, 'n voorliefde wat hy oorplant op sy nageslag. As professor moes hy die hele terrein van die teologiese wetenskap dek. Hy kon nooit sy studie op 'n bepaalde rigting toespits nie, en sy kennis en begrip van sommige vakke, waaronder kerkreg, kan selfs as swak bestempel word. Al die jare van sy verbintenis aan die skool dien hy dit ook op bekwame wyse as rektor." Van der Vyver skryf in ''My erfenis is vir my mooi'', die gedenkboek van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool, ds. Postma was 'n vurige pleitbesorger vir Christelike onderwys en die beoefening van Christelike wetenskap. "vandaar sy ywer vir die oprigting van Christelike skole, die oprigting van die Teologiese Skool in 1869, die uitbouing van hierdie inrigting sodat dit altyd meer diensbaar kon wees aan kerk en volk. Voortdurend het hy gepleit vir die ereplek van Hollands naas Engels en vir die deeglike onderrig van Vaderlandse Geskiedenis." Van der Vyver sê Postma se woorde voor die sinode van 1873 was sprekend van sy visie vir Christelike opleiding toe hy 'n eie inrigting in die vooruitsig stel, 'n normaalskool waaraan onderwysers kon studeer en 'n inrigting wat vir universiteitsgrade kan oplei, om daarna vir doktor of advokaat te gaan studeer, en die wat wens om predikant te word, kan aan die inrigting hulle hele opleiding geniet met 'n universiteitsgraad. Dit was inderdaad ds. Postma, die versiende idealis, wat vooruitgegryp het na 'n eie inrigting vir hoër onderwys, die uiteindelike Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O., en die eerste stene gelê en daarop begin bou het. == Stigting == [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1892.jpg|duimnael|regs|350px|Die studente en dosente van die Teologiese Skool in 1892. Proff. [[Jan Lion Cachet]] (derde van links) en [[Stephanus Postma]] (vierde van links) sit in die middelste ry.]] [[Beeld:Ingebruikneming Vrye Christelike Skool en Teologiese Skool Burgersdorp.jpg|duimnael|links|340px|Op [[1 September]] [[1886]] is hierdie gebou deur die Vrye Christelike Skool en die Teologiese Skool betrek. Die foto is bes moontlik geneem met die ingebruikneming daarvan.]] [[Lêer:Burgersdorp Teologiese Skool Gereformeerde Kerk 1888.jpg|duimnael|340px|links|Die studente en professore van die Teologiese Skool in 1888. In die voorste ry sit, tweede van links, [[Stephanus Postma]], gevolg deur prof. [[Dirk Postma]], prof. [[Marthinus Postma]] en [[P.S. Snyman]]. Agter, derde van links, staan [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]].]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1895.jpg|duimnael|350px|regs|Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp in 1895. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, vierde van links. [[Ferdinand Postma]] sit tweede voor, tweede van links. Prof. Stephanus Postma sit derde van links in die middel en aan sy linkerkant prof. [[Jan Lion Cachet]] en [[Willem Postma]]. Agter links staan [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], die seun van Martinus Postma.]] [[Beeld:Ds Stephanus Postma.jpg|duimnael|200px|links|Prof. [[Stephanus Postma]].]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|duimnael|350px|regs|Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp in 1897. [[Ferdinand Postma]] sit voor links. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] sit voor, sesde van links. In die middel sit J.D. du Toit ([[Totius]]) tweede, proff. [[Jan Lion Cachet]] vyfde en [[Stephanus Postma]] sesde van links. Agter regs staan ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], die seun van [[Marthinus Postma]].]] [[Beeld:Ds P Postma.jpg|duimnael|links|200px|Prof. [[Petrus Postma]].]] [[Beeld:Studentegroep aan die Teologiese Skool Burgersdorp, einde 19de eeu.jpg|duimnael|links|220px|'n Groep Burgersdorpse studente, Oktober 1896. Agter (van links): [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Jan Krüger|J.C. Krüger]], [[Willem Postma]]. Tussen-in: [[G.H.J. Kruger]]. Voor: [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]] en [[Totius|J.D. du Toit]].]] [[Beeld:Studente en professore van die Teologiese Skool Burgersdorp 1899.jpg|duimnael|regs|350px|Professore en studente van die Teologiese Skool in 1899. In die middelste ry sit: (van links) [[Ferdinand Postma]], [[Flippie Snyman]] [[Jan Lion Cachet]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[Hendrikus Pasch]].]] Die bemoeienis van die Gereformeerde Kerk met die hoër onderwys, benewens op die terrein van die opleiding van sy predikante, het begin met die stigting van sy Teologiese Skool in November 1869 op Burgersdorp, waar die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] op [[21 Januarie]] [[1860]] as die eerste gemeente van dié kerkverband in die [[Kaapkolonie]] gestig is. Op die Algemene Sinodale Kerkvergadering in Mei 1869 is besluit (art. 77 van die Handelinge) dat die kweekskool so ingerig word dat daar nie alleen predikante "aangevormd" word nie, maar ook jongelinge hulle kon bekwaam tot onderwysers van die jeug, dat ook jongeliede, sonder 'n bestemde doel te hê, geleentheid gegee word om na hulle vatbaarheid gebruik van die Skool te maak, alleen onderworpe aan die regulasies van die Skool. In artikel 83 word die "wetenskappe" opgenoem wat op die Skool geleer word. Behalwe die suiwer teologiese vakke word die volgende vier groepe bygenoem: Hollandse taal en styl; Latyn, Grieks en Hebreeus; Algemene Geskiedenis en Geografie en Mitologie; Redekunde en "Boven Natuurkunde". Dit is die begin van die sogenaamde Literariese Departement van die Teologiese Skool – 'n departement waarin die teologiese studente self hulle voorbereidende literariese opleiding en waarin jongmanne in die sekulêre wetenskaplike hoër onderwys ontvang het. Omdat die Kerk volgens artikel 21 van sy Kerkorde steeds gewaak het dat daar Christelike onderwysers moet wees, word in die Stigtingshandelinge melding gemaak veral van jongelinge wat hulle tot onderwysers wil bekwaam. Die onderrig in die Literariese Departement is ook aan die eerste twee dosente, di. [[Dirk Postma]] en [[Jan Lion Cachet]], opgedra. Dié twee predikant was destyds ook albei leraar van die plaaslike Gereformeerde kerk. Op die Sinode van 1873 (art. 133) is verder gegaan deur 'n "Admissie eksamen aan de Theologiese School der Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika" in te stel. Die vakke vir die eksamen was hoofsaaklik sekulêr: Hollandse Taal, Syferkuns, Algebra en Matesis; Algemene en Suid-Afrikaanse Geskiedenis, Bybelse en Kerkgeskiedenis; Aardrykskunde, Natuurkunde; Engelse Taal. In 1876 het sake so gunstig verloop dat die Sinode (art. 122) besluit het tot die benoeming van twee professore — die vorige lerare was bloot dosente — 'n teologiese en 'n literariese professor. Daar was ook sprake van die benoeming van 'n "gequalificeerden onderwijzer van den hoofdonderwijzersrang". Die benoeming van die teologiese professor is deur die Sinode onmiddellik gedoen, terwyl die beroep van die professor litterarum na die College der Curatoren verwys is (art. 127). Die Sinode het verder (art. 134) noukeurig ingegaan op die leervakke. Benewens die teologiese vakke vir die aanstaande predikante is die volgende vyf groepe neergelê: Hollandse Taal, Styl en Letterkunde en Engelse Taal en Letterkunde; Latyn, Grieks, Hebreeus en Bybelse Chaldeeus; Algemene Geskiedenis, Geografie en Mitologie; Natuurkunde; Logika en Metafisika. "En wel dat de studenten in bovengenoemde vakken zoo onderwezen worden, dat zij zich bekwamen om zich tot het examen van B.A. te kunnen aanbieden, zulks verkiezende". Volgens artikel 140 is verder besluit tot die splitsing van die eksaminering van studente in "een litterarisch en een eindexamen". Die maatstaf vir die literariese eksamen is eweneens na die Kuratore verwys. In Bijlage No. 2 word volle besonderhede gegee van 'n "Schema voor het Admissie Examen". Die College der Curatoren het toe ds. [[Petrus Postma]], B.A., aangestel as professor litterarum en hom op [[7 Mei]] [[1877]] as sodanig geïnstalleer. Die Sinode van 1879 het ook op aanbeveling van die Kuratore besluit om voortaan as graad van bekwaamheid vir toelating van 'n persoon tot student in die Teologie te stel "een certificaat van het Universiteits Matriculatie examen", maar aangevul deur "een verder onderzoek door de curatoren in die vakken, welke volgens voorschrift der Synode aangegeven zijn". Die Kuratore rapporteer ook met 'n gevoel van dankbaarheid dat drie van die studente met goeie gevolg hulle "Goeverments Onderwijzersexamen" afgelê het en dat daar in 1879 drie studente in die lettere was, terwyl drie ander hulle "hier ter plaatse" voorberei het op die Admissie-eksamen en enkele lesse in die Skool ontvang. In 1880 het ds. [[Marthinus Postma]] die vorige professor litterarum opgevolg. Die Sinode van 1882 het 'n uitgewerkte "Schema voor het Literarisch Examen" (Handelinge, bl. 98-99) goedgekeur, terwyl twee ander belangrike sake weens geldelike moeilikhede voorlopig uitgestel is: benoeming van 'n tweede professor in die wetenskappe of lettere en die stigting van 'n Voorbereidende Skool aan die Teologiese Skool (artt. 131, 134). Op die sinode van 1885 is nader besonderhede aangaande die Admissie-eksamen en die Literariese Eksamen verstrek, terwyl die aantal vakke vir die Literariese Eksamen tans in vyf groepe gestel word: Nederlandse Taal en Letterkunde; Grieks; Latyn; Algemene en Suid-Afrikaanse Geskiedenis; Logika en Retorika, met besonderhede van elke vak. Die skema het nou omvat besonderhede van drie vakke (die eerste drie) en die name van drie ander vakke. Hollands, Latyn, Grieks, Mitologie, Logika en Metafisika, Algemene Geskiedenis. (Hebreeus het uitgeval.) In 1889 is prof. M. Postma deur sy broer [[Stephanus Postma]] as professor litterarum opgevolg. Op die Sinode van 1894 is 'n paar belangrike sake rakende die hoër onderwys behandel. Daar is veral vier: Die verplasing van die Teologiese Skool, die Admissie-eksamen, die Literariese Eksamen en 'n Onderwyserseksamen. Die Sinode het besluit om "de Theol. School vooreerst te Burgersdorp te laten"; gewysigde skemas vir die Admissie-eksamen en die Literariese Eksamen is goedgekeur en 'n skema "voor Onderwijs examen" is aanvaar. Vir admissie tot die Teologiese Skool is gestel: die Elementêre Eksamen van die Kaapse Universiteit of Derdeklas-Onderwysers (aanvullings) - eksamen van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] of dieselfde eksamen van die [[Oranje-Vrystaat]] of die eie Admissie-eksamen. Vir die Literariese Eksamen is voorgestel 'n splitsing in 'n laer en 'n hoër departement: die laer departement sou gaan tot die Matrikulasie-eksamen, die hoëre sou studente voorberei op die Literariese Eksamen wat die Admissie-eksamen tot die studie in die Teologie sou wees en waarvoor Hollands die medium sou bly. 'n Ander belangrike saak wat deur die Kuratore aan die Sinode voorgedra is, was die swaar las van die professor litterarum. Die Kuratore het reeds twee studente – J. A. van Rooy en T. Hamersma – as sy assistente benoem teen £150 saam per jaar. Dit was die eerste daadwerklike uitbreiding van die personeel van die Literariese Departement. Op die Sinode van 1897 het die Kuratore meegedeel dat volgens art. 94 van die vorige Sinode die Kuratore sinds 1895 twee ander here "tot assistensie" benoem het: [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Jacosbus du Plessis|J.A. du Plessis]], en selfs aanbeveel dat die assistensie vervang word deur 'n tweede professor litterarum. Verder word deur die Kuratore aanbeveel, wat deur die Sinode aanvaar is, dat die eie Admissie-Eksamen heeltemal vervang word deur die Hooger School Examen van die Kaapse Universiteit of sodanige eksamen van die OVS of die ZAR of 'n gelykwaardige eksamen. Prof. [[Stephanus Postma]] het in 1897 bedank. In 1898 het twee professore litterarum oorgeneem: P.C. Snyman en J.A. du Plessis. Die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het ook die Teologiese Skool diep getref. Alle werksaamhede is beëindig. Die werksaamhede kon eers weer na afloop van die oorlog behoorlik hervat word. Albei die professore in die lettere het hulle betrekking neergelê en is in 1903-4 deur die broers [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] en [[Ferdinand Postma]] opgevolg. == Die verplasing van die Teologiese Skool == [[Beeld:Teologiese Skool, Burgersdorp 1903.jpg|duimnael|320px|links|Die professore en studente van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool in 1903. Dr. [[Flippie Snyman]] sit sesde van links in die middelste ry. Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], 'n kleinseun van die stigter van die Gereformeerde Kerk, sit regs van dr. Snyman. Die eerste hoof van die [[Normaalskool, Steynsburg|driedelige onderwysinrigting op Steynsburg]], H.J.J. (Lord John) van der Walt, sit links in die voorste ry. Voor: H.J.J. van der Walt, [[Izak Krüger|I.D. Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], H.D. Lessing, H.J. van der Walt, F.J. Jooste, C. Riekert, [[Ad Coetsee|J.J.A. Coetsee]]. Middel: [[H.J.R. du Plessis]], T.N. Venter, [[N.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], A.P.C. Duvenage, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Agter: J. Kruger, J. Duvenage, D. Kruger, B.R. Grobler, J. Coetzee, P. du Plooy, A. Coetzee, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].]] [[Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|duimnael|regs|320px|Die laaste groep professore en studente, 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, [[Ad Coetsee|J.J.A. Coetsee]], P. Coetzee, S. Vorster, J.H. Kruger, R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], H.J.R. du Plessis, prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], B.R. Grobler, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].]] [[Beeld:Het Studenten Monument te Potchefstroom.jpg|duimnael|220px|links|Die Studentemonument is op Potchefstroom opgerig ter nagedagtenis aan die studente en oudstudente van die Teologiese Skool, toe nog op Burgersdorp, wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het. Hulle was Karel David Coetsee, [[Calman Lion Cachet|Calman Efraim Lion Cachet]], [[Japie Maré|Jacob Philippus Maré]], Johannes Abraham Venter en Jan Christoffel Kruger, almal met die rang kommandant.]] [[Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|duimnael|regs|320px|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 1904, waartydens besluit is om die Teologiese Skool Burgersdorp na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Jan Krüger|J.C. Krüger]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]].]] [[Beeld:Japie Maré.jpg|duimnael|links|180px|Kmdt. [[Japie Maré|Jacob Philippus (Japie) Maré]], een van die drie studente wat in die Driejarige Oorlog gesneuwel het.]] Die eerste melding in die notules van die kerkraad met die plan om die Teologiese Skool te verplaas was op [[20 Maart]] [[1903]] toe die afgevaardigde na die Algemene Vergadering dienaangaande rapport gedoen het. Die kuratore het indertyd, toe dit geskyn het of die Algemene Sinode nie gou bymekaar sou kon kom nie as gevolg van die ontredderde toestande in [[Transvaal]] en die [[Vrystaat]], die moontlikheid van verplasing van die Skool laat bespreek deur die verskillende Algemene Vergaderinge, en dit was as gevolg hiervan dat die besluit van hierdie vergadering aan die kerkraad meegedeel is. Die Algemene Vergadering van die [[Kaapkolonie]] het naamlik besluit dat die verplasing al dan nie van die Skool in die hande van die Kuratore gelaat moes word. Aangesien die Algemene Sinode toe tog opgeroep sou word vir 1904 mede ook omdat die besluite van die verskillende Algemene Vergaderings nie eensluidend was nie, het die Kuratore nie self in hierdie moeilike saak handelend opgetree nie. Die kerkraad het op sy voorvermelde vergadering ook nie 'n besluit geneem oor hierdie saak nie. Ds. Vorster is ook juis in hierdie tyd weg na [[Argentinië]] saam met 'n groep landverhuisers en toe die saak van verplasing weer teen die einde van die jaar deur die Kuratore behandel is, was hy nog nie terug in die land nie. Toe ds. Vorster weg is na [[Argentinië]] was die algemene gedagte by die Kuratore om die Skool te verplaas na [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], maar ná sy vertrek het die gedagte, wat tog reeds al voorheen geopper is deur ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], naamlik om die Skool na [[Steynsburg]] te verplaas, sterk op die voorgrond getree. Toe ds. Vorster weer in Januarie 1904 die vergadering van sy kerkraad kon bywoon, het hy daarom die aandag van die kerkraad gevestig op die besluit van die Kuratore geneem in hul sitting van Desember 1903 en dat die gemeente Burgersdorp daardeur baie skade sou ly. Hierdie besluit het naamlik ingehou dat die Kuratore die aanbieding van die kerkraad van Steynsburg aanvaar het en dat die Skool na Steynsburg verplaas sou word. Nieteenstaande hierdie woorde van die voorsitter het daar van die kant van die kerkraad nog geen optrede gekom om die verplasing te probeer verhoed nie. En dit val te meer op as die redes wat die Kuratore vir hierdie stap geboekstaaf het, in gedagte gehou word. Daar word drie redes genoem: a. Die onmoontlikheid om 'n geskikte terrein op [[Burgersdorp]] te vind. b. Die gunstige aanbod van Steynsburg en c. die noodsaaklikheid van die losieshuis wat op Steynsburg se voorstel vervat is. Veral die eerste rede het Burgersdorp tog baie intiem geraak, maar eers op sy vergadering van [[5 Maart]] [[1904]] het die praeses die saak van verplasing van die Skool weer ter sprake gebring, en toe is aandag geskenk aan die vraag: Sal die gemeente Burgersdorp pogings aanwend om die Teologiese Skool hier te hou? Die kerkraad het toe besluit om die saak dieselfde aand op 'n "gemeentevergadering" te laat behandel, maar het intussen 'n kommissie aangewys om werksaam te wees om nadere sekuriteit te kry in verband met grond vir doeleindes van die Teologiese Skool. Verder moes die ouderlinge intussen die gevoelens van die gemeente verneem om met die volgende Nagmaal verslag te doen. Toe die saak die aand deur die gemeentelede bespreek is en die besluit van die kerkraad aan die vergadering voorgehou is, is besluit dat daar 'n lys ter tekening in die [[pastorie]] gelaat sou word tot met Nagmaal en dat die ouderlinge al die lidmate van hierdie lys sal verwittig. So het daar tog eindelik aksie gekom om die Skool te behou. Die Algemene Sinode is intussen opgeroep om op [[11 April]] [[1904]] te vergader op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]] en op sy vergadering van [[1 April]] [[1904]] het die kerkraad waarlik ernstige aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. By daardie geleentheid is nou vir die eerste maal sprake van die verkryging van grond vir die Teologiese Skool. Maar dit is veral die besluit wat hierdie vergadering geneem het, wat aandag verdien. Die volgende besluit is geneem en aan die Sinode gestuur: "Die kerkraad van Burgersdorp betreur dit dat deur aanbiedinge van geld tydelike invloed uitgeoefen word op die verplasing van die Skool; aangesien die kerkraad meen dat enkel en alleen die belange van die Kerk in die algemeen met betrekking tot die Skool in die oog gehou moet word. Mog die Sinode van oordeel wees dat, sonder die aanbiedinge van geld in aanmerking te neem, enige ander plek beter geskik is as Burgersdorp, dan sal die kerkraad daarin berus en soos tot hiertoe sy plig doen aan die Skool. Aangesien die kerkraad meen dat tot hiertoe die enigste beswaar teen die bly van die Skool op Burgersdorp die gebrek aan ruimte was, wens hierdie kerkraad deur 'n aanbieding van grond die Sinode, ingeval besluit mag word om die Skool op Burgersdorp te laat bly, daarin tegemoet te kom." Die kerkraad het dus eindelik sy protesstem laat hoor en dit het veral gegaan teen die aanbiedinge wat by die Kuratore ingekom het en wat ook nog op Middelburg sou inkom en was van oordeel dat by die beoordeling van hierdie saak, slegs die algemene belange van die Kerk in aanmerking geneem moes word. Maar dit was juis die aanbiedinge wat gewig gedra het by die Kuratore, soos uit voorgaande redes vir die verplasing van die Skool geblyk het. En toe die Sinode hierdie saak behandel, het die aanbiedinge ongetwyfeld besonderse gewig gedra en moontlik die beslissing in die moeilike saak vergemaklik. Hoe dit ook sy, die Sinode het, op voorstel van di. D. Postma en [[Totius|J.D. du Toit]], besluit om die Skool vanaf die begin van 1905 na [[Potchefstroom]] te verplaas en die Kuratore het opdrag gekry om dit so te reël dat die Skool reeds die volgende jaar daar geopen kon word. Die gemeente Burgersdorp het sekerlik nie lekker gevoel oor die beslissing nie, maar van verdere protesstemme maak die notule van die kerkraad nie melding nie. Die kerkraad het dus die saak ook so aanvaar, want al wat verder hieroor vermeld word, is die afskeid van die skool wat teen die einde van daardie jaar plaasgevind het. In die besluit wat hieroor handel, word die leedwese van die gemeente oor die vertrek duidelik genoem, maar origens is op waardige wyse afskeid geneem van die stigting wat so lank hier gehuisves is. In Februarie 1905 is dan ook met die werk op Potchefstroom begin. == Bronne == * {{af}} [[J. Chris Coetzee|Coetzee, prof. dr. J.C.]] in [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] (voorsitter van die redaksie). 1959. ''Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1859-1959. Gedenkboek by die geleentheid van die eeufees''. Potchefstroom: Die Kerkblad. * {{af}} [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, prof. dr. J.P.]] "Oorsig van die geskiedenis van die Gereformeerde Kerk Burgersdorp". In: ''Die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp. Gedenkalbum by geleentheid van die Eeufees 22-24 Januarie 1960''. Burgersdorp: Kerkraad van die Gereformeerde kerk. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1958 ''Professor Dirk Postma 1818 - 1890''. Potchefstroom: Pro Rege-Pers Beperk. {{GKSA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] swpyffv5ensele1muiefajs3z3wspgp 6 96074 2922558 1405904 2026-08-06T12:26:07Z JMK 649 +kat 2922558 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds [[Petrus Postma]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1908 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] n64smz0ajwtve9b657hxt6a36pqealt 6 96083 2922568 1612310 2026-08-06T12:54:47Z JMK 649 ~kat 2922568 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] |bron=My erfenis is vir my mooi |datum=1904 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] a651mahttcwlk22ieokuvfh3hm1ztsl 6 96146 2922621 1405909 2026-08-06T15:25:48Z JMK 649 +kat 2922621 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=ds LJ Botha van onder meer die [[Gereformeerde kerk Steynsburg]] |bron=Almanak van die GKSA 1959 |datum=Omstreeks 1958 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] dw1bhpzki2kqvopyurvop81xcizozdj 6 96257 2922806 1324868 2026-08-06T22:02:37Z JMK 649 +kat 2922806 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die CNO-skool op [[Modimolle]] |bron=Die Gereformeerde Vrou |datum=Omstreeks 1959 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in Limpopo]] ndsvs4p6b97b54ozk5fq8i756lw22n6 6 96598 2922571 1470364 2026-08-06T12:57:13Z JMK 649 +kat 2922571 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Monument opgerig ter nagedagtenis aan die studente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] se [[Teologiese Skool Burgersdorp]] wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het. |bron=Zuid-Afrikaanse Monumenten Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] 99dafmdxlrinz1bptx5lyjlv3gfb34b 2922590 2922571 2026-08-06T14:13:15Z JMK 649 +kat, beskr 2922590 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Monument by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], opgerig ter nagedagtenis aan die studente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] se [[Teologiese Skool Burgersdorp]] wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het. |bron=Zuid-Afrikaanse Monumenten Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] ivyya0fgm7vvg781qfcv2tzmdakhufd 6 96639 2922855 1325988 2026-08-07T00:10:52Z JMK 649 +kat 2922855 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Bernice du Plessis, administrateursvrou, in die tuin van [[Leeuwenhof]] |bron=Die Administrasie van Kaapland |datum=1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Arthur English |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Leeuwenhof]] bosusguoqhhzt8nt8e5pmstxyns4myg 0 97036 2922592 1948647 2026-08-06T14:14:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922592 wikitext text/x-wiki Die eerste onderstaande tabel lys '''die belangrikste lande waar buitelandse toeriste wat Suid-Afrika besoek woonagtig is''', soos aangegee in die publikasies van Statistiek Suid-Afrika (2011–2014). Die syfers is slegs van toepassing op één maand, naamlik Januarie. Die lande waarvan die besoekertal meer as tienduisend is word in vetdruk aangegee. Afrikalande buite die [[SAOG]], asook ongespesifiseerde lande, word weggelaat. Die tweede tabel lys enkele lande wat nie in Statistiek Suid-Afrika se publikasies uitgelig word nie – soos [[Rusland]], wat deel van die [[BRICS]]-lande uitmaak. == Buitelandse reisigers == {| class="wikitable" !colspan="1"|Vlag !colspan="1"|Land waar toeris woonagtig is !colspan="1"|Januarie 2014<ref name="statistik" /> !colspan="1"|Januarie 2013<ref name="statistik">Mazibuko, Duduzile. 2014. [http://beta2.statssa.gov.za/publications/P0351/P0351January2014.pdf Statistiek Suid-Afrika: January 2014 T&M statistical release final.doc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005193013/http://beta2.statssa.gov.za/publications/P0351/P0351January2014.pdf |date= 5 Oktober 2015 }}</ref> !colspan="1"|Januarie 2012<ref name="statistiek">[http://www.statssa.gov.za/publications/P0351/P0351January2012.pdf Statistiek Suid-Afrika: January 2012 T&M statistical release final.doc]</ref> !colspan="1"|Januarie 2011<ref name="statistiek" /> |- |'''Europa''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Belgian flag.svg]] </small> || [[België]] || 3 851 || 3 210 || 3 407 || 3 106 |- |<small> [[beeld:Nuvola Danish flag.svg]] </small> || [[Denemarke]] || 3 187 || 2 601 || 2 737 || 2 489 |- |<small> [[beeld:Nuvola German flag.svg]] </small> || [[Duitsland]] || '''27 972''' || '''21 101''' || '''22 451''' || '''21 313''' |- |<small> [[beeld:Nuvola France flag.svg]] </small> || [[Frankryk]] || '''11 981''' || '''9 057''' || '''9 183''' || '''9 036''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Irish flag.svg]] </small> || [[Ierland]] || 2 860 || 2 444 || 2 923 || 3 002 |- |<small> [[beeld:Nuvola Italy flag.svg]] </small> || [[Italië]] || 5 262 || 4 572 || 4 664 || 4 222 |- |<small> [[beeld:Nuvola Dutch flag.svg]] </small> || [[Nederland]] || '''12 364''' || '''8 847''' || '''10 839''' || '''10 400''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Norwegian flag.svg]] </small> || [[Noorweë]] || 2 594 || 2 408 || 2 221 || 2 078 |- |<small> [[beeld:Nuvola Austrian flag.svg]] </small> || [[Oostenryk]] || 2 859 || 2 241 || 2 455 || 2 070 |- |<small> [[beeld:Nuvola Portuguese flag.svg]] </small> || [[Portugal]] || 5 572 || 4 702 || 3 800 || 3 101 |- |<small> [[beeld:Nuvola Spain flag escudada.svg]] </small> || [[Spanje]] || 2 226 || 1 729 || 1 710 || 1 451 |- |<small> [[beeld:Nuvola Swedish flag.svg]] </small> || [[Swede]] || 5 448 || 4 791 || 4 715 || 5 292 |- |<small> [[beeld:Nuvola Swiss flag.svg]] </small> || [[Switserland]] || 5 874 || 4 252 || 4 601 || 3 768 |- |<small> [[beeld:Nuvola United Kingdom flag.svg]] </small> || [[Verenigde Koninkryk]] || '''43 077''' || '''34 392''' || '''42 284''' || '''39 041''' |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander || 9 897 || 7 973 || 8 511 || 7 107 |- | || Altesaam || '''145 024''' || '''114 320''' || '''126 501''' || '''117 476''' |- |'''Noord-Amerika''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Canada flag.svg]] </small> || [[Kanada]] || 5 578 || 5 011 || 4 993 || 4 508 |- |<small> [[beeld:Nuvola USA flag.svg]] </small> || [[Verenigde State van Amerika]] || '''24 744''' || '''21 330''' || '''20 775''' || '''17 685''' |- | || Altesaam || '''30 322''' || '''26 341''' || '''25 768''' || '''22 193''' |- |'''Sentraal- en Suid-Amerika''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Argentine flag.svg]] </small> || [[Argentinië]] || 2 492 || 2 586 || 2 501 || 1 471 |- |<small> [[beeld:Nuvola Brazilian flag.svg]] </small> || [[Brasilië]] || 8 898 || 9 261 || 8 228 || 4 331 |- |<small> [[beeld:Nuvola Chile flag.svg]] </small> || [[Chili]] || 399 || 383 || 293 || 233 |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander || 1 906 || 1 894 || 1 481 || 984 |- | || Altesaam || '''13 695''' || '''14 124''' || '''12 503''' || '''7 019''' |- |'''Australasië''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Australian flag.svg]] </small> || [[Australië]] || '''10 180''' || '''8 860''' || '''9 289''' || '''8 544''' |- |<small> [[beeld:Nuvola New Zealand flag.svg]] </small> || [[Nieu-Seeland]] || 1 664 || 1 499 || 1 457 || 1 256 |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander || 38 || 12 || 23 || 21 |- | || Altesaam || '''11 882''' || '''10 371''' || '''10 769''' || '''9 821''' |- |'''Midde-Ooste''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Iranian flag.svg]] </small> || [[Iran]] || Onbekend || Onbekend || 360 || 374 |- |<small> [[beeld:Nuvola Israeli flag.svg]] </small> || [[Israel]] || 1 958 || 1 945 || 1 452 || 1 489 |- |<small> [[beeld:Nuvola Lebanese flag.svg]] </small> || [[Libanon]] || 272 || 522 || Onbekend || Onbekend |- |<small> [[beeld:Nuvola Saudi flag.svg]] </small> || [[Saoedi-Arabië]] || 609 || 261 || 514 || 215 |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander || 859 || 750 || 763 || 787 |- | || Altesaam || '''3 698''' || '''3 478''' || '''3 089''' || '''2 865''' |- |'''Asië''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Philippines flag.svg]] </small> || [[Filippyne]] || 1 398 || 3 215 || 1 194 || 571 |- |<small> [[beeld:Nuvola Indian flag.svg]] </small> || [[Indië]] || 8 820 || 8 270 || 7 196 || 6 415 |- |<small> [[beeld:Nuvola Japan flag.svg]] </small> || [[Japan]] || 2 831 || 2 713 || 1 666 || 1 331 |- |<small> [[beeld:Nuvola Malaysian flag.svg]] </small> || [[Maleisië]] || Onbekend || Onbekend || 1 032 || 608 |- |<small> [[beeld:Nuvola Pakistani flag.svg]] </small> || [[Pakistan]] || 1 954 || 1 534 || 1 597 || 1 331 |- |<small> [[beeld:Nuvola Singaporean flag.svg]] </small> || [[Singapoer]] || 609 || 261 || 595 || 387 |- |<small> [[beeld:Nuvola Chinese flag.svg]] </small> || [[China]] || '''15 425''' || '''11 992''' || '''12 429''' || '''4 968''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Korean flag.svg]] </small> || [[Suid-Korea]] || 2 806 || 1 595 || 2 312 || 1 945 |- |<small> [[beeld:Nuvola Taiwanese flag.svg]] </small> || [[Taiwan]] || 1 148 || 784 || 1 369 || 901 |- |<small> [[beeld:Nuvola Thai flag.svg]] </small> || [[Thailand]] || 610 || 601 || Onbekend || Onbekend |- |<small> [[beeld:Nuvola Vietnamian flag.svg]] </small> || [[Viëtnam]] || 884 || 659 || Onbekend || Onbekend |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander || 2 679 || 2 551 || 2 233 || 1 662 |- | || Altesaam || '''38 555''' || '''33 914''' || '''31 623''' || '''20 119''' |- |'''Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap''' || || || || || |- |<small> [[beeld:Nuvola Angolan flag.svg]] </small> || [[Angola]] || 7 135 || 6 488 || 6 206 || 3 815 |- |<small> [[beeld:Nuvola Botswana flag.svg]] </small> || [[Botswana]] || '''36 415''' || '''33 079''' || '''27 322''' || '''34 174''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Democratic Republic of the Congo flag.svg]] </small> || [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] || 2 741 || 3 128 || 2 758 || 3 018 |- |<small> [[beeld:Nuvola Lesotho flag.svg]] </small> || [[Lesotho]] || '''167 958''' || '''172 060''' || '''174 466''' || '''165 921''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Madagascar flag.svg]] </small> || [[Madagaskar]] || 574 || 514 || 333 || 223 |- |<small> [[beeld:Nuvola Malawian flag.svg]] </small> || [[Malawi]] || '''12 784''' || '''10 207''' || '''13 769''' || '''10 096''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Mauritian flag.svg]] </small> || [[Mauritius]] || 1 795 || 1 536 || 1 651 || 1 405 |- |<small> [[beeld:Nuvola Mozambican flag.svg]] </small> || [[Mosambiek]] || '''147 547''' || '''139 722''' || '''122 959''' || '''149 393''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Namibian flag.svg]] </small> || [[Namibië]] || '''18 606''' || '''16 818''' || '''16 886''' || '''15 937''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Seychellese flag.svg]] </small> || [[Seychelle]] || 439 || 278 || 270 || 244 |- |<small> [[beeld:Nuvola Swazi flag.svg]] </small> || [[eSwatini]] || '''76 710''' || '''67 314''' || '''66 442''' || '''56 297''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Tanzanian flag.svg]] </small> || [[Tanzanië]] || 3 050 || 2 810 || 2 710 || 2 146 |- |<small> [[beeld:Nuvola Zambian flag.svg]] </small> || [[Zambië]] || '''15 212''' || '''12 075''' || '''13 694''' || '''12 799''' |- |<small> [[beeld:Nuvola Zimbabwean flag.svg]] </small> || [[Zimbabwe]] || '''249 709''' || '''159 033''' || '''208 691''' || '''145 557''' |- | || Altesaam || '''740 675''' || '''625 062''' || '''658 157''' || '''601 025''' |- |<small> [[beeld:Nuvola unknown flag.svg]] </small> || Ander Afrikalande || '''19 717''' || '''21 263''' || '''16 541''' || '''14 225''' |- |} {| class="wikitable" !colspan="1"|Vlag !colspan="1"|Land waar toeris woonagtig is !colspan="1"|Januarie 2014<ref name="zimba" /> !colspan="1"|Januarie 2013<ref name="zimba">Zimba, Mashoto. 2014. [http://www.southafrica.net/uploads/files/Tourists_Arrivals_Table_A_JAN2014.pdf ''southafrica.net : Tourist Arrivals Table A JAN2014'']</ref> |- |<small> [[beeld:Nuvola Finnish flag.svg]] </small> || [[Finland]] || 1 037 || 974 |- |<small> [[beeld:Nuvola Greek flag.svg]] </small> || [[Griekeland]] || 572 || 529 |- |<small> [[beeld:Nuvola Hungary flag.svg]] </small> || [[Hongarye]] || 363 || 353 |- |<small> [[beeld:Nuvola Indonesian flag.svg]] </small> || [[Indonesië]] || 470 || 448 |- |<small> [[beeld:Nuvola Mexico flag.svg]] </small> || [[Meksiko]] || 305 || 342 |- |<small> [[beeld:Nuvola Polish flag.svg]] </small> || [[Pole]] || 1 535 || 1 279 |- |<small> [[beeld:Nuvola Russian flag.svg]] </small> || [[Rusland]] || 1 621 || 1 593 |- |<small> [[beeld:Nuvola Turkish flag.svg]] </small> || [[Turkye]] || 1 507 || 1 767 |- |<small> [[beeld:Nuvola UAE flag.svg]] </small> || [[Verenigde Arabiese Emirate]] || 67 || 33 |- |<small> [[beeld:Nuvola Venezuelan flag.svg]] </small> || [[Venezuela]] || 105 || 133 |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Toerisme in Suid-Afrika]] a1l1bqgjo59is15c14se19zo47z83q8 6 98888 2922763 1341297 2026-08-06T21:12:45Z JMK 649 +kat 2922763 wikitext text/x-wiki {{Beeldinligting |beskrywing=[[NG gemeente Frankfort]] se kerkgebou ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] |bron=[http://genza.org.za/bonus/main.php?g2_itemId=2781&g2_imageViewsIndex=1 Genza.org.za] |datum= Omstreeks 1902 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Frankfort]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] c3zv7rvsknyg58lyzuac9xzd41yqyw0 6 98889 2922761 1368395 2026-08-06T21:10:44Z JMK 649 +kat 2922761 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kerkgebou van die [[NG gemeente Frankfort]] |bron=[http://genza.org.za/bonus/main.php?g2_itemId=6674 Gebruik met toestemming van die GGSA] |datum=27 Julie 2011 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=SAGenealogie Gespreksgroep |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning|SAGenealogie Gespreksgroep}} [[Kategorie:Frankfort]] d2pqy0lpehrtm30jdqjyuobc0gcwi81 6 98892 2922765 1341328 2026-08-06T21:16:33Z JMK 649 +kat 2922765 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds George Thom, leraar van die [[NG gemeente Frankfort]] van 1884 tot sy dood op [[6 September]] [[1908]] |bron=Ons Eerste Eeu, NG gemeente Frankfort 1873-1973 |datum=Omstreeks 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Frankfort]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] ngo03g1denmkfekp41dz45wzdr1nwbx 6 99610 2922831 1352649 2026-08-06T22:54:12Z JMK 649 +kat 2922831 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Prof. [[Joon van Rooy]] |bron=Afrikaanse kultuuralmanak |datum=Omstreeks 1945 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] q14x6tt3iic7ikbjniyrzz94e6kojhe 0 100031 2922911 2523802 2026-08-07T11:31:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922911 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Chevrolet Cruze | image = [[Lêer:2011 Chevrolet Cruze LS -- NHTSA 2.jpg|280px]] | manufacturer = [[Chevrolet]] ([[General Motors]]) | aka = Holden Cruze | production = 2008–huidig | class = Kompakte motor | layout = [[Motordryfuitleg|Voorenjin, voorwielaandrywing]] | predecessor = [[Chevrolet Cobalt]]<br />Daewoo Lacetti | assembly = [[Australië]]: [[Adelaide, Australië|Elizabeth]] ([[Holden]])<br />[[Brasilië]]: [[São Paulo]]<br />[[China]]: [[Shenyang]], [[Liaoning]] (Shanghai GM)<br />[[Indië]]: Halol, [[Gujarat]] (GM India)<br />[[Kasakstan]]: Ust-Kamenogorsk<br />[[Rusland]]: [[Sint Petersburg]]<br />[[Suid-Korea]]: Gunsan, Jeonbuk (GM Korea)<br />[[Thailand]]: Rayong<br />VSA: Lordstown, [[Ohio]]<br />[[Viëtnam]]: [[Hanoi]] (GM Viëtnam) | designer = David Lyon | body_style = 4-deur [[sedan]]<br />5-deur [[luikrug]]<br />5-deur [[stasiewa]] | platform = GM Delta II platform | related = [[Opel Astra]] }} Die '''Chevrolet Cruze''' is 'n kompakte motor wat sedert 2008 deur die Chevrolet-afdeling van die Amerikaanse vervaardiger [[General Motors]] (GM) vervaardig word. Die naamplaat is voorheen in Japan gebruik vir 'n weergawe van 'n subkompakte luikrug geproduseer onder 'n gesamentlike onderneming met [[Suzuki]] tussen 2001 en 2008 en gebaseer op die Suzuki Ignis. Sedert 2008 het die Cruze naamplaat behoort aan 'n wêreldwye ontwikkelde, ontwerpte en vervaardigde vierdeursedan aangevul deur 'n vyfdeur luikrugvariant in 2011, en 'n stasiewa in 2012. Gekenteken as die '''Holden Cruze''' in Australasië en die Daewoo Lacetti Premiere (2008-2011) in Suid-Korea, het die nuwe geslag model nie as 'n plaasvervanger gedien vir sy Suzuki-afgeleide voorganger nie. In plaas daarvan, het dit twee ander kompakte modelle vervang: die '''Daewoo Lacetti''' wat wêreldwyd onder verskillende name verkoop is, en die Noord-Amerikaanse spesifieke '''Chevrolet Cobalt'''. [[Lêer:2009-2010 Holden JG Cruze CD sedan 02.jpg|duimnael|links|Holden Cruze (JG) CD sedan]] [[Lêer:2012 Holden Cruze (JH II) Equipe hatchback (2012-06-24) 02.jpg|duimnael|links|Holden Cruze (JH) Equipe luikrug]] [[Lêer:Chevrolet Cruze Station Wagon LTZ+ (Facelift) – Heckansicht, 28. Dezember 2013, Düsseldorf.jpg|duimnael|links|Chevrolet Cruze LTZ wa]] == Afwerkingsvlakke == Die 2018 Chevrolet Cruze kom in vyf afwerkingsvlakke – L, LS, LT, Premier en LT Diesel. Die L- en LS-afwerkings is beskikbaar as sedans, aangedryf deur 'n 1,4-liter-inlyn-viersilinderenjin wat 153 pk kan lewer. Die LT- en Premier-afwerkingsvlakke is beskikbaar as 'n sedan of luikrug, aangedryf deur dieselfde 1,4-liter-inlyn-viersilinderenjin as die basisafwerkings, maar met beter brandstofbesparing. Die LT Diesel is beskikbaar as 'n sedan of luikrug, aangedryf deur 'n 1,6-liter inlyn viersilinderenjin wat 137 pk kan lewer en 'n gekombineerde brandstofverbruik van 37 mpg het. == Prestasie == Die Cruze kom met 'n turbo-aangejaagde petrolenjin, en sy opsionele turbodieselenjin is nou in beide die sedan- en die luikrugmodelle beskikbaar. Albei enjins kom met óf 'n handrat óf 'n outomatiese ratkas. Die 2018 Chevrolet Cruze is ontwerp vir hoër brandstofdoeltreffendheid en bied gepoleerde hantering en 'n gladde vering. == Veiligheidskenmerke == Standaard veiligheidskenmerke sluit in parkeersensors agter, blindekolmonitering, baanwisselwaarskuwing, baanverlaatwaarskuwing, baanhouhulp, kruisverkeerwaarskuwing agter, voorwaartse botsingswaarskuwing en 'n volgafstandaanwyser. == Ontwerp == Die 2018 Chevrolet Cruze is ontwerp om gemaklike sitplek vir vyf passasiers te hê, met 22,7 kubieke voet vragarea. Die binneruim is toegerus met premium kwaliteit materiale. Opsionele opgraderings soos leersitplekke, 'n Bose-klankstelsel en outomatiese klimaatbeheer. Infotainment-kenmerke sluit in Chevrolet se MyLink-inligtingvermaakstelsel, Apple CarPlay en Android Auto, 'n Wi-Fi-warmkol, 'n trukamera en Bluetooth.<ref>{{cite web |url=https://www.clearvin.com/blog/need-2018-chevrolet-cruze/ |title=All you need to know about the 2018 Chevrolet Cruze |accessdate=15 Augustus 2018 |archive-date=28 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128222315/https://www.clearvin.com/blog/need-2018-chevrolet-cruze/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Chevroletmodelle}} [[Kategorie:Chevrolet]] rq9i8l2tnqw5egda7zx3j6wgszmn59i 6 101323 2922764 1368172 2026-08-06T21:13:50Z JMK 649 +kat 2922764 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kerkgebou van die [[NG gemeente Frankfort]] |bron=[https://www.facebook.com/profile.php?id=100006934786520&fref=photo Die gemeente se Facebook-groep], gebruik met toestemming |datum=Omstreeks 2012 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} [[Kategorie:Frankfort]] 866vyzafx8xquu70qzhk1qiwif74210 0 101785 2922907 2515359 2026-08-07T10:56:25Z Leung Kwan Lok 192045 /* */ 2922907 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Shah Alam<br />شاه عالم |ander_naam = |inheemse_naam = |nedersetting_tipe = Hoofstad |bynaam = Bandar Anggerik<br />('''Orchid City''') |slagspreuk = 'Indah Bestari'<br />('''Beautiful, Brilliant''') |beeld_stadsilhoeët = ShahAlamPark.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = |beeld_vlag =Flag Of Shah Alam.png |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = Shah Alam Emblem.svg |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_kaart = |kaartgrootte = |kaartbyskrif = |beeld_kaart1 = |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = |beeld_punt_kaart = |duimdrukkerkaart1 = |duimdrukkeretiketposisie1 = |duimdrukkerkaartgrootte1 = |duimdrukkerkaartbyskrif1 = Location within Petaling District (and a portion of Klang District) and the state of [[Selangor]] |onderafdelingtipe = Land |onderafdelingnaam = [[Maleisië]] |onderafdelingtipe1 = Staat |onderafdelingnaam1 = Selangor |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingnaam2 = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Dato' Mohd. Jaafar Bin Mohd. Atan |stigtingstitel = Gestig |stigtingsdatum = 1963 |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 290.3 |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|3|5|00|N|101|32|00|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = Junie 2011 |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 646 890 (Sensus 2011) |bevolkingsdigtheid_km2 = |bevolkingnota = |tydsone = [[Maleisiese Standaardtyd|MST]] |utcafset = +8 |tydsone_DST = |uctafset_DST = |poskodetipe = |poskode = |skakelkode = |voetnotas = |webwerf = http://www.mbsa.gov.my }} '''Shah Alam''' is die [[hoofstad]] van [[Selangor]], [[Maleisië]] en val binne die Petaling-distrik en 'n klein gedeelte van die naburige Klang-distrik. Dit is ongeveer 25 kilometer (16 myl) wes van die land se hoofstad, [[Kuala Lumpur]] geleë. Shah Alam vervang Kuala Lumpur as die hoofstad van die staat van Selangor in 1978 as gevolg van die inlywing van Kuala Lumpur in 'n Federale Gebied in 1974. Shah Alam was die eerste beplande stad in Maleisië ná onafhanklikheid van [[Brittanje]] in 1957. Die [[Toyota Corolla (E140)]] word hier vervaardig. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Maleisië|Shah Alam]] 9zqkq746ofhvylqmdt0dc2g0ajebbrh 6 102449 2922878 1377588 2026-08-07T08:26:07Z JMK 649 +kat 2922878 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Hendrik van der Bijl]] |bron=[http://www.eskom.co.za/sites/heritage/Pages/Dr-Hendrik-van-der-Bijl-12.aspx Eskom.co.za] |datum=Omstreeks 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik van der Bijl]] rtny3xnuf9hlq8rltn99qadwz2nga4c 6 103800 2922807 1386013 2026-08-06T22:04:02Z JMK 649 +kat 2922807 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Cornelis Nel]] as WP-rugbyspeler |bron=Met die Maties op die rugbyveld |datum=1897 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportlui]] h9v23ezat5nhczjt2kx2t2ozewn07ng 6 103909 2922745 1387004 2026-08-06T20:34:24Z JMK 649 +kat 2922745 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die kerkgebou van die [[NG gemeente Frankfort]] afgebrand in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] |bron=Ons Kerk Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] kx19ahdqs2skcrqlr06ljtt6fpodp5q 2922760 2922745 2026-08-06T21:09:50Z JMK 649 +kat 2922760 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die kerkgebou van die [[NG gemeente Frankfort]] afgebrand in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] |bron=Ons Kerk Album |datum=1916 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Frankfort]] ekn9xqdov5r8d58vc9irdjx2e08am8n 6 103965 2922822 1387557 2026-08-06T22:26:53Z JMK 649 +kat 2922822 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Herman van Broekhuizen]] en 'n groep Afrikaanse meisies in Voortrekkerklere op [[16 Desember]] [[1938]] |bron=[http://www.geheugenvannederland.nl/?/en/items/ZAH01:100000141/&p=1&i=8&t=26&st=van%20broekhuizen&sc=%28cql.serverChoice%20all%20van%20%20AND%20broekhuizen%29/&wst=van%20broekhuizen Geheugenvannederland.nil] |datum=16 Desember 1938 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Geloftedag]] [[Kategorie:Simboliese Ossewatrek]] 0338wgsc7tf49umrk31zagxke5981nf 6 104286 2922820 1390549 2026-08-06T22:22:25Z JMK 649 +kat 2922820 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Eerste dosente van die teologiese skool op Turfloop |bron=Die Voorligter |datum=Maart 1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Inligtingsburo, Tvl. |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] cs59lqfs79yojw2991hildvl9wu4hrj 6 104418 2922640 1392013 2026-08-06T17:24:57Z JMK 649 +kat 2922640 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Connie Mulder]] se grafsteen |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1109126 GGSA] |datum=2010 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Thys van der Walt |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Connie Mulder]] 7wxi8pdcs67bw9xj9tfxh93a1gtab15 6 104419 2922639 1392015 2026-08-06T17:24:27Z JMK 649 +kat 2922639 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Afbeelding van [[Connie Mulder]] op sy grafsteen |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1109126 GGSA] |datum=2010 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Thys van der Walt het die foto geneem. |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Connie Mulder]] 78sy2bmgnxxwfqb4nzexkz9oswxvhtx 6 105166 2922620 1400769 2026-08-06T15:25:08Z JMK 649 +kat 2922620 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Prof. Hugo du Plessis |bron=My erfenis is vir my mooi |datum=Omstreeks 1964 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] qtjyhvr2mtbk5qfu6p2f47kqba69jtr 6 105169 2922789 1439502 2026-08-06T21:47:10Z JMK 649 +kat 2922789 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[PU vir CHO]] se atletiekspan. [[Willem Venter]] sit regs. |bron=''My erfenis is vir my mooi'' |datum=1926 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sportspanne in Suid-Afrika]] lqutjdj1drd0dklaklyp0zapb6z2fg2 6 105605 2922819 1405703 2026-08-06T22:21:20Z JMK 649 +kat 2922819 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Herman van Broekhuizen]] se boek ''Die wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika'' |bron=Bidorbuy.co.za |datum=Boek gepubliseer in 1922 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=HAUM/De Bussy |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Religie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Protestantisme]] hzd4uob25bspuoens3qrlkd1vwpfb22 6 105615 2922769 1405806 2026-08-06T21:22:18Z JMK 649 +kat 2922769 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die tweede [[Gereformeerde kerk Frankfort]], wat in 1986 afgebrand het |bron=Van seringboom tot kerkgebou |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Frankfort]] lm7lm2krbnzpfrdfd13wxdyaf1ollz6 0 106201 2922895 2830051 2026-08-07T10:07:17Z Faith06 203615 geredigeer die eerste paragraaf 2922895 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Will Smith | Beeld = TechCrunch Disrupt San Francisco 2019 - Day 1 (48834070763) (cropped).jpg | Beeldonderskrif = Smith in 2019 | Geboortenaam = Willard Carroll Smith Jr. | Geboortedatum = {{GDEO|1968|9|25}} | Geboorteplek = [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = {{vlagikoon|VSA}} [[Verenigde State|Amerikaner]] | Beroep = Akteur, vervaardiger, rapper, liedjieskrywer | Aktiewe jare = 1985–tans | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [http://www.willsmith.com/ www.willsmith.com] | imdb = 226 | Kinders = [[Jaden Smith]] en [[Willow Smith]] | Lewensmaat = {{unbulleted list|{{marriage|Sheree Zampino|1992|1995|end=divorced}}| {{marriage|[[Jada Pinkett Smith]]|1997}}}} }} '''Willard Carroll "Will" Smith Jr.'''<ref name=filmref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/film/92/Will-Smith.html |title=Will Smith Biography (1968-) |publisher=FilmReference.com |access-date=3 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910103548/http://www.filmreference.com/film/92/Will-Smith.html |archive-date=10 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite episode|series=The Arsenio Hall Show |title=The Fresh Prince of Late Night |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZwH6tXG_0yo |airdate=1993 |minutes=4:50}}</ref> (gebore [[25 September]] [[1968]])<ref name=filmref /> is ’n [[VSA|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, [[rapper]] en liedjieskrywer. Hy het sukses behaal in [[televisie]], [[rolprent]]e en [[musiek]]. Die tydskrif ''Newsweek'' het hom in April 2007 "die magtigste akteur in Hollywood" genoem.<ref>{{cite news|author=Sean Smith|title=The $4 Billion Man|work=Newsweek|date=9 April 2007|url=http://www.newsweek.com/2007/04/15/the-4-billion-man.html|accessdate=7 Julie 2011}}</ref> Hy is al vir vyf [[Golden Globe]]s en twee [[Oscar]]s benoem en het al vier [[Grammy]]s gewen. In die laat 1980's het Smith redelike sukses behaal as ’n rapper onder die naam '''The Fresh Prince'''. In 1990 het sy gewildheid aansienlik toegeneem toe hy in die gewilde TV-reeks ''The Fresh Prince of Bel-Air'' speel. Dit het ses seisoene beleef (1990–'96). Daarna het Smith in [[rolprent]]e begin speel en eindelik in verskeie lokettreffers verskyn. Hy is die enigste akteur waarvan agt agtereenvolgende rolprente meer as $100&nbsp;miljoen in Amerika gemaak het en elf agtereenvolgende prente internasionaal meer as $150&nbsp;miljoen.<ref>{{cite web|url=http://news.fantasymoguls.com/originalcontent/2008/07/early-wednesday.html|title=Weekend Estimates: 'Hancock' Delivers $107M 5-Day Opening, Giving Will Smith a Record Eighth Consecutive $100M Grossing Movie!; 'WALL-E' with $33M 3-Day; 'Wanted' Down 60 Percent for $20.6M; 'Kit Kittredge' a Disaster!|publisher=Fantasy Moguls|date=2008-07-03|accessdate=2008-07-07|archive-date=2008-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706151512/http://news.fantasymoguls.com/originalcontent/2008/07/early-wednesday.html|url-status=dead}}</ref> Volgens ''[[Forbes]]'' is Smith die akteur wat wêreldwyd die meeste geld maak.<ref>{{cite web |url=http://star-currency.forbes.com/celebrity-list/worldwide?page=0 |title=Top Actors and Actresses: Star Currency |work=Forbes |date= |accessdate=2014-05-20 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220160901/http://star-currency.forbes.com/celebrity-list/worldwide?page=0 |url-status=dead }}</ref> In 2014 het 17 van die 21 rolprente waarin hy hoofrolle vertolk het, wêreldwyd reeds meer as $100&nbsp;miljoen elk gemaak – vyf daarvan meer as $500&nbsp;miljoen elk. Sy films het teen dié tyd $6,6&nbsp;miljard laat inrol.<ref>[http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?id=willsmith.htm Will Smith Movie Box Office Results]</ref> Hy is vir ’n Oscar vir beste akteur benoem vir ''Ali'' en ''The Pursuit of Happyness''. Hy is getroud met [[Jada Pinkett Smith]]. Uit hierdie huwelik word [[Jaden Smith|Jaden]] en [[Willow Smith]] gebore. By die 2022 Oscar-toekenningseremonie het Smith 'n openbare terugslag ondervind omdat hy die Oscar-aanbieder [[Chris Rock]] geklap en op hom geskree het nadat Rock 'n grap gemaak het met verwysing na Smith se vrou. Smith het daarna uit die Akademie bedank en is vir tien jaar verbied om alle Akademie-funksies, insluitend die Oscars, by te woon.<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2022/04/08/1091681181/the-academy-bans-will-smith-for-10-years-for-chris-rock-slap|title=The Academy bans Will Smith for 10 years for Chris Rock slap|website=[[NPR]]|accessdate=May 28, 2022}}</ref> == Vroeë lewe == Smith is in [[Philadelphia]] gebore as die seun van Willard Carroll Smith sr., ’n ingenieur, en Caroline (geb. Bright), ’n skoolkommissie-administrateur. Hy het in die Wynnefield-buurt van Philadelphia grootgeword.<ref name="Schuman">{{cite book |last=Schuman |first=Michael |date=1 Januarie 2013 |title=Will Smith: A Biography of a Rapper Turned Movie Star |publisher=Enslow Publishers, Inc. |pages=9–10 |isbn=978-0-7660-3994-0}}</ref> Hy is een van vier kinders. Sy ouers is uitmekaar toe hy 13 jaar oud was,<ref name="Keegan">{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1689234,00.html |work=Time |author=Rebecca Winters Keegan |title=The Legend of Will Smith |date=29 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824182058/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1689234,00.html |archive-date=24 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar is eers omstreeks 2000 geskei.<ref name="itas">{{cite episode|title=Will Smith|series=Inside the Actors Studio|url=https://www.youtube.com/watch?v=UdaiFOFfeTQ|credits=James Lipton (producer)|network=Bravo|season=8|number=806|airdate=2002-01-13|accessdate=24 Augustus 2015}}</ref> == Loopbaan == === Vroeë werk === [[Lêer:Will Smith - Emmy Awards 1993.jpg|duimnael|200px|Smith in 1993 by die Emmy-toekenningsaand.]] [[Lêer:Nobel Peace Price Concert 2009 Will Smith and Jada Pinkett Smith with children1.jpg|duimnael|200px|Smith was saam met sy vrou, [[Jada Pinkett Smith]], en kinders, Jaden en [[Willow Smith|Willow]], in die Nobelvredesprys-konsert op 11 Desember 2009 in [[Oslo]], [[Noorweë]].]] Smith was die hoofbestuurder van die [[hip-hop]]-groep DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince, saam met sy kindervriend Jeffrey "DJ Jazzy Jeff" Townes<ref name=tca>''Inside the Actors Studio'', 2002</ref> en Ready Rock C (Clarence Holmes). Hulle het snaakse, radiovriendelike musiek gemaak soos "Parents Just Don't Understand" en "Summertime",<ref name=tca /> en het in 1988 die eerste Grammy in die rap-kategorie gewen.<ref name=tca /> In 1990 het die televisienetwerk [[NBC]] ’n kontrak met hom gesluit vir die sitkom ''The Fresh Prince of Bel-Air'', wat oor hom gehandel het.<ref name=tca /> Die reeks was geslaag en was die begin van sy akteursloopbaan. Smith het hom voorgeneem om "die grootste filmster in die wêreld" te word en het die eienskappe van lokettreffers begin bestudeer.<ref name="Keegan" /> === Rolprente === Smith se eerste groot rolle was in die drama ''Six Degrees of Separation'' (1993) en die aksieprent ''Bad Boys'' (1995). In 1996 het hy in ''Independence Day'' verskyn. Die rolprent was ’n reusesukses – op sy tyd die prent wat die tweede grootste inkomste gehad het in die geskiedenis. Dit het Smith as ’n gewilde akteur gevestig.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=independenceday.htm |title=Independence Day |publisher=Box Office Mojo |access-date=24 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190728155019/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=independenceday.htm |archive-date=28 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1997 het hy weer sukses behaal in die treffer ''Men in Black'' saam met [[Tommy Lee Jones]]. In 1998 het hy saam met [[Gene Hackman]] in ''Enemy of the State'' gespeel.<ref name=tca /> Hy het die rol van Neo in ''The Matrix'' van die hand gewys om ''Wild Wild West'' (1999) te maak. Ondanks die teleurstelling in dié prent, het Smith gesê hy is nie jammer daaroor nie, want hy sou nie die rol van Neo so goed soos [[Keanu Reeves]] kon vertolk nie.<ref>{{cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/smith%20has%20no%20matrix%20regrets |title=Smith has no Matrix Regrets |publisher=Contactmusic.com |access-date=23 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423051404/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/smith%20has%20no%20matrix%20regrets |archive-date=23 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het egter wel intussen erken dat sy keuse van ''Wild Wild West'' ’n fout was.<ref>O'Toole, Lesley. "Will Smith: The Total Film Interview", ''Total Film'', Februarie 2009, uitg. 151, ble. 120-125, Future Publishing Ltd., Londen, Engeland.</ref> In Desember 2007 het Smith in die rolprent ''I Am Legend'' gespeel. Dit het die grootste sukses behaal van enige fliek wat in Desember in Amerika uitgereik is en volgens een resensent het dit Smith se status as ’n trekpleister by die loket in Hollywood gevestig."<ref>{{cite news |url=http://www.rottentomatoes.com/news/1697664 |title=Box Office Guru Wrapup: Will Smith Rescues Industry With Explosive Opening For I Am Legend |author=Gitesh Pandya |publisher=Rotten Tomatoes |date=16 Desember 2007 |accessdate=17 Desember 2007 |archive-date= 3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603055646/http://www.rottentomatoes.com/news/1697664/ |url-status=dead }}</ref> In 2008 speel Smith in sy eie superheldfliek, ''Hancock''.<ref>{{cite web |title=There May Never Be Another Movie Star As Big As Will Smith |url=http://www.vulture.com/2015/03/new-movie-star-will-be-as-big-as-will-smith.html |website=Vulture |access-date=28 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105133339/https://www.vulture.com/2015/03/new-movie-star-will-be-as-big-as-will-smith.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy en sy seun, [[Jaden Smith|Jaden]], het saam in twee produksies opgetree: die 2006-biografiedrama ''The Pursuit of Happyness'' en die wetenskapsfiksieprent ''After Earth'', wat op 31 Mei 2013 uitgereik is. In 2015 was hy in die romantiese drama ''Focus''. Dit is op 27 Februarie 2015 uitgereik.<ref>{{cite web|title=Warner Bros Sets 2015 Release Dates For 'Run All Night', 'Man From U.N.C.L.E.' And 'Focus'|url=http://www.deadline.com/2014/02/man-from-uncle-movie-release-date-january-15-2015-guy-ritchie/}}</ref> == Persoonlike lewe == Smith is in 1992 met Sheree Zampino getroud. Hulle het 'n seun, Trey, wat op 11 November 1992 gebore is,<ref name=TreyTurns21>{{cite web|last=Smith|first=Will|title=Happy 21st bday Trey|url=https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10153453229715161&id=92304305160&set=a.231136370160.270995.92304305160&source=48&__user=100001728660416|publisher=[[Facebook]]|date=11 November 2013}}</ref> en hulle is in 1995 geskei. In 1997 is hy met die aktrise [[Jada Pinkett Smith|Jada Koren Pinkett]] getroud. Hulle het twee kinders: Jaden (1998) en [[Willow Smith|Willow]] (2000). Die gesin woon in [[Los Angeles]], [[Kalifornië]].<ref name=ForbesProfile>{{cite web |title=Will Smith |url=http://www.forbes.com/profile/will-smith/ |publisher=Forbes |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417023646/https://www.forbes.com/profile/will-smith/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Smith het dikwels die tydskrif ''Fortune'' se lys gehaal van die 40 rykste Amerikaners onder die ouderdom van 40. == Diskografie == {{col-begin}} {{col-2}} '''Saam met DJ Jazzy Jeff''' * ''Rock the House'' (1987) * ''He's the DJ, I'm the Rapper'' (1988) * ''And in This Corner...'' (1989) * ''Homebase'' (1991) * ''Code Red'' (1993) {{col-2}} '''Solo''' * ''Big Willie Style'' (1997) * ''Willennium'' (1999) * ''Born to Reign'' (2002) * ''Lost and Found'' (2005) {{col-end}} == Filmografie == {{columns-list|2| * ''Where the Day Takes You'' (1992) * ''Made in America'' (1993) * ''Six Degrees of Separation'' (1993) * ''Bad Boys'' (1995) * ''Independence Day'' (1996) * ''Men in Black'' (1997) * ''Enemy of the State'' (1998) * ''Wild Wild West'' (1999) * ''The Legend of Bagger Vance'' (2000) * ''Ali'' (2001) * ''Men in Black II'' (2002) * ''Bad Boys II'' (2003) * ''I, Robot'' (2004) * ''Shark Tale'' (2004) * ''Hitch'' (2005) * ''The Pursuit of Happyness'' (2006) * ''I Am Legend'' (2007) * ''Hancock'' (2008) * ''Seven Pounds'' (2008) * ''Men in Black 3'' (2012) * ''After Earth'' (2013) * ''Winter's Tale'' (2014) * ''Focus'' (2015) * ''Concussion'' (2015) * ''Suicide Squad'' (2016) }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * {{cite book| last = Iannucci | first = Lisa | title =Will Smith: A Biography | publisher=Greenwood | year =2009 | isbn =0-313-37610-7}} == Eksterne skakels == * {{IMDb naam|226}} * {{Commons-kategorie inlyn|Will Smith}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Will Smith|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Will}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Amerikaanse vervaardigers]] [[Kategorie:Afro-Amerikaners]] [[Kategorie:Kletsrymers]] [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse filantrope]] r2kt1jh3jea1ng3xigu3r8cxiwvw1f1 6 106944 2922877 1559034 2026-08-07T08:24:52Z JMK 649 +kat 2922877 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. Gert van der Linde en Cornelia van der Merwe trou |bron=Per e-pos ontvang |datum=Omstreeks 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Troues in Suid-Afrika]] 59s30d3n66g8brvqdb16sysl4plf0yl 0 108493 2922840 2533461 2026-08-06T23:35:17Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Lewensmaat: Paul Newman (1948-2.008). 2922840 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Joanne Woodward | Beeld = Joanne_Woodward_1960.JPG | Beeldonderskrif = Woodward in 1960. | Geboortenaam = Joanne Gignilliat Trimmier Woodward | Geboortedatum = {{GDEO|1930|2|27}} | Geboorteplek = Thomasville, [[Georgië]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Amerika]]ans | Lewensmaat = [[Paul Newman]] (1958-2008) | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1955–tans | imdb = 940946 }} '''Joanne Gignilliat Trimmier Woodward-Newman''' (gebore op 27 Februarie 1930) is ’n [[Amerika]]anse [[aktrise]], vervaardiger, aktivis en [[filantroop]]. Sy is waarskynlik die bekendste vir haar rol in ''The Three Faces of Eve'' (1957), waarvoor sy ’n [[Oscar]] gewen het. == Loopbaan == [[Beeld:Paul_Newman_and_Joanne_Woodward_1958.jpg|duimnael|links|200px|In 1958 saam met haar man, [[Paul Newman]].]] Woodward se eerste rolprent was ’n post-burgeroorlog-western, ''Count Three and Pray'' (1955). Sy was tussen flieks ook op [[Broadway]] op die verhoog te sien, waar sy haar man, [[Paul Newman]], met die produksie van ''Picnic'' ontmoet het.<ref name="actors">{{cite episode|title=Joanne Woodward|url=http://www.imdb.com/title/tt0611347|series=Inside the Actors Studio|serieslink=Inside the Actors Studio|network=Bravo|airdate=2003-05-11|season=9|number=15}}</ref> Hulle is in 1958 getroud en het saam in die prent ''The Long, Hot Summer'' gespeel. Teen daardie tyd was Woodward reeds in ''The Three Faces of Eve'' (1957), waarvoor sy ’n Oscar vir beste aktrise gewen het.<ref name="actors"/> Sy het benewens in ''The Long, Hot Summer'' in nog nege rolprente saam met Newman verskyn, onder meer in ''From the Terrace'' (1960), ''Paris Blues'' (1961), ''A New Kind of Love'' (1963), ''Harry & Son'' (1984, met Newman as regisseur) en ''Mr. and Mrs. Bridge'' (1990). Sy het ook in vyf prente gespeel wat Newman geregisseer het, maar nie in gespeel het nie, insluitende 1972 se ''The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds'' en 1987 se ''The Glass Menagerie''. Sy het in 1993 die rol van [[Tom Hanks]] se ma vertolk in ''Philadelphia'' (1993)<ref name="actors"/> en was in dieselfde jaar die verteller van [[Martin Scorsese]] se rolprentweergawe van ''The Age of Innocence''. Woodward het ook gereeld op [[televisie]] verskyn, in prente soos ''Sybil'' (1976), saam met [[Sally Field]], en ''Crisis at Central High'' (1981). In 1993 het sy die TV-weergawe van die toneelstuk ''Blind Spot'' help vervaardig en daarin gespeel. Sy is vir ’n [[Emmy]] vir beste aktrise benoem. Sy was uitvoerende vervaardiger van die 2003-TV-produksie ''Our Town'' met Newman as die verhoogbestuurder, ’n rol waarvoor hy vir ’n Emmy benoem is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{IMDb naam|940946}} *{{AllMovie naam|117305}} * {{Commons-kategorie inlyn|Joanne Woodward}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Joanne Woodward|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Woodward, Joanne}} [[Kategorie:Geboortes in 1930]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] m3xzfilz95y0n7d2cx7b7egblcsz55b 6 112028 2922696 1466580 2026-08-06T18:55:33Z JMK 649 +kat 2922696 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die huweliksbevestiging van [[Totius]] en Marie Postma, ds. [[Dirk Postma]] se jongste dogter |bron=Argief van die GKSA |datum=2 Augustus 1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Troues in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] drldiczzj4noctc4f1vycoz2dxqy3xr 6 112031 2922779 1466597 2026-08-06T21:37:06Z JMK 649 +kat 2922779 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], Reddersburg |bron=Argief van die GKSA |datum=1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] qbbw9gysc3nyaj69qrm7yek45rs9qp9 6 112032 2922775 1466638 2026-08-06T21:30:22Z JMK 649 +kat 2922775 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in sitting op [[Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=13 Mei 1930 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Lyk soos Danny Robertson |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Burgersdorp]] aum42nltxnnlsg07tdkh5xdkpzamad3 6 112037 2922783 1522677 2026-08-06T21:41:43Z JMK 649 +kat 2922783 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] in die Kaapprovinsie, [[Barkly-Oos]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1911 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] gnaxw7ahal5goe3se75n7vfc3ijr2fj 6 112057 2922572 1612304 2026-08-06T12:59:21Z JMK 649 +kat 2922572 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1904 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] 4fhh9bjshau5k0ijp7wxoy368tfe430 6 112061 2922562 1466734 2026-08-06T12:42:37Z JMK 649 ~kat 2922562 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en professore van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1899 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] pvpom7gbr8ravff7ost93wr0iq4431s 6 112070 2922560 1466804 2026-08-06T12:27:55Z JMK 649 +kat 2922560 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Groep studente aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]], onder andere [[Willem Postma]], [[Flippie Snyman]] en [[Totius]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Einde 19de eeu |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] rxveb99j0l2njl0r5kci9l361ej4ox4 6 112080 2922778 1466927 2026-08-06T21:36:27Z JMK 649 +kat 2922778 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], [[Pretoria]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1907 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Pretoria]] niwfbxgb18z2w208ezkblfdwjhjj5rj 6 112082 2922774 1466849 2026-08-06T21:28:48Z JMK 649 +kat 2922774 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in sitting op [[Steynsburg]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1913 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] 26u3ueg3gv01ihzrbl9rljkv8sxp3mt 6 112083 2922772 1466851 2026-08-06T21:25:38Z JMK 649 +kat 2922772 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], [[Rustenburg]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1904 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Rustenburg]] k4m18ycg5w3kbbdviddv4ebx4exz7up 6 112115 2922731 2408322 2026-08-06T20:11:14Z JMK 649 +kat 2922731 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Span van die Orangia Football Club, [[Burgersdorp]], 1903. Voor: A. du Toit, Pieter Bingle, F. Jooste. Middel: W.J. de Klerk, B.R. Grobler, H.J.J. van der Walt, D.P. du Plessis, J. Duvenage, J.J.A. Coetsee. Agter: Olivier, I. Vorster, C. van der Walt, (onbekend), B. Vorster. |bron=My Erfenis Is vir My Mooi |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sportspanne in Suid-Afrika]] jh98e9f7ld5wfvgnyqv9e8t8o8j8ls0 6 112213 2922786 1468666 2026-08-06T21:43:23Z JMK 649 +kat 2922786 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], [[Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1902 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Burgersdorp]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] 03i2wmc4vfgaxsoe1c2uf2y6uskkqsp 6 112236 2922804 1468796 2026-08-06T22:00:17Z JMK 649 +kat 2922804 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die vertalers van die Afrikaanse [[Bybel]] besoek die Potchefstroomse Universiteitskollege |bron=Argief van die GKSA |datum=1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] [[Kategorie:Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] o9gooq1d7ifmazbtq3tdhd1tymchs9l 2922805 2922804 2026-08-06T22:01:01Z JMK 649 +kat 2922805 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die vertalers van die Afrikaanse [[Bybel]] besoek die Potchefstroomse Universiteitskollege |bron=Argief van die GKSA |datum=1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Afrikaanse Bybel]] [[Kategorie:Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] 2ds1tt4542uem7izccs3hqczwo5mgv1 6 112263 2922604 1469304 2026-08-06T14:59:00Z JMK 649 +kat 2922604 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kuratore van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Onbekend, moontlik 1922 of 1930 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] hr05xoohaeqfpbgwq0f7or1gzgtu5zx 2922605 2922604 2026-08-06T15:00:10Z JMK 649 +kat 2922605 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kuratore van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Onbekend, moontlik 1922 of 1930 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] rnmfe2j3ycszmn53hwhg0312pc3bp4q 6 112302 2922818 1469773 2026-08-06T22:20:07Z JMK 649 +kat 2922818 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste personeel van die CNO-skool op [[Steynsburg]] met die sluiting van die instelling |bron=Argief van die GKSA |datum=1936 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies in Suid-Afrika]] 8ol8qaxal8vvehgkk6eqxokz4icvest 6 112308 2922570 1518297 2026-08-06T12:56:06Z JMK 649 ~kat 2922570 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Japie Maré, een van die studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het |bron=Argief van die GKSA |datum=Voor 1901 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Burgersdorp]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] lhvymlvwc32ewekz66u64h2rq656kau 6 112382 2922622 1574303 2026-08-06T15:26:34Z JMK 649 +kat 2922622 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. D.C.S. van der Merwe |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Piet van Maarleveld, Fotokuns, Potchefstroom |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] r7jj54f307e0ug46pai9h1dd55o3z9o 6 112395 2922812 1470649 2026-08-06T22:14:20Z JMK 649 +kat 2922812 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos]] neem afskeid van ds. [[Joseph Petrus Jooste]]. Saam met die kerkraad is deputate en ds. Jooste se seuntjie |bron=Argief van die GKSA |datum=14 November 1931 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Pretorius, [[Barkly-Oos]] |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies in Suid-Afrika]] 6swjfrokeqtlr43pf95ijdl27cvjvmd 6 112402 2922781 1470719 2026-08-06T21:39:27Z JMK 649 +kat 2922781 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], [[Pretoria]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1933 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Pretoria]] [[Kategorie:Uniegebou]] d0vr3f0vv8j2mk86rwi9bpdmw0pfalg 6 112405 2922771 1470728 2026-08-06T21:24:18Z JMK 649 +kat 2922771 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in sitting op [[Reddersburg]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1927 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] hqfrowmjbhy0qhwfuy2rjr1nsnlhyx2 6 112443 2922747 1666232 2026-08-06T20:49:11Z JMK 649 +kat 2922747 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Afgevaardigdes na 'n Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=Vroeg in die 20ste eeu |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] 124lwmmz46pc6cmaaxdez8gqtmzrq5s 6 112447 2922602 1471007 2026-08-06T14:55:03Z JMK 649 +kat 2922602 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Leerlinge en personeel van die Voorbereidende Skool (later [[Potchefstroom Gimnasium]]) en studente en dosente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] voor eerste gebou in [[Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1913 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in Noordwes]] oib2m5w2fkz66qjjlc4vorori4wrznv 6 112459 2922668 1666235 2026-08-06T18:02:19Z JMK 649 +kat 2922668 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Ad Coetsee]] as lid van die Orangia Football Club, [[Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sportspanne van Suid-Afrika]] oqt85gb8qhjnycmzl33uzfmj0tqdx1b 2922671 2922668 2026-08-06T18:09:00Z JMK 649 2922671 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Ad Coetsee]] as lid van die Orangia Football Club, [[Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sportspanne in Suid-Afrika]] 9sadc5m9cohhqlokavhh4yvpxxsb2bw 6 112538 2922678 1471892 2026-08-06T18:27:41Z JMK 649 +kat 2922678 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Anton Rupert]] |bron=[http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/12976/Wapad_d18_n05_1963.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''Die Wapad''] |datum=10 April 1963 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Anton Rupert]] prfc9893357l9w3yriesf57ktab9iqo 6 112664 2922699 1473178 2026-08-06T19:01:20Z JMK 649 ~kat 2922699 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Totius]], sy vrou, Maria du Toit, en [[Rikie Postma]] op reis deur die Bybellande |bron=Argief van die GKSA |datum=1937 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] 94dryme2zbwxezjf0lycdoqg2cvk8i7 6 113196 2922740 1480494 2026-08-06T20:19:53Z JMK 649 +kat 2922740 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=A.E. Trollip (met roset) en [[John Vorster]] luister na die uitslag in [[Brakpan (kiesafdeling)|Brakpan]] |bron=Bid en droom, deur [[Dirk Richard]] |datum=27 Mei 1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Verenigde Party]] [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:John Vorster]] kvy0cwy5calxnep5za3y8fpwgvpfopr 6 113198 2922832 1480521 2026-08-06T22:54:47Z JMK 649 +kat 2922832 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Prof. [[Hendrik Bernardus Thom|H.B. Thom]] |bron=The Super-Afrikaners |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] svl637krz2zgbjheibs94ggpeq2gmxq 6 113199 2922833 1480525 2026-08-06T22:55:36Z JMK 649 +kat 2922833 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Piet Meyer]], voorsitter van die [[Afrikaner Broederbond]] van 1960 tot 1972 |bron=The Super-Afrikaners |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaner-Broederbond]] qxav65pxqug20ggk6ph07xb0exwkf43 6 113295 2922821 1481938 2026-08-06T22:24:22Z JMK 649 +kat 2922821 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Hendrik Verwoerd|Hendrik]] en mev. [[Betsie Verwoerd]] en mnr. en mev. [[Ian Smith]], tydens lg. se besoek aan [[Suid-Afrika]] |bron=Die Nasionale boek |datum=Januarie 1964 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Rhodesië]] [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Betsie Verwoerd]] jlqbf9wwh8am3ejikfimhn2g4rvhqeo 6 113298 2922817 1481973 2026-08-06T22:18:57Z JMK 649 +kat 2922817 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die jong Stellenbosse dosent [[Hendrik Verwoerd]] en sy vrou, [[Betsie Verwoerd|Betsie]]. |bron=[http://www.litnet.co.za/hermann-giliomee-en-die-laaste-afrikanerleiers/ LitNet] |datum=1928 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Betsie Verwoerd]] r643rwp8uu0fq8ok16z3kvtksfsxb48 6 113306 2922802 1482398 2026-08-06T21:56:40Z JMK 649 +kat 2922802 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Betsie Verwoerd]] |bron=[http://www.ditsem.net/index.php/nuusbrief-2/item/466-suid-afrika-55-jaar-gelede-as-republiek-uitgeroep ditsem.net] |datum=Omstreeks 1965 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Betsie Verwoerd]] 370fmrw9b8jj4s365ewdw2vyxtvvmmp 6 113896 2922796 1486975 2026-08-06T21:51:24Z JMK 649 +kat 2922796 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Eerste belydenisklas van die [[Gereformeerde kerk Reddersburg]] ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Ds. [[Willem Johannes de Klerk]] sit vyfde van links in die tweede ry. |bron=Argief van die GKSA |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Religie in Suid-Afrika]] 6zn448xtwjl5lm5gzx6nt10dgla619e 2922799 2922796 2026-08-06T21:53:50Z JMK 649 2922799 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Eerste belydenisklas van die [[Gereformeerde kerk Reddersburg]] ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Ds. [[Willem Johannes de Klerk]] sit vyfde van links in die tweede ry. |bron=Argief van die GKSA |datum=1903 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Belydenisklasse]] egl5j5dgw6vmvjzsv3fki2pm9fji8zz 0 113936 2922683 2879783 2026-08-06T18:41:05Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922683 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SAFA.svg|200px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrika-vrouekampioenskap]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrika-vrouekampioenskap === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|CAF-vrouekampioenskap |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020||colspan=9|''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7|| |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5|| |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] ido075u1orknfl23fx2aw8xhy0cnjl1 2922684 2922683 2026-08-06T18:42:27Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922684 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SAFA.svg|200px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrikanasiesbeker]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA-kampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrika-vrouekampioenskap === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|CAF-vrouekampioenskap |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020||colspan=9|''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7|| |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5|| |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] su334ejw7bi8z4cfv4yygrprsq31a5z 2922686 2922684 2026-08-06T18:43:24Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Afrika-vrouekampioenskap */ 2922686 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SAFA.svg|200px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrikanasiesbeker]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA-kampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrikanasiesbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|CAF-vrouekampioenskap |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020||colspan=9|''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7|| |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5|| |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] 4k784ig4ppltrruqpophuyq4dmlagri 2922687 2922686 2026-08-06T18:44:56Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Afrikanasiesbeker */ 2922687 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SAFA.svg|200px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrikanasiesbeker]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA-kampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrikanasiesbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Afrikanasiesbeker-toernooie |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020||colspan=9|''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7|| |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5|| |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] n6t51eopg2lstj9gm70qmc8crvouy84 2922689 2922687 2026-08-06T18:47:30Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Afrikanasiesbeker */ 2922689 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SAFA.svg|200px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrikanasiesbeker]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA-kampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" ! colspan="9" |Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrikanasiesbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" ! colspan="9" |Afrikanasiesbeker-toernooie |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020|| colspan="8" |''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5 |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] nlpgwhc24az2w1symi3tgkvz3kjopht 6 114515 2922702 1491322 2026-08-06T19:03:59Z JMK 649 ~kat 2922702 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Totius]] en sy eggenote, [[Marie du Toit]], prof. [[Dirk Postma]] se jongste kind |bron=Argief van die GKSA |datum=Voor 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Totius]] impzr613vvyae94rjio0w3uu2ee5lx8 6 114516 2922698 1512036 2026-08-06T18:59:31Z JMK 649 ~kat 2922698 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Marie du Toit]] en [[Totius]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1904 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] g2cc6lydprgtmatz9ujfenntstgnc0b 6 114517 2922697 1491336 2026-08-06T18:58:09Z JMK 649 ~kat 2922697 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Totius]], [[Marie du Toit]] en van hul kinders by sy moeder, Elizabeth Jacoba du Toit, gebore Joubert, weduwee van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1911 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] 98zzbmnobacd2hj6fc0s3lfyevtk9o5 6 114640 2922584 1492050 2026-08-06T13:41:03Z JMK 649 ~kat 2922584 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente aan die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Teologiese Skool]], [[Potchefstroom]]: H.J.R. du Plessis, J.H. Kruger en T.N. Venter. |bron=Argief van die GKSA |datum=1906 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] nw65wrxbmhxkn7wo4fiz4cq75p4osb8 6 114776 2922753 1492814 2026-08-06T21:01:26Z JMK 649 +kat 2922753 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], in sitting op [[Bethulie]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1936 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Geen |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] pvuwib2agh2ga2avdrwaqq6y3le8p4b 6 114940 2922793 1493730 2026-08-06T21:49:57Z JMK 649 +kat 2922793 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die begrafnisstoet van mev. [[Brechtje van Rooy]] op [[Bethulie]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=1936 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] tphsduoz7s44xke3jyo4c8d3cd037li 6 114965 2922788 1493940 2026-08-06T21:44:54Z JMK 649 +kat 2922788 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] in die [[Oranje-Vrystaat]]. Die afgevaardigdes sluit in di. [[Willem Johannes de Klerk]], [[Koos van Rooy]], [[Hendrikus Pasch]] en [[Willem Postma]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=1912 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] tryw8dpmmg50fo0qhdiyr8zmkqmtm0b 6 114967 2922780 1493954 2026-08-06T21:38:11Z JMK 649 +kat 2922780 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=4 April 1924 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Rustenburg]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] obpi7vbiw6brgrv951h6cvi8zkpxssh 6 114969 2922787 1493980 2026-08-06T21:43:56Z JMK 649 +kat 2922787 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS, [[Reddersburg]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=1908 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] 5pg89nrgskj6iv8k2v0ualbswp0lt67 6 115299 2922742 1666233 2026-08-06T20:28:46Z JMK 649 +kat 2922742 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Adriaan Cornelius en [[Jantina Böeseken]] se grafsteen in die Maitland-begraafplaas, Kaapstad |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=852378&g2_imageViewsIndex=1 Gebruik met toestemming van die GGSA] |datum=25 Junie 2009 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Alta Griffiths |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Grafstene in Suid-Afrika]] kh50epcn1b9xq6a1nscsjx6r3q0658c 6 115576 2922809 1498957 2026-08-06T22:10:51Z JMK 649 +kat 2922809 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die bestuur van die Studentekorps Veritas Vincet, Potchefstroom |bron=Argief van die GKSA |datum=1927 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potchefstroom]] dshiyijaplkoc2yx5r8yz8prtlgh2ht 6 115615 2922752 1499384 2026-08-06T20:59:59Z JMK 649 +kat 2922752 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene kongres van die Sustersverenigings van die Gereformeerde Kerk op [[Burgersdorp]], 2 |bron=Argief van die GKSA |datum=Maart 1948 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Konferensies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] pdjukv5jrdf2024u40o6i2kfrx2n602 6 115617 2922754 1499395 2026-08-06T21:02:45Z JMK 649 +kat 2922754 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Anna Aucamp]] se grafsteen in [[Potchefstroom]] se hoofbegraafplaas |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=2114821&g2_imageViewsIndex=1 Gebruik met verlof van die GGSA] |datum=5 Desember 2011 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=GGSA Noordwes |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Grafstene in Suid-Afrika]] boogqbmrgh2dtwjehrr6dl4r86zlhhe 6 116683 2922845 1509034 2026-08-06T23:40:54Z JMK 649 +kat 2922845 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Phlippus Schutte|P.J.W. Schutte]] |bron=geni.com |datum=Voor 1873 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Voortrekkers]] h4cis9o8twzai44u4do54xevhd6fgdv 6 116687 2922844 1509069 2026-08-06T23:39:36Z JMK 649 +kat 2922844 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Philippus Schutte]] en sy laaste vrou, Magteld du Plessis, se graf |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=763917 Gebruik met toestemming van die GGSA] |datum=1 Januarie 2004 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Simon du Plooy |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Grafstene in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voortrekkers]] hh1fz90pz62s949icxkmsp2xp5exmyj 6 116688 2922846 1509073 2026-08-06T23:52:09Z JMK 649 +kat 2922846 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Philippus Schutte]] en sy vrou Magteld du Plessis se grafstene |bron=[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=763924&g2_imageViewsIndex=1 Gebruik met verlof van die GGSA] |datum=1 Januarie 2004 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Simon du Plooy |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Grafstene in Suid-Afrika]] cm51hcjms4984oit8fctozwddulh4dv 6 116938 2922724 1511316 2026-08-06T19:47:24Z JMK 649 +kat 2922724 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier]] neem afskeid van ds. [[Pieter Snyman]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1944 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies in Suid-Afrika]] 3py9jw0e15phk0slhv3tx1vwl1y4pdj 6 117038 2922591 1512430 2026-08-06T14:14:19Z JMK 649 ~kat 2922591 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die Teologiese Skool op Potchefstroom |bron=Argief van die GKSA |datum=1907 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] 1uizqw4k5toven1jjp522m46yiftd7v 2922603 2922591 2026-08-06T14:57:29Z JMK 649 /* Opsomming */ skakels 2922603 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] op [[Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1907 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] 1yxg2gcgztto11cp8ruftzy81ky0dsw 6 117174 2922784 1528584 2026-08-06T21:42:35Z JMK 649 +kat 2922784 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS op [[Ladybrand]] in 1905 |bron=Argief van die GKSA |datum=1905 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] iznp0f5iael7v5o2bbse4gjt90sgorn 6 118617 2922588 2922229 2026-08-06T14:09:31Z JMK 649 ~kat 2922588 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op [[Potchefstroom]] voor die eerste gebou |bron=Argief van die GKSA |datum=1913 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Totius]] 9jvijvs22i6fzwg384ubue25tdx0opr 6 118676 2922755 1525172 2026-08-06T21:03:21Z JMK 649 +kat 2922755 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Abraham Aucamp]] en mev. [[Anna Aucamp]] by die inwoners van die Dirk Postma-tehuis vir bejaardes, [[Burgersdorp]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=Tussen 1948 en 1961 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Burgersdorp]] aazm4b8scu5yuqq48krc8de2jjenqo7 6 118790 2922811 1526116 2026-08-06T22:13:31Z JMK 649 +kat 2922811 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Gereformeerde kerk Bethulie]] neem afskeid van ds. [[C.J.H. Vorster]] met sy vertrek na die [[Gereformeerde kerk Humpata]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=1895 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies in Suid-Afrika]] gfotxwsis3j5at8ktntw0byvfusyd01 6 118890 2922849 1527390 2026-08-06T23:57:46Z JMK 649 +kat 2922849 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die buiteblad van ds. [[Willem Johannes de Klerk]] se werk: ''De Gesneuvelden en gestorven van de Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika gedurende den oorlog 1899-1902 verzameld door WJ de Klerk'' |bron=Argief van die GKSA |datum=1904 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Die uitgewery |ander_weergawes=Morné van Rooyen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Sterftes in Suid-Afrika]] dg52vo3iti5ymkyw2d6xrsdoomqbrhx 6 119011 2922782 1528444 2026-08-06T21:40:38Z JMK 649 +kat 2922782 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], [[Aliwal-Noord]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1917 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] ss9rz9ff1c7qossxg7gammd490an44n 6 119014 2922776 1528490 2026-08-06T21:34:01Z JMK 649 +kat 2922776 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Vergadering van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], gehou te [[Burgersdorp]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1897 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Burgersdorp]] k734o9ofmepditvvflgs5ajgrwexjnu 6 119041 2922880 1528852 2026-08-07T08:31:08Z JMK 649 +kat 2922880 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die tronk op [[Burgersdorp]] waarin prof. [[Jan Lion Cachet]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aangehou is |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1900 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Burgersdorp]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] 6lmqywygz51c0aa1d1zq8e48hp663oj 6 119198 2922801 2921922 2026-08-06T21:55:30Z JMK 649 +kat 2922801 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Deel van die begrafnisstoet beweeg om die Kerkplein. |bron=''Die Moord op Dr. Verwoerd'' - J.J.J. Scholtz (1967) |datum=10 September 1966. |daarsteller=[[Gebruiker:Suidpunt]] |outeur=Onbekend. |ander_weergawes=Nee. }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hendrik Verwoerd]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kerkplein, Pretoria]] 4v8fcttny7cg171uma9uvpekkc9ptj4 0 119564 2922868 2922259 2026-08-07T07:31:58Z Gaius le Roux 203341 /* Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 */ 2922868 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] ny8gtlsfpic7ac0dee1omu95dgjw3ak 2922870 2922868 2026-08-07T07:59:20Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2922870 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 9 Februarie 2003 ===== Toe die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum by Swartkop op 9 Februarie 2003 besoek is, was sommige van die vliegtuie buitekant uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:805 2003-02-09 FASK 1 800x600.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 9 Februarie 2003 Lêer:835 2003-02-09 FASK 1 shd25 600x450.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 op 9 Februarie 2003 </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 22 Maart 2005 ===== [[Lêer:818 2005-03-22 FASK 007 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 word op 22 Maart 2005 in die SALM-museum Swartkop-buitevertoongebied gesien.]] ===== Polokwane Internasionale Lughawe 21 Mei 2005 ===== [[Lêer:Zudmd 2005-05-21 FAPB135 600x400.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 word op 21 Mei 2005 op die Polokwane Internasionale Lughawe-vluglyn gesien. Die vliegtuig het tydens ’n lugskou aan die vliegvertoning deelgeneem. Die masjien het teen daardie tyd die burgerlike registrasie ZU-DMD verkry en het deel van die SALM-museum-vlug uitgemaak.]] ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> ==== SALM-museum Ysterplaat 2 Desember 2005 ==== [[Lêer:857 2005-12-02 FAYP 585 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 het op 23 Oktober 1990 deel van die SALM-museum by Ysterplaat geword en word op 2 Desember 2005 op permanente uitstalling in die Ysterplaat-hoofsaal gesien.]] ==== 31 Mei 2008 ==== Op 31 Mei 2008 was van die SALM-museum se vertoonstukke buite en ander binne te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:838 2008-05-31 FASK 001 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:816 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 Lêer:342 2008-05-31 FASK 002 shd50 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 9gg8lcm1xuuxk5984ea0ka0vp0tgmkj 2922873 2922870 2026-08-07T08:08:31Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2922873 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 9 Februarie 2003 ===== Toe die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum by Swartkop op 9 Februarie 2003 besoek is, was sommige van die vliegtuie buitekant uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:805 2003-02-09 FASK 1 800x600.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 9 Februarie 2003 Lêer:835 2003-02-09 FASK 1 shd25 600x450.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 op 9 Februarie 2003 </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 22 Maart 2005 ===== [[Lêer:818 2005-03-22 FASK 007 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 word op 22 Maart 2005 in die SALM-museum Swartkop-buitevertoongebied gesien.]] ===== Polokwane Internasionale Lughawe 21 Mei 2005 ===== [[Lêer:Zudmd 2005-05-21 FAPB135 600x400.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 word op 21 Mei 2005 op die Polokwane Internasionale Lughawe-vluglyn gesien. Die vliegtuig het tydens ’n lugskou aan die vliegvertoning deelgeneem. Die masjien het teen daardie tyd die burgerlike registrasie ZU-DMD verkry en het deel van die SALM-museum-vlug uitgemaak.]] ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> ==== SALM-museum Ysterplaat 2 Desember 2005 ==== [[Lêer:857 2005-12-02 FAYP 585 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 het op 23 Oktober 1990 deel van die SALM-museum by Ysterplaat geword en word op 2 Desember 2005 op permanente uitstalling in die Ysterplaat-hoofsaal gesien.]] ==== 31 Mei 2008 ==== Op 31 Mei 2008 was van die SALM-museum se vertoonstukke buite en ander binne te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:838 2008-05-31 FASK 001 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:816 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 Lêer:342 2008-05-31 FASK 002 shd50 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 </gallery> ==== SALM-museum Swartkop 10 Augustus 2013 ==== Op 10 Augustus 2013 was daar in ‘n lang onderdakvertoongebied by SALM-museum Swartkop vegvliegtuie en opleidingsvliegtuie uitgestal. Hierdie vliegtuie het die volgende ingesluit: 211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D.<gallery mode="packed"> Lêer:Mirage Cheetah 2013-08-10 FASK 033 LR 600x397.jpg|211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D. Lêer:805 2013-08-10 FASK -12c shd50 800x530.jpg|In hierdie foto word Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 10 Augustus 2013 op permanente uitstalling onderdak by Swartkop gesien. </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 9lr6map818dfqskwuoa0jipmct5w8h1 2922874 2922873 2026-08-07T08:11:12Z Gaius le Roux 203341 /* Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is */ 2922874 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue en besoeke van 1991 tot 2005 === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 9 Februarie 2003 ===== Toe die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum by Swartkop op 9 Februarie 2003 besoek is, was sommige van die vliegtuie buitekant uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:805 2003-02-09 FASK 1 800x600.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 9 Februarie 2003 Lêer:835 2003-02-09 FASK 1 shd25 600x450.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 op 9 Februarie 2003 </gallery> ===== Besoek aan SALM-museum Swartkop 22 Maart 2005 ===== [[Lêer:818 2005-03-22 FASK 007 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 word op 22 Maart 2005 in die SALM-museum Swartkop-buitevertoongebied gesien.]] ===== Polokwane Internasionale Lughawe 21 Mei 2005 ===== [[Lêer:Zudmd 2005-05-21 FAPB135 600x400.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 word op 21 Mei 2005 op die Polokwane Internasionale Lughawe-vluglyn gesien. Die vliegtuig het tydens ’n lugskou aan die vliegvertoning deelgeneem. Die masjien het teen daardie tyd die burgerlike registrasie ZU-DMD verkry en het deel van die SALM-museum-vlug uitgemaak.]] ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> ==== SALM-museum Ysterplaat 2 Desember 2005 ==== [[Lêer:857 2005-12-02 FAYP 585 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 het op 23 Oktober 1990 deel van die SALM-museum by Ysterplaat geword en word op 2 Desember 2005 op permanente uitstalling in die Ysterplaat-hoofsaal gesien.]] ==== 31 Mei 2008 ==== Op 31 Mei 2008 was van die SALM-museum se vertoonstukke buite en ander binne te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:838 2008-05-31 FASK 001 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:816 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 Lêer:342 2008-05-31 FASK 002 shd50 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 </gallery> ==== SALM-museum Swartkop 10 Augustus 2013 ==== Op 10 Augustus 2013 was daar in ‘n lang onderdakvertoongebied by SALM-museum Swartkop vegvliegtuie en opleidingsvliegtuie uitgestal. Hierdie vliegtuie het die volgende ingesluit: 211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D.<gallery mode="packed"> Lêer:Mirage Cheetah 2013-08-10 FASK 033 LR 600x397.jpg|211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D. Lêer:805 2013-08-10 FASK -12c shd50 800x530.jpg|In hierdie foto word Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 10 Augustus 2013 op permanente uitstalling onderdak by Swartkop gesien. </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 884yn07x02sdpdrsiz053n3n0f3sg9w 2922875 2922874 2026-08-07T08:14:05Z Gaius le Roux 203341 Die opskrifte is uitgesorteer. 2922875 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue en besoeke van 1991 tot 2005 === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ==== Besoek aan SALM-museum Swartkop 9 Februarie 2003 ==== Toe die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum by Swartkop op 9 Februarie 2003 besoek is, was sommige van die vliegtuie buitekant uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:805 2003-02-09 FASK 1 800x600.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 9 Februarie 2003 Lêer:835 2003-02-09 FASK 1 shd25 600x450.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 op 9 Februarie 2003 </gallery> ==== Besoek aan SALM-museum Swartkop 22 Maart 2005 ==== [[Lêer:818 2005-03-22 FASK 007 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 word op 22 Maart 2005 in die SALM-museum Swartkop-buitevertoongebied gesien.]] ==== Polokwane Internasionale Lughawe 21 Mei 2005 ==== [[Lêer:Zudmd 2005-05-21 FAPB135 600x400.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 word op 21 Mei 2005 op die Polokwane Internasionale Lughawe-vluglyn gesien. Die vliegtuig het tydens ’n lugskou aan die vliegvertoning deelgeneem. Die masjien het teen daardie tyd die burgerlike registrasie ZU-DMD verkry en het deel van die SALM-museum-vlug uitgemaak.]] ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> ==== SALM-museum Ysterplaat 2 Desember 2005 ==== [[Lêer:857 2005-12-02 FAYP 585 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 het op 23 Oktober 1990 deel van die SALM-museum by Ysterplaat geword en word op 2 Desember 2005 op permanente uitstalling in die Ysterplaat-hoofsaal gesien.]] ==== 31 Mei 2008 ==== Op 31 Mei 2008 was van die SALM-museum se vertoonstukke buite en ander binne te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:838 2008-05-31 FASK 001 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:816 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 Lêer:342 2008-05-31 FASK 002 shd50 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 </gallery> ==== SALM-museum Swartkop 10 Augustus 2013 ==== Op 10 Augustus 2013 was daar in ‘n lang onderdakvertoongebied by SALM-museum Swartkop vegvliegtuie en opleidingsvliegtuie uitgestal. Hierdie vliegtuie het die volgende ingesluit: 211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D.<gallery mode="packed"> Lêer:Mirage Cheetah 2013-08-10 FASK 033 LR 600x397.jpg|211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D. Lêer:805 2013-08-10 FASK -12c shd50 800x530.jpg|In hierdie foto word Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 10 Augustus 2013 op permanente uitstalling onderdak by Swartkop gesien. </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] lpxcfx1g42ww9s27h6achafy82v9ktp 0 119571 2922631 2922501 2026-08-06T16:09:14Z Sobaka 328 Wysiging deur [[Special:Contributions/BT1121|BT1121]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:GeorgeF1974|GeorgeF1974]] 2833628 wikitext text/x-wiki Die '''Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad''' (PanSAT) is gestig in Suid-Afrika om veeltaligheid en taalregte te bevorder sowel as om die ontwikkeling van die [[Amptelike taal|amptelike tale]] van [[Suid-Afrika]] te handhaaf. Die liggaam is gestig deur die Wet op die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad 59 van 1995 (soos gewysig). Die amptelike tale van die Republiek van Suid-Afrika is [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Sotho]], [[Tswana]], [[Swazi]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Tsonga]], [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Suid-Ndebele|Ndebele]], [[Xhosa]] en [[Zoeloe]], asook Suid-Afrikaanse Gebaretaal. PanSAT streef ook daarna om gelyke status vir die Khoi-, [[Nama|Nama-]], en die [[Boesman|San-]] tale te bereik. PanSAT se strukture sluit in: * Provinsiale taalkomitees * Nasionale taalliggame * Nasionale leksikografie-eenhede. == Sien ook == * [[Taalkommissie]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Taaldiskriminasie]] == Eksterne skakels == * [http://www.pansalb.org.za/ Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217141039/http://www.pansalb.org.za/ |date=17 Desember 2007 }} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Taalowerhede]] rnogn0ryvlywce4sbc1cjw18goxrcbg 2922673 2922631 2026-08-06T18:10:37Z Sobaka 328 Rol weergawe [[Special:Diff/2922631|2922631]] deur [[Special:Contributions/Sobaka|Sobaka]] ([[User talk:Sobaka|bespreek]]) terug. 2922673 wikitext text/x-wiki Die '''Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad''' (PanSAT) is gestig in Suid-Afrika om veeltaligheid en taalregte te bevorder sowel as om die ontwikkeling van die [[Amptelike taal|amptelike tale]] van [[Suid-Afrika]] te handhaaf. Die liggaam is gestig deur die Wet op die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad 59 van 1995 (soos gewysig). Die amptelike tale van die Republiek van Suid-Afrika is [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Sotho]], [[Tswana]], [[Swazi]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Tsonga]], [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Suid-Ndebele|Ndebele]], [[Xhosa]] en [[Zoeloe]], asook [[Suid-Afrikaanse Gebaretaal]]. PanSAT streef ook daarna om gelyke status vir die Khoi-, [[Nama|Nama-]], en die [[Boesman|San-]] tale te bereik. PanSAT se strukture sluit in: * Provinsiale taalkomitees * Nasionale taalliggame * Nasionale leksikografie-eenhede. == Sien ook == * [[Taalkommissie]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Taaldiskriminasie]] == Eksterne skakels == * [http://www.pansalb.org.za/ Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217141039/http://www.pansalb.org.za/ |date=17 Desember 2007 }} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Taalowerhede]] 5qqe8cthsifoz1x887ek5pebs3ubdyh 6 120653 2922623 1545322 2026-08-06T15:27:25Z JMK 649 +kat 2922623 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. J.H. van Wyk, predikant van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1970 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning|GKSA}} [[Kategorie:Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] 9vut2dpau96wy1h7ynkwellx6pdrc5w 6 121892 2922850 1556840 2026-08-07T00:01:17Z JMK 649 +kat 2922850 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die grondleggers van die eerste [[Nasionale Party]] in die Unie-parlement |bron=Die Suid-Afrikaanse politieke geskiedenis in beeld |datum=1915 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Nasionale Party]] [[Kategorie:Paul Kruger]] [[Kategorie:Christiaan de Wet]] [[Kategorie:JBM Hertzog]] lnjntzr40ix2mixcb34hqg3r5i16wbt 6 122084 2922848 1558394 2026-08-06T23:56:12Z JMK 649 +kat 2922848 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die familie Collett van die plaas Grassridge, distrik [[Cradock]], [[Kaapkolonie]], met die goue bruilof van John en Mary Collett. Hul skoonseun [[Charles Butler]] staan links. |bron=''Karoo Morning'', [[Guy Butler]] se outobiografie |datum=1905 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Huwelik]] n57c4pgqkjw9ezhd4v1xmy3omj6agyp 6 122517 2922814 1562020 2026-08-06T22:15:33Z JMK 649 ~kat 2922814 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die gedig "Winternag" in [[Eugène Marais]] se handskrif |bron=Plateatlas by die Afrikaanse Letterkunde |datum=1931 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Eugène Marais |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Eugène Marais]] ic3fmd55vw4qrjf6l05xhu6vf8gl6z7 6 122540 2922618 1562288 2026-08-06T15:21:23Z JMK 649 ~kat 2922618 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Personeel en kuratorium van die [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] |bron=GKSA se Argief |datum=1963 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Martin Gibbs |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hammanskraalse Teologiese Skool]] 43xjcwqmunpyyrv0vdb66lq4wzilbft 6 122542 2922797 1562305 2026-08-06T21:52:31Z JMK 649 +kat 2922797 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Gereformeerde kerk Steynsburg]] se belydenisklas, 1927 |bron=Argief van die GKSA |datum=1927 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Belydenisklasse]] {{PD-SA}} 7tg7he2a5kv1icfmpgs1bidzo3cil1s 6 122577 2922751 2921560 2026-08-06T20:58:00Z JMK 649 +kat 2922751 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Sommige van die afgevaardigdes na die samesprekings van kerklike partye in Transvaal, opgeroep deur pres. [[Paul Kruger]] |bron=Eeufees-album NH Kerk 1842–1942 |datum=Augustus 1891 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=W.H. Schroëder |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nederduitsch Hervormde Kerk]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk| ]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] msmz8ie5hnx8ffvf2vgo1gxexboh8f7 0 122798 2922575 2429966 2026-08-06T13:14:27Z JMK 649 +kat 2922575 wikitext text/x-wiki Die '''Teologiese Skool Potchefstroom''' (TSP) is die kweekskool (opleidingsinstansie vir kandidaatpredikante) van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] wat voortspruit uit die [[Teologiese Skool Burgersdorp]]. Laasgenoemde is in [[1869]] gestig en einde [[1904]] na [[Potchefstroom]] verskuif, waar dit begin [[1905]] geopen het. == Eerste geboue == [[Beeld:Studente aan die Gereformeerde Teologiese Skool Potchefstroom 1906, HJR du Plessis, JH Kruger en TN Venter.jpg|duimnael|links|200px|Studente aan die Teologiese Skool, 1906, 'n jaar nadat dit na Potchefstroom verhuis het: [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]] en T.N. Venter.]] [[Beeld:Het Studenten Monument te Potchefstroom.jpg|duimnael|200px|regs|Die Studentemonument, Gloria Victis, op Potchefstroom voor die eerste teologiese skool opgerig ter nagedagtenis aan die studente, toe nog aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|skool op Burgersdorp]], wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gesneuwel het. Hulle was Karel David Coetsee, [[Calman Lion Cachet|Calman Efraim Lion Cachet]], [[Japie Maré|Jacob Philippus Maré]], Johannes Abraham Venter en Jan Christoffel Kruger, almal met die rang kommandant.]] [[Beeld:Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die Teologiese Skool op Potchefstroom, 1907.jpg|duimnael|links|280px|Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die Teologiese Skool Potchefstroom, 1907, afgeneem voor die eerste teologiese skool.]] Die teologiese skool <!-- kleinletters, want dit dui op die gebou; nie die instelling nie --> met die losiesgebou, professorale woning en gebou van die Voorbereidende Skool is in [[1926]] aan die provinsiale administrasie van [[Transvaal]] verkoop vir £7&nbsp;500. In [[1956]] het die Skool dit teruggekoop vir die nominale bedrag van £600. So het hierdie historiese monumente weer in die Kerk se besit gekom.<ref>{{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds.</ref> == Tweede gebou == [[Beeld:Kuratore van die GKSA se Teologiese Skool Potchefstroom, 1920's.jpg|duimnael|regs|270px|Die kuratore van die Skool in 1922, die jaar van die verhuising na sy tweede gebou. Agter (van links): Di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]] en [[Jacobus du Plessis]]. Voor (van links): Di. [[N.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] en [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]].]] Die studente aan die TSP het in ’n stadium tot 12 vermeerder. Omdat nog ruimte ook vir die studente aan die Literariese Departement (voorloper van die [[PU vir CHO]]) geskep moes word, is met [[biblioteek]] en al na ’n syvleuel van die Voorbereidende Skool verhuis. Toe dit later afgestaan moes word, is verhuis na ’n woonhuis op die hoek van Molen- en Esselenstraat. In daardie stadium (omstreeks [[1918]]/'[[1919|19]]) is die eerste teologiese skool vir [[Onderwys|onderwysdoeleindes]] aan die provinsiale administrasie van [[Transvaal]] verhuur. Ruim ondersteuning van die GKSA se Jubileumfonds en ’n besluit van die Sinode van [[1920]] dat £3 000 daarvan vir die oprigting van ’n nuwe teologiese skool gebruik moes word, het die weg gebaan vir oprigting van die tweede skool. Reeds in [[1917]] is 3 [[Morg|morge]] aangekoop teen die nominale bedrag van £25. Hierdie gebou, wat later sou bekendstaan as Teologiese Skool Nommer 2, is in [[1984]] grondig gerestoureer om gebruik te word as die GKSA se kerkmuseum. Dit het £2 475 gekos en is op [[7 April]] [[1922]] in gebruik geneem. Dertig jaar lank is die TSP in dié gebou gehuisves.<ref>{{af}} Van der Vyver, dr. G.C.P. 1969. ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds.</ref> == Huidige gebouekompleks == [[Beeld:Ou Voorbereidende Skool Potchefstroom, nou Totius-Akademie.jpg|duimnael|regs|270px|Die Ou Voorbereidende Skool het van Augustus 2005 tot Mei 2020 die privaat laerskool [[Totius-Akademie]] gehuisves.<ref>{{af}} [http://laerskooltotiusakademie.co.za/Ons-geskiedenis.php Die geskiedenis van die Totius-Akademie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180604124056/http://laerskooltotiusakademie.co.za/Ons-geskiedenis.php |date= 4 Junie 2018 }}. URL besoek op 29 Junie 2017.</ref>]] [[Beeld:Oosaansig van die oorspronklike koshuis vir studente aan die Teologiese Skool Potchefstroom.jpg|duimnael|links|270px|Die oosaansig van die oorspronklike koshuis vir studente aan die Teologiese Skool. Dit was geleë aan Molenstraat, suid van die eerste Teologiese Skool.]] [[Beeld:Woning van proff Jan Lion Cachet en JD du Toit (Totius), Teologiese Skool Potchefstroom, tans die GKSA se kerkmuseum.jpg|duimnael|regs|270px|Die woning wat vir prof. [[Jan Lion Cachet]] op Potchefstroom gebou is ná die verhuising van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] hierheen en wat gegrond is op die ontwerp van sy [[pastorie]] op [[Burgersdorp]].]] [[Beeld:Tweede hoofgebou van die Teologiese Skool Potchefstroom van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.jpg|duimnael|links|270px|Die Teologiese Skool se tweede gebou is in April 1922 in gebruik geneem.]] [[Beeld:Perspektieftekening van die GKSA se Teologiese Skool Potchefstroom en die kerkgebou van die Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord deur die argitekte Moerdyk en Watson.jpg|duimnael|regs|300px|'n Perspektiegtekening deur [[Gerard Moerdyk]] en/of [[Henry Watson]], die argitekte, van die gebouekompleks wat op [[18 Oktober]] [[1952]] in gebruik geneem is.]] [[Beeld:Prof JD du Toit (Totius) onthul die gedenksteen van die Teologiese Skool Potchefstroom se nuwe gebou op 2 Februarie 1952 terwyl ds SP van der Walt van die Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord toekyk.jpg|duimnael|links|270px|Prof. J.D. du Toit ([[Totius]] het die derde gebou se gedenksteen op [[2 Februarie]] [[1952]] onthul. Ds. [[Sarel van der Walt]] wat toekyk, het op dieselfde dag die kerkgebou van die aangrensende [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord]], sy gemeente, se hoeksteen onthul.]] [[Lêer:Derde teologiese skool op Potchefstroom en Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord in aanbou, November 1951.jpg|duimnael|regs|270px|Die derde gebou en [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] se kerkgebou (met die toring regs sigbaar) in aanbou in November 1951.]] Die Teologiese Skool se geboue is vroeg in die 1950's opgerig en vorm ’n eenheid met die GKSA se Administratiewe Buro, Argief en die kerkgebou van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult]]. Van die inwyding van die geboue op [[18 Oktober]] [[1952]] tot in [[2015]] was die kerkgebou die tuiste van die [[gemeente]] [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]], wat in laasgenoemde jaar met die [[Gereformeerde kerk Noordbrug|gemeente Noordbrug]] saamgesmelt het. Die Teologiese Skool en Administratiewe Buro het voor die oprigting van die gebouekompleks ’n dringende behoefte aan meer ruimte ervaar. Die Skool het veral nog ruimte kortgekom vir sy biblioteek en leeskamer, want destyds was die leeskamer ’n gedeelte van die vertrek wat diens as biblioteek gedoen het, terwyl van die biblioteekboeke in ’n buitekamer gehuisves moes word. Die nodige ruimte vir die Kerk se Argief het ook ontbreek. Die Administratiewe Buro, wat ’n groot en belangrike deel van die Kerk se administrasie behartig, is tot in daardie stadium in ’n vertrek gehuisves wat van die TSP geleen is, plus ’n kleiner vertrek wat later beskikbaar gestel is. Die GKSA se Sinode van [[1949]] het aandag aan die dringende behoeftes van die TSP en Admininistratiewe Buro geskenk en die Kuratore van die Skool opdrag gegee om ’n bouplan te laat opstel vir die oprigting van ’n biblioteek, leeskamer, argief en administratiewe kantore. Die beplanning moes ook voorsiening maak vir die klaskamers van die TSP en ’n saal, wat later opgerig sou word. Die Sinode het nie nodig gehad om voorsiening te maak vir ’n terrein nie, want die stadsraad van Potchefstroom het ’n stuk grond oorkant die ou perseel van die TSP geskenk. Die [[Argitektuur|argiteksfirma]] [[Gerard Moerdyk|Moerdyk]] en [[Henry Watson|Watson]] is genader om die bouplan op te stel. Dit was ’n moeilike opdrag omdat die gedeelte van die bouprogram wat volgens die Sinode se besluit uitgevoer moes word, van so ’n aard was dat dit óf as ’n lang, plat gebou óf as ’n skraal, regop gebou opgerig sou moes word. Geeneen van dié gedagtes was aanneemlik nie. Die oplossing vir die probleem het van ’n ander kant af gekom. In Junie 1949 is die gemeente Potchefstroom-Noord van [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] afgestig, sonder ’n eie kerkgebou. Ná onderhandelings tussen die Kuratorium en die nuwe gemeente se kerkraad is ooreengekom dat die kerkraad toestemming kry om langs die geboue van die TSP ’n kerkgebou op te rig en dat die GKSA se Sinode die reg verkry om in dié kerk te vergader. Groot veranderings moes gevolglik aan die bouplan aangebring word; tog is terselfdertyd groot vordering gemaak. Die bouplan moes verander word vir ’n gebouekompleks van veel groter omvang. Maar nog ’n uitdaging het opgeduik: Die beplande geboue sou so ’n eenheid vorm dat dit byna onmoontlik sou wees om eers net ’n gedeelte daarvan op te rig en later die res. Al raad was om die bouery in sy geheel aan te pak en uit te voer. Die bouplan wat ná veel wik en weeg en talle veranderings aangebring is, is inderdaad vir ’n gebouekompleks wat ’n eenheid vorm, maar waarin elke onderafdeling tot sy reg kom. Aan die suidekant is die biblioteek en argiefdeel op drie verdiepings wat elk agt [[Voet (lengtemaat)|voet]] (amper 2,5&nbsp;[[Meter|m]]) hoog is. Die boonste verdieping huisves die GKSA se Argief en is so beplan dat dit nog jare lank ná voltooiing voldoende ruimte sou bied. Die onderste twee vlakke huisves die biblioteek. Kort voor dit in gebruik geneem is, het ds. [[Izak Lessing|I.J. Lessing]] (van [[1948]] tot sy aftrede in [[1977]] aan die Admin. Buro verbonde) in die GKSA se ''Almanak'' van [[1953]] geskryf: "Dit sal seker baie jare duur voordat ons Teologiese Skool soveel boeke sal besit dat hierdie ruimte onvoldoende sal wees." Dié deel van die gebou is van staalrakke voorsien om sover moontlik skade te voorkom wat deur brand veroorsaak kan word. Die brand wat op [[23 Februarie]] [[1949]] weens ’n kortsluiting in die PU vir CHO se hoofgebou ontstaan en die biblioteek in puin gelê het, was destyds nog vars in Potchefstromers se geheue. Na raming het 30 000 boeke en 4 000 tydskrifte in die slag gebly en was oorspronklike manuskripte van die werke van die digter [[Jan F. Celliers]] van die onvervangbare items wat verlore gegaan het. Die nuwe PUK-biblioteek se hoeksteen is in Maart 1951 gelê.<ref>{{af}} [http://www.nwu.ac.za/af/nwu-potchefstroomkampus-nuus-ikoon-van-potchefstroomkampus-word-80 Ikoon van Potchefstroomkampus word 80] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219155707/http://www.nwu.ac.za/af/nwu-potchefstroomkampus-nuus-ikoon-van-potchefstroomkampus-word-80 |date=19 Desember 2019 }}. URL besoek op 24 Junie 2017.</ref> Die gebou se hoofaansig beslaan twee verdiepings en front oos. Die onderste vlak bestaan uit die leeskamer wat by die biblioteek aansluit, en dan nog die kantore van die Admin. Buro. Op die boonste verdieping is die klaskamers vir die TSP, ’n vergadersaal en ’n kantoor vir die [[rektor]] van die skool. Aan die noordekant is die kerkgebou met sy hoofingang wat ook oos front. Die kerk is ontwerp om sitplek te bied aan 700 kerkgangers, maar voor die kansel is ruimte vir die [[Nagmaal|Nagmaalstafels]] en amper 100 gaste. Die vierkantige toring is voorsien van ’n [[horlosie]] en klok. Dié kerkgebou is beplan as die tuiste van die gemeente Potchefstroom-Noord sowel as die bymekaarkomplek van die teologiese studente vir die bediening van Woord en Sakramente. Ds. Lessing skryf in [[1952]] die geboue is op ’n besonderse manier beplan. "Sover ons weet tref ’n mens nêrens elders hierdie samestelling aan nie, nl. die Teologiese Skool van ’n kerk, sy argief en administratiewe kantore en ’n kerkgebou – alles in een geheel." Hy vervolg: "Almal wat die gebou besigtig en kennis neem van die manier van beplanning, vind dit nie alleen mooi en interessant nie, maar ook iets buitengewoons. Hier is ’n kompleks van geboue wat die hele week gebruik sal word. Die kerkgebou sal ook in die week in gebruik wees (wanneer) die teologiese studente hulle preekoefeninge daar hou. Maar die argitekte wou ook met die besondere samestelling en die vorm van die geboue ’n sekere gedagte tot uiting bring. Die gebou stel 'die muur van die Hervormers' in [[Genève]] voor. Verder gee dit die indruk van ’n [[Kasteel|vesting]], waar die eenvoud sowel as die krag van die [[Calvinisme]] versinnebeeld word." [[Beeld:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1941.jpg|duimnael|regs|300px|Professore en studente van die Skool, 1940. Eerste ry: J.J.S. Venter, [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]]. Tweede ry: prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof J.D. du Toit ([[Totius]]), prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]. Derde ry: P.J. Coetzee, P.J. Venter, D.C.S. van der Merwe, L.J. Botha, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]].]] [[Lêer:Professore en studente van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1947.jpg|duimnael|links|300px|Professore en studente van die Skool, 1947. Eerste ry: [[Benoon Duvenage|B. Duvenage]], G.P. Scheepers, M.J. Booyens, prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof. [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], prof. [[Totius|J.D. du Toit]], prof. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[P.W. Buys]], C. Hattingh, F.W. Buytendach. Tweede ry: I.J. van der Walt, J.J. van der Walt, L.S. Kruger, P.J. Opperman, J.M. Opperman, E.J.G. Norval, P.G. Geertsema, C.H. Smit, H.J. Kruger, [[Philippus Snyman|P. Snyman]], H. Pelser, P.C. Rule, M.W. van der Walt. Derde ry: Z.C. Grobler, G.L. van der Walt, A.P. Malan, B. Spoelstra, H.A. Louw, [[Hendrik-Jan Boshoff|H.J. Boshoff]], L.J. Buys, A.J. Pelser, [[Willem Venter|W. Venter]], [[Gerrit Kruger|G.H.J Kruger]].]] [[Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|duimnael|320px|regs|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchefstroom. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P vd Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], [[Dirkie van der Walt|D.J. van der Walt]], [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. [[Totius| J.D. du Toit]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: D.C.S. van der Merwe, B.R. Kruger, J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S Du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]].Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]].]] Buiten die alledaagse gebruik van die kompleks deur die TSP, Admin. Buro, Argief en kerk, is ook beplan dat die GKSA se Sinode sy vergaderings in die gebou sou hou en die gedeelte van die TSP as sale sou dien waarin kommissies van die Sinode kon vergader, terwyl die Admin. Buro sy aandeel aan die werksaamhede van die Sinode in sy eie kantore kon verrig. Die gebou is beplan met die behoeftes in gedagte wat die sitting van die Sinode kon meebring. Alles is gerieflik bymekaar, selfs die saal waarin verversings bedien kan word, is net oorkant die straat. Die gebouekompleks het die Kerk en die gemeente van Potchefstroom-Noord altesaam amper £60 000 gekos. Die tender vir die deel wat deur die Kerk gebou sou word, was £23 425. Die staalrakke sou £2&nbsp;450 kos en die meublement vir die hele gebou £1 250. Daarby moes nog gereken word die koste van die omheining van die hele terrein. Die Sinode van 1952 het die totale koste van die Kerk op £30 000 geskat, wat oor ’n tydperk van amper 20 jaar afbetaal sou word. Die kerkgebou sou sowat £25 000 kos, uitgesluit die [[orrel]] se koste van £4&nbsp;200. Dit moes die gemeente bekostig met sy groot aantal studente en skoliere. Potchefstroom het in 1952 565 belydende lidmate gehad, maar net 130 gesinne. Die aanvaarde tender van T.H. Bolton vir die bou van die kerk, is as bo die vermoë van die gemeente geag. ’n Aantal besparings is toe aanbeveel, wat die boukoste op £23 521 te staan gebring het. Daarby moes gereken word £5 500 vir die [[pastorie]] en £3&nbsp;000 vir die orrel. Ná onderhandeling met die PU vir CHO se Konservatorium is ooreengekom op ’n gesamentlike aksie ingevolge waarvan elke party die orrel om die helfte sou besit. Prof. M.C. Roode het die spesifikasies van die instrument opgestel en dis ingevoer en gebou deur die Suid-Afrikaanse Orrelbouers. Die ooreenkoms het bepaal dat konservatoriumstudente in die kerk sou mag oefen en orrelles in die gebou sou ontvang. Dié ooreenkoms het tot [[1998]] bly staan, toe die universiteit van sy deel afstand gedoen het nadat R80 000 aan die herstel van die orrel bestee is.<ref>{{af}} Du Plooy, ds. Jan-Louis et al. 1999. ''Feesbundel. ’n Halfeeu van dankbaarheid 1949–1999. Halfeeufeesbundel uitgegee in opdrag van die Kerkraad van die Gereformeerde Gemeente Potchefstroom-Noord met die oog op die viering van die 50ste bestaansjaar van die gemeente''. Potchefstroom: Gereformeerde Kerkraad.</ref> Indertyd was dit die grootste en duurste gebou wat die Gereformeerde Kerk in sy langer as 90-jarige bestaan laat oprig het. Ds. Lessing skryf: "In die verlede het ons nie oor die bemiddelde beskik om so ’n saak te onderneem nie. Deur die seëninge van die Here het daar groot uitbreiding op stoflike gebied gekom." Van hierdie kerkgebou het dr. [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]] op [[2 Februarie]] [[1952]] die hoeksteen gelê. Op [[18 Oktober]] [[1952]] is die gebouekompleks feestelik in gebruik geneem. Prof. [[Totius|J.D. du Toit]] het die inwydingsrede gelewer, waarna die verrigtinge afgesluit is met die sing van [[Psalms|Ps.]] 90 vers 1 en 9. == Bronne == * {{af}} Lessings, I.J. in [[Ammi Venter|Venter, ds. A.A.]] 1952. ''Almanak van die Gereformeerde Gemeentes in Suid-Afrika vir die jaar 1953.'' Potchefstroom: Administratiewe Buro. == Verwysings == {{Verwysings}} {{GKSA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] s1wyl7byclg3kuvnrwnwndjspyequvo 6 122812 2922606 2922193 2026-08-06T15:01:08Z JMK 649 ~kat 2922606 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Teologiese Skool Potchefstroom]] se eerste koshuis |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] f7v6w330gv2rxogzgun0e7xyjj7ovly 2922608 2922606 2026-08-06T15:02:40Z JMK 649 2922608 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Teologiese Skool Potchefstroom]] se eerste koshuis |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] c5hp5z68mna14utgjjl7gw1qn006ynx 6 122814 2922611 1564338 2026-08-06T15:04:49Z JMK 649 ~kat 2922611 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die ou prinsipaalswoning van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] c9dr6srmdxlkpbvr8y38h3t5jqq0za9 6 122815 2922607 1564343 2026-08-06T15:02:03Z JMK 649 +kat 2922607 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die tweede gebou waarin die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] gehuisves is. |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1922 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] qw2te5jm0m0x1dzvb4bakds348pooos 6 122816 2922613 1564352 2026-08-06T15:06:50Z JMK 649 ~kat 2922613 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Derde gebou van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] en [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord]] in aanbou |bron=Argief van die GKSA |datum=November 1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] o4cudq2w73nvimywjmyf8yezp8jhw6h 6 122817 2922612 1564356 2026-08-06T15:05:49Z JMK 649 ~kat 2922612 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Perspektieftekening van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] en die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1951 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=[[Gerard Moerdyk]] en/of [[Henry Watson]] |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] t8fdwtjfv3vxj0nnr3zf7lng53kfx7c 6 122827 2922586 2922220 2026-08-06T13:43:11Z JMK 649 ~kat 2922586 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Totius]] onthul die gedenksteen van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] se nuwe gebou terwyl ds. [[Sarel van der Walt]] toekyk |bron=Argief van die GKSA |datum=2 Februarie 1952 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Totius]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] 5uwazpvjvq4c7lxv7ob8m67qp3k82z2 6 122989 2922609 1565914 2026-08-06T15:04:06Z JMK 649 ~kat 2922609 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die ou Voorbereidende Skool op Potchefstroom |bron=Argief van die GKSA |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] 7f7shpta1y9efwmgtlayyzrw43xfgre 6 123224 2922777 1568102 2026-08-06T21:35:12Z JMK 649 +kat 2922777 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in sitting te [[Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1946 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] t8hdi1x85cu5bwyf0cpc9u167vxvd4v 6 123480 2922734 2922329 2026-08-06T20:15:06Z JMK 649 +kat 2922734 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die aankoms van pres. [[Paul Kruger]] tydens die [[Bloemfontein-konferensie]] |bron=OVS 1854–1954 |datum=Junie 1899 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Bloemfontein]] [[Kategorie:Paul Kruger]] [[Kategorie:Konferensies in Suid-Afrika]] 2cs9gkizlm74yvve4ist6zwd63q66sx 6 125054 2922644 1587777 2026-08-06T17:42:02Z JMK 649 +kat 2922644 wikitext text/x-wiki == Opsomming == AK47 Cannabis Strain from South Africa<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] c2bzy2m3soqvgatoizokkt2ag0p62qy 6 125057 2922642 1587780 2026-08-06T17:39:56Z JMK 649 +kat 2922642 wikitext text/x-wiki == Opsomming == 1066 Cannabis Strain from South Africa Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] bnt0e5hk451uv784wn53awgan6jtoqa 6 125058 2922647 1587782 2026-08-06T17:43:45Z JMK 649 +kat 2922647 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Brown Chocolate Cannabis Strain from South Africa<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 7fcoyshln67vtszdefc4cqkcx0srnzt 6 125064 2922659 1587791 2026-08-06T17:52:37Z JMK 649 +kat 2922659 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] lqhjyniv2zo58vhj5tonqve8z7iusr3 6 125065 2922660 1587792 2026-08-06T17:53:09Z JMK 649 +kat 2922660 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] lqhjyniv2zo58vhj5tonqve8z7iusr3 6 125066 2922648 1587795 2026-08-06T17:44:27Z JMK 649 +kat 2922648 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 6qpkwhczp3wq1nzwuqxl386pd4l8zzf 6 125067 2922661 1587796 2026-08-06T17:53:38Z JMK 649 +kat 2922661 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Seed as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 3c88en5vkn3a2gx0bahi4pulsf9l5se 6 125068 2922662 1587800 2026-08-06T17:54:08Z JMK 649 +kat 2922662 wikitext text/x-wiki Cannabis Seed as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 9cqccef9m4b94xuj58y8nsaavr2dxor 6 125069 2922649 1587801 2026-08-06T17:45:01Z JMK 649 +kat 2922649 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125070 2922650 1587803 2026-08-06T17:45:31Z JMK 649 +kat 2922650 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125071 2922651 1587804 2026-08-06T17:46:08Z JMK 649 +kat 2922651 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125072 2922652 1587805 2026-08-06T17:46:44Z JMK 649 +kat 2922652 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125073 2922654 1587806 2026-08-06T17:49:38Z JMK 649 +kat 2922654 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125074 2922655 1587807 2026-08-06T17:50:14Z JMK 649 +kat 2922655 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125075 2922656 1587808 2026-08-06T17:51:10Z JMK 649 +kat 2922656 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125076 2922657 1587809 2026-08-06T17:51:39Z JMK 649 +kat 2922657 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125077 2922658 1587810 2026-08-06T17:52:08Z JMK 649 +kat 2922658 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Pistils & Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] k3qdmv07bcxw9yprbipen1e91y324we 6 125078 2922646 1587811 2026-08-06T17:43:04Z JMK 649 +kat 2922646 wikitext text/x-wiki == Opsomming == broken stem of cannabis plant as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 8obtdwn5j2y039asbd4kwkygzshflkd 6 125081 2922663 1587817 2026-08-06T17:54:43Z JMK 649 +kat 2922663 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 3csulfr7wz460re8vsnixdvjxtuh7w0 6 125082 2922664 1587818 2026-08-06T17:55:23Z JMK 649 +kat 2922664 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 3csulfr7wz460re8vsnixdvjxtuh7w0 6 125083 2922665 1587819 2026-08-06T17:55:55Z JMK 649 +kat 2922665 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 3csulfr7wz460re8vsnixdvjxtuh7w0 6 125084 2922666 1587820 2026-08-06T17:56:24Z JMK 649 +kat 2922666 wikitext text/x-wiki == Opsomming == Cannabis Trichomes as seen under DIY macroscope<br> Bron: Dagga Magazine == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Dagga]] 3csulfr7wz460re8vsnixdvjxtuh7w0 6 127146 2922856 1606875 2026-08-07T00:11:31Z JMK 649 +kat 2922856 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Begrafnis vanuit die ou [[NG gemeente Fordsburg|NG kerk Fordsburg]] |bron=Uit 'n privaat versameling foto's |datum=Omstreeks 1930 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] doz3ibgeeiz8j9tkb8xyha1cl8iay1h 0 127160 2922718 2770152 2026-08-06T19:38:53Z Sobaka 328 skakel 2922718 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacques Pauw | bynaam = | beeld = Jacques Pauw 20221221.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer en journalis | bekend = ''The President's Keepers''<br />''[[Vrye Weekblad]]'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jacques Pauw''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse ondersoekende [[joernalis]]. Hy was medestigter van en joernalis vir die anti-[[Apartheid]]-koerant ''[[Vrye Weekblad]]'' en uitvoerende vervaardiger van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] se aktuele nuusprogram ''[[Special Assignment]]''. Hy het sy televisieloopbaan in 1994 begin, en spesialiseer in dokumentêre films oor die vasteland van [[Afrika]]. Deur sy joernalistieke loopbaan het Pauw kriminele aktiwiteite in die onderwêreld van Suider-Afrika ondersoek en gruweldade wat deur regerings regoor die Afrika-kontinent gepleeg is, aan die lig gebring. Sake wat deur Pauw se dokumentêre rolprente gedek word, sluit in die [[Rwandese volksmoord]], die Oorlog in Darfoer, en die polisie se doodsgroepe in Suid-Afrika onder apartheid. In November 2017 het Suid-Afrika se [[staatsveiligheidsagentskap]] (SSA) kriminele klagte teen Pauw gebring weens aansprake wat in sy boek, "The President's Keepers" gemaak is. Die Suid-Afrikaanse polisie het in Februarie 2018 op sy huis toegeslaan. == Aftrede == In 2014 het Jacques Pauw uit die joernalistiek getree. Hy was destyds die hoof van ondersoeke by [[Media24]]-koerante. Hy was drie dekades lank ’n joernalis, voor die drie jaar lange onderbreking ná aftrede waartydens hy (en sy vrou) ’n restaurant begin en bestuur het. Pauw was die meeste van daardie tyd as die sjef by die restaurant, ''Red Tin Roof'', in [[Riebeek-Kasteel]]. == Erkenning en eerbewyse == Pauw se werk is regoor die wêreld vertoon en hy het verskeie nasionale en internasionale toekennings ontvang, insluitend die Toekenning vir Uitstaande Internasionale Ondersoekende Verslaggewing, die Media-instituut van Suider-Afrika se toekenning vir ondersoekende joernalistiek en die ''Young African Leadership Award.'' Pauw is twee keer aangewys as [[CNN]] se Afrika-joernalis van die jaar en hy het ook die Vodacom-joernalis van die jaar-toekenning in Suid-Afrika ontvang. In 2007 het hy die Nakasa-toekenning vir Media-integriteit gewen.<ref> {{cite web|title=Special Assignment, The Team |url=http://www.sabcnews.com/specialassignment/theteam.html |publisher=SABCnews.com |access-date=2008-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208173542/http://www.sabcnews.com/specialassignment/theteam.html |archive-date= 8 December 2007 |url-status=dead }} </ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2017/nov/13/author-of-jacob-zuma-expose-faces-criminal-charges|title=Author of Jacob Zuma exposé 'faces criminal charges'|last=Flood|first=Alison|date=2017-11-13|work=The Guardian|access-date=2017-11-14|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref name="mailandguardianhawksleavewith">{{cite news|last1=Ritchie|first1=Gemma|title=Hawks leave with 'insignificant' papers after raid on Pauw's property|url=https://mg.co.za/article/2018-02-28-hawks-raid-home-of-author-jacques-pauw|access-date=March 5, 2018|work=Mail & Guardian|date=February 28, 2018}}</ref><ref>{{Cite book|title=The President's Keepers: Those Keeping Zuma in Power and Out of Prison|last=Pauw|first=Jacques|publisher=Tafelberg|year=2017|isbn=978-0-624-08303-0}}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/WORLD/africa/africanawards/winners.html|title=CNN African Journalist of the Year Competition|publisher=CNN International|access-date=2008-02-19|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227195840/http://edition.cnn.com/WORLD/africa/africanawards/winners.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marketingweb.co.za/marketingweb/view/marketingweb/en/page72308?oid=83413&sn=Marketingweb+detail|title=Jacques Pauw wins 2007 Nat Nakasa Award|publisher=Marketingweb|access-date=2008-02-19}} </ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * [[1991]]: ''In the Heart of the Whore: The Story of Apartheid’s Death Squads'' * [[1997]]: ''Into the Heart of Darkness: Confessions of Apartheid’s Assassins'' * [[2007]]: ''Dances with Devils: A Journalist’s Search for Truth'' * [[2009]]: ''Little Ice-Cream Boy'' * [[2012]]: ''Rat Roads: One Man’s Incredible Journey'' * [[2017]]: ''The President's Keepers: Those Keeping Zuma in Power and out of Prison'' {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pauw, Jacques}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Lewende mense]] t1w98gb7x4c7ccy0r5fmlsnkmffd7nf 6 129280 2922810 1626759 2026-08-06T22:11:54Z JMK 649 +kat 2922810 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die finalejaarstudente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] met die uittrede van [[Totius]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Totius]] ajf998xnomxa45y3a5gvsq4yht7i2e1 6 129316 2922615 1627165 2026-08-06T15:11:29Z JMK 649 +kat 2922615 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=1940 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Totius]] cnvg4tc3g7iexi828dytr9gtgezh04d 6 129481 2922616 1628123 2026-08-06T15:12:43Z JMK 649 +kat 2922616 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode afskeid van [[Totius]] by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=April 1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Totius]] lal5m08tlc8udwikpj81nu1mgkcx7rt 2922721 2922616 2026-08-06T19:41:46Z JMK 649 +kat 2922721 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode afskeid van [[Totius]] by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=April 1949 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Totius]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies in Suid-Afrika]] 3btw3asy725by8jaisljthzi73wwb90 6 129852 2922614 1630868 2026-08-06T15:08:08Z JMK 649 +kat 2922614 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Professore en studente van die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: [[Benoon Duvenage|B. Duvenage]], ,G.P Scheepers, M.J Booyens, prof. [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], prof. [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], prof. [[Totius|J.D. du Toit]], prof. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[P.W. Buys]], C Hattingh, F.W. Breytenbach. Tweede ry: I.J. van der Walt, J.J. van der Walt, L.S. Kruger, P.J. Opperman, J.M. Opperman, E.J.G. Norval, P.G. Geertsema, C.H. Smit, H.J. Kruger, P.Snyman, H. Pelser, P.C Rule, M.W. van der Walt. Derde ry: Z.C Grobler, G.L. van der Walt, A.P. Malan, B. Spoelstra, H.A. Louw., [[Hendrik-Jan Boshoff|H.J. Boshoff]], L.J. Buys, A.J. Pelser, [[Willem Venter|W. Venter]], [[Gerrit Kruger|G.H.J Kruger]]. |bron=Argief van die GKSA |datum=1947 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Teologiese Skool Potchefstroom]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Totius]] 7sdsqgvx99fsgcgrh2kuzl328vwp085 6 129935 2922773 1631774 2026-08-06T21:26:57Z JMK 649 +kat 2922773 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], [[Potchefstroom]] |bron=Argief van die GKSA |datum=31 Januarie 1964 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Sinodes in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potchefstroom]] dwqpij07rucaba0w2utvn6c8crsuhrf 6 131636 2922826 1641105 2026-08-06T22:44:42Z JMK 649 +kat 2922826 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Johan van Ryssen]] lei die begrafnis van sy vrou, Friedie, se oom ds. [[G.H.J. Kruger]] op [[Parys]] |bron=Verskaf deur familie |datum=Februarie 1957 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] gzcuut3d0neict6zsaaqflo63g6v6j6 6 131722 2922768 1641916 2026-08-06T21:21:27Z JMK 649 +kat 2922768 wikitext text/x-wiki {{Beeldinligting |beskrywing=Die ou [[Gereformeerde kerk Frankfort]] |bron=Met fotograaf se verlof gebruik |datum=Januarie 2018 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Cynthia de Klerk |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Cynthia de Klerk}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Frankfort]] is4mzbt3ceknmwt92skkcowlb9vh1dy 6 131723 2922767 1641920 2026-08-06T21:18:40Z JMK 649 +kat 2922767 wikitext text/x-wiki {{Beeldinligting |beskrywing=Die [[Gereformeerde kerk Frankfort]] |bron=Met fotograaf se verlof gebruik |datum=Januarie 2018 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Morné van Rooyen}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Frankfort]] bta4xznuyxe2xcsbpuoemgzwcajpxgm 6 132750 2922634 1869197 2026-08-06T17:07:04Z JMK 649 +kat 2922634 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing='n Borsbeeld van [[Totius]] in die museum op [[Burgersdorp]] |bron=Eie werk |datum=5 Januarie 2018 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Morné van Rooyen |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Morné van Rooyen}} {{Copy to Commons}} [[Kategorie:Totius]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Burgersdorp]] 6hxgmfmxwb61ra394wlj2frm91wmv4e 6 133080 2922847 1648400 2026-08-06T23:54:57Z JMK 649 ~kat 2922847 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Reddingswerkers laat sak klanktoerusting in ’n skag af in ’n poging om iets te hoor van vasgekeerde myners in die [[Coalbrook-ramp|Coalbrook-myn]]. |bron=South Africa's Yesterdays |datum=1960 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] 7moqxdg9vrhs97wudnet6w0x94t2g2x 6 133792 2922766 1652129 2026-08-06T21:17:54Z JMK 649 +kat 2922766 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die hoeksteen van die eerste [[Gereformeerde kerk Frankfort]], gelê deur ds. [[Hendrikus Pasch]] |bron=Met fotograaf se toestemming gebruik |datum=2018 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Rudi van Wyk |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Rudi van Wyk}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Frankfort]] hntosuyi59vd5gwm6iy0h2wb15o1f47 6 133793 2922757 1652132 2026-08-06T21:06:46Z JMK 649 +kat 2922757 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die eerste [[Gereformeerde kerk Frankfort]] |bron=Met fotograaf se toestemming gebruik |datum=2018 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Rudi van Wyk |ander_weergawes=Geen }} {{Kopiereg-erkenning|Rudi van Wyk}} [[Kategorie:Frankfort]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] htnkg1tz7u8b14nfduvvlnsciustx90 6 136638 2922790 1666783 2026-08-06T21:48:34Z JMK 649 +kat 2922790 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die begrafnis van [[Alida Postma]] op [[2 Mei]] [[1929]] op [[Burgersdorp]] |bron=Facebook |datum=2 Mei 1929 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika]] knjqe2omxvz6vwqmbbhxe9urkeu6lbh 0 139233 2922713 2922506 2026-08-06T19:32:31Z Sobaka 328 skakel 2922713 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Bongani Bongo | beeld = Bongani-Bongo.jpg | beeldonderskrif = Bongo in Oktober 2020 | geboortenaam = Bongani Thomas Bongo | geboortejaar = 1978 | geboortemaand = 6 | geboortedag = 29 | geboorteplek = [[Dennilton]], Transvaal | sterftedatum = | sterfteplek = | orde = Minister van Staatsveiligheid | termynaanvang = 17 Oktober 2017 | termyneinde = 28 Februarie 2018 | vise = | president = [[Jacob Zuma]] | voorganger = [[David Mahlobo]] | opvolger = [[Dipuo Letsatsi-Duba]] | orde2 = Voorsitter: Portefeuljekomitee oor Binnelandse Sake | termynaanvang2 = 2 Julie 2019 | termyneinde2 = | vise2 = | president2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = 6 Mei 2009 | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | president4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | president5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | president6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | nasionaliteit = {{vlagikoon|ZAF}} Suid-Afrikaner | party = [[African National Congress]] | constituency = [[Belfast, Mpumalanga|Emakhazeni]] | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[Universiteit van Limpopo]] | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Bongani Thomas Bongo''' (gebore 29 Junie 1978) was 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[African National Congress]] (ANC). Hy is 'n voormalige minister van staatsveiligheid, 'n posisie waarin hy op 17 Oktober 2017 deur president [[Jacob Zuma]] aangestel is totdat hy op 28 Februarie 2018 uit die pos onthef is. As minister van staatsveiligheid, was Bongo verantwoordelik vir die [[staatsveiligheidsagentskap]]. Hy word in 2019 van [[korrupsie]] aangekla.<ref name="bloomberg" /> Hy het van 2014 tot die einde van die sesde Parlement in Mei 2024 as 'n ANC-lid van die Nasionale Vergadering gedien. Hy is nie na die algemene verkiesing van 2024 na die Parlement teruggekeer nie.<ref>https://www.ewn.co.za/2026/04/13/pre-trial-proceedings-of-former-state-security-minister-bongo-stalled?utm</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-11-21/south-african-police-arrest-ex-security-minister-on-graft-charge |title=South Africa Starts Post-Zuma Graft Crackdown With Arrest of Former Minister |work=Bloomberg |access-date=9 Desember 2020 |first1=Paul |last1=Vecchiatto |first2=Antony |last2=Sguazzin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209091700/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-11-21/south-african-police-arrest-ex-security-minister-on-graft-charge |archive-date=9 Desember 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{cite web|url=https://www.pa.org.za/person/bongani-thomas-bongo/|title=Bongani Thomas Bongo|work=People's Assembly}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bongo, Bongani Thomas}} [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] eob5r45v7d3m33gp0y5r9vep161gkbs 0 140133 2922717 2885748 2026-08-06T19:37:52Z Sobaka 328 /* Kontroversie */ skakel 2922717 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | honorific-prefix = Sy edele | name = David Mahlobo | honorific-suffix = [[Parlement|LP]] | image = David Mahlobo 2024-08-06.jpg | caption = 2024 | order = Adjunkminister van Menslike Nedersettings, Water en Sanitasie | term_start = 29 Mei 2019 | term_end = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | minister = [[Lindiwe Sisulu]] | deputy = | predecessor = | successor = | order2 = Minister van Energie | term_start2 = 17 Oktober 2017 | term_end2 = 26 Februarie 2018 | president2 = [[Jacob Zuma]]<br/>[[Cyril Ramaphosa]] | deputy2 = Ellen Molekane | predecessor2 = [[Mmamoloko Kubayi]] | successor2 = [[Jeff Radebe]] | order3 = Minister van Staatsveiligheid | term_start3 = 25 Mei 2014 | term_end3 = 17 Oktober 2017 | president3 = [[Jacob Zuma]] | deputy3 = | predecessor3 = [[Siyabonga Cwele]] | successor3 = [[Bongani Bongo]] | birth_name = Mbangiseni David Mahlobo | birth_date = {{Birth date and age|1972|01|14|df=y}} | birth_place = [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]], [[Transvaal]], Suid-Afrika | nationality = {{vlag|Suid-Afrika}} | party = African National Congress | spouse = Nompumelelo Mahlobo | mother = Sibongile Mahlobo | father = Mandlenkosi Mahlobo | alma_mater = Universiteit van Zoeloeland }} '''David Mahlobo''' (gebore op 14 Januarie 1972) is 'n [[Suid-Afrika]]anse politikus en adjunkminister van menslike nedersettings, water en sanitasie. Hy is 'n voormalige Minister van Energie asook voormalige Minister van Staatsveiligheid. <ref name="SSA01">{{Cite web|url=http://www.ssa.gov.za/MinisterProfile.aspx|title=Biographical Notes: Minister David Mahlobo|date=2 Januarie 2017|publisher=Department of Energy}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Vroeë lewe == David Mahlobo is op 14 Januarie 1972 gebore op 'n plaas genaamd Bergplaas, KwaNdwalaza, naby [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] in die huidige provinsie [[Mpumalanga]] in Suid-Afrika. <ref name="SSA01"/> Hy is die seun van opperhoof Mandlenkosi Mahlobo, hoof van die KwaMahlobo Tradisionele Gemeenskap in Mpumalanga. Weens gedwonge verskuiwings gedurende die apartheidsera, het hy en sy broers en susters hul vroeë jare in [[Swaziland]] deurbring. == Opleiding == Hy keer in 1983 terug na Suid-Afrika en studeer aan die Hoërskool Bambanani in 1991. <ref name="SSA01"/> <ref name="GOVZA01">{{Cite web|url=http://www.gov.za/about-government/leaders/profile/5421|title=Government leaders|date=2 Januarie 2017|publisher=Government of South Africa|access-date=24 Februarie 2021|archive-date= 3 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803225047/http://www.gov.za/about-government/leaders/profile/5421|url-status=dead}}</ref> Later studeer hy aan die Universiteit van Zoeloeland by waar hy in 1998 'n BSc-graad in Mikrobiologie en Biochemie behaal en in 1999 'n BSc-honneursgraad in biochemie. <ref name="SABIN01">{{Cite web|url=http://www.sabinetlaw.co.za/defence-and-security/department/minister/mr-david-mahlobo|title=Mr David Mahlobo|date=2 Januarie 2017|publisher=Sabinet|access-date=24 Februarie 2021|archive-date=13 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113135734/http://www.sabinetlaw.co.za/defence-and-security/department/minister/mr-david-mahlobo|url-status=dead}}</ref> Terwyl hy aan die Universiteit van Zoeloeland studeer, was hy aktief in die studenteraad en is hy vir twee termyne verkies as sekretaris en werk hy ook vir die [[African National Congress]], [[ANC-jeugliga]] en Suid-Afrikaanse Studentekongres. == Politieke loopbaan == Na die ontbanning van die ANC het Mahlobo as werwingsagent vir die organisasie gewerk, die boerderygemeenskappe rondom Piet Retief en [[Pongola]] gemobiliseer en gehelp om die party se strukture in hierdie streke te organiseer. <ref name="GOVZA01"/> Toe hy in 2002 by die Suid-Afrikaanse staatsdiens aansluit, word hy as direkteur van transformasie in die Departement van Waterwese en Bosbou aangestel tot 2009. <ref name="People01">{{Cite web|url=http://www.pa.org.za/person/mbangiseni-david-mahlobo/|title=David Mahlobo|date=12 January 2017|publisher=People's Assembly}}</ref> In 2009 word hy aangestel as hoof van die departement van samewerkende regering en tradisionele sake in die provinsie Mpumalanga, 'n pos wat hy tot middel 2014 beklee. Op die ANC se partykonferensie in [[Bloemfontein|Mangaung]] in 2012 is Mahlobo tot die organisasie se nasionale uitvoerende komitee (NUK) verkies. Sy aanstelling in die NUK het sommige verbaas en dit toegeskryf aan sy tienjaar-lange verhouding met [[Jacob Zuma]] of die premier van Mpumalanga, [[David Mabuza]]. In die NUK sou hy deelneem aan die Nasionale Werkkomitees vir vrede en stabiliteit en organisasiebou; en het vir die NUK in sowel die [[Gauteng]] as die [[Vrystaat]] gewerk. Hy is in 2013 toegewys aan die oorgangspan wat die [[ANC-jeugliga]] hervorm het nadat [[Julius Malema]] gevra is om die pos te bedank voordat laasgenoemde uit die ANC geskors is. Op 25 Mei 2014 het president Zuma Mahlobo in die kabinet aangestel as minister van staatsveiligheid, 'n pos wat hy tot 2017 beklee het. == Kontroversie == Op 17 Oktober 2017 het president Jacob Zuma sy kabinet geskommel met Mahlobo wat as minister van energie aangestel is. <ref name="News2410">{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/zuma-seems-to-position-mahlobo-to-push-through-nuclear-deal-steve-friedman-20171017|title=Zuma seems to position Mahlobo to 'push through' nuclear deal - Steve Friedman|website=News24|language=en-US|others=Aljazeera|access-date=18 Januarie 2021}}</ref> Met die voorgestelde VS$ 74 miljard Russiese kernkragkontrak met Suid-Afrika, wat in 2014 deur Zuma onderhandel is, en in April 2017 deur die Wes-Kaapse hooggeregshof onwettig en ongrondwetlik verklaar is, het Zuma 'n lojale bondgenoot benodig om die kontrak deur te druk en Mahlobo is as daardie persoon gesien. In Februarie 2018 neem Cyril Ramaphosa die Suid-Afrikaanse presidentskap by Jacob Zuma oor, hy skommel sy kabinet en Mahlobo is sy ministerspos kwyt. <ref>{{Cite web|url=https://www.irishtimes.com/news/world/africa/ramaphosa-fires-zuma-loyalists-from-cabinet-1.3408022|title=Ramaphosa fires Zuma loyalists from cabinet|last=Corcoran|first=Bill|date=27 Februarie 2018|website=The Irish Times|language=en|access-date=19 Januarie 2021}}</ref> Die beoordelingspaneel op hoë vlak wat in Junie 2018 deur president Ramaphosa aangestel is, het in die belangrikste bevinding in Desember 2018 genoem <ref>High Level Review Panel Report of the State Security Agency. Desember 2018 http://www.thepresidency.gov.za/download/file/fid/1518 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422005042/http://www.thepresidency.gov.za/download/file/fid/1518 |date=22 April 2021 }}</ref> dat die minister die [[staatsveiligheidsagentskap]] (SSA) beheer het op 'n tydstip "waarin dit 'n feitlik volledige miskenning van die grondwet getoon het... beleid, wetgewing en ander voorskrifte ... wat ons burgerlike intelligensiegemeenskap omskep het in 'n 'private hulpbron' om die politieke en persoonlike belange van bepaalde individue te dien". Die verslag het verder aanbeveel dat ondersoek ingestel word na kriminele aktiwiteite en oortredings van die wet. <ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/south-africa-jacob-zuma-embroiled-in-state-intelligence-scandal/a-47895832|title=South Africa: Jacob Zuma embroiled in state intelligence scandal|last=Khumalo|first=Thuso|last2=Mahachi|first2=Josephine|date=13 Maart 2019|website=Deutsche Welle|language=en-GB|access-date=19 January 2021}}</ref> Nadat Cyril Ramaphosa se ANC die Suid-Afrikaanse verkiesing in 2019 gewen het, is sy nuwe kabinet op 29 Mei 2019 aangekondig en sluit Mahlobo weer in, maar die keer as een van twee adjunkministers in die Ministerie van Menslike Nedersettings, Water en Sanitasie. <ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-ramaphosa-to-reveal-much-anticipated-cabinet-20190529|title=All the President's women and men - As It Happened|date=29 Mei 2019|website=News24|language=en-US|access-date=19 Januarie 2021}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/mbangiseni-david-mahlobo/ David Mahlobo] op People's Assembly {{Kabinet-Zuma II}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Mahlobo, David}} [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van behuising]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van energie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van inligting]] ffon9huo8d6b7dqtayhtnvyv0vg9bad 0 140297 2922859 2720451 2026-08-07T03:16:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922859 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Annelie Lotriet | beeld = Annelie Lotriet.jpg | beeldonderskrif = Lotriet in 2011 | orde = [[Opposisieleier]] in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]<br />{{small|Waarnemend}} | termynaanvang = 24 Oktober 2019 | termyneinde = 27 Oktober 2019 | vise = | voorganger = [[Mmusi Maimane]] | opvolger = [[John Steenhuisen]] | geboortedatum = | geboortejaar = 1960 | geboortemaand = 6 | geboortedag = 8 | geboorteplek = [[Johannesburg]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde2 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang2 = 6 Mei 2009 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Koukusvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang3 = 30 Mei 2019 | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = 4 | alma_mater = Hoërskool Linden<br/>[[Randse Afrikaanse Universiteit]] | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Annelie Lotriet''' (gebore 8 Junie 1960) is 'n [[Suid-Afrika]]anse politikus van die [[Vrystaat]] wat 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die opposisie [[Demokratiese Alliansie]] (DA) is. Sy word op 14 Junie 2024 as die adjunk-[[Speaker van die Nasionale Vergadering]] verkies. In Oktober 2019 was sy tydelik die leier van die opposisie tussen die bedanking van [[Mmusi Maimane]] en die verkiesing van [[John Steenhuisen]]. Sy dien al as 'n LP sedert Mei 2009. Sy dien ook as die party se koukusvoorsitter en het al 'n paar portefeuljes in die skadukabinet behartig. Voor Lotriet as 'n LP aangestel is, was sy in die provinsiale politiek van die Vrystaat betrokke. ==Agtergrond== Lotriet is in 1960 in [[Johannesburg]] gebore en het aan Hoërskool Linden gematrikuleer. Sy het by die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] gestudeer en verskeie grade behaal. Sy is hierna aangestel as 'n lektor by die [[Vista-universiteit]] in [[Bloemfontein]] voor sy 'n senior pos by die [[Universiteit van die Vrystaat]] beklee het. ==Politieke loopbaan== Tussen 1985 en 2000 het Lotriet op die OFM Raad van Direkteure gedien. Sy raak toe meer betrokke in die plaaslike politiek en in 2000 is sy tot die Bloemfontein-stadsraad verkies. Sy het vir ses jaar as 'n DA-wyksraadslid gedien. Lotriet het 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] geword in 2009. Haar kiesafdeling is die Oos-Vrystaat. Sy is 'n lid van die komitee vir grondwetlike hersiening wat die mandaat het om die grondwet te verander om grondhervorming moontlik te maak. Sy het al verskeie posisies in die DA se skadukabinet beklee. Haar mees onlangse pos was skaduminister van wetenskap en tegnologie. Sy was vroeër die skaduminister van hoër onderwys en opleiding en die skaduminister van kuns en kultuur. In 2015 is Lotriet as die provinsiale voorsitter van die DA in die Vrystaat verkies, en tot 'n tweede termyn in 2017.<ref>(in Engels) [https://citizen.co.za/news/south-africa/1707660/patricia-kopane-re-elected-da-free-state-leader/ Patricia Kopane re-elected DA Free State leader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205011049/https://citizen.co.za/news/south-africa/1707660/patricia-kopane-re-elected-da-free-state-leader/ |date= 5 Februarie 2020 }}, ''The Citizen'', 29 Oktober 2017. Besoek op 22 Desember 2019.</ref> Op 30 Mei 2019 is Lotriet as koukusvoorsitter van die DA in die Nasionale Vergadering verkies.<ref>Joubert, Jan-Jan. [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/da-kies-nuwe-parlementere-leierskorps/ DA kies nuwe parlementêre leierskorps], ''Maroela Media'', 30 Mei 2019. Besoek op 21 Desember 2019.</ref> Sy het [[Anchen Dreyer]] opgevolg. Later op 24 Oktober 2019 het [[Mmusi Maimane]] as leier van die DA in die parlement bedank. Lotriet is as sy waarnemende opvolger aangewys.<ref>(in Engels) Head, Tom. [https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-annelie-lotriet-jacques-julius-replacement-maimane-steenhuisen/ Revealed: The DA members replacing Maimane and Steenhuisen in Parliament] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191221215301/https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-annelie-lotriet-jacques-julius-replacement-maimane-steenhuisen/ |date=21 Desember 2019 }}, ''The South African'', 24 Oktober 2019. Besoek op 21 Desember 2019.</ref><ref>(in Engels) Merrington, Zalene. [http://www.sabcnews.com/sabcnews/annelie-lotriet-will-be-interim-da-parliamentary-leader/ Annelie Lotriet will be interim DA Parliamentary leader], ''SABC News'', 24 Oktober 2019. Besoek op 21 Desember 2019.</ref> Sy het tot 27 Oktober gedien toe [[John Steenhuisen]] as die nuwe leier aangestel is. ==Persoonlike lewe== Lotriet is getroud met Pieter en hulle het vier volwasse seuns. ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{twitter|annelielotriet}} *[https://www.pa.org.za/person/annelie-lotriet/ Dr Annelie Lotriet op People's Assembly] {{beginboks}} {{opvolgboks|titel= [[Opposisieleier]] in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] (Waarnemend)|voor=[[Mmusi Maimane]]|na=[[John Steenhuisen]]|jare=2019}} {{opvolgboks|titel= Koukusvoorsitter van die [[Demokratiese Alliansie]]|voor=[[Anchen Dreyer]]|na=Ampsbekleër|jare=2019–hede}} {{eindboks}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lotriet, Annelie}} [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] bc55lp52x65wxcnhr7uvjil7gy89809 6 190357 2922624 1750272 2026-08-06T15:31:08Z JMK 649 +kat 2922624 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Dr Anton Rupert |bron= https://businesstech.co.za/news/wp-content/uploads/2017/03/Anton-Rupert.png |datum= 6 Aug 2018 |daarsteller= Businesstech |outeur= Elkington |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kopiereg-erkenning}} [[Kategorie:Anton Rupert]] 8req6lyabkwb9n13effoxi5a19zwx0o 0 218001 2922839 2402012 2026-08-06T23:30:38Z ~2026-41259-35 211529 /* */ Geboort Newport News, VA, VS. 1959-. 2922839 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Joyce Bulifant | Beeld = Mary Tyler Moore Show 1975 (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Joyce Collins Bulifant<ref name="ancestrylibrary.com">{{cite web|url=http://search.ancestrylibrary.com/cgi-bin/sse.dll?_phsrc=XLz1&_phstart=successSource&usePUBJs=true&gss=angs-g&new=1&rank=1&msT=1&gsfn=Joyce&gsfn_x=0&gsln=Bulifant&gsln_x=0&msbdy=1938&catbucket=rstp&MSAV=0&uidh=57k&pcat=ROOT_CATEGORY&h=1433754&recoff=8+10&dbid=9277&indiv=1&ml_rpos=8|title=Ancestry Library Edition|website=search.ancestrylibrary.com}}</ref> | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1937|12|16}} | Geboorteplek = Newport News, [[Virginië|VA]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 4, insluitende [[John Asher]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en regisseuse | Aktiewe jare = 1959- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0119922 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Joyce Bulifant''' (gebore 16 Desember 1937) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Airplane!'' (1980) en ''Dirty Love'' (2005), en in die televisiereeks ''American Playhouse'' (1981). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''Airplane!'' * 2005: ''Dirty Love'' * 2015: ''Tooken'' === Televisiereekse === * 1964: ''Destry'' * 1964: ''Tom, Dick and Mary'' * 1969: ''The Bill Cosby Show'' * 1973: ''Love Thy Neighbor'' * 1973: ''Match Game'' * 1975: ''Match Game PM'' * 1976: ''Big John, Little John'' * 1979: ''Sport Billy'' * 1980: ''Flo'' * 1980: ''Chain Reaction'' * 1981: ''American Playhouse'' === Televisierolprente === * 1971: ''Arnold's Closet Revue'' * 1974: ''The Michele Lee Show'' * 1977: ''Decisions, Decisions'' * 1979: ''Hanging by a Thread'' * 1983: ''Charley's Aunt'' === Video's === * 1985: ''Gifts of Greatness'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0119922|Joyce Bulifant}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bulifant, Joyce}} [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 2s47h1mrtpnunk0ashae8xatoij2p7r 0 257147 2922894 2664353 2026-08-07T10:02:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922894 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Callum Turner | Beeld = Callum Turner by Gage Skidmore.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Callum Robilliard Turner<ref name=twit1>{{Cite web |url=https://mobile.twitter.com/CallumRTurner/status/461138201445683200 |title=argiefkopie |access-date=13 Mei 2019 |archive-date=17 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517213908/https://mobile.twitter.com/CallumRTurner/status/461138201445683200 |url-status=dead }}</ref> | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1990|2|15}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en regisseur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 4360085 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Callum Turner''' (gebore 15 Februarie 1990) is 'n [[Engeland|Engelse]] akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Queen & Country'' (2014), ''Green Room'' (2015), en ''Tramps'' (2016). == Filmografie == === Rolprente === * 2014: ''Queen & Country'' * 2015: ''Green Room'' * 2016: ''Tramps'' * 2017: ''The Only Living Boy in New York'' * 2017: ''Mobile Homes'' === Televisiereekse === * 2015: ''Glue Online'' * 2024: ''[[Masters of the Air (TV-reeks)|Masters of the Air]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|4360085|Callum Turner}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Turner, Callum}} [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] l3r2rxt8osmni93e3l03hao3bgrgx28 0 267335 2922813 2814372 2026-08-06T22:14:44Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werk volgens opusnommer */ Verbeter 2922813 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Brahms - Clarinet Quintet - 1. Allegro.ogg|duimnael|regs|250px|Kwintet vir klarinet en strykinstrumente in b-mineur (opus 115), in 1891 gekomponeer]] Hierdié lys toon ál die komposisies van die [[komponis]] [[Johannes Brahms]] (1833–1897) in volgorde van opusnommer. Die opusnommers is deur Brahms self toegeken wanneer hy tot publikasie oorgegaan het. Ongepubliseerde werke het verlore gegaan. == Werk volgens opusnommer == {{Kolomme3|Kolom1=* '''Opus 1''' klaviersonate nr. 1 in C-majeur (1852) * '''Opus 2''' klaviersonate nr. 2 in f# mineur (1852) * '''Opus 3''' ses liedere vir tenoor of sopraan en klavier (1853) **''Liebestreu'' **''Liebe und Frühling I'' **''Liebe und Frühling II'' **''Lied'' **''In der Fremde'' **''Lied'' * '''Opus 4''' scherzo in E skerp-mineur vir klavier (1851) * '''Opus 5''' klaviersonate nr. 3 in f-mineur (1853) * '''Opus 6''' ses liedere vir tenoor of sopraan en klavier **''Spanische Lied'' **''Der Frühling'' **''Nachwirkung'' **''Juchhe!'' **''Wie die Wolke nach der Sonne'' **''Nachtigallen schwingen lustig'' * '''Opus 7''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Treue Liebe'' **''Parole'' **''Anklänge'' **''Volkslied'' **''Die Trauernde'' **''Heimkehr'' * '''Opus 8''' klaviertrio nr. 1 in B-majeur (1854) * '''Opus 9''' variasies op 'n tema van [[Robert Schumann]] in f skerp-mineur vir klavier (1854) * '''Opus 10''' vier ballades vir klavier (1854) *# d-mineur *# in D-majeur *# in b-mineur *# in B-majeur * '''Opus 11''' serenade nr. 1 in D-majeur vir orkes (1857) * '''Opus 12''' ''Ave Maria'' * '''Opus 13''' ''Begräbnisgesang'' * '''Opus 14''' agt liedere en romanse **''Vor dem Fenster'' **''Vom verwundeten Knaben'' **''Murrays Ermordung'' **''Ein Sonnett'' **''Trennung'' **''Gang zur Liebsten'' **''Ständchen'' **''Sehnsucht'' * '''Opus 15''' [[Klavierconcerto no. 1 in D-mineur, opus 15 (Brahms)|klavierconcerto nr. 1 in d-mineur]] (1859) * '''Opus 16''' serenade nr. 2 in A-majeur vir orkes (1859) * '''Opus 17''' vier liedere vir vrouekoor, twee horings en harp **''Es tönt ein voller Harfenklang'' **''Lied von Shakespeare'' **''Der Gärtner'' **''Gesang aus Fingal'' * '''Opus 18''' stryksekstet nr. 1 in B skerp-majeur (1860) * '''Opus 19''' vyf gedigte vir sangstem en klavier **''Der Kuss'' **''Scheiden und Meiden'' **''In der Ferne'' **''Der Schmied'' **''An eine Aeolsharfe'' * '''Opus 20''' drie duette vir sopraan, alt en klavier **''Weg der Liebe I'' **''Weg der Liebe II'' **''Die Meere'' * '''Opus 21''' twee reekse variasies vir klavier *# elf variasies op 'n oorspronklike tema in D-majeur (1857) *# veertien variasies op 'n Hongaarse melodie in D-majeur (1854) * '''Opus 22''', sewe ''Marienlieder'' vir gemengde koor ''a capella'' **''Der englische Gruß'' **''Marias Kirchgang'' **''Marias Wallfahrt'' **''Der Jäger'' **''Ruf zur Maria'' **''Magdalena'' **''Marias Lob'' * '''Opus 23''' variasies op 'n tema van Robert Schumann vir klavier, vierhandig (1861) * '''Opus 24''' variasies en fuga op 'n tema van Händel vir klavier (1861) * '''Opus 25''' klavierkwartet nr. 1 in g-mineur (1861) * '''Opus 26''' klavierkwartet nr. 2 in A-majeur (1861) * '''Opus 27''' psalm 13 * '''Opus 28''' vier duette vir alt, bariton en klavier **''Die Nonne und der Ritter'' **''Vor der Tür'' **''Es rauschet das Wasser'' **''Der Jäger und sein Liebchen'' * '''Opus 29''' twee motette (1860, uitgegee 1864) *# ''Es ist das Heil uns kommen her'' *# ''Schaffe in mir Gott, ein reines Herz'' * '''Opus 30''' geestelike lied * '''Opus 31''' drie kwartette vir sopraan, alt, tenoor, bas en klavier *# ''Wechsellied zum Tanze'' (1859) *# ''Neckereien'' (1863) *# ''Der Gang zum Liebchen'' (1863) * '''Opus 32''' nege liedere vir sangstem en klavier * '''Opus 33''' vyftien romanse uit Tieck se ''Liebesgeschichte der schönen Magelone'' * '''Opus 34''' [[Klavierkwintet (Brahms)|klavierkwintet in f-mineur]] (1864) * '''Opus 34b''' sonate vir 2 klaviere in f-mineur * '''Opus 35''' variasies op 'n tema van Paganini vir klavier (1862-1863) * '''Opus 36''' stryksekstet nr. 2 (1864-1865) * '''Opus 37''' drie gewyde gesange vir vrouekoor a capella **''O bone Jesu'' **''Adoramus'' **''Regina coeli'' * '''Opus 38''' tjellosonate nr. 1 in e-mineur (1862-65) * '''Opus 39''' sestien walse vir klavier vierhandig (1865) *# in B-majeur *# in E-majeur *# in g skerp-mineur *# in e-mineur *# in E-majeur *# in C skerp-majeur *# in c skerp-mineur *# in B skerp-majeur *# in d-mineur *# in G-majeur *# in b-mineur *# in E-majeur *# in C-majeur *# in a-mineur *# in As-majeur *# in d-mineur * '''Opus 40''' trio vir horing, viool en klavier in E skerp-majeur (1865) * '''Opus 41''' vyf liedere vir vierstemmige mannekoor **''Ich schwing mein Horn ins Jammertal'' **''Freiwillige her!'' **''Geleit'' **''Marschieren'' **''Gebt Acht!'' * '''Opus 42''' drie wêreldlike liedere vir sesstemmige gemengde koor **''Abendständchen'' **''Vineta'' **''Darthulas Grabegesang'' * '''Opus 43''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Von ewiger Liebe'' **''Die Mainacht'' **''Ich schell mein Horn ins Jammerthal'' **''Das Lied vom Herrn von Falkenstein'' * '''Opus 44''' twaalf liedere en romanse vir vrouekoor a capella en klavier ''ad libitum'' **''Minnelied'' **''Der Bräutigam'' **''Barcarole'' **''Fragen'' **''Die Müllerin'' **''Die Nonne'' **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (I) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (II) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (III) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (IV) **''Die Braut'' **''Märznacht'' * '''Opus 45''' ''[['n Duitse Requiem (Brahms)|Ein deutsches Requiem]]'' vir soliste, koor en orkes (1868)|Kolom2=* '''Opus 46''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Die Kränze'' **''Magyarisch'' **''Die Schale der Vergessenheit'' **''An die Nachtigall'' * '''Opus 47''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Botschaft'' **''Liebesglut'' **''Sonntag'' **''O liebliche Wangen'' **''Die Liebende schreibt'' * '''Opus 48''' sewe liedere vir sangstem en klavier **''Der Gang zum Liebchen'' **''Der Überläufer'' **''Liebesklage des Mädchen'' **''Gold überwiegt die Liebe'' **''Trost in Tränen'' **''Vergangen ist mir Glück und Heil'' **''Herbstgefühl'' * '''Opus 49''' vyf liedere **''Am Sonntag Morgen'' **''An ein Veilchen'' **''Sehnsucht'' **''Wiegenlied'' **''Abenddämmerung'' * '''Opus 50''' ''Rinaldo'', kantate vir tenoor, mannekoor en orkes * '''Opus 51''' twee strykkwartette ** strykkwartet nr. 1 in c-mineur (1873) ** strykkwartet nr. 2 in a-mineur (1873) * '''Opus 52''' agtien ''Liebeslieder-Waltzer'' vir klavier vier-handig en sangkwartet ''ad libitum'' (1874) * '''Opus 53''' Altrhapsodie, vir alt, mannekoor en orkes * '''Opus 54''' ''Schicksalslied'' vir koor en orkes * '''Opus 55''' ''Triumphlied'' vir agtstemmige koor, orkes en orrel ''ad libitum'' * '''Opus 56a''' variasies op 'n tema van Joseph Haydn, vir orkes (1873) * '''Opus 56a''' variasies op 'n tema van Joseph Haydn, vir 2 klaviere * '''Opus 57''' agt liedere vir sangstem en klavier op tekste van Daumer * '''Opus 58''' agt liedere vir sangstem en klavier **''Blinde Kuh'' **''Während des Regens'' **''Die Spröde'' **''O komme, holde Sommernacht'' **''Schwermut'' **''In der Gasse'' **''Vorüber'' **''Serenade'' * '''Opus 59''' agt liedere vir sangstem en klavier **''Dämmerung senkte sich von oben'' **''Auf dem See'' **''Regenlied'' **''Nachklang'' **''Agnes'' **''Eine gute, gute Nacht'' **''Mein wundes Herz'' **''Dein blaues Auge'' * '''Opus 60''' klavierkwartet nr. 3 in c-mineur * '''Opus 61''' vier duette vir sopraan, alt en klavier **''Die Schwestern'' **''Klosterfräulein'' **''Phänomen'' **''Die Boten der Liebe'' * '''Opus 62''' sewe wêreldlike liedere vir gemengde koor **''Rosmarin'' **''Von alten Liebesliedern'' **''Waldesnacht'' **''Dein Herzlein mild'' **''All meine Herzgedanken'' **''Es geht ein Wehen'' **''Vergangen ist mit Gluck und Heil'' * '''Opus 63''' nege liedere vir sangstem en klavier **''Frühlingstrost'' **''Erinnerung'' **''An ein Bild'' **''An die Tauben'' **''Junge Lieder'' I **''Junge Lieder'' II **''Heimweh'' I **''Heimweh'' II **''Heimweh'' III * '''Opus 64''' drie kwartette vir sopraan, alt, tenoor, bas en klavier **''An die Heimat'' **''Der Abend'' **''Fragen'' * '''Opus 65''' ''Neue Liebeslieder'' - 15 walse vir klavier vierhandig en sangkwartet ''ad libitum'' (1874) * '''Opus 66''' vyf duette vir sopraan, alt en klavier **''Klänge'' I **''Klänge'' II **''Am Strande'' **''Jägerlied'' **''Hüt du dich!'' * '''Opus 67''' Strykkwartet nr. 3 in B skerp-majeur (1876) * '''Opus 68''' Simfonie nr. 1 in c-mineur (1876 première) * '''Opus 69''' nege liedere vir sangstem en klavier **''Klage I'' **''Klage II'' **''Abschied'' **''Des liebsten Schwur'' **''Tambourliedchen'' **''Vom Strande'' **''Über die See'' **''Salome'' **''Mädchenfluch'' * '''Opus 70''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Im Garten am Seegestade'' **''Lerchengesang'' **''Serenade'' **''Abendregen'' * '''Opus 71''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Es liebt sich so lieblich im Lenze!'' **''An den Mond'' **''Geheimnis'' **''Willst du, dass ich geh?'' **''Minnelied'' * '''Opus 72''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Alte Liebe'' **''Sommerfäden'' **''O kühler Wald'' **''Verzagen'' **''Unüberwindlich'' * '''Opus 73''' Simfonie nr. 2 in D-majeur (1877) * '''Opus 74''' twee motette vir gemengde koor a capella **''Warum ist das Licht gegeben dem Mühseligen?'' **''O Heiland, reiss die Himmel'' * '''Opus 75''' vier ballades en romanse vir twee stemme en klavier **''Edward'' **''Guter Rat'' **''So lass uns wandern!'' **''Walpurgisnacht'' * '''Opus 76''' agt stukke vir klavier (1878) *# capriccio in f skerp-mineur *# capriccio in b-mineur *# intermezzo in A skerp-majeur *# intermezzo in B skerp-majeur *# capriccio in C skerp-majeur *# intermezzo in A-majeur *# intermezzo in a-mineur *# capriccio in C-majeur * '''Opus 77''' Vioolconcerto in D-majeur (1878) * '''Opus 78''' vioolsonate nr. 1 in G-majeur * '''Opus 79''' twee rapsodieë vir klavier (1879) *# rapsodie in b-mineur *# rapsodie in g-mineur * '''Opus 80''' Akademiese Feesouverture vir orkes (1880) * '''Opus 81''' ''Tragische Ouvertüre'' vir orkes (1880) * '''Opus 82''' ''Nänie'' (1881) * '''Opus 83''' Klavierconcerto nr. 2 in B #-majeur (1881) * '''Opus 84''' vyf romanse en liedere vir 1 of 2 stemme en klavier **''Sommerabend'' **''Der Kranz'' **''In den Beeren'' **''Vergebliches Ständchen'' **''Spannung''|Kolom3=* '''Opus 85''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Sommerabend'' **''Mondenschein'' **''Mädchenlied'' **''Ade!'' **''Frühlingslied'' **''In Waldeseinsamkeit'' * '''Opus 86''' ses liedere vir lae sangstem en klavier **''Therese'' **''Feldeinsamkeit'' **''Nachtwandler'' **''Über die Heide'' **''Versunken'' **''Todessehnen'' * '''Opus 87''' klaviertrio nr. 2 in C-majeur (1882) * '''Opus 88''' strykkwintet nr. 1 in F-majeur (1882) * '''Opus 89''' ''Gesang der Parzen'' * '''Opus 90''' Simfonie nr. 3 in F-majeur (1883) * '''Opus 91''' twee liedere vir alt, altviool en klavier **''Gestillte Sehnsucht'' **''Geistliches Wiegenlied'' * '''Opus 92''' vier kwartette vir 4 solostemme en klavier **''O schöne Nacht'' **''Spätherbst'' **''Abendlied'' **''Warum?'' * '''Opus 93a''' ses liedere en romanse vir vierstemmige gemengde koor **''Der Bucklichte Fiedler'' **''Das Mädchen'' **''O süßer Mai'' **''Fahr wohl!'' **''Der Falke'' **''Beherzigung'' * '''Opus 93a''' tafellied vir sesstemmige gemengde koor en klavier * '''Opus 94''' vyf liedere vir 8 stemme en klavier **''Mit vierzig Jahren'' **''Steig auf, geliebter Schatten'' **''Mein Herz ist schwer'' **''Sapphische Ode'' **''Kein Haus, keine Heimat'' * '''Opus 95''' sewe liedere vir sangstem en klavier **''Das Mädchen'' **''Bei dir sind meine Gedanken'' **''Beim Abschied'' **''Der Jäger'' **''Vorschneller Schwur'' **''Mädchenlied'' **''Schön war, das ich dir weihte'' *'''Opus 96''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Der Tod, das ist die kühle Nacht'' **''Wir wandelten'' **''Es schauen die Blumen'' **''Meerfahrt'' * '''Opus 97''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Nachtigall'' **''Auf dem Schiffe'' **''Entführung'' **''Dort in den Weiden'' **''Komm bald'' **''Trennung'' * '''Opus 98''' Simfonie nr. 4 in e-mineur (1885) * '''Opus 99''' tjellosonate nr. 2 in F-majeur (1886) * '''Opus 100''' vioolsonate nr. 2 in A-majeur (1886) * '''Opus 101''' klaviertrio nr. 3 in c-mineur (1886) * '''Opus 102''' Dubbelconcerto vir viool en tjello in a-mineur (1887) * '''Opus 103''' elf ''Zigeunerlieder'' vir sangstem en klavier * '''Opus 104''' vyf liedere vir gemengde koor a capella **''Nachtwache I'' **''Nachtwache II'' **''Letztes Glück'' **''Verlorene Jugend'' **''Im Herbst'' * '''Opus 105''' vyf liedere vir 8 stemme en klavier **''Wie Melodien zieht es mir'' **''Immer leiser wird mein Schlummer'' **''Klage'' **''Auf dem Kirchhofe'' **''Verrat'' * '''Opus 106''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Ständchen'' **''Auf dem See'' **''Es hing der Reif'' **''Mein Lieder'' **''Ein Wanderer'' * '''Opus 107''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''An die Stolze'' **''Salamander'' **''Das Mädchen Spricht'' **''Maienkätzchen'' **''Mädchenlied'' * '''Opus 108''' vioolsonate nr. 3 in d-mineur * '''Opus 109''' ''Fest- und Gedenksprüche'' vir koor * '''Opus 110''' drie motette vir vier- en agtstemmige koor a capella **''Ich aber bin Elend'' **''Ach, arme Welt'' **''Wenn wir in höchsten Nöten sein'' * '''Opus 111''' strykkwintet nr. 2 in G-majeur ("Prater") (1890) * '''Opus 112''' ses kwartette vir sangsoliste en klavier **''Sehnsucht'' **''Nächtens'' **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 1 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 2 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 3 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 4 * '''Opus 113''' dertien canons vir vrouekoor * '''Opus 114''' trio vir klavier, klarinet en tjello in a-mineur (1891) * '''Opus 115''' kwintet vir klarinet en strykinstrumente in b-mineur (1891) * '''Opus 116''' sewe fantasieë vir klavier (1892) *# capriccio in d-mineur *# intermezzo in a-mineur *# capriccio in G-mineur *# intermezzo in E-majeur *# intermezzo in e-mineur *# intermezzo in E-majeur *# capriccio in d-mineur * '''Opus 117''' drie intermezzo’s vir klavier (1892) *# in E skerp-majeur *# in b skerp-mineur *# in c skerp-mineur * '''Opus 118''' ses stukke vir klavier (1893) *# intermezzo in a-mineur *# intermezzo in A-majeur *# ballade in g-mineur *# intermezzo in f-mineur *# romance in F-majeur *# intermezzo in es-mineur * '''Opus 119''' vier stukke vir klavier (1893) *# intermezzo in b-mineur (Adagio) *# intermezzo in e-mineur (Andantino un poco agitato) *# intermezzo in C-majeur (Grazioso e giocoso) *# rhapsodie in E skerp-majeur (Allegro risoluto) * '''Opus 120''' twee klarinetsonates (1895) *# in f-mineur *# in Es-majeur * '''Opus 121''' ''Vier ernste Gesänge'' (1896) * '''Opus 122''' elf koraalpreludes vir orrel (1896) *# ''Mein Jesu, der du mich'' *# ''Herzliebster Jesu, was hast du verbrochen'' *# ''O Welt, ich muss dich lassen'' *# ''Herzlich tut mich erfreuen'' *# ''Schmücke dich, o Liebe Seele'' *# ''O wie selig seid ihr doch, ihr Frommen'' *# ''O Gott, du frommer Gott'' *# ''Es ist ein Ros' entsprungen'' *# ''Herzlich tut mich verlangen'' *# ''Herzlich tut mich verlangen'' (tweede weergawe) *# ''O Welt, ich muss dich lassen'' (tweede weergawe)}} == Werke sonder opusnommer (''Werke ohne Opuszahl'') == {{Kolomme3|Kolom1=* '''WoO 1''' [[Hongaarse danse (Brahms)|Hongaarse danse]] (1869) (Brahms beskou dit as bewerkinge en nie as oorspronklike komposisies nie, vandaar dat hy geen opusnommer verskaf nie); vir klavier vierhandig (nr. 1-21); vir klaviersolo (nr. 1-10); vir orkes (nr. 1, 3, 10) * '''WoO 2''' Scherzo uit die 'F-A-E'-sonate (1853) (die ander 3 dele word geskryf deur [[Robert Schumann]] en [[Albert Dietrich]]) * '''WoO 7''' Voorspel en fuga vir die koorstuk ''O Traurigkeit, o Herzeleid'', vir orgel * '''WoO 8''' Fuga in A skerp-mineur vir orrel ('n inleiding [in die handskrif van die komponis] in dieselfde toonsoort bly nie bewaar nie) * '''WoO 9''' Präludium und Fuge in a-mineur vir orrel * '''WoO 10''' Präludium und Fuge in g-mineur vir orrel * ''Souvenir de la Russie'' vir klavier-vierhandig *Canons vir gemengde koor a capella *''Dem dunkeln Schoss der Heilen Erde'' *49 Duitse volksliedere *28 Duitse volksliedere vir solo-sangstem en klavier *14 Duitse volksliedere vir gemengde koor|Kolom2=*12 Duitse volksliedere vir vierstemmig gemengde koor *8 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *16 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *20 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *2 Gavottes vir klavier *# in a-mineur *# in A-majeur *2 gigues vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur *''Dein Herzlein Mild'' vir vierstemmige vrouekoor *''Kleine Hochzeitskantate'' vir 4 gemengde stemme en klavier *Kyrie in g-mineur vir 4 stemme en [[basso continuo]]|Kolom3=*''Missa Canonica'' in C-majeur vir vier- en sesstemmige gemengde koor a capella, hiervan bly bewaar: **Sanctus in A skerp-majeur **Benedictus in F-majeur **Agnus Dei in f-mineur **Dona nobis pacem in C-majeur *''Noche de luna'' *''Ophelia Lieder'' *5 liedere vir sangstem en klavier *lied vir sangstem en klavier * Trio vir viool, tjello en klavier in A-majeur (aan Brahms toegeskryf) *''Regenlied'' vir sangstem en klavier *2 Sarabandes vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur *51 oefeninge vir klavier *14 volksliedere vir kinders * ''Postillons Morgenlied'' (1847/1850?) vir mannekoor * ''Die goldenen Brücken'' (1853) vir mannekoor}} <div> * 12 Duitse volksliedere vir vierstemmig gemengde koor * 8 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 16 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 20 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 2 Gavottes vir klavier *# in a-mineur *# in A-majeur * 2 gigues vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur * ''Dein Herzlein Mild'' vir vierstemmige vrouekoor * ''Kleine Hochzeitskantate'' vir 4 gemengde stemme en klavier * Kyrie in g-mineur vir 4 stemme en basso continuo </div> <div> * ''Missa Canonica'' in C-majeur vir vier- en sesstemmig gemengde koor a capella, hiervan bly bewaar: ** Sanctus in A skerp-majeur ** Benedictus in F-majeur ** Agnus Dei in f-mineur ** Dona nobis pacem in C-majeur * ''Noche de luna'' * ''Ophelia Lieder'' * 5 liedere vir sangstem en klavier * lied vir sangstem en klavier * Trio vir viool, tjello en klavier in A-majeur (aan Brahms toegeskryf) * ''Regenlied'' vir sangstem en klavier * 2 Sarabandes vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur * 51 oefeninge vir klavier * 14 volksliedere vir kinders * ''Postillons Morgenlied'' (1847/1850?) vir mannekoor * ''Die goldenen Brücken'' (1853) vir mannekoor </div> {{Normdata}} [[Kategorie:Lyste van komposisies volgens komponis]] dz8kr8makvn39fs1gjb0y7cr0kj4vpw 2922815 2922813 2026-08-06T22:15:58Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke sonder opusnommer (Werke ohne Opuszahl) */ 2922815 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Brahms - Clarinet Quintet - 1. Allegro.ogg|duimnael|regs|250px|Kwintet vir klarinet en strykinstrumente in b-mineur (opus 115), in 1891 gekomponeer]] Hierdié lys toon ál die komposisies van die [[komponis]] [[Johannes Brahms]] (1833–1897) in volgorde van opusnommer. Die opusnommers is deur Brahms self toegeken wanneer hy tot publikasie oorgegaan het. Ongepubliseerde werke het verlore gegaan. == Werk volgens opusnommer == {{Kolomme3|Kolom1=* '''Opus 1''' klaviersonate nr. 1 in C-majeur (1852) * '''Opus 2''' klaviersonate nr. 2 in f# mineur (1852) * '''Opus 3''' ses liedere vir tenoor of sopraan en klavier (1853) **''Liebestreu'' **''Liebe und Frühling I'' **''Liebe und Frühling II'' **''Lied'' **''In der Fremde'' **''Lied'' * '''Opus 4''' scherzo in E skerp-mineur vir klavier (1851) * '''Opus 5''' klaviersonate nr. 3 in f-mineur (1853) * '''Opus 6''' ses liedere vir tenoor of sopraan en klavier **''Spanische Lied'' **''Der Frühling'' **''Nachwirkung'' **''Juchhe!'' **''Wie die Wolke nach der Sonne'' **''Nachtigallen schwingen lustig'' * '''Opus 7''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Treue Liebe'' **''Parole'' **''Anklänge'' **''Volkslied'' **''Die Trauernde'' **''Heimkehr'' * '''Opus 8''' klaviertrio nr. 1 in B-majeur (1854) * '''Opus 9''' variasies op 'n tema van [[Robert Schumann]] in f skerp-mineur vir klavier (1854) * '''Opus 10''' vier ballades vir klavier (1854) *# d-mineur *# in D-majeur *# in b-mineur *# in B-majeur * '''Opus 11''' serenade nr. 1 in D-majeur vir orkes (1857) * '''Opus 12''' ''Ave Maria'' * '''Opus 13''' ''Begräbnisgesang'' * '''Opus 14''' agt liedere en romanse **''Vor dem Fenster'' **''Vom verwundeten Knaben'' **''Murrays Ermordung'' **''Ein Sonnett'' **''Trennung'' **''Gang zur Liebsten'' **''Ständchen'' **''Sehnsucht'' * '''Opus 15''' [[Klavierconcerto no. 1 in D-mineur, opus 15 (Brahms)|klavierconcerto nr. 1 in d-mineur]] (1859) * '''Opus 16''' serenade nr. 2 in A-majeur vir orkes (1859) * '''Opus 17''' vier liedere vir vrouekoor, twee horings en harp **''Es tönt ein voller Harfenklang'' **''Lied von Shakespeare'' **''Der Gärtner'' **''Gesang aus Fingal'' * '''Opus 18''' stryksekstet nr. 1 in B skerp-majeur (1860) * '''Opus 19''' vyf gedigte vir sangstem en klavier **''Der Kuss'' **''Scheiden und Meiden'' **''In der Ferne'' **''Der Schmied'' **''An eine Aeolsharfe'' * '''Opus 20''' drie duette vir sopraan, alt en klavier **''Weg der Liebe I'' **''Weg der Liebe II'' **''Die Meere'' * '''Opus 21''' twee reekse variasies vir klavier *# elf variasies op 'n oorspronklike tema in D-majeur (1857) *# veertien variasies op 'n Hongaarse melodie in D-majeur (1854) * '''Opus 22''', sewe ''Marienlieder'' vir gemengde koor ''a capella'' **''Der englische Gruß'' **''Marias Kirchgang'' **''Marias Wallfahrt'' **''Der Jäger'' **''Ruf zur Maria'' **''Magdalena'' **''Marias Lob'' * '''Opus 23''' variasies op 'n tema van Robert Schumann vir klavier, vierhandig (1861) * '''Opus 24''' variasies en fuga op 'n tema van Händel vir klavier (1861) * '''Opus 25''' klavierkwartet nr. 1 in g-mineur (1861) * '''Opus 26''' klavierkwartet nr. 2 in A-majeur (1861) * '''Opus 27''' psalm 13 * '''Opus 28''' vier duette vir alt, bariton en klavier **''Die Nonne und der Ritter'' **''Vor der Tür'' **''Es rauschet das Wasser'' **''Der Jäger und sein Liebchen'' * '''Opus 29''' twee motette (1860, uitgegee 1864) *# ''Es ist das Heil uns kommen her'' *# ''Schaffe in mir Gott, ein reines Herz'' * '''Opus 30''' geestelike lied * '''Opus 31''' drie kwartette vir sopraan, alt, tenoor, bas en klavier *# ''Wechsellied zum Tanze'' (1859) *# ''Neckereien'' (1863) *# ''Der Gang zum Liebchen'' (1863) * '''Opus 32''' nege liedere vir sangstem en klavier * '''Opus 33''' vyftien romanse uit Tieck se ''Liebesgeschichte der schönen Magelone'' * '''Opus 34''' [[Klavierkwintet (Brahms)|klavierkwintet in f-mineur]] (1864) * '''Opus 34b''' sonate vir 2 klaviere in f-mineur * '''Opus 35''' variasies op 'n tema van Paganini vir klavier (1862-1863) * '''Opus 36''' stryksekstet nr. 2 (1864-1865) * '''Opus 37''' drie gewyde gesange vir vrouekoor a capella **''O bone Jesu'' **''Adoramus'' **''Regina coeli'' * '''Opus 38''' tjellosonate nr. 1 in e-mineur (1862-65) * '''Opus 39''' sestien walse vir klavier vierhandig (1865) *# in B-majeur *# in E-majeur *# in g skerp-mineur *# in e-mineur *# in E-majeur *# in C skerp-majeur *# in c skerp-mineur *# in B skerp-majeur *# in d-mineur *# in G-majeur *# in b-mineur *# in E-majeur *# in C-majeur *# in a-mineur *# in As-majeur *# in d-mineur * '''Opus 40''' trio vir horing, viool en klavier in E skerp-majeur (1865) * '''Opus 41''' vyf liedere vir vierstemmige mannekoor **''Ich schwing mein Horn ins Jammertal'' **''Freiwillige her!'' **''Geleit'' **''Marschieren'' **''Gebt Acht!'' * '''Opus 42''' drie wêreldlike liedere vir sesstemmige gemengde koor **''Abendständchen'' **''Vineta'' **''Darthulas Grabegesang'' * '''Opus 43''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Von ewiger Liebe'' **''Die Mainacht'' **''Ich schell mein Horn ins Jammerthal'' **''Das Lied vom Herrn von Falkenstein'' * '''Opus 44''' twaalf liedere en romanse vir vrouekoor a capella en klavier ''ad libitum'' **''Minnelied'' **''Der Bräutigam'' **''Barcarole'' **''Fragen'' **''Die Müllerin'' **''Die Nonne'' **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (I) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (II) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (III) **''Vier Lieder aus dem Jungbrunnen'' (IV) **''Die Braut'' **''Märznacht'' * '''Opus 45''' ''[['n Duitse Requiem (Brahms)|Ein deutsches Requiem]]'' vir soliste, koor en orkes (1868)|Kolom2=* '''Opus 46''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Die Kränze'' **''Magyarisch'' **''Die Schale der Vergessenheit'' **''An die Nachtigall'' * '''Opus 47''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Botschaft'' **''Liebesglut'' **''Sonntag'' **''O liebliche Wangen'' **''Die Liebende schreibt'' * '''Opus 48''' sewe liedere vir sangstem en klavier **''Der Gang zum Liebchen'' **''Der Überläufer'' **''Liebesklage des Mädchen'' **''Gold überwiegt die Liebe'' **''Trost in Tränen'' **''Vergangen ist mir Glück und Heil'' **''Herbstgefühl'' * '''Opus 49''' vyf liedere **''Am Sonntag Morgen'' **''An ein Veilchen'' **''Sehnsucht'' **''Wiegenlied'' **''Abenddämmerung'' * '''Opus 50''' ''Rinaldo'', kantate vir tenoor, mannekoor en orkes * '''Opus 51''' twee strykkwartette ** strykkwartet nr. 1 in c-mineur (1873) ** strykkwartet nr. 2 in a-mineur (1873) * '''Opus 52''' agtien ''Liebeslieder-Waltzer'' vir klavier vier-handig en sangkwartet ''ad libitum'' (1874) * '''Opus 53''' Altrhapsodie, vir alt, mannekoor en orkes * '''Opus 54''' ''Schicksalslied'' vir koor en orkes * '''Opus 55''' ''Triumphlied'' vir agtstemmige koor, orkes en orrel ''ad libitum'' * '''Opus 56a''' variasies op 'n tema van Joseph Haydn, vir orkes (1873) * '''Opus 56a''' variasies op 'n tema van Joseph Haydn, vir 2 klaviere * '''Opus 57''' agt liedere vir sangstem en klavier op tekste van Daumer * '''Opus 58''' agt liedere vir sangstem en klavier **''Blinde Kuh'' **''Während des Regens'' **''Die Spröde'' **''O komme, holde Sommernacht'' **''Schwermut'' **''In der Gasse'' **''Vorüber'' **''Serenade'' * '''Opus 59''' agt liedere vir sangstem en klavier **''Dämmerung senkte sich von oben'' **''Auf dem See'' **''Regenlied'' **''Nachklang'' **''Agnes'' **''Eine gute, gute Nacht'' **''Mein wundes Herz'' **''Dein blaues Auge'' * '''Opus 60''' klavierkwartet nr. 3 in c-mineur * '''Opus 61''' vier duette vir sopraan, alt en klavier **''Die Schwestern'' **''Klosterfräulein'' **''Phänomen'' **''Die Boten der Liebe'' * '''Opus 62''' sewe wêreldlike liedere vir gemengde koor **''Rosmarin'' **''Von alten Liebesliedern'' **''Waldesnacht'' **''Dein Herzlein mild'' **''All meine Herzgedanken'' **''Es geht ein Wehen'' **''Vergangen ist mit Gluck und Heil'' * '''Opus 63''' nege liedere vir sangstem en klavier **''Frühlingstrost'' **''Erinnerung'' **''An ein Bild'' **''An die Tauben'' **''Junge Lieder'' I **''Junge Lieder'' II **''Heimweh'' I **''Heimweh'' II **''Heimweh'' III * '''Opus 64''' drie kwartette vir sopraan, alt, tenoor, bas en klavier **''An die Heimat'' **''Der Abend'' **''Fragen'' * '''Opus 65''' ''Neue Liebeslieder'' - 15 walse vir klavier vierhandig en sangkwartet ''ad libitum'' (1874) * '''Opus 66''' vyf duette vir sopraan, alt en klavier **''Klänge'' I **''Klänge'' II **''Am Strande'' **''Jägerlied'' **''Hüt du dich!'' * '''Opus 67''' Strykkwartet nr. 3 in B skerp-majeur (1876) * '''Opus 68''' Simfonie nr. 1 in c-mineur (1876 première) * '''Opus 69''' nege liedere vir sangstem en klavier **''Klage I'' **''Klage II'' **''Abschied'' **''Des liebsten Schwur'' **''Tambourliedchen'' **''Vom Strande'' **''Über die See'' **''Salome'' **''Mädchenfluch'' * '''Opus 70''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Im Garten am Seegestade'' **''Lerchengesang'' **''Serenade'' **''Abendregen'' * '''Opus 71''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Es liebt sich so lieblich im Lenze!'' **''An den Mond'' **''Geheimnis'' **''Willst du, dass ich geh?'' **''Minnelied'' * '''Opus 72''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Alte Liebe'' **''Sommerfäden'' **''O kühler Wald'' **''Verzagen'' **''Unüberwindlich'' * '''Opus 73''' Simfonie nr. 2 in D-majeur (1877) * '''Opus 74''' twee motette vir gemengde koor a capella **''Warum ist das Licht gegeben dem Mühseligen?'' **''O Heiland, reiss die Himmel'' * '''Opus 75''' vier ballades en romanse vir twee stemme en klavier **''Edward'' **''Guter Rat'' **''So lass uns wandern!'' **''Walpurgisnacht'' * '''Opus 76''' agt stukke vir klavier (1878) *# capriccio in f skerp-mineur *# capriccio in b-mineur *# intermezzo in A skerp-majeur *# intermezzo in B skerp-majeur *# capriccio in C skerp-majeur *# intermezzo in A-majeur *# intermezzo in a-mineur *# capriccio in C-majeur * '''Opus 77''' Vioolconcerto in D-majeur (1878) * '''Opus 78''' vioolsonate nr. 1 in G-majeur * '''Opus 79''' twee rapsodieë vir klavier (1879) *# rapsodie in b-mineur *# rapsodie in g-mineur * '''Opus 80''' Akademiese Feesouverture vir orkes (1880) * '''Opus 81''' ''Tragische Ouvertüre'' vir orkes (1880) * '''Opus 82''' ''Nänie'' (1881) * '''Opus 83''' Klavierconcerto nr. 2 in B #-majeur (1881) * '''Opus 84''' vyf romanse en liedere vir 1 of 2 stemme en klavier **''Sommerabend'' **''Der Kranz'' **''In den Beeren'' **''Vergebliches Ständchen'' **''Spannung''|Kolom3=* '''Opus 85''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Sommerabend'' **''Mondenschein'' **''Mädchenlied'' **''Ade!'' **''Frühlingslied'' **''In Waldeseinsamkeit'' * '''Opus 86''' ses liedere vir lae sangstem en klavier **''Therese'' **''Feldeinsamkeit'' **''Nachtwandler'' **''Über die Heide'' **''Versunken'' **''Todessehnen'' * '''Opus 87''' klaviertrio nr. 2 in C-majeur (1882) * '''Opus 88''' strykkwintet nr. 1 in F-majeur (1882) * '''Opus 89''' ''Gesang der Parzen'' * '''Opus 90''' Simfonie nr. 3 in F-majeur (1883) * '''Opus 91''' twee liedere vir alt, altviool en klavier **''Gestillte Sehnsucht'' **''Geistliches Wiegenlied'' * '''Opus 92''' vier kwartette vir 4 solostemme en klavier **''O schöne Nacht'' **''Spätherbst'' **''Abendlied'' **''Warum?'' * '''Opus 93a''' ses liedere en romanse vir vierstemmige gemengde koor **''Der Bucklichte Fiedler'' **''Das Mädchen'' **''O süßer Mai'' **''Fahr wohl!'' **''Der Falke'' **''Beherzigung'' * '''Opus 93a''' tafellied vir sesstemmige gemengde koor en klavier * '''Opus 94''' vyf liedere vir 8 stemme en klavier **''Mit vierzig Jahren'' **''Steig auf, geliebter Schatten'' **''Mein Herz ist schwer'' **''Sapphische Ode'' **''Kein Haus, keine Heimat'' * '''Opus 95''' sewe liedere vir sangstem en klavier **''Das Mädchen'' **''Bei dir sind meine Gedanken'' **''Beim Abschied'' **''Der Jäger'' **''Vorschneller Schwur'' **''Mädchenlied'' **''Schön war, das ich dir weihte'' *'''Opus 96''' vier liedere vir sangstem en klavier **''Der Tod, das ist die kühle Nacht'' **''Wir wandelten'' **''Es schauen die Blumen'' **''Meerfahrt'' * '''Opus 97''' ses liedere vir sangstem en klavier **''Nachtigall'' **''Auf dem Schiffe'' **''Entführung'' **''Dort in den Weiden'' **''Komm bald'' **''Trennung'' * '''Opus 98''' Simfonie nr. 4 in e-mineur (1885) * '''Opus 99''' tjellosonate nr. 2 in F-majeur (1886) * '''Opus 100''' vioolsonate nr. 2 in A-majeur (1886) * '''Opus 101''' klaviertrio nr. 3 in c-mineur (1886) * '''Opus 102''' Dubbelconcerto vir viool en tjello in a-mineur (1887) * '''Opus 103''' elf ''Zigeunerlieder'' vir sangstem en klavier * '''Opus 104''' vyf liedere vir gemengde koor a capella **''Nachtwache I'' **''Nachtwache II'' **''Letztes Glück'' **''Verlorene Jugend'' **''Im Herbst'' * '''Opus 105''' vyf liedere vir 8 stemme en klavier **''Wie Melodien zieht es mir'' **''Immer leiser wird mein Schlummer'' **''Klage'' **''Auf dem Kirchhofe'' **''Verrat'' * '''Opus 106''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''Ständchen'' **''Auf dem See'' **''Es hing der Reif'' **''Mein Lieder'' **''Ein Wanderer'' * '''Opus 107''' vyf liedere vir sangstem en klavier **''An die Stolze'' **''Salamander'' **''Das Mädchen Spricht'' **''Maienkätzchen'' **''Mädchenlied'' * '''Opus 108''' vioolsonate nr. 3 in d-mineur * '''Opus 109''' ''Fest- und Gedenksprüche'' vir koor * '''Opus 110''' drie motette vir vier- en agtstemmige koor a capella **''Ich aber bin Elend'' **''Ach, arme Welt'' **''Wenn wir in höchsten Nöten sein'' * '''Opus 111''' strykkwintet nr. 2 in G-majeur ("Prater") (1890) * '''Opus 112''' ses kwartette vir sangsoliste en klavier **''Sehnsucht'' **''Nächtens'' **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 1 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 2 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 3 **''Vier Zigeunerlieder'' nr. 4 * '''Opus 113''' dertien canons vir vrouekoor * '''Opus 114''' trio vir klavier, klarinet en tjello in a-mineur (1891) * '''Opus 115''' kwintet vir klarinet en strykinstrumente in b-mineur (1891) * '''Opus 116''' sewe fantasieë vir klavier (1892) *# capriccio in d-mineur *# intermezzo in a-mineur *# capriccio in G-mineur *# intermezzo in E-majeur *# intermezzo in e-mineur *# intermezzo in E-majeur *# capriccio in d-mineur * '''Opus 117''' drie intermezzo’s vir klavier (1892) *# in E skerp-majeur *# in b skerp-mineur *# in c skerp-mineur * '''Opus 118''' ses stukke vir klavier (1893) *# intermezzo in a-mineur *# intermezzo in A-majeur *# ballade in g-mineur *# intermezzo in f-mineur *# romance in F-majeur *# intermezzo in es-mineur * '''Opus 119''' vier stukke vir klavier (1893) *# intermezzo in b-mineur (Adagio) *# intermezzo in e-mineur (Andantino un poco agitato) *# intermezzo in C-majeur (Grazioso e giocoso) *# rhapsodie in E skerp-majeur (Allegro risoluto) * '''Opus 120''' twee klarinetsonates (1895) *# in f-mineur *# in Es-majeur * '''Opus 121''' ''Vier ernste Gesänge'' (1896) * '''Opus 122''' elf koraalpreludes vir orrel (1896) *# ''Mein Jesu, der du mich'' *# ''Herzliebster Jesu, was hast du verbrochen'' *# ''O Welt, ich muss dich lassen'' *# ''Herzlich tut mich erfreuen'' *# ''Schmücke dich, o Liebe Seele'' *# ''O wie selig seid ihr doch, ihr Frommen'' *# ''O Gott, du frommer Gott'' *# ''Es ist ein Ros' entsprungen'' *# ''Herzlich tut mich verlangen'' *# ''Herzlich tut mich verlangen'' (tweede weergawe) *# ''O Welt, ich muss dich lassen'' (tweede weergawe)}} == Werke sonder opusnommer (''Werke ohne Opuszahl'') == {{Kolomme3|Kolom1=* '''WoO 1''' Hongaarse danse (1869) (Brahms beskou dit as bewerkinge en nie as oorspronklike komposisies nie, vandaar dat hy geen opusnommer verskaf nie); vir klavier vierhandig (nr. 1-21); vir klaviersolo (nr. 1-10); vir orkes (nr. 1, 3, 10) * '''WoO 2''' Scherzo uit die 'F-A-E'-sonate (1853) (die ander 3 dele word geskryf deur [[Robert Schumann]] en Albert Dietrich) * '''WoO 7''' Voorspel en fuga vir die koorstuk ''O Traurigkeit, o Herzeleid'', vir orgel * '''WoO 8''' Fuga in A skerp-mineur vir orrel ('n inleiding [in die handskrif van die komponis] in dieselfde toonsoort bly nie bewaar nie) * '''WoO 9''' Präludium und Fuge in a-mineur vir orrel * '''WoO 10''' Präludium und Fuge in g-mineur vir orrel * ''Souvenir de la Russie'' vir klavier-vierhandig *Canons vir gemengde koor a capella *''Dem dunkeln Schoss der Heilen Erde'' *49 Duitse volksliedere *28 Duitse volksliedere vir solo-sangstem en klavier *14 Duitse volksliedere vir gemengde koor|Kolom2=*12 Duitse volksliedere vir vierstemmig gemengde koor *8 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *16 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *20 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor *2 Gavottes vir klavier *# in a-mineur *# in A-majeur *2 gigues vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur *''Dein Herzlein Mild'' vir vierstemmige vrouekoor *''Kleine Hochzeitskantate'' vir 4 gemengde stemme en klavier *Kyrie in g-mineur vir 4 stemme en [[basso continuo]]|Kolom3=*''Missa Canonica'' in C-majeur vir vier- en sesstemmige gemengde koor a capella, hiervan bly bewaar: **Sanctus in A skerp-majeur **Benedictus in F-majeur **Agnus Dei in f-mineur **Dona nobis pacem in C-majeur *''Noche de luna'' *''Ophelia Lieder'' *5 liedere vir sangstem en klavier *lied vir sangstem en klavier * Trio vir viool, tjello en klavier in A-majeur (aan Brahms toegeskryf) *''Regenlied'' vir sangstem en klavier *2 Sarabandes vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur *51 oefeninge vir klavier *14 volksliedere vir kinders * ''Postillons Morgenlied'' (1847/1850?) vir mannekoor * ''Die goldenen Brücken'' (1853) vir mannekoor}} <div> * 12 Duitse volksliedere vir vierstemmig gemengde koor * 8 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 16 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 20 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor * 2 Gavottes vir klavier *# in a-mineur *# in A-majeur * 2 gigues vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur * ''Dein Herzlein Mild'' vir vierstemmige vrouekoor * ''Kleine Hochzeitskantate'' vir 4 gemengde stemme en klavier * Kyrie in g-mineur vir 4 stemme en basso continuo </div> <div> * ''Missa Canonica'' in C-majeur vir vier- en sesstemmig gemengde koor a capella, hiervan bly bewaar: ** Sanctus in A skerp-majeur ** Benedictus in F-majeur ** Agnus Dei in f-mineur ** Dona nobis pacem in C-majeur * ''Noche de luna'' * ''Ophelia Lieder'' * 5 liedere vir sangstem en klavier * lied vir sangstem en klavier * Trio vir viool, tjello en klavier in A-majeur (aan Brahms toegeskryf) * ''Regenlied'' vir sangstem en klavier * 2 Sarabandes vir klavier *# in a-mineur *# in b-mineur * 51 oefeninge vir klavier * 14 volksliedere vir kinders * ''Postillons Morgenlied'' (1847/1850?) vir mannekoor * ''Die goldenen Brücken'' (1853) vir mannekoor </div> {{Normdata}} [[Kategorie:Lyste van komposisies volgens komponis]] 0lccftf5kn1ql0v10vnrl507dmvq95q 0 267584 2922719 2894340 2026-08-06T19:40:23Z Sobaka 328 /* Loopbaan */ skakel 2922719 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Busisiwe Mkhwebane | beeld = Busisiwe Mkhwebane Jul 2019.png | beeldonderskrif = | orde = [[Openbare Beskermer]] | termynaanvang = 2016 | termyneinde = 2022 | eersteminister = | president = [[Jacob Zuma]] (2016-2018)<br />[[Cyril Ramaphosa]] (2018-2022) | vise = Kevin Malunga | voorganger = [[Thuli Madonsela]] | opvolger = [[Kholeka Gcaleka]] | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1970|2|2}} | geboorteplek = [[Bethal]], Mpumalanga | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | eersteminister3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | leier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | leier5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | eggenoot = | kinders = | blyplek = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = | party = [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (2023-2024) }} '''Busisiwe Mkhwebane''' (gebore [[2 Februarie]] [[1970]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]]. Sy was die [[Openbare Beskermer]] van [[Suid-Afrika]], wat van 2016 tot 2022 as die 4de Suid-Afrikaanse Openbare Beskermer gedien het.<ref name="maroela" /><ref name="maroela2" /> President [[Cyril Ramaphosa]] het op 9 Junie 2022 in 'n skriftelike verklaring die skorsing van Mkhwebane as Openbare Beskermer met onmiddellike effek aangekondig.<ref>Frontline Africa Advisory's ''Weekly Political and Economic Review'' 10 Junie 2022.</ref> Op 11 September 2023, na die voltooiing van die proses, het die Nasionale Vergadering gestem om Mkhwebane te verwyder as Openbare Beskermer van Suid-Afrika. Op 16 Oktober 2023 het Mkhwebane by die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]]-party aangesluit.<ref>{{Cite web |last=Lebuso |first=Sthembiso |title=Mkhwebane joins the EFF to 'continue protecting the poor' |url=https://www.news24.com/citypress/politics/mkhwebane-joins-the-eff-to-continue-protecting-the-poor-20231016 |access-date=2023-10-20 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy is op 20 Oktober 2023 as parlementslid ingesweer.<ref>{{Cite web |title=In Pictures The EFF welcomes its newly sworn-in Member of Parliament, former Public Protector Fighter @AdvBMkhwebane. -Advocate Mkhwebane boasts a rich history in civil service, including key roles as a Senior Researcher for the SAHRC, Senior Investigator in the Office of the Public Protector, and Director in the Department of Home Affairs. #EFFInParliament |url=https://twitter.com/EFFSouthAfrica/status/1715334711063511115 |access-date=2023-10-20 |website=X (formerly Twitter) |language=en}}</ref> Sy het op 16 Oktober 2024 uit die EFF en die Nasionale Vergadering bedank, 'n jaar nadat sy by die party aangesluit het.<ref>{{Cite news |last=Moichela |first=Kamogelo |date=16 Oktober 2024 |title=BREAKING NEWS: Former Public Protector Busisiwe Mkhwebane dumps the EFF |url=https://www.iol.co.za/news/politics/breaking-news-former-public-protector-busisiwe-mkhwebane-dumps-the-eff-f84d25ff-544d-4df3-b390-3634cbbb036f |access-date=16 Oktober 2024 |work=[[Independent Online|IOL]]}}</ref> Aan die einde van Oktober 2024 het Mkhwebane by die [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto Wesizwe Party]] aangesluit na haar bedanking uit die EFF.<ref>{{Cite web |last=Maliti |first=Soyiso |date=25 Oktober 2024 |title=UPDATE Mkhwebane, Mchunu join MK Party, while Zuma maintains he is still an ANC member |url=https://www.news24.com/news24/politics/former-public-protector-busisiwe-mkhwebane-and-ex-kzn-premier-willies-mchunu-join-zumas-mk-party-20241025 |access-date=15 Desember 2024 |website=News24 |language=en-ZA}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Mkhwebane is op 2 Februarie 1970 in [[Bethal]] in die destydse [[Transvaal]]-provinsie (nou [[Mpumalanga]]) gebore, en het in 1988 aan die Sekondêre Skool Mkhephuli gematrikuleer. Sy studeer met 'n BProc gevolg deur 'n LLB van die [[Universiteit van die Noorde]] (nou die Universiteit van Limpopo). Sy het daarna 'n diploma in korporatiewe reg en 'n hoër diploma in belasting aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] (nou die Universiteit van Johannesburg) verwerf.<ref>{{Cite web|title=CV for Busisiwe Mkhwebane |publisher=Parliamentary Information Centre, Parliament of the Republic of South Africa |url=http://www.parliament.gov.za/content/B_Mkhwebane_1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018212830/https://www.parliament.gov.za/content/B_Mkhwebane_1.pdf |archive-date=18 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy}}</ref> In 2010 het sy 'n Meestersgraad in Besigheidsleierskap aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] voltooi.<ref>{{cite news|url=http://www.iol.co.za/news/politics/god-will-keep-me-standing-says-new-public-protector-2077750|title=God will keep me standing, says new Public Protector|work=Independent Online (South Africa)|first=Solly|last=Maphumulo|date=9 Oktober 2016|access-date=17 Februarie 2017}}</ref> ==Loopbaan== In 1994 het Mkhwebane as 'n Openbare Aanklaer by die Departement van Justisie aangesluit, daarna vanaf 1996 as Regsadministratiewe Beampte in die Direktoraat Internasionale Aangeleenthede. In 1998 het sy as senior navorser by die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] aangesluit. Die volgende jaar het sy by die Openbare Beskermer se kantoor aangesluit as senior ondersoeker en waarnemende provinsiale verteenwoordiger. In 2005 het sy vertrek om by die departement van binnelandse sake aan te sluit as die direkteur vir vlugtelingsake en in 2009 waarnemende hoofdirekteur vir asielsoekersbestuur geword. Van 2010 tot 2014 het sy as Raad vir Immigrasie en Burgerlike Dienste in Suid-Afrika se ambassade in China gewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/documents/profile-of-advocate-busisiwe-mkhwebane|title=A profile of Adv Busisiwe Mkhwebane - Office of the PP - DOCUMENTS|date=26 Junie 2019|website=www.politicsweb.co.za|access-date=2019-07-29}}</ref> 'n Verslag deur die Organised Crime and Corruption Reporting Project het verklaar dat Mkhwebane se bankrekening gedurende hierdie tyd deur [[HSBC]] gemerk is vir die ontvangs van 'n VS$5000-betaling van die [[Guptafamilie]] in verband met 'n omstrede spoorwegkontrak met China South Rail.<ref>{{Cite web|url=https://www.biznews.com/global-citizen/2019/07/31/hsbc-joins-dots-from-gupta-friendly-public-protector-to-chinese-rail-company-kickbacks|title=HSBC joins dots from Gupta-friendly public protector to Chinese rail company kickbacks|last=Cameron|first=Jackie|date=2019-07-31|website=[[BizNews]].com|language=en-GB|access-date=2019-08-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2019-07-30-5000-payment-to-mkhwebane-flagged-by-hsbc-bank-report/|title=$5,000 payment to Mkhwebane flagged by HSBC bank: report|last=JORDAAN|first=NOMAHLUBI|date=30 Julie 2019|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2019-08-01}}</ref> Mkhwebane het die bewering verwerp dat sy geld van die Guptafamilie ontvang het.<ref>{{Cite web|url=http://www.sabcnews.com/sabcnews/mkhwebane-denies-gupta-financial-links/|title=Mkhwebane denies Gupta financial links|date=2019-07-30|website=SABC News|language=en-US|access-date=2019-08-01}}</ref> In 2014 het sy na Suid-Afrika teruggekeer om as direkteur van landinligting en samewerkingsbestuur by die departement van binnelandse sake te dien. Mkhwebane het daarna van Julie 2016 tot Oktober 2016 as 'n analis vir die [[Staatsveiligheidsagentskap]] gewerk voordat sy in Oktober 2016 as Openbare Beskermer aangestel is. Tydens haar aanstelling is dit bekend gemaak dat sy 'n noue verhouding met destydse president [[Jacob Zuma]] gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/news/politics/how-pp-busisiwe-mkhwebane-went-from-nowhere-to-centre-of-political-storm-29983638|title=How PP Busisiwe Mkhwebane went from 'nowhere' to centre of political storm|last=Mkhwanazi|first=Siyabonga|date=28 Julie 2019|website=www.iol.co.za|language=en|access-date=2019-07-29}}</ref> ==Staat van beskuldiging== [[Thandi Modise]], [[speaker van die Nasionale Vergadering]], het in November 2020 voormalige konstitusionele hofregter Bess Nkabinde en senior advokate Dumisa Ntsebeza SC en Johan de Waal SC in 'n onafhanklike paneel aangestel om te oorweeg of daar ''prima facie''-getuienis is wat daarop dui dat Mkhwebane uit haar amp onthef moet word. Die verslag is in Februarie 2021 aan die parlement oorhandig, en 'n parlementêre woordvoerder het sy bevindinge opgesom: “die paneel het tot die gevolgtrekking gekom dat daar wesenlike inligting is wat ''prima facie''-bewyse van onbevoegdheid uitmaak en voorbeelde hiervan het die ''prima facie''-getuienis ingesluit wat die Openbare Beskermer se oorreiking aantoon. en die oorskryding van die grense van haar bevoegdhede ingevolge die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] en die Wet op die Openbare Beskermer asook herhaaldelike foute van dieselfde aard, soos verkeerde interpretasie van die wet."<ref>{{cite news |last1=Sibanda |first1=Omphemetse S |title=It's high noon for Busisiwe Mkhwebane, but don't be surprised if she survives |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2021-03-02-its-high-noon-for-busisiwe-mkhwebane-but-dont-be-surprised-if-she-survives/ |access-date=17 Maart 2021 |publisher=Daily Maverick |date=2 Maart 2021}}</ref> Op 15 Maart 2021 het die Nasionale Vergadering 'n ondersoek begin na haar geskiktheid om die amp te beklee.<ref>{{cite news |title=Busisiwe Mkhwebane: first round goes to Ramaphosa |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2021-03-16-busisiwe-mkhwebane-first-round-goes-to-ramaphosa/ |access-date=17 Maart 2021 |publisher=BusinessDay |date=16 Maart 2021}}</ref><ref name="impeachment-start">{{cite news |last1=Gerber |first1=Jan |title=Mkhwebane is the first Chapter 9 head to face impeachment, after National Assembly vote |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/mkhwebane-is-first-chapter-9-head-to-be-impeached-after-national-assembly-vote-20210316 |access-date=17 Maart 2021 |date=16 Maart 2021}}</ref> Op 11 September 2023, na die voltooiing van die proses, het die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] gestem om Mkhwebane te verwyder,<ref>{{Cite web |last=Ndenze |first=Babalo |title=Busisiwe Mkhwebane removed as Public Protector after impeachment vote |url=https://ewn.co.za/2023/09/11/busisiwe-mkhwebane-removed-as-public-protector-after-impeachment-vote |access-date=2023-09-12 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> wat haar die eerste hoof van 'n Hoofstuk 9-instelling maak wat in 'n staat van beskuldiging geplaas is.<ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/news24/politics/parliament/breaking-mkhwebane-becomes-first-public-protector-to-be-removed-20230911|title=Mkhwebane becomes first Public Protector to be removed|first1=Jan|last1=Gerber|first2=Karyn|last2=Maughan|publisher=News24|date=11 September 2023}}</ref> Haar vervolging, een maand voor die einde van 'n 7-jaar nie-hernubare termyn, het haar 'n gratifikasie van tien miljoen rand verhoed waarop sy andersins geregtig sou gewees het.<ref>{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/news/south-africa/national-assembly-agrees-to-dismiss-busisiwe-mkhwebane/|title=National Assembly agrees to dismiss Busisiwe Mkhwebane|first=Paul|last=Vecchiatto|publisher=Bloomberg|date=12 September 2023}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="maroela">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/talle-eis-dat-ob-moet-waai/ |title=Talle eis dat OB moet waai |work=[[Maroela Media]] |date=22 Julie 2019 |access-date=23 Julie 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005935/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/talle-eis-dat-ob-moet-waai/ |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="maroela2">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/jongste-hofuitspraak-nog-n-aanklag-teen-mkhwebane/ |title=Jongste hofuitspraak nóg ʼn ‘aanklag teen Mkhwebane’ |work=[[Maroela Media]] |date=12 Augustus 2019 |access-date=13 Augustus 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230055954/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/jongste-hofuitspraak-nog-n-aanklag-teen-mkhwebane/ |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Openbare Beskermer]] van [[Suid-Afrika]]|voor=[[Thuli Madonsela]]|na=Kholeka Gcaleka|jare=2016–2022}} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mkhwebane, Busisiwe}} [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse openbare beskermers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regsgeleerdes]] [[Kategorie:Alumni van die Randse Afrikaanse Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] rab6kh2ky3ex67xn4tojeomh049nt82 0 288933 2922583 2899092 2026-08-06T13:31:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922583 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Beeld:TLL Library2.JPG|duimnael|Biblioteek van die Thesaurus linguae Latinae]] [[Beeld:Zettelarchiv2.JPG|duimnael|Kartoteek van die Thesaurus linguae Latinae]] Die '''Thesaurus Linguae Latinae''' (afgekort TLL, ThlL of ThLL onderskeidelik)<ref>''Thesaurus linguae latinae, editus iussu et auctoritate consilii ab academiarum quinque germanicarum Berolinensis Gottingensis Lipsiensis Monacensis Vindobonensis.'' Leipzig 1900 ff.</ref><ref>''Thesaurus linguae latinae, editus iussu et auctoritate consilii ab academiis societatibusque diversarum nationum electi.'' Leipzig [1956–1979]</ref> is die onvoltooide eentalige woordeboek van die Latynse taal, wat al die Latynse woordeskat vanaf sy beginjare vaslê tot en met die woordgebruik deur die aartsbiskop en ensiklopedieskrywer, Isidorus van Sevilla, dit wil sê, rondom 600 n.C. Wanneer dit kant en klaar is sal die woordeboek in die toekoms as gesaghebbende navorsingsbron van die Latynse taal en kultuur dien. == Taakstelling == Die doel van die woordeboek is om alle lemmas grondig te ondersoek en die gegewens te boek te stel wat op die een of ander wyse van taalkundige belang is. Op grond van die bronmateriaal word hierdie lemmas dus bewerk. In die woorde van Wölfflin, stel die woordeboekmakers hul dit ten doel om "die lewensverhaal van die individuele woorde, hul oorsprong, verbinding, vermenigvuldiging, verandering in vorm en betekenis, hul wedersydse verteenwoordiging en vervanging, en uiteindelik hul dood deur die eeue heen waarin Latyn nog springlewendig was, dus, tot met die ontwikkeling van die Romaanse dogtertale" vas te vang.<ref>Wilhelm Ehlers: ''Der Thesaurus linguae Latinae. Prinzipien und Erfahrungen.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;223.</ref> == Geskiedenis == === Oprigting === Die Switser Eduard Wölfflin ([[München]]) stel ná 'n lang gewik en weeg die projek op die proef met 'n paar ondersoeke, voordat hy sedert 1884 hiervoor 'n spesiale tydskrif op die been bring. Hier word Wölfflin bygestaan deur Friedrich Leo ([[Göttingen]]) en Franz Bücheler ([[Bonn]]). [[Theodor Mommsen]] en Wölfflin het hieroor korrespondeer; teen die vroeë 1890's reik Mommsen saam met Martin Hertz 'n deskundige verslag uit wat die oprigting van die instituut 'n treetjie nader bring. Nog verdere samesprekings is gevoer en uiteindelik kom vyf Duitstalige akademies op 22 Oktober 1893 onder een dak as die ''Thesaurus Kommission'' byeen (aan huis van die oudheidkenner, Hermann Diels, in [[Berlyn]]).<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;13–18.</ref> Volgende op die agenda moes besluit word presies hoe die bronmateriaal ingesamel moes word en hoe om met hierdie inligting om te gaan. Op Diels se voorstel word toe besluit om die Latynse taalgebruik tot 150 n.C. af te baken (en so volledig moontlik op te teken), maar slegs die leksikale kenmerke dan nog speling te gee tot 600 n.C.<ref>Wilhelm Ehlers: ''Der Thesaurus linguae Latinae. Prinzipien und Erfahrungen.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;223–224.</ref> Nadat die voorbereidingswerk in München en Göttingen uiteindelik afgehandel is, open die sentrale instituut Thesaurus Linguae Latinae sy deure in 1899 te München. Die artikels is en word tot vandag toe nog steeds sonder uitsondering in München geskryf, bygewerk en korrigeer; die drukproewe word op sy beurt wel na 'n handjievol buitelandse geleerdes gestuur om te proeflees. Buitelandse instellings stuur ter ondersteuning van die projek gereeld hul beurshouers na München.<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;26.</ref> In München is ook die biblioteek en kartoteek te vinde.<ref>Wilhelm Ehlers: ''Der Thesaurus linguae Latinae. Prinzipien und Erfahrungen.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;236.</ref> Die eerste bundel verskyn in 1900 by B.G. Teubner Verlag. Aanvanklik is vyf jaar opsygesit vir die insameling van bronmateriaal en daarna vyftien jaar vir die woordeboekmakery.<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;18.</ref> Die instelling is in München gesetel by die Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Vanaf 1893 tot 1949 ontvang die Thesaurus leiding en finansiering deur die volgende akademies en hul opvolgers: * die Bayerischen Akademie der Wissenschaften, * die Preußischen Akademie der Wissenschaften, * die Akademie der Wissenschaften te Göttingen, * die Sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften in Leipzig, * die Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften in [[Wene]] en * die Schweizerischen Altphilologenverband (sedert 1934). Hierdie ''Thesaurus Kommission'' sit dan jaarliks koppe bymekaar oor geldsake, die wetenskaplike rigting wat ingeslaan moet word en ander reëlings wat getref moet word. Die verslag van die hoofredakteur word onder die loep geneem, verdere werksaamhede beplan, die begroting afgesluit en die nuwe begroting opgestel.<ref>''Bericht über den Thesaurus Linguae Latinae im Geschäftsjahr 1939/40.'' In: ''Bayerische Akademie der Wissenschaften. Jahrbuch.'' Jg. 1939, {{ISSN|0084-6090}}, S.&nbsp;62–64</ref><ref>Dietfried Krömer, Manfred Flieger (Hrsg.): ''Thesaurus Geschichten. Beiträge zu einer Historia Thesauri linguae Latinae von Theodor Bögel (1876–1973).'' Teubner, Stuttgart u. a. 1996, {{ISBN|3-8154-7101-X}}, S.&nbsp;183–185.</ref> Die finansiering kom direk uit die staatskas van die deelstaatregerings waarin die akademies hulle bevind, maar ook van ander wetenskaplike organisasies (soos die ''Straßburger wissenschaftliche Gesellschaft''), asook fondsinsamelings en privaatskenkings. Die betrokke deelstate maak onder meer Beiere, [[Pruise]] en [[Oostenryk]] uit, asook die owerhede in Hamburg, Karlsruhe en [[Stuttgart]].<ref>Hermann Diels: ''Bericht der Kommission für den Thesaurus linguae latinae über die Zeit vom 1.&nbsp;April 1921 bis 31.&nbsp;März 1922.'' In: ''Bayerische Akademie der Wissenschaften. Jahrbuch.'' Jg. 1922/1923, S.&nbsp;30–32.</ref> === 1914 tot 1945 === Die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring nie alleen 'n arbeidstekort in [[Duitsland]] mee nie (vier uit agtien medewerkers sterf sommer binne die eerste paar maande), maar ook 'n nypende geldtekort. Hiervoor word die ''Notgemeinschaft der deutscher Wissenschaft'', die voorganger van die ''Deutsche Forschungsgemeinschaft'', in die lewe geroep om die instituut aan die lewe te hou. Toe die ontslag in 1921 van alle werknemers selfs met die steun van die ''Notgemeinschaft'' onvermydelik begin lyk, hou die Switserse universiteite op inisiatief van Jacob Wackernagel 'n fondsinsameling ten bate van die instituut. Maar reeds in 1919 vloei kontant uit die buiteland vir hierdie doel in, aanvanklik uit Swede, gevolg deur Nederland en die VSA in 1920, in 1921 ook uit [[Suid-Afrika]] benewens die reeds vermelde Switserland. Beurshouers word ook uit Switserland en Denemarke gewerf en gestuur om te help met die arbeid. Vanaf 1933 tot 1937 kry die Thesaurus 'n groot kontantinspuiting van die Amerikaanse Rockefellerstigting. Aan die einde van die 1930's finansier die ''Deutsche Forschungsgemeinschaft'' die Thesaurus. Benewens die beurshouers wat handjie bygesit het, was daar ook byvoorbeeld 'n gimnasiumonderwyser uit Oostenryk en 'n professor uit München (albei met vakansie) wat die wa deur die drif help trek het.<ref>Johannes Stroux: ''Thesaurus Linguae Latinae. Bericht.'': In: ''Jahrbuch der Preußischen Akademie der Wissenschaften.'' Jg. 1940, {{ISSN|0936-420X}}, S.&nbsp;61–63.</ref> In die jare veertig word die Thesaurus as ''onderneming'' van die ''Reichsakademie'' (die opvolgorganisasie van die ''Reichsverbands der deutschen Akademien der Wissenschaften'') bestuur.<ref>''Jahrbuch der Preußischen Akademie der Wissenschaften.'' Jg. 1942, S.&nbsp;28.</ref> Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] word die biblioteek ter beskerming teen bomaanvalle leeggemaak en alle bronmateriaal van die Thesaurus ook verskuif na die Benediktynse klooster Scheyern tussen München en Ingolstadt.<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;20–24.</ref> === Ná 1945 === Pas toe die oorlog verby is fungeer die Switserse Indogermanis Manu Leumann, wat sedert 1939 lid was van die Thesaurus Kommissie, as die spilpunt waarom die hulp van die Thesaurus gedraai het. In 1946 word die Thesaurus-medewerker Heinz Haffter namens hom na München gestuur. Hier word Haffter in opdrag van die Switserse Thesaurus Kommission, die American Philological Association, die British Academy en die Stockholm Akademie vanaf 1 April 1947 aangewys as hul verteenwoordiger in oorleg met die toesighoudende kommissie en gevra om die leiding van die Thesaurus Linguae Latinae oor te neem. Haffter word daarmee as die nuwe Hoofredakteur aangewys. Op 7 April 1949 is die ''Internationale Thesaurus-Kommission'' gevolglik gestig, wat die ''Thesaurus-Kommission'' van die Duitstalige stigtingsakademies vervang en hom voortaan met die publikasie van die TLL bemoei. Die Kommissie bestaan ondertussen uit een-en-dertig afgevaardigdes (naas individuele lede) van verskeie wetenskaplike instellings, akademies en verenigings uit drie-en-twintig lande, waaronder uit Europa, Japan en die VSA. Die eerste voorsitter was Manu Leumann.<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;26–28.</ref> Die Hoofredakteur sedert 2014 is Michael Hillen, wat sy voorganger, Silvia Clavadetscher, opgevolg het.<ref>[https://web.archive.org/web/20140820192611/http://www.badw.de/aktuell/pressemitteilungen/archiv/2014/PM_2014_26/index.html Pressemitteilung der Bayerischen Akademie der Wissenschaften vom 13. August 2014]</ref> Tot 1999 verskyn die bundels van die Thesaurus Linguae Latinae by Teubner Verlag; daarna, tot 2006, by K. G. Saur Verlag. Sedert 2007 tot op hede dien Verlag Walter de Gruyter as die instituut se uitgewer. === Hede en toekoms === Boekdele A tot M asook O en P het reeds verskyn. In 2019 is daar gelyktydig aan N en R gewerk.<ref>Let op die oorsig van die navorsingsprojekte en inrigtings: [https://badw.de/forschungseinrichtung/forschungsvorhaben.html?tx_badwdb_projects%5Bproject_id%5D=47&tx_badwdb_projects%5Baction%5D=show&tx_badwdb_projects%5Bcontroller%5D=Projects Thesaurus linguae Latinae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191207010740/https://badw.de/forschungseinrichtung/forschungsvorhaben.html?tx_badwdb_projects%5Bproject_id%5D=47&tx_badwdb_projects%5Baction%5D=show&tx_badwdb_projects%5Bcontroller%5D=Projects |date= 7 Desember 2019 }}, besoek op 24 Junie 2019.</ref> In 1995 skat Dietfried Krömer die woordeboek sal nog omtrent 50 jaar duur om te voltooi.<ref>Dietfried Krömer: ''Ein schwieriges Jahrhundert.'' In: Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter.'' 1995, S.&nbsp;27.</ref> Die lemmas word, kompleet soos die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] van 1977, nog handmatig met woordkaartjies beskryf en verwerk, om die eenvoudige rede dat die antieke bronmateriaal (soos manuskripte) handgeskrewe is en die letters nie maklik deur 'n rekenaar gelees kan word nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20200115112132/https://cdn-storage.br.de/iLCpbHJGNL9zu6i6NL97bmWH_-bd/_AES/_AkG5ygG571S/191025_1520_Sozusagen_Thesaurus-linguae-Latinae.mp3?download=true Radio Bayern 2. Sozusagen: Thesaurus linguae Latinae. 25 Oktober 2019 (Potgooi)]</ref> Vergeleke met hierdie soortgelyke (slakkepas) handmatige metode is die WAT se voltooiingsdatum op 1 November 1977 aanvanklik op 2120 geraam.<ref>''Die Burger''. 1977. Word die W.A.T. dalk eers in 2120 voltooi? 1 November: 17</ref> Die modernisering en die gebruik van die digitale korpus het die proses versnel en die voltooiingsdatum van die WAT (soos bereken in 2019) op 2029 gestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20190727091704/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/mj19_cape_librarian.pdf Peens, B. 2019. Die hoe, waar en wanneer van die WAT. ''Kaapse bibliotekaris''. Mei/Junie uitgawe. 63 (3): 22-25]</ref> == Literatuur == * Theodor Bögel: ''Thesaurus-Geschichten. Beiträge zu einer Historia Thesauri linguae Latinae.'' Mit einem Anhang: ''Personenverzeichnis 1893–1995.'' Herausgegeben von Dietfried Krömer und Manfred Flieger. Teubner, Stuttgart u.&nbsp;a. 1996, {{ISBN|3-8154-7101-X}}. * Georg Dittmann: ''Wölfflin und der Thesaurus Linguae Latinae.'' In: Eduard Wölfflin: ''Ausgewählte Schriften.'' Herausgegeben von Gustav Meyer. Dieterich, Leipzig 1933, S.&nbsp;336–344 (Nachdruck. Olms, Hildesheim 1977, {{ISBN|3-487-06137-6}}). * Dietfried Krömer (Hrsg.): ''Wie die Blätter am Baum, so wechseln die Wörter. 100 Jahre Thesaurus linguae Latinae. Vorträge der Veranstaltungen am 29. und 30. Januar 1994 in München.'' Teubner, Stuttgart u.&nbsp;a. 1995, {{ISBN|3-8154-7100-1}}. * Bianca-Jeanette Schröder: ''Thesaurus linguae Latinae.'' In: Ulrike Haß (Hg.), ''Große Lexika und Wörterbücher Europas. Europäische Enzyklopädien und Wörterbücher in historischen Porträts.'' De Gruyter, Berlin/Boston 2012, {{ISBN|978-3-11-019363-3}}. * Richard Schumak (Hrsg.): ''Neubeginn nach dem Dritten Reich. Die Wiederaufnahme wissenschaftlichen Arbeitens an der Ludwig-Maximilians-Universität und der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Tagebuchaufzeichnungen des Altphilologen Albert Rehm 1945 bis 1946'' (= ''Studien zur Zeitgeschichte.'' Bd.&nbsp;73). Dr.&nbsp;Kovac, Hamburg 2009, {{ISBN|978-3-8300-4469-7}}. == Verwysings == {{Verwysings}} == Webskakels == * [http://www.thesaurus.badw.de/ Webwerf van ''Thesaurus Linguae Latinae'' by die Bayerischen Akademie der Wissenschaften] (insluitend [http://www.thesaurus.badw.de/tll-digital/tll-open-access.html Toegang tot die reedsverskene dele]) * [https://www.degruyter.com/view/serial/36167 Lys van reedsverskene boekdele en bundels] by Verlag Walter de Gruyter * [http://www.richardwolf.de/latein/tll.htm Kort geskiedenis en oorsig] * Sven Behrisch: [https://archive.today/20191029021323/https://desktop.12app.ch/articles/30060724 ''Der lange Weg eines Wortes.''] In: ''Das Magazin'', 26 Oktober 2019. {{de-vertaal|Special:PermanentLink/195260030|Thesaurus Linguae Latinae}} {{Normdata}} fywcxys0kclepk1nybuznkzbcm9sfkj 6 305316 2922637 2922474 2026-08-06T17:23:13Z JMK 649 ~kat 2922637 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Connie Mulder]] en twee van sy seuns, Pieter en De Wet |bron=Facebook |datum=Omstreeks 1957 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Connie Mulder]] da5z2xsvyvlaaih6g9wmltnyb1718ey 6 305784 2922595 2207095 2026-08-06T14:16:03Z JMK 649 +kat 2922595 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die skoolwapen van die [[Totius-Akademie]] |bron=''Parys Gazette'' |datum=15 Junie 2020 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=[[Totius-Akademie]] |ander_weergawes=Geen }} == Lisensiëring == {{Kenteken}} [[Kategorie:Skoolwapens]] [[Kategorie:Skole in Noordwes]] 54jlkdip4ild58krhkxo8d5qwgriijt 0 310904 2922871 2681550 2026-08-07T08:00:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922871 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Bongani Baloyi | beeld = Bongani Baloyi, Midvaal mayor.png | beeldonderskrif = Baloyi in 2019 | geboortenaam = Bongani Michael Baloyi | geboortejaar = 1987 | geboortemaand = 2 | geboortedag = 28 | geboorteplek = [[Thokoza]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | nasionaliteit = {{ZAF}} | orde = [[Burgemeester]] van [[Midvaal Plaaslike Munisipaliteit|Midvaal]] | termynaanvang = 29 Augustus 2013 | termyneinde = 1 November 2021 | voorganger = [[Timothy Nast]] | opvolger = [[Peter Teixeira]] | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Bongani Michael Baloyi''' (gebore [[28 Februarie]] [[1987]]) is 'n Suid-Afrikaanse politikus. Hy is die president van [[Xiluva]]. Baloyi het as [[burgemeester]] van die [[Midvaal Plaaslike Munisipaliteit]] tussen 2013 en 2021 gedien. Hy was op daardie stadium slegs 26 jaar oud en het gevolglik die jongste burgemeester in Suid-Afrikaanse geskiedenis geword. Baloyi was op daardie stadium 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]]. == Vroeë lewe == Baloyi is op 28 Februarie 1987 in [[Thokoza]], suidwes van [[Alberton]] aan die [[Oos-Rand]], gebore.<ref>{{en}} {{cite news |last1=Maimane |first1=Mmusi |title=Bongani Baloyi new DA Mayor of Midvaal - Mmusi Maimane |url=https://www.politicsweb.co.za/party/bongani-baloyi-new-da-mayor-of-midvaal--mmusi-maim |accessdate=23 Maart 2020 |agency=Politicsweb |date=30 Augustus 2013 |quote=Bongani was born in Thokoza in Ekurhuleni in 1987.}}</ref> Hy het op 'n jong ouderdom in politiek begin belangstel.<ref name="DA BB">{{en}} {{cite web |title=Bongani Baloyi Executive Mayor |url=https://www.da.org.za/people/bongani-baloyi |website=Demokratiese Alliansie |accessdate=23 Maart 2020}}</ref> == Politieke loopbaan == Baloyi het in 2005 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword.<ref name="DA BB" /> Hy was sedertdien lid van die party se Uitvoerende Komitee van die Vaalstreek, die Provinsiale Uitvoerende Komitee en die Federale Raad. Hy was ook 'n deelnemer aan die DA se Jong Leiers-program.<ref name="DA BB" /> Hy is in Mei 2011 as 'n proporsioneel-verteenwoordigende raadslid van die Midvaal-munisipaliteit [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011|verkies]]. Burgemeester [[Timothy Nast]] het hom as die lid van die burgemeesterskomitee vir ontwikkeling en beplanning aangestel. Nast het in Julie 2013 bedank nádat hy tot die Gautengse Beplanningskommissie aangewys is. Baloyi is as sy opvolger verkies en op 29 Augustus 2013 ingehuldig.<ref>{{en}} {{cite news |title=New Midvaal mayor Bongani Baloyi sworn in |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2013-08-30-new-midvaal-mayor-bongani-baloyi-sworn-in/ |accessdate=23 March 2020 |newspaper=TimesLIVE |date=30 Augustus 2013}}</ref> Hy is hierna in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|Augustus 2016]] vir 'n volle termyn as burgemeester verkies.<ref>{{en}} {{cite news |title=DA wins Midvaal municipality in Gauteng |url=https://businesstech.co.za/news/government/132405/da-wins-midvaal-municipality-in-gauteng/ |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=BusinessTECH |date=4 Augustus 2016}}</ref> Onder Baloyi se leiding het Midvaal ses opeenvolgende ongekwalifiseerde ouditverslae ontvang.<ref>{{en}} {{cite news |last=Seleka |first=Ntwaagae |title=Midvaal, the only municipality in Gauteng to achieve a clean audit, thanks staff |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/midvaal-the-only-municipality-in-gauteng-to-achieve-a-clean-audit-thanks-staff-20190628 |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=News24 |date=28 Junie 2019 |archive-date=23 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323175524/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/midvaal-the-only-municipality-in-gauteng-to-achieve-a-clean-audit-thanks-staff-20190628 |url-status=dead }}</ref> In Maart 2020 kondig hy aan dat hy nie beskikbaar is vir herverkiesing in 2021 nie.<ref>{{en}} {{cite news |title=DA’s best (and only) Gauteng mayor says this is his last term |url=https://select.timeslive.co.za/news/2020-03-04-das-best-and-only-gauteng-mayor-says-he-will-bow-out/ |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=select.timeslive.co.za |date=4 Maart 2020 |archive-date=23 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323180831/https://select.timeslive.co.za/news/2020-03-04-das-best-and-only-gauteng-mayor-says-he-will-bow-out/ |url-status=dead }}</ref> Daar word in politieke kringe bespiegel dat Baloyi 'n moontlike kandidaat vir die DA-leierskap kan wees.<ref>{{en}} {{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title=Mmusi Maimane resigns: Here’s who may replace him as DA leader |url=https://www.thesouthafrican.com/news/who-will-replace-mmusi-maimane-as-da-leader-2019/ |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=The South African |date=23 Oktober 2019 |archive-date=23 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323182334/https://www.thesouthafrican.com/news/who-will-replace-mmusi-maimane-as-da-leader-2019/ |url-status=dead }}</ref> == Insidente == Baloyi en 'n ANC-lid is op 29 September 2018 in hegtenis geneem nadat hulle aanrandingsklagtes teen mekaar ingedien het, na 'n voorval tydens 'n boomplantgeleentheid in Savannah City.<ref>{{en}} {{cite news |last1=Etheridge |first1=Jenna |title=Midvaal mayor, man arrested over counter assault claims |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/midvaal-mayor-man-arrested-over-counter-assault-claims-20180929 |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=News24 |date=29 September 2018 |archive-date=23 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323175528/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/midvaal-mayor-man-arrested-over-counter-assault-claims-20180929 |url-status=dead }}</ref> Hy is op borgtog vrygelaat en die aanrandingsaak is later teruggetrek.<ref>{{en}} {{cite news |last1=Dlamini |first1=Penwell |title=Midvaal mayor's assault case withdrawn |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2018-10-01-midvaal-mayors-assault-case-withdrawn/ |accessdate=23 Maart 2020 |newspaper=SowetanLIVE |date=1 Oktober 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/bongani-michael-baloyi/ Profiel op People's Assembly] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Bongani Baloyi }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baloyi, Bongani}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] k2h9ffpkd1ewh2dhmong0p2znv7elui 0 319359 2922864 2664117 2026-08-07T05:14:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922864 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorenjin |name = [[Lêer:BMW.svg|20px]]{{spaces|3}}BMW B38-enjin |image= |manufacturer=[[BMW]] |production=2013–tans |predecessor=BMW N13 |successor= |turbocharger=Enkelveegturbo |fuelsystem=[[Brandstofinspuiting|Direkte inspuiting]] |displacement=1.2-1.5 L |configuration=[[inlyndriesilinder]] |fueltype=[[Petrol]] |valvetrain=[[DOHC]] |compression=11:1 }} Die [[BMW]] '''B38''' is 'n [[Turboaanjaer|turboaangejaagde]] [[inlyndriesilinder]]-[[petrolenjin]], wat die [[inlynviersilinder]] BMW N13 vervang het en is sedert 2013 in produksie. Dit maak deel uit van 'n modulêre BMW-enjinfamilie met [[inlyndriesilinder]] (B38), [[inlynviersilinder]] ([[BMW B48|B48]]) en [[inlynsessilinder]] ([[BMW B58|B58]])-petrolenjins,<ref>{{Cite web|url=http://www.bmwblog.com/2014/05/21/bmw-modular-engines-b37-b38-b47-b48/|title=BMW modular engines: B37, B38, B47 and B48|website=www.bmwblog.com|access-date=10 Mei 2017}}</ref> almal met 'n verplasing van 500 cc per silinder. Die B38 word gebruik in voorwielaangedrewe motors (soos die Mini Hatch en BMW 2-reeks Active Tourer), sowel as BMW se tradisionele agterwielaandrywing- en vierwielaandrywingskonfigurasies (xDrive). Die eerste motor om die B38 te gebruik is die BMW i8 hibriedsportkoepee,<ref>{{Cite web|url=http://www.bimmertoday.de/2012/09/18/bmw-dreizylinder-motoren-2013-technik-details-benziner-diesel-lopez-interview/|title=BMW Dreizylinder-Motoren: Mehr Details im Interview mit Dr. Lopez|website=www.bimmertoday.de|language=Duits|access-date=28 Mei 2017}}</ref> waar dit gebruik word as 'n [[dwarsgemonteerde enjin]]. <ref name="I12power8">{{Cite web|url=http://bmwi.bimmerpost.com/forums/attachment.php?attachmentid=1066902&d=1406510130|title=Product information: I12 Powertrain|website=www.bimmerpost.com|access-date=28 Mei 2017|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223130/http://bmwi.bimmerpost.com/forums/attachment.php?attachmentid=1066902&d=1406510130|url-status=dead}}</ref> == Ontwerp == Die B38 beskik oor direkte inspuiting, 'n drukverhouding van 11:1,<ref>{{Cite web|url=http://www.unixnerd.co.uk/b38.html|title=BMW B38 Three Cylinder Turbocharged Engines|website=www.unixnerd.co.uk|access-date=30 September 2020}}</ref> veranderlike kleptydreëling (dubbel-VANOS) en 'n enkelveeg-[[turboaanjaer]] met die wêreld se eerste aluminium-turbinebehuising,<ref>{{Cite web|url=https://www.sae.org/news/2014/08/inside-continentals-new-aluminum-turbocharger|title=Inside Continental's new aluminum turbocharger|last=Morey|first=Bruce|date=19 Augustus 2014|website=www.sae.org|access-date=30 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.continental.com/en/press/press-releases/2014-07-15-turbocharger-104198|title=Continental Supplies World's First Turbocharger with Aluminum Turbine Housing in Cars|website=www.continental.com|access-date=30 September 2020}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> vervaardig deur Continental. == Modelle == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !Enjin ! Verplasing ! Krag ! Wringkrag ! Jare |- | rowspan="2" | B38A12U0 <ref name="bmwarchive12">{{Cite web|url=http://www.bmwarchiv.de/m-code/b38a12u0.html|title=B38A12U0|website=bmwarchive.de|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214124811/http://www.bmwarchiv.de/m-code/b38a12u0.html|archive-date=14 Desember 2014|access-date=14 Desember 2014}}</ref> | rowspan="2" | 1198 cc | 55 kW teen 4000 rpm | 150 Nm teen 1 400–4 000 rpm | 2014– |- | 75 kW teen 4 250 rpm | 180 Nm teen 1 400–4 000 rpm | 2014– |- | B38A15M0 / B38B15M0 <ref name="BMW3cyl">{{Cite web|url=http://www.bmwgroup.com/powertrain/en/automotive_engines/3-cylinder_gasoline_engines_2.html|title=3-CYLINDER GASOLINE ENGINES|website=www.bmwgroup.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214122634/http://www.bmwgroup.com/powertrain/en/automotive_engines/3-cylinder_gasoline_engines_2.html|archive-date=14 Desember 2014}}</ref> <ref name="bmwarchive">{{Cite web|url=http://www.bmwarchiv.de/m-code/b38a15m0.html|title=B38A15M0|website=www.bmwarchive.de|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214124814/http://www.bmwarchiv.de/m-code/b38a15m0.html|archive-date=14 Desember 2014|access-date=14 Desember 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.miniusa.com/content/miniusa/en/model/hardtop/hardtop-all-features.html|title=Hardtop 2 Door: All features|website=www.miniusa.com|access-date=29 Desember 2015}}</ref> | rowspan="2" | 1500 cc | 100 kW teen 4 400–6 000 rpm | 220 Nm teen 1 250–4 300 rpm | 2014– |- | B38K15T0 <ref name="I12power8"/> | 170 kW teen 5 800 rpm | 320 Nm teen 3 700 rpm | 2013– |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{BMW-enjins}} [[Kategorie:BMW|B38]] mcf8wcg2fbyop6rhloi42jfn4i5npzu 0 367820 2922866 2869276 2026-08-07T05:24:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922866 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorenjin |name=BMW N26-enjin |manufacturer=[[BMW]] |production=2012-2016 |configuration=[[Inlynviersilinder]] [[DOHC]] |fueltype=[[Petrol]] |displacement={{convert|2.0|L|cuin|0|abbr=on}} |predecessor=[[BMW N20]] |compression=10:1 }} Die [[BMW]] '''N26''' is 'n [[Turboaanjaer|turboaangejaagde]] [[inlynviersilinder]] [[Petrol|petrolenjin]] wat vanaf 2012-2016 vir SULEV-voertuie vervaardig is. Dit is slegs in die Verenigde State verkoop weens SULEV-wetgewing.<ref>SULEV staan vir "Super Ultra Low Emissions Vehicle".</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.evolutionracewerks.com/node/233|title=How to tell if you have a N20 or N26 Engine|website=www.evolutionracewerks.com|access-date=1 Mei 2017|archive-date=20 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320014852/http://www.evolutionracewerks.com/node/233|url-status=dead}}</ref> Die N26 is gebaseer op die [[BMW N20]], met die volgende veranderinge: metaalbrandstofleidings (in plaas van rubber), 'n klep in die brandstoftenkontlugtingstelsel om die brandstofstelsel vir lekkasies te toets, 'n elektroniese uitlaatklep en groter katalitiese omsetters. <ref>{{Cite web|url=http://www.2addicts.com/forums/showthread.php?t=1138363|title=2 engines for 228i: N20 and N26: Can anyone explain?|website=www.2addicts.com|access-date=1 Mei 2017|archive-date= 2 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202103624/https://www.2addicts.com/forums/showthread.php?t=1138363|url-status=dead}}</ref> == Modelle == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Enjin ! Verplasing ! Krag ! Wringkrag ! Rooilyn |- | N26B20 | {{Convert|1997|cc|cuin|0|abbr=on}} | 180 kW teen 6 500 rpm | 350 Nm teen 1 250-4 800 rpm | 7 000 rpm |- |} '''Toepassings:''' * 2012-2016 F30 328i / 328iX (slegs VSA) <ref>{{Cite web|url=http://www.realoem.com/bmw/enUS/select?product=P&archive=0&series=F30&body=Lim&model=328i&market=USA&prod=20120200|title=3'F30 model selection|website=www.realoem.com|access-date=1 Mei 2017}}</ref> * 2012-2016 F22 228i / 228iX (slegs VSA) * 2015-2016 BMW 4-reeks F32 / F35 / F36 428i SULEV (Amerikaanse modelle) == Verwysings == {{Verwysings}} {{BMW-enjins}} [[Kategorie:BMW|N26]] snh0ycpxp856d2w6q4p0lba3lq9h9hl 0 368840 2922716 2834226 2026-08-06T19:36:12Z Sobaka 328 /* Bewerings van spioenasie */ skakel 2922716 wikitext text/x-wiki '''Xiaomei Havard''' (Chinees: 小梅 哈佛; pinyin: Xiǎoméi Hāfó) is 'n [[Chinees]] gebore [[Suid-Afrikaanse]] sakevrou en [[politikus]] van [[Gauteng]] wat gedien het as lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[African National Congress]] van 27 Januarie 2021 tot 28 Mei 2024. == Biografie == Havard is van [[Henan]], [[Volksrepubliek van China]].<ref name="SunTimesDaily">{{cite news |title=Ringo the changes: muso joins surprising list of new MPLs |url=https://select.timeslive.co.za/news/2019-05-17-ringo-the-changes-muso-joins-surprising-lost-of-new-mpls/ |access-date=27 Januarie 2021 |newspaper=Sunday Times Daily |date=17 Mei 2019 |archive-date= 1 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201235222/https://select.timeslive.co.za/news/2019-05-17-ringo-the-changes-muso-joins-surprising-lost-of-new-mpls/ |url-status=dead }}</ref> Sy verhuis na Gauteng om te studeer en word later 'n genaturaliseerde burger. Sy het 'n doktorsgraad in [[Rekenaarwetenskap]] aan die [[Universiteit van Johannesburg]] en 'n magistergraad in Elektriese Ingenieurswese aan 'n Chinese universiteit.<ref>{{Cite web|date=2021-01-28|title=Dr. Xiaomei Havard Biography {{!}} New ANC Member of Parliament|url=https://mzansinewslive.co.za/wp/dr-xiaomei-havard-biography-new-anc-member-of-parliament/|access-date=2021-01-28|website=MzansiNewsLive|language=en-US}}</ref> Sy is getroud met 'n Suid-Afrikaner.<ref name="SunTimesDaily" /> Havard het in 2004 by die African National Congress aangesluit. Sy was lid van en het leiersposisies beklee in verskeie forums van [[BRICS]] en Chinese sake belange organisasies.<ref>{{Cite web|last=Chansoria|first=Monika|date=2021-02-05|title=China Installs Influence Operators in Diplomatic Posts, Foreign Lawmaking Bodies|url=https://japan-forward.com/china-installs-influence-operators-in-diplomatic-posts-foreign-lawmaking-bodies/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-06|website=Japan Forward|language=en-US}}</ref> Havard is ook die ere-president van die Africa Federation of Chinese Women in Commerce and Industry en die mede-president van die Suid-Afrika-China Famous Women Business Council.<ref name="SunTimesDaily" /> In Mei 2019 het sy vir verkiesing tot die Suid-Afrikaanse Nasionale Vergadering as 130ste op die ANC se nasionale lys genomineer.<ref>{{cite web |title=ANC national and provincial lists for 2019 elections |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/anc-national-and-provincial-lists-for-2019-electio |website=Politicsweb |access-date=27 Januarie 2021}}</ref> Weens die ANC se verkiesingsprestasie het sy nie 'n setel in die parlement bekom nie. Later is onthul dat sy een van die 23 kandidate was wat die ANC se integriteitskomitee van die party se lyste wou verwyder weens "korrupsie, wanbestuur en ander aksies van wangedrag."<ref>{{cite news |last1=Karrim |first1=Azarrah |last2=Madia |first2=Tshidi |author2-link=Tshidi Madia |title=REVEALED: The 23 people red-flagged by the ANC's integrity body |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/revealed-the-23-people-red-flagged-by-the-ancs-integrity-body-20190529 |access-date=27 Januarie 2021 |newspaper=News24 |date=29 Mei 2019}}</ref> Na die dood van die minister in die presidensie, [[Jackson Mthembu]], op 21 Januarie 2021, kies die ANC Havard om sy setel in die Nasionale Vergadering te vul. Sy is op 27 Januarie beëdig.<ref>{{cite news |last1=Mavuso |first1=Sihle |title=ANC announces Jackson Mthembu’s replacement in the National Assembly |url=https://www.iol.co.za/news/politics/anc-announces-jackson-mthembus-replacement-in-the-national-assembly-321a2fb5-3841-48b6-a7f3-7d0bf6f95f53 |access-date=27 Januarie 2021 |newspaper=Independent Online |date=27 Januarie 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Deklerk |first1=Aphiwe |title=ANC appoints replacement for Jackson Mthembu and four other MPs who died |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2021-01-27-anc-appoints-replacement-for-jackson-mthembu-and-four-other-mps-who-died/ |access-date=27 Januarie 2021 |newspaper=TimesLIVE |date=27 Januarie 2021}}</ref> Na haar beëdiging het [[Xenofobie|xenofobiese]] [[Hutsmerk|hutsmerke]] op [[Twitter]] aandag getrek.<ref>{{Cite news|last=Gerber|first=Jan|date=28 Januarie 2021|title=Xenophobic hashtags trend on Twitter after ANC MP of Chinese heritage sworn in|work=News24|url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/xenophobic-hashtags-trend-on-twitter-after-anc-mp-of-chinese-heritage-sworn-in-20210128|url-status=live|access-date=28 Januarie 2021}}</ref> ==Bewerings van spioenasie== Sy was 'n lid van en het leiersposisies beklee in verskeie Chinese sake- en [[BRICS]]-forums wat geaffilieer is met die United Front Work Department van die [[Kommunistiese Party van China]] (KCP).<ref>{{Cite web|last=Chansoria|first=Monika|date=2021-02-05|title=China Installs Influence Operators in Diplomatic Posts, Foreign Lawmaking Bodies|url=https://japan-forward.com/china-installs-influence-operators-in-diplomatic-posts-foreign-lawmaking-bodies/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205045126/https://japan-forward.com/china-installs-influence-operators-in-diplomatic-posts-foreign-lawmaking-bodies/|archive-date=2021-02-05|access-date=2021-02-06|website=Japan Forward|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Dunning|first1=Sam|last2=Khoza|first2=Amanda|date=6 Julie 2021|title=ANC funder-turned-MP and her 'links' to shadowy Chinese agency|work=Sunday Times|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-05-investigation--anc-funder-turned-mp-and-her-links-to-shadowy-chinese-agency/|access-date=6 Julie 2021|archive-date=6 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706022618/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-05-investigation--anc-funder-turned-mp-and-her-links-to-shadowy-chinese-agency/|url-status=live}}</ref> In September 2021 is berig dat 'n uitgelekte teen-intelligensieverslag, wat deur die [[Staatsveiligheidsagentskap]] opgestel is, met "hoë waarskynlikheid" beoordeel het dat Havard geklassifiseerde inligting met die KCP gedeel het.<ref>{{Cite news|last=Felix|first=Jason|title=SSA report finds ‘high likelihood’ ANC MP Xiaomei Havard is spying for China|work=News24|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/exclusive-ssa-report-finds-high-likelihood-anc-mp-xiaomei-havard-is-spying-for-china-20210901|date=1 September 2021|access-date=1 September 2021}}</ref> Beide Xiaomei en Zizi Kodwa, adjunkminister in die presidensie vir staatsveiligheid, het die beweringe ontken.<ref name="timeslive">{{Cite news|last=Masweneng|first=Kgaugelo|date=1 September 2021|title='I am not a spy': ANC MP Xiaomei Havard on China 'spy report'|work=TimesLIVE|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2021-09-01-i-am-not-a-spy-anc-mp-xiaomei-havard-on-china-spy-report/}}</ref> Die hoofsweep van die ANC, [[Pemmy Majodina]], het gesê haar kantoor ontvang nie intelligensieverslae nie en kan dus nie verder kommentaar lewer nie.<ref>{{Cite news|last=Felix|first=Jason|date=1 September 2021|title=ANC chief whip's office 'not privy to intelligence reports' suggesting Xiaomei Havard is a spy|work=news24|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/anc-chief-whips-office-not-privy-to-intelligence-reports-suggesting-xiaomei-havard-is-a-spy-20210901}}</ref> Die [[Demokratiese Alliansie]] het geëis dat president [[Cyril Ramaphosa]] die verslag moet publiseer.<ref name="timeslive" /> 'n Kommentaar in die ''[[Daily Maverick]]'' het die berigte bevraagteken, want "as Xiaomei Havard inderdaad na die ANC-parlementêre koukus gestuur is om vir die Chinese regering te spioeneer, lyk sy 'n baie simpel keuse" weens haar gebrek aan verbintenisse met ander LP's en swak [[Engels]].<ref>{{Cite news|last=Davis|first=Rebecca|date=1 September 2021|access-date=6 September 2021|title=How seriously should we take the claim of a possible Chinese spy in parliament?|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-01-how-seriously-should-we-take-the-claim-of-a-possible-chinese-spy-in-parliament/|journal=Daily Maverick}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *https://www.pa.org.za/person/xiaomei-havard/ Nasionale Vergadering van Suid-Afrika {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Havard, Xiaomei}} [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] k6ady3imykyfjgua5jrhd9wl9102bbk 0 369206 2922865 2921343 2026-08-07T05:23:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922865 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorenjin |name = [[Lêer:BMW.svg|20px]]{{spaces|3}}BMW M60-enjin |image = [[Lêer:BMW Alpina B8 4.6 Coupé E36 (7712800700).jpg|260px]] |caption = Alpina-weergawe van die M60-enjin |manufacturer = BMW |production = 1992–1996 |predecessor = BMW OHV V8 |successor = [[BMW M62]] |block = Aluminium |head = Aluminium |configuration = 90° [[V8-enjin|V8]] |displacement = {{convert|3.0|-|4.0|L|cuin|0|abbr=on}} |valvetrain = [[Bonokas|Dubbele nokasse]] met vier kleppe per silinder |fueltype = [[Petrolenjin|Petrol]] }} Die '''BMW M60''' is 'n natuurlike [[V8-enjin|V8]]-[[petrolenjin]] wat van 1992 tot 1996 vervaardig is. Dit was BMW se eerste V8-enjin in meer as 25 jaar. Die M60 is vervang deur die [[BMW M62]]-enjin. == Ontwikkeling == Gedurende die 1970's het BMW 'n prototipe V8-enjin vir die E23 7-reeks vervaardig, maar hierdie enjin het nie produksie bereik nie. <ref>{{Cite web|url=http://www.unixnerd.demon.co.uk/lost_engines.html|title=The Lost BMW V8 and V12 Engines From the 1970s|website=www.unixnerd.demon.co.uk|access-date=16 Junie 2017|archive-date=20 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220010718/http://www.unixnerd.demon.co.uk/lost_engines.html|url-status=dead}}</ref> Die ontwikkeling van die M60 het in 1984 begin. <ref name="usautoparts">{{Cite web|url=http://www.usautoparts.net/bmw/engines/m60.htm|title=BMW M60 engine|website=www.usautoparts.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104050626/http://www.usautoparts.net/bmw/engines/m60.htm|archive-date=4 November 2013}}</ref> == Ontwerp == Die M60-enjin het [[Bonokas|dubbele nokasse]] met vier kleppe per silinder. <ref name="e38.org">{{Cite web|url=http://www.e38.org/e32/M60EngineSpecs.pdf|title=M60 engine specs|website=www.e38.org|format=PDF|access-date=18 November 2018|archive-date= 4 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023253/http://www.e38.org/e32/M60EngineSpecs.pdf|url-status=dead}}</ref> Die nokas word aangedryf deur 'n dubbele ry-tydreëlketting <ref name="E38">{{Cite web|url=http://www.e38.org/e32/M60EngineSpecs.pdf|title=SBT 4.0 Liter V8 Engine – M60|access-date=16 Junie 2017|archive-date= 4 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023253/http://www.e38.org/e32/M60EngineSpecs.pdf|url-status=dead}}</ref> met 'n selfinstelende spanner. Kleppe het hidrouliese wimperverstel om die onderhoud te verminder. Die ontstekings- en [[brandstofinspuiting]]stelsels word deur 'n Bosch Motronic 3.3- stelsel beheer, en die ontstekingstelsel is 'n spoel-op-vonkprop ontwerp met klopsensors. <ref name="mywikimotors">{{Cite web|url=http://mywikimotors.com/m60b40/|title=BMW M60B40 Engine|website=www.mywikimotors.com|access-date=15 Junie 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.unixnerd.demon.co.uk/m60.html|title=BMW M60 and M62 V8 Engines|website=www.unixnerd.demon.co.uk|access-date=16 Junie 2017|archive-date= 5 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305213015/http://www.unixnerd.demon.co.uk/m60.html|url-status=dead}}</ref> Om massa te verminder, gebruik die enjin aluminium vir sowel die enjinblok as die silinderkop, die magnesiumklepbedekkings <ref name="drive-my">{{Cite web|url=https://drive-my.com/en/tech/item/1874-bmw-m60-and-m62-engines.html|title=BMW M60 and M62 engines|website=www.drive-my.com|access-date=15 Junie 2017|archive-date=26 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126030525/https://drive-my.com/en/tech/item/1874-bmw-m60-and-m62-engines.html|url-status=dead}}</ref> en 'n plastiekinlaatspruitstuk. <ref name="usautoparts"/> Die M60 was BMW se eerste motorenjin wat 'n gesplete stootstangontwerp gebruik het, waar gesinterde verbindingstange in een stuk vervaardig word en dan gebreek word om verhoogde styfheid en 'n presiese pasvorm te verseker. <ref name="E38"/> Die droë massa van die enjin is tussen 175 kg en 203 kg. == Weergawes == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !Enjin ! Verplasing ! Krag ! Wringkrag ! Jare |- | M60B30 | 2997 cc | {{Convert|160|kW|bhp|0|abbr=on}}<br /> teen 5800 rpm | {{Convert|290|Nm|lbft|0|abbr=on}}<br /> teen 4500 rpm | rowspan="2" | 1992-1996 |- | M60B40 | 3982 cc | {{Convert|210|kW|bhp|0|abbr=on}}<br /> teen 5800 rpm | {{Convert|400|Nm|lbft|0|abbr=on}}<br /> teen 4500 rpm |} == Alpina weergawes == Alpina het 'n hoë kompressie (10.8: 1) weergawe van die M60B40 vervaardig vir die BMW Alpina B10 4.0 (gebaseer op die E34 5-reeks) en die ''B11 4.0'' (gebaseer op die E32 7-reeks) <ref>{{Cite web|url=http://www.alpina-archive.com/?page_id=180|title=E34 B10 4.0|website=www.alpina-archive.com|access-date=25 Maart 2017}}</ref> en in sommige ''B8 4.0-'' modelle (gebaseer op die E36 3-reeks) wat vir die Japannese mark vervaardig word. <ref name="E36 B8 4.6">{{Cite web|url=http://www.alpina-archive.com/?page_id=59&nmt=B8-4.6|title=E36 B8 4.6|website=www.alpina-archive.com|access-date=25 Maart 2017}}</ref> Die M60-enjin het 232 kW vervaardig in die B10 4.0. <ref name="ALPINA Automobiles based on BMW 5 Series E34">{{Cite web|url=http://www.alpina-automobiles.com/en/product-world/model-history/bmw-5-series/bmw-5-series-e34/#c72178|title=ALPINA Automobiles based on BMW 5 Series E34|website=www.alpina-automobiles.com|access-date=25 Maart 2017}}</ref> == Nikasil-skade == Die M60 gebruik Nikasil - 'n legering wat aluminium, nikkel en silikon bevat - om die silinderwande uit te voer. By brandstof met 'n hoë [[Swawel|swaelinhoud]] (soos destyds in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk en Suid-Amerika verkoop is), beskadig die swael die Nikasil-voering, wat veroorsaak dat die enjin sy kompressie verloor. <ref name="usautoparts-nikasil">{{Cite web|url=http://www.usautoparts.net/bmw/engines/nikasil.htm|title=BMW World – Nikasil|website=www.usautoparts.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812125532/http://www.usautoparts.net/bmw/engines/nikasil.htm|archive-date=12 Augustus 2014}}</ref> In die VSA en die Verenigde Koninkryk is swaelryke brandstof mettertyd uitgefaseer. <ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/tier2/|title=Tier 2 Vehicle & Gasoline Sulfur Program|website=www.epa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20101026223127/http://www.epa.gov/tier2/|archive-date=26 Oktober 2010}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/4472091/No-fuel-like-a-low-sulphur-fuel.html|title=No fuel like a low-sulphur fuel|website=www.telegraph.co.uk|access-date=6 November 2010}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} {{BMW-enjins}} {{Normdata}} [[Kategorie:BMW|M60]] lkxcxpo9fhjulpv4kio9fhj70izi8ba 0 374649 2922861 2890616 2026-08-07T04:05:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922861 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Armintwegner1890s.jpg|duimnael|Wegner in 1916]] '''Armin Theophil Wegner''' ([[16 Oktober]] [[1886]] - [[17 Mei]] [[1978]]) was 'n Duitse soldaat en mediese ordonnans in die [[Eerste Wêreldoorlog]], 'n produktiewe [[skrywer]] en 'n menseregte-aktivis.<ref>{{Cite book|title=Fascism and Democracy in the Human Mind: A Bridge Between Mind and Society|url=https://archive.org/details/fascismdemocracy00char_538|url-access=limited|last=Charny|first=Israel W.|date=2006|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0803217966|location=Lincoln|oclc=254322369|page=[https://archive.org/details/fascismdemocracy00char_538/page/n446 426]}}</ref> Wegner was tydens die Eerste Wêreldoorlog in die [[Ottomaanse Ryk]] en was 'n getuie van die [[Armeense volksmoord]] en die foto's wat hy destyds geneem het om die lot van die Armeense te dokumenteer, verteenwoordig vandag die kern van getuienisbeelde van die volksmoord.<ref name="BT">{{Cite book|title=The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response|last=Balakian|first=Peter|publisher=HarperCollins|isbn=978-0060558703|location=New York|oclc=474672604}}</ref>{{rp|258–259}} In die jare na die Eerste Wêreldoorlog het Wegner ook sy teenkanting uitgespreek teen die [[Antisemitisme|antisemitiese]] beleid van die [[Nazi-Duitsland|Nazi-regime]] met 'n groot risiko vir sy eie lewe. In 1933 skryf hy 'n passievolle pleidooi aan [[Adolf Hitler]] namens Duitse [[Jood|Jode]]. Hy het gesuggereer dat die vervolging van die Jode nie net 'n kwessie was van "die lot van ons Joodse broers alleen, maar ook van die lot van Duitsland".<ref name="LtH">{{Cite journal|title=Letter to Hitler|volume=2|pages=139–144|author=Armin T. Wegner|date=April 11, 1933|doi=10.1080/146235200112481|journal=Journal of Genocide Research|s2cid=72367079}}, {{cite web|url=http://www.exil-archiv.de/grafik/biografien/wegner/brief.pdf|title=Brief an Hitler|author=Armin T. Wegner|date=April 11, 1933|access-date=1 Januarie 2018|language=de|archive-date=11 Mei 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050511171501/http://www.exil-archiv.de/grafik/biografien/wegner/brief.pdf|url-status=dead}}</ref>{{rp|240}} Hy merk op dat hy die brief skryf as 'n trotse Duitser wat as hy self sy Pruisiese familiewortels kon opspoor tot die tyd van die [[kruistog]]te, het Wegner Hitler gevra wat van Duitsland sou word as hy sy Jodevervolging sou voortsit. Op sy eie vraag het Wegner verklaar: "Daar is geen vaderland sonder geregtigheid nie!"<ref name =LtH />{{rp|244|q="Doch es gibt kein Vaterland ohne Gerechtigkeit!"}} Hy is vervolg deur die Nazi-regime en vlug uit Duitsland na sy vrylating uit aanhouding in [[konsentrasiekamp]]e. Nadat hy Duitsland verlaat het, het hy die res van sy lewe in [[Italië]] gewoon. Hy is later erken vir sy pogings teen [[volksmoord]], insluitende erkenning deur Yad Vashem as Regverdiges onder die Nasies. Sy verhaal en sy foto's verskyn in verskeie studies om die Armeense volksmoord te dokumenteer. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Armin T. Wegner}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wegner, Armin}} [[Kategorie:Duitse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1886]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] k7c7pjc764biuk4kqi6qkymrrpxuecz 0 374828 2922587 2920966 2026-08-06T14:00:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922587 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Tirus | beeld = SubmergedEgyptianHarbour TyreSour Lebanon RomanDeckert04112019.jpg | onderskrif = Onderwater pilare, met die moderne stad op die agtergrond. | koördinate = | plaaslik = صور, ''Ṣūr'' ([[Arabies]]) <br>''Tyr'' ([[Frans]]) <br>''Sour'' (Libanese Frans) | land = {{vlagland|Libanon}} | soort = [[Stad]] | streek1 = Goewernoraat Suid-Libanon | bouer = | stigter = | gestig = c. 2750 v.C. | periodes = | kulture = | uitgrawings = | bewoners = 174 000 | deelvan = | oppervlakte = 16,7&nbsp;km² | tipe = Kultureel | kriteria = iii, vi | verwysings = [http://whc.unesco.org/en/list/299 299] | inskripsie = 1984 (8ste sessie) | toestand = | streek = | beskrywing = Stad en distrik Tirus, goewernoraat Suid-Libanon | unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span> }} [[Beeld:TyrePeninsula WesternWaterfront-SeenFromSea RomanDeckert04102019.jpg|thumb|269px|Die Tiriese skiereiland uit die weste gesien.]] '''Tirus''' ([[Arabies]]: صور ''Ṣūr''; [[Frans]]: ''Tyr''; [[Grieks]]: Τύρος ''Tyros'') is een van die oudste aaneenlopend bewoonde [[Stad|stede]] in die wêreld,<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-20-oldest-cities/1old-tyre/|title=The world's 20 oldest cities|date=30 Mei 2017|website=The Telegraph|access-date=25 Maart 2020}}</ref> hoewel dit ’n paar eeue in die [[Middeleeue]] net ’n klein inwonertal gehad het. Dit was een van die eerste [[Fenisië|Fenisiese]] stede en die legendariese geboorteplek van die Fenisiese prinses [[Europa (mitologie)|Europa]], haar broers Cadmus en Phoenix, sowel as [[Kartago]] se legendariese stigter, [[Dido]] (Elissa). [[Herodotos]] het Tirus omstreeks 450&nbsp;v.C. besoek en gesê volgens die plaaslike priesters is die stad omstreeks 2750&nbsp;v.C. gestig.<ref name=":29"/> Volgens [[argeologie]]se bewyse was egter reeds omstreeks 2900&nbsp;v.C. nedersettings op die terrein. Die stad het baie antieke terreine, soos ’n hippodroom, en kom as geheel voor op [[Unesco]] se lys van [[wêrelderfenisgebied]]e.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/299|title=World Heritage List: Tyre|year=2020|website=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|access-date=13 Maart 2020}}</ref> Die historikus Ernest Renan het gesê: "'n Mens kan Tirus ’n stad van ruïnes noem wat van ruïnes gebou is."<ref name=":54">{{Cite book|title=Tyre and its history|last1=Medlej|first1=Youmna Jazzar|last2=Medlej|first2=Joumana|publisher=Anis Commercial Printing Press s.a.l.|year=2010|isbn=978-9953-0-1849-2|location=Beiroet|pages=1–30}}</ref><ref>{{Cite book|title=Colour: Travels Through the Paintbox|last=Finlay|first=Victoria|publisher=Hachette UK|year=2014|isbn=9780340733295|location=Londen}}</ref> Die [[Bybel]] verwys verskeie kere na Tirus, veral in [[Jesaja]] 23, waar die stad se ondergang voorspel word. Koning Hiram I was ’n tydgenoot van [[Dawid]] en [[Salomo]]. Jesus het ook die streke Tirus en Sidon besoek. Tirus is vandag die grootste stad in [[Libanon]] naas [[Beiroet]], Tripoli en Sidon.<ref>{{Cite web |url=http://tyros.leb.net/tyre/ |title=Tyre City, Lebanon |access-date= 5 Julie 2021 |archive-date= 1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701222648/http://tyros.leb.net/tyre/ |url-status=dead }}</ref> Dit is sowat 80&nbsp;km suid van die hoofstad, Beiroet, geleë. Dit het aanvanklik uit twee afsonderlike gebiede bestaan: 'n [[eiland]] naby die kus en ’n verwante nedersetting op die vasteland. [[Alexander die Grote]] het in 332&nbsp;v.C. 'n straatweg laat bou om die eiland met die vasteland te verbind en Tirus vorm dus nou 'n [[skiereiland]]. Tirus is die hoofstad van die Tirus-distrik in die goewernoraat Suid-Libanon. In die stedelike gebied was daar in 2006 sowat 200&nbsp;000 inwoners. Dit sluit baie vlugtelinge in, omdat drie van die land se 12 [[Palestina|Palestynse]] vlugtelingkampe in Tirus geleë is.<ref name=":34">{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UN-Habitat_2017.05.22_CP_Tyre_web.pdf|title=Tyre City Profile|last1=Maguire|first1=Suzanne|last2=Majzoub|first2=Maya|year=2016|editor-last=Osseiran|editor-first=Tarek|website=reliefweb|publisher=UN HABITAT Lebanon|pages=12, 16, 33–34, 39–43, 57, 72|access-date=29 Oktober 2019}}</ref> Buite die moderne stad lê ’n [[argeologie]]se terrein met oorblyfsels van die antieke stad. Tirus het ’n [[Middellandse See|Mediterreense]] klimaat met warm [[somer]]s. Dit is ses maande per jaar droog, met ’n jaarlikse gemiddelde temperatuur van 20,8&nbsp;[[Celsius|°C]]. Die [[reën]]val is gemiddeld 645&nbsp;mm per jaar. ==Omgewing== [[Beeld:Palestine and Syria with the chief routes through Mesopotamia and Babylonia; handbook for travellers; (1906) (14804481453) cropped.jpg|thumb|links|220px|’n Kaart van Tirus.]] Tirus steek ’n ent in die [[Middellandse See]] uit aan die weskus van Libanon en is sowat 80&nbsp;km suid van Beiroet geleë. Dit het aanvanklik uit twee afsonderlike gebiede bestaan: Tirus self, wat op ’n eiland naby die kus geleë was, en ’n verwante nedersetting, Oesjoe, op die vasteland; dit is later Palaetyrus genoem ("Ou Tirus" in antieke Grieks).<ref name=":38">Presutta, David. ''The Biblical Cosmos Versus Modern Cosmology''. 2007, page 225, referencing: Katzenstein, H.J., ''The History of Tyre'', 1973, p.9</ref> [[Beeld:A woman standing in front of the reservoirs of Ras El 'Ain a Wellcome V0020147.jpg|thumb|220px|'n Vrou dra water van Ras al-Ain af; 1881-houtgraveerwerk deur John Douglas Woodward.]] [[Beeld:OffTyreRockyIslands RomanDeckert04102019.jpg|thumb|220px|links|’n Groep rotsagtige eilande naby Tirus.]] Deur die loop van die [[Wêreldgeskiedenis|geskiedenis]], van die [[voorgeskiedenis]] af, het nedersettings in die Tirusomgewing baat gevind by die oorvloed [[vars water]], veral van die [[fontein]]e van die nabygeleë Rashidieh en Ras al-Ain in die suide. Daar is ook die fonteine van Al Bagbog en Ain Ebreen in die noorde en die [[Litani]]rivier.<ref>{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=Tyre|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4th|location=Beirut|pages=5, 7}}</ref> Die hedendaagse stad dek ’n groot deel van die oorspronklike eiland, asook die grootste deel van die straatweg wat [[Alexander die Grote]] in 332&nbsp;v.C. laat bou het. Dié [[landengte]] het deur die eeue aansienlik groter geword vanweë slikdeposito's aan albei kante. Die deel van die oorspronklike eiland wat nie deur die moderne stad beslaan word nie, is grootliks ’n [[argeologie]]se terrein met oorblyfsels van die antieke stad. Tirus, met sy oppervlakte van 16,7&nbsp;km², bestaan uit vier munisipaliteite en is op ’n vrugbare kusvlakte geleë. Daarom word interstedelike [[landbou]] op sowat 44% van die gebied beoefen. Die beboude gebiede maak net meer as 40% uit.<ref name=":34" /> Tirus lê naby die Roum- en Yammoune-[[Geologiese breuke|breuk]]. Hoewel dit in sy geskiedenis ’n paar vernietigende [[aardbewing]]s ondervind het, is die bedreiging relatief klein op die meeste plekke en hoogstens gemiddeld op ’n paar ander plekke. ’n [[Tsoenami]] ná ’n aardbewing, en waarskynlike grondstortings en [[oorstroming]]s daarna, is egter ’n groot moontlike natuurramp wat die inwoners in die gesig staar.<ref name=":34" /> ==Klimaat== [[Beeld:TyreAlMinaCitySite RoundRainbow RomanDeckert11122020.jpg|thumb|220px|’n Halo van 22° oor die Al Mina-terrein, 2019.]] Tirus het ’n [[Mediterreense klimaat]] met warm [[somer]]s (as ''Csa'' geklassifiseer volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]). Dit beteken dit het ses maande per jaar droogte, van Mei tot Oktober. Dit het gemiddeld 300 dae per jaar met sonskyn en ’n jaarlikse temperatuur van 20,8&nbsp;[[Celsius|°C]]. Die gemiddelde maksimum temperatuur is tot 30,8&nbsp;°C in Augustus en die gemiddelde minimum temperatuur tot sowat 10&nbsp;°C in Januarie. Die jaarlikse [[reën]]val is gemiddeld 645&nbsp;mm. Die seewater se minimum temperatuur is 17&nbsp;°C in Februarie en die maksimum 32&nbsp;°C in Augustus. Op ’n diepte van 70&nbsp;m is dit konstant 17-18&nbsp;°C.<ref name=":103">{{Cite web|url=https://rsis.ramsar.org/RISapp/files/RISrep/LB980_RIS170706.pdf|title=Information Sheet on Ramsar Wetlands (RIS)–2009-2012version|last1=Yacoub|first1=Adel|last2=El Kayem|first2=Cynthia|date=15 September 2011|website=Ramsar Sites Information Service|access-date=15 Maart 2020|last3=Moukaddem|first3=Tala}}</ref> Die styging van seevlakke weens [[aardverwarming]] dra by tot die bedreiging van [[erosie]] aan die skiereiland en baaigebiede van Tirus.<ref>{{Cite web|url=https://www.southampton.ac.uk/news/2018/10/climate-change-threat.page|title=University research shows world heritage sites under threat from climate change|last=Brown|first=Sally|date=16 Oktober 2018|publisher=University of Southampton|access-date=18 Maart 2020}}</ref> ==Geskiedenis== [[Beeld:Melqart god of the Phoenician city of Tyre.jpg|links|thumb|150px|'n Borsbeeld van Melqart in die Nasionale Museum van Denemarke.]] ===Stigting (2750-1700 v.C.)=== [[Beeld:AbductionOfEuropa ByblosMosaic200-300CE NationalMuseumOfBeirut Carole Raddato09102019.jpg|thumb|220px|''Die Ontvoering van Europa'', ’n Romeinse [[mosaïek]] uit Biblos, 200-300&nbsp;n.C., Nasionale Museum van Beiroet.]] Die Romeinse historikus Justinius het geskryf die oorspronklike stigters van Tirus het van die noordelike stad Sidon gekom om ’n nuwe hawe te stig.<ref name=":30" /><ref name=":20">{{Cite book|title=lonely planet: Syria & Lebanon|last1=Carter|first1=Terry|last2=Dunston|first2=Lara|last3=Jousiffe|first3=Ann|last4=Jenkins|first4=Siona|publisher=Lonely Planet Publications|year=2004|isbn=1-86450-333-5|edition=2nd|location=Melbourne|pages=[https://archive.org/details/isbn_9781864503333/page/345 345–347]|url=https://archive.org/details/isbn_9781864503333/page/345}}</ref> Volgens [[Herodotos]], wat Tirus in omtrent 450&nbsp;v.C. besoek het, het die plaaslike priesters gesê die stad is omstreeks 2750&nbsp;v.C. gestig<ref name=":29">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=13–17}}</ref> as ’n ommuurde plek op die vasteland<ref>{{cite book|last=Bement|first=R B|title=Tyre; the history of Phoenicia, Palestine and Syria, and the final captivity of Israel and Judah by the Assyrians|publisher=Ulan Press|asin=B009WP2MR8|page=47}}</ref> wat nou as ''Paleotyre'' ("Ou Tirus") bekend is. [[Argeologie]]se bewyse het dié tyd bevestig. Uit uitgrawings is ook ontdek daar was reeds omstreeks 2900&nbsp;v.C. nedersettings op die terrein,<ref name=":29" /> maar dat die bewoners weggetrek het.<ref name=":30">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=39–58}}</ref> Die Griekse geskiedkundige [[Eusebius van Caesarea|Eusebius]] het vertel van die algemene mite dat die [[Godheid|god]] [[Melqart]] die stad gebou het as guns vir die meermin Tiros en dit na haar genoem het.<ref name=":372">{{Cite book|title=History of the Lebanese Worldwide Presence – The Phoenician Epoch|last=Khoury Harb|first=Antoine Emile|publisher=The Lebanese Heritage Foundation|year=2017|isbn=9789953038520|location=Beiroet|pages=33–34, 44–49}}</ref> Daar is egter ook verskeie ander legendes oor Tirus se stigting. In die [[Griekse mitologie]] het die hoofgod, [[Zeus]], die vorm van ’n bul aangeneem om die Tiriese prinses Europa na [[Kreta]] te ontvoer. Daar het die paartjie drie seuns gehad: Minos, Radamantos en Sarpedon, wat konings van Kreta geword het en ná hulle dood regters van die [[Hiernamaals|onderwêreld]]. Die kontinent [[Europa]] is na haar genoem. ===Egiptiese tydperk (1700-1200 v.C.)=== [[Beeld:NationalMuseumBeirut RamsesII-BasaltStele-Tyre-13cBC RomanDeckert31102019.jpg|thumb|220px|’n [[Stele]] van [[Ramses II]] wat in Tirus ontdek is, in die Nasionale Museum van Beiroet.]] In die 17de eeu&nbsp;v.C. het die nedersetting onder die heerskappy van die [[farao|farao's]] van [[Antieke Egipte|Egipte]] gekom. In die daaropvolgende jare het dit voordeel getrek uit die beskerming deur Egipte se [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] en het dit kommersieel vooruitgegaan.<ref name=":20" /> Volgens argeologiese bewyse het Tirus reeds teen die middel 2de millennium&nbsp;v.C. begin met die vervaardiging van ’n seldsame en buitengewoon duur soort [[pers]] kleurstof,<ref name=":57">{{Cite book|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|last=La Boda|first=Sharon|publisher=Fitzroy Dearborn|year=1994|isbn=1-884964-03-6|volume=4|location=Chicago en Londen|pages=711}}</ref> [[Tiriese pers]]. Dit was bekend daarvoor dat dit mooi en ligbestand was.<ref name=":252">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=278–304}}</ref> Dit is gemaak van ’n ekstrak van die seeslakke ''Murex trunculus'' en ''Murex brandaris''. Die kleur is in antieke kulture uitgesonder vir gebruik deur koninklikes, of minstens adellikes.<ref>Bariaa Mourad. ''"Du Patrimoine à la Muséologie : Conception d'un musée sur le site archéologique de Tyr",''(Tesis); Museum National d'Histoire Naturelle (MNHN), Study realised in cooperation with the Unesco, Secteur de la Culture, Division du Patrimoine Culturel, Paris, 1998</ref> [[Beeld:Amarna letter- Royal Letter from Abi-milku of Tyre to the king of Egypt MET 24.2.12 EGDP021809.jpg|thumb|150px|links|’n [[Amarna-briewe|Amarna-kleibrief]] deur die Tiriese prins Abimilku aan farao [[Achenaten]], Metropolitaanse Kunsmuseum.]] [[Beeld:Peter Paul Rubens - La découverte de la pourpre.JPG|thumb|220px|"Die ontdekking van pers", deur [[Peter Paul Rubens]], omstreeks 1636.]] Die Tiriërs was uiters diskreet oor die bedryf om ’n absolute [[monopolie]] te verseker.<ref name=":372"/> Volgens die mitologie het die god Melqart op die strand geloop saam met die nimf Tiro, vir wie hy die hof gemaak het, toe sy hond ’n seeslak byt en die weekdier sy bek pers vlek. Tiro wou ’n rok van dieselfde kleur by Melqart hê, en so het die bedryf ontstaan. Die antieke skrywer [[Strabo]], wat Tirus ook besoek het, het gesê die kleurstofbedryf [[Lugbesoedeling|besoedel]] die lug so dat die stank sy verblyf in die stad baie onaangenaam gemaak het.<ref name=":252" /> Kenners het bereken sowat 8&nbsp;000 seeslakke sou vermorsel moes word om een gram van die kleurstof te onttrek,<ref name=":372" /> en dit kon dieselfde gekos het as omtrent 20&nbsp;gram [[goud]].<ref name=":93">{{Cite journal|last1=Noureddine|first1=Ibrahim|last2=Mior|first2=Aaron|year=2018|title=Archaeological Survey of the Phoenician Harbour at Tyre, Lebanon|url=https://www.academia.edu/38076831|journal=Bulletin d'Archéologie et d'Architecture Libanaises |volume=18|pages=95–112|via=Academia.edu}}</ref> Die eerste duidelike verslae oor die stad word gegee deur die [[Amarna-briewe]] van omstreeks 1350&nbsp;v.C. wat die prins van Tirus, [[Abimilku]], aan farao [[Achenaten]] geskryf het. Die onderwerp is dikwels water, hout en die [[Habiru]] wat die platteland van die vasteland oorneem en hoe dit die eiland-stad<!-- dis reg so --> beïnvloed.<ref name=":29" /> Egiptiese magte het eindelik ’n [[Hetiete|Hetitiese]] leër verslaan wat Tirus beleër het.<ref name=":54" /> Hoewel die stad eers Melqart genoem is, na die stadsgod, verskyn die naam Tirus reeds van 1300&nbsp;v.C. af op monumente. In die 12de eeu v.C. het Egipte se farao's geleidelik politieke beheer oor die [[Levant]] verloor,<ref name=":30" /> hoewel Egiptiese kuns Tiriese kuns meer as ’n halwe millennium daarna steeds beïnvloed het.<ref name=":100">{{Cite book|last=Gubel|first=Éric|title=Art in Tyre in the First and Second Iron Age|work=Redt Tyrus/Sauvons Tyr: Histoire phénicienne/Fenincische Geschiedenis|publisher=Peeter|year=1983|isbn=9789070192136|editor-last=Gubel|editor-first=Éric|location=Leuven|pages=23–52|editor-last2=Lipinski|editor-first2=Edward|editor-last3=Servais-Soyez|editor-first3=Brigitte}}</ref> ===Onafhanklike Fenisiese tydperk (1200-868 v.C.)=== {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header=Terracottabeelde uit Tirus | beeld1 = FemaleFigurines-Tyre-IronAge-II NationalMuseumOfBeirut 06102019.jpg | width1 = 240 | onderskrif1 = Vrouekoppe, Ystertydperk. | beeld2 = PhoenicianTerracottaMaleFigurineHeads Tyre IronAge NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg | width2 = 240 | onderskrif2 = Manskoppe, Ystertydperk. | beeld3 = MusiciansFigurines Tyre -IronAge-II NationalMuseumOfBeirut 06102019.jpg | width3 = 240 | onderskrif3 = Musikante, Ystertydperk. }} In die 11de eeu&nbsp;v.C. het die groep maritieme stadstate wat [[Fenisië]] uitgemaak het, begin met ’n kommersiële uitbreiding. Veral Tirus en Sidon het voordeel getrek uit die uitskakeling van die voormalige handelsentrums in [[Oegarit]] en [[Alalakh]].<ref name=":31">{{Cite book|last=Jidejian|first=Nina|title=TYRE Through The Ages|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=57–99}}</ref> Dus is Fenisië deur buitelanders en die Fenisiërs vereenselwig met ''Sidonia'' of ''Tyria''. Tirus se maritieme oorheersing was so groot dat die Middellandse See bekend geraak het as die "Tiriese See".<ref name=":20" /> [[Beeld:NMBStelaPhoenicianNecropolis.jpg|thumb|160px|’n Stele van die Al Bass-terrein in Tirus, die grootste bekende Fenisiese nekropolis, in die Nasionale Museum van Beiroet.]] Daar is baie min argeologiese data oor Tirus uit dié deel van die [[Ystertydperk]] II, en daarom is dit nie bekend hoe hy sy heerskappy aan ander opgedwing het nie.<ref name=":99">{{Cite book|last=Aubet|first=María Eugenia|title=Phoenicia during the Iron Age II period|work=The Oxford Handbook of the Archaeology of the Levant c.8000–332 BCE|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0199212972|editor-last=Steiner|editor-first=Margreet L.|location=Oxford|pages=709–714|editor-last2=Killebrew|editor-first2=Ann E.}}</ref> Daar word egter algemeen aanvaar die stad het staatgemaak op handel en kulturele uitwisseling, eerder as op militêre oorwinnings. Tirus is veral bekend vir die verspreiding van sy [[alfabet]] en ’n telstelsel wat op 20 gebaseer was.<ref name=":45">{{Cite book|title=Highlights of the Achievements and Accomplishments of the Tyrian Civilization And Discovering the lost Continent|last=Mroue|first=Youssef|year=2010|location=Pickering|pages=9–34}}</ref> ’n Belangrike faktor in dié globale opkoms was blykbaar die buitengewone kundigheid van Tiriese geleerdes in [[sterrekunde]] om hulle skepe te navigeer.<ref name=":52">{{Cite book|title=Begleitheft zur Ausstellung Tyros, Hafenstadt Phöniziens|last=Krause|first=Günter|publisher=Museum der Deutschen Binnenschifffahrt|year=1985|location=Duisburg-Ruhrort|pages=1–5, 12–14}}</ref> Ook het die Tiriërs meerverdiepinggeboue opgerig vanweé die beperkte ruimte op die eiland. Hulle het dus ook die reputasie verwerf dat hulle goeie bouers en ingenieurs was, asook metaalwerkers en veral skeepsbouers.<ref name=":54" /> In geskrewe tradisies word die sterk groei van Tirus se vooruitgang van die 10de eeu&nbsp;v.C. af veral aan een individu toegeskryf: [[Hiram I]], wat sy pa, Abibaal, in 969&nbsp;v.C. opgevolg het. Meer as ’n millennium later het [[Josephus|Flavius Josephus]] die legende aangeteken dat Hiram die stedelike gebied uitgebrei het deur projekte wat twee eilande verbind het om ’n enkele eiland te vorm, waarop hy [[tempel]]s laat bou het vir Melqart, Astarte en [[Baalsamin]].<ref name=":99" /> Buite sy grense het Hiram blykbaar sterk bande gevorm met die [[Israel]]itiese konings [[Dawid]] en [[Salomo]]. Hy het na berig word sederhout en geskoolde werkers gestuur om die groot [[Salomo se Tempel|Tempel in Jerusalem]] te help bou.<ref name=":31" /> Invoer van [[Siprus]] het ’n belangrike rol in dié tydperk gespeel.<ref name=":99" /> Verder het Hiram se samewerking met ander lande in die streek en sy bevegting van [[Filistyne|Filistynse]] [[seerower]]s<ref name=":54" /> gehelp om handelsbande met [[Arabiese Skiereiland|Arabië]] en [[Noord-Afrika|Noord-]] en [[Oos-Afrika]] aan te knoop. Hulle het ook <blockquote>"kolonies gestig aan die kuslyne en op naburige eilande in die [[Egeïese See]], in [[Griekeland]], aan die noordkus van Afrika, by Kartago en ander plekke, op [[Sisilië]] en [[Korsika]], in [[Iberiese Skiereiland|Spanje]] by Tartessos en selfs anderkant die pilare van [[Hercules]] by Gadeira (Cádiz)."<ref>uit "Tyre" in Easton's Bible Dictionary</ref>''</blockquote> Ná Hiram se bewind van 34 jaar is verskeie Tiriese konings ná mekaar in gevegte gedood. ===Nieu-Assiriese tydperk (868-612 v.C.)=== [[Beeld:PhoenicianTerracottaFuneraryMask Tyre 7cBCE NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert04102019.jpg|180px|thumb|’n Begrafnismasker van Tirus, 7de eeu&nbsp;v.C., Nasionale Museum van Beiroet.]] In die loop van die 9de eeu&nbsp;v.C. het die stad noue bande met die Israeliete bly handhaaf, soos blyk uit die troue van [[Isebel]] van Tirus se koninklike familie met [[Agab]], koning van Israel.<ref>[[1 Konings]] 16:31</ref><ref name=":57" /> Tirus het egter heffings aan die [[Nieu-Assiriese Ryk]] begin betaal<ref name=":20" /> en dié land het geleidelik oor Fenisië begin heers. Tirus het egter blykbaar ’n groot mate van onafhanklikheid behou terwyl dit kommersieel voordeel uit die stabiliteit van die sterk streeksmag getrek het.<ref name=":31" /> Dus het Tirus een van die magtigste stede in die Oos-Mediterreense gebied gebly. Een van sy konings, die priester [[Itobaal I]] (887-856&nbsp;v.C.), het tot in Beiroet in die noorde regeer en tot in ’n deel van [[Siprus]].<ref>{{cite web|url=https://www.livius.org/sources/content/the-founding-of-carthage|website=Livius.org|title=Founding of Carthage|access-date=2020-05-13}}</ref> Volgens mites is die Noord-Afrikaanse stad Kartago in 814&nbsp;v.C. gestig deur Tirus se prinses Elissa, algemeen bekend as Dido ("Die Swerweling"), wat met ’n vloot skepe ontsnap het ná ’n magstryd met haar broer, Pigmalion.<ref name=":20" /> [[Beeld:TributeOfShipsOfTyreAndSidonToShalmaneserII GatesOfBalawat.nypl.digitalcollections.jpg|thumb|240px|links|Skepe van Tirus bring heffings vir Salmanasser&nbsp;II.]] In die loop van die 8ste eeu&nbsp;v.C. het die Nieu-Assiriese konings probeer om hulle heerskappy oor Tirus se versterk.<ref name=":54" /> [[Tiglat-Pileser III]] (744-727&nbsp;v.C.) het heffings van Hiram II geëis en probeer om handel tussen Tirus en nedersettings in die suide te verbied.<ref name=":93" /> Sy opvolger, [[Salmanasser V]], het die stad van omstreeks 725 tot 720&nbsp;v.C. probeer beleër met die hulp van die Fenisiërs van die vasteland, maar kon dit nie inneem nie.<ref name=":21">{{cite book|last=Bement|first=R B|title=Tyre; the history of Phoenicia, Palestine and Syria, and the final captivity of Israel and Judah by the Assyrians|publisher=Ulan Press|asin=B009WP2MR8|page=48}}</ref> Siprus het homself egter in 709&nbsp;v.C. van Tiriese oorheersing bevry.<ref name=":52" /> [[Sanherib]], wat van 705 tot 681&nbsp;v.C. oor die Nieu-Assiriese Ryk regeer het, kon Tirus nie in sy militêre veldtogte oorwin nie, maar die Tiriese koning Elulaios het beheer oor die gebiede buite die stad verloor en het gevlug. Hy is opgevolg deur pro-Assiriese monarge en goewerneurs. Die Tiriese koning Baäl&nbsp;I het na berig word die Nieu-Assiriese heerser [[Esarhaddon]] (680-669&nbsp;v.C.) gehelp om ’n Sidoniese opstand te onderdruk en het as ’n beloning beheer oor ’n groot deel van die kus van Palestina gekry. Baäl het egter ’n ooreenkoms met die Egiptiese farao [[Taharqa]] aangegaan en is deur Esarhaddon gestraf.<ref name=":31" /> [[Assurbanipal]], Esarhaddon se opvolger van 669 tot 631&nbsp;v.C., het die agterland van Tirus verwoes, maar die weer eens rebellerende stad bewaar vanweë sy ekonomiese potensiaal. Tirus het daarna sy handel hervat en aanhou vooruitgaan.<ref name=":99" /> Terwyl Nieu-Assirië in die 7de eeu&nbsp;v.C. verbrokkel het, het Tirus en die ander Fenisiese stadstate nie net aansienlike onafhanklikheid geniet nie, maar ook bloeiende handelsbedrywighede.<ref name=":57" /> ===Onafhanklikheid en Neo-Babiloniese tydperk (612-539 v.C.)=== [[Beeld:LimestonePhoenicianKingPharaohStyle 700-600BCE Tyre.jpg|thumb|180px|’n Beeld van ’n Fenisiese koning in die styl van ’n farao, uit Tirus, 7de eeu v.C.]] [[Beeld:Seated woman with tiara-AO 1579-IMG 4681-gradient.jpg|thumb|180px|’n Terracottabeeld van ’n sittende vrou met ’n tiara op, van Tirus, 6de eeu&nbsp;v.C., in die [[Louvre]].]] Ná die val van die Assiriërs in 612&nbsp;v.C. het Tirus en die ander Fenisiese stadstate aanvanklik nog ’n opbloei in hulle handel beleef sonder die betaling van heffings. Dié tydperk het egter ná ’n paar jaar geëindig toe [[Nebukadnesar II]] in 605&nbsp;v.C. met militêre veldtogte in die Levant begin het.<ref name=":28" /> Die Tiriese heersers het hulle aan die kant van Egipte, die koninkryke [[Juda]], [[Edom]] en [[Moab]] sowel as ander Fenisisese stede geskaar teen [[Neo-Babiloniese Ryk|Neo-Babiloniese]] ambisies oor die uitbreiding van sy grondgebied. Hulle het daarin geslaag om hulle onafhanklikheid te behou.<ref name=":57" /> In 586&nbsp;v.C. het Nebukadnesar II met ’n beleg van Tirus begin wat 13 jaar geduur het.<ref name=":20" /> Dit het misluk, maar die verswakte stad het eindelik ingestem om heffings te betaal.<ref name=":21"/> Weens die lang beleg het Tirus ekonomiese skade gely en sy handelsbedrywighede is in ’n groot mate deur die onstabiliteit geknou. Die stad het ook sy tradisionele wedywering met die naburige Sidon verloor,<ref name=":28">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=107–117}}</ref> en laasgenoemde stad het die oorhand gekry.<ref name=":99" /> Terselfdertyd het die invloed van die Egiptiese kuns, wat ’n "gekoesterde bron van inspirasie" gebly het selfs ná die beëindiging van Egipte se oorhand oor die streek in die 12de eeu v.C., eindelik afgeneem.<ref name=":100" /> ===Persiese tydperk (539-332 v.C.)=== Die [[Achaemenidiese Ryk]] van die Persiese koning [[Kores die Grote]] het die stad in 539&nbsp;v.C. verower.<ref name="JSTOR">{{Cite journal|title=Tyre in the early Persian period (539-486 B.C)|journal = The Biblical Archaeologist|volume = 42|issue = 1|pages = 23–34|jstor = 3209545|last1 = Katzenstein|first1 = H. Jacob|year = 1979|doi = 10.2307/3209545|s2cid = 165757132}}</ref> Die Perse het Fenisië in vier [[vasal]]koninkryke verdeel: Sidon, Tirus, Arwad en Biblos. Hulle het floreer deur skepe vir die Persiese konings se vlote te bou. Toe Kambuses II ’n veldtog teen Kartago reël, het Tirus egter geweier om teen sy dogterstad te veg.<ref name=":28" /> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header= | beeld1 = Gallica-BNF Monnaie 1 4 de sicle (...)Tyr Phénicie btv1b10322884x.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = ’n Silwermuntstuk uit Tirus uit 437-425 v.C.. Links is ’n dolfyn en seeslak en regs ’n uil met ’n Egiptiese septer. | beeld2 = PhoenicianSilverCoinTyre MelqartDolphin 347-346 BNF-Gallica.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = ’n Silwermuntstuk uit Tirus uit 347-346 v.C.. Links is Melqart wat op ’n perd ry en regs ’n uil met ’n Egiptiese septer. }} Onder Persiese heerskappy is Tirus, nes die ander Fenisiese stadstate, toegelaat om sy eie koning te behou,<ref name=":57" /> maar eindelik is die ou stelsel van koningshuise afgeskaf. Die stadstate het republieke geword, met ''suffetes'' (regters) wat vir ses jaar die mag behou het.<ref name=":54" /></blockquote> Tirus se ekonomie het steeds gesteun op die vervaardiging van pers kleurstof uit seeslakke, wat op ’n silwermuntstuk van Titus van omstreeks 450-400&nbsp;v.C. verskyn,<ref name=":252"/> toe die stad sy eie geld begin munt het. Ander motiewe op munstukke het dolfyne en uile ingesluit.<ref name=":57" /> Herodotos het Tirus omstreeks 450&nbsp;v.C. besoek en die tempel van Melqart gesien. "Dit was ryklik versier met offerandes, en daar was tussenin twee pilare, een van goud en een van smarag, wat snags helder geskyn het."<ref>{{Cite book|title=The Histories, Book 2|last=Herodotus|pages=115 §44}}</ref> Sommige historici meen die smaragpilaar was van glas en is met ’n lamp verlig.<ref name=":54" /> Volgens die Romeinse historikus Justinus het ’n opstand deur [[Slaaf|slawe]] in die Persiese tydperk plaasgevind. Die lewe van net een slawemeester met die naam Straton is gespaar. Die voormalige slawe het hom toe as die nuwe koning gekies en ’n dinastie gestig.<ref name=":28" /> In 392&nbsp;v.C. het Evagoras, die prins van [[Siprus]], met [[Athene|Atheense]] en Egiptiese steun ’n opstand teen die Persiese heerskappy begin. Sy magte het Tirus ingeneem – óf deur hulle aan te val óf deur die geheime instemming van die Tiriërs. Hy het die rebellie egter ná 10 jaar beëindig en Tirus het weer onder Persiese beheer gekom. Die stad het nie deelgeneem aan Sidon se opstand in 352&nbsp;v.C. nie en het voordeel getrek uit die buurstat se daaropvolgende verwoesting.<ref name=":28" /> ===Hellenistiese tydperk (332-126 v.C.)=== [[Beeld:A naval action during the siege of Tyre by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|180px|Optrede deur die vloot tydens die beleg van Tirus; tekening deur André Castaigne, 1888/'89.]] Ná sy oorwinning oor die Persiese koning [[Darius III]] in 333&nbsp;v.C. het [[Alexander die Grote]] sy leërs suid na [[Sirië]] en die [[Levant]] geneem en heffings geëis van al die Fenisiese stadstate aan die kus. Omdat hulle moeg was van Persiese onderdrukking, het die meeste die nuwe heerser verwelkom. Tirus het egter hewig weerstand gebied.<ref name=":412">{{Cite book|title=A visit to the Museum... The short guide of the National Museum of Beirut, Lebanon|publisher=Ministry of Culture/Directorate General of Antiquities|year=2008|isbn=978-9953-0-0038-1|location=Beiroet|pages=}}</ref> [[File:Antikensammlung Berlin 578.JPG|links|thumb|180px|’n Blou marmertorso uit Tirus, Altes Museum in [[Berlyn]].]] Alexander het die stad beleër ondanks sy reputasie dat hy nie ingeneem kan word nie.<ref name=":20" /> Die [[Masedonië (Griekeland)|Masedoniese]] veroweraar het binne sewe maande daarin geslaag om die stad te beleër deur die ou stad op die vasteland af te breek en die geboue se stene te gebruik om ’n straatweg na die eiland te bou.<ref name=":38" /><ref>Robin Lane Fox, ''Alexander the Great'' 1973:181f.</ref> [[Beeld:Demetrius Nicator, King of Syria, Killed as He Attempts to Land at Tyre - Google Art Project cropped.jpg|thumb|180px|Demetrius II word vermoor, Franse illustrasie van omstreeks 1413-1415.]] Sowat 8&nbsp;000 Tiriërs is tydens die beleg dood en hoewel Alexander koning Azemilcus en die hoofmagistrate begenadig het, is sowat 30&nbsp;000 burgers as slawe verkoop.<ref name=":27">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=119–141}}</ref> Tirus is vandag steeds ’n skiereiland in plaas van ’n eiland.<ref name=":20" /><ref name=":372" /> Kort ná Alexander se dood in 323&nbsp;v.C. het [[Ptolemeus I Soter|Ptolemeus]] van Egipte die streek geannekseer, maar dit net ’n paar jaar lank behou.<ref name=":27" /> In 315&nbsp;v.C. het Alexander se voormalige generaal [[Antigonos I Monoftalmos|Antigonos]] Tirus self beleër.<ref name="315 B.C. – events and references">[http://www.attalus.org/bc4/year315.html#20 315 B.C. – events and references]</ref> Antigonos se seun, Demetrios, het tot in 287&nbsp;v.C. oor Fenisië regeer, maar Ptolemeus het dit teruggewen. Dit was daarna sowat 70 jaar lank onder beheer van Ptolemeus se opvolgers, totdat die [[Seleukidiese Ryk]] onder [[Antiogos III die Grote|Antiogos III]] Fenisië in 198&nbsp;v.C. verower het.<ref name=":27" /> In 275&nbsp;v.C. het Tirus besluit om ’n republiek te word.<ref name=":52" /> Terwyl die mag van die Seleukidiese Ryk begin verbokkel het en sy leiers in dinastiese gevegte betrokke geraak het, het hulle houvas op Fenisië ook afgeneem. ===Onafhanklikheid van die Seleukiede (126-64 v.C.)=== In 126&nbsp;v.C. het Tirus onafhanklik van die kwynende Seleukidiese Ryk geword.<ref>[http://www.attalus.org/bc2/year126.html#9 126 B.C. – events and references]</ref> ’n Jaar later het die Seleukidiese koning [[Demetrius II Nicator]] na Tirus gevlug nadat hy van die troon gesit is. Die prefek van Tirus het hom egter laat vermoor toe hy sy skip verlaat.<ref>{{Cite web|url=http://www.getty.edu/art/collection/objects/105180/unknown-maker-demetrius-nicator-king-of-syria-killed-as-he-attempts-to-land-at-tyre-french-about-1413-1415/?dz=0.5000,0.7418,0.38|title=Demetrius Nicator, King of Syria, Killed as He Attempts to Land at Tyre|website=The J. Paul Getty Museum|access-date=8 Januarie 2020}}</ref> In 88&nbsp;v.C. het Tirus se handelsbedrywighede begin ly onder die onstabiliteit in die gebied. Vyf jaar later, in 83&nbsp;v.C., het die heersersklasse van die Levant [[Tigranes die Grote]], koning van [[Armenië]], gevra om die heerser van Fenisië te word en orde te herstel. Tirus het egter daarin geslaag om onafhanklik te bly.<ref name=":102">{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=TYRE|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=33, 76}}</ref> ===Romeinse tydperk (64 v.C. - 395&nbsp;n.C.)=== [[Beeld:AinSur-AinHiram Tyre RomanDeckert07082019.jpg|links|thumb|180px|Ain Sur.]] In 64&nbsp;v.C. het [[Syria (Romeinse provinsie)|Sirië]] eindelik ’n provinsie van die laat [[Romeinse Republiek]] geword, net voordat laasgenoemde die [[Romeinse Ryk]] geword het.<ref>[http://www.attalus.org/bc1/year64.html#31 64 B.C. – events and references]</ref> Tirus is toegelaat om sy onafhanklikheid in ’n groot mate te behou as ’n "civitas foederata" (vrye stad).<ref>E. G. Hardy, Roman Laws and Charters, New Jersey 2005, p.95</ref> Tirus het dus ’n groot deel van sy kommersiële belangrikheid behou. Benewens pers kleurstof, was die vervaardiging van [[linne]] ’n belangrike nywerheid.<ref name=":26" /> Sy ligging het Tirus die "natuurlike" hawestad gemaak van [[Damaskus]], waaraan dit in die Romeinse tydperk met ’n pad gekoppel is.<ref name=":32">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=19–37}}</ref> Dit was ook ’n belangrike ontmoetingsplek aan die [[Syroete]].<ref name=":45" /> [[Beeld:NationalMuseumOfBeirut EmperorHadrianMarble-Tyre RomanDeckert06102019.jpg|thumb|150px|’n Marmerstandbeeld van [[Hadrianus]] uit Tirus, Nasionale Museum van Beiroet.]] [[Beeld:Tyre Triumphal Arch.jpg|thumb|180px|links|Die Triomfboog (herbou).]] [[Beeld:NationalMuseumOfBeirut SeptimiusSverus-marble-Tyre RomanDeckert06102019.jpg|thumb|150px|’n Borsbeeld van Septimius Severus uit Tirus.]] In die [[Nuwe Testament]] word genoem dat [[Jesus]] Sidon en Tirus besoek het. Hy het duiwels uit ’n vrou se dogter gedryf<ref>[[Matteus]] 15:21; [[Markus]] 7:24</ref> en baie mense het van Tirus en Sidom gekom om Hom te hoor preek.<ref>Markus 3:8; [[Lukas]] 6:17, Matteus 11:21-23</ref> ’n [[Christelik]]e gemeente is in Tirus gestig kort ná die dood van sint Stefanus. [[Paulus van Tarsus|Paulus]] het op die terugkeer van sy derde sendingsreis ’n week daar in gesprek met die dissipels deurgebring.<ref name=":26">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=142–169}}</ref> In die vroeë 2de eeu&nbsp;n.C. het keiser [[Hadrianus]], wat die stad van die ooste omstreeks 130&nbsp;n.C. besoek het, die titel "metropolis" aan Tirus gegee. Sy status was van "uiterste belang",<ref name=":55">{{Cite book|title=Beyond Greece and Rome: Foundation Myths on Tyrian Coinage in the Third Century AD|last=Hirt|first=Alfred|work=Foundation Myths in Ancient Societies: Dialogues and Discourses|publisher=University of Pennsylvania Press|year=2015|isbn=978-0812246421|editor-last=Mac Sweeney|editor-first=Naoíse|location=Philadelphia|pages=191–226}}</ref> want dit het die antieke wedywering met Sidon in Tirus se guns beklink – vir eers.<ref name=":26" /> Daarna is die beroemde Triomfboog en Tiriese Hippodroom, een van die grootste hippodrome ter wêreld (480&nbsp;m lank en 160&nbsp;m breed), gebou.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kilb7bDgSSA Video showing the Roman hippodrome of Tyre]</ref> Die amfiteater vir die perderesiesbaan kon sowat 30&nbsp;000 toeskouers huisves. ’n [[Akwaduk]] van omtrent 5&nbsp;km lank is gebou om die stad van water uit die Ras Al Ain-bekkens in die suide te voorsien.<ref name=":372"/> Toe [[Septimius Severus]] en [[Pescennius Niger]] in 193&nbsp;n.C. met mekaar meeding om die troon van [[Rome]], het Tirus hom aan Severus se kant geskaar, want hy was gebore in die voormalige Tiriese kolonie Leptis Magna.<ref>{{Cite book|title=History of the Lebanese Worldwide Presence – The Phoenician Epoch|last=Khoury Harb|first=Antoine Emile|publisher=The Lebanese Heritage Foundation|year=2017|isbn=9789953038520|location=Beirut|pages=166}}</ref> Uit weerwraak het Niger se soldate Tirus geplunder en baie van sy inwoners vermoor. Ná Niger se nederlaag het Severus Tirus se trou egter beloon met die status van ’n kolonie, wat die stad in staat gestel het om ’n deel van sy rykdom te herwin,<ref name=":26" /> want dit het aan Tiriërs Romeinse burgerskap gegee, met dieselfde regte as Romeine self.<ref name=":54" /> In 198 het Tirus die hoofstad van die provinsie Syria Phoenice geword.<ref name=":52" /> Met die groei van die Christendom in die 3de eeu het die Romeinse owerhede [[paganisme]] gesteun en die aanbidding van Tirus se antieke gode, veral Melqart, aangemoedig. Toe keiser [[Dekius]] in 250-251 opdrag gee dat Christene vervolg word, het volgelinge van Jesus in Tirus ook gely. In 304 is sowat 500 Christene in Tirus na berig word vervolg, gemartel en vermoor.<ref>{{Cite web|url=https://livingmaronite.com/resources/feast-days/500-martyrs-of-tyre/|title=500 Martyrs of Tyre|date=19 Februarie 2017|website=Living Maronite|access-date=8 Oktober 2019|archive-date= 5 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205110359/https://livingmaronite.com/resources/feast-days/500-martyrs-of-tyre/|url-status=dead}}</ref> Omstreeks 316 het Frumentius, wat omtrent in die tyd van die vervolging in Tirus gebore is, die eerste biskop van die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] geword nadat hy en sy broer, Edesius, saam met hulle oom na die [[Rooisee]] gevaar en aan die [[Eritrea|Eritrese]] kus gestrand het. Terwyl Edesius na Tirus teruggekeer het om ’n priester te word, het Frumentius die Christendom glo na die [[Koninkryk Aksum]] gebring.<ref name=":54" /> ===Bisantynse tydperk (395-640)=== [[Beeld:TyreAlMinaCitySite ByzantineMosaicHearts RomanDeckert030102018.jpg|thumb|200px|links|’n Mosaïek met hartvormige wingerdblare by die ingang van die Al Mina-terrein, moontlik Bisantyns.]] In 395 het Tirus deel van die [[Bisantynse Ryk]] geword en aanhou floreer. Sy tradisionele nywerhede was in dié tydperk steeds belangrik,<ref name=":20" /> maar die stad het die meeste voordeel getrek uit sy strategiese ligging aan die Syroete,<ref name=":45" /> wat hom ook in staat gestel het om [[sy]] te vervaardig nadat die geheime prosedures uit [[China]] gesmokkel is.<ref name=":54" /> [[Beeld:ByzantineTomb-Tyre-VirginMaryHalo NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg|thumb|200px|Uit die nekropolis van Al Bass, 440&nbsp;n.C., "moontlik die oudste fresko van die [[Maagd Maria]] in die wêreld",<ref name=":102"/> Nasionale Museum van Beiroet.]] Die [[nekropolis]] in die vastelandse Tirus met sy meer as driehonderd sarkofae uit die Romeinse en die Bisantynse tydperk, het gegroei totdat dit een van die grootstes in die wêreld was. In Bisantynse tye is ’n hoofpad van 400&nbsp;m lank en 4,5&nbsp;m breed gebou wat met [[sandsteen]] geplaveisel is.<ref name=":372" /> Daarnaby is twee kerke met marmerversierings in die 5de en 6de eeu gebou toe die boubedryf in Tirus sy hoogtepunt bereik het.<ref name=":39">{{Cite book|title=TYRE|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=62, 74, 102}}</ref> In die 6de eeu, vanaf 502,<ref name=":95" /> het ’n reeks [[aardbewing]]s Tirus getref en beskadig. Die ergste een was in 551,<ref name=":54" /> toe die aardbewing ook ’n [[tsoenami]] veroorsaak het.<ref name=":95">{{Cite book|last=Gatier|first=Pierre-Louis|url=https://www.academia.edu/30352235|title=Sources de l'histoire de Tyr. Textes de l'Antiquité et du Moyen Âge|work=Tyr l'instable : pour un catalogue des séismes et tsunamis de l'Antiquité et du Moyen Âge|publisher=Co-édition Presses de l'Ifpo / Presses de l'Université Saint-Joseph|year=2011|isbn=978-2-35159-184-0|editor-last=Gatier|editor-first=Pierre-Louis|location=Beiroet|pages=263|language=fr|format=PDF|editor-last2=Aliquot|editor-first2=Julien|editor-last3=Nordiguian|editor-first3=Lévon}}</ref> Dit het die Triomfboog op die vasteland vernietig,<ref name=":22">{{Cite book|title=lebanon – THROUGH THE LENS OF MUNIR NASR|last=Zoghaib|first=Henri|publisher=Arab Printing Press sal|year=2004|isbn=9789953023854|location=Beiroet|pages=74}}</ref> terwyl die Egiptiese hawe en dele van die voorstad aan die suidelike kant van die skiereiland onder die see verdwyn het.<ref name=":39" /> Die stad en sy inwoners het ook in die 6de eeu al hoe meer gely onder die chaos wat ontstaan het deurdat die Bisantynse Ryk deur oorloë geteister is.<ref name=":54" /> Tirus het onder Bisantynse heerskappy gebly totdat dit met die eeuwisseling deur die [[Sassanidiese Ryk|Sassanidiese]] sjah [[Khusro II]] verower is en daarna, in 640 tydens die [[Moslems]]e verowering van die Levant, deur Arabiese magte van die [[Rasjidoen-kalifaat]].<ref name=":45"/> ===Vroeë Moslemtydperk (640-1124)=== [[Beeld:FatimidGrandMosque TyreSour RomanDeckert23112019.jpg|thumb|200px|Oorblyfsels van die Fatimidiese [[moskee]].]] Onder [[Islam]] is vrede en orde herstel. Tirus het onder beheer van die [[Kalifaat]] gou weer vooruitgegaan. Die voorspoed het ’n halwe millennium geduur,<ref name=":22" /> ondanks die feit dat die stad beperk was tot ’n deel van die ou eiland ná die verwoesting van die aardbewings in die 6de eeu.<ref name=":39" /> [[Beeld:Vase-VII-VIIIc Tyre NationalMuseumOfBeirut RomanDeckert06102019.jpg|thumb|links|150px|’n Vaas uit die 7de-8ste eeu, Nasionale Museum van Beiroet.]] [[File:GlassFurnaces AlMinaCitySite TyreSourLebanon RomanDeckert09102019.jpg|thumb|200px|Glasballe by Al Mina.]] In die laat 640's het die kalief se goewerneur, Muawiyah, sy vlootinvalle in Siprus van Tirus af geloods,<ref name=":20"/> maar die Rasjidoentydperk het net tot in 661 geduur.<ref name=":45" /> Dit is gevolg deur die [[Omajjadiese Kalifaat]] (tot in 750) en die [[Abbasidiese Kalifaat]]. Tirus het ’n kultuursentrum van die Arabiese wêreld geword, met baie bekende geleerdes en kunstenaars.<ref name=":45" /> Deur die loop van die eeue het Islam versprei en [[Arabies]] het [[Grieks]] as die taal van administrasie vervang,<ref name=":45" /><ref name=":412" /> hoewel sommige mense blykbaar steeds die antieke kultus van Melqart aangehang het.<ref name=":54" /> In die tyd van die [[Fatimidiese Kalifaat]] is ’n Groot Moskee gebou,<ref name=":13">{{Cite book|last=Badawi|first=Ali Khalil|title=TYRE|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4de|location=Beiroet|pages=94, 103–121}}</ref> waarskynlik op die plek waar die tempel van Melqart voorheen gestaan het.<ref name=":372" /> Intussen het Tirus deel van die [[Syroete]] gebly<ref name=":45" /> en steeds sy tradisionele vervaardiging van [[Tiriese pers]] en [[glas]] voortgesit.<ref name=":54" /> In uitgrawings op die Al Mina-terrein is glasoonde uit die vroeë Islamitiese tydperk ontdek wat die kapasiteit het om in ’n enkele sessies meer as 50&nbsp;ton glas te smelt. Daarbenewens het die vervaardiging van [[suiker]] van suikerrietlanderye om die stad ook belangrik geword.<ref name=":96">{{Cite journal|last1=Freestone|first1=Ian|last2=Jennings|first2=Sarah|last3=Aldsworth|first3=Fred|last4=Haggerty|first4=George|last5=Whitehouse|first5=David B.|year=2001|title=The Glass-Making Area on the Island Site at Tyre, Southern Lebanon|url=https://www.academia.edu/24388439|journal=Bulletin d'Archéologie et d'Architecture Libanaises |publisher=MINISTÈRE DE LA CULTURE, Direction Générale des Antiquités|volume=5|pages=219–239|via=Academia.edu}}</ref> In die Tiriese Opstand (996-998) het die inwoners gerebelleer teen die Fatimidiese heerskappy. Dit is gelei deur ’n gewone matroos met die naam 'Allaqa. Die stad is egter deur die Fatimidiese Kalifaat beleër. ’n Bisantynse eskadron wat probeer het om die stad se verdedigers te help, is verslaan. Ná ’n beleg van twee jaar het die Fatimiede die stad geplunder en baie inwoners vermoor.<ref>{{cite book | title = A History of Palestine, 634–1099 | last = Gil | first = Moshe | translator = Ethel Broido | url = | year = 1997 | isbn = 0-521-59984-9 | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press }}</ref> In 1086 het dit in die hande van die [[Seldjoekse Ryk]] geval, wat dit in 1089 weer aan die Fatimiede moes afstaan. Teen daardie tyd was die inwoners sowat 20&nbsp;000.<ref name=":42">{{Cite book|title=Lebanon: A History, 600–2011|last=Harris|first=William|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=978-0195181111|location=Oxford|pages=48, 53, 67}}</ref> Die meerderheid was blykbaar [[Sjia|Sjiiete]].<ref name=":67">{{Cite book|url=https://www.academia.edu/12778980|title=The battle for South Lebanon: Radicalisation of Lebanon's Shi'ites 1982–1985|last=Smit|first=Ferdinand|publisher=Bulaaq, Uitgeverij|year=2006|isbn=978-9054600589|location=Amsterdam|pages=23, 36, 61–62, 71, 90, 115, 127–128, 133–134, 152, 164, 175, 183, 220, 269–274, 297–298, 300|format=PDF}}</ref> Tien jaar later het Tirus voorkom dat hulle aangeval word deur heffings te betaal aan die [[Kruisvaarders]] wat na Jerusalem opgeruk het. Laat in 1111 het koning [[Baldwin I van Jerusalem]] die stad beleër,<ref name=":24">{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=248–271}}</ref> wat homself onder die beskerming van die Seldjoekse militêre leier [[Toghtekin]] geplaas het. Met die steun van Fatimidiese magte het Toghtekin tussenbeide getree en die Franke gedwing om die beleg in April 1112 op te hef nadat sowat 2&nbsp;000 van Baldwin se soldate gedood is.<ref name=":20" /> ’n Dekade later het die Fatimiede Tirus aan Toghtekin verkoop en hy het ’n garnisoen daar opgerig. ===Kruisvaardertydperk (1124-1291)=== [[Beeld:Tyre being blockaded by the Venetian fleet and besieged by Crusader knighthood.PNG|thumb|200px|Die 1124-beleg van Tirus, 12de-eeuse illustrasie.]] Op 7 Julie 1124, in die nasleep van die [[Kruistog|Eerste Kruistog]], was Tirus die laaste stad wat eindelik deur die Christelike vegters ingeneem is – 'n [[Frankiese Ryk|Frankiese]] leër aan die kus en 'n [[Venesië|Venesiese]] vloot van die see se kant af<ref name=":24" /> – nà 'n beleg van vyf en 'n halwe maande.<ref name=":20" /> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van die Kruisvaarders se katedraal, met oorblyfsels van die Fatimidiese Groot Moskee waarop dit gebou is (voorgrond, middel), 2019 | header= | beeld1 = CrusaderCathedral TyreSourLebanon RomanDeckert07112019.jpg | width1 = 220 | onderskrif1 = | beeld2 = CrusaderCathedralPanorama-TyreSour-Lebanon RomanDeckert04092019.jpg | width2 = 220 | onderskrif2 = }} [[Beeld:TerracottaCup Tyre 12-13c NationalMuseumOfBerlin 06102019.jpg|thumb|200px|'n Terracottabeker uit Tirus uit die Kruisvaardertydperk.]] Onder sy nuwe heersers is Tirus in drie dele opgedeel: Twee derdes het gegaan aan Baldwin van Jerusalem en 'n derde was outonome handelskolonies vir die Italiaanse handelstede, veral Venesië.<ref name=":54" /> Tirus was een van belangrikste stede van die Koninkryk Jerusalem, want dit het die Syroete oopgestel aan die koninkryke in die [[Weste]].<ref name=":45" /> Die stad was die setel van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] aartsbisdom. Verskeie kerke is gebou, onder meer die Katedraal van Sint Markus op die ruïnes van die Fatimidiese Groot Moskee<ref name=":13" /> Ten spyte van die Christelike oorheersing was daar vrede tussen aanhangers van verskillende gelowe: die Christendom, [[Judaïsme]], Islam en blykbaar steeds die kultus van Melqart.<ref name=":54" /> In 1210 is Jan van Brienne en sy vrou, Maria van Montferrat, in Tirus gekroon as koning en koningin van Jerusalem.<ref>{{Cite book|title=Crusader Art in the Holy Land, From the Third Crusade to the Fall of Acre|last=Folda|first=Jaroslav|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=978-0521835831|location=Cambridge|pages=105}}</ref> Ná die Sesde Kruistog, van 1231 af, het die magte van Riccardo Filangieri Tirus meer as 'n dekade lank beset namens die Heilige Romeinse keiser Frederick. Hulle is in 1242 deur die Kruistog van die Baronne en hulle Venesiese bondgenote verslaan. In 1257 – 'n jaar ná die begin van 'n oorlog tussen [[Genua]] en Venesië oor beheer oor [[Akko]] – is die Venesiërs uit hulle derde van die stad verban.<ref name=":44">{{Cite book|title=A History of the Crusades|last=Runciman|first=Steven|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=0521347726|volume=3|location=Cambridge|pages=283, 353}}</ref> In Mei 1269 het sultan Baibars van die [[Mameluk]]ke 'n mislukte strooptog op Tirus uitgevoer nadat onderhandelings oor 'n wapenstilstand skeefgeloop het.<ref name=":43">{{Cite book|title=Early Mamluk Diplomacy, 1260–1290: Treaties of Baybars and Qalāwūn with Christian Rulers|url=https://archive.org/details/earlymamlukdiplo00holt|url-access=limited|last=Holt|first=Peter Malcolm|publisher=E.J. Brill|year=1995|isbn=978-9004102460|location=Leiden / New York / Köln|pages=[https://archive.org/details/earlymamlukdiplo00holt/page/n114 106]–117}}</ref> In September dié jaar is Hugo III van Siprus in Tirus gekroon as koning van Jerusalem.<ref name=":24" /> ===Mameluktydperk (1291-1516)=== [[Beeld:Lorrain - Seascape with Ezekiel Crying on the Ruins of Tyre, 1667.jpg|thumb|200px|''Seetoneel met Esegiël wat huil op die ruïnes van Tirus'', ’n olieverfskildery van 1667 deur Claude Lorrain, wys die Weste se betowering van vroeg af deur die verbrokkelde metropolis.]] In 1291 is Tirus weer ingeneem, dié keer deur die Mamelukleër van Al-Ashraf Khalil.<ref name=":20" /> Al die inwoners het die stad na berig word per skip verlaat op die dag dat Akko, een van die laaste Kruisvaardervestings wat bly staan het, ná ’n twee maande lange beleg geval het. Die Mamelukke het Tirus dus feitlik leeg aangetref.<ref name=":50">{{Cite book|url=https://archive.org/stream/antiquitiesofori00reddrich/antiquitiesofori00reddrich#page/n166/mode/1up|title=Antiquities of the Orient unveiled, containing a concise description of the remarkable ruins of King Solomon's temple, and store cities, together with those of all the most ancient and renowned cities of the East, including Babylon, Nineveh, Damascus, and Shushan|last=Redding|first=Moses Wolcott|publisher=Temple Publishing Union|year=1875|location=New York|pages=145; 154|format=PDF}}</ref> Sultan Khalil het al die versterkings laat afbreek.<ref name=":42" /> Die Kruisvaarders se katedraal, wat reeds in 1202 in ’n aardbewing beskadig is, is verder deur die veroweraars verwoes.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.goethe.de/ins/lb/de/kul/sup/spu/20928357.html|title=Deutsche Spuren im Libanon: Auf den Spuren Barbarossas – Deutsche Kaiser-Gebeine in Tyros?|last=Altaner|first=Jan|year=2019|website=Goethe Institute Libanon|language=de|access-date=24 September 2019}}</ref> Daar is van Akko af oor die stad regeer en dit het dus deel van Palestina geword.<ref name=":63">{{Cite book|url=https://epdf.pub/download/the-shia-of-lebanon-clans-parties-and-clerics-library-of-modern-middle-east-stud.html|title=The Shi'a of Lebanon – The Shi'a of Lebanon Clans, Parties and Clerics|last=Shanahan|first=Rodger|publisher=Taurus Academic Studies|year=2005|isbn=9781850437666|location=Londen, New York|pages=16, 41–42, 46–48, 80–81, 104|format=PDF}}</ref> Erdeware en glasartikels is steeds in die vroeë Mameluktydperk vervaardig,<ref name=":412"/> maar die vervaardiging van Tiriese pers is nooit weer hervat nie, want goedkoper kleurstowwe het intussen op die mark gekom.<ref name=":252"/> Terwyl die sultanaat deur faksiegevegte en politieke onstabiliteit geteister is ná Khalil se dood in 1293, het Tirus – die "Londen"<ref name=":50" /> of "New York"<ref name=":58">{{Cite book|url=https://play.google.com/store/books/details?id=2yUKAAAAIAAJ&rdid=book-2yUKAAAAIAAJ&rdot=1|title=Freemasonry in the Holy Land: Or, Handmarks of Hiram's Builders|last=Morris|first=Robert|publisher=Knight & Leonard|year=1876|edition=10de|location=Chicago|pages=35, 93, 95, 97}}</ref> van die [[Ou Wêreld]] – sy belangrikheid verloor. Toe die [[Marokko|Marokkaanse]] ontdekker Ibn Battuta Tirus dit in 1355 besoek, was dit ’n hoop ruïnes.<ref>{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=265, 272}}</ref> Baie stene is as boumateriaal na buurstede soos Sidon, Akko, Beiroet en Jaffa geneem.<ref name=":50" /><ref name=":29" /> In 1610 het die Engelse reisiger George Sandys ná sy besoek aan Tirus opgemerk: <blockquote>"Dié eens beroemde Tirus is nou niks anders as 'n hoop ruïnes nie; tog het hulle 'n eerbiedwaardige aspek en onderrig hulle die peinsende aanskouer met hulle voorbeeldige broosheid".<ref name=":50" /></blockquote> ===Ottomaanse tydperk (1516-1918)=== ====Maan-clan en feodale landhere==== {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = | header=Die Maan-paleis | beeld1 = Tyre KhanSour-KhanAshkar RomanDeckert23102019.jpg | width1 = 200 | onderskrif1 = | beeld2 = KhanSour-KhanAlAshkar TyreSour RomanDeckert16082019.jpg | width2 = 200 | onderskrif2 = | beeld3 = KhanSour-KhanAlAshkar-UpperGallery-TyreSour RomanDeckert20082019.jpg | width3 = 200 | onderskrif3 = }} Die [[Ottomaanse Ryk]] het die Levant in 1516 verower,<ref name=":20" /> maar Tirus het nog 90 jaar lank feitlik onaangeraak gebly, tot aan die begin van die 17de eeu toe die Ottomaanse leiers die [[Droese]]leier Fakardin II van die Maan-familie as [[emir]] aangestel het om Jabal Amel (die huidige Suid-Libanon) en [[Galilea]] te administreer, asook die distrikte Beiroet en Sidon.<ref name=":46">{{Cite book|url=http://etheses.dur.ac.uk/1521/|title=Political awareness of the Shi'ites in Lebanon: the role of Sayyid 'Abd al-Husain Sharaf al-Din and Sayyid Musa al-Sadr|last=Gharbieh|first=Hussein M.|publisher=Centre for Middle Eastern and Islamic Studies, University of Durham|year=1996|location=Durham|format=PDF|type=Doktoraat}}</ref> [[Beeld:Emir Faḫereddin Ibn Ma'n ( Faḫereddin II)-2.png|thumb|links|170px|Fakardin "die Grote".]] Een van sy eerste projekte was die bou van ’n paleis vir sy broer, prins Younis Al-Maani. Die ruïes daarvan staan vandag steeds in die middel van die hedendaagse Souk-markgebied en is nou bekend as Khan Abdo El-Ashqar,<ref name=":61">{{Cite book|title=Memory of the South|last=Jaber|first=Kamel|publisher=South for Construction|year=2005|location=Beiroet|pages=94, 96–97}}</ref> Khan Al-Askar<ref name=":13" /><ref name=":16">{{Cite book|title=Tyr - L'histoire d'une Ville|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Municipalité de Tyr / Tyre Municipality / Baladia Sour|year=2008|location=Tyre/Sour/Tyr|pages=80–103}}</ref> of Khan Sour. Fakardin het Sjiiete en Christene aangemoedig om hulle oos van Tirus te vestig om die pad na Damaskus te beveilig. Hy het dus die fondament gelê van die moderne Tiriese [[demografie]], want baie van dié setlaars of hulle nakomelinge het later na die stad getrek.<ref name=":67" /> Fakardin het ook probeer om ’n onafhanklike staat te stig<ref name=":94">{{Cite book|last=Bayeh|first=Joseph|title=A History of Stability and Change in Lebanon: Foreign Interventions and International Relations|publisher=I.B.Tauris|year=2017|isbn=978-1784530976|location=Londen / New York|pages=19–20, 33}}</ref> en het Tirus se Kruisvaarderkatedraal in 1610 in ’n militêre fort omskep.<ref name=":23">{{Cite book|title=Meerfahrt nach Tyros zur Ausgrabung der Kathedrale mit Barbarossa's Grab|last=Sepp|first=Johann Nepomuk|publisher=Verlag von E.A. Seemann|year=1879|location=Leipzig|pages=112–113, 247}}</ref> Die Turke het hom egter verdryf en hy het in bannelingskap gegaan.<ref name=":94" /> In 1618 het Fakardin na die Levant teruggekeer nadat baie van sy vyande uit die Ottomaanse regering gesit is. Hy het teen 1631 die grootste dele van Sirië, Libanon en Palestina beheer, maar die Maantydperk het geëindig toe sultan [[Murat IV]] die Droese-emir asook een of twee van sy seuns in 1635 laat teregstel het weens sy politieke ambisies.<ref name=":40">{{Cite book|title=TYRE|last=Badawi|first=Ali Khalil|publisher=Al-Athar Magazine|year=2018|edition=4th|location=Beirut|pages=46–49}}</ref> ====Feodale ''Zu'ama'': opkoms en mededinging==== In die volgende dekades het Ali al-Saghir – ’n leier van die Metwali, [[Sjia]]-Moslems van wat nou Libanon is – ’n dinastie gestig.<ref name=":77">{{Cite book|title=The Shiites of Lebanon under Ottoman Rule, 1516–1788|url=https://archive.org/details/shiiteslebanonun00wint|url-access=limited|last=Winter|first=Stefan|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521765848|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/shiiteslebanonun00wint/page/n138 126], 129–134, 2019}}</ref> In 1697 het die Engelse geleerde Henry Maundrell Tirus besoek en "’n paar" inwoners aangetref wat hoofsaaklik van [[hengel]] gelewe het.<ref name=":32" /> Hulle situasie is vererger deur Toskaanse, Maltese en Monegaskiese [[Seerowery|seerowers]] wat die Tiriese kus soms geplunder het, asook deur swaar belasting. Die Tiriese agterland "is algemeen beskou as ’n wettelose gebied waarheen misdadigers sou vlug om skuiling by die Sjiiete te vind".<ref name=":77" /> [[Beeld:KhanRabu TyreSourLebanon RomanDeckert23122019.jpg|thumb|links|230px|Die bouval van Khan Rabu (2019).]] Omstreeks 1750 het sjeik Nasif al-Nassar, die heerser van Jabal Amel uit Ali al-Saghir se Sjiitiese dinastie,<ref name=":46" /> ’n paar bouprojekte begin om nuwe inwoners na die toe byna verlate stad te lok.<ref name=":40" /> Onder sy projekte was ’n mark. In 1752 is begin met die bou van die [[Melkitiese Grieks-Katolieke Kerk|Melkitiese]] Katedraal van Sint Tomas<ref>{{Cite book|title=Tyre Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beirut|pages=272–277}}</ref> danksy skenkings deur George Mashakka, ’n ryk sy- en [[tabak]]handelaar wat deur Al-Nassar oorreed is om van Sidon na Tirus te verhuis. Baie Grieks-Katolieke gesinne het hom daarheen gevolg. Mashakka het ook baie bygedra tot die bou van ’n Groot Moskee,<ref name=":24" /> wat vandag as die "Ou Moskee" bekend is.<ref name=":61" /> Tirus is egter terselfdertyd deur ’n paar rampe getref. ’n Aardbewing het in 1759 dele van die stad verwoes en ’n onbekende aantal mense gedood.<ref name=":58" /> In 1781 is Al-Nassar gedood in ’n magstryd met die Ottomaanse goewerneur van Sidon, Ahmad Pasha al-Jazzar, wat die Sjiitiese inwoners in wreedaardige veldtogte uitgewis het. Die Sjiitiese outonomie in Jabal Amel het vir ’n kwarteeu geëindig.<ref name=":46" /> Aan die begin van die 19de eeu het nog ’n bloeitydperk egter begin. In 1810 is ’n [[karavanserai]], Khan Rabu, naby die voormalige paleis van emir Younes Maani en die mark gebou.<ref name=":13" /> Dit het gou ’n belangrike kommersiële sentrum geword.<ref name=":13" /> ’n Paar jaar later is die voormalige Maan-paleis self ook in ’n karavanserai omskep.<ref name=":13" /><ref name=":16" /> =====Egiptiese besetting (1831-1839)===== [[Beeld:The ancient city of Tyre, taken from the isthmus. Coloured l Wellcome V0049481.jpg|thumb|220px|Tirus van die landengte af gesien, ’n kleurlitografie deur Louis Haghe van ’n 1839-tekening deur David Roberts, wat in 1843 gepubliseer is.]] In Desember 1831 het Tirus onder die heerskappy van Mehmet Ali Pasja van Egipte beland nadat ’n Egiptiese leër Jaffa en Haifa sonder weerstand binnemarsjeer het.<ref>{{Cite book|title=Ottoman Wars, 1700–1870: An Empire Besieged|last=Aksan|first=Virginia|publisher=Routledge|year=2014|isbn=9780582308077|location=New York|pages=370–371}}</ref> Daarna het ’n aantal Egiptenare hulle in Tirus gevestig; dit het vandag steeds ’n "Straat van die Egiptenare" in die ou stad.<ref name=":40" /> Twee jaar later het Sjiitiese magte onder Hamad al-Mahmud van die Ali al-Saghir-dinastie teen die besetting gerebelleer.<ref name=":46" /> Hulle is ondersteun deur die [[Britse Ryk|Britse]] en [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse Ryk]]: Tirus is op 24 September 1839 ingeneem ná geallieerde vlootbombardemente.<ref>{{Cite book|title=Politics of Interventionism in Ottoman Lebanon, 1830–61|last=Farah|first=Caesar E.|publisher=I.B.Tauris / Centre for Lebanese Studies|year=2000|isbn=978-1860640568|location=Oxford / Londen|pages=42}}</ref> =====Franse invloedsone (middel 19de eeu en later)===== [[Beeld:Tyre-Sour Lebanon StThomas-GreekOrthodoxChurch RomanDeckert02112018.jpg|thumb|220px|Die Grieks-Ortodokse kerk van Sint Tomas, 2019.]] [[Beeld:VueGeneraleDeTyrSour1868-1869.jpg|220px|thumb|’n Algemene uitsig op Tirus, 1868/'69, op 'n poskaart wat die Maronitiese kerk wys.]] [[Beeld:General view, Tyre, Holy Land, (i.e., Lebanon)-LCCN2002725061.jpg|thumb|220px|Tirus tussen 1890 en 1900.]] Vir hulle stryd teen die Egiptiese invallers is Al-Mahmud en sy opvolger, Ali al-As'ad, ’n familielid, deur die Ottomaanse leiers beloon met die herstel van Sjiitiese outonomie in Jabal Amel.<ref name=":46" /> In Tirus was dit egter die Mamlouk-familie wat ’n oorheersende posisie ingeneem het. Die hoof van die familie, Jussuf Aga Ibn Mamluk was na berig word ’n seun van die Anti-Sjiiet Jazzar Pasja.<ref name=":23" /> Intussen het die Egiptiese besetting die deur geopen vir Europese ingryping in Ottomaanse sake deur verskeie Libanese gemeenskappe. Frankryk onder [[Napoleon III]] en sy bondgenote die [[Maroniete|Maronitiese]] leiers het byvoorbeeld van die middel 19de eeu af hulle invloed dwarsoor Libanon uitgebrei.<ref name=":46" /> Toe die Franse keiser dus in 1860, tydens die Libanese burgeroorlog tussen die Droese en Maroniete, ’n ekspedisie met 7 000 troepe na Beiroet stuur, het hy ook die eerste [[argeologie]]se opgrawings in Tirus gelas. Dit is deur Ernest Renan onderneem. Ná sy vertrek het onreëlmatige opgrawings die historiese terreine versteur.<ref name=":29" /> In dieselfde jaar is die [[Grieks-Ortodokse Kerk van Antiogië|Grieks-Ortdokse kerk]] van Sint Tomas naby die ou Grieks-Katolieke katedraal van Sint Tomas ingewy. In min of meer dié tyd is die Latyns-Katolieke kerk van die Heilige Land deur die [[Franciskane|Franciskanerorde]] gebou.<ref name=":16" /><ref name=":13" /> In 1865 is die heerser van Jabal Amel, Ali al-As'ad, dood tydens ’n magstryd met sy neef, Thamir al-Husain.<ref name=":46" /> Intussen het die Ottomaanse grondhervormings van 1858 daartoe gelei dat ’n paar families groot stukke grond besit het, ten koste van die boere. Terwyl Al-As'ad se afstammelinge hulle feodale grondeiendom uitgebrei het as die provinsiale leiers in Jabal Amel, het ’n ander rolspeler uit die stedelike handelsklas gestyg tot ''Zu'ama'' (feodale landhere) in Tirus:<ref name=":90">{{Cite book|last1=Abisaab|first1=Rula Jurdi|title=The Shi'ites of Lebanon: Modernism, Communism, and Hizbullah's Islamists|last2=Abisaab|first2=Malek|publisher=Syracuse University Press|year=2017|isbn=9780815635093|location=New York|pages=9–11, 16–17, 24, 107}}</ref> Dit was<blockquote>"’n donker tyd van onkunde en feodalisme; dit was ’n tyd toe die massas, ''al ama'', hulle meesters en landhere en die Ottomaanse amptenary gevrees het, ’n tyd toe die skare [..] die lewe beskou het as bestaande uit slawerny en gehoorsaamheid".<ref name=":51">{{Cite book|last=Ajami|first=Fouad|title=The Vanished Imam: Musa al Sadr and the Shia of Lebanon|publisher=I.B.Tauris & CO. Ltd.|year=1986|isbn=9781850430254|location=Londen|pages=42–45, 85–86}}</ref></blockquote> [[Beeld:Along the sea coast. Street in Tyre LOC matpc.22598.jpg|thumb|220px|links|’n Straattoneel in Tirus, omstreeks 1900.]] Weens dié massaverarming het baie van Tirus en Jabal Amil se inwoners in die 1880's na [[Wes-Afrika]] geïmmigreer.<ref name=":2">{{Cite book|title=Shi'i Cosmopolitanisms in Africa: Lebanese Migration and Religious Conversion in Senegal|last=Leichtman|first=Mara|publisher=Indiana University Press|year=2015|isbn=978-0253015990|location=Bloomington and Indianapolis|pages=26, 31, 51, 54, 86, 157}}</ref> Die [[Jong Turke|Jong Turke-rewolusie van 1908]] en sy oproep om verkiesings vir ’n Ottomaanse parlement het ’n magstryd in Jabal Amel ontketen. Aan die een kant was daar Rida al-Sulh, van ’n [[Soenni]]tiese dinastie van Sidon met die steun van vooraanstaande Sjiitiese families soos die Al-Khalil-clan in Tirus, en aan die ander kant was daar Kamil Al-As'ad van die Ali al-Saghir-dinastie wat steeds die agterland oorheers het.<ref name=":46" /> Laasgenoemde het dié ronde van die magstryd gewen, maar die politieke mededinging tussen Al-Khalil en Al-As'ad sou die volgende 60 jaar die hoofeienskap van Sjiitiese politiek in Libanon wees.<ref name=":63" /> Teen daardie tyd het Tirus sowat 2 800 Sjiitiese, 2 700 Christelike en 500 Soennitiese inwoners gehad. In die hele distrik was daar sowat 40 000 Sjiiete en 8 000 Christene.<ref name=":46" /> =====Eerste Wêreldoorlog===== [[Beeld:Destree-Bougault.jpg|left|thumb|220px|links|Die Franse kruiser D'Estrés.]] Aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 is baie Sjiiete in Jabal Amel opgeroep en moes hulle dus hulle plase verlaat. ’n Jaar later was daar ’n [[hongersnood]] nadat [[Sprinkaan|sprinkane]] die landerye verwoes het. Dit het nog ’n golf van immigrasie na die res van Afrika en ook na VSA tot gevolg gehad.<ref name=":46" /> In 1915 het Tirus in die gevegte betrokke geraak. In November dié jaar is vier plaaslike inwoners wat vir die Franse intelligensie gespioeneer het, na berig word in Tirus gevang en twee van hulle is in Beiroet tereggestel. Die bevelvoerder van die Franse vlootkruiser D'Estrés, wat hulle vrylating geëis het, het opdrag gegee vir die bombardering van Tirus se hawe. Vier bote is gesink. In Februarie 1917 het die Britse intelligensie nog ’n operasie na die Tirus-gebied onderneem om inligting in te samel oor die Ottomaanse teenwoordigheid daar.<ref>{{Cite journal|last=Ajay Jr.|first=Nicholas Z.|date=April 1974|title=Political Intrigue and Suppression in Lebanon during World War I|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=5|issue=2|pages=140–160|jstor=162586|doi=10.1017/S0020743800027793}}</ref> In September 1918, ná die Britte se oorwinning in die Slag van Megiddo oor die Ottomaanse Yildirim-leërgroep, het laasgenoemde se oorblywende lede na Damaskus teruggetrek. Die bevelvoerder van die Egiptiese Ekspedisiemag, generaal Edmund Allenby, het opdrag gegee dat Britse magte die hawens van Beiroet en [[Tripoli]] beset om sy magte wat die terugvallende Ottomaanse troepe agtervolg het, van voorraad te voorsien. Tirus was ’n strategiese voorraadpos op dié roete. === Pan-Arabiese koninkryk vs. Frans-Britse regime (1918-1920) === [[Beeld:Kamel khalil alasaad.jpg|thumb|180px|Kamil al-As'ad.]] Nadat die Arabiese opstand teen die Ottomaanse heerskappy in 1916 begin het en die Arabiese leër die Levant in 1918 oorgeneem het met die steun van die Britse Ryk, het die feodale leier van Jamal Amil, Kamil al-As'ad, wat voorheen ’n ondersteuner van die Ottomaanse bewind was, die gebied – insluitende Tirus – op 5 Oktober 1918 verklaar tot deel van die Arabiese Koninkryk Sirië.<ref name=":46" /> Die pro-Damaskus-regime in Beiroet het egter Riad al-Sulh as goewerneur van Sidon aangestel, en hy het weer Abdullah Yahya al-Khalil in Tirus aangestel as die verteenwoordiger van Faisal I (van die Arabiese Koninkryk Sirië).<ref name=":64">{{Cite book|title=The Shi'is of Jabal 'Amil and the New Lebanon: Community and Nation-State, 1918–1943|last=Chalabi|first=Tamara|publisher=Springer|year=2006|isbn=9781349531943|location=New York|pages=25, 62–63}}</ref><ref name=":63" /> Terwyl die feodale landhere van die Al-Saghir- en die Al-Sulh-dinastie om mag meegeding het, het hulle steun van die Arabiese koninryk hulle laat bots met die belange van die Franse koloniale ryk. Op 23 Oktober 1918 is die gesamentlik Britse en Franse militêre regime van die "Administrasie van Vyandbesette Gebiede" (OETA) afgekondig, met Jabal Amel onder Franse beheer.<ref name=":46" /> 'n Guerrillagroep het Franse troepe en Fransgesinde elemente in Tirus in die omringende gebiede begin aanval onder leiding van Sadiq al-Hamza van die Al-Saghir-clan.<ref name=":46" /> [[Beeld:SayedAbdulHusseinSharafeddin ID-photo 1938.jpg|thumb|links|200px|''Sajjid'' Abdul Hussein Sharafeddin.]] [[Beeld:Riadh elsolh.jpg|thumb|180px|Riad Al Sulh.]] In teenstelling hiermee was die grootste organiseerder van niegewelddadige verset teen die Franse ambisies in Jabil Amil die Sjiitiese geleerde ''[[sajjid]]'' Abdel Hussein Sharafeddine (gebore 1872), die [[imam]] van Tirus. Hy het ’n beslissende rol gespeel in die 1908-magstryd tussen die Al-As'ad-clan aan die een kant en die Al-Sulh-dinastie met hulle Tiriese bondgenote van die Al-Khalil-familie aan die ander. Sy simpatie het by eersgenoemde gelê. Sharafeddine het die grootste ondersteuner van ’n Groter Sirië geword,<ref name=":67"/> terwyl Al-As'ad "gewag het om te kyk wat gebeur".<ref name=":87">{{Cite book|last=Hakim|first=Carol|title=The Origins of the Lebanese National Idea 1840–1920|publisher=University of California Press|year=2013|isbn=9780520273412|location=Berkeley|pages=251–252}}</ref> Sharafeddine het in 1919 Amerikaanse ondersteuning van ’n verenigde Sirië geëis met Faisal as koning. "Dit het die Franse kwaad gemaak, wat blykbaar ’n onsuksesvolle sluipmoord op Sharafeddine aangemoedig het."<ref name=":46" /> Vroeg in 1920 het Sharafeddin ’n Sjiitiese afvaardiging na Damaskus gelei om sy saak oor eenheid met Sirië te stel.<ref name=":51" /> Terselfdertyd het spanning tussen Sjiitiese en Maronitiese groepe in Jabal Amel toegeneem, terwyl Sharafeddin en Al-As'ad ’n vreedsame benadering en de-eskalasie gesteun het.<ref name=":46" /> In baie Franse berigte is die aanvalle deur gewapende Sjiiete egter toegeskryf aan Sharafeddin se finansiering en aanmoediging.<ref name=":90" /> Toe gewelddadige botsings tussen Sjiitiese en Maronitiese groepe in April 1920 in die Jabal Amel-gebied plaasvind,<ref name=":46" /> het baie Christene wat in die agterland van Jabal Amel gewoon het, na Tirus gevlug.<ref name=":87" /> ’n Franse koloniale leër het toe met die hulp van Maronitiese vrywilligers die Sjiitiese rebellie onderdruk.<ref name=":46" /> ===Franse mandaat (1920-1943)=== [[Beeld:Proclamation of the state of Greater Lebanon.jpg|links|thumb|220px|Generaal Gouraud op 1 September 1920 in Beiroet.]] Op 1 September 1920 het die Franse koloniale heersers die nuwe [[Staat Groter Libanon]] afgekondig onder voogdyskap van die [[Volkebond]] en verteenwoordig deur Frankryk. Generaal Henri Gouraud het die Franse hoëkommissaris in Libanon en Sirië geword. Tirus en die Jabal Amel-gebied is as die suidelike deel by die mandaat gevoeg.<ref name=":14">{{Cite book|title=In the Path of Hizbullah|last=Hamzeh|first=Ahmad Nizar|publisher=Syracuse University Press|year=2004|isbn=978-0815630531|location=New York|pages=11, 82, 130, 133}}</ref> Die eerste munisipaliteit van Tirus is ook in 1920 gestig, met as leier Ismail Yehia Khalil<ref name=":33">{{Cite web|url=http://nna-leb.gov.lb/en/show-report/81/Tyre|title=TYRE|date=17 Oktober 2012|website=National News Agency – Ministry of Information Lebanese Republic|access-date=28 Oktober 2019}}</ref> van die Sjiitiese feodale dinastie Al-Khalil. As die prominentse teenstander van die Franse moes Sharafeddin uit die stad vlug. [[Beeld:Flag of Lebanon during French Mandate (1920-1943).svg|thumb|220px|Die vlag van Groter Libanon.]] Intussen het die gewone mense in Tirus en die hele Suid-Libanon gely onder hoë belasting<ref name=":90" /> en boetes op hulle ekonomie om hulle te straf vir hulle mislukte rebellie.<ref name=":46" /> Die Franse het ook landbouprodukte van Suid-Libanon na Sirië herlei en so die handelsbedrywighede in Tirus se hawe geweldig verminder.<ref name=":25">{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/275948695|title= Expansion of Shi'a schools (1960–2009): Factors and dynamics|last=Dakroub|first=Sabah|publisher=American University of Beirut|year=2009|location=Beiroet|pages=84|format=PDF|doi=10.13140/RG.2.1.2938.0005}}</ref> Immigrasie van Tirus na Wes-Afrika het nog ’n hoogtepunt bereik. Dié neiging is eers beëindig toe die Franse koloniale heersers in Afrika aan die einde van die 1920's strenger beheer oor immigrasie ingestel het.<ref name=":2" /> [[Beeld:SayedAbdulHusseinSharafeddin Carte-d-Identite ID 1938.jpg|thumb|280px|links|’n Skandering van Sharafeddin se paspoort van 1938, waarin aangedui word hy is "geletterd".]] In 1922 het Kamil al-As'ad uit bannelingskap teruggekeer en ’n rebellie teen Franse besetting gereël. Dit is vinnig onderdruk en hy is in 1924 dood.<ref name=":46" /> Intussen het imam Sharafeddin vriendskaplike betrekkinge met die koloniale regering gehandhaaf.<ref name=":89">{{Cite book|last=Weiss|first=Max|title=In the Shadow of Sectarianism - Law, Shi'ism, and the Making of Modern Lebanon|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0674052987|location=Cambridge|pages=71–73, 140, 144, 159–160, 169–170, 206}}</ref> [[Beeld:Tyre-aerial-photo-by-France-Military-1934.jpg|thumb|220px|’n Foto van Tirus deur die Franse lugmag, vroeg 1930's.]] In 1926 het die koloniale regering die Sjiitiese Djafari-regswetenskap erken en in Tirus – nes in ander stede – ’n Djafari-tribunaal daargestel. In die munisipaliteit en regering is "feitlik al die" sensitiewe posisie deur lede van die Christelike Salim-familie gevul weens die koloniale aanstellingsbeleid.<ref name=":82" /> Volgens die 1921-sensus was 83% van Tirus se inwoners Sjiiete, 4% Soenniete en 13% Christene.<ref name=":67" /> Die regering het egter niks gedoen om dié onderverteenwoordiging van die Sjiitiese meerderheid reg te stel nie. In plaas daarvan het hulle Sjitiese feodale families soos Al-As'ad en Khalil "vrye teuels gegee om hulle persoonlike rykdom te vergroot en hulle clan se mag af te dwing".<ref name=":82">{{Cite book|title=Inventing Lebanon: Nationalism and the State Under the Mandate|last=Firro|first=Kais|publisher=I. B. Tauris|year=2002|isbn=978-1860648571|location=London and New York|pages=159, 166}}</ref> In 1938 het ’n historiese keerpunt plaasgevind toe imam Sharafeddine ’n skool vir seuns en meisies stig. Hoewel die Al-Khalil-familie daarteen gekant was, het dit gou uitgebrei, ook danksy skenkings deur die Al-As'ad-clan.<ref name=":46" /> Hoewel Christene uit sendingskole voordeel getrek het, was opvoeding in die Sjiitiese gemeenskap swak voor die stigting van die Djafarija-skool. "Dit het die hoeksteen geword wat die lewe van die Sjiiete in Jabal Amel in die algemeen en Tirus in besonder verander het." Die skool het gou die middelpunt van politieke bedrywighede geword, met Sharafeddin wat veral [[Palestina|Palestynse]] eise vir onafhanklikheid gesteun het.<ref name=":46" /> ===Tweede Wêreldoorlog en onafhanklikheid=== [[Beeld:WWII 2-3rdAustralianInfantryBattalion TyreLebanon June1941 JamesFrankHurley AustralianWarMemorial.jpg|thumb|220px|Australiese troepe tydens die amptelike oorname van Tirus in Junie 1941.]] In 1940 het Franse troepe ’n anti-tenk-loopgraaf by Tirus gegrawe op die pad suid toe hulle ’n marmarsarkofaag uit die 1ste of 2de eeu ontdek. Dit word nou in die Nasionale Museum in Beiroet uitgestal.<ref>{{Cite book|title=TYRE Through The Ages|last=Jidejian|first=Nina|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3rd|location=Beiroet|pages=174–176}}</ref> In middel 1941 het die gesamentlike Brits-[[Vrye Frankryk|Vrye Franse]] veldtog in Sirië en Libanon begin om die Franse Vichy-regering in dié lande omver te werp. Hulle het swaar gesteun op Indiese soldate<ref>{{Cite book|title=The Politics and Security of the Gulf: Anglo-American Hegemony and the Shaping of a Region|last=Macris|first=Jeffrey R.|publisher=Routledge|year=2010|isbn=978-0415778718|pages=36}}</ref> en ook gebruik gemaak van die Australiese 21ste Brigade.<ref>{{Cite book|title=The Silent 7th: An Illustrated History of the 7th Australian Division 1940–46|last=Johnston|first=Mark|publisher=Allen & Unwin|year=2005|isbn=978-1-74114-191-7|location=Crows Nest, Nieu-Suid-Wallis|pages=46–48}}</ref> Dié magte het Tirus op 8 Junie van [[Nazi-Duitsland|Nazi]]-kollaborateurs bevry.<ref>{{Cite book|title=Germany and the Second World War, Band 3 von|last1=Schreiber|first1=Gerhard|last2=Stegemann|first2=Bernd|last3=Vogel|first3=Detlef|publisher=Clarendon Press|year=1990|isbn=978-0198228844|volume=3|location=Oxford|pages=615}}</ref> In 1946 is die Djafarija-skool tot ’n hoërskool opgegradeer: die eerste in Suid-Libanon. Imam Sharafeddine het as die eerste direkteur ’n Libanese Christen, George Kenaan, aangestel. ====Palestynse uittog, 1948==== [[Beeld:Refugees in Galilee.jpg|links|thumb|220px|Palestyne vlug in Oktober/November 1948 uit Galilea na Libanon.]] Toe [[Israel]] in Mei 1948 gestig word, is Tirus dadelik beïnvloed – deur die [[Palestina|Palestynse]] uittog, ook bekend as die ''Nakba''. Duisende Palestyne het na Tirus gevlug, dikwels per boot. Imam Sharafeddin het aan baie van hulle skuiling in die Djafarija-skool gegee.<ref name=":46" /> [[Beeld:Zicht op de stad Tyrus met het strand en de Middellandse Zee, Bestanddeelnr 255-6310.jpg|thumb|220px|Die Ou Stad van Tirus in 1950, afgeneem deur Willem van de Poll.]] Op 17 Julie 1948 het twee Israeliese fregatte Tirus gebombardeer<ref>{{Cite journal|year=1975|title=Proceedings of the Naval Institute|publisher=United States Naval Institute|volume=101|pages=49}}</ref> om ’n eenheid van Fawzi al-Qawuqji se [[Arabiese Bevrydingsleër]] (ABL) aan te val.<ref>{{Cite journal|last=Kaplansky|first=Eddy|date=Fall 2003|title=Israel Navy's First Warship|url=http://www.machal.org.il/index.php?option=com_content&view=article&id=536&Itemid=883&lang=he|journal=American Veterans of Israel Newsletter|access-date=22 November 2019|via=WORLD MACHAL volunteers from overseas in the Israel Defense Forces}}</ref> Toe die Israeliese weermag in Oktober 1948 sy Operasie Hiram uitvoer om Bo-Galilea van die ABL af te neem, het nog duisende Palestyne na Suid-Libanon gevlug. Die Burj El Shimali-kamp is ook in 1948 langs die Tiriese skiereiland opgerig,<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp|title=Burj Shemali Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> asook een op die Jal Al Bahar-kusstrook in Noord-Tirus.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://issuu.com/beyondtherefuge/docs/camp_studies|title=CASE Study of an unregulated camp: Jal al Bahar, Sur, Lebanon|date=3 Oktober 2015|website=Refugee Camp studies|access-date=21 September 2019|archive-date= 2 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102172836/https://issuu.com/beyondtherefuge/docs/camp_studies|url-status=dead}}</ref> Palestynse vlugtelinge het ’n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van die [[sitrus]]plantasies in die Tirus-streek, maar het ook met die Libanese meegeding om goedkoop arbeidsgeleenthede op dié gebied.<ref name=":25" /> Aan die ander kant was baie onderwysers van die Djafarija-skool goed opgevoede vlugtelinge van Palestina.<ref>{{Cite web|url=http://www.handala.org/about/iam.html|title=I AM FROM AIN AL-HELWA|last=Al-Ali|first=Naji|date=n.d.|website=Handala|access-date=21 September 2019|archive-date= 2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902021620/http://www.handala.org/about/iam.html|url-status=dead}}</ref> In 1956 was die Djafarija-skool die platform vir ’n guerrillagroep van 25 Libanese en Palestynse studente vir ’n militêre aanslag op Israel. Aan die einde van dié jaar is egter beslag gelê op hulle wapens en die Palestynse skoolhoof is in hegtenis geneem.<ref name=":46" /> Op 31 Desember 1957 is imam Sharafeddine op 85-jarige ouderdom oorlede, op ’n tydstip toe spanning weer eens toegeneem het.<ref name=":46" /> ====Musa Sadr-tydperk (1959-1978)==== [[Beeld:Along the Mediterranean coast, southward. Tyre, harbor. Acts 21-3 LOC matpc.22994.jpg|links|180px|thumb|Die hawe tussen 1950 en 1977.]] Ná Sharafeddin se dood het sy seuns en ander verteenwoordigers van die Sjiitiese gemeenskap van Suid-Libanon sy familielid ''sajjid'' Musa Sadr gevra om hom as imam op te volg.<ref name=":4">{{Cite book|title=Amal and the Shi'A: Struggle for the Soul of Lebanon|last=Norton|first=Augustus Richard|publisher=University of Texas Press|year=1987|isbn=978-0292730403|location=Austin|pages=39}}</ref> [[Beeld:Imam Musa Sadr in his House in Sour (cropped).jpg|thumb|220px|Sadr in sy huis in Tirus.]] In 1959 het Sadr na Tirus verhuis en het hy aanvanklik nie net met wantroue te doen gehad nie, maar ook met teenstand.<ref name=":51" /> Binne ’n paar jaar het hy egter ’n groot gevolg opgebou.<ref name=":67" /> Hy het onder meer ’n beroepsopleidingsentrum in die naburige Burj El Shimali geopen wat ’n belangrike simbool van sy leierskap geword het,<ref name=":4" /> sowel as ander welsynorganisasies.<ref name=":46" /> Teen die 1960's het Tirus ’n inwonertal van sowat 15&nbsp;000 gehad.<ref name=":40" /> In die loop van die dekade was daar ’n groot verskuiwing van die platteland na die stad, ’n proses wat steeds voortduur.<ref name=":34" /> Daarbenewens het die aankoms van Palestynse vlugtelinge voortgeduur: In 1963 is nog ’n vlugtelingkamp in Rashidieh, 5&nbsp;km suid van Tirus, geopen.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp|title=Rashidieh Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> Teen die einde van die dekade het openbare ontevredenheid in Tirus toegeneem, nes in ander dele van die land. ’n Protesbeweging is in Maart 1967 begin met ’n staking deur leerlinge van die hoërskool wat onder meer laer tariewe geëis het.<ref name=":71">{{Cite book|title=A History of Modern Lebanon|last=Traboulsi|first=Fawwaz|publisher=Pluto Press|year=2012|isbn=9780745332741|location=London|pages=169–170|jstor = j.ctt183p4f5.16|chapter = From Social Crisis to Civil War (1968–1975)}}</ref> In Mei 1967 het Sadr die Opperste Islamitiese Sjiaraad (OISR) gestig – ’n strategiese stap wat die politieke landskap van nie net Jabal Amel nie, maar van die hele Libanon sou verander.<ref name=":46" /> =====Libanese Burgeroorlog (1975-1990)===== ======"Volksrepubliek Tirus" ====== [[Beeld:MarkabSavoy7031975.jpg|thumb|links|180px|Die vaartuig wat in die Savoy Hotel-aanval gebruik is.]] In Januarie 1975 het 'n eenheid van die [[Populêre Front vir die Bevryding van Palestina]] (PFBP) die Tiriese kasernes van die Libanese weermag aangeval.<ref name=":67" /> In Februarie 1975 was daar demonstrasies vir die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]] (PBO) en teen die regering nadat die Arabiese Nasionalistiese parlementslid Maruf Sad in Sidon vermoor is, na bewering deur die weermag.<ref name=":101">{{Cite book|last=El Khazen|first=Farid|title=The Breakdown of the State in Lebanon, 1967–1976|publisher=I.B. Tauris|year=1999|isbn=978-1860643200|location=Londen / New York|pages=198, 268.269}}</ref> In Maart 1975 het 'n PBO-kommando van agt militante van die kus van Tirus af na [[Tel Aviv]] gevaar en die Savoy Hotel aangeval waarin agt burgerlike gyselaars, drie Israeliese soldate en sewe van die aanvallers gedood is.<ref>{{Cite book|last=Nisan|first=Mordechai|title=Politics and War in Lebanon: Unraveling the Enigma|publisher=Transaction Publishers|year=2015|isbn=978-1412856676|location=New Brunswick / London|pages=55}}</ref> Vyf maande later, op 5 Augustus 1975, het Israel Tirus van die land en see en uit die lug aangeval. Nog aanvalle het op 16 en 29 Augustus en 3 September gevolg.<ref>{{Cite book|title=Lebanon: Dynamics of Conflict – A Modern Political History|last=Odeh|first=B.J.|publisher=Zed Books|year=1985|isbn=978-0862322120|location=Londen|pages=[https://archive.org/details/lebanondynamicso0000odeh/page/45 45, 141-142, 144]|url=https://archive.org/details/lebanondynamicso0000odeh/page/45}}</ref> [[Beeld:Visit of Imam Musa al-Sadr from the bombarded areas of southern Lebanon (2).jpg|thumb|220px|Musa Sadr besoek gebombardeerde gebiede in Suid-Libanon.]] {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van Beit Shaddad in die Christelike kwartier in die noordweste van die skiereiland (2019). | header= | beeld1 = BeitShaddadRuins-TyreSourLebanon RomanDeckert11082019.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = | beeld2 = BeitShaddadRuins TyreSourLebanon RomanDeckert23082019.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = }} In 1976 het plaaslike aanvoerders van die PBO die munisipale regering van Tirus met die hulp van hulle bondgenote in die Libanese Arabiese Leër (LAL) oorgeneem.<ref name=":76">{{Cite book|title=Sovereignty and Leadership in Lebanon, 1943–76|last=Goria|first=Wade R.|publisher=Ithaca Press|year=1985|isbn=978-0863720314|location=Londen|pages=90, 179, 222}}</ref> Hulle het die stigting van die "Volksrepubliek Tirus" afgekondig.<ref name=":106">{{Cite book|last=Fisk|first=Robert|title=Pity the Nation: Lebanon at War|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-280130-2|location=Oxford|pages=36–39, 115–118, 126–127, 131–135, 211, 255, 458–461, 550–551, 580–581, 608, 617}}</ref> Hulle het egter gou die steun van die Tiriese bevolking verloor<ref name=":91">{{Cite book|title=Who's Who in Lebanon 2007–2008|publisher=Publitec Publications & De Gruyter Saur|year=2007|isbn=978-3-598-07734-0|location=Beiroet/München|pages=49, 84, 88, 196, 391–392, 398–399, 416–417}}</ref> weens hulle "arbitrêre en soms gewelddadige optrede".<ref name=":80">{{Cite book|title=Israel's Lebanon War|last1=Schiff|first1=Ze'ev|last2=Ya'ari|first2=Ehud|publisher=Simon and Schuster|year=1985|isbn=978-0671602161|location=New York|pages=[https://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev/page/79 79–80, 139]|url=https://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev/page/79}}</ref> Toe [[Sirië]] Libanon in die middel van 1976 aanval, het dit 'n voorstel deur die [[Arabiese Liga]] gevolg dat hulle nie die Litanirivier na die suide oorsteek nie. Terwyl die Libanese Burgeroorlog dus in Suid-Libanon begin het, het dit verdere interne gevegte gespaar gebly. Baie jong mans van die suide het egter in die noorde aan gevegte gaan deelneem.<ref>{{Cite book|title=Christliche Gruppen im Libanon: Kampf um Ideologie und Herrschaft in einer unfertigen Nation|last=Kuderna|first=Michael|publisher=Franz Steiner Verlag|year=1983|isbn=978-3515040716|location=Wiesbaden|pages=246|language=de}}</ref> In dié tyd het Israel 'n vlootblokkade van die Titiese hawe en ander Suid-Libanese hawens uitgevoer om voorrade aan die PBO af te sny, en so is ander seehandel ook afgesny.<ref>{{Cite book|title=Syrian Intervention in Lebanon: The 1975–76 Civil War|url=https://archive.org/details/syrianinterventi00wein|url-access=limited|last=Weinberger|first=Naomi Joy|publisher=OXFORD UNIVERSITY PRESS|year=1986|location=New York en Oxford|pages=[https://archive.org/details/syrianinterventi00wein/page/n232 218]–219}}</ref> ======1978-konflik tussen Suid-Libanon en Israel====== Op 11 Maart 1978 het Dalal Mughrabi, 'n jong vrou van die Palestynse vlugtelingkamp in Beiroet, en etlike [[fedajeen]]-vegters van Tirus na 'n strand noord van Tel Aviv geseil. Hulle het toe die [[Kuswegaanslag]] uitgevoer waarin 38 Israeliese burgers, insluitende 13 kinders, gedood en 71 gewond is. Nege van die elf aanvallers is ook gedood.<ref name=":73">{{Cite book|last=Hirst|first=David|title=Beware of Small States: Lebanon, Battleground of the Middle East|publisher=Faber and Faber|year=2010|isbn=9780571237418|location=London|pages=30–31, 42, 118, 141, 196–197}}</ref> Drie dae later het die Israeliese weermag Libanon binnegeval en die hele suidelike deel van die land buiten Tirus en die omringende gebied beset.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/unifil-background|title=UNIFIL Background|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=13 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313205515/https://unifil.unmissions.org/unifil-background|url-status=dead}}</ref> Tirus is egter kwaai geraak deur die week lange operasie. Die Israeliese lugmag het veral drie Palestynse vlugtelingkampe geteiken, asook die hawe ná gerugte dat die PBO wapens van daar af kry. 'n Paar historiese geboue is vernietig, soos Beit Shaddad in die Christelike kwartier, of beskadig.<ref>{{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20190613-remembering-the-israeli-withdrawal-from-south-lebanon/|title=Remembering the Israeli withdrawal from south Lebanon|last=Hussein|first=Muhammad|date=13 Junie 2019|website=Middle East Monitor|access-date=1 Januarie 2020}}</ref><ref>{{Cite book|last=Randal|first=Jonathan C.|title=Going All the Way: Christian Warloards, Israeli Adventurers, and the War in Lebanon|publisher=Vintage Books|year=1984|isbn=978-0394723594|pages=209}}</ref> Vier dae later, op 23 Maart 1978, het die VN se tussentydse mag in Libanon (UNIFIL) gearriveer: 'n bataljon Franse valskermsoldate onder kolonel Jean Germain Salvan. Die volgende paar dae is verskeie mense gedood en 'n paar gewond, onder andere kolonel Salvan, wat in albei bene geword is.<ref name=":106" /> Ná nog aanvalle moes UNIFIL noodgedwonge hulle basis in Tirus ontruim. Hulle het hulle hoofkwarter geskuif na 'n strook suidwaarts wat deur Israel beheer is.<ref>{{Cite news|last=Howe|first=Marvine|date=1978-05-09|title=U.N. LEBANON FORCES MOVE HEADQUARTERS|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1978/05/09/archives/un-lebanon-forces-move-headquarters-they-pull-out-of-city-north-of.html|access-date=2020-10-20|issn=0362-4331}}</ref> Die PBO het beheer oor Tirus behou.<ref name=":67" /> ====Tydperk ná Sadr (sedert 1978)==== =====Amal-PBO-Israeliese konflikte===== [[Beeld:Banner-MusaAlSadr-40yearsDisappearanceCommemoration-Tyre-NabihBerri-Amal RomanDeckert06092018.jpg|thumb|300px|’n Banier vir die 40-jarige herdenking van Sadr se verdwyning.]] Op 31 Augustus 1978 het Musa Sadr geheimsinnig verdwyn ná ’n besoek aan [[Moeammar Ghaddafi]] van [[Libië]].<ref name=":51" /> Gereelde bombarderings van Tirus het voortgeduur.<ref name=":60">{{Cite journal|last=Sayigh|first=Yezid|date=Herfs 1983|title=Israel's Military Performance in Lebanon, June 1982|url=https://www.paljourneys.org/sites/default/files/Israels_Military_Performance_in_Lebanon_June_1982-Yezid_sayigh.pdf|journal=Journal of Palestine Studies|volume=13|issue=1|pages=31, 59|doi=10.2307/2536925|jstor=2536925|access-date=12 Julie 2021|archive-date=16 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216081158/https://www.paljourneys.org/sites/default/files/Israels_Military_Performance_in_Lebanon_June_1982-Yezid_sayigh.pdf|url-status=dead}}</ref> Israel het aanvalle op Tirus gedoen en die PBO het bomme in Israel gegooi – tot met ’n skietstilstand in Julie 1981.<ref name=":67" /> Terwyl ontevredenheid onder die Sjiitiese bevolking toegeneem het oor die lyding weens die konflik tussen Israel en die Palestynse faksies, het spanning tussen Amal (Sadr se militêre vleuel van sy beweging, die ''Afwaj al-Muqawama al-Lubnaniyya'') en die Palestynse militante gestyg.<ref name=":75">{{Cite book|title=The Lebanon War|last=Abraham|first=Antoine J.|publisher=Praeger|year=1996|isbn=978-0275953898|location=Westport, Conn.|pages=123}}</ref> Eindelik het gewelddadige botsings op baie dorpe in Suid-Libanon voorgekom, insluitende die Tirus-gebied.<ref name=":75" /> =====1982-oorlog tussen Libanon en Israel===== Ná ’n mislukte sluipmoordaanval op die Israeliese ambassadeur in Londen, Shlomo Argov, het die Israeliese weermag op 6 Junie 1982 met ’n inval in Libanon begin. Tirus is weer swaar getref, want aanvalle het van alle kante gekom. Sowat 80 mense is op die eerste dag net in lugaanvalle dood. Die meeste aanvalle was op die Palestynse kampe, want baie guerrillas het tot die einde bly veg.<ref name=":73" /> [[Beeld:Tyre headquarters bombings.jpg|thumb|180px|links|Die vernietigde Israeliese hoofkwartier, 1982.]] Die gevegte het ná twee dae geëindig, maar die humanitêre gevolge was groot.<ref>{{Cite web|title=Masada wird nie wieder fallen - DER SPIEGEL 29/1982|url=https://www.spiegel.de/spiegel/print/d-14350145.html|access-date=2020-10-15|website=www.spiegel.de}}</ref> Die Libanese regering het beweer dat die Israeliese weermag sowat 1&nbsp;200 burgerlikes gedood en meer as 2&nbsp;000 gewond het in Tirus,<ref>{{Cite book|last=Clodfelter|first=Michael|title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015|publisher=McFarland|year=2017|isbn=9780786474707|edition=4th|location=Jefferson|pages=590}}</ref><ref name=":106" /> terwyl 5&nbsp;000 Palestyne dakloos gelaat is.<ref name=":6" /> Israel het beweer net 56 burgerlikes is dood. Amal het in September 1982 sowat 250&nbsp;000 ondersteuners in Tirus bymekaargemaak om die verdwyning van Musa Sadr te gedenk.<ref name=":67" /> Kort daarna het ’n nuwe geheime mag aktief geword wat die toneel sou oorheers – [[Hezbollah]]. Op 11 November 1982 het die 15-jarige Ahmed Qasir, wat glo verskeie familielede in die Israeliese inval van 1978 verloor het,<ref name=":73" /> ’n selfmoordaanval met ’n motor met plofstof uitgevoer. Sy teiken was die Israeliese militêre hoofkwartier in Tirus. Al sewe<ref name=":81">{{Cite book|title=Beirut Rules: The Murder of a CIA Station Chief and Hezbollah's War Against America|last1=Burton|first1=Fred|last2=Katz|first2=Samuel|publisher=Berkley|year=2018|isbn=978-1101987469|location=New York|pages=7–11}}</ref> of agt van die verdiepings het ingestort.<ref name=":106" /> Verslae oor die ongevalle wissel: van 90 Israeliese soldate en ’n onbekende aantal Palestynse aangehoudenes tot 67 Israeli's en 15 aangehoudenes. In Junie 1983 het die Israeli's ’n reeks massa-arrestasies in die Palestynse vlugtelingkampe uitgevoer, omdat geen groep verantwoordelikheid vir die aanvalle aanvaar het nie. Op 10 Junie het ’n groep ongeïdentifiseerde gewapendes twee Israeliese pantservoertuie aangeval en drie soldate gedood. Byna ’n jaar ná die eerste selfmoordaanval, in Oktober 1983, is nog een uitgevoer op die nuwe Israeliese hoofkwartier in Tirus. Altesaam 29 Israeliese soldate en offisiere is dood en nog 30 gewond.<ref name=":14" /><ref name=":15">{{Cite book|last=Alagha|first=Joseph Elie|url=https://archive.org/details/shiftshizbullahs00alag|title=The Shifts in Hizbullah's Ideology: Religious Ideology, Political Ideology and Political Program|publisher=Amsterdam University Press|year=2006|isbn=978-9053569108|location=Amsterdam|pages=[https://archive.org/details/shiftshizbullahs00alag/page/n35 35], 37|url-access=limited}}</ref> Ook 32 Libanese en Palestynse aangehoudenes is dood.<ref name=":67" /> Hezbollah het eers twee jaar later verantwoordelikheid vir die twee aanvalle aanvaar.<ref name=":14" /> In Februarie 1985 het ’n Tiriese lid van Amal nog ’n selfmoordaanval op ’n Israeliese konvooi in Burj El Shimali gedoen,<ref name=":68">{{Cite book|title=Martyr Cults and Political Identities in Lebanon: "Victory or Martyrdom" in the Struggle of the Amal Movement|last=Bonsen|first=Sabrina|publisher=Springer Nature|year=2019|isbn=978-3-658-28098-7|location=Wiesbaden|pages=214, 248}}</ref> en 10 soldate is gewond. In Israeliese wraakaanvalle in die gebied oos van Tirus is 15 mense gedood en honderde beseer.<ref name=":67" /> Vanweë toenemende druk het die Israeliese magte teen die einde van April 1985 aan Tirus onttrek<ref name=":67" /> en ’n selfverklaarde "veiligheidsone" in Suid-Libanon gevestig saam met sy bondgenote die Suid-Libanese Leër. =====Ná die burgeroorlog===== Ná die einde van die burgeroorlog in Maart 1991 het eenhede van die Libanese weermag aan die kussnelweg en om die Palestynse vlugtelingkampe van Tirus ontplooi.<ref name=":72">{{Cite book|title=The Lebanese Army: A National Institution in a Divided Society|last=Barak|first=Oren|publisher=State University of New York Press|year=2009|isbn=978-0-7914-9345-8|location=Albany|pages=67, 180}}</ref> Die lang oorlog het sy merk op Tirus en die res van Suid-Libanon gelaat, veral in ekonomiese terme.<ref name=":20" /> Algaande het die openbare lewe in Tirus egter meer ontspanne geraak. In April 1996 het Israel ’n 16-daagse veldtog teen Libanon geloods in ’n poging om ’n einde te bring aan vuurpylaanvalle deur Hezbollah. As deel van die konflik het die Israeliese vloot Tirus se hawe afgesper en Israel het na berig word op ’n konvooi van UNIFIL geskiet wat kosvoorraad na die beleërde dorpenaars naby Tirus vervoer het. Toe die UNIFIL-kamp op die dorp Qana op 18 April getref word in ’n bombardement deur Israel, is 106 burgerlikes dood en 116 gewond (onder andere vier VN-werkers van Fidji). ’n Geraamde meer as 20&nbsp;000 mense het ná die skietstaking einde April hulde aan die slagoffers gebring, onder andere die eerste minister, speaker van die parlement en verskeie Moslem- en Christenleiers.<ref name=":98">{{Cite book|last=Volk|first=Lucia|title=Memorials and Martyrs in Modern Lebanon|publisher=Indiana University Press|year=2010|isbn=978-0-253-22230-5|location=Bloomington|pages=122–129, 137, 177, 228}}</ref> ======Libanese Oorlog van 2006====== [[Beeld:Tyre Lebanon 2006.JPG|thumb|180px|Vlugtelinge word uit Tirus vervoer, 20 Julie 2006.]] [[Beeld:Tyre air strike.jpg|links|thumb|220px|Stof styg omhoog ná ’n Israeliese lugaanval op Tirus, 26 Julie 2006.]] Tydens Israel se inval in Julie 2006 in Libanon is verskeie lanseringsterreine vir vuurpyle van Hezbollah in plattelandse gebiede om Tirus ontdek.<ref>Butcher, Tim. [https://www.smh.com.au/news/world/rebels-were-ready-for-attacks/2006/07/26/1153816254833.html Rebels were ready for attacks]. ''The Sydney Morning Herald'' 27 Julie 2006.</ref> Israel het ’n gebou aan die buitewyke van Tirus bestorm en minstens twee Hezbollah-vegters gedood,<ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.hrw.org/report/2007/09/05/why-they-died/civilian-casualties-lebanon-during-2006-war|title=Why They Died: Civilian Casualties in Lebanon during the 2006 War|date=5 September 2007|publisher=Human Rights Watch|access-date=24 September 2019}}</ref> Ander Hezbollah-teikens in die stad is ook aangeval.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5247670.stm Israeli commandos stage Tyre raid] ''BBC'' 5 Augustus 2006.</ref> [[Beeld:South Lebanon refugee.jpg|thumb|180px|’n Vroulike vlugteling huil terwyl sy Tirus verlaat, 27 Julie 2006.]] Hoewel sommige soldate van die Libanese weermag ook in sulke aanvalle dood is,<ref name=":78">{{Cite book|url=http://etheses.dur.ac.uk/775/|title=The Making of Lebanese Foreign Policy: Understanding the 2006 Hezbollah-Israeli War|last=Wilkins|first=Henrietta|publisher=Durham University|year=2011|location=Durham|pages=95, 155|type=Doctoral Thesis|format=PDF}}</ref> was die meeste van die slagoffers burgerlikes. Duisende gesinne het probeer om uit Suid-Libanon te vlug. Minstens een dorp en verskeie terreine in die stad is ook deur Israel aangeval.<ref>Engel, Richard. [http://www.nbcnews.com/id/14030075 Desperation descends on Tyre, Lebanon.] MSNBC 25 Julie 2006.</ref> Ná ’n maand het die VN se [[Veiligheidsraad]] op 11 Augustus resolusie 1701 aanvaar waarin ’n beroep op Hezbollah en Israel gedoen word om alle vyandelikhede te staak. Dit het ook ’n buffersone sonder enige gewapende personeel en wapens buiten dié van die regering van Libanon en UNIFIL tot aan die Litanirivier geskep.<ref name=":1" /> Die Veiligheidsraad het ook UNIFIL se 2&nbsp;000 soldate tot 15&nbsp;000 verhoog.<ref name=":1" /> =====Ná die 2006-oorlog===== Sedert 2006 is Tirus en die omliggende streke in die suide deel van die Italiaanse sektor van UNIFIL, terwyl sy omringende streke in die noorde deel van die Koreaanse sektor is.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/deployment_map_feb2019.pdf|title=UNCLASSIFIED UNIFIL DEPLOYMENT|date=February 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014011704/https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/deployment_map_feb2019.pdf|url-status=dead}}</ref> UNIFIL word bygestaan deur die VN se Truce Supervision Organization (UNTSO). Aangesien UNIFIL ’n begroting vir klein gemeenskapsprojekte ook het,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/faqs|title=FAQs|date=6 September 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ondersteun veral die Italiaanse afvaardiging ’n verskeidenheid burgerlike bedrywighede, soos die bewaring van Tirus se [[argeologie]]se erfenis,<ref name=":35">{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/preserving-phoenician-heritage-between-lebanese-and-italian-cities|title=Preserving Phoenician heritage between Lebanese and Italian cities|date=18 Junie 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916221458/https://unifil.unmissions.org/preserving-phoenician-heritage-between-lebanese-and-italian-cities|url-status=dead}}</ref> hulpverlening vir artistieke uitdrukking en interaksie,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/music-friendship|title=Music for Friendship|date=21 Maart 2014|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014013917/https://unifil.unmissions.org/music-friendship|url-status=dead}}</ref> om mediese veldtogte uit te voer,<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/italian-peacekeepers-launch-medical-campaign-tyre|title=Italian peacekeepers launch medical campaign in Tyre|date=26 Julie 2017|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014014159/https://unifil.unmissions.org/italian-peacekeepers-launch-medical-campaign-tyre|url-status=dead}}</ref> en om kinders te help speel deur speelterreine op te rig en narterapie vir kinders met spesiale behoeftes te reël.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/clown-therapy-laugh-love-and-health|title=Clown Therapy: Laugh, Love, and Health|date=18 Maart 2014|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=18 September 2019|archive-date=14 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014014445/https://unifil.unmissions.org/clown-therapy-laugh-love-and-health|url-status=dead}}</ref> [[Beeld:Graffiti in Rashidieh camp.JPG|thumb|200px|links|Graffiti in Rashidieh, 2011.]] Toe die Libanese betogings van 2019-'20 teen regeringskorrupsie en besuinigingsmaatreëls op 17 Oktober 2019 oor die hele land begin, het massas Tiriese burgers na die sentrale Elissaplein (genoem na die legendariese stigter van [[Kartago]]) opgeruk om aan die niesektariese demonstrasies deel te neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.lbcgroup.tv/news/d/lebanon-news/477463/tyres-fishermen-take-part-in-lebanons-revolution-p/en|title=Tyre's fishermen take part in Lebanon's revolution (Photos & Video)|date=20 Oktober 2019|website=Lebanese Broadcasting Corporation International (LBCI) TV|access-date=12 Desember 2019}}</ref> [[Beeld:Torched-RestHouse TyreSourLebanon RomanDeckert26102019.jpg|thumb|260px|Die ruïnes van die Rest House Hotel.]] 'n Dag later is die Rest House Hotel op die Tiriese strand in ’n brandstigting verwoes. Die volgende dag het ’n teendemonstrasie "deur ’n groep gewapende individue wat glo by die Amalbeweging geaffilieer is", volgens UNIFIL, tot onluste ontwikkel. Die Amalbeweging het betrokkenheid ontken.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/s2019889.pdf|title=Implementation of Security Council resolution 1701 (2006) during the period from 25 June to 31 October 2019 – Report of the Secretary-General|last=Guterres|first=Antonio|date=18 November 2019|website=United Nations Interim Force in Lebanon|publisher=United Nations|page=10|access-date=26 November 2019}}</ref> Die betogers het maande lank ’n teenwoordigheid om Elissaplein gehandhaaf. Met die ineenstorting van die [[Libanese pond]] in die eerste maande van 2020 het hulle weer momentum in Tirus en elders gekry<ref>{{Cite web|date=22 April 2020|title=Lebanon's Protests Regain Momentum|url=https://english.aawsat.com//home/article/2246521/lebanon%e2%80%99s-protests-regain-momentum|access-date=3 Junie 2020|website=Asharq Al-Awsat}}</ref> deur die publiek se woede oor [[Inflasie|hiperinflasie]] teen die banke te rig. In een geval het ’n groep betogers ’n bank in Tirus toegemaak "as ’n teken van burgerlike ongehoorsaamheid" nadat die bank geweier het om geld aan ’n kliënt uit te betaal vir sy ma se mediese behandeling.<ref>{{Cite web|last=Abdul Reda|first=Nour|title=Lebanese Man Just Pulled a La Casa De Papel on a Bank in Tyre|url=https://www.the961.com/lebanese-pulled-la-casa-de-papel-on-bank/|access-date=3 Junie 2020|website=The961}}</ref> Op 8 Mei 2020 was daar 15 gevalle van [[Covid-19-pandemie|Covid-19]] in Libanon<ref>{{Cite news|date=8 May 2020|title=Repatriated Lebanese Expats Pose New Challenge in Virus Fight|work=ASHARQ AL-AWSAT|url=https://english.aawsat.com/home/article/2273686/repatriated-lebanese-expats-pose-new-challenge-virus-fight|access-date=3 Junie 2020}}</ref> en laat in Julie dié jaar was ’n jong dokter van Tirus se Libanees-Italiaanse Hospitaal die eerste geneesheer in Libanon wat daaraan gesterf het.<ref>{{Cite news|last=HOUSSARI|first=NAJIA|date=22 July 2020|title='Martyr of duty': Young doctor's coronavirus death shocks Lebanon|work=Arab News|url=https://www.arabnews.com/node/1708226/middle-east|access-date=6 Augustus 2020}}</ref> ==Kultuurerfenis== [[Beeld:Tyre in Lebanon marking as protected cultural property.jpg|links|thumb|220px|’n Teken wat Tirus aandui as ’n kultuureiendom volgens 1954 se Haagse Konvensie vir die Beskerming van Kultuureiendom in die Geval van Gewapende Konflik. Mamelukhuis links agter is sedertdien herstel.]] [[Beeld:Joseph Ernest Renan by Erwin.jpg|thumb|200px|Renan in die 1860's.]] Moontlik die langsdurende Fenisiese nalatenskap vir die Tiriese bevolking is die taalinvloed wat [[Siries]] en [[Akkadies]] gehad het op die [[Arabies]] wat in die omgewing van Tirus gepraat word.<ref name=":45" /> Die sigbaarste deel van die antieke en Middeleeuse geskiedenis is egter die argeologiese terreine. [[Beeld:Honor Frost.jpg|links|220px|thumb|Honor Frost.]] Ná die eerste argeologiese opgrawings deur Renan en Sepp in die 1860's en '70's onderskeidelik, is nog in 1903 gedoen deur die Griekse argeoloog Theodore Makridi, kurator van die Keiserlike Museum in [[Konstantinopel]]. Belangrike ontdekkings soos fragmente van marmersarkofae is na die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] hoofstad gestuur.<ref name=":293">{{Cite book|last=Jidejian|first=Nina|title=TYRE Through The Ages|publisher=Librairie Orientale|year=2018|isbn=9789953171050|edition=3de|location=Beiroet|pages=13–17}}</ref> ’n Argeologiese opname van Tirus is in 1921 gedoen deur ’n Franse span onder Denyse le Lasseur, gevolg deur nog een tussen 1934 en '36 wat lugopnames en duikekspedisies ingesluit het. Die spanleier was die sendeling Antoine Poidebard, ’n pionier van lugargeologie.<ref name=":293"/> Grootskaalse opgrawings het in 1946 begin onder leiding van emir Maurice Chéhab (1904-1994),<ref name=":29" /> "die vader van moderne Libanese argeologie". Hy was dekades lank hoof van die Antiekdiens in Libanon en kurator van die Nasionale Museum van [[Beiroet]]. In die 1960's het Honor Frost, die Sipries gebore pionier van onderwaterargeologie, verskeie ondersoeke geïnisieer "met die doel om die belangrike argeologiese potensiaal vir hawegeriewe aan die kus van Tirus te identifiseer en dokumenteer". Gebaseer op die resulte het sy voorgestel die Al Mobarakee-toring in Tirus se hawe kan dalk van [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] tye dateer.<ref name=":93"/> Al die opgrawings het egter tot stilstand gekom met die uitbreek van die burgeroorlog in 1975 en baie rekords het verlore gegaan.<ref name=":19">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/311583768|title=Belgian archaeologists in Tyre (Lebanon): UNESCO Heritage, Phoenician Seals and Ancient Curses|last=Boschloos|first=Vanessa|date=January 2016|website=ResearchGate|pages=1–3|format=PDF|access-date=7 Oktober 2019}}</ref> In 1984 het [[Unesco]] Tirus verklaar tot ’n [[wêrelderfenisgebied]] in ’n poging om ’n einde te bring aan die skade wat aan argeologiese terreine aangerig word deur gewapende konflik en wanordelike stedelike ontwikkeling.<ref name=":20" /> {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = Die ruïnes van Khan Rabu. | header= | beeld1 = KhanRabu Balcony Tyre RomanDeckert16082019.jpg | width1 = 200 | onderskrif1 = | beeld2 = Tyre KhanRabu-ruins MainroomBalcony RomanDeckert21112019.jpg | width2 = 200 | onderskrif2 = | beeld3 = Tyre KhanRabu InteriorPanorama RomanDeckert22082019.jpg | width3 = 200 | onderskrif3 = }} Gereelde opgrawings is eers in 1995 hervat onder toesig van Ali Khalil Badawi.<ref name=":39" /> Kort daarna het ’n Israeliese bom ’n woonstelblok in die stad verwoes en bewyse van ’n vroeë kerk is onder die rommel ontdek. Die ongewone ontwerp daarvan dui aan dit is die terrein van die Katedraal van Paulinus wat in 315&nbsp;n.C. ingewy is.<ref>{{Cite web|url=http://architectureandasceticism.exeter.ac.uk/items/show/204|title=The Church of Paulinus, Tyre|last=Loosley|first=Emma|date=n.d.|website=Architecture and Asceticism|access-date=22 November 2019}}</ref> In 1997 is die eerste Fenisiese verassingsterrein op die Al Bass-terrein ontdek, naby die Romeinse nekropolis.<ref name=":412" /> Intussen het Honor Frost plaaslike Libanese aregoloë gementor om nog onderwaterondersoeke uit te voer. Dit het in 2001 die bestaan van ’n mensgemaakte struktuur in die noordelike hawegebied van Tirus bevestig.<ref name=":93" /> [[Beeld:TyreCitySite ArchaeologicalExcavations UniversityOfLyon RomanDeckert09102019.jpg|links|thumb|220px|Opgrawings in 2019 deur argeoloë van die Universiteit van [[Lyon]] by die Al Mina/Stad-terrein.]] Die vyandelikhede van die Libanese Oorlog van 2006 het die antieke strukture by Tirus in gevaar gestel en Unesco se direkteur-generaal het ’n waarskuwing daaroor uitgereik.<ref>{{cite news|url=https://whc.unesco.org/en/news/276|title=UNESCO Director-General Launches "Heritage Alert" for the Middle East|author1=Koïchiro Matsuura|date=11 Augustus 2006|publisher=UNESCO World Heritage Centre|author2=The Director-General of UNESCO}}</ref> Ná die staking van vyandelikhede in September 2006 het bewaringskundiges geen direkte skade aan die antieke stad van Tirus bespeur nie. Die bombardement het egter muurskilderings in ’n Romeinse begrafnisgrot in die nekropolis beskadig. Bykomende agteruitgang is ook op die terrein opgemerk, insluitende "'n gebrek aan onderhoud, die verwering van ontblote strukture weens die gebrek aan reënwaterbeheer en die verwering van poreuse en sagte stene".<ref name="icomos118">Toubekis, Georgios (2010). "Lebanon: Tyre (Sour)". In Christoph Machat, Michael Petzet en John Ziesemer (reds.), {{cite web |url=http://www.international.icomos.org/risk/world_report/2008-2010/H@R_2008-2010_final.pdf |title=Heritage at Risk: ICOMOS World Report hey a report 2008-2010 on Monuments and Sites in Danger }}. Berlyn: hendrik Bäßler verlag, 2010, p. 118.</ref> Sedert 2008 het ’n Libanees-Franse span onder leiding van Pierre-Louis Gatier van die Universiteit van [[Lyon]] argeologiese en topografiese werk gedoen. Toe internasionale argeologiese sendings in [[Sirië]] ná 2012 beëindig is weens die oorlog daar, het van die argeoloë opgrawings in Tirus kom doen, onder andere ’n span onder Leila Badre, direkteur van die Argeologiese Museum van die Amerikaanse Universiteit van Beiroet, en Belgiese kenners.<ref name=":19" /> Bedreigings van Tirus se antieke kultuurerfenis sluit in die eise vir ontwikkeling en die onwettige antiekhandel.<ref>{{cite news|title=Lebanon's Archaeological Heritage|author=Helga Seeden|date=2 December 2000}}</ref> In ’n studie van Mediterreense wêrelderfenisterreine in 2018 is bevind Tirus het "die hoogste risiko van kuserosie onder huidige klimaatstoestande, asook ’n gemiddelde risiko weens uiterse seevlakke".<ref>{{Cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2018/Nov-01/468042-tyres-historic-sites-in-fight-to-stay-above-the-water.ashx|title=Tyre's historic sites in fight to stay above the water|last=Mukhamdov|first=Anton|date=1 November 2018|website=The Daily Star|access-date=24 September 2019|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924182452/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2018/Nov-01/468042-tyres-historic-sites-in-fight-to-stay-above-the-water.ashx|url-status=dead}}</ref> Intussen het historiese geboue uit die Ottomaanse tydperk soos Khan Rabu en Khan Sour gedeeltelik inmekaargeval ná dekades van algehele verwaarlosing en ’n gebrek aan onderhoud. ===Uit die Bybel=== [[Beeld:John Martin - Destruction of Tyre - Google Art Project.jpg|thumb|220px|Die voorspelde verwoesting van Tirus, soos geskilder deur John Martin.]] Die [[Bybel]] verwys verskeie kere na Tirus: * Volgens [[Josua]] 19:29 is Tirus ’n "vestingstad" en is dit toegeken aan die stam Aser. * Koning Hiram I van Tirus was ’n tydgenoot van [[Dawid]] en [[Salomo]], volgens [[2 Samuel]] 5:11, [[1 Konings]] 5:1 en [[1 Kronieke]] 14:1. * Tirus word genoem in [[Jesaja]] 23, [[Jeremia]] 25:22, Jeremia 47:4, [[Joël]] 3:4-8, [[Amos]] 1:9-10, [[Psalms]] en [[Sagaria]] 9:3-4, waarin Tirus se verwoesting voorspel word. In [[Esegiël]] staan "jy sal nie terugkom nie", "wie jou soek, sal jou nie kry nie", "al jou mense is daarmee heen saam met jou" en "dit is vir altyd klaar met jou".<ref>Esegiël 26:20, Esegiël 26:21, Esegiël 27:34, Esegiël 28:19</ref> * Jesus het die streke Tirus en Sidon besoek ([[Matteus]] 15:21; [[Markus]] 7:24), en uit dié streke het baie mense gekom om hom te hoor preek (Markus 3:8; [[Lukas]] 6:17). Dit lei tot die sterk kontras in Matteus 11:21-23 oor sy ontvangs in [[Gorasin]] en [[Betsaida]]. * In [[Openbaring]] 18 word uitvoerig gesinspeel op die beskrywing in Esegiël 26-28 van die handelsomgewing van Tirus. ==Kultuurlewe== [[Beeld:HamraCinema TyreSour RomanDeckert09082019.jpg|thumb|links|220px|Die Al Hamra-teater, 2019.]] Die eerste [[rolprent]]teater in Tirus het sy deure laat in die 1930's geopen.<ref name=":17">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/06/championing-culture-lebanon-south-160628100019493.html|title=Championing culture in Lebanon's south|last=Stoughton|first=India|date=8 Augustus 2016|publisher=Al Jazeera|access-date=4 Oktober 2019}}</ref> Hamid Istanbouli, ’n visserman en tradisionele storieverteller (''hakawati''), was ook in rolprente geïnteresseerd en het prente teen die muur van ’n Turkse [[hamam]] geprojekteer.<ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.agendaculturel.com/article/Scene_Le_festival_international_de_theatre_du_Liban_a_Nabatiyeh_semer_la_culture_et_la_joie|title=Le festival international de théâtre du Liban à Nabatieh : semer la culture et la joie|last=Hélou|first=Nelly|year=2016|website=Agenda Culturel|access-date=21 Desember 2019}}</ref> In 1939 het die Roxy geopen, gevolg deur die Empire in 1942.<ref name=":18">{{Cite web|url=http://al-ghorba6.blogspot.com/2018/04/kassem-istanbouli-re-opens-rivoli-cinema.html|title=Kassem Istanbouli re-opens the Rívoli Cinema|date=April 2018|website=Al-Ghorba|access-date=5 Oktober 2019}}</ref> Teen die middel van die 1950's was daar vier rolprentteaters in Tirus, en nog vier het kort daarna in die nabygeleë Nabatieh oopgemaak. In baie is ook lewende vertonings deur beroemde akteurs en musikante aangebied.<ref name=":17" /> [[Beeld:KassemIstanbouli CinemaRivoli TyreSour-RomanDeckert30092019.jpg|thumb|220px|Istanbouli in 2019 tydens die Palestynse Kultuurfees by die Rivoli.]] [[Beeld:Centre-de-Lecture-et-d-Animation-Culturelle-Tyr RomanDeckert09112018.jpg|thumb|220px|CLAC, 2018.]] In 1959 het die Rivoli-teater sy deure geopen en dit het gou een van die gewildste teaters in die land geword. Dit is deur bekende sterre besoek, onder andere [[Brigitte Bardot]].<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/promoting-culture-peace-through-arts|title=Promoting culture of peace through arts|last=Monzer|first=Hiba|date=5 Oktober 2018|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=4 Oktober 2018|archive-date=14 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114171208/https://unifil.unmissions.org/promoting-culture-peace-through-arts|url-status=dead}}</ref> In 1964 het die Dunia geopen<ref>{{Cite web|url=https://tiroarts.com/cinema-rivoli/|title=Cinema Rivoli|last=Istanbouli|first=Kassem|date=n.d.|website=Tiro Association for Arts|access-date=21 December 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001120923/https://tiroarts.com/cinema-rivoli/|url-status=dead}}</ref> en twee jaar later die Al Hamra,<ref name=":18" /> wat ’n venue vir sommige van die [[Arabiese wêreld]] se beroemdste kunstenaars geword het.<ref name=":17" /> Intussen het twee Tiriese kunstenaars ’n groot invloed gehad op die ontwikkeling van Libanese [[musiek]]: Halim el-Roumi (1919-1983) en Ghazi Kahwaji (1945-2017). Roumi het ’n tyd lank as onderwyser aan die Djafarija-hoërskool gewerk. In 1950 het hy direkteur van Radio Libanon se musiekafdeling geword,<ref>{{Cite book|last=Burkhalter|first=Thomas|title=Local Music Scenes and Globalization – Transnational Platforms in Beirut|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1138849716|location=New York|pages=154–155}}</ref> waar hy die sangeres [[Fairuz]] ontmoet en aan die Rahbani-broers voorgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://insidearabia.com/fairuz-rahbani-brothers-musical-legends/|title=Fairuz and the Rahbani Brothers: Musical Legends Who Shaped Modern Lebanese Identity|last=Rachidi|first=Soukaina|date=24 Maart 2019|access-date=21 Desember 2019}}</ref> Hy het musiek vir hulle en saam met hulle gekomponeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/music/fairuz-the-voice-of-lebanon-1.553510?videoId=5747539112001|title=Fairuz: the voice of Lebanon|last=Makarem|first=Racha|date=4 November 2010|website=The National|access-date=21 Desember 2019}}</ref> [[Beeld:HALIM EL-ROUMI.jpg|links|160px|thumb|Halim el-Roumi.]] In die middel van die 1970's is die kultuurlewe in Tirus kwaai beïnvloed deur die gewapende konflik. In 1975 moes die opening van die kommersiële Festivals de Tyr gekanselleer word toe die burgeroorlog uitbreek.<ref>{{Cite web|last=Henoud|first=Carla|date=6 Julie 2002|title=Femmes...Maha el-Khalil Chalabi, un combat incessant pour Tyr|url=https://www.lorientlejour.com/article/379690/Femmes...Maha_el-Khalil_Chalabi%252C_un_combat_incessant_pour_Tyr%2528PHOTO%2529.html|access-date=20 November 2020|website=L'Orient - Le Jour|language=fr}}</ref> Sommige teaters is in 1982 deur Israeliese bomme beskadig en almal het eindelik toegemaak, waarvan die laaste in 1989 was.<ref name=":17" /><ref name=":18" /> In die middel van die 1990's het die idee van ’n kommersiële, internasionale Tirusfees herlewe. Dit word sedertdien jaarliks aangebied op die antieke terrein van die Romeinse hippodroom, met internasionale kunstenaars soos [[Elton John]], [[Sarah Brightman]] en [[Demis Roussos]],<ref>{{Cite book|title=Lebanon: The Official Guide|publisher=Paravision S.A.L. / Ministry of Tourism|year=n.d.|isbn=978-9953002880|pages=119}}</ref> sowel as Libanese sterre soos [[Majida El Roumi]],<ref name=":16" /> die dogter van Halim el-Roumi. In 2006 het die Centre de Lecture et d’Animation Culturelle (CLAC) in die ou stad geopen as Tirus se eerste openbare [[biblioteek]].<ref>{{Cite web|url=https://mediakitab.com/liban/le-centre-de-lecture-et-danimation-culturelle-de-tyr-sud-liban/|title=Le Centre de Lecture et d'Animation Culturelle de Tyr – Sud Liban|date=15 Junie 2009|website=MEDiakitab|access-date=5 Oktober 2019}}</ref> In 2014 het die [[nieregeringsorganisasie]] Tirovereniging vir die Kunste die ou Al Hamra-teater herstel onder leiding van die Palestyns-Libanese akteur en komediant<ref>{{Cite web|url=https://homenewhome.gr/index.php/en/home-en/tutors-en/lebanon-tutors-en/istanbouli-tutor-en|title=Kassem Istanbouli|year=2017|website=Home New Home|access-date=4 October 2019}}</ref> Kassem Istanbouli. Die Tirovereniging het die Libanese Internasionale Teaterfees begin (met storievertellings, dans en monodrama), asook die Libanese Internasionale kortfliekfees, die Tiriese Internasionale Musiekfees, die Palestynse Kultuurfees, die Tiruskunsfees en ’n paar ander feeste. In 2018 het die Istanbouli-teatergeselskap die Rivoli-teater herstel en daarheen getrek.<ref>{{Cite web|url=https://tiroarts.com/tiro-arts-association/|title=About|date=n.d.|website=Tiro Association for Arts|access-date=1 Oktober 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001120854/https://tiroarts.com/tiro-arts-association/|url-status=dead}}</ref> Dit was sedert 1988 gesluit.<ref>{{Cite web|url=http://ftp.dailystar.com.lb/Arts-and-Ent/Culture/2018/Aug-30/461642-bringing-culture-to-your-doorstep.ashx|title=Bringing culture to your doorstep|last=Ghali|first=Maghie|date=30 August 2018|website=The Daily Star|access-date=1 Oktober 2019|archive-date= 1 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122004/http://ftp.dailystar.com.lb/Arts-and-Ent/Culture/2018/Aug-30/461642-bringing-culture-to-your-doorstep.ashx|url-status=dead}}</ref> Die geselskap het die niekommersiële Libanese Nasionale Teater gestig as ’n vrye kultuurruimte met gratis toegang en ’n spesiale fokus op die opleiding van kinders en die jeug in die kunste. Dit bevorder ook die kunste in die omringende plattelandse gebiede.<ref>{{Cite web|url=https://unifil.unmissions.org/peace-bus-wheels-out-art-and-culture-south-lebanon|title=Peace Bus wheels out art and culture in south Lebanon|date=7 September 2018|website=United Nations Interim Force in Lebanon|access-date=28 Oktober 2019|archive-date=28 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028104700/https://unifil.unmissions.org/peace-bus-wheels-out-art-and-culture-south-lebanon|url-status=dead}}</ref> ==Opvoeding== [[Beeld:Tyre-Sour Lebanon JaafareyaHighSchool RomanDeckert02112018.jpg|160px|links|thumb|Die Djafarija-skool in 2018.]] [[Beeld:Islamic university building in Tyre.jpg|thumb|220px|Die IUL in 2009.]] Die Djafarija-skool is in 1938 deur imam Abdul Hussein Sharafeddin gestig.<ref name=":46" /> Dit is gou uitgebrei, veral danksy skenkings deur ryk [[ekspat]]s, en het in 1946 die eerste hoërskool in Suid-Libanon geword. Dit is sedertdien een van die toonaangewende skole in Tirus.<ref name=":2" /> ’n Belangrike rol in opvoeding in Tirus word gespeel deur die welsynorganisasie van imam Musa Sadr wat sedert sy verdwyning in 1978 deur sy suster, Rabab al-Sadr, bestuur word.<ref>{{Cite book|last=Norton|first=Augustus Richard|title=Hezbollah: A Short History|publisher=Princeton University Press|year=2014|isbn=978-0691160818|location=Princeton and Oxford|pages=109}}</ref> Hoewel sy werksaamhede dwarsdeur die land plaasvind, is die organiosasie se basis in Tirus. ’n Belangrike fokus is sy kinderhuise, maar dit bied ook opvoeding vir volwassenes en beroepsopleiding aan, veral vir jong vroue, en het gesondheids- en ontwikkelingsprojekte.<ref>{{Cite book|last=Marusek|first=Sarah|title=Faith and Resistance: The Politics of Love and War in Lebanon|publisher=Pluto Press|year=2018|isbn=978-0745399935|location=Londen|pages=127–150}}</ref> Musa Sadr het ook die fondament gelê vir die stigting van die Islamitiese Universiteit van Libanon (IUL), wat ’n kampus in Tirus het. Sy beheerraad word oorheers deur verteenwoordigers van die Opperste Sjiitiese Raad, wat in 1967 deur Sadr gestig is.<ref>{{Cite web|url=http://www.iul.edu.lb/page/?id=309|title=The vision of the University|date=n.d.|website=Islamic University of Lebanon|access-date=29 Februarie 2020|archive-date=19 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219130048/http://www.iul.edu.lb/page/?id=309|url-status=dead}}</ref> Die Libanese Evangeliese Skool, met ’n geskiedenis van meer as 150 jaar, is waarskynlik die grootste skool in Tirus. Collège Élite, ’n Franse internasionale skool, het sy deure in 1996 geopen en is een van verskeie privaat skole. Cadmous-kollege, wat deur Maronitiese sendelinge bestuur word, het sowat 10% Christen- en 90% Moslemleerlinge.<ref>{{Cite web|last=Abi Raad|first=Doreen|date=29 Mei 2020|title=Lebanon's 'Pillar' of Catholic Education at Risk of Collapsing|url=https://www.ncregister.com/daily-news/lebanons-pillar-of-catholic-education-at-risk-of-collapsing|access-date=3 Junie 2020|website=National Catholic Register}}</ref> ==Demografie== [[Beeld:Shia-Sunna-Mosques-Churches-TyreSourLebanon RomanDeckert07112019.jpg|220px|thumb|Op een foto kan die Abdel Hussein-moskee (Sjia, links voor), die Ou Moskee (Soenni, regs voor), die Franciskaanse Latyns-Katolieke Kerk (links agter) en die Maronities-Katolieke katedraal (regs agter) gesien word.]] [[Beeld:AvenueDuSenegalSign TyreSourLebanon RomanDeckert11112018.jpg|thumb|220px|Avenue du Senegal.]] Dit is nie moontlik om ’n statisties akkurate syfer vir die grootte van die bevolking te gee nie, want die Libanese regering het sedert 1932 net rowwe ramings bekend gemaak.<ref>{{Cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-7956.html|title=Lebanon - POPULATION|website=www.country-data.com}}</ref> Volgens ’n skatting in 2016 deur UN HABITAT is daar 201&nbsp;208 inwoners in Tirus, van wie baie vlugtelinge is.<ref name=":34" /> Die meeste Libanese in die stad is [[Sjia|Sjiiete]], met ’n klein maar merkbare Christengemeenskap. In 2010 is geraam 15% van die inwoners is Christene.<ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/Bishop-of-Tyre:-Christians-in-Lebanon-have-become-a-minority-in-their-country-17638.html|title=Bishop of Tyre: Christians in Lebanon have become a minority in their country|website=www.asianews.it}}</ref> In 2017 het die Maronities-Katolieke Kerk 42&nbsp;500 lidmate in Tirus gehad. Die meeste woon in die berge van Suid-Libanon, terwyl net sowat 500 Maroniete in Tirus self woon. Die Melkities-Griekse Katolieke Kerk in Tirus, wat ook naburige gebiede insluit, het in dié jaar 2&nbsp;857 lidmate gehad.<ref>{{Cite web|last=Roberson|first=Ronald|date=28 Julie 2017|title=The Eastern Catholic Churches 2017|url=http://www.cnewa.org/source-images/Roberson-eastcath-statistics/eastcatholic-stat17.pdf|access-date=18 September 2019|website=Catholic Near East Welfare Association (CNEWA)|pages=4, 6|archive-date=24 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024215818/http://www.cnewa.org/source-images/Roberson-eastcath-statistics/eastcatholic-stat17.pdf|url-status=dead}}</ref> Tirus is die tuiste van meer as 60&nbsp;000 Palestynse vlugtelinge, wat hoofsaaklik [[Soenni]]ete is met ’n paar Christengesinne. In Junie 2018 was daar 12&nbsp;281 geregistreerde mense in die Al Buss-kamp,<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp|title=El Buss Camp|date=n.d.|website=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)|access-date=19 September 2019}}</ref> 24&nbsp;929 in Burj El Shimali<ref name=":7" /> en 34&nbsp;584 in Rashidieh.<ref name=":6" /> In die informele gebied van Jal Al Bahar langs die kussnelweg is daar na raming sowat 2&nbsp;500 mense (2015).<ref name=":9" /> Sjiiete uit sewe dorpe wat in 1948 ontvolk is, woon ook in voorstede soos Shabriha. In al die kampe het die getal Siriese vlugtelinge in onlangse jare toegeneem.<ref name=":6" /> Spanning het sedertdien ontwikkel omdat hulle dikwels op die sitrus- en piesangplantasies werk vir "die helfte van die daaglikse loon" wat plaaslike Palestynse vlugtelinge verdien het.<ref>{{Cite journal|last=Perdigon|first=Sylvain|date=Oktober 2015|title="For Us It Is Otherwise": Three Sketches on Making Poverty Sensible in the Palestinian Refugee Camps of Lebanon|journal=Current Anthropology|volume= 56| issue = S11 (Volume Supplement)|pages=S88–S96|doi=10.1086/682354|s2cid=141892419}}</ref> Tirus is bekend as "Klein-Wes-Afrika". Baie mense het familie in die diaspora van [[Wes-Afrika]], veral in [[Senegal]], [[Sierra Leone]], [[Liberië]], die [[Ivoorkus]] en [[Nigerië]]. In Senegal is die meeste Libanese immigrante van Tirus. Baie woon al vir die tweede, derde en vierde geslag daar en was nog nooit in Libanon nie. Een van Tirus se hoofpaaie se naam is juis Avenue du Senegal.<ref name=":2" /> ==Ekonomie== [[Beeld:TyreHarbour AbouMerhiGroupCarCarrier 19112019RomanDeckert.jpg|links|thumb|220px|’n Motorvragskip in die Tiriese hawe, 2019.]] Tirus se ekonomie steun op toerisme, kontrakdienste, die boubedryf en geld wat deur Tiriërs in die diaspora, veral Wes-Afrika, gestuur word.<ref name=":34" /> UNIFIL dra ook aansienlik by tot die koopkrag: deur geldbesteding deur individuele lede sowel as deur projekte soos die herstel en verbetering van paaie en geboue.<ref name=":65">{{Cite web|url=http://www.thenewhumanitarian.org/analysis/2013/02/15/ten-ways-develop-southern-lebanon|title=Ten ways to develop southern Lebanon|date=15 Februarie 2013|website=The New Humanitarian|access-date=4 Desember 2019}}</ref> In 2016 het [[olyf]]bome 38% van Tirus se landbougrond uitgemaak, maar vervaardigers het nie ’n kollektiewe bemarkingstrategie gehad nie. Hoewel [[sitrus]] sowat 25% van die landbougrond uitmaak, word 20% van die oeste vermors.<ref name=":36">{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UN-Habitat_2017.05.04_NPS_Maachouk.pdf|title=Maachouk Neighbourhood Profile & Strategy, Tyre, Lebanon|last1=Harake|first1=Dani|last2=Kuwalti|first2=Riham|date=31 Mei 2017|website=reliefweb|publisher=UN HABITAT Lebanon|pages=2, 25–26|access-date=5 November 2019}}</ref> [[Beeld:BarbourBoatBuilding-TyreSourLebanon RomanDeckert23122019.jpg|thumb|220px|Barbour-bootbouers.]] Tirus het een van die land se groot hawens, maar dit is kleiner as dié in Beiroet, Tripoli en Sidon. Die vrag is beperk tot die periodieke invoer van gebruikte motors. Ná die [[ontploffing in die Beiroet-hawe in 2020|ontploffing in die Beiroet-hawe]] op 4 Augustus 2020 wat ’n groot deel van die hawe verwoes het, het die regering besluit om die Tiriese hawe as ’n bystandhawe vir die een in Tripoli te gebruik.<ref>{{Cite news|last=Akleh|first=Tony|date=6 August 2020|title=Beirut port: irreplaceable importance in the middle of Lebanon's geography|work=Arabian Business|url=https://www.arabianbusiness.com/politics-economics/450512-beirut-port-irreplaceable-importance-in-the-middle-of-lebanons-geography|access-date=6 Augustus 2020}}</ref> In die hawegebied bou die Barbour-familie van skeepsbouers steeds houtbote.<ref name=":22" /> Tirus is dus een van die min stede in die Mediterreense streek wat so ’n antieke tradisie behou het, hoewel die familie ook sukkel om ’n bestaan te maak. Teen 2004 was daar net "meer as 600 vissermanne" in Tirus.<ref>{{Cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2004/Sep-13/2997-wooden-boat-makers-in-tyre-struggle-to-survive.ashx|title=Wooden-boat makers in Tyre struggle to survive|last=El-Ghoul|first=Adnan|date=13 September 2004|website=The Daily Star|access-date=24 Desember 2019|archive-date=24 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224094642/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2004/Sep-13/2997-wooden-boat-makers-in-tyre-struggle-to-survive.ashx|url-status=dead}}</ref> Aan die Tiriese kus boor ’n konsortium van ’n Franse, Italiaanse en Russiese maatskappy vir [[aardgas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.petroleum-economist.com/articles/upstream/exploration-production/2019/lebanon-s-gas-hopes-threatened-by-corruption|title=Lebanon's gas hopes threatened by corruption|last=Butt|first=Gerald|date=28 Oktober 2019|website=Petroleum Economist|access-date=2 Maart 2020}}</ref> ==Kusnatuurreservaat== [[Beeld:PalestineSunbird TyreSourLebanon RomanDeckert03122019.jpg|thumb|links|180px|’n Palestyne suikerbekkie, die nasionale voël van [[Palestina]], naby Al Mina.]] [[Beeld:GreenTurtle TyreSourLebanon SubmergedAncientHarbour RomanDeckert18102019.jpg|thumb|200px|’n Groenseeskilpad.]] Tirus is bekend vir sy skoon strande,<ref name=":20" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/lists/seasonal/best-beaches-in-the-middle-east/|title=Discover the best beaches in the Middle East|last=Sewell|first=Abby|date=29 Mei 2019|website=National Geographic|access-date=28 Oktober 2019}}</ref> hoewel in ’n VN-verslag bevind is seewater word deur afval besoedel, veral in die hawegebied.<ref name=":34" /><ref name=":56">{{Cite web|url=https://www.executive-magazine.com/special-report/the-peoples-beaches|title=The people's beaches|last=Rahhal|first=Nabila|date=5 Julie 2018|website=Executive Magazine|access-date=4 Desember 2019|archive-date=31 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531115838/https://www.executive-magazine.com/special-report/the-peoples-beaches|url-status=dead}}</ref> Die Tiriese Kusnatuurreservaat bestaan sedert 1998. Dit is ’n gebied van meer as 380&nbsp;[[Hektaar|ha]] wat 3,5&nbsp;[[Kilometer|km]] lank is. Dit word in twee seksies verdeel: een ’n strand van 1,8&nbsp;km lank en ’n 2&nbsp;km lange strook met landbougrond, klein plase en waterputte.<ref name=":103"/> Dansky sy uiteenlopende [[flora]] en [[fauna]] is die reservaat ’n bewaringsgebied. Daar is talle [[voël]]spesies, seeskilpaaie, [[geitjie]]s, [[vlermuis]]e en Europese dassies.<ref>{{cite web|title=Protecting marine biodiversity in Lebanon|url=https://www.iucn.org/about/union/secretariat/offices/iucnmed/iucn_med_programme/?9741/Protecting-marine-biodiversity-in-Lebanon|publisher=International Union for Conservation of Nature (IUCN)|date=2 Mei 2012|access-date=17 Augustus 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811180131/http://www.iucn.org/about/union/secretariat/offices/iucnmed/iucn_med_programme/?9741%2FProtecting-marine-biodiversity-in-Lebanon|archive-date=11 Augustus 2014|url-status=dead}}</ref> [[Dolfyne]] word ook dikwels aan die Tiriese kus gesien.<ref>{{Cite web|url=https://www.the961.com/news/a-giant-dolphin-was-just-found-stuck-between-rocks-on-tyre-shore|title=A Giant Dolphin Was Just Found Stuck Between Rocks on Tyre Shore|last=Kabboul|first=Tamarah|date=Oktober 2019|website=The961|access-date=28 Oktober 2019|archive-date=28 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028071719/https://www.the961.com/news/a-giant-dolphin-was-just-found-stuck-between-rocks-on-tyre-shore|url-status=dead}}</ref> Die reservaat het 275 [[spesie]]s uit meer as 50 [[Familie (biologie)|families]]. Daar is sewe streek- en nasionaal [[bedreigde spesie]]s, vier endemiese en tien seldsame spesies, terwyl 59 spesies tot die oostelike Mediterreense gebied beperk is. Altesaam 25 [[Medisyne|medisinale]] platspesies is ook geïdentifiseer. ==Sport== [[Beeld:TadamonTyreMunicipalStadium RomanDeckert20092019.jpg|thumb|200px|Die verbleikte teken van Tadamon SC op die dak van die munisipale stadion.]] [[Beeld:Roda Antar 1. FC Köln, 2008.jpg|links|thumb|200px|Roda Antar by [[1. FC Köln]].]] [[Beeld:TadamonSur SportsCulturalAssociation1946 RomanDeckert01102019.jpg|thumb|200px|’n Teken teen Tadamon SC se klubhuis.]] Die Tadamon Sour-sportklub, of bloot Tadamon ("Solidariteit"), met die bynaam "Die Ambassadeur van die Suide", is in 1946 gestig en is die oudste [[sokker]]klub in Tirus. Hulle speel hulle tuiswedstryde op die Tiriese minisipale stadion en het al een Libanese Sokkerverenigingbeker (2000-'01) en twee Libanese Uitdaagbekers (2013 en 2018) gewen. Tadamon se tradisionele teenstanders, Salam Sour SC, is ook in Tirus gebaseer. Volgens BBC-verslae is Tadamon SC in 2001 van sy Libanese Eersteliga-kampioenskapstitel gestroop ná bewerings van wedstrydknoeiery.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1429258.stm|title=Fifa suspends Lebanese FA|date=8 Julie 2001|work=BBC Sport|access-date=5 Februarie 2020}}</ref> In dieselfde jaar is Roda Antar van Tirus vir twee seisoene aan [[Duitsland]] se [[Hamburger SV]] geleen. Ná agt jaar in Duitsland by Hamburg, [[SC Freiburg]] en [[1. FC Köln]] het hy nog ses jaar in die Chinese Superliga gespeel en daarna vir ’n finale seisoen na Tadamon teruggekeer voordat hy afgetree het. Twee spelers van die Libanese Eersteliga wat ook vir die Libanese nasionale span gespeel het, kom van Tirus. Hulle is Rabih Ataya<ref name=":83">{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/rabih-ataya/65007/|title=Rabih Ataya – Player Info|website=Global Sports Archive|access-date=1 Februarie 2020}}</ref> en Nassar Nassar.<ref name=":84">{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/nassar-nassar/148752/|title=Nassar Nassar – Player Info|website=Global Sports Archive|access-date=1 Februarie 2020}}</ref> ==Sterrekundige voorwerpe== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = | header= | beeld1 = PIA01633 Tyre impact structure Europa.jpg | width1 = 142 | onderskrif1 = Tirus op Europa. | beeld2 = 209 Dido.png | width2 = 230 | onderskrif2 = 209 Dido se wentelbaan. }} ’n Gestruktureerde gebied met ringe op [[Europa (maan)|Europa]], die kleinste van die vier [[Mane van Galilei]] wat om [[Jupiter]] wentel, is genoem na Tirus, die legendariese geboorteplek van prinses Europa. Die gebied is sowat 140&nbsp;km breed en vermoedelik die plek waar ’n [[asteroïde]] of [[komeet]] Europa se yskors getref het.<ref>{{Cite web|url=https://europa.nasa.gov/resources/100/tyre-region-of-europa/|title=Tyre Region of Europa|date=7 Januarie 2019|website=NASA [[Europa Clipper]]}}</ref> Die asteroïde [[209 Dido]] is genoem na die legendariese Tiries-Kartaagse prinses [[Dido]]. Dit is ’n baie groot asteroïde, wat as ’n C-tipe geklassifiseer is en moontlik uit [[koolstof]]houdende materiale bestaan. 209&nbsp;Dido is in 1879 deur C.H.F. Peters ontdek. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [https://web.archive.org/web/20100825092114/http://lebanon360hd.com/videos/video_tyr_en.html Panorama van Tirus se argeologiese terrein] * [http://tyros.leb.net/tyre "Lebanon, the Cedars' Land: Tyre"] * [https://www.worldhistory.org/image/537/ Alexander se Beleg van Tirus in die World History Encyclopedia] deur Grant Nell * [https://www.academia.edu/25791422/Mission_arch%C3%A9ologique_de_Tyr Mission archéologique de Tyr], in Frans * {{Wikivoyage-inlyn|Tyre|Tirus}} {{CommonsKategorie-inlyn|Tyre}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Tyre, Lebanon}} {{koördinate|33|16|15|N|35|11|46|O|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Libanon]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] [[Kategorie:Geskiedenis van Libanon]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Asië]] [[Kategorie:Tirus| ]] 6uf3dvvekx4tw7blqym1bh0nkmxjex7 0 374928 2922723 2922536 2026-08-06T19:42:28Z Sobaka 328 /* Aanhitsing */ skakel 2922723 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SA UNREST Looting Spree Aftermath in KZN.png|duimnael|Lugfoto van die nasleep van die plundertog in KwaZulu Natal na die Suid-Afrikaanse onrus van 2021.]] Die '''Suid-Afrikaanse onrus van 2021''' is 'n reeks onluste en betogings wat van 9 tot 17 Julie 2021 in [[Suid-Afrika]] plaasgevind het in reaksie op die inhegtenisneming van oudpresident [[Jacob Zuma]]. Die onluste het wyer oproer en [[plunder]]y veroorsaak, aangevuur deur werkloosheid en ekonomiese ongelykheid, vererger deur die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]].<ref>{{Cite web|date=2021-07-13|title=Deaths climb to 72 in South Africa riots after Zuma jailed|url=https://www.cnbc.com/2021/07/13/deaths-climb-to-72-in-south-africa-riots-after-zuma-jailed.html|access-date=2021-07-15|website=CNBC|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bauer|first=Nickolaus|title='Little to lose': Poverty and despair fuel South Africa's unrest|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/14/little-to-lose-poverty-and-despair-fuel-south-africas-unrest|access-date=2021-07-16|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> Die onrus het in die [[KwaZulu-Natal]]provinsie op die aand van 9 Julie begin <ref name=unrestbegins>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-57803513|title=South Africa deploys military to tackle Zuma riots|publisher=BBC|date=9 Julie 2021|accessdate=13 Julie 2021|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712145825/https://www.bbc.com/news/world-africa-57803513|url-status=live}}</ref> en het op die aand van 11 Julie na die [[Gauteng]]provinsie versprei.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/07/12/south-africa-zuma-protests/|title=South Africa deploys military as protests turn violent in wake of Jacob Zuma's jailing|first=Lesley|last=Wroughton|work=Washington Post|date=12 Julie 2021|accessdate=13 Julie 2021|archive-date=14 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714012249/https://www.washingtonpost.com/world/2021/07/12/south-africa-zuma-protests/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/gauteng/live-updates-looting-violence-continues-in-gauteng-kzn-1f4e0b9c-8c88-494e-8160-aeacff164ec1|title=LIVE UPDATES: Looting and violence in Gauteng and KZN|website=www.iol.co.za|access-date=12 Julie 2021|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153317/https://www.iol.co.za/news/south-africa/gauteng/live-updates-looting-violence-continues-in-gauteng-kzn-1f4e0b9c-8c88-494e-8160-aeacff164ec1|url-status=live}}</ref> Zuma is in [[Minagting van die hof deur Jacob Zuma|hegtenis]] geneem nadat hy nie by die [[Zondo-kommissie]] wou getuig nie, 'n ondersoek na bewerings van [[korrupsie]] tydens sy termyn as president van 2009 tot 2018. Die onluste het begin as protesoptrede deur sy ondersteuners in KwaZulu-Natal voordat dit deurgaans tot wydverspreide plundering en geweld aanleiding gegee het in KwaZulu-Natal en Gauteng.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/12/violence-spreads-in-s-africa-after-jacob-zumas-jailing|title=S Africa violence spreads after Jacob Zuma jailed|website=www.aljazeera.com|access-date=12 Julie 2021|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712110018/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/12/violence-spreads-in-s-africa-after-jacob-zumas-jailing|url-status=live}}</ref> Die [[Grondwethof]] het uitspraak voorbehou oor Zuma se aansoek om sy vonnis op 12 Julie 2021 te herroep.<ref>{{cite news|last=Perreira|first=Ernsie|date=12 Julie 2021|title=Constitutional Court reserves judgment in Zuma case|publisher=Mail & Guardian|url=https://mg.co.za/news/2021-07-12-constitutional-court-reserves-judgment-in-zumas-rescission-application-as-protests-in-his-name-shake-the-country/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712215038/https://mg.co.za/news/2021-07-12-constitutional-court-reserves-judgment-in-zumas-rescission-application-as-protests-in-his-name-shake-the-country/|archive-date=12 Julie 2021|accessdate=13 Julie 2021}}</ref><ref>{{cite news|date=12 Julie 2021|title=CONCOURT RESERVES JUDGMENT IN ZUMA'S RESCISSION BID|publisher=Eyewitness News|url=https://ewn.co.za/2021/07/13/concourt-reserves-judgment-in-zuma-s-rescission-bid|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713053256/https://ewn.co.za/2021/07/13/concourt-reserves-judgment-in-zuma-s-rescission-bid|archive-date=13 Julie 2021|accessdate=13 Julie 2021}}</ref><ref name="reserved">{{cite news|date=12 Julie 2021|title=Judgment reserved in Zuma's rescission application|publisher=SABC|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/judgment-reserved-in-zumas-rescission-application/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713043301/https://www.sabcnews.com/sabcnews/judgment-reserved-in-zumas-rescission-application/|archive-date=13 Julie 2021|accessdate=13 Julie 2021}}</ref> Teen 18 Julie is 3 407 mense in hegtenis geneem, terwyl op 22 Julie bereken is dat 337 mense in die tydperk gesterf het,<ref name="July22">{{Cite web|date=2021-07-22|title=Unrest death toll rises to 337|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/unrest-death-toll-rises-337|access-date=2021-07-22|website=SAnews|language=en}}</ref> in verband met die onrus.<ref>Zeeman, Kyle (18 Julie 2021). "Three alleged instigators of violent unrest arrested and expected in court this week". TimesLIVE. Retrieved 21 Julie 2021.</ref> == Agtergrond == === Ekonomie === Meer as die helfte van die Suid-Afrikaanse bevolking leef in [[armoede]], met 'n [[werkloosheid]]syfer van 32%. Die ekonomiese afswaai wat die [[Covid-19-pandemie]] teweeggebring het, het die [[ekonomie]]se krisis vererger.<ref>{{Cite web|date=2021-07-13|title=Deaths climb to 72 in South Africa riots after Zuma jailed|url=https://www.cnbc.com/2021/07/13/deaths-climb-to-72-in-south-africa-riots-after-zuma-jailed.html|access-date=2021-07-14|website=CNBC|language=en}}</ref> === Jacob Zuma se regstryd === Voormalige president Jacob Zuma is in Maart 2018 van korrupsie aangekla, hoofsaaklik in verband met die land se omstrede wapentransaksie van R30 miljard.<ref>{{Cite web|date=2019-10-11|title=Zuma to stand trial on corruption charges relating to $2.5bn arms deal|url=http://www.theguardian.com/world/2019/oct/11/zuma-to-stand-trial-corruption-charges-arms-deal-south-african-president|access-date=2021-07-12|website=the Guardian|language=en}}</ref> Die regstryd het sedertdien voortgeduur, waartydens Zuma se regspan 'n beroep gedoen het vir meer tyd om voor te berei en te probeer om die aangeklaagde ontslaan te kry. Gedurende sy verhoorverrigtinge was Zuma herhaaldelik afwesig van die hof weens mediese redes. === Inhegtenisneming van Jacob Zuma === Die betogings het op 8 Julie 2021 begin nadat oudpresident Jacob Zuma op 29 Junie 2021 tot 15 maande tronkstraf gevonnis is weens minagting van die hof, nadat hy tydens sy nege jaar in die amp geweier het om by 'n kommissie van ondersoek te verskyn.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/06/29/africa/jacob-zuma-contempt-sentencing-intl/index.html|title = Former South African President Jacob Zuma sentenced to 15 months in prison for contempt of court}}</ref> Hy is tot einde 4 Julie gegun om homself oor te gee, waarna die polisie verplig sou wees om hom in hegtenis te neem. Die grondwethof het egter op 3 Julie ingestem om sy aansoek op 12 Julie aan te hoor.<ref>{{cite news|url= https://www.aljazeera.com/news/2021/7/3/s-africas-zuma-conviction-to-be-reviewed-by-top-court |title= S. Africa's top court agrees to hear Zuma challenge to jail term |first=|last=|work=aljazeera.com |access-date=5 Julie 2021}}</ref> Die Suid-Afrikaanse polisiediens is toe aangesê om hom op 7 Julie 2021 in hegtenis te neem as hy weier om oor te gee. Gewapende ondersteuners het naby sy huis bymekaargekom om sy inhegtenisneming te probeer keer.<ref name="Estcourt" /> Hy het homself egter laat die nag van 7 Julie<ref>{{cite news|url= https://ewn.co.za/2021/07/07/former-president-jacob-zuma-hands-himself-over-to-serve-15-month-jail-sentence/amp |title= FORMER PRESIDENT JACOB ZUMA HANDS HIMSELF OVER TO SERVE 15-MONTH JAIL TERM |first=|last=|work=ewn.co.za |access-date=8 Julie 2021}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/world-africa-57758540 |title= Jacob Zuma: Former president hands himself in to South African police |first=|last=|work= bbc.com |access-date=8 Julie 2021}}</ref> aan die Suid-Afrikaanse Polisie oorgegee, waarna hy in die [[Estcourt]] korrektiewe sentrum opgeneem is om met die uitdien van sy tronkstraf te begin.<ref name="Estcourt">{{Cite news |last1=Sishi |first1=Siyabonga |last2=Dludla |first2=Nqobile |last3=Cocks |first3=Tim |last4=Wendell |first4=Roelf |last5=Winning |first5=Alexander |date=8 Julie 2021 |title=South Africa's Zuma hands himself over to police to begin sentence |language=en-US |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-zuma-hand-himself-over-police-foundation-2021-07-07/ |access-date=8 Julie 2021 }}</ref> Zuma betwis sy aanhouding op 9 Julie in die hooggeregshof in [[Pietermaritzburg]] op grond van sy swak gesondheid, maar dit is verwerp.<ref>{{Cite news |last1=Winning |first1=Alexander |last2=Roelf |first2=Wendell |last3=Ward |first3=Rogan |last4=Kumwenda-Mtambo |first4=Olivia |last5=Cocks |first5=Tim |date=9 Julie 2021 |title=South Africa's jailed ex-leader Zuma loses bid to overturn arrest |language=en-US |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-african-court-dismisses-zumas-application-block-arrest-2021-07-09/ |access-date=10 Julie 2021 }}</ref> Sy inhegtenisneming het gelei tot gewelddadige betogings deur sy ondersteuners, wat hul veldtog “''Free Jacob Zuma and shut down KZN''” genoem het, in die KwaZulu-Natal provinsie.<ref>{{Cite news |last=Govender |first=Suthentira |date=9 Julie 2021 |title=Millions of rand of KZN infrastructure damaged in violent 'Free Jacob Zuma' protests |language=en-SA |work=TimesLIVE |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-07-09-millions-of-rand-of-kzn-infrastructure-damaged-in-violent-free-jacob-zuma-protests/ |access-date=10 Julie 2021 }}</ref> Na Zuma se inhegtenisneming het wydverspreide betogings landwyd begin, met sy ondersteuners wat geëis het dat hy vrygelaat word.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/jacob-zuma-six-people-dead-in-south-africa-as-protests-escalate-over-jailing-of-former-president-12354336|title=Jacob Zuma: Six people dead in South Africa as protests escalate over jailing of former president|website=Sky News}}</ref> == Burgerlike wanorde == === Onluste en plundery === Die onluste en wetteloosheid het op die aand van Sondag 11 Julie 2021 losgebars, toe verskeie nuusbronne berig het oor skote en ontploffings wat by plaaslike [[winkelsentrum]]s en woongebiede gehoor is.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-57797007|title=Zuma jailed: Arrests as protests spread in South Africa|date=11 Julie 2021|via=www.bbc.com}}</ref> Die geweld het vinnig toegeneem, en teen die oggend van Maandag 12 Julie 2021 is verskeie maatskappye en winkelsentrums gedwing om vir besigheid te sluit ná groot plundering en [[geweld]].<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-african-military-deploy-soldiers-help-quell-unrest-2021-07-12/|title=South African military to deploy soldiers to help quell unrest|date=12 Julie 2021|website=Reuters}}</ref> Op 16 Julie 2021 was reeds 212 mense in die onluste dood.<ref>{{Cite news|date=2021-07-13|title=South Africa Zuma riots: Death toll mounts amid looting|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-57818215|access-date=2021-07-13}}</ref><ref name=":00">{{Cite web|last=Dulda|first=Nqobile|last2=Winning|first2=Alexander en ander|title=South Africa violence, looting ebbs but death toll up to 117|url=https://www.reuters.com/world/africa/safrica-looting-dies-down-places-more-troops-expected-2021-07-15/|access-date=2021-07-15|website=Reuters|language=en}}</ref><ref name="July16">{{Cite journal|date=2021-07-16|title=Death toll from unrest in South Africa rises to 212|url=https://www.rte.ie/news/world/2021/0716/1235566-south-africa-unrest/|language=en}}</ref> === Aanhitsing === Jacob Zuma se dogter, Duduzile Zuma-Sambudla, is onder diegene wat die plundering en geweld aangemoedig het om die vrylating van haar vader te verseker.<ref>{{Cite web|last=Du Plessis|first=Carien|date=2021-07-12|title=AGE OF ANARCHY: Stoking the flames: ANC condemns looting and violence, ‘concerned’ about tweets from Zuma’s daughter|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-13-stoking-the-flames-anc-condemns-looting-and-violence-concerned-about-tweets-from-zumas-daughter/|access-date=2021-07-13|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Volgens die minister van staatsveiligheid, [[Ayanda Dlodlo]], ondersoek hulle inligting of senior voormalige agente in die intelligensie-agentskap en senior ANC-lede ondersteuners is van oud-president Jacob Zuma, verantwoordelik is vir die aanhitsing van die onlangse geweld in KwaZulu-Natal en Gauteng <ref>{{Cite web|date=2021-07-13|title=Senior ex-intelligence agents and ANC members under probe for allegedly igniting Zuma riots|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/some-ex-intelligence-agents-and-anc-members-under-probe-for-alleged-involvement-in-igniting-zuma-riots/|access-date=2021-07-13|website=SABC News – Breaking news, special reports, world, business, sport coverage of all South African current events. Africa's news leader.|language=en-US|archive-date=13 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713112839/https://www.sabcnews.com/sabcnews/some-ex-intelligence-agents-and-anc-members-under-probe-for-alleged-involvement-in-igniting-zuma-riots/|url-status=live}}</ref> [[Bheki Cele]], minister van polisie, het bygevoeg dat die veiligheidsgroep se departemente ondersoek doen na tien tot twaalf mense wat die onluste deur sosiale media aangevuur het.<ref>{{Cite web|last=Writer|first=Staff|title=Former security agency members linked to Zuma allegedly behind riots – sources|url=https://mybroadband.co.za/news/security/405938-former-security-agency-members-linked-to-zuma-allegedly-behind-riots-sources.html|access-date=2021-07-13|language=en-US|archive-date=14 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714012214/https://mybroadband.co.za/news/security/405938-former-security-agency-members-linked-to-zuma-allegedly-behind-riots-sources.html|url-status=live}}</ref> Thulani Dlomo, die voormalige hoof van die spesiale operasie-eenheid van die [[Staatsveiligheidsagentskap]] en 'n lojale ondersteuner van Zuma, is onder andere ondersoek vir die aanstigting van die onrus.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/exclusive-zumas-private-spy-thulani-dlomo-a-prime-suspect-for-instigating-unrest-20210714|date=2021-07-14|title=Zuma's 'private spy' Thulani Dlomo a prime suspect for instigating unrest|first=Jason|last=Felix|website=News24|access-date=14 Julie 2021|url-status=live}}</ref> === Staatsreaksie === Aanvanklik is die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) in die [[Nkandla]]-distrik ontplooi om die aantal betogings in die gebied te beheer.<ref>{{cite web|title=Jacob Zuma: Six people dead in South Africa as protests escalate over jailing of former president|url=https://news.sky.com/story/jacob-zuma-six-people-dead-in-south-africa-as-protests-escalate-over-jailing-of-former-president-12354336|access-date=2021-07-12|website=Sky News|language=en|archive-date=13 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713180510/https://news.sky.com/story/jacob-zuma-six-people-dead-in-south-africa-as-protests-escalate-over-jailing-of-former-president-12354336|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Villiers|first=James de|title=#ZumaUnrest: Was SANDF deployment necessary to curb violence? We ask three experts|url=https://www.news24.com/news24/analysis/zumaunrest-can-the-police-handle-current-protest-action-we-ask-three-experts-20210712|access-date=2021-07-12|website=News24|language=en-US|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712130741/https://www.news24.com/news24/analysis/zumaunrest-can-the-police-handle-current-protest-action-we-ask-three-experts-20210712|url-status=live}}</ref> Die naweek het die SAPD gesukkel om die grootskaalse plundering en beskadiging van infrastruktuur te beperk.<ref>{{cite web|last=Evans|first=Julia|date=2021-07-11|title=PRISON DIARIES: Fiery Weekend: KZN unrest over Zuma's jailing spreads to Gauteng|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-12-fiery-weekend-kzn-unrest-over-zumas-jailing-spreads-to-gauteng/|access-date=2021-07-12|website=Daily Maverick|language=en|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712052515/https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-12-fiery-weekend-kzn-unrest-over-zumas-jailing-spreads-to-gauteng/|url-status=live}}</ref> Druk het op die regering toegeneem om ook die leër te ontplooi.<ref>{{cite web|date=2021-07-12|title=South Africa deploys army to quell unrest linked to Zuma jailing|url=https://www.reuters.com/world/africa/looting-arson-before-hearing-safricas-former-leader-zuma-2021-07-12/|access-date=2021-07-12|website=Reuters|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712100817/https://www.reuters.com/world/africa/looting-arson-before-hearing-safricas-former-leader-zuma-2021-07-12/|url-status=live}}</ref> Die oggend van Maandag 12 Julie 2021 is die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW) in Gauteng en KwaZulu-Natal ontplooi.<ref>{{cite web|last=Ndou|first=Clive|title=Free Jacob Zuma campaign set to intensify|url=https://www.news24.com/witness/news/kzn/free-jacob-zuma-campaign-set-to-intensify-20210711|access-date=2021-07-12|website=Witness|language=en-US|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712073646/https://www.news24.com/witness/news/kzn/free-jacob-zuma-campaign-set-to-intensify-20210711|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=|title=Jacob Zuma's fate to be decided: Will he stay in jail?|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-12-jacob-zumas-fate-to-be-decided-will-he-stay-in-jail/|author=Shange, Naledi|access-date=2021-07-12|website=SowetanLIVE|language=en-ZA|archive-date=12 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712092245/https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-12-jacob-zumas-fate-to-be-decided-will-he-stay-in-jail/|url-status=live}}</ref> Op die aand van 12 Julie 2021 het president [[Cyril Ramaphosa]] die land oor die onluste toegespreek en gesê dat die gewelddade in die demokratiese Suid-Afrika voorheen "selde gesien is". Ramaphosa het die onluste as opportunistiese dade van geweld genoem, met verwysing na die gebrek aan grief of enige politieke saak wat die vernietiging deur die betogers kan regverdig. Hy het die [[Grondwet van Suid-Afrika]] beklemtoon, wat die regte van almal om hulself uit te druk waarborg, maar verklaar dat die slagoffers van die geweld wat plaasvind die werkers, vragmotorbestuurders, sake-eienaars, die ouers van diegene wat hul lewens verloor het, niks verkeerd gedoen het nie. Hy het die impak van die onluste op die [[Covid-19-entstof|COVID-19-inenting]] bespreek en gesê dat die toediening van entstowwe hiermee ernstig ontwrig word. Hy het ook opgemerk hoe die ekonomie van die land verdere uitdagings in die gesig staar as gevolg van die onrus wat die veiligheid van gewone Suid-Afrikaners en die beskikbaarheid van voedsel en medisyne bedreig. Die ontplooiing van SANW om die onrus te beëindig, is ook geregverdig.<ref>{{Cite web|last=CNN|first=David McKenzie and Pierre Bairin|title=South African military deployed as ex-leader Zuma jailed and looting spreads|url=https://www.cnn.com/2021/07/12/africa/zuma-looting-south-africa-intl/index.html|access-date=2021-07-13|website=CNN|archive-date=13 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713180517/https://www.cnn.com/2021/07/12/africa/zuma-looting-south-africa-intl/index.html|url-status=live}}</ref> === Nasionale reaksies === Die leier van die [[Demokratiese Alliansie]], [[John Steenhuisen]], het aangekondig dat die party strafregtelike aanklagte teen Jacob Zuma se kinders, Duduzane Zuma en Duduzile Zuma-Sambudla, sowel as [[Julius Malema]], leier van die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]], aanhangig gaan maak na kommentaar op sosiale media wat geweld en plundering aanhits.<ref>https://citizen.co.za/news/south-africa/politics/2561867/da-to-lay-charges-against-zuma-sambudla-and-malema/</ref> Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het 'n aparte, regsgeding teen die regering en die [[ANC]] aangekondig omdat hulle nie vinnig opgetree het teen die onluste en plundering nie. Mashaba het gesê dat "ons glo dat daar meer as voldoende regspraak is wat dit 'n sterk toetssaak maak, en ons help om die regering verantwoordelik te hou vir die opsetlike versuim om die regte wetstoepassing en die beskerming van lewens, lewensbestaan en eiendom te verseker".<ref>https://www.iol.co.za/news/politics/actionsa-calls-for-class-action-lawsuit-against-government-anc-over-looting-and-violence-49b78b64-d355-4c9f-8577-9ce4232e4ad9</ref> === Internasionale reaksie === Op 13 Julie 2021 het die voorsitter van die [[Afrika-unie]] Kommissie, Moussa Faki, 'n persverklaring uitgereik waarin hy die geweld in Suid-Afrika veroordeel. Dit het ook gewaarsku dat interne wanorde die stabiliteit van die streek kan bedreig.<ref>{{cite web|title=Statement of the Chairperson of the African Union Commission on the situation in South Africa|url=https://au.int/en/pressreleases/20210713/statement-chairperson-african-union-commission-situation-south-africa|access-date=2021-07-14|website=African Union|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714091239/https://au.int/en/pressreleases/20210713/statement-chairperson-african-union-commission-situation-south-africa|url-status=dead}}</ref> Die [[Verenigde Nasies]] in Suid-Afrika het ook die geweld veroordeel en steun vir die regering uitgespreek.<ref>{{cite web|title=The United Nations in South Africa condemns violence and looting, supports the Government for its efforts to bring peace and restore the rule of law|url=https://southafrica.un.org/en/135821-united-nations-south-africa-condemns-violence-and-looting-supports-government-its-efforts|access-date=2021-07-14|website=United Nations|archive-date=2021-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714091325/https://southafrica.un.org/en/135821-united-nations-south-africa-condemns-violence-and-looting-supports-government-its-efforts|url-status=dead}}</ref> == Impak == === Impak op logistieke netwerke === ==== Paaie ==== Die sluiting van die pad op beide die [[N3]] en die [[N2]] het die vervoer van goedere vanaf die ooskus na provinsies in die noorde beïnvloed.<ref>{{Cite web|title=N3 between Cedara and Harrismith remains closed {{!}} eNCA|url=https://www.enca.com/news/n3-cedara-harrismith-closed|access-date=2021-07-15|website=www.enca.com|language=en|archive-date=2021-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715055334/https://www.enca.com/news/n3-cedara-harrismith-closed|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Writer|first=Staff|title=Provinces to decide on full reopening of key N3 highway in South Africa|url=https://businesstech.co.za/news/motoring/505914/provinces-to-decide-on-full-reopening-of-key-n3-highway-in-south-africa/|access-date=2021-07-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dlamini|first=Ntandoyenkosi|title=N2 between Harding and Boboyi on the KZN South Coast still closed|url=https://www.news24.com/witness/news/kzn/n2-between-harding-and-boboyi-on-the-kzn-south-coast-still-closed-20210714|access-date=2021-07-15|website=Witness|language=en-US}}</ref> Dit het 'n invloed op die vervoer van goedere na ingeslote lande, insluitende [[Botswana]], [[Zimbabwe]] en [[Zambië]].<ref>{{Cite web|title=Bloomberg – N3 Closure|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-13/deadly-protests-cast-pall-over-south-africa-s-economic-recovery|url-status=live|access-date=2021-07-15|website=www.bloomberg.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bloomberg – Food Shortage|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-14/food-shortages-set-to-grip-south-africa-after-rioters-rampage|url-status=live|access-date=2021-07-15|website=www.bloomberg.com}}</ref> Verskeie logistieke en brandstofondernemings het 'n gedwonge tydelike sluiting van hul bedrywighede in KwaZulu-Natal verklaar, met verwysing na die vrees vir voortgesette plundering, kapings, vragmotorverbrandings en maatskaplike onrus wat die sakebedrywighede verder kan beïnvloed, wat kan bydra tot addisionele kostes bo en behalwe die plundering en saakbeskadiging.<ref>{{Cite web|url=https://businesstech.co.za/news/energy/505802/worries-over-fuel-shortages-in-south-africa-as-major-refinery-is-forced-to-close/|title=Worries over fuel shortages in South Africa as major refinery is forced to close|first=Staff|last=Writer|access-date=14 July 2021|archive-date=14 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714235601/https://businesstech.co.za/news/energy/505802/worries-over-fuel-shortages-in-south-africa-as-major-refinery-is-forced-to-close/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/14/south-africa-struggles-to-quell-worst-unrest-in-decades-live|title=More than 1,700 arrested over South Africa violence|first=Virginia Pietromarchi,Usaid|last=Siddiqui|website=www.aljazeera.com|access-date=14 Julie 2021|archive-date=15 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715041600/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/14/south-africa-struggles-to-quell-worst-unrest-in-decades-live|url-status=live}}</ref> ==== Houerhawens ==== Die vraghouerhawens van [[Richardsbaai]] en Durban het aktiwiteite gestaak. Houers in die hawe van Durban is geplunder. Na verskeie aanvalle op vragmotors is die N3-snelweg, wat die hawe van Durban met Johannesburg verbind, op 10 Julie gesluit.<ref name=":0">{{Cite web|title=Violent protests deal body blow to South Africa's economy|url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/7/13/violent-protests-deal-body-blow-to-south-africas-economy|access-date=2021-07-14|website=www.aljazeera.com|language=en|archive-date=13 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713180523/https://www.aljazeera.com/economy/2021/7/13/violent-protests-deal-body-blow-to-south-africas-economy|url-status=live}}</ref> ==== Spoorweë ==== Die staatsbeheerde logistieke operateur [[Transnet]] het op 14 Julie die verkeer op 'n spoorlyn wat Johannesburg met die kus verbind, gestaak.<ref>{{Cite web|date=2021-07-15|title=South Africa: 10,000 troops deployed and reservists called up to quell unrest|url=http://www.theguardian.com/world/2021/jul/15/south-africa-seeks-to-deploy-25000-troops-to-curb-unrest|access-date=2021-07-15|website=the Guardian|language=en}}</ref> === Onderbrekings in die verskaffingskettings === ==== Voedseltekorte ==== [[Lêer:SAUnrestPanicBuying.jpg|duimnael|Leë rakke in 'n kruidenierswinkel weens paniekkoop tydens die onrus in Suid-Afrika in 2021]] Op 12 Julie 2021 het die Raad vir Verbruikersgoedere van Suid-Afrika gewaarsku dat wydverspreide plundering, vernietiging en sluiting tot voedseltekorte regoor die land sal lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.cgcsa.co.za/consumer-goods-council-of-south-africa-cgcsa-condemns-destruction-of-property-and-looting/|title=Consumer Goods Council of South Africa (CGCSA) condemns destruction of property and looting|website=Consumer Goods Council of South Africa (CGCSA)|date=12 Julie 2021|access-date=14 Julie 2021|archive-date=13 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713095154/https://www.cgcsa.co.za/consumer-goods-council-of-south-africa-cgcsa-condemns-destruction-of-property-and-looting/|url-status=live}}</ref> Teen 14 Julie 2021 het skade aan die vervoerinfrastruktuur voedseltekorte veroorsaak, wat tot rye buite kruidenierswinkels gelei het, en die oes en verspreiding van vars produkte is belemmer.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-14/food-shortages-set-to-grip-south-africa-after-rioters-rampage|title=Food Shortage Set to Grip South Africa After Rioters Rampage|first1=Prinesha|last1=Naidoo|first2=Janice|last2=Kew|first3=Loni|last3=Prinsloo|website=Bloomberg|date=14 Julie 2021|access-date=14 Julie 2021|url-status=live}}</ref> Op 15 Julie 2021 het Tiger Brands, die grootste voedselvervaardiger in Suid-Afrika, bakkery in geaffekteerde gebiede opgeskort weens beskadigde infrastruktuur en fasiliteite, terwyl dit opgemerk het dat hy meer as R150 miljoen se voorraad verloor het.<ref name="TigerBrands">{{cite web |last1=Writer |first1=Staff |title=South Africa's biggest food manufacturer details how looting has hit its businesses and supplies |url=https://businesstech.co.za/news/business/506204/south-africas-biggest-food-manufacturer-details-how-looting-has-hit-its-businesses-and-supplies/ |website=Business Tech |publisher=Business Tech |access-date=15 Julie 2021}}</ref> Sommige winkels en [[vulstasie]]s in Johannesburg het opgemerk dat hul rakke leeg raak en voorraad verminder weens paniekaankope.<ref name="JhbPanicBuying">{{cite web |last1=Levitt |first1=Jessica |title=Joburg shop & petrol station owners anxious as panic-buying soars and possible shortages loom |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-07-14-listen-joburg-shop-petrol-station-owners-anxious-as-panic-buying-soars-and-possible-shortages-loom/ |website=Times Live |publisher=Times Live |access-date=15 Julie 2021}}</ref> 'n Durbanse joernalis het opgemerk dat hoewel [[brood]] weer in hul gebied te koop aangebied is, mense aansienlik meer daarvoor betaal het en ure lank in toue gestaan het.<ref name="DBN_BreadGouging">{{cite web |last1=Rondganger |first1=Lee |title=KZN unrest: Bread has returned, but we are now paying R40 for a loaf |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/kzn-unrest-bread-has-returned-but-we-are-now-paying-r40-for-a-loaf-b8cbdbce-8953-404e-8686-db205a2354ee |website=iol |publisher=iol |access-date=16 Julie 2021}}</ref> Winkels plaas ook perke op hoeveel klante kan koop terwyl gemeenskapsversperrings glo mense wegwys as hulle nie kan bewys dat hulle van daardie gemeenskappe is nie.<ref name="DBN_BreadGouging" /> ==== Brandstoftekorte ==== Die Sapref-olieraffinadery, wat 'n gesamentlike onderneming tussen [[Shell]] en BP is, is die grootste [[olieraffinadery]] in [[Afrika suid van die Sahara]].<ref name="SaprefForceMajeure">{{cite web |last1=Lindeque; Ngatane |first1=Mia; Nthakoana |title=FUEL SHORTAGE FORECAST FOR KZN AND GAUTENG AS SUPPLIERS HALT OPERATIONS |url=https://ewn.co.za/2021/07/14/fuel-shortage-forecast-for-kzn-and-gauteng-as-suppliers-halt-operations |website=Eye Witness News |publisher=Eye Witness News |access-date=15 Julie 2021}}</ref> Dit voorsien in ongeveer 'n derde van die Suid-Afrikaanse brandstofbehoeftes en sy bedrywighede is as voorkomende maatreël opgeskort.<ref name="SaprefForceMajeure" /> Op 15 Julie 2021 plaas die Departement van Minerale Hulpbronne en Energie 'n verbod op die verskaffing van brandstof in draagbare houers, weens kommer dat die opgaar van brandstof die situasie sal vererger.<ref name="FuelShortage">{{cite web |last1=Mahlokoana |first1=Theto |title=SOUTH AFRICANS ARE NOW PROHIBITED FROM BUYING FUEL IN PORTABLE CONTAINERS |url=https://ewn.co.za/2021/07/15/south-africans-are-now-prohibited-from-buying-fuel-in-portable-containers |website=Eye Witness News |publisher=Eye Witness News |access-date=15 Julie 2021}}</ref> ==== Medisynetekorte ==== Clicks en Dis-Chem, die twee grootste farmaseutiese kleinhandelaars in Suid-Afrika, het onderbreking in voorsiening weens plundering gerapporteer. Die verskaffing van kritieke medisyne aan hospitale is ook onderbreek.<ref>{{cite web|last1= Madubela|first1= Anathi|title=Medicine supply chain battles as riots hit pharmacies, distributors|url=https://www.news24.com/fin24/companies/medicine-supply-chain-battles-as-riots-hit-pharmacies-distributors-20210716|website=News24|publisher=News24|access-date=16 Julie 2021}}</ref> Vanaf 16 Julie word beraam dat ongeveer 50% van die pasiënte met chroniese siektes in KwaZulu-Natal nie genoegsame medisyne sal hê nie.<ref>{{cite web|last1=Malan|first1=Mia|title=Half of KZN patients have no chronic medication. Here's how looting affected SA's Covid vaccine roll-out|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/half-of-kzn-patients-have-no-chronic-medication-heres-how-looting-affected-sas-covid-vaccine-roll-out-20210715|website=News24|publisher=News24|access-date=16 Julie 2021}}</ref> === Finansieel === ==== Ekonomiese impak ==== Die [[Suid-Afrikaanse rand]] het op 12 Julie met 2% verswak, die meeste sedert 25 Februarie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-12/rand-slumps-with-south-african-riots-spreading-amid-covid-surge|title=Rand Slumps With South African Riots Adding to Covid Woes|first1=Robert|last1=Brand|first2=Netty|last2=Idayu Ismail|first3=Leah|last3=Wilson|website=Bloomberg|access-date=14 Julie 2021|archive-date=13 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032359/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-07-12/rand-slumps-with-south-african-riots-spreading-amid-covid-surge|url-status=live}}</ref> Op grond van 'n voorlopige ontleding op 13 Julie het die SA Special Risks Insurance Association (SASRIA) beraam dat die totale verliese as gevolg van skade en plundering 'miljarde rande' kan beloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-13-south-africas-state-owned-insurance-company-confident-it-can-step-in-to-rescue-looted-businesses/|title=South Africa's state-owned insurance company confident it can step in to rescue looted businesses|first=Ray|last=Mahlaka|website=[[Daily Maverick]]|date=13 Julie 2021|access-date=14 Julie 2021|archive-date=15 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715041123/https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-13-south-africas-state-owned-insurance-company-confident-it-can-step-in-to-rescue-looted-businesses/|url-status=live}}</ref> ==== Vernietiging van eiendom ==== Teen Maandagmiddag op 12 Julie is meer as 200 winkelsentrums geplunder, waarvan verskeie in [[Soweto]] geplunder is.<ref name="MallLooting_BBC">{{cite web |last1=Writer |first1=Staff |title=South Africa Zuma riots: Looting and unrest leaves 72 dead |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-57818215 |website=BBC |publisher=BBC |access-date=14 Julie 2021 |archive-date=13 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713103156/https://www.bbc.com/news/world-africa-57818215 |url-status=live }}</ref> Die SA Aptekersraad het op 14 Julie aangekondig dat 90 [[apteek|apteke]] heeltemal vernietig is, terwyl die grootste hoeveelheid daarvan in KwaZulu-Natal was, wat die swaarste getref is.<ref name="SAPC_Looting">{{cite web |last1=LIVE |first1=TIMES |title=90 pharmacies lost to looting sprees |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-07-14-90-pharmacies-lost-to-looting-sprees/ |website=timeslive.co.za |publisher=Timeslive |access-date=14 Julie 2021 |archive-date=15 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715045054/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-07-14-90-pharmacies-lost-to-looting-sprees/ |url-status=live }}</ref> In Durban het die burgemeester van [[eThekwini]] tydens 'n mediakonferensie op 14 Julie aangekondig dat tot 45 000 ondernemings geraak is met 129 000 poste op die spel en meer as R16 miljard se skade aan voorraad, eiendom en toerusting, aangerig is.<ref name="DBN_AftermathCosts">{{cite web |last1=Khumalo |first1=Juniour |title=Durban looting aftermath: 45 000 businesses affected, R16 billion in lost stock and damaged infrastructure |url=https://www.news24.com/citypress/news/durban-looting-aftermath-45-000-businesses-affected-r16-billion-in-lost-stock-and-damaged-infrastructure-20210714 |website=City Press |publisher=News24 |access-date=15 Julie 2021 |archive-date=14 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714172140/http://www.news24.com/citypress/News/durban-looting-aftermath-45-000-businesses-affected-r16-billion-in-lost-stock-and-damaged-infrastructure-20210714 |url-status=live }}</ref> Die Onafhanklike Kommunikasie-Owerheid van Suid-Afrika (OKOSA) het aangekondig dat 113 netwerktorings gevandaliseer is, wat die onderbreking van sellulêre netwerke tot gevolg gehad het.<ref name="CellTowers">{{cite web |last1=Sonjica |first1=Nomahlubi |title=More than 100 network towers hit in violent protests: Icasa |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-14-more-than-100-network-towers-hit-in-violent-protests-icasa/ |website=Sowetan Live |publisher=Sowetan Live |access-date=15 Julie 2021 |archive-date=14 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714075411/https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-14-more-than-100-network-towers-hit-in-violent-protests-icasa/ |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Professionele Onderwysersorganisasie van Suid-Afrika het die plundering en vandalisme van 32 skole in KwaZulu-Natal, waarvan een afgebrand is, as veragtelik verklaar.<ref name="DestructionOfSchools">{{cite web |last1=McCain |first1=Nicole |title=#UnrestSA: Around 30 schools vandalised in KZN looting, one destroyed in fire |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/unrestsa-around-30-schools-vandalised-in-kzn-looting-one-destroyed-in-fire-20210715 |website=News24 |publisher=News24 |access-date=16 July 2021}}</ref> In [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, is 'n krematorium heeltemal vernietig.<ref name="LadysmithCrematorium">{{cite web |last1=Charles |first1=Marvin |title=PICS {{!}} #UnrestSA: Ladysmith crematorium destroyed during riots |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/pics-unrestsa-ladysmith-crematorium-destroyed-during-riots-20210715 |website=News24 |publisher=News24 |access-date=16 Julie 2021}}</ref> ==== Opskorting van dienste ==== Meeste van Suid-Afrika se banke moes hul [[kitsbank]]e, takke en ander fasiliteite sluit in reaksie op die onrus.<ref name="BanksClosing">{{cite web |last1=Mchunu |first1=Sandile |title=SA's banks close hundreds of branches to limit destruction |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/sas-banks-close-hundreds-of-branches-to-limit-destruction-8c8ba764-c83c-4b2a-865b-95c28b556d86 |website=iol |publisher=iol |access-date=16 Julie 2021}}</ref><ref name="StdBankDamages">{{cite web |last1=Omarjee |first1=Lameez |title='The damage is huge' – Standard Bank CEO says 33 branches hit in unrest |url=https://www.news24.com/fin24/companies/the-damage-is-huge-standard-bank-ceo-says-33-branches-hit-in-unrest-20210715 |website=News24 |publisher=News24 |access-date=16 Julie 2021}}</ref> Meer as 300 Capitec Bank-takke en kitsbanke is gesluit,<ref name="BanksClosing" /> [[Nedbank]] sluit 226 takke sowel as 59 Boxer-winkels,<ref name="BanksClosing" /> ABSA Bank sluit ongeveer 375 takke<ref name="BanksClosing" /> en [[Standard Bank]] moes 81 takke in KwaZulu-Natal en 116 in Gauteng sluit nadat 33 van hul takke en 220 kitsbanke geraak is.<ref name="StdBankDamages" /> In Pietermaritzburg het ambulanse en ander mediese personeel gevrees dat hulle aangeval sou word en was nie bereid om na gevaarlike gebiede te gaan nie, en in sommige gevalle kon hulle nie noodgevalle bereik nie.<ref>Bhengu, Lwandile. "#UnrestSA: KZN doctors under pressure as skeleton staff tackle trauma cases with limited resources". News24. News24. Besoek op 16 Julie 2021.</ref> === Covid-19 === ==== Covid-19-entstoftoedieningskrisis ==== Weens die impak van plundering en die vernietiging van eiendom, is verskeie Covid-19-inentingspersele gesluit om plundering en vernietiging van eiendom te voorkom.<ref>{{Cite web|date=2021-07-13|title=South Africa says vaccine rollout, essential healthcare disrupted by unrest|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africa-says-vaccine-rollout-essential-healthcare-disrupted-by-unrest-2021-07-13/|access-date=2021-07-17|website=Reuters}}</ref> Hierdie voorsorgmaatreëls het die voorsiening van inentings vertraag, terwyl die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika#Derde vlaag van Mei 2021|land steeds met 'n derde vlaag van infeksies]] gesukkel het.<ref>"COVID-19 vaccinations face delay after pharmacy lootings | eNCA". Geargiveer van oorspronklike op 12 Julie 2021. Besoek op 13 Julie 2021.</ref> Die registrateur van die SA Aptekersraad, Vincent Tlala, het gesê dat [[Covid-19-entstof|Covid-19-entstowwe]] onder die geplunderde items van apteke wat geraak is, tel.<ref name="SAPC_Looting" /> Op 15 Julie 2021 het die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] se Afrika-direkteur, Matshidiso Moeti, gewaarsku dat Suid-Afrika 'n toename in gevalle gaan ondervind as gevolg van die onderbrekings in KwaZulu-Natal en Gauteng.<ref name="WHO_Africa">{{cite web |last1=Writer |first1=Staff |title=WHO sends Covid-19 warning to South Africa after riots |url=https://businesstech.co.za/news/trending/506398/who-sends-covid-19-warning-to-south-africa-after-riots/ |website=Business Tech |publisher=Business Tech |access-date=15 Julie 2021}}</ref> Sy het ook gesê dat hoewel die inentingsprogram voordat die onrus plaasgevind het, op 300&nbsp;000 inentings per dag gerig was, hulle op 14 Julie minder as 154&nbsp;000 gedoen het.<ref>Staffwriter. "WHO sends Covid-19 warning to South Africa after riots". Business Tech. Business Tech. Besoek op 15 Julie 2021.</ref> 'n Juniordokter van Pietermaritzburg het genoem dat hulle te midde van die derde vlaag 'n tekort aan persoonlike beskermende toerusting vir hul Covid-sale ondervind.<ref>Bhengu, Lwandile. "#UnrestSA: KZN doctors under pressure as skeleton staff tackle trauma cases with limited resources". [[News24]]. Besoek op 16 Julie 2021.</ref> ==== Superverspreider-geleentheid ==== Die gerekende epidemioloog, professor [[Quarraisha Abdool-Karim]], het gewaarsku dat die voortdurende onluste 'n superverspreider van Covid-19 kan word as gevolg van 'n groot aantal mense wat op klein en beperkte plekke bymekaarkom. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Notas == {{en-vertaal|2021 South African unrest}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] rsqr2s0gz0m1uwythr0lli4k9zdqit5 0 388367 2922714 2738982 2026-08-06T19:33:09Z Sobaka 328 /* Politieke poste */ skakel 2922714 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | name = Mondli Gungubele<br/><small>LP</small> | image = Mondli Gungubele.jpg | image_size = | caption = Gungubele as burgemeester in 2011 | order = Adjunkminister van Kommunikasie en digitale tegnologieë | president = [[Cyril Ramaphosa]] | minister = [[Solly Malatsi]] | deputy = | term_start = 3 Julie 2024 | term_end = | predecessor = Philly Mapulane | successor = | order1 = Minister in die Presidensie | president1 = [[Cyril Ramaphosa]] | deputy1 = [[Thembi Siweya]], [[Pinky Kekana]], [[Zizi Kodwa]] | term_start1 = 6 Augustus 2021 | term_end1 = | predecessor1 = [[Jackson Mthembu]] | successor1 = | order2 = Adjunkminister van Finansies | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | minister2 = [[Tito Mboweni]] | term_start2 = 27 Februarie 2018 | term_end2 = 25 Mei 2019 | predecessor2 = Sfiso Buthelezi | successor2 = David Masondo | order3 = Voorsitter van die Portefeuljekomitee oor Maatskaplike Ontwikkeling | term_start3 = 2 Julie 2019 | term_end3 = 5 Augustus 2021 | predecessor3 = [[Rosemary Capa]] | successor3 = Queenie Mvana | order4 = Burgemeester van die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] | term_start4 = 2010 | term_end4 = 2016 | birthname = Mondli Gungubele | birth_date = {{GDEO|1957|02|1|df=y}} | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | spouse = | children = | occupation = Politikus }} '''Mondli Gungubele''' (gebore 1 Februarie 1957) is 'n Suid-Afrikaanse politikus, vakbondleier en opvoeder wat die huidige Minister in die Presidensie en 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[African National Congress]] is. Hy was voorheen die uitvoerende burgemeester van die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] (2010–2016), en het as adjunkminister van Finansies (2018–2019) en as voorsitter van die Maatskaplike Ontwikkelingskomitee (2019–2021) gedien. == Politieke loopbaan == Tussen 1983 en 1990 het hy as vakbondleier in die [[NUM|National Union of Mineworkers]] (NUM) gedien. Hy was van 1989 tot 1991 aktief in die [[COSATU|Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde (COSATU)]]. Gungubele is 'n lid van die [[African National Congress]] en was voorsitter van die ANC se takke in [[Joubertpark]] en [[Vosloorus]]. Hy was in 1991 'n stigterslid van die ANC se Oos-Randstreek nadat die party ontban is. Van 1992 tot 2017 het hy van 1992 tot 2017 op die provinsiale uitvoerende komitee van die ANC in Gauteng gedien. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste veelrassige verkiesing in 1994]] is Gungubele as 'n ANC-verteenwoordiger in die [[Gauteng provinsiale wetgewer]] verkies. Hy het as lid van die Uitvoerende Raad vir verskeie portefeuljes gedien gedurende sy termyn in die Gautengse regering. Hy was die LUR vir Maatskaplike Ontwikkeling en Gemeenskapsdienste van 1994 tot 1997, waarna hy as LUR vir Gesondheid tot in 1999 aangestel is. In 1999 is hy aangestel as hoof van die portefeulje Sport, Ontspanning, Kuns en Kultuur. Gungubele het voorsitter van die portefeuljekomitee vir ekonomiese sake geword. Hy het in 2007 uit die wetgewer bedank.<ref name="BD">{{Cite news|last=Ensor|first=Linda|date=5 August 2021|title=Ramaphosa’s trusted aide Gungubele becomes minister in the presidency|work=Business Day|url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2021-08-05-ramaphosas-trusted-aide-gungubele-becomes-minister-in-the-presidency/|access-date=6 Augustus 2021}}</ref> Gungubele is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009 parlementêre verkiesing]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] verkies. Hy het in November 2010 bedank om burgemeester van die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] te word. == Politieke poste == Tydens 'n kabinetskommeling op 5 Augustus 2021 is Gungubele as minister in die presidensie deur Ramaphosa aangestel in die plek van wyle [[Jackson Mthembu]], wat in Januarie aan [[Koronavirussiekte-2019|COVID-19]] beswyk het. As gevolg hiervan het Gungubele as voorsitter van die maatskaplike ontwikkelingskomitee uitgetree en sy komiteelidmaatskap verloor. Hy is op 6 Augustus in sy amp beëdig. In Januarie 2022, ingevolge artikel 209(2) van die Grondwet, is Gungubele deur Ramaphosa aangewys om “politieke verantwoordelikheid vir die beheer en leiding” van die [[Staatsveiligheidsagentskap]] te aanvaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/news/mondli-gungubele-appointed-new-state-security-boss|title=Mondli Gungubele appointed new state security boss {{!}} eNCA|website=www.enca.com|language=en|access-date=2022-01-19|archive-date=2022-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119193549/https://www.enca.com/news/mondli-gungubele-appointed-new-state-security-boss|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ewn.co.za/2022/01/17/ramaphosa-appoints-gungubele-as-new-state-security-agency-head|title=Gungubele assumes political responsibility for State Security Agency|last=Pierce-Jones|first=Saya|website=ewn.co.za|language=en|access-date=2022-01-19}}</ref> Ramaphosa se besluit is deur die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) gekritiseer as “niks meer as ’n politieke skaakskuif nie”. <ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/gungubele-appointment-as-spy-boss-a-political-chess-move-in-ancs-factional-war-da-20220118|title=Gungubele appointment as spy boss a 'political chess move in ANC's factional war' - DA|last=Gerber|first=Jan|website=News24|language=en-US|access-date=2022-01-19}}</ref> Gungubele is beskryf as 'n vertroueling van president Ramaphosa. Hy was krities oor oudpresident [[Jacob Zuma]]. Hy het ook die [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|gewelddadige onluste wat in Julie 2021 in KwaZulu-Natal en Gauteng plaasgevind het]], veroordeel. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Burgemeesters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 678sy9bge1lc6a1a1z45ahtu7i45hep 0 389871 2922563 2620548 2026-08-06T12:43:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas koning2 |naam = Dame Te Atairangikaahu |titel = Koningin van die Kingitanga |beeld = Te Atairangikaahu (1975).jpg |breedte = 240 |onderskrif = |bewind = 23 Mei 1966 - 15 Augustus 2006 |voorganger = [[Korokī Te Rata Mahuta Tāwhiao Te Wherowhero]] |opvolger = [[Tūheitia Paki]] |gade = Whatumoana Paki |kinders = 7: Heeni Katipa (gebore Paki); Tomairangi Paki; Tuheitia Paki; Kiki Solomon (gebore Paki); Mihi Gabrielle Paki; Maharaia Paki; en Te Manawanui Clarkson (gebore Paki) |huis = [[Te Wherowhero]] |vader = Korokī Te Rata Mahuta Tāwhiao Te Wherowhero |moeder = Te Atairangikaahu Herangi |gebore = {{Geboortedatum|1931|07|23|df=y}} <br>Huntly, Nieu-Seeland |gesterf= {{SDEO|1931|07|23|2006|08|15|df=y}} <br>Ngāruawāhia, Nieu-Seeland |begrawe = |vollenaam = Te Arikinui Dame Te Atairangikaahu |godsdiens = |handtekening = }} '''Dame Te Atairangikaahu''' {{small|ONZ}} {{small|[[Orde van die Britse Ryk|DBE]]}} {{small|OStJ}} (23 Julie 1931 - 15 Augustus 2006) was 40 jaar lank die [[Maori]]-koningin. Sy was die Maori-monarg wat die langste geheers het. Haar volle titel en naam was '''Te Arikinui dame Te Atairangikaahu'''. Die titel Te Arikinui beteken "opperhoof" en die naam Te Atairangikaahu "die valk in die oggendlug"; dit is aan haar toegeken toe sy monarg word; sy was voorheen bekend as prinses '''Piki Mahuta''' en na haar troue as prinses '''Piki Paki'''. ==Lewe== Sy is gebore as Pikimene Korokī Mahuta<ref>{{Cite web|last=Taonga|first=New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu|title=Te Atairangikaahu Korokī Te Rata Mahuta Tāwhiao Pōtatau Te Wherowhero|url=https://teara.govt.nz/en/biographies/6t4/te-atairangikaahu-koroki-te-rata-mahuta-tawhiao-potatau-te-wherowhero|access-date=2021-09-15|website=teara.govt.nz|language=en}}</ref> en was die dogter van Korokī Mahuta en Te Atairangikaahu Hērangi. Sy was 'n afstammeling van die eerste Maori-koning, [[Pōtatau Te Wherowhero]], en het koning Korokī opgevolg. Sy het koningin geword op die dag dat hy begrawe is.<ref name="irish">{{cite news|url=http://www.irishexaminer.com/breaking/story.asp?j=4085520&p=4x85535&n=4085612&x=|title=Traditional mourning period begins for Maori queen|work=Irish Examiner|access-date=16 August 2006|archive-date=10 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160910163343/http://www.irishexaminer.com/breaking/story.asp?j=4085520&p=4x85535&n=4085612&x=|url-status=dead}}</ref> Sy is in 1952 getroud met Whatumoana Paki. Hulle het sewe kinders gehad.<ref name=nzherald>{{cite news|first=Yvonne|last=Tahana|title=Obituary: Whatumoana Paki|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10753977|work=The New Zealand Herald|date=24 September 2011|access-date=16 October 2011|archive-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424103558/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10753977|url-status=dead}}</ref> In 1970 was Te Atairangikaahu die eerste Maori wat aangestel is as [[Orde van die Britse Ryk|damekommandeur van die Orde van die Britse Ryk]] "vir uitstekende diens aan die Maori-volk".<ref>"New Year Honours List" (15 Januarie 1970) 1 ''New Zealand Gazette'' 1 at 15.</ref> Op 6 Februarie 1987 het Te Atairangikaahu die eerste aanstelling geword in die [[Orde van Nieu-Seeland]].<ref name=induction01>"The Order of New Zealand" (12 Februarie 1987) 20 ''New Zealand Gazette'' 705 at 709.</ref> Haar medalje van die orde het die nommer 1 op. Sy het twee eredoktorsgrade (1973 en 1999) en verskeie ander medaljes gehad.<ref>{{cite book |last1=Taylor |first1=Alister |last2=Coddington |first2=Deborah |title=Honoured by the Queen – New Zealand |year=1994 |publisher=New Zealand Who's Who Aotearoa |location=Auckland |isbn=0-908578-34-2 |page=51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.dpmc.govt.nz/our-programmes/new-zealand-royal-honours/new-zealand-royal-honours-system/types-new-zealand-royal-honours/other-distinctive-new-zealand-honours/suffrage-medal-register |title=The New Zealand Suffrage Centennial Medal 1993 – register of recipients |date=26 July 2018 |publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet |access-date=18 September 2018}}</ref> ==Gesondheid== In 2005 en 2006 was sy in die hospitaal, maar is betyds vir haar 75ste verjaarsdag ontslaan.<ref>{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=1&ObjectID=10392568|work=New Zealand Herald |title=Maori Queen home for birthday|date=23 July 2006|access-date=17 August 2017}}</ref> Sy is op 15 Augustus 2006 in haar ampswonings in Ngāruawāhia oorlede.<ref>{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=1&ObjectID=10396348|work=New Zealand Herald |title=Maori Queen dies after 40 years on the throne|date=15 August 2006|access-date=17 August 2017|first1=Jon|last1=Stokes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/15/AR2006081501241.html|work=The Washington Post|title=Te Arikinui Te Atairangikaahu, Queen of New Zealand's Maori|date=16 August 2006|access-date=17 August 2017|first=Ray|last=Lilley}}</ref> Haar oudste seun, [[Tūheitia Paki]], is in die routydperk as haar opvolger aangewys. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== * [https://web.archive.org/web/20041217141512/http://www.monumentalstories.gen.nz/bio_65.html Biografie] {{CommonsKategorie-inlyn|Te Atairangikaahu}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Te Atairangikaahu}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Te Atairangikaahu}} [[Kategorie:Geboortes in 1931]] [[Kategorie:Sterftes in 2006]] [[Kategorie:Maori-monarge]] d00e1a3q6lykscvwr0q4n0tgm8oibhw 0 391244 2922739 2839325 2026-08-06T20:19:24Z ~2026-43529-73 212322 /* */ это наш стриптиз ваш 2922739 wikitext text/x-wiki '''Rusland se Vryheidslegioen'''<ref>{{cite news |last1=Cole |first1=Brendan |title=Former Russian Soldiers Join Ukraine Against Putin's Invasion, Kyiv Says |url=https://www.newsweek.com/russia-ukraine-defense-kyiv-troops-change-sides-freedom-1693274/ |access-date=7 April 2022 |publisher=Newsweek |date=30 Maart 2022 |archive-date= 3 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403004101/https://www.newsweek.com/russia-ukraine-defense-kyiv-troops-change-sides-freedom-1693274 |url-status=dead }}</ref> ([[Russies]]: Легион «Свобода России», geromaniseer: ''Legion Swoboda Rossiji''; Oekraïens: Легіон «Свобода Росії», ook vertaal as '''Vryheid vir Rusland'''),<ref name="WSJ">{{cite news |last1=Coles |first1=Isabel |last2=Trofimov |first2=Yaroslav |title=Belarusians, Russians Join Ukraine's Military, Hoping for Freedom at Home |url=https://www.wsj.com/articles/belarusians-russians-join-ukraines-military-hoping-for-freedom-at-home-11649325276 |access-date=10 April 2022 |work=[[Wall Street Journal]] |date=7 April 2022 |url-access=subscription |archive-url=https://archive.ph/20220410124226/https://12ft.io/proxy?q=https://www.wsj.com/articles/belarusians-russians-join-ukraines-military-hoping-for-freedom-at-home-11649325276 |archive-date=10 April 2022 |quote=Terwyl die Belarussiese opposisie lankal geïnspireer is deur die Oekraïne se weerstand teen Rusland en pogings om outoritêre heerskappy af te dwing, is die koms van Russe wat bereid is om teen hul eie landgenote te veg relatief nuut. Die uniforms van die Vryheid vir Rusland-eenheid het die wit-blou-wit skouerwapen, in die kleure van 'n nuwe Russiese vlag wat deur sommige teenstanders van president Poetin gebruik word. |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Johnson |first1=Sabrina |title=Russians 'who want to fight Putin in Ukraine' given own battalion |url=https://metro.co.uk/2022/04/09/russians-who-want-to-fight-putin-in-ukraine-given-own-battalion-16436025/ |access-date=10 April 2022 |work=Metro |date=9 April 2022 |language=en}}</ref> is 'n legioen van die [[Oekraïense Gewapende Magte|gewapende magte van die Oekraïne]], wat in Maart 2022 gevorm is om Oekraïne teen die [[2022 Russiese inval in die Oekraïne]] te beskerm. Dit bestaan uit oorlopers van die Russiese Gewapende Magte, sowel as ander Russiese en Belarussiese vrywilligers wat nie voorheen lede van militêre formasies was nie.<ref name=":0">{{Cite web|title=Охочих вступити до легіону "Свобода Росії" багато — представник легіону |trans-title=Many people want to join the Freedom of Russia Legion - a representative of the Legion |url=https://ua.interfax.com.ua/news/press-conference/821330.html|website=Інтерфакс-Україна (Interfax-Ukraine) |accessdate=2022-04-06|language=uk}}</ref> Die legioen gebruik die [[wit-blou-wit vlag]] as 'n skouerkenteken in plaas van die amptelike [[vlag van Rusland]].<ref name="WSJ" /><ref name=":0" /> Op 22 Mei 2023 het 'n afdeling van Rusland se Vryheidslegioen 'n oorgrensaanval in die [[Belgorod]]-streek van Rusland uitgevoer.<ref name=poleur20230522>{{cite news |title=Pro-Ukraine Russian soldiers storm border region, claim 'liberation' of villages |last=Melkozerova|first=Veronika |url=https://www.politico.eu/article/pro-ukraine-russian-soldiers-storm-border-region-claim-liberation-of-villages/ |work=Politico Europe |date=22 May 2023 |access-date=23 Mei 2023}}</ref><ref name=ynews20230522>[https://news.yahoo.com/freedom-russia-legion-says-creating-135819010.html "Freedom of Russia Legion says they are creating a "demilitarised zone" in Russia"]. Yahoo News, 22 Mei 2023</ref> ==Geskiedenis== Die Vryheid vir Rusland-legioen is gevorm uit 'n kompanie van die Russiese Leër (meer as 100 soldate), wat vrywillig na die Oekraïense kant oorgeloop het. Volgens die kompaniebevelvoerder het hulle op 27 Februarie 2022, met die hulp van die Veiligheidsdiens van Oekraïne, by die Oekraïense kant aangesluit om "Oekraïners teen ware fasciste te beskerm". Hy het ook 'n beroep op sy landgenote, soldate van president [[Wladimir Poetin]] se leër, gedoen om by die Vryheid vir Rusland-legioen aan te sluit, om hul eie mense en die land te red "van vernedering en vernietiging".<ref>{{Cite web|title=Російські військові з легіону "Вільна Росія", які воюють за Україну, дали брифінг (відео) |trans-title=Russian servicemen from the Free Russia Legion, who are fighting for Ukraine, gave a briefing (video) |url=https://www.unian.ua/war/brifing-rosiyskih-viyskovih-z-legionu-vilna-rosiya-yaki-voyuyut-za-ukrajinu-onlayn-translyaciya-novini-vtorgnennya-rosiji-v-ukrajinu-11773870.html|website=www.unian.ua|accessdate=2022-04-06|language=uk}}</ref> Die eerste vrywilligers van die Vryheid vir Rusland-legioen het begin met individuele voorlopige opleiding aan die einde van Maart 2022. In die besonder het die personeel van die legioen onder leiding van instrukteurs van die Oekraïense Gewapende Magte die gebruik van die Sweeds-Britse draagbare teentenkgeleide kortafstandmissiel [[NLAW]] bestudeer. Die bevelvoerders van Vryheid vir Rusland-eenhede het kennis gemaak met die operasionele situasie op die frontlinies.<ref>{{Cite web|title=Добровольці легіону «Вільна Росія» воюватимуть за Україну: триває підготовка |trans-title=Volunteers of the Free Russia Legion will fight for Ukraine: preparations are underway |url=https://www.volynnews.com/news/all/dobrovoltsi-lehionu-vilna-rosiia-voiuvatymut-za-ukrayinu-tryvaye-pidhotovka/|website=Волинські новини (Volyn news) |language=uk |accessdate=2022-04-06}}</ref> Die legioen se verklaarde doelwitte is om die Russiese inval in Oekraïne af te weer en uiteindelik die regime van [[Wladimir Poetin]] omver te werp.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/6165422/russians-in-ukraine/|title=The Russians Fighting Putin in Ukraine|magazine=Time|date=2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408160703/https://time.com/6165422/russians-in-ukraine/|accessdate=10 April 2022|archive-date=2022-04-08}}</ref> Die Vryheid vir Rusland-legioen veg na bewering saam met die gewapende magte van Oekraïne in die [[Donbas]] tydens die Oos-Oekraïense offensief. Die eenheid organiseer na bewering ook brandstigting en [[sabotasie]]dade binne [[Rusland]].<ref>{{cite web|url=https://www.berliner-zeitung.de/politik-gesellschaft/russische-soldaten-gegen-putin-im-donbass-kaempfen-in-moskau-feuer-legen-li.225863 |title=Russische Soldaten gegen Putin: im Donbass kämpfen, in Moskau Feuer legen |work=Berliner Zeitung |date=4 Mei 2022 |access-date=30 Mei 2022 }}</ref> Op 11 Junie het dit bekend geword dat Igor Woloboejef, die voormalige ondervoorsitter van Gazprombank, wat Rusland verlaat het tydens die uitbreek van die inval, by die Vryheid vir Rusland aangesluit het.<ref>{{cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/06/11/former-gazprombank-executive-igor-volobuev-joins-the-freedom-to-russia-legion-within-the-ukrainian-armed-forces-news |title=Former Gazprombank executive Igor Volobuev joins the Freedom to Russia Legion within the Ukrainian Armed Forces |work=Novaya Gazeta |date=11 Junie 2022 |access-date=12 Junie 2022 }}</ref><ref name="2022jun14Russia Legion">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/14/russians-fighting-for-ukraine |title=‘I could not be part of this crime’: the Russians fighting for Ukraine|work=[[The Guardian]] |date=14 Junie 2022 |access-date=14 Junie 2022 }}</ref> == Sien ook == * [[Atesh]] * [[Nasionale Republikeinse Leër]] * [[Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste]] * [[Stop die Waens]] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oekraïne]] 5nkl5k2wh52czmlewswe46x3nbs5lah 2922743 2922739 2026-08-06T20:30:51Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-43529-73|~2026-43529-73]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2839325 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Patch of the Ukrainian Free Russian Legion.svg|duimnael|Die Bevry Rusland-skouerkenteken van die legioen.]] '''Rusland se Vryheidslegioen'''<ref>{{cite news |last1=Cole |first1=Brendan |title=Former Russian Soldiers Join Ukraine Against Putin's Invasion, Kyiv Says |url=https://www.newsweek.com/russia-ukraine-defense-kyiv-troops-change-sides-freedom-1693274/ |access-date=7 April 2022 |publisher=Newsweek |date=30 Maart 2022 |archive-date= 3 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403004101/https://www.newsweek.com/russia-ukraine-defense-kyiv-troops-change-sides-freedom-1693274 |url-status=dead }}</ref> ([[Russies]]: Легион «Свобода России», geromaniseer: ''Legion Swoboda Rossiji''; Oekraïens: Легіон «Свобода Росії», ook vertaal as '''Vryheid vir Rusland'''),<ref name="WSJ">{{cite news |last1=Coles |first1=Isabel |last2=Trofimov |first2=Yaroslav |title=Belarusians, Russians Join Ukraine's Military, Hoping for Freedom at Home |url=https://www.wsj.com/articles/belarusians-russians-join-ukraines-military-hoping-for-freedom-at-home-11649325276 |access-date=10 April 2022 |work=[[Wall Street Journal]] |date=7 April 2022 |url-access=subscription |archive-url=https://archive.ph/20220410124226/https://12ft.io/proxy?q=https://www.wsj.com/articles/belarusians-russians-join-ukraines-military-hoping-for-freedom-at-home-11649325276 |archive-date=10 April 2022 |quote=Terwyl die Belarussiese opposisie lankal geïnspireer is deur die Oekraïne se weerstand teen Rusland en pogings om outoritêre heerskappy af te dwing, is die koms van Russe wat bereid is om teen hul eie landgenote te veg relatief nuut. Die uniforms van die Vryheid vir Rusland-eenheid het die wit-blou-wit skouerwapen, in die kleure van 'n nuwe Russiese vlag wat deur sommige teenstanders van president Poetin gebruik word. |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Johnson |first1=Sabrina |title=Russians 'who want to fight Putin in Ukraine' given own battalion |url=https://metro.co.uk/2022/04/09/russians-who-want-to-fight-putin-in-ukraine-given-own-battalion-16436025/ |access-date=10 April 2022 |work=Metro |date=9 April 2022 |language=en}}</ref> is 'n legioen van die [[Oekraïense Gewapende Magte|gewapende magte van die Oekraïne]], wat in Maart 2022 gevorm is om Oekraïne teen die [[2022 Russiese inval in die Oekraïne]] te beskerm. Dit bestaan uit oorlopers van die Russiese Gewapende Magte, sowel as ander Russiese en Belarussiese vrywilligers wat nie voorheen lede van militêre formasies was nie.<ref name=":0">{{Cite web|title=Охочих вступити до легіону "Свобода Росії" багато — представник легіону |trans-title=Many people want to join the Freedom of Russia Legion - a representative of the Legion |url=https://ua.interfax.com.ua/news/press-conference/821330.html|website=Інтерфакс-Україна (Interfax-Ukraine) |accessdate=2022-04-06|language=uk}}</ref> Die legioen gebruik die [[wit-blou-wit vlag]] as 'n skouerkenteken in plaas van die amptelike [[vlag van Rusland]].<ref name="WSJ" /><ref name=":0" /> Op 22 Mei 2023 het 'n afdeling van Rusland se Vryheidslegioen 'n oorgrensaanval in die [[Belgorod]]-streek van Rusland uitgevoer.<ref name=poleur20230522>{{cite news |title=Pro-Ukraine Russian soldiers storm border region, claim 'liberation' of villages |last=Melkozerova|first=Veronika |url=https://www.politico.eu/article/pro-ukraine-russian-soldiers-storm-border-region-claim-liberation-of-villages/ |work=Politico Europe |date=22 May 2023 |access-date=23 Mei 2023}}</ref><ref name=ynews20230522>[https://news.yahoo.com/freedom-russia-legion-says-creating-135819010.html "Freedom of Russia Legion says they are creating a "demilitarised zone" in Russia"]. Yahoo News, 22 Mei 2023</ref> ==Geskiedenis== Die Vryheid vir Rusland-legioen is gevorm uit 'n kompanie van die Russiese Leër (meer as 100 soldate), wat vrywillig na die Oekraïense kant oorgeloop het. Volgens die kompaniebevelvoerder het hulle op 27 Februarie 2022, met die hulp van die Veiligheidsdiens van Oekraïne, by die Oekraïense kant aangesluit om "Oekraïners teen ware fasciste te beskerm". Hy het ook 'n beroep op sy landgenote, soldate van president [[Wladimir Poetin]] se leër, gedoen om by die Vryheid vir Rusland-legioen aan te sluit, om hul eie mense en die land te red "van vernedering en vernietiging".<ref>{{Cite web|title=Російські військові з легіону "Вільна Росія", які воюють за Україну, дали брифінг (відео) |trans-title=Russian servicemen from the Free Russia Legion, who are fighting for Ukraine, gave a briefing (video) |url=https://www.unian.ua/war/brifing-rosiyskih-viyskovih-z-legionu-vilna-rosiya-yaki-voyuyut-za-ukrajinu-onlayn-translyaciya-novini-vtorgnennya-rosiji-v-ukrajinu-11773870.html|website=www.unian.ua|accessdate=2022-04-06|language=uk}}</ref> Die eerste vrywilligers van die Vryheid vir Rusland-legioen het begin met individuele voorlopige opleiding aan die einde van Maart 2022. In die besonder het die personeel van die legioen onder leiding van instrukteurs van die Oekraïense Gewapende Magte die gebruik van die Sweeds-Britse draagbare teentenkgeleide kortafstandmissiel [[NLAW]] bestudeer. Die bevelvoerders van Vryheid vir Rusland-eenhede het kennis gemaak met die operasionele situasie op die frontlinies.<ref>{{Cite web|title=Добровольці легіону «Вільна Росія» воюватимуть за Україну: триває підготовка |trans-title=Volunteers of the Free Russia Legion will fight for Ukraine: preparations are underway |url=https://www.volynnews.com/news/all/dobrovoltsi-lehionu-vilna-rosiia-voiuvatymut-za-ukrayinu-tryvaye-pidhotovka/|website=Волинські новини (Volyn news) |language=uk |accessdate=2022-04-06}}</ref> Die legioen se verklaarde doelwitte is om die Russiese inval in Oekraïne af te weer en uiteindelik die regime van [[Wladimir Poetin]] omver te werp.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/6165422/russians-in-ukraine/|title=The Russians Fighting Putin in Ukraine|magazine=Time|date=2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408160703/https://time.com/6165422/russians-in-ukraine/|accessdate=10 April 2022|archive-date=2022-04-08}}</ref> Die Vryheid vir Rusland-legioen veg na bewering saam met die gewapende magte van Oekraïne in die [[Donbas]] tydens die Oos-Oekraïense offensief. Die eenheid organiseer na bewering ook brandstigting en [[sabotasie]]dade binne [[Rusland]].<ref>{{cite web|url=https://www.berliner-zeitung.de/politik-gesellschaft/russische-soldaten-gegen-putin-im-donbass-kaempfen-in-moskau-feuer-legen-li.225863 |title=Russische Soldaten gegen Putin: im Donbass kämpfen, in Moskau Feuer legen |work=Berliner Zeitung |date=4 Mei 2022 |access-date=30 Mei 2022 }}</ref> Op 11 Junie het dit bekend geword dat Igor Woloboejef, die voormalige ondervoorsitter van Gazprombank, wat Rusland verlaat het tydens die uitbreek van die inval, by die Vryheid vir Rusland aangesluit het.<ref>{{cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/06/11/former-gazprombank-executive-igor-volobuev-joins-the-freedom-to-russia-legion-within-the-ukrainian-armed-forces-news |title=Former Gazprombank executive Igor Volobuev joins the Freedom to Russia Legion within the Ukrainian Armed Forces |work=Novaya Gazeta |date=11 Junie 2022 |access-date=12 Junie 2022 }}</ref><ref name="2022jun14Russia Legion">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/14/russians-fighting-for-ukraine |title=‘I could not be part of this crime’: the Russians fighting for Ukraine|work=[[The Guardian]] |date=14 Junie 2022 |access-date=14 Junie 2022 }}</ref> == Sien ook == * [[Atesh]] * [[Nasionale Republikeinse Leër]] * [[Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste]] * [[Stop die Waens]] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oekraïne]] 5ex99gjnnbydoxwhzr91ge2skhvi8cg 0 392633 2922882 2876773 2026-08-07T08:46:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922882 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Breyton Paulse | beeld = [[Lêer:Breyton Paulse 2009.jpg|180px]] | byskrif = | vollenaam = | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1976|04|25|df=yes}} | geboorteplek = [[Koue Bokkeveld]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,78 m | gewig = 80 kg | ru_posisies = [[Vleuel]] | springbokid = | sarugbyno = 18411 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = | ru_proklubs = | ru_klubwedstryde = | ru_klubpunte = | ru_klubopdatering = | super14 = {{rut Stormers}} | super14jare = 1998–2007 | super14wedstryde = 57 | super14punte = (175) | ru_currentclub = | super14opdatering = 6 Augustus 2022 | ru_provinsie = {{rut WP}} | ru_provinsiejare = 1996–2007 | ru_provinsiewedstryde = 80 | ru_provinsiepunte = (320) | ru_provinsieopdatering = 6 Augustus 2022 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{Rugby-unie-landdata|RSA}} | ru_nasionalejare = 1999–2007 | ru_nasionalewedstryde = 64 | ru_nasionalepunte = (130) | ru_nsopdatering = 6 Augustus 2022 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = [[Universiteit van Stellenbosch]] | url = }} '''Breyton Paulse''' (gebore 25 April [[1976]] in De Keur, [[Koue Bokkeveld]]) is 'n Suid-Afrikaanse voormalige [[Rugby|rugbyspeler]] wat van 1999 tot 2007 op [[Spelerposisies in rugby|vleuel]] vir die nasionale span, die [[Springbokke]], gespeel het. Hy het 64 toetswedstryde vir Suid-Afrika gespeel en 26 drieë gedruk.<ref name="ESPN">{{Cite web|url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/12696.html|title=Breyton Paulse - Rugby Union - Players and Officials|website=ESPN Scrum|publisher=ESPN|access-date=24 October 2020|archive-date= 5 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220805181341/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/12696.html|url-status=dead}}</ref> == Vroeë lewe == In sy jeug het hy, benewens rugby, aan krieket, sokker en atletiek deelgeneem en [[Boland]] in die 200m en 400m naellope verteenwoordig.<ref name="NZHerald">{{Cite web|url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10451143|title=Rugby: Paulse flipping out over Cup chances|last=Gilhooly|first=Daniel|date=12 July 2007|website=New Zealand Herald|access-date=31 January 2020}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die boer vir wie sy ouers gewerk het, het sy talent vir rugby raakgesien, en om dit te koester, het hy sy klasgeld betaal om aan die Universiteit Stellenbosch te studeer,<ref name="NZHerald" /> wat baie Springbok-rugbyspelers opgelewer het. == Rugbyloopbaan == Paulse het byna van die begin van sy rugbyloopbaan af aandag getrek met 'n driekuns van drieë in sy eerste [[Curriebeker]]wedstryd in 1996, en het in 1999 sy buiging vir die [[Springbokke]] gemaak. In sy eerste verskyning vir die Springbokke teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], het hy 'n driekuns behaal. Nadat hy sy derde drie daardie dag gedruk het, het hy sy kenmerkende ''flick flack'' uitgevoer, 'n wawiel gevolg deur 'n terugdraai, wat hy gereeld na besonder-spesiale drieë uitgevoer het.<ref name="NZHerald"/><ref>{{Cite web|url=https://rugbydump.com/news/rugby-hqs-top-5-set-piece-tries-of-all-time|title=Rugby HQ's Top 5 Set Piece Tries of all time|date=24 April 2013|website=Rugby Dump|access-date=31 January 2020}}</ref> Aan die einde van die 2000 seisoen het hy die eerste speler van kleur geword wat as Suid-Afrikaanse Rugbyspeler van die Jaar aangewys is, wat 'n seisoen afsluit waarin hy twee drieë gedruk het in die Westelike Provinsie se oorwinning oor Natal in die [[Curriebeker]]-eindstryd<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15347654/paulse-creates-history|title=Paulse creates history|date=29 October 2000|website=ESPN|access-date=24 October 2020}}</ref> Aan die einde van 2006 is Paulse deur die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]]-franchise gekies as deel van hul span vir die [[2007 Super 14-seisoen|2007 Super 14]] waar hy sy kanse versterk het om weer vir die Springbokke uit te draf. Hy is gekies vir die span wat by die [[Rugbywêreldbeker 2003|2003 Rugbywêreldbeker]]-eindstryde teenwoordig was, maar is slegs as reserwespeler vir die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007 Rugbywêreldbeker]]-eindstryd gekies. Sy laaste verskyning in die groen en goud was teen Nieu-Seeland in Christchurch in 2007 op die ouderdom van 31. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Springbokke|id=18411|name=Breyton Paulse}} {{Navbox |name = Breyton Paulse |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paulse, Breyton}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Stormers rugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] fr3iwa3ycgk8znkqxd3dontfzfn8i2d 6 394319 2922834 2531050 2026-08-06T22:57:23Z JMK 649 +kat 2922834 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dr. [[Stefaan du Toit]] en 'n onbekende man by die magneet van die WNNR se siklotron, destyds die beste siklotron van sy grootte ter wêreld |bron=Verskaf deur sy dogter |datum=Omstreeks 1950 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:WNNR]] 7hyri3bun9up0n6r2ue3imzh7job1mx 0 399834 2922670 2841664 2026-08-06T18:07:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922670 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Vinny Lingham CEO Civic.jpg|duimnael|Vinny Lingham ]] '''Vinny Lingham''' (gebore '''Vinodan Lingham''') is 'n Suid-Afrikaans-gebore Amerikaanse [[internet]]-[[entrepreneur]] wat die mede-stigter en uitvoerende hoof van Civic<ref>{{Cite web|title=Civic Pass - identity management tools for Web3|url=https://www.civic.com/|access-date=2023-01-07|website=Civic Technologies, Inc.|language=en-US}}</ref> is - 'n identiteitsbeskermings- en bestuursonderneming wat in [[Kalifornië]] gebaseer is. Hy was ook voorheen die stigter en [[HUB]] van Gyft & [[Yola (Webwerf)|Yola]], Inc. Hy is ook die medestigter van SiliconCape, 'n [[nieregeringsorganisasie]] gebaseer in [[Suid-Afrika]] wat daarop gemik is om [[Kaapstad]] in 'n tegnologiese spilpunt te omskep.<ref>{{cite web |url=http://www.siliconcape.com// |title=The Silicon Cape Initiative |website=siliconcape.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090910071310/http://www.siliconcape.com/ |archive-date=2009-09-10}}''SiliconCape.com''</ref> == Entrepreneurskap == In 2003 het Lingham incuBeta gestig, 'n beleggingsbeheermaatskappy wat betrokke is by die eienaarskap, bestuur en ondersteuning van aanlynbemarkingsmaatskappye in verskeie stadiums van ontwikkeling, met kantore in die VSA, VK en [[Kaapstad]]. Ook in 2003 het Lingham Clicks2Customers gestig, 'n filiaal van incuBeta wat sagteware en dienste vir soekenjinbemarking verskaf. Lingham het as die uitvoerende hoof van beide maatskappye gedien. In 2007 het Lingham Yola gestig, 'n eie webontwikkelingsplatform vir individue, klein besighede en organisasies. Tot op hede het Yola meer as $25 miljoen se befondsing van [[Johann Rupert]] se Reinet Fund ontvang.<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2009/02/17/synthasite-gets-a-20-million-boost-for-simple-website-creation-software/ |title=SynthaSite Gets a $20 Million Boost for Simple Website Creation Software|date=17 Februarie 2009 }}</ref> Vinny Lingham is die medestigter van die Silicon Cape Initiative, 'n Suid-Afrikaans-gebaseerde organisasie wat daarop gemik is om die [[Wes-Kaap]] in 'n hoë-tegnologie [[beginonderneming]]-spilpunt te verander. Hy is ook die medestigter van die beleggingsfonds Newtown Partners, waardeur Lingham vroeë stadiumbeleggings gelei het in suksesvolle en noemenswaardige beginondernemings, insluitend Sweep South en Augmentors.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/profiles/companies/1372260D:SJ-newtown-partners-pty-ltd|title=Newtown Partners Pty Ltd: Company Profile|website=Bloomberg|access-date=2018-01-08}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://ventureburn.com/2015/08/sweepsouth-becomes-first-sa-startup-to-join-silicon-valleys-500-startups-programme/|title=SweepSouth becomes first SA startup to join Silicon Valley's 500 Startups programme – Ventureburn|date=2015-08-03|work=Ventureburn|access-date=2018-01-08|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://it-online.co.za/2017/02/03/crowdfunding-record-for-sa-made-ar-game/|title=Crowdfunding record for SA-made AR game|date=2017-02-03|work=IT-Online|access-date=2018-01-08|language=en-US}}</ref> Lingham is gekies as 'n Endeavour Entrepreneur in 2006 en 'n Jong Wêreldleier in 2009 saam met die [[Wêreld Ekonomiese Forum]]. Endeavour is 'n wêreldwye nie-winsgewende organisasie wat hoë-impak entrepreneurs in ontluikende markte selekteer en ondersteun. In 2012 het Lingham Gyft, 'n mobiele geskenkbewysmaatskappy, begin met die ondersteuning van Google Ventures.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2012/09/10/gyft-is-moving-the-plastic-gift-card-industry-to-your-iphone/|title=Gyft Is Moving The Plastic Gift Card Industry To Your iPhone|last=Perez|first=Sarah|work=TechCrunch|access-date=2018-01-08|language=en}}</ref> In twee jaar het Gyft die voorste diens in die mobiele geskenkkaartruimte geword en is in 2014 deur First Data Corporation vir meer as VS$54m verkry.<ref>{{cite web |url=http://www.techcentral.co.za/sas-vinny-lingham-hits-us-pay-dirt/49973/ |title=SA's Vinny Lingham hits US pay dirt|date=30 Julie 2014 }}</ref> In 2015 het Lingham Civic gestig, 'n begin wat identiteitsinligting op die [[blokketting]] enkripteer. Civic het meer as US$33m in befondsing ingesamel tydens sy aanvanklike muntaanbod (ICO) in Junie 2017.<ref>{{cite news| url = https://www.reuters.com/article/us-civic-blockchain-token/civic-sells-33-million-in-digital-currency-tokens-in-public-sale-idUSKBN19D200| title = Civic sells $33 million in digital currency tokens in public sale {{!}} Reuters| newspaper = Reuters| date = 22 Junie 2017}}</ref> Van 2014 tot 2016 was Lingham een van die beleggers, of "drake", op [[Suid-Afrika]] se ''Dragons' Den''-werklikheids-TV-reeks.<ref>{{cite web |url=http://www.destinyman.com/2014/08/08/meet-sas-own-dragons/ |title=Meet SA's own Dragons |access-date=26 April 2023 |archive-date= 4 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604084218/http://www.destinyman.com/2014/08/08/meet-sas-own-dragons/ |url-status=dead }}</ref> Vanaf 2016 is hy een van die "haaie" op die opvolg van Dragons' Den, Shark Tank South Africa. In 2017 was Lingham ook 'n "Engel" op National Geographic se nie-winsgewende program Undercover Angel.<ref>{{Cite web|url=http://www.nationalgeographic.com.au/tv/undercover-angel/|title=Undercover Angel|access-date=2018-01-08}}{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Lingham is ook die mede-outeur van "''I'm In: Essential Advice for Entrepreneurs''".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kZGfDAEACAAJ|title=And for All These Reasons I'm in: Essential Advice for Entrepreneurs|last=Lingha)|first=Gil; Thembekwayo Oved (Vusi; Leteka, Polo|date=2015|publisher=Tracey Mcdonald Publisher|isbn=9780994658623|language=en}}</ref>In die somer van 2020 het Lingham [[Waitroom]] gestig, 'n gasheergeleide regstreekse stroming en videovergaderingplatform wat een-tot-een-betrokkenheid tussen gashere en hul gehore sal toelaat.<ref name=":0">{{Cite web |last=McLeod |first=Duncan |date=2022-03-23 |title=Vinny Lingham's new start-up, Waitroom, is the anti-Zoom |url=https://techcentral.co.za/vinny-lingham-waitroom-is-the-anti-zoom/209145/ |access-date=2022-03-24 |website=TechCentral |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Takahashi |first=Dean |date=2022-03-23 |title=Waitroom launches livestreaming platform for real-time communication |url=https://venturebeat.com/2022/03/23/waitroom-launches-livestreaming-platform-for-real-time-communication/ |access-date=2022-03-24 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=2022-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324025742/https://venturebeat.com/2022/03/23/waitroom-launches-livestreaming-platform-for-real-time-communication/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Flynn |first=Kerry |date=2022-03-23 |title=Streaming platform Waitroom raises $3M to take on Zoom |url=https://www.axios.com/pro/media-deals/2022/03/23/waitroom-raises-3-million-streaming |access-date=2022-03-24 |website=Axios |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lingham, Vinny}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Lewende mense]] 444gxz6o0ca8an5xs65w26opr0fgovj 0 406010 2922770 2902398 2026-08-06T21:22:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922770 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Plaasmoorde.jpg|duimnael|280px|Naasbestaandes plant kruise vir slagoffers van plaasaanvalle. Bill Gobey is in 1987 in die gesig geskiet en sy gade te [[Hekpoort]] doodgeskiet toe rowers 'n kluis uit hul rondawel wou steel.<ref name=gob1>[http://www.saflii.org/za/cases/ZASCA/1989/88.html S v Tseleng (578/88) 1989 ZASCA 88 (17 August 1989)], South Africa: Supreme Court of Appeal</ref>]] Die '''Witkruismonument''' of '''Plaasmoordemonument''' is 'n monumentkompleks langs die [[N1 (Suid-Afrika)|N1-roete]] tussen [[Potgietersrus]] en [[Pietersburg]], wat opsigtelik teen die helling van [[Ysterberg]] geleë is, op privaat eiendom van die Harmse-familie.<ref name=wit1>Danie van der Westhuizen, [https://www.youtube.com/watch?v=RBjLoAWgwH0 Witkruis Monument Opgradering 2021], YouTube, 9 September 2021, kyk 22:30</ref> Op die area van sowat 5 [[hektaar]] word sedert 16 Junie 2004 simboliese witgeverfde metaalkruise geplant vir elke sterfte tydens 'n Suid-Afrikaanse plaasaanval. 925 van die sowat 3&nbsp;000 wit metaalkruise teen die randjie is in 'n opvallende sentrale kruisvorm gerangskik om die Christelike aard van die monument te beklemtoon. Sowat 20 rooi kruise aan die bokant van die monument verteenwoordig plaaslike ongevalle.<ref name="ver1">{{cite web |last1=Verreycken |first1=Rob |last2=Willemse |first2=Jan |title=Het Witkruismonument in Zuid-Afrika tegen de plaasmoorde |url=https://reactnieuws.net/2012/08/29/het-witkruismonument-in-zuid-afrika-tegen-de-plaasmoorde/ |website=reactnieuws.net |access-date=15 September 2023 |date=29 Augustus 2012}}</ref> In 2020 en 2022 is verdere monumente aan die voet van die kruisveld aangebring. ==Bewusmaking== Boere het in 2004 wit kruise vir bewusmaking van [[Plaasmoorde in Suid-Afrika|plaasmoorde]] langs die N1 opgerig. [[Sanral]] en die padowerheid het egter daarteen beswaar gemaak sodat die kruise verder teen die rant op verskuif moes word.<ref name=koo1/> 300 lede van die gemeenskap het op 16 Junie 2004 vergader en die eerste kruise op die plaas van die destydse eienaar, mnr. Stephan van der Walt, geplant. Dr. Neels Roelofse, kriminoloog aan die [[Universiteit van Limpopo]], en sy eggenote Rina, het aanvanklik die leiding geneem.<ref name="ver1"/> Daar was aanvanklik 1&nbsp;200 identiese kruise wat elkeen 7 kg weeg. In 2010 was daar 'n oplewing in belangstelling in die monument, waarop die plaaslike geloftefeesmaatskappy reëlings met die nuwe grondeienaar aangegaan het rakende besoeke, restourasies, aanvullings en 'n eerbetoondag.<ref name="ver1"/> Die getal kruise het aangegroei tot 2&nbsp;506 teen 2020,<ref name=lit1>Thia Botha, [https://ridgetimes.co.za/286455/eloff-se-lita-knap-witkruismonument-op/ Eloff se Lita knap Witkruismonument op], Ridge Times, 1 Mei 2022</ref> 2&nbsp;575 in 2022,<ref name = mon1>Kobie Ströh, [http://monument-sa.co.za/witkruismonument-plaasmoorde-ysterberg-pietersburg-limpopo/ Witkruismonument – Plaasmoorde – Ysterberg – Pietersburg – Limpopo], Monumente, Gedenktekens en Interessanthede in Suid Afrika, 13 Januarie 2023</ref> en tot net minder as 3&nbsp;000 in 2023. Een daarvan gedenk die alombekende [[Eugène Terre’Blanche]], en twee kruisplanters het sedertdien ook in plaasaanvalle gesterf, naamlik Josef Payne (71) van [[Standerton]] en Nicky Janse van Rensburg (35) van [[Roedtan]].<ref name=koo1>Koot van der Ryst, [https://www.facebook.com/groups/tabita.fourie7/posts/10161866437348475/ Witkruis Monument Kruisplanting 2023], YouTube, 31 Augustus 2023</ref> Die jongste slagoffer wat hier gedenk word is Wilmien Potgieter (2) van [[Lindley]]. In 2020 is 'n granietkruis met graniettablet aan die voet van die kruisveld opgerig. In 2022 is ook 'n bronsstandbeeld van die beeldhouer Jaco van Niekerk bygevoeg. Dit beeld 'n parate boer ("Gert" gedoop) en sy swanger vrou uit – 'n [[allegorie]] van die bestaanstryd aan die suidpunt van Afrika.<ref name = mon1/> ==Bestuur en verrigtinge== [[Lêer:Suid-Afrikaanse plaasaanval en -moordegrafiek (2010-2023).png|duimnael|regs|350px|Voorvalle van plaasaanvalle en -moorde van 2010 tot 2023]] Die jaarliks groeiende monument is 'n gemeenskapsprojek en word met privaat skenkings jaarliks op datum en in stand gehou.<ref name="ver1"/><ref name=har1>Christiaan Harmse, [https://www.backabuddy.co.za/charity/profile/christiaan-harmse-in-5689353245832757595 Witkruis Monument Campaign]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2023</ref> Lita Cross Fourie, wat haar ouers en kennisse aan plaasmoorde afgestaan het, was van 2009 tot haar oorlye in 2023 aan die hoof van verrigtinge, en het die nodige statistiek bygehou.<ref name=lit1/> Aangesien die [[SAPD]] nie doelgerig statistiek omtrent plaasaanvalle en -moorde byhou nie,<ref name="new1">{{cite news |title=Farm murders on the rise - AfriForum |url=https://www.news24.com/news24/farm-murders-of-the-rise-afriforum-20150115 |access-date=19 September 2023 |work=News |agency=News24 |publisher=news24.com |date=15 Januarie 2015}}</ref><ref name="fei1">{{cite news |title=Feitelik verkeerde polisiestatistieke oor plaasmoorde laat ernstige vrae ontstaan |url=https://afriforum.co.za/feitelik-verkeerde-polisiestatistieke-oor-plaasmoorde-laat-ernstige-vrae-ontstaan/ |access-date=18 September 2023 |work=Mediaverklarings |agency=Afriforum |publisher=afriforum.co.za |date=18 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928085634/https://afriforum.co.za/feitelik-verkeerde-polisiestatistieke-oor-plaasmoorde-laat-ernstige-vrae-ontstaan/ |url-status=dead }}</ref> is die nodige statistiek aangevul uit verskillende webwerwe, benewens omvattende statistiek wat deur die Tabita-organisasie opgestel is, en inligting uit die boek “Treurgrond” deur [[Dirk Hermann]], Chris van Zyl en Ilze Nieuwoudt<ref name="ver1"/> wat 'n oorsig bied oor die jare 1990 tot 2012. Sedert 2020 se saamtrek is reëlings getref om die terrein van die N1 af te bereik, wat die voormalige ompad systap.<ref name=koo1/> Die 2020-saamtrek is deur meer as 'n duisend mense bygewoon, en 64 nuwe kruise is geplant.<ref name="sho1">{{cite news |title=Witkruis Monument Opgradering |url=https://showme.co.za/vaal/lifestyle/witkruis-monument-opgradering/ |access-date=18 September 2023 |agency=ShowMe Vaal |publisher=showme.co.za |date=September 2020 |archive-date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411220234/https://showme.co.za/vaal/lifestyle/witkruis-monument-opgradering/ |url-status=dead }}</ref> Tydens 2023 se aandprogram op die 15de September is die kruise verlig, gevolg deur 'n konvooi-optog met die N1 langs op die oggend van die 16de. Dit is gevolg deur die kruisoorhandigings (47 nuwe kruise) en die afvuur van 'n replika van die Grietjie-kanon.<ref name="swa1">{{cite news |last1=Swanepoel |first1=Maretha |title=Wit kruise volgende week geplant by monument: Honderde wit kruise wat vermoorde boere verteenwoordig is op dié gedenkterrein geplant en elke jaar groei dié getal. |url=https://reviewonline.co.za/581688/wit-kruise-volgende-week-geplant-by-momument/ |access-date=18 September 2023 |work=Local News |agency=Polokwane Review Observer |publisher=reviewonline.co.za |date=10 September 2023}}</ref> ==Kyk ook== * [[Wynand Breedt]] * [[Petrus Hennenman]] * [[Jan Hettema]] * [[Annette Kennealy]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{coord|24|04|50|S|29|12|14|O|region:ZA_type:landscape|display=title}} [[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 5pdcz1yv716c324xc3h179xcavzwf7m 0 408878 2922746 2837544 2026-08-06T20:37:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922746 wikitext text/x-wiki {{Infobox spaceflight | name = Wenera 3 | image = 1966 CPA 3379.jpg | image_caption = Die roete van Wenera 3 uitgebeeld op 'n Russiese [[posseël]] van 1966 | mission_type = [[Venus]]-atmosfeer wenteltuig | operator = OKB-1 | COSPAR_ID = 1965-092A | SATCAT = 1733 | mission_duration = Ruimtetuig: 105&nbsp;dae | spacecraft = 3MV-3 | manufacturer = Lavochkin | dry_mass = | launch_mass = 960 kg | landing_mass = 377 kg | power = | launch_date = 16 November 1965, 04:19&nbsp;[[Gekoördineerde Universele Tyd|UTC]] | launch_rocket = Molnija M | launch_site = [[Baikonoer]] 31/6 | last_contact = 15 Februarie 1966 | orbit_epoch = | orbit_reference = [[Heliosentriese wentelbaan|Heliosentries]] | orbit_periapsis = 0.68 [[Astronomiese eenheid|AE]] | orbit_apoapsis = 0.99 AE | orbit_inclination = 4,29° | orbit_period = 277 dae | apsis = helion |interplanetary = {{Infobox spaceflight/IP |type = atmosferies |object = [[Venus]] |arrival_date = 1 Maart 1966 |location = 20°N 80°O waar tuig geval het }} |instruments_list= {{Infobox spaceflight/Instruments |name1= |name2= |name3= |name4= }} | insignia = | insignia_caption = | insignia_size = | programme = [[Wenera-ruimteprogram|Wenera]] | previous_mission = [[Wenera 2]] | next_mission = [[Wenera 4]] }} '''Wenera 3''' ({{lang-ru|Венера-3}} wat ''Venus 3'' beteken) was 'n [[Sowjetunie]] ruimtetuig wat deel van die [[Wenera-ruimteprogram]] was en ontwerp was om die planeet [[Venus]] se oppervlakte te verken. Die ruimtetuig is op 16 November 1965 om 04:19 [[Gekoördineerde Universele Tyd|UTC]] vanaf [[Baikonoer]], [[Kazakhstan]] gelanseer. Die ruimtetuig het uit twee gedeeltes bestaan, die rugsteun en verbyvlugtuig<ref>{{cite web|first1=Mark|last1=Wade|url=http://www.astronautix.com/v/venera3mv-3.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228034043/http://astronautix.com/v/venera3mv-3.html|url-status=dead|archive-date=28 December 2016|title=Venera 3MV-3|website=Encyclopedia Astronautica|access-date=3 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|first1=Gunter|last1=Krebs|url=http://space.skyrocket.de/doc_sdat/venera-3mv-3.htm|title=Venera 3 (3MV-3 #1)|website=Gunter's Space Page|access-date=3 April 2018}}</ref> wat die sondeerder dra, en die sondeerder wat Venus se [[atmosfeer]] moes binnedring en dan met 'n [[valskerm]] op Venus se oppervlak moes land. Die rugsteuntuig het ook gedien as kommunikasie-herleier vir die sondeerder. == Agtergrond == In 1965 het die Sentrale Komitee, gefrustreer met die min welslae van Sergei Korolev se OKB-1 Ontwerpburo, die planeet-verkenningsprogram aan die Lavochkinburo toegeken. Van meer as twaalf lanseringpogings sedert 1958 was Loena 2 en Loena 3 die enigste ruimtetuie wat al hul sendingdoelwitte bereik het. In die tussentyd het die VSA met die [[Mariner 2]]-sending na Venus en die [[Mariner 4]]-sending na [[Mars]] geslaag. Na 'n reeks mislukte maanruimtetuie het die VSA ook daarin geslaag om [[Ranger 6]] met die Maan te laat bots (met die TV-stelsel buite werking) en [[Ranger 7]] het suksesvol 'n reeks TV beelde na die [[Aarde]] versend. Die Lavochkinburo het met 'n omvattende toetsprogram van die Wenera en [[Loena-ruimteprogram|Loena-ruimtetuie]] begin, terwyl Sergei Korolev altyd die idee van normtoetse op onbemande ruimtetuie verwerp het. Van die foute wat hulle opgespoor het was dat die Wenera-tuie wat landings moes uitvoer, gefaal het teen die helfte van die gravitasiekragte wat hulle moes kon hanteer, nadat hulle aan [[middelpuntvliedende krag]]toetse onderwerp is. == Sending == Die doelwit van die sending was om Wenera 3 op die oppervlakte van Venus te laat land. Die hele ruimtetuig het uit kommunikasie-toerusting, wetenskaplike instrumente, elektriese bronne en gedenkpennings met die Staatsembleem van die Sowjetunie, bestaan. Die ruimtetuig is gesteriliseer net voordat dit gelanseer is.<ref name=Ulivi46>{{cite book |last1=Ulivi |first1=Paolo |last2=Harland |first2= David M. |date=2007 |title=Robotic Exploration of the Solar System Part I: The Golden Age 1957-1982 |publisher=Springer |page=46 |isbn=9780387493268 }}</ref> Die ruimtetuig se aanvanklike baan het Venus met 60,550 km gemis en nadat 'n koersverandering-maneuver op 26 Desember 1965 uitgevoer is, was die ruimtetuig op 'n botsingkoers met Venus.<ref name=Harvey94 /> Op 15 Februarie 1966 is daar kontak met die ruimtetuig verloor, waarskynlik weens oorverhitting.<ref name=Harvey94 /> Wenera 3 het op 1 Maart 1966 teen Venus gebots, wat dit die eerste ruimtetuig gemaak het om die oppervlakte van 'n ander [[planeet]] te tref.<ref>{{cite book|url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/beyond-earth-tagged.pdf|title=Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016|page=1|last1=Siddiqi|first1=Asif A.|lccn=2017059404|isbn=9781626830424|publisher=NASA History Program Office|edition=2|year=2018|id=SP2018-4041|series=The NASA history series|location=Washington, DC}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1965-092A |title=Venera 3 |website=NASA Space Science Data Coordinated Archive |access-date=22 November 2023 |archive-date=14 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514144533/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1965-092A |url-status=dead }}</ref> == Instrumente == === Kragbron === Die kragbron vir die ruimtetuig was uniek omrede dit die eerste operasionele gebruik van [[Galliumarsenied]] [[Sonpaneel|sonpanele]] was. Hierdie tipe sonpaneel was deur ''Kvant'' vervaardig en is goedgekeur omrede hulle beter presteer het in hoë temperatuur-omgewings.<ref>G.F.X. Strobl, G. LaRoche, K.-D. Rasch, and G. Hey, "2 From Extraterrestrial to Terrestrial Applications," in ''High-Efficient Low-Cost Photovoltaics: Recent Developments,'' Springer 2009.</ref> Twee 2-vierkante meter sonpanele het die batterye gelaai. Die landingruimtetuig was van krag voorsien deur nie-herlaaibare batterye. === Tussenplanetêre tuig === ==== Nie-wetenskaplike toerusting ==== * Ultrahoë frekwensiesenders en -ontvangers * Telemetrie-skakelaars * Stelsel vir opstelling en korreksie van die ruimtetuig: mikromotors, gasstuwers, elektro-optiese ruimtetuig-posisiesensors en [[Giroskoop|giroskope]] * Rekenaarbeheer van die ruimtetuig-stelsels ==== Wetenskaplike toerusting ==== * Drie vloedhek [[Magnetometer]]s om tussenplanetêre magneetvelde te meet. * Ontladingtellers en 'n halfgeleier-bespeurder vir die studie van [[Kosmiese straling]]. * Spesiale sensors (valle) om die vloei van gelaaide deeltjies te meet. * [[Piëso-elektrisiteit]]sensors vir navorsing oor mikrometeoriete. * Die meting van kosmiese radio-emissies in die [[golflengte]] van 150 tot 1&nbsp;500 meter en tot 15&nbsp;km.<ref>[http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/osvoen-kosm-pr-sssr/1957-1967/14.html The interplanetary space probes "Venera-2" and "Venera-3"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150101143206/http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/osvoen-kosm-pr-sssr/1957-1967/14.html |date= 1 Januarie 2015 }} (in [[Russies]]). Nageslaan op 17 Februarie 2017.</ref> Die ruimtetuig het van die [[Wenera 2]]-ruimtetuig verskil deurdat dit nie oor 'n mikrometeoriet bespeurder beskik het nie.<ref name=Harvey94>{{cite book |last=Harvey |first=Brian |date=2007 |title=Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects|publisher=Springer-Praxis |pages=94–97 |isbn=9780387463438 }} </ref> === Landingstuig === * [[Fotometer]]<ref name=Harvey94 /> * Gas-analiseerder<ref name=Harvey94 /> * Temperatuur-, druk- en digtheidsensors<ref name=Harvey94 /> * Bewegingsensor<ref name=Harvey94 /> * [[Gammastraling]]-teller<ref name=Harvey94 /> == Verwysings == {{verwysings}} {{normdata}} {{Wenera}} {{en-vertaal|Venera 3}} [[Kategorie:Sowjet Venus-sendings]] 6z6etd7u9eavrctkf5oqa43mxgf0xb8 0 418802 2922906 2894391 2026-08-07T10:53:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922906 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cenk Uygur (54233799117) (cropped).jpg|duimnael|Cenk Uygur ]] '''Cenk Kadir Uygur''' (/ˈdʒɛŋk kəˈdɪr ˈjuːɡər/; [[Turks]]: [ˈdʒeɲc kaˈdiɾ ˈujɡuɾ]; gebore op [[21 Maart]] [[1970]]) is 'n Turks-gebore Amerikaanse media-persoonlikheid, [[politikus]] en politieke kommentator.<ref name="coming">{{cite news|url=https://www.mercurynews.com/2017/10/19/cenk-uygur-senate-california-young-turks-dianne-feinstein/ |title=Liberal online news host Cenk Uygur considering Senate run in California |date=21 Oktober 2017|first=Casey|last=Tolan|access-date=11 Julie 2019 |newspaper=The Mercury News|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712013055/https://www.mercurynews.com/2017/10/19/cenk-uygur-senate-california-young-turks-dianne-feinstein/ |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live}}</ref> Hy is die medeskepper van ''The Young Turks'', 'n [[Links (politiek)|linkse]], progressiewe, sosiopolitieke [[nuus]]- en kommentaarprogram. In 1996 het Uygur kort as 'n mede-prokureur gewerk. Hy het ''The Young Turks'' van stapel gestuur en begin aanbied in 2002. In 2011 het hy vlugtig vir MSNBC gewerk as 'n politieke kommentator (hy is deur Al Sharpton vervang), en daarna het hy van 2011 tot 2013 op 'n weeksaand-kommentaarprogram op Current TV verskyn. In 2017 was Uygur medestigter van die progressiewe politieke aksiekomitee Justice Democrats. In 2020 was Uygur 'n kandidaat in beide die spesiale verkiesing sowel as die gereelde geskeduleerde verkiesing vir [[Kalifornië]] se 25ste kongresdistrik. Sommige het sy kandidatuur as kontroversieel beskou weens sy vorige opmerkings oor vroue en minderheidsgroepe, insluitend die [[LGBT|LGBTQ+]]-gemeenskap, Asiërs, godsdienstige Jode en Moslems, wat sommige aanstootlik gevind het, maar wat volgens hom uit konteks geneem is.<ref name="nytdec13">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/12/13/us/politics/bernie-sanders-cenk-uygur.html|title=Bernie Sanders Retracts Endorsement of Cenk Uygur After Criticism|first=Jennifer|last=Medina|date=13 Desember 2019|accessdate=26 Januarie 2024|work=The New York Times}}</ref><ref name="tdbnov21">{{Cite web|url=https://www.thedailybeast.com/democrats-fear-carpetbagger-cenk-uygurs-offensive-past-remarks-will-lose-them-california-congressional-seat|title=Dems Fear 'Carpetbagger' Cenk Uygur Will Lose Them California Seat|first=Will|last=Sommer|date=21 November 2019|work=The Daily Beast}}</ref> Hy het albei verkiesings verloor en algeheel vierde en tweede onder [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]] geplaas nadat hy onderskeidelik ses en sewe persent van die stemme gekry het. Uygur het sy kandidatuur in die 2024 Demokratiese presidensiële voorverkiesing in Oktober 2023 aangekondig, ondanks die feit dat hy nie 'n natuurlike gebore Amerikaanse burger was soos vereis word nie. Hy het verwag dat die howe die vereiste sou omverwerp in die geval van sy oorwinning as gevolg van die Gelyke Beskerming-klousule, wat 'n onsuksesvolle argument naboots wat deur die onbevoegde kandidaat Abdul Hassan in 2012 gemaak is.<ref>{{cite news |last1=Porter |first1=Steven |title=Candidate blocked from N.H. presidential primary ballot|url=https://www.bostonglobe.com/2023/10/27/metro/candidate-blocked-nh-presidential-primary-ballot/ |work=The Boston Globe |date=27 Oktober 2023|quote=Uygur isn’t the first to make such a case. Abdul Karim Hassan, a naturalized US citizen from Guyana, filed several lawsuits ahead of the 2012 presidential election, including one against New Hampshire, unsuccessfully seeking ballot access on 14th Amendment and other grounds}}</ref> Uygur het op 6 Maart 2024 aan die wedloop onttrek.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/homenews/4514263-cenk-uygur-drops-long-shot-presidential-bid/|title=Cenk Uygur drops long-shot presidential bid|work=The Hill|first1=Filip|last1=Timotija|first2=Nick|last2=Robertson|date=6 Maart 2024|accessdate=6 Maart 2024}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Uygur is in [[Istanbul]], [[Turkye]], gebore in 'n ryk Turkse [[Moslem]]-gesin. Hy het saam met sy gesin na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geëmigreer toe hy agt jaar oud was.<ref name="nomani">Asra Q. Nomani (2023). [https://books.google.com/books?id=92ywEAAAQBAJ&dq=Cenk+Uygur+%22east+brunswick+high+school%22&pg=PT263 ''Woke Army; The Red-Green Alliance That Is Destroying America's Freedom'']</ref> Hy het die res van sy opvoeding in East Brunswick, [[New Jersey]], deurgebring en aan die Hoërskool East Brunswick gegradueer.<ref name="nomani" /> Uygur is grootgemaak in 'n sekulêre Moslem-huishouding, maar het meer godsdienstig geword tydens die universiteit.<ref name="latimes">{{Cite web|date=13 Desember 2019|title=Bernie Sanders retracts endorsement of Californian who defends crude sex ratings of women|author=Michael Finnegan|url=https://www.latimes.com/politics/story/2019-12-12/bernie-sanders-endorses-cenk-uygur-young-turks|access-date=19 Julie 2020|website=The Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> Hy sê dat hy toe [[Ateïsme|ateïsties]] geword het en hom steeds as 'n kulturele [[Moslem]] identifiseer.<ref name="nomani" /><ref name="latimes" /><ref name="YouTube, Muslim">{{Cite web|last=Uygur|first=Cenk|title=Cenk says he is a Muslim|date=2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=9Tzv4plwtOQ&t=276s|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/9Tzv4plwtOQ |archive-date=21 Desember 2021 |url-status=live|access-date=21 Februarie 2021|website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Alhoewel 'n D in hoërskool [[wiskunde]] Uygur amper uitgehou het, het hy oorgeplaas na die voorgraadse Wharton Skool van die Universiteit van Pennsylvania, waar hy bestuur as hoofvak gehad het en in 1992 gegradueer het.<ref>{{Cite web|url=https://magazine.wharton.upenn.edu/issues/winter-2004/title-5/|title=Making News|work=Wharton Magazine|first=Braden|last=Kelner|date=1 Januarie 2004}}</ref><ref name="where are">{{cite news|url=http://www.thedp.com/index.php/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|title=Where are the White Christians?|author=Cenk Uygur|work=The Daily Pennsylvanian|date=18 Oktober 1991|access-date=15 Junie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714224821/http://www.thedp.com/index.php/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|archive-date=14 Julie 2014|url-status=live}}</ref> Daar het hy 'n skoolkoerantrubriek in 1991 geskryf waarin hy [[regstellende aksie]] vir swartes en ander minderhede gekritiseer het.<ref name="washsept12">{{Cite web|url=https://www.washingtonian.com/2018/09/12/cenk-uygur-future-liberal-media/|title=Cenk Uygur Just Might Be the Future of Liberal Media|author=Amanda Whiting |work= Washingtonian|date=September 12, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thedp.com/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|author=Cenk Uygur|date=18 Oktober 1991|title=Column: Where are the White Christians?|website=www.thedp.com}}</ref> Hy het ook kampusfeministe gekritiseer omdat hulle "Anita Hill hul beskermheilige maak" en neerhalende opmerkings oor vroue gemaak het<ref>{{Cite web|last=Homan|first=Timothy R.|date=December 3, 2019|title=Young Turks founder: Past remarks on women were attempt 'to be a stupid, politically incorrect Republican'|url=https://thehill.com/homenews/media/472795-young-turks-founder-past-comments-about-women-were-an-attempt-to-be-a-stupid|access-date=23 Julie 2020|website=The Hill|language=en}}</ref><ref name="comp"/><ref name="washsept12"/> en gesê dat die bespreking oor [[verkragting]] op kampus mans bang maak.<ref name="washsept12"/> Uygur het die Turkse Studentevereniging op die universiteit se Studenteaktiwiteitsraad verteenwoordig en het teen 'n $228-toekenning aan die Armeense Klub in die raadsbegroting geargumenteer; raadslede het oorweldigend teen hom gestem, en onkenmerklik toegejuig nadat sy nederlaag aangekondig is.<ref name="dispute raised">{{cite web|url=http://www.dailypennsylvanian.com/node/30151|archive-url=https://archive.today/20130121085554/http://www.dailypennsylvanian.com/node/30151 |url-status=dead |archive-date=21 Januarie 2013 |title=Turk, Armenian dispute raised at SAC |first=Drew W. |last=Zoller |work=The Daily Pennsylvanian |date=25 April 1991 |access-date=22 Julie 2011}}</ref><ref name="washsept12"/> In November 1991 skryf hy 'n artikel in The Daily Pennsylvanian met die titel "Historical Fact or Falsehood?", waarin hy die [[Armeense volksmoord]] ontken en beweer: "Die aansprake van 'n Armeense volksmoord is nie gebaseer op historiese feite nie. As die geskiedenis van die tydperk ondersoek word, word dit duidelik dat daar in werklikheid nie so 'n volksmoord plaasgevind het nie."<ref name="hyetert">{{Cite web|url=https://hyetert.org/2016/04/02/cenk-uygur-the-young-turks-and-the-denial-of-the-armenian-genocide/|title=Cenk Uygur, The Young Turks, and The Denial of The Armenian Genocide|work=HyeTert |date=2 April 2016}}</ref> Hy het sedertdien hierdie stellings veroordeel en sy standpunt omgekeer (hoewel Stephan Pechdimaldji die geloofwaardigheid van sy veroordeling in TheWrap bevraagteken het).<ref name="wrapaug13">{{Cite web|url=https://thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/|title=Why Cenk Uygur Needs to Dump the Name 'The Young Turks' (Guest Blog)|first=Stephan|last=Pechdimaldji|work=TheWrap|date=13 Augustus 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=Historical Fact or Falsehood?|author=Cenk Uygur|date=22 November 1991|url=https://dparchives.library.upenn.edu/cgi-bin/pennsylvania?a=d&d=tdp19911122-01.2.24&e=-------en-20--1--txt-txIN-------|access-date=23 Julie 2020|website=The Daily Pennsylvanian}}{{Dooie skakel|date=Julie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="comp">{{Cite web|first=Art|last=Tavana|title=The Complicity of The Young Turks' Ana Kasparian When She Ignores the Armenian Genocide|url=https://www.playboy.com/read/the-complicity-of-ana-kasparian-1|date=18 Mei 2018|access-date=23 Julie 2020|website=[[Playboy]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=CNN's Chris Cuomo grills Cenk Uygur on his record of Armenian Genocide denial|url=https://en.armradio.am/2019/11/29/cnns-chris-cuomo-grills-cenk-uygur-on-his-record-of-armenian-genocide-denial/|author=Siranush Ghazanchyan |date=29 November 2019|access-date=23 Julie 2020|website=Public Radio of Armenia|language=en-US}}</ref> Hy het 'n Juris Doctor-graad van die Columbia Law School ontvang.<ref name="huff po">{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/cenk-uygur |title=Cenk Uygur|access-date=28 Februarie 2011 |work=The Huffington Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222212552/http://www.huffingtonpost.com//cenk-uygur |archive-date=22 Februarie 2011 |url-status=live}}</ref> ==Beroep== ===Vroeë loopbaan=== Uygur het in 1996 kort as 'n mede-prokureur gewerk. Hy het eers by die prokureursfirma Drinker Biddle & Reath in [[Washington, D.C.]] en toe by Hayes & Liebman in [[New York]] gepraktiseer.<ref name="nomani"/><ref name="washsept12"/> Hy het toe in 1996 gewerk as 'n naweek-/invul-radiogeselsprogramgasheer op WRKO in [[Boston]], [[Massachusetts]], en ook daardie jaar in 'n soortgelyke pos op WWRC in Washington, D.C.<ref name="pgsept1">{{Cite web|url=https://thepenngazette.com/rebel-with-a-url/|author=Andrea K. Hammer|title=Rebel with a URL|work=The Pennsylvania Gazette |date=1 September 2010}}</ref> Hy het tyd gekoop op 'n plaaslike toegangskanaal in Washington, D.C., waar hy politieke kommentaar gelewer het op sy program genaamd ''The Young Turk''. <ref>{{cite news|first=Nicolas|last=Rapold|url=https://www.nytimes.com/2015/02/06/movies/mad-as-hell-a-documentary-about-the-pundit-cenk-uygur.amp.html |title=The Righteous Ranter, Howling at Left and Right| newspaper=[[The New York Times]] |date=5 Februaie 2015}}</ref> In 1999 het hy geskryf vir, vervaardig en verskyn op 'n WAMI-TV-nuusprogram, ''The Times in Miami'', [[Florida]].<ref name="pgsept1"/><ref name="profile"/> Hy het toe ''The Young Turks'' (TYT) op Sirius Satellite Radio begin.<ref name="pgsept1"/><ref name="profile">{{cite web|url=http://www.confabb.com/users/profile/cuygur |title=User Profile for Cenk Uygur (cuygur) |access-date=28 Februarie 2011 |year=c. 2007|first=Cenk|last=Uygur|publisher=Confabb|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718030010/http://www.confabb.com/users/profile/cuygur |archive-date=18 Julie 2011 }}</ref> Daardie jaar het Uygur op 'n [[webjoernaal]]plasing op die TYT-webwerf geskryf: "Dit lyk of hier 'n see van tiete is, en ek drink klein druppels in. Dit is duidelik dat die gene van vroue gebrekkig is. Hulle is swak ontwerpte wesens wat dit doen. wil nie naastenby so dikwels [[seks]] hê as wat nodig is vir die menslike ras om vreedsaam en vrugbaar oor die weg te kom nie."<ref name="washsept12"/> Hy het ook in 'n brief aan die redakteur in ''Salon'' geskryf dat praatjies van 'n Armeense volksmoord bloot propaganda was.<ref name="hyetert"/> In 'n plasing van 21 Julie 2001 oor inheemse Amerikaanse stamme wat 'n regsgeding teen tabakmaatskappye aanhangig gemaak het vir die doelbewuste teiken van Indiaanse tieners, het Uygur geskryf: "hierdie Rooihuide verskyn oral waar daar deesdae 'n geld verdien word."<ref>{{Cite web|url=https://www.independentsentinel.com/sexist-racist-progressive-young-turks-rejected-by-justice-dems/|title=Sexist, Racist Progressive Young Turks Rejected by Justice Dems|first=M.|last=Dowling|date=23 Desember 2017}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In die 2000's, Uygur het 'n weeklikse blog op ''The Huffington Post'' geskryf en inskrywings geskryf wat krities was oor die 2003 [[Irakoorlog]].<ref name="Puschmann178">{{cite book|last=Puschmann|first=Cornelius|chapter=Thank you for thinking we could: Use and function of interpersonal pronouns in corporate web logs|editor1-last=Dorgeloh|editor1-first=Heidrun|editor2-last=Wanner|editor2-first=Anja|title=Syntactic variation and genre|year=2010|publisher=Walter de Gruyter|isbn=9783110226478|chapter-url=https://books.google.com/books?id=I1sjYq0nsEgC&q=cenk+uygur&pg=PA178|pages=178}}</ref><ref name="Kavka147">{{cite book|last=Kavka|first=Misha|title=Reality TV|year=2012|publisher=Edinburgh University Press|isbn=9780748654352|url=https://books.google.com/books?id=KZBvAAAAQBAJ&q=cenk+uygur&pg=PA147|pages=147}}</ref> ===''The Young Turks''=== [[Lêer:Cenk Uygur at Streamys cropped.jpg|duimnael|Uygur in 2010.]] Uygur het die linkse, progressiewe geselsprogram ''The Young Turks'' geskep met die doel om 'n liberale politieke en vermaaklikheidsprogram te begin.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Alex |date=April 10, 2020 |title=Inside the union campaign that roiled left-wing network The Young Turks |url=https://www.politico.com/news/2020/04/10/union-campaign-that-roiled-the-young-turks-178996 |access-date=24 Mei 2022 |website=Politico |language=en |archive-date=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108044811/https://www.politico.com/news/2020/04/10/union-campaign-that-roiled-the-young-turks-178996 |url-status=live }}</ref><ref name="Fish59139" /><ref name="GrigoryanSuetzl185" /><ref name="Greenwood96">{{Cite book |last=Greenwood |first=Sue |url=https://books.google.com/books?id=L4U0DwAAQBAJ&pg=PT7 |title=Future Journalism: Where we are and where we're going |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=9781317192664 |pages=96 |access-date=19 Mei 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075820/https://books.google.com/books?id=L4U0DwAAQBAJ&pg=PT7#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref> Dit is op 14 Februarie 2002 op die Sirius-satellietradionetwerk bekendgestel, en was ook tussen 2006 en 2008 op die Air America-radionetwerk .<ref name="GrigoryanSuetzl185">{{harvnb|Grigoryan|Suetzl|2019|p=185}}</ref><ref name="Conway85">{{Cite book |last=Conway |first=Kyle |url=https://books.google.com/books?id=3792DgAAQBAJ&q=Air+America+Cenk&pg=PA85 |title=Little Mosque on the Prairie and the Paradoxes of Cultural Translation |publisher=University of Toronto Press |year=2017 |isbn=9781487520557 |pages=85 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075937/https://books.google.com/books?id=3792DgAAQBAJ&q=Air+America+Cenk&pg=PA85#v=snippet&q=Air%20America%20Cenk&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="Dagnes179">{{Cite book |last=Dagnes |first=Alison |url=https://books.google.com/books?id=36qMDwAAQBAJ&q=Super+Mad+at+Everything+All+the+Time |title=Super Mad at Everything All the Time: Political Media and Our National Anger |publisher=Springer |year=2019 |isbn=9783030061319 |pages=179 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075823/https://books.google.com/books?id=36qMDwAAQBAJ&q=Super+Mad+at+Everything+All+the+Time#v=snippet&q=Super%20Mad%20at%20Everything%20All%20the%20Time&f=false |url-status=live }}</ref> Uygur en sy mede-gasheer Ana Kasparian het 'n populisties-linkse handelsmerk- en programmeringstrategie toegepas wat TYT 'n wêreldwye aanlynorganisasie gemaak het.<ref name="Dagnes146152195202">{{Cite book |last=Dagnes |first=Alison |url=https://books.google.com/books?id=ikd6VrcMPUcC&q=A+Conservative+Walks+Into+a+Bar:+The+Politics+of+Political+Humor&pg=PP1 |title=A conservative walks into a bar: The politics of political humor |publisher=Palgrave Macmillan |year=2012 |isbn=9781137270344 |pages=146, 152, 195, 202 |access-date=25 Okober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075823/https://books.google.com/books?id=ikd6VrcMPUcC&q=A+Conservative+Walks+Into+a+Bar:+The+Politics+of+Political+Humor&pg=PP1#v=snippet&q=A%20Conservative%20Walks%20Into%20a%20Bar%3A%20The%20Politics%20of%20Political%20Humor&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="PaoGhuHar2639">{{Cite web |last=Paolillo |first=John |last2=Ghule |first2=Sharad |last3=Harper |first3=Brian |date=2019 |title=A network view of social media platform history: Social structure, dynamics and content on Youtube |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/59701/0261.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225033455/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/59701/0261.pdf |archive-date=25 Februarie 2020 |access-date=23 Februarie 2020 |publisher=Proceedings of the 52nd Hawaii International Conference on System Sciences |pages=2639}}</ref><ref name="Peck105108">{{harvnb|Peck|2019|pp=105, 108}}</ref> Armeens-Amerikaners het die program se naam gekritiseer omdat die oorspronklike [[Jong Turke]] politieke beweging in die [[Ottomaanse Ryk]] verantwoordelik was vir die [[Armeense volksmoord]]<ref>{{Cite web |last=Pechdimaldji |first=Stephan |date=13 Augustus 2020 |title=Why Cenk Uygur Needs to Dump the Name 'The Young Turks' |url=https://www.thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815205535/https://www.thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/ |archive-date=15 Augustus 2020 |website=[[The Wrap]]}}</ref><ref name="pastemagazine">{{Cite magazine |last=Hunter-Hart |first=Monica |date=5 Januarie 2017 |title=Why Cenk Uygur Is Getting Confronted about the Name "The Young Turks," and Why It Matters |url=https://www.pastemagazine.com/articles/2017/01/why-cenk-uygur-is-getting-confronted-about-the-nam.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328230829/https://www.pastemagazine.com/articles/2017/01/why-cenk-uygur-is-getting-confronted-about-the-nam.html |archive-date=28 Maart 2019 |access-date=27 Augustus 2019 |magazine=Paste}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zoledziowski |first=Anya |date=21 Oktober 2020 |title=The Young Turks Led the Armenian Genocide. But the Progressive Show 'The Young Turks' Won't Change Name |url=https://www.vice.com/en/article/pkde5n/the-young-turks-led-the-armenian-genocide-but-the-progressive-show-the-young-turks-wont-change-name |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031092503/https://www.vice.com/en/article/pkde5n/the-young-turks-led-the-armenian-genocide-but-the-progressive-show-the-young-turks-wont-change-name |archive-date=31 Oktober 2020 |access-date=29 Desember 2021 |website=Vice News}}</ref> Uitvoerende Direkteur van die Armeense Nasionale Komitee van Amerika Aram Hamparian het van Uygur en die naam van die program gesê: “Om 'n volksmoord te ontken, die oorlewendes daarvan te verkleineer, en dan jou politieke vertoning na die oortreders te noem, behoort nie net vir Armeense Amerikaners nie, maar enigiemand bekommerd te wees oor menseregte. Cenk Uygur... het net dit gedoen ....”<ref name="hyetert" /> ''The Young Turks'' het in 2005 'n daaglikse nuusvideoprogram op [[YouTube]] begin, en beweer dat hulle die eerste op die stroomdiens was.<ref>{{Cite web |title=TYT Network |url=https://tyt.com/about/talent/1lBUR818CcK6qKyc4SsmGQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913002502/https://tyt.com/about/talent/1lBUR818CcK6qKyc4SsmGQ |archive-date=13 September 2018 |access-date=12 September 2018 |website=tyt.com |language=en}}</ref> Uygur sê gereeld dat The Young Turks die grootste aanlyn nuusprogram ter wêreld is, en het dit sedert ten minste 2011 beweer.<ref>{{Cite news |last=Kevin Lincoln |title=Meet The Host Of "The Largest Online News Show In The World" |url=https://www.businessinsider.com/i-host-the-largest-online-news-show-in-the-world-and-im-risking-it-all-to-join-a-cable-network-youve-never-heard-of-2011-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913040050/https://www.businessinsider.com/i-host-the-largest-online-news-show-in-the-world-and-im-risking-it-all-to-join-a-cable-network-youve-never-heard-of-2011-12 |archive-date=13 September 2018 |access-date=12 September 2018 |work=Business Insider}}</ref> Dit het meer as 5 miljard kyke op YouTube, en meer as 5 miljoen intekenare, versamel vir 'n Amerikaanse rangorde van #5,566.<ref>{{Cite web |last=Maher |first=Bron |date=29 Junie 2022 |title=Revealed: The biggest English-language news outlets on Youtube and their most popular videos |url=https://pressgazette.co.uk/media-audience-and-business-data/biggest-news-youtube/ |website=Press Gazette}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Young Turks's YouTube Stats and Analytics &#124; HypeAuditor - Influencer Marketing Platform |url=https://hypeauditor.com/youtube/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ/ |website=HypeAuditor.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Young Turks |url=https://www.youtube.com/channel/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912093910/https://www.youtube.com/channel/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ |archive-date=12 September 2018 |access-date=12 September 2018 |website=YouTube |language=en}}</ref> Deur gebruik te maak van die invloed van ''The Young Turks''-geselsprogram, het Uygur dit uitgebrei na 'n netwerk van kanale en programme, begin met ''Pop Trigger'' op 5 Julie 2007.<ref>{{Cite web |title=Pop Trigger |url=https://www.youtube.com/channel/UCVa_VOxnPSJe49poc7DW2yQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828004506/https://www.youtube.com/channel/UCVa_VOxnPSJe49poc7DW2yQ |archive-date=August 28, 2018 |access-date=12 September 2018 |website=YouTube |language=en}}</ref> Video van die program word daagliks op sy webwerf gestroom, sowel as op YouTube, YouTubeTV, via verskeie stroomplatforms, uitgesaai op 'n handvol plaaslike televisiekanale regoor die VSA, en is 'n poduitsending.<ref name="rebel headquarters">{{Cite web |title=The Young Turks: Rebel Headquarters : News : Politics : Commentary |url=http://www.theyoungturks.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080301231336/http://www.theyoungturks.com/ |archive-date=1 Maart 2008 |access-date=29 Augustus 2010}}</ref><ref name="podcasting">{{Cite web |title=The Young Turks: Welcome to The Young Turks Podcasting : News : Politics : Commentary |url=http://www.theyoungturks.com/info/podcasting |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106090958/http://www.theyoungturks.com/info/podcasting |archive-date=6 Januarie 2011 |access-date=29 Augustus 2010}}</ref> In September 2011, toe Uygur jare lank 'n televisieplatform vir ''The Young Turks'' gesoek het, is 'n weekaand TV-uitgawe van die program aangekondig op die nuwe Current TV, wat lae graderings gehad het,<ref>{{Cite web |last=Stelter |first=Brian |date=20 September 2011 |title=Current TV Hires Cenk Uygur |url=https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |website=Media Decoder Blog}}</ref><ref name="Fish59139">{{Cite book |last=Fish |first=Adam |url=https://books.google.com/books?id=SdKyDgAAQBAJ&q=Young+Turks+Cenk&pg=PA161 |title=Technoliberalism and the end of participatory culture in the United States |publisher=Springer |year=2017 |isbn=9783319312569 |pages=59, 139 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075824/https://books.google.com/books?id=SdKyDgAAQBAJ&q=Young+Turks+Cenk&pg=PA161#v=snippet&q=Young%20Turks%20Cenk&f=false |url-status=live }}</ref> om 19:00. EST (M–F) op die netwerk wat iewers in die vierde kwartaal van 2011 begin<ref name="currenttv">{{Cite news |last=Stelter |first=Brian |date=20 September 2011 |title=Current TV Hires Cenk Uygur |url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922010124/http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |archive-date=22 September 2011 |access-date=20 September 2011 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref name="guardian">{{Cite news |last=Madlena |first=Chavala |date=26 April 2010 |title=Cenk Uygur on the success of The Young Turks |url=https://www.theguardian.com/media/2010/apr/26/cenk-uygur-young-turks |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928091053/http://www.theguardian.com/media/2010/apr/26/cenk-uygur-young-turks |archive-date=28 September 2013 |access-date=27 Mei 2010 |work=[[The Guardian]]}}</ref><ref name="mediabistro">{{Cite news |last=Hammer |first=Andrea K. |date=25 Mei 2010 |title=Hey, How'd You Draw 250 Million Viewers to Your Web Show, The Young Turks? |url=http://www.mediabistro.com/articles/cache/a10892.asp?c=mbennf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529153719/http://www.mediabistro.com/articles/cache/a10892.asp?c=mbennf |archive-date=29 Mei 2010 |access-date=26 Mei 2010 |quote= Op 21 Januarie 2010 het MSNBC aangekondig dat hy as plaasvervanger 'n een-uur-nuusprogram vir die stasie om 18:00 sal aanbied. Oos op weeksaande. Mediabistro.com}}</ref> Die program op Current TV het in Desember 2011 begin, met 'n lae kykertal,<ref name="mdcjan13">{{Cite web |last=Stelter |first=Brian |date=13 Januarie 2012 |title=Current TV Finds a Good Number Within Its Tiny Ratings |url=https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/01/13/current-tv-finds-a-good-number-within-its-tiny-ratings/ |website=Media Decoder Blog |access-date=14 November 2023 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426193425/https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/01/13/current-tv-finds-a-good-number-within-its-tiny-ratings/ |url-status=live }}</ref> en geëindig op 15 Augustus 2013, met die einde van alle regstreekse programme op Current TV. In 2015 het Uygur die voormalige [[Ku Klux Klan]]-leier en wit oppergesag [[Neo-Nazisme|neo-Nazi]] David Duke op die program aangebied in 'n antisemitiese segment oor "hoe Jode alles beheer."<ref name="varietydec14">{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=14 Desember 2019 |title=Bernie Sanders Retracts Endorsement of Young Turks Founder Cenk Uygur After Backlash |url=https://variety.com/2019/digital/news/bernie-sanders-cenk-uygur-retracts-endorsement-backlash-1203436658/ |access-date=12 November 2023 |archive-date=12 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112011931/https://variety.com/2019/digital/news/bernie-sanders-cenk-uygur-retracts-endorsement-backlash-1203436658/ |url-status=live }}</ref><ref name="mdcjan13" /> Uygur het op die [[Lex Fridman]]-onderhoud in 2024 gesê dat hy het teen David Duke se sienings geredeneer het.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=QJtPROVsePk |title=Cenk Uygur: Trump vs Harris, Progressive Politics, Communism & Capitalism {{!}} Lex Fridman Podcast #441 |publisher=Lex Fridman |access-date=2024-09-03 |via=YouTube}}</ref> In 2019 het hy getwiet dat Evangeliese Christene die ergste antisemitisme in die wêreld koester.<ref>{{Cite web |last=David French |date=22 Maart 2019 |title=The Real Reasons American Evangelicals Support Israel |url=https://www.nationalreview.com/2019/03/the-real-reasons-american-evangelicals-support-israel/ |website=[[National Review]] |access-date=13 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113060346/https://www.nationalreview.com/2019/03/the-real-reasons-american-evangelicals-support-israel/ |url-status=live }}</ref> In Mei 2018 het ''The Young Turks'' sy eie TV-formaat 24-uur-kanaal op YouTube TV bekendgestel, wat beide regstreekse en voorafopgeneemde programme insluit.<ref>{{Cite news |last=Spangler |first=Todd |date=17 Mei 2018 |title=YouTube TV Launches Tastemade, TYT Network 24-Hour Linear Channels |url=https://variety.com/2018/digital/news/youtube-tv-tastemade-young-turks-linear-channels-1202812759/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828212710/https://variety.com/2018/digital/news/youtube-tv-tastemade-young-turks-linear-channels-1202812759/ |archive-date=29 Augustus 2018 |access-date=12 September 2018 |work=Variety |language=en-US}}</ref> Uygur het sy neef, [[Hasan Piker]], gehuur om vir die program te werk.<ref>{{Cite web |last=Lorenz |first=Taylor |date=10 November 2020 |title=How Hasan Piker Took Over Twitch |url=https://www.nytimes.com/2020/11/10/style/hasan-piker-twitch.html |website=The New York Times |access-date=14 November 2023 |archive-date=10 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201110173729/https://www.nytimes.com/2020/11/10/style/hasan-piker-twitch.html |url-status=live }}</ref> ===MSNBC=== MSNBC het Uygur as 'n bydraer en plaasvervangende anker vir die netwerk op 21 Oktober 2010 gehuur.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2010/tv/news/msnbc-hires-cenk-uygur-1118026116/|title=MSNBC hires Cenk Uygur|first=Sam|last=Thielman|work=Variety|date=22 Oktober 2010|access-date=15 November 2023|archive-date=15 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115041617/https://variety.com/2010/tv/news/msnbc-hires-cenk-uygur-1118026116/|url-status=live}}</ref><ref name="Marmura100">{{harvnb|Marmura|2018|p=100.}}</ref><ref name="Karpf125">{{cite book|last=Karpf|first=David|title=The MoveOn Effect: The Unexpected Transformation of American Political Advocacy|year=2012|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199942879|url=https://books.google.com/books?id=xlifgdlbCIkC&q=cenk+uygur&pg=PA125|pages=125|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075825/https://books.google.com/books?id=xlifgdlbCIkC&q=cenk+uygur&pg=PA125#v=snippet&q=cenk%20uygur&f=false|url-status=live}}</ref> Op 21 Januarie 2011 is Uygur aangewys as die gasheer van die 18:00. Oostelike gleuf op MSNBC as die anker van 'n nuwe prime time-uitgawe van MSNBC Live, wat lei tot 'n herrangskikking van die tydgleuwe van MSNBC se ander prime time-programme. Uygur het die tydgleuf vir ses maande gevul, van Januarie tot Junie 2011.<ref name="olbermann leaves">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/24/AR2011012405321.html |title=Keith Olbermann leaves MSNBC, speculation follows |newspaper=[[The Washington Post]] |date=4 Januarie 2011 |access-date=9 Maart 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113084729/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/24/AR2011012405321.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=live}}</ref><ref name="hollywood">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/cenk-uygur-exits-msnbc-213624|title=Cenk Uygur Exits MSNBC|website=The Hollywood Reporter|date=20 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082136/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/cenk-uygur-exits-msnbc-213624 |archive-date=23 Julie 2011|accessdate=21 Julie 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html|title=Sharpton Appears to Win Anchor Spot on MSNBC|first=Brian|last=Stelter|date=21 Julie 2011|work=The New York Times}}</ref> Die bestuur het die styl van verskeie gashere, insluitend Uygur, gesien as buite die basis van MSNBC se handelsmerkdoelwitte, wat tot hul degradering gelei het.<ref name="Peck105"/> Volgens Uygur het MSNBC-president Phil Griffin nie van sy "aggressiewe styl" gehou nie en vir hom gesê dat die netwerk se gehoor "verskillende maniere van praat vereis".<ref name="Peck105"/> MSNBC het ontken dat die netwerk sensuur van sy anti-korporatiewe standpunte verlang, en beide kante het saamgestem dat hul belangrikste meningsverskille oor die kommunikasiestyl gaan.<ref name="Peck105"/> Sy kontrak het geëindig toe hy 'n naweekgleuf aangebied is en het geweier. Hy is vervang deur Al Sharpton, wat teen September 4% hoër graderings gekry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/09/19/business/media/as-an-msnbc-host-al-sharpton-is-a-hybrid-like-no-other.html|title=As an MSNBC Host, Sharpton Is a Hybrid Like No Other|first=Alan|last=Feuer|date=18 September 2011|work=The New York Times|access-date=14 November 2023|archive-date=5 September2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075826/https://www.nytimes.com/2011/09/19/business/media/as-an-msnbc-host-al-sharpton-is-a-hybrid-like-no-other.html|url-status=live}}</ref><ref name="Peck105"/><ref name="sharpton appears">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html?scp=1&sq=cenk&st=cse|title=Sharpton Appears to Win Anchor Spot on MSNBC|first=Brian|last=Stelter|work=[[The New York Times]]|date=20 Julie 2011|access-date=26 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301131137/http://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html?scp=1&sq=cenk&st=cse|archive-date=1 Maart 2017|url-status=live}}</ref><ref name="leaving">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-cenkuygur-idUSTRE76K02A20110721 |title=Cenk Uygur, host of "MSNBC Live" since January, will be leaving MSNBC after declining a shift to another timeslot|author= Lucas Shaw|work=[[Reuters]]|date=20 Julie 2011|access-date=30 Junie 2017 |archive-date=1 Februarie 2013|archive-url=https://archive.today/20130201044812/http://www.reuters.com/article/2011/07/21/us-cenkuygur-idUSTRE76K02A20110721 |url-status=live }}</ref> Nadat hy kabelnuus verlaat het, het Uygur sy aandag aan TYT gewy.<ref name="Peck105">{{cite book|last=Peck|first=Reece|title=Fox populism: Branding conservatism as working class|year=2019|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|isbn=9781108496766|url=https://books.google.com/books?id=JFR-DwAAQBAJ&q=Fox+Populism:+Branding+Conservatism+as+Working+Class&pg=PR9|pages=105|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080332/https://books.google.com/books?id=JFR-DwAAQBAJ&q=Fox+Populism:+Branding+Conservatism+as+Working+Class&pg=PR9#v=snippet&q=Fox%20Populism%3A%20Branding%20Conservatism%20as%20Working%20Class&f=false|url-status=live}}</ref> Uygur het mettertyd ontnugter geraak met tradisionele media-instellings.<ref name="Marmura100"/> ===Wolf-PAC=== Uygur het die verwydering van korporatiewe skenkings uit die politieke stelsel ondersteun, en hy het gesê dat "veldtogfinansieringshervorming" die "enigste kwessie" in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is.<ref name="Lessig5">{{cite book|last=Lessig|first=Lawrence|title=Republic, Lost: How Money Corrupts Congress-and a Plan to Stop It|year=2011|publisher=Hachette UK|isbn=9780446576420|url=https://books.google.com/books?id=SQo5AQAAQBAJ&q=cenk+Uygur+&pg=PT298|pages=5|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080333/https://books.google.com/books?id=SQo5AQAAQBAJ&q=cenk+Uygur+&pg=PT298|url-status=live}}</ref><ref name="Solaimanxxi">{{cite thesis|last=Solaiman|first=Barry|date=2017|title=Evaluating Lobbying in the United Kingdom: Moving from a Corruption Framework to 'Institutional Diversion'|type=Ph.D.|publisher=University of Cambridge|url=https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/handle/1810/269394/Solaiman-2017-PhD.pdf?sequence=1|access-date=24 Februarie 2020|pages=xxi}}</ref> Verskeie Hooggeregshof-uitsprake (1976, 1978, 2010) oor veldtogfinansiering het Uygur gemotiveer<ref>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/blogs/politics/2010/02/in-supreme-court-ruling-on-campaign-finance-the-public-dissents/ |title=In Supreme Court Ruling on Campaign Finance, the Public Dissents |work=ABC News |access-date=17 Julie 2014}}</ref><ref>{{cite interview|last=Uygur|first=Cenk |subject-link=Cenk Uygur |interviewer=Sam Kessler |title=Politics and Populism: Interview with Cenk Uygur|url=https://harvardpolitics.com/interviews/politics-populism-interview-cenk-uygur/|publisher=Harvard University |location=Cambridge, Massachusetts |date=26 Februarie 2017 |work=Harvard Political Review |access-date=9 Augustus 2019 |archive-date=9 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809153545/https://harvardpolitics.com/interviews/politics-populism-interview-cenk-uygur/ |url-status=dead }}</ref> tydens die Occupy Wall Street-beweging om 'n langtermynprojek, 'n politieke aksiekomitee genaamd Wolf-PAC, op 19 Oktober 2011 van stapel te stuur , in New York City.<ref>{{cite news|last1=Blumenthal|first1=Paul|title=Cenk Uygur Launches New Effort To Separate Money And Politics|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/10/20/cenk-uygur-separate-money-and-politics_n_1023053.html|access-date=16 November 2014|work=The Huffington Post|date=20 Oktober 2011|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129034341/http://www.huffingtonpost.com/2011/10/20/cenk-uygur-separate-money-and-politics_n_1023053.html|url-status=live}}</ref><ref name="Wieciech80">{{cite journal|last=Wieciech|first=Tomasz|title=An Article V Convention of States as a Constitutional Initiative at the Federal Level|url=https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/67529/wieciech_an_article_v_convention_of_states_as_a_constitutional_initiative_2018.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=TEKA of Political Science and International Relations|volume=13|issue=1|year=2018|pages=80|access-date=24 Februarie 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080341/https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/67529/wieciech_an_article_v_convention_of_states_as_a_constitutional_initiative_2018.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=live}}</ref> Wolf-PAC het ten doel om staatswetgewers te beywer om resolusies aan te neem wat vra vir 'n Konvensie van die State kragtens Artikel V van die Amerikaanse Grondwet. Sy slagspreuk is "'n Super-PAC om alle super-PAC's te beëindig". Die doel van die konvensie sou wees om 'n wysiging aan die Verenigde State se Grondwet deur te voer wat korporatiewe persoonlikheid sou beëindig en alle verkiesings in die Verenigde State in die openbaar sou finansier.<ref>{{cite web |title=The Plan |url=http://www.wolf-pac.com/the_plan |work=Wolf PAC |access-date=26 Februarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219035834/http://www.wolf-pac.com/the_plan |archive-date=19 Februarie 2013 |url-status=live}}</ref> Vanaf 2017 het vyf state 'n resolusie aanvaar wat vra vir so 'n konvensie, hoewel nie alle state dieselfde taal in hul konvensie-oproep gebruik het nie.<ref>{{cite news|last1=Bogdan|first1=Jennifer|title=At R.I. State House, Wolf PAC lobbyists made late push|url=http://www.providencejournal.com/news/20160620/at-ri-state-house-wolf-pac-lobbyists-made-late-push|access-date=10 April 2017|publisher=Providence Journal|date=20 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710041417/http://www.providencejournal.com/news/20160620/at-ri-state-house-wolf-pac-lobbyists-made-late-push|archive-date=10 Julie 2018|url-status=live}}</ref> Volgens indienings by die Federale Verkiesingskommissie het Wolf-PAC gedurende die 2016- en 2018-verkiesingsiklusse byna 80% van sy uitbetalings aan salarisse en administratiewe koste bestee. Jonah Bennett het in The Daily Caller gesê: "Cenk Uygur is so daarop ingestel om geld uit die politiek te hou dat sy eie [[politieke aksiekommitee]] (PAC) feitlik al sy skenkergeld aan personeel- en bedryfsuitgawes spandeer."<ref name="cpr">{{Cite web|url=https://capitalresearch.org/article/the-young-turks-part-3/|title=The Young Turks: Regressive Bad Faith|date=1 November 2018|author=Steve Warner|website=Capital Research Center|access-date=14 November 2023|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080335/https://capitalresearch.org/article/the-young-turks-part-3/|url-status=live}}</ref> ===Justice Democrats=== Op 23 Januarie 2017 het Uygur die Justice Democrats saam met Kyle Kulinski, 'n politieke kommentator wat geaffilieer was met Uygur se ''Young Turks''-netwerk, gestig.<ref>{{cite web|first=David|last=Wiegel|url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2017/01/23/progressives-launch-justice-democrats-to-counter-primary-corporate-legislators/|title=Progressives launch 'Justice Democrats' to counter party's 'corporate' legislators|newspaper=[[The Washington Post]]|date=23 Januarie 2017|access-date=24 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330162649/https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2017/01/23/progressives-launch-justice-democrats-to-counter-primary-corporate-legislators/|archive-date=30 Maart 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|first=Tim|last=Haines|url=http://www.realclearpolitics.com/video/2017/01/24/cenk_uygur_launches_a_new_wing_of_democratic_party_justice_democrats.html|title=Cenk Uygur Launches A "New Wing" Of Democratic Party: Justice Democrats|website=[[Real Clear Politics]]|date=24 Januarie 2017|access-date=24 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202071447/http://www.realclearpolitics.com/video/2017/01/24/cenk_uygur_launches_a_new_wing_of_democratic_party_justice_democrats.html|archive-date=2 Februarie 2017|url-status=live}}</ref><ref name="GrigoryanSuetzl190"/> Die groep poog om die Demokratiese Party te stuur in die sterk progressiewe, sosiaal-demokratiese of demokratiese sosialistiese<ref name="GrigoryanSuetzl190"/> rigting wat deur die Amerikaanse senator [[Bernie Sanders]] voorgestaan word. Die groep het progressiewe kandidate in voorverkiesings ondersteun teen politici wat hulle as gematigde en konserwatiewe Demokrate beskou,<ref>{{cite news|first=David|last=Wiegel|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/wp/2017/09/29/four-reasons-why-democrats-arent-facing-rebellions-in-primaries/|title=Four Reasons Democrats Aren't Facing Rebellions in Primaries|newspaper=[[The Washington Post]]|date=29 September 2017|access-date=6 Februarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130151722/https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/wp/2017/09/29/four-reasons-why-democrats-arent-facing-rebellions-in-primaries/|archive-date=30 November 2018|url-status=live}}</ref><ref name="GrigoryanSuetzl190">{{cite book|last1=Grigoryan|first1=Nune|last2=Suetzl|first2=Wolfgang|chapter=Hybridized political participation|editor1-last=Atkinson|editor1-first=Joshua D.|editor2-last=Kenix|editor2-first=Linda|title=Alternative Media Meets Mainstream Politics: Activist Nation Rising|year=2019|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781498584357|url=https://books.google.com/books?id=D_CYDwAAQBAJ&q=Alternative+Media+Meets+Mainstream+Politics:+Activist+Nation+Rising|pages=190|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080335/https://books.google.com/books?id=D_CYDwAAQBAJ&q=Alternative+Media+Meets+Mainstream+Politics:+Activist+Nation+Rising#v=snippet&q=Alternative%20Media%20Meets%20Mainstream%20Politics%3A%20Activist%20Nation%20Rising&f=false|url-status=live}}</ref> soos Joe Manchin,<ref>{{cite web|url=http://tuzmp3.co/mp3/progressive-primary-challenger-senator-joe-manchin-a-democrat-in-name-only.html|title=Expired - domain expired|website=tuzmp3.co|access-date=19 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119235341/http://tuzmp3.co/mp3/progressive-primary-challenger-senator-joe-manchin-a-democrat-in-name-only.html|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=dead}}</ref> Joe Crowley,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/06/26/nyregion/joseph-crowley-ocasio-cortez-democratic-primary.html|title=Alexandria Ocasio-Cortez Defeats Joseph Crowley in Major Democratic House Upset|last1=Goldmacher|first1=Shane|date=26 Junie 2018|work=The New York Times|access-date=16 Februarie 2019|last2=Martin|first2=Jonathan|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627022115/https://www.nytimes.com/2018/06/26/nyregion/joseph-crowley-ocasio-cortez-democratic-primary.html|archive-date=27 Junie 2018|url-status=live}}</ref> en Dianne Feinstein.<ref>{{cite web|url=https://www.xumo.tv/video/XM0H7MR58SF89A/huge-dianne-feinstein-challenger-announcement-thursday-november-2nd|title=HUGE Dianne Feinstein Challenger Announcement Thursday, November 2nd|website=XUMO|access-date=19 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065851/https://www.xumo.tv/video/XM0H7MR58SF89A/huge-dianne-feinstein-challenger-announcement-thursday-november-2nd|archive-date=20 Januarie 2018|url-status=dead}}</ref> Uygur is op 22 Desember 2017 uit die Justice Democrats gedwing, na die ontdekking van webjoernaalplasings wat hy in die vroeë 2000's geskryf het waarin hy verklarings gemaak het wat deur Justice Democrats se leierskap as "seksisties en rassisties" beskryf is.<ref name="lamnov19">{{Cite web|url=https://lamag.com/featured/cenk-uygur-congress-campaign|title=Cenk Uygur Is out for Katie Hill's Seat. When it Comes to Republicans, He's Ready to 'Rip Their Face Off'|author=Brittany Martin|work=LA Magazine|date=November 19, 2019|access-date=November 12, 2023|archive-date=November 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112071220/https://lamag.com/featured/cenk-uygur-congress-campaign|url-status=live}}</ref><ref name=nytdec13/><ref>{{cite tweet |author=Justice Democrats |user=justicedems |number=944356205476106240 |date=December 22, 2017 |title=We are deeply disturbed by recent news regarding @cenkuygur & David Koller. Their language and conduct is horrifying and does not reflect our values at Justice Democrats. We would be hypocrites to not act immediately and ask for their resignation. Here is our official statement}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/justice-democrats-ousts-cenk-uygur_us_5a3eb4d1e4b025f99e178181 |title=Progressive Group Ousts Cenk Uygur Over Past Sexist Writing|last=Marans|first=Daniel|date=December 23, 2017|website=[[The Huffington Post]] |access-date=April 24, 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108010430/https://www.huffingtonpost.com/entry/justice-democrats-ousts-cenk-uygur_us_5a3eb4d1e4b025f99e178181|archive-date=January 8, 2019 |url-status=live }}</ref><ref name="Hellinger109">{{cite book|last=Hellinger|first=Daniel C.|title=Conspiracies and Conspiracy Theories in the Age of Trump|year=2018|publisher=Springer|isbn=9783319981581|url=https://books.google.com/books?id=U3hvDwAAQBAJ&q=Conspiracies+and+Conspiracy+Theories+in+the+Age+of+Trump|pages=109|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=September 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080336/https://books.google.com/books?id=U3hvDwAAQBAJ&q=Conspiracies+and+Conspiracy+Theories+in+the+Age+of+Trump#v=snippet&q=Conspiracies%20and%20Conspiracy%20Theories%20in%20the%20Age%20of%20Trump&f=false|url-status=live}}</ref> Die volgende dag het Uygur om verskoning gevra en sy vorige stellings aan die kaak gestel in 'n video op The Young Turks-kanaal op YouTube. In 'n onderhoud met ''The Wrap'' het Uygur gesê hy het die "lelike" plasings 'n dekade gelede uitgevee, en bygevoeg: "Die goed wat ek destyds geskryf het, was regtig onsensitief en onkundig. As jy dit vandag lees, wat ek 18 jaar gelede geskryf het, en jy is daardeur beledig, jy is 100 persent reg En enigiemand wat aan daardie materiaal onderwerp word, vra om verskoning en ek is diep spyt dat ek daardie goed geskryf het toe ek 'n ander ou was.<ref name=":1" /> Uygur het gesê dat hy die plasings geskryf het terwyl hy nog 'n konserwatief was, voordat hy 'n politieke transformasie ondergaan het en 'n liberaal geword het; hy het beweer dat hy "nog nie volwasse was nie" en "steeds 'n konserwatief was wat gedink het dat dinge polities inkorrek en kontroversieel was". Uygur het bygevoeg, "As iemand dit vandag gesê het, sou ek hulle hewig kritiseer op die program en met reg, en ek het. Ek het myself oor die jare gekritiseer".<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.thewrap.com/young-turks-cenk-uygur-blog-breasts-women-flawed/|access-date=11 Julie 2019|title='Young Turks' Founder Cenk Uygur Apologizes for 'Ugly,' 'Insensitive' Old Blog Posts (Exclusive)|first=Jon|last=Levin|date=21 Desember 2017|website=TheWrap|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712011737/https://www.thewrap.com/young-turks-cenk-uygur-blog-breasts-women-flawed/|archive-date=12 Julie 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtontimes.com/news/2017/dec/22/cenk-uygur-young-turks-founder-apologizes-insensit/ |title=Cenk Uygur, 'Young Turks' founder, apologizes for 'insensitive and ignorant' posts about women |last=Chasmar |first=Jessica |date=22 Desember 2017 |newspaper=[[The Washington Times]] |access-date=24 April 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808115003/https://www.washingtontimes.com/news/2017/dec/22/cenk-uygur-young-turks-founder-apologizes-insensit/ |archive-date=8 Augustus 2018 |url-status=live }}</ref> ===Rebellion PAC=== In 2020 het hy saam met Brianna Wu, Rebellion PAC, 'n politieke aksiekomitee met 'n fokus op die aanbieding van advertensies ter ondersteuning van progressiewe verkiesingskandidate gestig.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2020/08/13/trailer-path-ahead-kamala-harris/|title=The Trailer: The path ahead for Kamala Harris|last=Weigel|first=David|author-link=David Weigel|date=13 Augustus 2020|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=30 April 2022|archive-date=28 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128001439/https://www.washingtonpost.com/politics/2020/08/13/trailer-path-ahead-kamala-harris/|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uygur, Cenk}} [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] i2qbnp548w8pdncfce1f220oq4ovndu 0 419269 2922645 2700134 2026-08-06T17:42:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922645 wikitext text/x-wiki Die '''Verenigde Nasies se Gemeenskaplike Agenda''' ('''Ons Gemeenskaplike Agenda''') is 'n inisiatief wat deur die [[Verenigde Nasies]] se sekretaris-generaal [[António Guterres]] in September 2021 voorgestel het.<ref name=":0">{{Cite web |title=Secretary-General's report on "Our Common Agenda" |url=https://www.un.org/en/content/common-agenda-report/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504100159/https://www.un.org/en/content/common-agenda-report/ |archive-date=2023-05-04 |website=www.un.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=The UN75 Declaration, Our Common Agenda and the development of international law |url=http://international-review.icrc.org/articles/the-un75-declaration-our-common-agenda-and-the-development-of-international-law-920 |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120815/https://international-review.icrc.org/articles/the-un75-declaration-our-common-agenda-and-the-development-of-international-law-920 |archive-date=2023-05-06 |website=International Review of the Red Cross |date=15 November 2022 |language=en}}</ref>Hierdie verslag skets 'n visie vir die toekoms gebaseer op [[multilateralisme]], internasionale samewerking en globale solidariteit, wat 'n wye reeks onderwerpe aanspreek soos [[klimaatsverandering]], ongelykheid, digitale samewerking, menseregte, vrede en veiligheid, globale bestuur en [[volhoubare ontwikkeling]].<ref>{{Cite web |last=Banjo |first=Damilola |date=2022-11-29 |title=The UN's Top Labor Expert Resumes Work on 'Our Common Agenda' as Controversy Clouds World Cup |url=https://www.passblue.com/2022/11/29/the-uns-top-labor-expert-resumes-work-on-our-common-agenda-as-controversy-clouds-world-cup/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208045910/https://www.passblue.com/2022/11/29/the-uns-top-labor-expert-resumes-work-on-our-common-agenda-as-controversy-clouds-world-cup/ | archive-date=2023-02-08 |website=PassBlue |language=en-US}}</ref> ==Sleutelvoorstelle== Die verslag bevat verskeie sleutelvoorstelle en aanbevelings:<ref name=":0" /> *'n Wêreldberaad van die Toekoms sal in 2023 gehou word, wat staatshoofde, regerings en verteenwoordigers van verskeie sektore bymekaar bring om 'n gemeenskaplike visie vir die [[toekoms]] te bespreek en ooreen te kom. *'n Nuwe wêreldwye sosiale kontrak, wat fokus op die vermindering van ongelykheid en belegging in onderwys, gesondheidsorg en maatskaplike beskerming. *'n Nuwe [[Globale Digitale Ooreenkoms]], wat daarop gemik is om te verseker dat digitale tegnologieë verantwoordelik en tot voordeel van almal gebruik word. *'n Nuwe agenda vir [[vrede]], gefokus op konflikvoorkoming, vredebou en die handhawing van vrede. *'n Nuwe globale ooreenkoms vir die omgewing, insluitend 'n dringende oorgang na hernubare energie en die beskerming van biodiversiteit.<ref>{{Cite web |title=Una Europa: The UN Secretary-General's Our Common Agenda Report: Multidisciplinary Perspectives |url=https://rcc.harvard.edu/uaneuropa003_2021 |access-date=2023-05-06 |website=rcc.harvard.edu |language=en }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Verwantskap met ander inisiatiewe== Die gemeenskaplike agenda-inisiatief hou verband met verskeie ander internasionale pogings, soos die doelwitte vir [[Volhoubare Ontwikkelingsdoelwitte]] (VODe), en die VN se sekretaris-generaal se padkaart oor digitale samewerking.<ref>{{Cite web |title=Report of the Secretary-General on the Work of the Organization 2022 [EN/AR/RU/ZH] - World {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/world/report-secretary-general-work-organization-2022-enarruzh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031193546/https://reliefweb.int/report/world/report-secretary-general-work-organization-2022-enarruzh |archive-date=2022-10-31 |access-date=2023-05-06 |website=reliefweb.int |date=27 Oktober 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=From Words to Action: Our Common Agenda and the UN75 Declaration • Stimson Center |url=https://www.stimson.org/event/from-words-to-action-our-common-agenda-and-the-un75-declaration/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404144847/https://www.stimson.org/event/from-words-to-action-our-common-agenda-and-the-un75-declaration/ |archive-date=2022-04-04 |website=Stimson Center |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verenigde Nasies]] tsqzlq88ghoa6qy1jsangmcf135irgu 0 423054 2922891 2781034 2026-08-07T09:55:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922891 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Komeet2 | name = C/2024 G3 (ATLAS) | image = [[Beeld:C2024G3 2025-01-11 (crop).jpg|260px]] | caption = | discoverer = T. Linder | discovery_date = 5 April 2024 | observation_arc = 206 dae | obs = 271 | epoch = 6 Junie 2024 | perihelion = 0,09 [[AE]] | aphelion = | eccentricity = 1,0000141 | semimajor = 2 631 AE (inkomend)<br>6 135 AE (uitgaande) | period = 135 000 jaar | inclination = 116,852° | asc_node = 220,331° | arg_peri = 108,127° | tjup = | Earth_moid = 0,4826 AE | Jupiter_moid = 3,8373 AE | physical_ref = | M1 = 8,8 | M2 = 12,4 | magnitude = | last_p = 13 Januarie 2025 | next_p = }} '''C/2024 G3 (ATLAS)''' is 'n [[sonskeerderskomeet]] met 'n [[Komeet|lang periode]] wat op 13 Januarie 2025 sy [[perihelium]] bereik het op 'n afstand van 0,09 [[AE]] (13 miljoen km) van die [[Son]] af. Dit is tans die helderste komeet van 2025{{r|starwalk1}} en kan moontlik 'n [[skynbare magnitude]] van -3,8 oorskry. Die komeet is voor en ná perihelium in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar. In die [[Noordelike Halfrond]] is dit rondom sy perihelium slegs bedags waargeneem.{{r|discmag1}} ==Waarnemingsgeskiedenis== Die komeet is op 5 April 2024 deur die [[ATLAS]]-opname waargeneem op foto's wat in Río Hurtado, [[Chili]], geneem is. Die komeet se [[magnitude]] was toe 19 en dit was sowat 4,38&nbsp;AE van die [[Aarde]] af. Verdere waarnemings het aangedui dit het 'n verspreide [[Komeet#Koma|koma]] van sowat 4,5&nbsp;[[boogsekonde]]s breed en 'n reguit stert.{{r|MPEC_2024-H22}} Toe dit ontdek is, is aangeneem dit is 'n nuwe komeet uit die [[Oortwolk]], en met sy lae [[absolute magnitude]] was daar 'n klein kans dat dit perihelium sou oorleef.{{r|Mattiazzo_2024|orbital1}} Later is ontdek dit is waarskynlik 'n ou komeet wat al voorheen 'n draai om die [[Son]] gemaak het.{{r|ALPO_2024-11}} Teen 30 Oktober 2024 het die komeet 'n skynbare magnitude van 11,9 gehad, volgens waarnemings van die Komeetwaarnemingsdatabasis (COBS){{r|cobs_2024g3}}, en dit was sigbaar deur groot teleskope. Teen middel Desember 2024 het dit verhelder tot die 8ste magnitude en was dit in die sterrebeeld [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] geleë. Dit was in die Suidelike Halfrond en die ewenaarstreke teen dagbreek sigbaar.{{r|King_2024}} Teen die einde van die maand was sy magnitude na berig word tussen 5 en 5,5, en het dit 'n koma van sowat 2&nbsp;boogminute breed en 'n stert van tot 18&nbsp;boogminute lank gehad.{{r|cobs_2024g3}} Op 2 Januarie 2025 het die amateursterrekundige Terry Lovejoy berig die komeet ervaar 'n uitbarsting{{r|groups.io}} en hy het geraam die magnitude is fotografies 3,7 en wat sigbaarheid betref 3,2. Op 3 Januarie het die komeet verhelder tot 'n magnitude van 2-2,4. Dit was dié dag met die blote oog sigbaar.<ref>{{cite journal |last1=Green |first1=Daniel |title=COMET C/2024 G3 (ATLAS) |journal=Central Bureau for Astronomical Telegrams |date=4 January 2025 |issue=5488 |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iau/cbet/005400/CBET005488.txt}}</ref> Met dié komeet is dit moeilik om sy grootste helderheid te voorspel. G. van Buitenen voorspel 'n magnitude van -4, hoewel dit met sy grootste magnitude net 5 grade van die Son sal wees.{{r|Van_Buitenen_2024}} Ná perihelium het die komeet suidwaarts beweeg, terwyl dit in die Noordelike Halfrond laag aan die horison was.{{r|King_2024}} ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="ALPO_2024-11">{{cite news | title= ALPO Comet News for NOV 2024 | url= https://alpo-astronomy.org/content/Comets/Newsletters/2024-11.pdf | website= www.alpo-astronomy.org | publisher= Association of Lunar and Planetary Observers | access-date= 18 November 2024 }} </ref> <ref name="cobs_2024g3">{{cite web | title= Observation list for C/2024 G3 | url= https://cobs.si/obs_list?id=2525 | website= COBS – Comet OBServation database | access-date= 14 November 2024 }} </ref> <ref name="discmag1">{{cite web | author1= A. Hurt | title= Missed the Comet C/2023 A3? Don't Worry, Here are Other Comets to Look For | url= https://www.discovermagazine.com/the-sciences/missed-the-comet-c-2023-a3-dont-worry-here-are-other-comets-to-look-for | website= Discover Magazine | date= 16 November 2024 | access-date= 19 November 2024 }} </ref> <ref name="groups.io">{{cite web | author1= T. Lovejoy | title= C/2024 G3 in outburst? - Jan 2.76, 2025 UT | url= https://groups.io/g/comets-ml/topic/c_2024_g3_in_outburst_jan/110395805 | website= Groups.io | date= 3 January 2025 | access-date= 4 January 2025 }} </ref> <ref name="King_2024">{{cite web | author1= B. King | title= Comet ATLAS (C/2024 G3) Kicks off the New Year — What to Expect | url= https://skyandtelescope.org/astronomy-news/comet-atlas-c-2024-g3-kicks-off-the-new-year-what-to-expect/ | website= Sky & Telescope | date= 18 December 2024 | access-date= 22 December 2024 }} </ref> <ref name="Mattiazzo_2024">{{cite web | author1= M. Mattiazzo | title= 2024G3 | url= https://southerncomets.info/webpage/2024G3_ATLAS.htm | website= Southern Comets Homepage | access-date= 19 November 2024 | archive-date= 15 Januarie 2025 | archive-url= https://web.archive.org/web/20250115011827/https://southerncomets.info/webpage/2024G3_ATLAS.htm | url-status= dead }}</ref> <ref name="MPEC_2024-H22">{{cite web | author1= T. Linder | title= MPEC 2024-H22 : Comet C/2024 G3 (ATLAS) | url= https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K24/K24H22.html | website= www.minorplanetcenter.net | publisher= Minor Planet Center | date= 18 April 2024 | access-date= 16 November 2024 }} </ref> <ref name="orbital1">{{cite web | title= Unveiling Comet C/2024 G3 (ATLAS): A Bright Celestial Wanderer To See In 2025 | url= https://orbitaltoday.com/2024/06/21/unveiling-comet-c-2024-g3-atlas-a-bright-celestial-wanderer-to-see-in-2025/ | website= Orbital Today | date= 21 June 2024 | access-date= 19 November 2024 }} </ref> <ref name="starwalk1">{{cite web | title= C/2024 G3 (ATLAS): Brightest Comet of 2025? | url= https://starwalk.space/en/news/comet-g3-atlas | website= StarWalk | date= 14 June 2024 }} </ref> <ref name="Van_Buitenen_2024">{{cite web | author1= G. van Buitenen | title= C/2024 G3 (ATLAS) | url= http://astro.vanbuitenen.nl/comet/2024G3 | website= astro.vanbuitenen.nl | access-date= 15 November 2024 }} </ref> }} ==Eksterne skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = C/2024 G3 (ATLAS)}} {{Portaalbalk|Sterrekunde}} {{DEFAULTSORT:ATLAS2}} [[Kategorie:Komete]] g8zqnx208dud2hqb57gphxn9uqqx9f0 0 423949 2922862 2899281 2026-08-07T04:42:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922862 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur||image=Athol Williams.jpg|imagesize=250px|name=Athol Williams|caption=Athol Williams in Oxford, UK, 2017|pseudonym=|birth_name=Athol Williams|birth_date={{birth date and age|df=yes|1970|06|20}}|birth_place=[[Kaapstad]], [[Suid-Afrika|Republiek van Suid Afrika]]|death_date=|death_place=|occupation=Skrywer, Filosoof|language=Engels|nationality=[[Suid-Afrika|Suid Afrikaans]]|alma_mater=[[Oxford Universiteit]] <br> [[London School of Economics]] <br> [[Harvard Universiteit]] <br> [[London Business School]] <br> [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] <br> [[Universiteit van die Witwatersrand]]|genre=|subject=|movement=|notableworks=''Deep Collusion''<br> ''Bumper Cars''<br> ''Pushing Boulders''|signature=|website=[http://www.atholwilliams.com www.atholwilliams.com]}}'''Athol Williams''' (gebore 20 Junie 1970) is 'n [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] digter, filosoof en sakedosent aan die [[Universiteit van Oxford]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.hertford.ox.ac.uk/staff/athol-williams|title=Athol Williams}}</ref> == Lewe == Dit was aan die Universiteit van die Witwatersrand, in 1991, wat hy sy eerste gedig, "New South Africa", in die studentepublikasie ''Wits Student'' gepubliseer het. Die gedig het die nuutgevonde optimisme wat verband hou met die vrylating uit die tronk van [[Nelson Mandela]] en ander anti-apartheidsleiers in 1990, vasgevang. Hy is die medestigter van ''Read to Rise'', 'n NRO wat jeuggeletterdheid bevorder deur toepaslike boeke beskikbaar te stel aan kinders in arm gemeenskappe en stigter van die [http://www.iscethics.org Institute of Social and Corporate Ethics] (ISCE). Hy dien op die direksie van New Contrast Literary Magazine, 'n Suid-Afrikaanse literêre joernaal,<ref>{{Cite web|url=http://www.newcontrast.net/about-us/|title=About Us|website=New Contrast Literary Magazine|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> en is die stigter van die Cape Flats Book Festival.<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/mitchells-plain-hosting-cape-flats-book-festival-ahead-of-national-book-week-30444269|title=Mitchells Plain hosting Cape Flats book festival ahead of National Book Week|website=www.iol.co.za|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref> == Teen-korrupsie == Williams word erken vir sy teenkorrupsie en etiese besigheidshouding. In Oktober 2019 het Williams die fluitjie op Bain &amp;amp; Company geblaas en gesê dat hulle relevante inligting van die Nugent-kommissie wat ongerymdhede by [[Suid-Afrikaanse Inkomstediens|die Suid-Afrikaanse Inkomstediens]] ondersoek, weerhou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/watch-athol-williams-shakes-finance-fraternity-with-public-resignation-from-bain-and-company-35181684|title=WATCH: Athol Williams shakes finance fraternity with public resignation from Bain & Company|website=www.iol.co.za|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.consultancy.co.za/news/1858/athol-williams-leaves-bain-just-six-months-after-joining|title=Athol Williams leaves Bain just six months after joining|date=2019-10-22|website=www.consultancy.co.za|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businesslive.co.za/fm/opinion/state-of-play/2020-01-09-natasha-marrian-whistleblower-spills-the-beans-on-bain/|title=NATASHA MARRIAN: Whistleblower spills the beans on Bain|website=BusinessLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-02-14-the-man-who-saw-through-bains-spin-and-5-highlights-from-vrye-weekblad/|title=The man who saw through Bain's spin and 5 highlights from 'Vrye Weekblad'|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> In Desember 2019 het verskeie media berig dat Bain probeer het om Williams se stilswye te koop.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-12-19-athol-williams-bain-company-trying-to-silence-me-about-its-role-in-state-capture/|title=Business Maverick: Athol Williams: 'Bain & Company trying to silence me about its role in State Capture'|last=Mahlaka|first=Ray|date=2019-12-19|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/fin24/Companies/Financial-Services/bain-fixer-williams-ive-been-through-hell-the-last-2-months-20191220|title=Bain 'fixer' Williams: 'I've been through hell the last 2 months'|last=Buthelezi|first=Londiwe|website=Fin24|language=en-US|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-12-19-partner-that-bain-brought-in-to-clear-its-image-now-accuses-it-of-attempted-cover-up/|title=Partner that Bain brought in to clear its image now accuses it of attempted cover-up|last=Natasha Marrian|website=BusinessLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> Die Nugent-kommissie het bevind dat Bain nie volle openbaarmaking gemaak het nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.inqcomm.co.za/|title=SARS Commission 2018|website=www.inqcomm.co.za|access-date=2021-06-11|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613083323/http://inqcomm.co.za/|url-status=dead}}</ref> Bain het dié bewerings ontken.<ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/business/bain-denies-withholding-evidence-alleged-sars-wrongdoing|title=Bain denies withholding evidence of alleged SARS wrongdoing {{!}} eNCA|website=www.enca.com|language=en|access-date=2021-06-11|archive-date=2019-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210114119/https://www.enca.com/business/bain-denies-withholding-evidence-alleged-sars-wrongdoing|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bain.com/offices/johannesburg/sars-statement-dec20/|title=Bain & Company Statement: December 20, 2019|website=Bain|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref> In Maart 2021 het Williams twee dae lank voor die [[Zondo-kommissie]] getuig en bewyse gelewer wat verband hou met Bain se alliansie met [[Jacob Zuma]] en [[Tom Moyane]] in beweerde staatskaping in Suid-Afrika. Die Kommissie se finale verslag het tot die gevolgtrekking gekom dat Bain se gedrag "onregmatig" was en Williams geprys vir die verwerping van stilgeld en sy bydrae erken, en gesê 'dit wil veral sy waardering uitspreek aan mnr Williams vir die bewyse wat hy ingesamel en voor die Kommissie geplaas het.' In NIember 2021 het Williams "Deep Colllusion: Bain and the capture of South Africa" gebasseer op sy geuitenis en ervaring by Bain. Williams het op 1 November 2021 uit Suid-Afrika gevlug weens kommer oor veiligheid. As 'n getuie en fluitjieblaser wat dosyne individue by die voortslepende [[Zondo-kommissie]] betrek het, het hy gevrees vir moontlike vergelding.<ref>{{Cite web|url=https://www.atholwilliams.com/forced-to-leave|title=Public Statement - FORCED TO LEAVE|date=7 November 2021|website=Athol Williams|access-date=8 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-59205368|title=Athol Williams: South Africa corruption whistle-blower flees for his life|date=8 November 2021|website=BBC|language=en|access-date=8 November 2021}}</ref> Terwyl hy in ballingskap was, het Williams met [[Peter Hain|lord Peter Hain]] saamgewerk om wêreldwye aandag op Bain se korrupte aktiwiteite in Suid-Afrika te vestig. Een uitkoms van hierdie veldtog was die aankondiging deur die Britse regering op 3 Augustus 2022 dat sy ondersoek tot die gevolgtrekking gekom het dat Bain "skuldig is aan ernstige professionele wangedrag" was, wat gelei het tot 'n 3 jaar verbod op staatskontrakte. == Akademies == Williams beklee drie akademiese poste aan [[Universiteit van Oxford|die Universiteit van Oxford]]. In 2023 is hy aangestel as lektor in bestuur by Said Business School<ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.ox.ac.uk/news/inspiring-others-thrive-renowned-poet-anti-corruption-campaigner-and-academic-athol-williams-joins-our-faculty|title='Inspiring others to thrive' - renowned poet, anti-corruption campaigner and academic Athol Williams joins our faculty &#124; Saïd Business School|date=15 February 2024}}</ref> en lektor in bestuur by St Peter's College.<ref>{{Cite web|url=https://www.spc.ox.ac.uk/people/athol-williams|title=Mr Athol Williams|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003134241/https://www.spc.ox.ac.uk/people/athol-williams|archive-date=2023-10-03}}</ref> Hy het sedert 2022 die pos van Navorsingsgenoot by [[Hertford Kollege, Oxford|Hertford College]]<ref name="auto1"/> beklee. In Junie 2024 het Hertford College aangekondig dat hy sy hoogste erkenning, 'n Eregenootskap, aan Williams toegeken het.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.hertford.ox.ac.uk/news/athol-williams-awarded-honorary-fellowship|title=Athol Williams awarded Honorary Fellowship}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy is die eerste persoon wat vyf meestersgrade van vyf wêreldwye top-universiteite verwerf het.<ref>{{Cite news|accessdate=2018-01-29}}</ref> Hy het die volgende grade: * BSc (Ingenieurswese)(Meg), [[Universiteit van die Witwatersrand]], * MBA, MIT Sloan Bestuurskool * MSc (Finansies), London Business School, * MPhil (Politieke Teorie), [[Universiteit van Oxford]] ( [[Hertford Kollege, Oxford|Hertford College]] )<ref>{{Cite web|url=http://www.afox.ox.ac.uk/news/interview-with-athol-williams/|title=Interview with Athol Williams » Africa Oxford Initiative|website=www.afox.ox.ac.uk|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926191449/http://www.afox.ox.ac.uk/news/interview-with-athol-williams/|archive-date=26 September 2017|access-date=2017-09-26}}</ref> * MPA, [[Harvard-universiteit|Harvard Universiteit]] * MSc (Politieke Teorie), London School of Economics and Political Science. * DPhil (Politiek), [[Universiteit van Oxford]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.ox.ac.uk/about-us/people/athol-williams|title=Athol Williams &#124; Saïd Business School}}</ref> Williams het die poste van adjunkprofessor aan [[Universiteit van die Witwatersrand|die Universiteit van die Witwatersrand]] en Senior Lektor aan die Universiteit van Kaapstad beklee, met spesialisering in korporatiewe verantwoordelikheid en etiese leierskap<ref>{{Cite web|url=https://www.gsb.uct.ac.za/|title=UCT Graduate School of Business|website=www.gsb.uct.ac.za|access-date=2021-06-11}}</ref> Hy was ook 'n Navorsingsgenoot in die Sentrum vir Toegepaste Etiek aan die Universiteit van Stellenbosch.<ref>{{Cite web|url=https://www0.sun.ac.za/philosophy/centre-for-applied-ethics/prosper/|title=PROSPER – US Philosophy Department|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> == Skryf == Van 2009 tot 2014 het Williams sy poësie onder die skuilnaam AE Ballakisten gepubliseer. Sy poësie spreek hoofsaaklik vier temas aan: (i) ''sosiale geregtigheid'' soos in die gedigte [https://botsotso.org.za/2018/01/poems-by-athol-williams/ When It Rains], [https://www.addastories.org/protest-in-colombo/ Protest in Colombo] en [https://pensouthafrica.co.za/save-south-africa-poems-by-athol-williams/ Coat of Arms] (ii) verkenning van ons ''menswees'' soos in [https://www.avbobpoetry.co.za/Poem/View?PoemID=36475 Jou Lied] (iii) ''inspirasie'' soos ons in [https://www.youtube.com/watch?v=oLfogcUJK1g&t=5s 39 Poskaarte] vind of (iv) die ''surrealistiese'' soos in die gedig [https://matterthoughts.com/2018/08/03/at-home/ By Home]. Williams se akademiese skryfwerk fokus op korporatiewe verantwoordelikheid en sake-etiek. Hy word dikwels in die media gepubliseer oor onderwerpe van armoede,<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/columnists/guestcolumn/opinion-the-need-to-build-a-new-south-africa-for-its-57-million-inhabitants-20200427|title=OPINION: The need to build a new South Africa for its 57 million inhabitants|last=Williams|first=Athol|website=News24|language=en-US|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.capetalk.co.za/articles/381286/sa-s-poor-bear-the-burden-of-covid-19-says-prof-athol-williams|title=SA's poor bear the burden of Covid-19, says Prof Athol Williams|website=CapeTalk|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> jeuggeletterdheid,<ref>{{Cite web|url=https://mg.co.za/article/2018-12-12-picture-books-a-great-way-to-encourage-children-to-read/|title=Picture books: A great way to encourage children to read|date=2018-12-12|website=The Mail & Guardian|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> sosiale geregtigheid<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/Voices/business-as-usual-wont-fix-youth-unemployment-poverty-and-inequality-20190620|title=Business as usual won't fix youth unemployment, poverty and inequality|last=Williams|first=Athol|website=Citypress|language=en-US|access-date=2021-06-11}}</ref> en korporatiewe misdrywe.<ref>{{Cite web|url=http://www.news.uct.ac.za/article/-2019-02-01-six-steps-for-company-reparations|title=Six steps for company reparations|website=www.news.uct.ac.za|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/2019-02-19-criminal-justice-after-corporate-corruption-is-just-the-beginning/|title=Criminal justice after corporate corruption is just the beginning|website=BusinessLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-10-16-what-do-we-want-from-bain/|title=OP-ED: What do we want from Bain?|last=Williams|first=Athol|date=2018-10-15|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref> Williams skryf gereeld oor openbare aangeleenthede vir publikasies in Suid-Afrika en is 'n gereelde radiogas en konferensiespreker. Hy het 'n gereelde rubriek vir ''Thought Leader''<ref>{{Cite web|url=https://thoughtleader.co.za/|title=Thought Leader opinion pieces brought to you by the Mail & Guardian.|website=Thought Leader}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thoughtleader.co.za/author/athol-williams/|title=Athol Williams, Author at Thought Leader}}</ref> en het onlangs gepubliseer in die ''[[Mail & Guardian]]'',<ref>{{Cite web|url=https://mg.co.za/opinion/2021-03-14-corporate-amends-what-is-enough/|title=Corporate amends: What is enough?|date=2021-03-14|website=The Mail & Guardian|language=en-ZA|access-date=2021-06-11}}</ref> ''The Big Issue''<ref>{{Cite web|url=https://www.bigissue.org.za/living-without-chaos/|title=Living without chaos|date=2021-03-25|website=The Big Issue South Africa|language=en-GB|access-date=2021-06-11}}</ref> en ''[[Business Day]]''.<ref name="auto"/> == Bibliografie == === Poësie === * ''[https://books.google.com/books?id=K54TRAAACAAJ&q=heap+of+stones Heap of Stones]'' (2009; Theart Press) * ''Talking to a Tree: Poems of a Fragile World'' (2011; Theart Press)<ref>{{cite news|author=Jou naam* |url=http://www.litnet.co.za/ae-ballakisten-in-conversation-with-janet-van-eeden/ |title=AE Ballakisten in conversation with Janet van Eeden |newspaper=LitNet |date=2012-02-15 |accessdate=2018-09-24}}</ref> * {{cite book |title=Bumper Cars |date=2015 |publisher=Onslaught Press |isbn=978-0-9927238-7-3 |url=https://books.google.com/books?id=9Mg_jgEACAAJ }} * ''Invitation'' (2017; Theart Press)<ref>{{cite web|url=https://www.theartpressbooks.com/poetry-books|title=theartpress - POETRY BOOKS|website=theartpress|accessdate=24 September 2018}}</ref> * ''Fragile'' (2020; Theart Press)<ref>{{cite web|title=Fragile|url=https://www.theartpressbooks.com/product-page/fragile|access-date=2021-06-11|website=Theart Press|language=en}}</ref> * ''Whistleblowing'' (2021; Geko Publishing)<ref>{{cite news|url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/poetry-blows-the-whistle-on-state-capture-injustice-and-gbv-in-sa-95e50bd5-f974-47a5-aeda-89bcd997a410|title=Poetry blows the whistle on state capture, injustice and GBV in SA|website=www.iol.co.za|last1=Daniels |first1=Nicola }}</ref> === Nie-fiksie === * ''Deep Colllusion: Bain and the capture of South Africa'' (2021; Tafelberg)<ref>{{Cite web|url=https://www.loot.co.za/product/athol-williams-deep-collusion/lwrp-7480-g400|title=Deep Collusion - Bain and the Capture of South Africa (Paperback)}}</ref> * ''[https://books.google.com/books?id=ogMiMQAACAAJ&q=athol+williams Pushing Boulders: Oppressed to Inspired]'' (2016; Theart Press)<ref>{{Cite news|accessdate=2017-10-10}}</ref><ref>{{Cite book |last=Williams |first=Athol |title=Pushing Boulders: Oppressed to Inspired |date=2016-10-13 |publisher=Theart Press |edition=1 |language=English |asin=B01M3Q1FNX}}</ref> * ''The Book of Eden: 'n geestelike filosofiese openbaring vir 'n hoopvolle toekoms'' (2019; Theart Press)<ref>{{Cite web|url=https://www.atholwilliams.com/non-fiction|title=Non-fiction|website=Athol Williams|language=en|access-date=2021-06-11}}</ref> === Kinderboeke === * ''Die Oaky-reeks''<ref>https://www.oaky.co.za/{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (geïllustreer deur Taryn Lock; Theart Press): [https://books.google.com/books?id=ScWNrgEACAAJ&q=athol+williams Oaky and the Sun] (2014), [https://books.google.com/books?id=owy7jwEACAAJ&q=athol+williams Oaky the Happy Tree] (2015), Oaky the Brave Acorn (2017),<ref name="theartpressbooks.com">{{cite web|url=https://www.theartpressbooks.com/childrens-books|title=theartpress - CHILDRENS BOOKS|website=theartpress|accessdate=24 September 2018}}</ref> What is Happening to Oaky? (2017),<ref name="theartpressbooks.com"/> Oaky Runs a Race (2018), Oaky and Themba (2019), Oaky and the Virus (2020),<ref>{{cite web|title=UCT academic authors free COVID-19 children's book|url=http://www.news.uct.ac.za/article/-2020-04-28-uct-academic-authors-free-covid-19-childrens-book|access-date=2021-06-11|website=www.news.uct.ac.za|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=New free to download picture book helps children understand COVID-19|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/books/news/2020-04-21-new-free-to-download-picture-book-helps-children-understand-covid-19/|access-date=2021-06-11|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref><ref>{{cite web|date=2020-04-21|title='Oaky and the Virus' new book teaching children about the lockdown, virus|url=https://www.goodthingsguy.com/people/virus-children-book-sa/|access-date=2021-06-11|website=Good Things Guy|language=en-ZA}}</ref><ref>{{cite web|date=2020-05-02|title='Oaky and the Virus' a New Book Teaching Children About COVID-19|url=https://insideeducation.co.za/2020/05/02/oaky-and-the-virus-a-new-book-teaching-children-about-covid-19/|access-date=2021-06-11|website=Inside Education|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|title=Free books to help children understand COVID-19|url=https://www.ecr.co.za/coronavirus-be-informed/free-books-to-help-children-understand-covid-19/|access-date=2021-06-11|website=ECR}}</ref><ref>{{cite web|author=Donna Slater |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/childrens-author-publisher-make-covid-19-awareness-book-available-for-free-2020-04-17 |title=Children's author, publisher make Covid-19-awareness book available for free |publisher=Engineeringnews.co.za |date=2020-04-17 |accessdate=2021-10-19}}</ref> Oaky in the Playground (2021)<ref>{{cite web|url=https://www.theartpressbooks.com/product-page/oaky-in-the-playground|title=Oaky in the Playground|website=Theart Press}}</ref> * ''A Girl Called H'' (2019, Theart Press) == Toekennings en eerbewyse == === Akademies === * ''Eregenoot,'' Hertford College, Universiteit van Oxford (2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.hertford.ox.ac.uk/staff/athol-williams-2|title=Dr Athol Williams}}</ref><ref name="auto2"/><ref>{{Cite web|url=https://www.wits.ac.za/news/sources/alumni-news/2024/highest-honour-from-an-oxford-college-for-witsie.html|title=2024 - Highest honour from an Oxford college for Witsie - Wits University}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.ox.ac.uk/news/ethics-scholar-athol-williams-made-honorary-fellow-university-oxfords-hertford-college|title=Ethics scholar Athol Williams made Honorary Fellow at University of Oxford's Hertford College &#124; Saïd Business School|date=3 July 2024}}</ref> === Literêr === * Sol Plaatje European Union Poetry Award (2015) Kultuursake-toekenning vir bydrae tot literêre kunste, Wes-Kaapse provinsiale regering (2019).<ref>{{Cite web|url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/18th_cultural_affairs_awards_winners_march_2019.pdf|title=Info|website=www.westerncape.gov.za|access-date=2021-10-19|archive-date=2021-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108020121/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/18th_cultural_affairs_awards_winners_march_2019.pdf|url-status=dead}}</ref> * Sol Plaatje European Union Poetry Award (2016)<ref>{{Cite web|url=http://jacana.bookslive.co.za/blog/2016/10/11/2016-sol-plaatje-european-union-poetry-award-announced-a-second-win-for-athol-williams/|title=2016 Sol Plaatje European Union Poetry Award announced - a second win for Athol Williams|website=Jacana @ Sunday Times Books LIVE|language=en-US|access-date=2017-10-10}}{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Parallelle Heelal Poësiekompetisie, Wenner, [[Universiteit van Oxford|Oxford Universiteit]] (2016).<ref>{{Cite web|url=http://www.bodleian.ox.ac.uk/science/poetry-competition-2016|title=Radcliffe Science Library {{!}} Poetry competition 2016|website=www.bodleian.ox.ac.uk|access-date=2017-10-10}}</ref> * South African Independent Publishers Award (2017) vir ''uitnodiging''<ref>{{Cite web|url=http://pensouthafrica.co.za/tag/south-african-independent-publishers/|title=South African Independent Publishers {{!}} PEN South Africa|last=Africa|first=PEN South|language=en-US|access-date=2021-06-11}}</ref> === Staatsdiens === * ''Special Recognition Award'', Blueprint for Free Speech, Australia, 2022<ref>{{cite web | url=https://www.blueprintforfreespeech.net/en/prize/recipients/2022/athol-williams | title=Athol Williams (South Africa) 2022 SPECIAL RECOGNITION AWARD }}</ref> * ''Chairman's Award'', SA Chamber of Commerce UK, 2022<ref>{{cite web | url=https://awards.southafricanchamber.co.uk/category.php?year=2022&id=78 | title=AWARDS-The South African Chamber of Commerce | access-date= 5 Februarie 2025 | archive-date=23 Mei 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523235630/https://awards.southafricanchamber.co.uk/category.php?year=2022&id=78 | url-status=dead }}</ref> * ''Mayor's Medal for Extraordinary Bravery'', Cape Town, South Africa, 2023<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Council Address|date=24 August 2023 |url=https://www.capetown.gov.za/Media-and-news/Council%20Address%20%E2%80%93%2024%20August%202023 |access-date=2023-09-05 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 August 2023 |title=Cape Town bravery medal a 'rare ray of light', says whistleblower Athol Williams |url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/cape-town-bravery-medal-a-rare-ray-of-light-says-whistleblower-athol-williams-f0ce41dd-d65c-48bb-b2b8-5be03e5de411 |website=Independent Online}}</ref> * ''Social Justice Champion of the Year'', Centre for Social Justice, South Africa, 2024<ref>https://omny.fm/shows/the-national-pulse/south-africa-s-anti-corruption-advocate-athol-will</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] [[Kategorie:Alumni van die Massachusetts-tegnologie-instituut]] 5rcaaknbkg1ggps3nleo9g06zji2469 0 426532 2922579 2916259 2026-08-06T13:27:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922579 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mohamed Salah<br>محمد صلاح | image = [[Lêer:Mohamed Salah 2018.jpg|240px]] | caption = Salah by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] | full_name = Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=4 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117182124/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|6|15|df=y}} | birth_place = [[Nagrig]], Basyoun, [[Egipte]]<ref name="AlMonitor">{{cite news |url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |title=Egyptian soccer star's village has mixed feelings about native son |website=Al-Monitor |date=6 June 2018 |first=Hossam |last=Rabie |access-date=20 March 2019 |archive-date=26 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526040643/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |url-status=live}}</ref> | height = 1.75 m | position = Regtervleuel, voorspeler | currentclub = [[Trabzonspor]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = Ittihad Basyoun | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = Othmason Tanta | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | caps1 = 37 | goals1 = 11 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[FC Basel|Basel]] | caps2 = 47 | goals2 = 9 | years3 = 2014–2016 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 13 | goals3 = 2 | years4 = 2015 | clubs4 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 6 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps5 = 34 | goals5 = 14 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[AS Roma|Roma]] | caps6 = 31 | goals6 = 15 | years7 = 2017–2026 | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 315 | goals7 = 191 | years8 = 2026– | clubs8 = [[Trabzonspor]] | caps8 = 0 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/20]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/23]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2011– | nationalteam3 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps3 = 121 | nationalgoals3 = 68 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 7 Julie 2026 }}'''Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly''' ([[Egiptiese Arabies|Egyptiese Arabies]]: مُحَمَّد صَلَاح حَامِد مَحْرُوس غَالِي, <small>uitgespreek:</small> [mæˈħam.mæd sˤɑˈlɑːħ ˈɣæːli]; gebore [[15 Junie]] [[1992]]), bekend as '''Mohamed Salah''' of '''Mo Salah''', is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regtervleuel speel vir die Turkse Süper Lig-klub Trabzonspor en kaptein is van [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte se nasionale span]]. Hy word wyd beskou as een van die beste spelers van sy generasie, een van die grootste Afrika-spelers van alle tye, en een van die grootste vleuels in die geskiedenis van die sport.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c2wvp4lx0y2o|title='Salah is the best player in the world at this moment in time'|date=2021-12-02|website=BBC Sport|access-date=2025-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.givemesport.com/greatest-african-players-football-soccer-history/|title=20 Greatest African Players in Football History (Ranked)|website=givemesport.com|access-date=2025-03-27}}</ref> Salah het sy seniorloopbaan in 2010 by Al-Mokawloon begin en in 2012 vertrek om by [[FC Basel|Basel]] aan te sluit, waar hy twee Switserse Superliga-titels gewen het. In 2014 het hy by [[Chelsea FC|Chelsea]] aangesluit vir ’n berigte bedrag van £11 miljoen, maar beperkte speeltijd het gelei tot opeenvolgende uitleenperiodes aan [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[AS Roma|Roma]], wat hom later permanent vir €15 miljoen aangekoop het. In die 2016/17-seisoen was Salah ’n sleutelspeler in Roma se onsuksesvolle titelpoging en het hy dubbelsyfers bereik in beide doele en doelassists. In 2017 het Salah vir £36,9 miljoen na Liverpool verhuis – ’n klubrekord op daardie stadium. In sy eerste seisoen het hy die rekord vir meeste Premierliga-doele in ’n 38-wedstryde-seisoen (32) opgestel en Liverpool gehelp om die 2018 [[UEFA Champions League]]-eindstryd te bereik. Nadat hy ’n gedugte aanvalstrio saam met Roberto Firmino en [[Sadio Mané]] gevorm het, het Salah ’n integrale speler geword in die klub se Champions League- en Premierliga-titelsuksesse in die daaropvolgende twee seisoene. Hy het sedertdien ook die [[FA Cup|FA-beker]], [[EFL Cup|EFL-beker]], [[FA Community Shield]], [[UEFA Superbeker]] en [[FIFA-Klubwêreldbeker]] gewen. In die 2024/25-seisoen het hy ’n tweede ligatitels gewen en die rekord gelyk vir die meeste doelbydraes in ’n enkele Premierliga-veldtog. Vir sy vertonings in die seisoen het hy vir ’n rekordbrekende derde keer die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar-toekenning gewen. Salah se ander individuele toekennings sluit in drie ''Football Writers' Association'' Sokkerspeler van die Jaar-toekennings, vier Premierliga Goue Stewels, twee Premierliga Speler van die Seisoen-toekennings, twee Premierliga Skeppende Speler van die Seisoen-toekennings, derde plek vir die Beste FIFA Manspeler in 2018 en 2021, en vyfde plek in die 2019- en 2022-[[Ballon d'Or]]. Hy het die 2018 [[FIFA]] [[Ferenc Puskás|Puskás]]-toekenning ontvang vir sy wen-doelpoging in die eerste [[Merseyside]]-[[Derby (sport)|derby]] van die 2017/18-seisoen. In 2023 het Salah Liverpool se topskieter in die geskiedenis van die Premierliga geword en ook die vyfde speler om 200 doele vir die klub aan te teken. In 2025 het hy Liverpool se derde hoogste doelskieter in die klub se geskiedenis geword, agter [[Roger Hunt]] en [[Ian Rush]]. Op 24 Maart 2026 het Salah aangekondig dat hy Liverpool aan die einde van die seisoen sou verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/mohamed-salah-leave-liverpool-end-season|title=Mohamed Salah to leave Liverpool at the end of the season - Liverpool FC|date=2026-03-24|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> Op internasionale vlak het Salah Egipte op jeugvlak verteenwoordig voordat hy sy seniordebuut in 2011 gemaak het. Na sy vertonings by die [[Olimpiese Somerspele 2012|Olimpiese Somerspele in 2012]] is hy aangewys as [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] se Mees Belowende Afrikatalent van die Jaar. Sedertdien het hy as naaswenner geëindig in die 2017- en 2021-[[Afrikanasiesbeker]]-toernooie, en was hy die topskieter tydens CAF-kwalifikasie waardeur Egipte vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer het. Salah is aangewys as CAF se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), [[BBC]] se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), en is gekies vir die Afrikanasiesbeker-toernooispanne van 2017 en 2021, asook verskeie kere in die CAF Span van die Jaar. Salah word beskou as ’n simbool van nasionale trots in Egipte vir sy prestasies en is in 2019 opgeneem in [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se lys van die 100 Mees Invloedryke Mense. Salah word ook gekrediteer vir die verhoging van Liverpool se profiel onder Egiptenare.<ref name=":2">{{Cite news |title=More than a footballer: Mohamed Salah's profound impact in Egypt |work=This is Anfield |url=https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=How Mohamed Salah managed the impossible: to unite Egypt |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Egypt and Liverpool star Mohamed Salah included in Time's 2019 influential people list |work=Arab News |url=https://www.arabnews.com/node/1483981/media |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084043/https://www.arabnews.com/node/1483981/media |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Liverpool growing in Egypt thanks to Salah |work=Be Soccer |url=https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084047/https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |url-status= live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=The view from Egypt: 'When Salah plays for LFC, the country stops to watch' |date=29 June 2019 |publisher=Liverpool F.C. |url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084046/https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Mo Salah and Aboutrika Spark a Debate About Religion |work=New Lines Magazine |url=https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |access-date= 1 September 2023 |archive-date= 1 September 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230901075342/https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |url-status= live}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] nwsk0pann6vnkiv472ysgf3jn8q56dd 2922580 2922579 2026-08-06T13:27:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922580 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mohamed Salah<br>محمد صلاح | image = [[Lêer:Mohamed Salah 2018.jpg|240px]] | caption = Salah by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] | full_name = Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=4 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117182124/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|6|15|df=y}} | birth_place = [[Nagrig]], Basyoun, [[Egipte]]<ref name="AlMonitor">{{cite news |url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |title=Egyptian soccer star's village has mixed feelings about native son |website=Al-Monitor |date=6 June 2018 |first=Hossam |last=Rabie |access-date=20 March 2019 |archive-date=26 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526040643/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |url-status=live}}</ref> | height = 1.75 m | position = Regtervleuel, voorspeler | currentclub = [[Trabzonspor]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = Ittihad Basyoun | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = Othmason Tanta | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | caps1 = 37 | goals1 = 11 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[FC Basel|Basel]] | caps2 = 47 | goals2 = 9 | years3 = 2014–2016 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 13 | goals3 = 2 | years4 = 2015 | clubs4 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 6 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps5 = 34 | goals5 = 14 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[AS Roma|Roma]] | caps6 = 31 | goals6 = 15 | years7 = 2017–2026 | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 315 | goals7 = 191 | years8 = 2026– | clubs8 = [[Trabzonspor]] | caps8 = 0 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/20]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/23]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2011– | nationalteam3 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps3 = 121 | nationalgoals3 = 68 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 7 Julie 2026 }}'''Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly''' ([[Egiptiese Arabies|Egyptiese Arabies]]: مُحَمَّد صَلَاح حَامِد مَحْرُوس غَالِي, <small>uitgespreek:</small> [mæˈħam.mæd sˤɑˈlɑːħ ˈɣæːli]; gebore [[15 Junie]] [[1992]]), bekend as '''Mohamed Salah''' of '''Mo Salah''', is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regtervleuel speel vir die Turkse Süper Lig-klub Trabzonspor en kaptein is van [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte se nasionale span]]. Hy word wyd beskou as een van die beste spelers van sy generasie, een van die grootste Afrika-spelers van alle tye, en een van die grootste vleuels in die geskiedenis van die sport.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c2wvp4lx0y2o|title='Salah is the best player in the world at this moment in time'|date=2021-12-02|website=BBC Sport|access-date=2025-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.givemesport.com/greatest-african-players-football-soccer-history/|title=20 Greatest African Players in Football History (Ranked)|website=givemesport.com|access-date=2025-03-27}}</ref> Salah het sy seniorloopbaan in 2010 by Al-Mokawloon begin en in 2012 vertrek om by [[FC Basel|Basel]] aan te sluit, waar hy twee Switserse Superliga-titels gewen het. In 2014 het hy by [[Chelsea FC|Chelsea]] aangesluit vir ’n berigte bedrag van £11 miljoen, maar beperkte speeltijd het gelei tot opeenvolgende uitleenperiodes aan [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[AS Roma|Roma]], wat hom later permanent vir €15 miljoen aangekoop het. In die 2016/17-seisoen was Salah ’n sleutelspeler in Roma se onsuksesvolle titelpoging en het hy dubbelsyfers bereik in beide doele en doelassists. In 2017 het Salah vir £36,9 miljoen na Liverpool verhuis – ’n klubrekord op daardie stadium. In sy eerste seisoen het hy die rekord vir meeste Premierliga-doele in ’n 38-wedstryde-seisoen (32) opgestel en Liverpool gehelp om die 2018 [[UEFA Champions League]]-eindstryd te bereik. Nadat hy ’n gedugte aanvalstrio saam met Roberto Firmino en [[Sadio Mané]] gevorm het, het Salah ’n integrale speler geword in die klub se Champions League- en Premierliga-titelsuksesse in die daaropvolgende twee seisoene. Hy het sedertdien ook die [[FA Cup|FA-beker]], [[EFL Cup|EFL-beker]], [[FA Community Shield]], [[UEFA Superbeker]] en [[FIFA-Klubwêreldbeker]] gewen. In die 2024/25-seisoen het hy ’n tweede ligatitels gewen en die rekord gelyk vir die meeste doelbydraes in ’n enkele Premierliga-veldtog. Vir sy vertonings in die seisoen het hy vir ’n rekordbrekende derde keer die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar-toekenning gewen. Salah se ander individuele toekennings sluit in drie ''Football Writers' Association'' Sokkerspeler van die Jaar-toekennings, vier Premierliga Goue Stewels, twee Premierliga Speler van die Seisoen-toekennings, twee Premierliga Skeppende Speler van die Seisoen-toekennings, derde plek vir die Beste FIFA Manspeler in 2018 en 2021, en vyfde plek in die 2019- en 2022-[[Ballon d'Or]]. Hy het die 2018 [[FIFA]] [[Ferenc Puskás|Puskás]]-toekenning ontvang vir sy wen-doelpoging in die eerste [[Merseyside]]-[[Derby (sport)|derby]] van die 2017/18-seisoen. In 2023 het Salah Liverpool se topskieter in die geskiedenis van die Premierliga geword en ook die vyfde speler om 200 doele vir die klub aan te teken. In 2025 het hy Liverpool se derde hoogste doelskieter in die klub se geskiedenis geword, agter [[Roger Hunt]] en [[Ian Rush]]. Op 24 Maart 2026 het Salah aangekondig dat hy Liverpool aan die einde van die seisoen sou verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/mohamed-salah-leave-liverpool-end-season|title=Mohamed Salah to leave Liverpool at the end of the season - Liverpool FC|date=2026-03-24|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> Op internasionale vlak het Salah Egipte op jeugvlak verteenwoordig voordat hy sy seniordebuut in 2011 gemaak het. Na sy vertonings by die [[Olimpiese Somerspele 2012|Olimpiese Somerspele in 2012]] is hy aangewys as [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] se Mees Belowende Afrikatalent van die Jaar. Sedertdien het hy as naaswenner geëindig in die 2017- en 2021-[[Afrikanasiesbeker]]-toernooie, en was hy die topskieter tydens CAF-kwalifikasie waardeur Egipte vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer het. Salah is aangewys as CAF se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), [[BBC]] se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), en is gekies vir die Afrikanasiesbeker-toernooispanne van 2017 en 2021, asook verskeie kere in die CAF Span van die Jaar. Salah word beskou as ’n simbool van nasionale trots in Egipte vir sy prestasies en is in 2019 opgeneem in [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se lys van die 100 Mees Invloedryke Mense. Salah word ook gekrediteer vir die verhoging van Liverpool se profiel onder Egiptenare.<ref name=":2">{{Cite news |title=More than a footballer: Mohamed Salah's profound impact in Egypt |work=This is Anfield |url=https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=How Mohamed Salah managed the impossible: to unite Egypt |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Egypt and Liverpool star Mohamed Salah included in Time's 2019 influential people list |work=Arab News |url=https://www.arabnews.com/node/1483981/media |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084043/https://www.arabnews.com/node/1483981/media |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Liverpool growing in Egypt thanks to Salah |work=Be Soccer |url=https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084047/https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |url-status= live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=The view from Egypt: 'When Salah plays for LFC, the country stops to watch' |date=29 June 2019 |publisher=Liverpool F.C. |url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084046/https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Mo Salah and Aboutrika Spark a Debate About Religion |work=New Lines Magazine |url=https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |access-date= 1 September 2023 |archive-date= 1 September 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230901075342/https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |url-status= live}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] se8utmdbwhgqmvyjlk9bez63xf37fqf 2922581 2922580 2026-08-06T13:28:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922581 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mohamed Salah<br>محمد صلاح | image = [[Lêer:Mohamed Salah 2018.jpg|240px]] | caption = Salah by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] | full_name = Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=4 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117182124/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|6|15|df=y}} | birth_place = [[Nagrig]], Basyoun, [[Egipte]]<ref name="AlMonitor">{{cite news |url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |title=Egyptian soccer star's village has mixed feelings about native son |website=Al-Monitor |date=6 June 2018 |first=Hossam |last=Rabie |access-date=20 March 2019 |archive-date=26 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526040643/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |url-status=live}}</ref> | height = 1.75 m | position = Regtervleuel, voorspeler | currentclub = [[Trabzonspor]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = Ittihad Basyoun | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = Othmason Tanta | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | caps1 = 37 | goals1 = 11 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[FC Basel|Basel]] | caps2 = 47 | goals2 = 9 | years3 = 2014–2016 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 13 | goals3 = 2 | years4 = 2015 | clubs4 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 6 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps5 = 34 | goals5 = 14 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[AS Roma|Roma]] | caps6 = 31 | goals6 = 15 | years7 = 2017–2026 | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 315 | goals7 = 191 | years8 = 2026– | clubs8 = [[Trabzonspor]] | caps8 = 0 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/20]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/23]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2011– | nationalteam3 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps3 = 121 | nationalgoals3 = 68 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 7 Julie 2026 }}'''Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly''' ([[Egiptiese Arabies|Egyptiese Arabies]]: مُحَمَّد صَلَاح حَامِد مَحْرُوس غَالِي, <small>uitgespreek:</small> [mæˈħam.mæd sˤɑˈlɑːħ ˈɣæːli]; gebore [[15 Junie]] [[1992]]), bekend as '''Mohamed Salah''' of '''Mo Salah''', is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regtervleuel speel vir die Turkse [[Süper Lig]]-klub Trabzonspor en kaptein is van [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte se nasionale span]]. Hy word wyd beskou as een van die beste spelers van sy generasie, een van die grootste Afrika-spelers van alle tye, en een van die grootste vleuels in die geskiedenis van die sport.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c2wvp4lx0y2o|title='Salah is the best player in the world at this moment in time'|date=2021-12-02|website=BBC Sport|access-date=2025-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.givemesport.com/greatest-african-players-football-soccer-history/|title=20 Greatest African Players in Football History (Ranked)|website=givemesport.com|access-date=2025-03-27}}</ref> Salah het sy seniorloopbaan in 2010 by Al-Mokawloon begin en in 2012 vertrek om by [[FC Basel|Basel]] aan te sluit, waar hy twee Switserse Superliga-titels gewen het. In 2014 het hy by [[Chelsea FC|Chelsea]] aangesluit vir ’n berigte bedrag van £11 miljoen, maar beperkte speeltijd het gelei tot opeenvolgende uitleenperiodes aan [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[AS Roma|Roma]], wat hom later permanent vir €15 miljoen aangekoop het. In die 2016/17-seisoen was Salah ’n sleutelspeler in Roma se onsuksesvolle titelpoging en het hy dubbelsyfers bereik in beide doele en doelassists. In 2017 het Salah vir £36,9 miljoen na Liverpool verhuis – ’n klubrekord op daardie stadium. In sy eerste seisoen het hy die rekord vir meeste Premierliga-doele in ’n 38-wedstryde-seisoen (32) opgestel en Liverpool gehelp om die 2018 [[UEFA Champions League]]-eindstryd te bereik. Nadat hy ’n gedugte aanvalstrio saam met Roberto Firmino en [[Sadio Mané]] gevorm het, het Salah ’n integrale speler geword in die klub se Champions League- en Premierliga-titelsuksesse in die daaropvolgende twee seisoene. Hy het sedertdien ook die [[FA Cup|FA-beker]], [[EFL Cup|EFL-beker]], [[FA Community Shield]], [[UEFA Superbeker]] en [[FIFA-Klubwêreldbeker]] gewen. In die 2024/25-seisoen het hy ’n tweede ligatitels gewen en die rekord gelyk vir die meeste doelbydraes in ’n enkele Premierliga-veldtog. Vir sy vertonings in die seisoen het hy vir ’n rekordbrekende derde keer die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar-toekenning gewen. Salah se ander individuele toekennings sluit in drie ''Football Writers' Association'' Sokkerspeler van die Jaar-toekennings, vier Premierliga Goue Stewels, twee Premierliga Speler van die Seisoen-toekennings, twee Premierliga Skeppende Speler van die Seisoen-toekennings, derde plek vir die Beste FIFA Manspeler in 2018 en 2021, en vyfde plek in die 2019- en 2022-[[Ballon d'Or]]. Hy het die 2018 [[FIFA]] [[Ferenc Puskás|Puskás]]-toekenning ontvang vir sy wen-doelpoging in die eerste [[Merseyside]]-[[Derby (sport)|derby]] van die 2017/18-seisoen. In 2023 het Salah Liverpool se topskieter in die geskiedenis van die Premierliga geword en ook die vyfde speler om 200 doele vir die klub aan te teken. In 2025 het hy Liverpool se derde hoogste doelskieter in die klub se geskiedenis geword, agter [[Roger Hunt]] en [[Ian Rush]]. Op 24 Maart 2026 het Salah aangekondig dat hy Liverpool aan die einde van die seisoen sou verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/mohamed-salah-leave-liverpool-end-season|title=Mohamed Salah to leave Liverpool at the end of the season - Liverpool FC|date=2026-03-24|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> Op internasionale vlak het Salah Egipte op jeugvlak verteenwoordig voordat hy sy seniordebuut in 2011 gemaak het. Na sy vertonings by die [[Olimpiese Somerspele 2012|Olimpiese Somerspele in 2012]] is hy aangewys as [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] se Mees Belowende Afrikatalent van die Jaar. Sedertdien het hy as naaswenner geëindig in die 2017- en 2021-[[Afrikanasiesbeker]]-toernooie, en was hy die topskieter tydens CAF-kwalifikasie waardeur Egipte vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer het. Salah is aangewys as CAF se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), [[BBC]] se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), en is gekies vir die Afrikanasiesbeker-toernooispanne van 2017 en 2021, asook verskeie kere in die CAF Span van die Jaar. Salah word beskou as ’n simbool van nasionale trots in Egipte vir sy prestasies en is in 2019 opgeneem in [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se lys van die 100 Mees Invloedryke Mense. Salah word ook gekrediteer vir die verhoging van Liverpool se profiel onder Egiptenare.<ref name=":2">{{Cite news |title=More than a footballer: Mohamed Salah's profound impact in Egypt |work=This is Anfield |url=https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=How Mohamed Salah managed the impossible: to unite Egypt |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Egypt and Liverpool star Mohamed Salah included in Time's 2019 influential people list |work=Arab News |url=https://www.arabnews.com/node/1483981/media |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084043/https://www.arabnews.com/node/1483981/media |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Liverpool growing in Egypt thanks to Salah |work=Be Soccer |url=https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084047/https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |url-status= live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=The view from Egypt: 'When Salah plays for LFC, the country stops to watch' |date=29 June 2019 |publisher=Liverpool F.C. |url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084046/https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Mo Salah and Aboutrika Spark a Debate About Religion |work=New Lines Magazine |url=https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |access-date= 1 September 2023 |archive-date= 1 September 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230901075342/https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |url-status= live}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] p19raugeafodzls2vttnq5d27jl1yq0 2922582 2922581 2026-08-06T13:29:54Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922582 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mohamed Salah<br>محمد صلاح | image = [[Lêer:Mohamed Salah 2018.jpg|240px]] | caption = Salah by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] | full_name = Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=4 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117182124/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|6|15|df=y}} | birth_place = [[Nagrig]], Basyoun, [[Egipte]]<ref name="AlMonitor">{{cite news |url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |title=Egyptian soccer star's village has mixed feelings about native son |website=Al-Monitor |date=6 June 2018 |first=Hossam |last=Rabie |access-date=20 March 2019 |archive-date=26 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526040643/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/nagrig-has-mixed-feelings-about-mo-saleh-native-son.html |url-status=live}}</ref> | height = 1.75 m | position = Regtervleuel, voorspeler | currentclub = [[Trabzonspor]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = Ittihad Basyoun | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = Othmason Tanta | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Al Mokawloon Al Arab SC|Al-Mokawloon]] | caps1 = 37 | goals1 = 11 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[FC Basel|Basel]] | caps2 = 47 | goals2 = 9 | years3 = 2014–2016 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 13 | goals3 = 2 | years4 = 2015 | clubs4 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 6 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps5 = 34 | goals5 = 14 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[AS Roma|Roma]] | caps6 = 31 | goals6 = 15 | years7 = 2017–2026 | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 315 | goals7 = 191 | years8 = 2026– | clubs8 = [[Trabzonspor]] | caps8 = 0 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/20]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte o/23]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2011– | nationalteam3 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps3 = 121 | nationalgoals3 = 68 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 7 Julie 2026 }}'''Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly''' ([[Egiptiese Arabies|Egyptiese Arabies]]: مُحَمَّد صَلَاح حَامِد مَحْرُوس غَالِي, <small>uitgespreek:</small> [mæˈħam.mæd sˤɑˈlɑːħ ˈɣæːli]; gebore [[15 Junie]] [[1992]]), bekend as '''Mohamed Salah''' of '''Mo Salah''', is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n regtervleuel speel vir die Turkse [[Süper Lig]]-klub Trabzonspor en kaptein is van [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte se nasionale span]]. Hy word wyd beskou as een van die beste spelers van sy generasie, een van die grootste Afrika-spelers van alle tye, en een van die grootste vleuels in die geskiedenis van die sport.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c2wvp4lx0y2o|title='Salah is the best player in the world at this moment in time'|date=2021-12-02|website=BBC Sport|access-date=2025-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.givemesport.com/greatest-african-players-football-soccer-history/|title=20 Greatest African Players in Football History (Ranked)|website=givemesport.com|access-date=2025-03-27}}</ref> Salah het sy seniorloopbaan in 2010 by Al-Mokawloon begin en in 2012 vertrek om by [[FC Basel|Basel]] aan te sluit, waar hy twee Switserse Superliga-titels gewen het. In 2014 het hy by [[Chelsea FC|Chelsea]] aangesluit vir ’n berigte bedrag van £11 miljoen, maar beperkte speeltijd het gelei tot opeenvolgende uitleenperiodes aan [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[AS Roma|Roma]], wat hom later permanent vir €15 miljoen aangekoop het. In die 2016/17-seisoen was Salah ’n sleutelspeler in Roma se onsuksesvolle titelpoging en het hy dubbelsyfers bereik in beide doele en doelassists. In 2017 het Salah vir £36,9 miljoen na [[Liverpool FC|Liverpool]] verhuis – ’n klubrekord op daardie stadium. In sy eerste seisoen het hy die rekord vir meeste Premierliga-doele in ’n 38-wedstryde-seisoen (32) opgestel en Liverpool gehelp om die 2018 [[UEFA Champions League]]-eindstryd te bereik. Nadat hy ’n gedugte aanvalstrio saam met Roberto Firmino en [[Sadio Mané]] gevorm het, het Salah ’n integrale speler geword in die klub se Champions League- en Premierliga-titelsuksesse in die daaropvolgende twee seisoene. Hy het sedertdien ook die [[FA Cup|FA-beker]], [[EFL Cup|EFL-beker]], [[FA Community Shield]], [[UEFA Superbeker]] en [[FIFA-Klubwêreldbeker]] gewen. In die 2024/25-seisoen het hy ’n tweede ligatitels gewen en die rekord gelyk vir die meeste doelbydraes in ’n enkele Premierliga-veldtog. Vir sy vertonings in die seisoen het hy vir ’n rekordbrekende derde keer die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar-toekenning gewen. Salah se ander individuele toekennings sluit in drie ''Football Writers' Association'' Sokkerspeler van die Jaar-toekennings, vier Premierliga Goue Stewels, twee Premierliga Speler van die Seisoen-toekennings, twee Premierliga Skeppende Speler van die Seisoen-toekennings, derde plek vir die Beste FIFA Manspeler in 2018 en 2021, en vyfde plek in die 2019- en 2022-[[Ballon d'Or]]. Hy het die 2018 [[FIFA]] [[Ferenc Puskás|Puskás]]-toekenning ontvang vir sy wen-doelpoging in die eerste [[Merseyside]]-[[Derby (sport)|derby]] van die 2017/18-seisoen. In 2023 het Salah Liverpool se topskieter in die geskiedenis van die Premierliga geword en ook die vyfde speler om 200 doele vir die klub aan te teken. In 2025 het hy Liverpool se derde hoogste doelskieter in die klub se geskiedenis geword, agter [[Roger Hunt]] en [[Ian Rush]]. Op 24 Maart 2026 het Salah aangekondig dat hy Liverpool aan die einde van die seisoen sou verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/mohamed-salah-leave-liverpool-end-season|title=Mohamed Salah to leave Liverpool at the end of the season - Liverpool FC|date=2026-03-24|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> Op internasionale vlak het Salah Egipte op jeugvlak verteenwoordig voordat hy sy seniordebuut in 2011 gemaak het. Na sy vertonings by die [[Olimpiese Somerspele 2012|Olimpiese Somerspele in 2012]] is hy aangewys as [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] se Mees Belowende Afrikatalent van die Jaar. Sedertdien het hy as naaswenner geëindig in die 2017- en 2021-[[Afrikanasiesbeker]]-toernooie, en was hy die topskieter tydens CAF-kwalifikasie waardeur Egipte vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer het. Salah is aangewys as CAF se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), [[BBC]] se Afrikasokkerspeler van die Jaar (2017 en 2018), en is gekies vir die Afrikanasiesbeker-toernooispanne van 2017 en 2021, asook verskeie kere in die CAF Span van die Jaar. Salah word beskou as ’n simbool van nasionale trots in Egipte vir sy prestasies en is in 2019 opgeneem in [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se lys van die 100 Mees Invloedryke Mense. Salah word ook gekrediteer vir die verhoging van Liverpool se profiel onder Egiptenare.<ref name=":2">{{Cite news |title=More than a footballer: Mohamed Salah's profound impact in Egypt |work=This is Anfield |url=https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.thisisanfield.com/2022/02/more-than-a-footballer-mohamed-salahs-profound-impact-in-egypt/ |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=How Mohamed Salah managed the impossible: to unite Egypt |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084045/https://www.theguardian.com/football/2018/jun/14/mohamed-salah-brought-happiness-and-pride-to-egypt-world-cup-liverpool |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Egypt and Liverpool star Mohamed Salah included in Time's 2019 influential people list |work=Arab News |url=https://www.arabnews.com/node/1483981/media |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084043/https://www.arabnews.com/node/1483981/media |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Liverpool growing in Egypt thanks to Salah |work=Be Soccer |url=https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084047/https://www.besoccer.com/new/liverpool-growing-in-egypt-thanks-to-salah-483506 |url-status= live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=The view from Egypt: 'When Salah plays for LFC, the country stops to watch' |date=29 June 2019 |publisher=Liverpool F.C. |url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |access-date= 1 April 2023 |archive-date= 1 April 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230401084046/https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/354906-the-view-from-egypt-when-salah-plays-for-lfc-the-country-stops-to-watch |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Mo Salah and Aboutrika Spark a Debate About Religion |work=New Lines Magazine |url=https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |access-date= 1 September 2023 |archive-date= 1 September 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230901075342/https://newlinesmag.com/spotlight/mo-salah-and-aboutrika-spark-a-debate-about-religion/ |url-status= live}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] lxisva1qx6iwnphlp9yhlehlczeh2op 0 427507 2922561 2835232 2026-08-06T12:35:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922561 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Trump showing a chart with reciprocal tariffs (cropped).jpg|duimnael|[[Donald Trump]] toon 'n tabel met beoogde "wederkerige tariewe" tydens sy toespraak op 2 April 2025.]] '''Tariewe''' (ook ''heffings'' genoem) tydens die [[tweede presidentskap van Donald Trump]] het 'n eskalasie van beskermende handelsbeleide in die [[Verenigde State]] weerspieël, met Trump wat 'n reeks hoë "wederkerige invoer[[heffing]]s" aangekondig het wat alle handelsvennote beïnvloed. Terwyl sy eerste administrasie tariewe op ongeveer VS$380 miljard se invoere ingestel het, het die totaal onder sy tweede administrasie heel waarskynlik VS$1.4 triljoen teen April 2025 oorskry.<ref name="York-2025" /> Trump het 'n [[China-Verenigde State-handelsoorlog|handelsoorlog met China]] hervat, wat tariewe teen die land na 'n effektiewe 54% ná 9 April verhoog het.<ref name="Doherty" /> Hy het 'n tweede [[2025 Verenigde State-handelsoorlog met Kanada en Meksiko|handelsoorlog met Kanada en Meksiko]] van stapel gestuur deur 'n 25%-heffing op die meeste Kanadese en Meksikaanse goedere in te stel, maar het later alle [[Verenigde State-Meksiko-Kanada-ooreenkoms|USMCA]]-voldoenende goedere onbepaald vrygestel.<ref name=":2" /> Trump het hierdie aksie geneem as 'n manier om hierdie lande aanspreeklik te hou vir hul versuim om dwelmhandel en onwettige immigrasie deur doeaneposte te beperk, terwyl hy Amerikaanse binnelandse vervaardiging ondersteun.<ref name="nbcny" /><ref name="apnews" /> Op 12 Maart 2025 het 'n wêreldwye VSA-tarief van 25% op [[staal]]- en [[aluminium]]produkte in werking getree. Op 2 April, 'n dag wat Trump die bynaam "Bevrydingsdag" gegee het, het Trump 'n universele invoerbelasting van 10% aangekondig op alle goedere wat na die VSA ingevoer word, met selfs hoër tariewe vir 57 van sy handelsvennote. Die hoër tariewe, wat veronderstel was om verteenwoordigend te wees van buitelandse lande se handelsversperrings teen die VSA, is rofweg bereken as die helfte van die resultaat van die verdeling van die VSA-handelstekort met 'n gegewe land volgens die waarde van [[invoer]]e van daardie land.<ref name="bloomberg-Wingrove" /> Die 10%-basislyntarief het op 5 April in werking getree terwyl die bykomende tariewe op 9 April gevolg het.<ref name=":62" /> Die Trump-administrasie het gesê dat hierdie tariewe daarop gemik is om "bilaterale handelstekorte" tussen die Verenigde State en elke onderskeie land "na nul te dryf".<ref name="Schneid" /> == Multinasionale tariewe == === Staal- en aluminiumtariewe === Op 12 Maart 2025 het die VSA 25%-tariewe op alle staal- en aluminiuminvoere ingestel, met die doel om binnelandse produksie te versterk.<ref name="Lawder-2025a" /> Handelsekretaris [[Howard Lutnick]] het gesê Trump sal binnekort ook 'n kopertarief byvoeg.<ref name="Lawder-2025b" /> Die EU en Kanada het teentariewe aangekondig, terwyl Australië, Brittanje, Japan en Brasilië die stap gekritiseer het, maar vergelding weerhou het.<ref name="Lawder-2025a" /> Op 2 April 2025 is aluminiumtariewe uitgebrei om leë bier- en [[Coke|koeldrankblikkies]] in te sluit.<ref name=":3" /> === "Wederkerige tariefbeleid" === {| class="wikitable sortable floatright" |+ {{Anchor|Lys van wederkerige heffings per land}}{{Nowrap|Lys van wederkerige heffings per land}} ! scope="col" | Land of gebied ! scope="col" | Heffingkoers<ref name="Heffingkoers-a" /><ref name="Heffingkoers-b" /> |- | {{vlag|Algerië}} || 30% |- | {{vlag|Angola}} || 32% |- | {{vlag|Bangladesj}} || 37% |- | {{vlag|Bosnië en Herzegowina}} || 35% |- | {{vlag|Botswana}} || 37% |- | {{vlag|Broenei}} || 24% |- | {{vlag|China}} || 34% |- | {{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|Dem. Rep. die Kongo]]|| 11% |- | {{vlag|Ekwatoriaal-Guinee}} || 13% |- | {{vlag|Europese Unie}} || 20% |- | {{vlag|Falkland-eilande}} (V.K.) || 41% |- | {{vlag|Fidji}} || 32% |- | {{vlag|Guyana}} || 38% |- | {{vlag|Indië}} || 26% |- | {{vlag|Indonesië}} || 32% |- | {{vlag|Irak}} || 39% |- | {{vlag|Israel}} || 17% |- | {{vlag|Ivoorkus}} || 21% |- | {{vlag|Japan}} || 24% |- | {{vlag|Jordanië}} || 20% |- | {{vlag|Kambodja}} || 49% |- | {{vlag|Kameroen}} || 11% |- | {{vlag|Kasakstan}} || 27% |- | {{vlag|Laos}} || 48% |- | {{vlag|Lesotho}} || 50% |- | {{vlag|Libië}} || 31% |- | {{vlag|Liechtenstein}} || 37% |- | {{vlag|Madagaskar}} || 47% |- | {{vlag|Malawi}} || 17% |- | {{vlag|Maleisië}} || 24% |- | {{vlag|Mauritius}} || 40% |- | {{vlag|Moldowa}} || 31% |- | {{vlag|Mosambiek}} || 16% |- | {{vlag|Mianmar}} || 44% |- | {{vlag|Namibië}} || 21% |- | {{vlag|Nauru}} || 30% |- | {{vlag|Nicaragua}} || 18% |- | {{vlag|Nigerië}} || 14% |- | {{vlag|Noord-Masedonië}} || 33% |- | {{vlag|Noorweë}} || 15% |- | {{vlag|Pakistan}} || 29% |- | {{vlag|Filippyne}} || 17% |- | {{vlag|Serwië}} || 37% |- | {{vlag|Suid-Afrika}} || 30% |- | {{vlag|Suid-Korea}} || 25% |- | {{vlag|Sri Lanka}} || 44% |- | {{vlag|Switserland}} || 31% |- | {{vlag|Sirië}} || 41% |- | {{vlag|Taiwan}} || 32% |- | {{vlag|Thailand}} || 36% |- | {{vlag|Tsjad}} || 13% |- | {{vlag|Tunisië}} || 28% |- | {{vlag|Vanuatu}} || 22% |- | {{vlag|Venezuela}} || 15% |- | {{vlag|Viëtnam}} || 46% |- | {{vlag|Zambië}} || 17% |- | {{vlag|Zimbabwe}} || 18% |} Op 13 Februarie 2025 het Trump sy personeel opdrag gegee om beide monetêre en nie-monetêre handelshindernisse wat deur ander lande opgelê is na te vors en om pasgemaakte "wederkerige tariewe" vir elkeen te ontwikkel om hulle teë te werk en te penaliseer.<ref name="Rappeport 432025" /> Hy het hulle opdrag gegee om faktore soos bestaande tariewe, wisselkoerse en handelsbalanse in hul ontleding te oorweeg. Lutnick het gesê sy span sou teen 1 April 2025 'n plan gereed hê.<ref name="Sherman-2025b" /> Trump het aangekondig dat hy die wederkerige tariewe op 2 April 2025 sou onthul, 'n datum waarna hy verwys het as "Bevrydingsdag".<ref name="EY-Tax-News-20252" /><ref name=":02" /> Hy het ook hoër tariewe aangekondig vir 57 lande en gebiede wat op 9 April sou begin.<ref name=":6" /> Die Withuis het bevestig dat hierdie tariewe bykomend tot bestaande maatreëls op Chinese invoer toegepas sal word, wat 'n effektiewe heffingkoers van 54% op Chinese goedere na 9 April 2025 tot gevolg sou hê.<ref name="Doherty" /> ''Politico'' het die maatreëls beskryf as "die belangrikste Amerikaanse proteksionistiese handelsaksie sedert die 1930's", toe die Kongres die [[Smoot–Hawley-heffingwet]] aanvaar het.<ref name=":02" /> ==== Geaffekteerde streke ==== Die [[Withuis]] se lys van gebiede wat geraak word, het die onbewoonde [[Heard- en McDonaldeilande]] ingesluit wat deur [[Australië]] besit word.<ref name="tiny" /> 'n Heffing van 29% is geïmplementeer op [[Norfolkeiland]], wat 'n bevolking van ongeveer 2 000 het en ook aan Australië behoort; die res van Australië het 'n heffing van 10% ontvang.<ref name="9news" /> Tariewe van 10% is toegepas op die [[Britse Indiese Oseaangebied]], waarvan die bevolking van ongeveer 3 000 Amerikaanse en Britse militêre personeel en kontrakteurs uitmaak wat by die Amerikaans-Britse militêre basis van [[Diego Garcia]] gestasioneer is.<ref name="edition.cnn" /> Die hoogste tariewe van 50% is geplaas op [[Lesotho]], wat deur Trump beskryf word as 'n land waarvan "niemand nog ooit gehoor het nie", en Frankryk se [[Sint Pierre en Miquelon]]-eilande, met ’n klein bevolking van sowat 5&nbsp;000.<ref name="tiny" /> Ander lande wat van die hoogste tariewe in die gesig staar, is [[Kambodja]] (49%), [[Laos]] (48%), [[Madagaskar]] (47%), [[Viëtnam]] (46%) en [[Mianmar]] (44%).<ref name="toi" /> Onder die lande wat nie vir tariewe in hierdie rondte gemerk was nie, was [[Rusland]], [[Belarus]], [[Kuba]], [[Noord-Korea]], Kanada en Meksiko.<ref name="reuters" /> Karoline Leavitt, Trump se perssekretaresse, het gesê dat Rusland tariewe sal vryspring omdat huidige Amerikaanse sanksies teen Rusland geen "betekenisvolle handel" tussen die twee lande tot gevolg gehad het nie; in 2024 was die waarde van hierdie handel $3,5 miljard, groter as lande [[Mauritius]] of [[Brunei]] wat onder hierdie ronde se Amerikaanse tariewe deurgeloop het.<ref name="Ravid" /> Vir die ander het Leavitt aangehaal dat die tariewe en sanksies op Belarus, Kuba en Noord-Korea reeds hoog was, en dat teen Kanada en Meksiko voorheen tariewe van 25% ingestel is.<ref name="Ravid" /> ==Tydelike terugtrekking== Op 9 April 2025 het Trump op Truth Social aangekondig dat wederkerige tariewe bo 10%, wat daardie oggend in werking getree het, vir 90 dae vir alle lande behalwe China onderbreek sal word. China se minimum tariefkoers is tot 145% verhoog <ref name=":21">{{Cite web |last1=Mangan |first1=Dan |last2=Breuninger |first2=Kevin |last3=Cox |first3=Jeff |last4=Wilkie |first4=Christina |last5=Doherty |first5=Erin |last6=Iordache |first6=Ruxandra |date=2025-04-09 |title=Trump raises China tariffs to 125% but announces 90-day pause for others: Live updates |url=https://www.cnbc.com/2025/04/09/trump-tariffs-live-updates.html |access-date=2025-04-09 |website=CNBC |language=en}}</ref> terwyl invoere van alle ander lande teen die 10%-basislyntarief volgehou is.<ref>{{cite web |last1=Seal |first1=Dean |title=Trump Authorizes 90-Day Pause on Reciprocal Tariffs |url=https://www.wsj.com/politics/elections/trump-authorizes-90-day-pause-on-reciprocal-tariffs-f31d5097?mod=politics_lead_story |access-date=9 April 2025 |website=WSJ}}</ref> Ander wêreldwye tariewe op produkte soos motors, staal en aluminium het van krag gebly.<ref>{{Cite web |last=Lalljee |first=Jason |date=2025-04-09 |title=Trump pauses reciprocal tariffs, but these ones are still in effect |url=https://www.axios.com/2025/04/09/trump-tariffs-90-day-pause-china |access-date=2025-04-10 |website=Axios |language=en}}</ref> Die administrasie het goedere wat reeds in transito was en wat voor 27 Mei 2025 aankom van die nuwe heffings vrygestel.<ref>{{Cite web |title=U.S. Customs Grants In-Transit Exemption Until May 27; Issues Import Guidelines for 10% 'Reciprocal Tariff' - Blooming |url=https://www.bloominglobal.com/media/detail/us-customs-grants-in-transit-exemption-until-may-27-issues-import-guidelines-for-10-reciprocal-tariff |access-date=2025-04-10 |website=www.bloominglobal.com}}</ref> ''Politico'' het berig dat Scott Bessent, sekretaris van die tesourie, 'n paar dae vroeër na [[Florida]] gevlieg het om Trump teen die tariewe te waarsku, en hom ook gewaarsku dat die aandelemark aanhou sal daal tensy hy van koers verander.<ref>{{Cite web |date=2025-04-07 |title=Bessent flew to Florida to lobby Trump on tariff message |url=https://www.politico.com/news/2025/04/07/trump-bessent-trade-deals-tariff-endgame-messaging-00277395 |access-date=2025-04-09 |website=POLITICO |language=en}}</ref> Na die terugtree het Bessent gesê die pouse was bedoel om tyd te gee vir onderhandelinge met elke handelsvennoot.<ref name=":22">{{Cite magazine |last=Popli |first=Nik |date=2025-04-09 |title=Schiff Wants Tariff Pause Investigation Over Insider Trading |url=https://time.com/7276234/trump-tariff-insider-trading-schiff/ |access-date=2025-04-10 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417010216/https://time.com/7276234/trump-tariff-insider-trading-schiff/ |url-status=dead }}</ref> Trump het aan verslaggewers gesê: "Ek het gedink dat mense 'n bietjie uit die lyn spring ... Jy weet, hulle het 'n bietjie yippy, 'n bietjie bang geword."<ref>{{Cite web |last=Hutzler |first=Alexandra |date=9 April 2025 |title=Trump explains dramatic reversal on tariffs: People getting 'a little bit afraid' |url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-explains-dramatic-reversal-tariffs-people-bit-afraid/story?id=120651386 |access-date=9 April 2025 |website=ABC News |language=en}}</ref> Hy het gesê hy het die effektemark dopgehou, wat die vorige aand tekens van ineenstorting getoon het.<ref>{{Cite web |last1=Lemire |first1=Jonathan |last2=Berman |first2=Russell |date=2025-04-09 |title=The Art of the Retreat |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2025/04/deal-trump-tariffs-china/682382/ |access-date=2025-04-10 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> Aandele het binne minute na die aankondiging gestyg, met die S&P 500 wat meer as 7% gestyg het.<ref>{{cite web |last1=Nelson |first1=Eshe |last2=Rennison |first2=Joe |last3=Davis |first3=River Akira |date=9 April 2025 |title=Stocks Surge as Trump Announces a Delay to Global Tariffs |url=https://www.nytimes.com/2025/04/08/business/trump-tariffs-stock-markets.html |access-date=9 April 2025 |website=New York Times |language=en}}</ref> Citi-ontleders het gewaarsku: "Ons sien nie die scenario as so bemoedigend soos markte nie," en let daarop dat die oorblywende tariewe steeds 'n aansienlike nuwe las verteenwoordig.<ref>{{Cite web |last=Wile |first=Rob |date=2025-04-10 |title=Stocks open lower as tariffs reality sets in |url=https://www.nbcnews.com/business/markets/stocks-open-lower-tariffs-reality-sets-rcna200576 |access-date=2025-04-10 |website=NBC News |language=en}}</ref> Ten spyte van die gedeeltelike terugrol, het ontleders by Bloomberg Economics beraam dat die VSA se gemiddelde effektiewe tariefkoers steeds tot 24% sou styg vanaf 22% die jaar tevore. Pacific Investment Management, een van die wêreld se grootste effektebeleggers, het ramings van 'n Amerikaanse resessie op 50/50 gehou "selfs al verleng Trump die uitstel van 90 dae na 'n langer tydperk".<ref name=":23">{{Cite web |title=Tariff pause does not mean U.S. avoided growth slowdown, says Citi |url=https://markets.businessinsider.com/news/stocks/tariff-pause-does-not-mean-u-s-avoided-growth-slowdown-says-citi-1034567691 |access-date=2025-04-10 |website=markets.businessinsider.com |language=en |archive-date=2025-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410220422/https://markets.businessinsider.com/news/stocks/tariff-pause-does-not-mean-u-s-avoided-growth-slowdown-says-citi-1034567691 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="York-2025">{{Cite web |last1=York |first1=Erica |last2=Durante |first2=Alex |date=2025-03-07 |title=Tracking the Economic Impact of the Trump Tariffs |url=https://taxfoundation.org/research/all/federal/trump-tariffs-trade-war/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-03-19 |website=Tax Foundation |language=en-US}}</ref> <ref name="Doherty">{{Cite web |first1=Dan |last1=Mangan |first2=Kevin |last2=Breuninger |first3=Jesse |last3=Pound |first4=Christina |last4=Wilkie |first5=Megan |last5=Cassella |first6=Erin |last6=Doherty |first7=Holly |last7=Ellyatt |date=2025-04-02 |title=Trump's tariffs shock U.S. trade partners, sending Asian markets lower: Live updates |url=https://www.cnbc.com/2025/04/02/trump-tariffs-live-updates.html |access-date=2025-04-03 |website=CNBC |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite news |last1=Green |first1=Emily |last2=Ljunggren |first2=David |date=April 2, 2025 |title=Canada, Mexico not subject to new global rates as fentanyl tariff still in place |url=https://www.reuters.com/world/americas/canada-mexico-not-subject-new-global-rates-while-fentanyl-border-order-place-2025-04-02/ |archive-url=https://archive.ph/2bkWk |archive-date=April 2, 2025 |access-date=April 2, 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref> <ref name=":02">{{Cite web |last1=Palmer |first1=Doug |last2=Desrochers |first2=Daniel |date=2025-04-02 |title=Trump imposes 10 percent universal tariff, higher for top trade partners |url=https://www.politico.com/news/2025/04/02/trump-tariff-trade-partners-liberation-day-00267350 |access-date=2025-04-03 |website=Politico}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |last=Pichee |first=Aimee |date=2025-04-02 |title=Trump reveals these 2 new types of tariffs on what he calls "Liberation Day," April 2 - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/liberation-day-trump-tariffs-explained/ |access-date=2025-04-02 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref> <ref name="nbcny">{{Cite web |last=Ortiz |first=Erik |date=2025-03-04 |title=Trump says tariffs were enacted to curb fentanyl, but U.S. overdose deaths are already declining |url=https://www.nbcnewyork.com/news/national-international/trump-says-tariffs-to-curb-fentanyl-but-us-overdose-deaths-declining/6173140/?os=io....sxj9oul9no_journeys=true&ref=app |access-date=2025-03-10 |website=NBC New York |language=en-US}}</ref> <ref name="apnews">{{Cite web |last=Price |first=Michelle L. |date=2025-03-06 |title=How Trump justifies his tariffs — from budget balancing to protecting 'the soul' of America |url=https://apnews.com/article/trump-tariff-justifications-50f0b4416234e63c7136eaa5c5f96759 |access-date=2025-03-10 |website=AP News |language=en}}</ref> <ref name="bloomberg-Wingrove">{{cite news |last=Wingrove |first=Josh |date=April 3, 2025 |title=Trump's Reciprocal Tariff Formula Is All About Trade Deficits |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-04-03/trump-s-reciprocal-tariff-formula-is-all-about-trade-deficits |archive-url=https://archive.ph/XHwnT |archive-date=April 3, 2025 |access-date=April 3, 2025 |work=Bloomberg News |publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> <ref name=":62">{{Cite web |last=Pichee |first=Aimee |date=2025-04-02 |title=Trump reveals these 2 new types of tariffs on what he calls "Liberation Day," April 2 |publisher=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/liberation-day-trump-tariffs-explained/ |access-date=2025-04-02 |language=en-US}}</ref> <ref name="Schneid">{{cite news |last1=Schneid |first1=Rebecca |title=Why Economists Are Horrified by Trump’s Tariff Math |url=https://time.com/7274651/why-economists-are-horrified-by-trump-tariff-math/ |access-date=April 4, 2025 |work=Time |date=April 4, 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Lawder-2025a">{{cite news |last1=Lawder |first1=David |last2=Shalal |first2=Andrea |last3=Renshaw |first3=Jarrett |date=March 12, 2025 |title=Trump's Steel and Aluminum Tariffs Take Effect as U.S.-Canada Trade War Intensifies |url=https://www.reuters.com/markets/commodities/trumps-steel-aluminum-tariffs-take-effect-us-canada-trade-war-intensifies-2025-03-12/ |access-date=March 12, 2025 |work=Reuters |publisher=Reuters}}</ref> <ref name="Lawder-2025b">{{cite news |last1=Lawder |first1=David |last2=Heavey |first2=Susan |date=March 12, 2025 |title=US Commerce Chief Says Nothing Will Stop Metals Tariffs, Will Add Copper Protections |url=https://www.reuters.com/markets/us/us-commerce-chief-says-nothing-will-stop-metals-tariffs-will-add-copper-2025-03-12/ |access-date=March 12, 2025 |work=Reuters |publisher=Reuters}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Lucas |first=Amelia |date=2025-04-02 |title=Trump administration puts 25% tariff on all canned beer imports, empty aluminum cans |url=https://www.cnbc.com/2025/04/02/trump-puts-tariffs-on-canned-beer-imports.html |access-date=2025-04-02 |website=CNBC}}</ref> <ref name="Heffingkoers-a">{{Cite web |date=2025-04-02 |title=Regulating Imports with a Reciprocal Tariff to Rectify Trade Practices that Contribute to Large and Persistent Annual United States Goods Trade Deficits |url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/04/regulating-imports-with-a-reciprocal-tariff-to-rectify-trade-practices-that-contribute-to-large-and-persistent-annual-united-states-goods-trade-deficits/ |access-date=2025-04-03 |website=The White House}}</ref> <ref name="Heffingkoers-b">{{Cite web |date=2025-04-02 |title=ANNEX I |url=https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/04/Annex-I.pdf |access-date=2025-04-03 |website=The White House}}</ref> <ref name="Sherman-2025b">{{cite news |last=Sherman |first=Natalie |date=February 13, 2025 |title=Trump launches plan to target countries with new tariffs |url=https://www.bbc.com/news/articles/c360lle165ro |access-date=February 13, 2025 |work=BBC News |publisher=BBC}}</ref> <ref name="EY-Tax-News-20252">{{cite web |date=March 24, 2025 |title=What to Expect in Washington: March 24 |url=https://taxnews.ey.com/news/2025-0736-what-to-expect-in-washington-march-24 |access-date=March 30, 2025 |website=EY Tax News |publisher=Ernst & Young}}</ref> <!-- <ref name="Grantham-Philips/AP2">{{cite news |last1=Grantham-Philips |first1=Wyatte |date=March 31, 2025 |title=Trump has dubbed April 2 'Liberation Day' for his tariffs. Here's what to expect |url=https://apnews.com/article/trump-reciprocal-tariffs-liberation-day-april-2-86639b7b6358af65e2cbad31f8c8ae2b |access-date=April 1, 2025 |work=[[AP News]]}}</ref> --> <ref name="Rappeport 432025">{{Cite news |last=Rappeport |first=Alan |date=April 3, 2025 |title=Trump Trade 'Emergency' Follows Decades of Anger That America Has Been Ripped Off |url=https://www.nytimes.com/2025/04/03/us/politics/trump-tariffs-trade-deficit-manufacturing.html |url-access=subscription |access-date=April 3, 2025 |work=The New York Times |issn=}}</ref> <ref name="tiny">{{Cite web |last=Bianco |first=Ali |date=2025-04-02 |title=Sweeping US tariffs hit some tiny targets around the world |url=https://www.politico.com/news/2025/04/02/us-tariffs-around-the-world-030348 |access-date=2025-04-03 |website=POLITICO}}</ref> <ref name="9news">{{cite news |last1=Pearson |first1=Nick |title=No explanation from White House why tiny Aussie island's tariffs are nearly triple the rest of Australia's |url=https://www.9news.com.au/national/donald-trump-tariffs-norfolk-island-australia-export-tariffs-stock-market-finance-news/be1d5184-f7a2-492b-a6e0-77f10b02665d |access-date=April 3, 2025 |work=9news |date=April 3, 2025}}</ref> <ref name="edition.cnn">{{cite news |last1=Lendon |first1=Brad |title=An uninhabited island, a military base and a 'desolate' former whaling station. Trump's tariffs include unlikely targets |url=https://edition.cnn.com/2025/04/03/business/trump-tariffs-uninhabited-islands-intl-hnk/index.html |access-date=April 3, 2025 |work=CNN |date=April 3, 2025}}</ref> <ref name="toi">{{Cite news |date=2025-04-03 |title=Donald Trump's reciprocal tariffs: Which countries take the hardest hit and which escape? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/donald-trumps-reciprocal-tariffs-which-countries-take-the-hardest-hit-and-which-escape/articleshow/119925598.cms |access-date=2025-04-03 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> <ref name="reuters">{{cite news |last1=Faulconbridge |first1=Guy |title=Russia, Cuba and North Korea escape worst of Trump's tariff wrath |url=https://www.reuters.com/world/russia-cuba-north-korea-escape-worst-trumps-tariff-wrath-2025-04-03/ |access-date=April 3, 2025 |work=Reuters |date=April 3, 2025}}</ref> <ref name="Ravid">{{cite news |last1=Lawler |first1=Dave |last2=Ravid |first2=Barak |title=Trump's tariffs list is missing one big country: Russia |url=https://www.axios.com/2025/04/02/trump-tariffs-russia-ukraine-ceasefire |access-date=April 3, 2025 |work=Axios |date=April 2, 2025}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie van Amerika]] hd6qiig44xoexrnxfucym2pb33rf324 0 454981 2922573 2919694 2026-08-06T13:08:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922573 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = The Best of BandLab | beeld =The Best of BandLab.png | onderskrif =Amptelike plakkaat | regisseur = Kuok Meng Ru | vervaardiger = BandLab Technologies | land = {{Vlag|Verenigde State van Amerika}} | taal = Engels | vrygestel = 1 November 2025 | speeltyd = 45 minute |imdb_id=tt38821008|met=[[Youngboi OG]]<br>Roddy Ricch<br>Kuok Meng Ru<br>Cl4pers<br>Steve Lacy<br>d4vd<br>Luh Tyler<br>Nettspend<br>OsamaSon<br>Wisp<br>Tkandz<br>Lazer Dim 700|musiek=[[Youngboi OG]]}} '''''The Best of BandLab''''' is ’n [[Amerikaanse]] musiekdokumentêre rolprent wat geregisseer is deur Kuok Meng Ru en vrygestel is op [[1 November|1 November 2025]]. Die dokumentêr ondersoek die groei, impak en gemeenskapsaspekte van die aanlyn musiekplatform [[BandLab]].<ref>{{Cite web|url=https://tv.gloryna.com/details-movie/movie/1573072|title=The Best of BandLab|last=TV|first=Gloryna|website=tv.gloryna.com|language=ar|access-date=2025-11-04|archive-date=2026-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20260108094806/https://tv.gloryna.com/details-movie/movie/1573072|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/pro/bandlab-ceo-meng-ru-kuok-interview/|title=Musical Newbie? This App Thinks Anyone Should Be Able to Create Songs — for Free|last=Brandle|first=Lars|date=2022-11-21|website=Billboard|language=en-USA|access-date=2025-11-14}}</ref> == Inhoud == Die dokumentêr bied ’n blik op die kreatiewe proses van opkomende en gevestigde kunstenaars wat [[BandLab]] gebruik as ’n platform vir musiekproduksie, verspreiding en ontdekking. == Rolverdeling == * [[Youngboi OG]] - Suid-Afrikaanse kletsrymer * Roddy Ricch - Amerikaanse kletsrymer * Kuok Meng Ru - Gasheer * Cl4pers - Amerikaanse kletsrymer * Steve Lacy - Amerikaanse musikant * d4vd - Amerikaanse sanger * Luh Tyler - Amerikaanse kletsrymer * Nettspend - Amerikaanse kletsrymer * OsamaSon - Amerikaanse kletsrymer * Wisp - Amerikaanse kunstenaar * Tkandz - Brits kletsrymer * Lazer Dim 700 - Amerikaanse kletsrymer == Produksie == Die rolprent is vervaardig deur BandLab Technologies en dien as ’n viering van die kreatiwiteit binne die [[BandLab]]-[[gemeenskap]]. Dit bevat oorspronklike onderhoude, musiekuitvoerings en stories van kunstenaars wat bekendheid verwerf het deur die platform.<ref>{{Cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/spotify-wants-50-million-creators-bandlab-already-has-60-million/|title=Spotify wants 50M creators by 2030. BandLab already has 60M.|last=Ingham|first=Tim|date=2023-01-30|website=Music Business Worldwide|language=en|access-date=2025-11-14}}</ref> == Vrystelling == ''The Best of BandLab'' het sy wêreldpremière op 1 November 2025 gehad. Die dokumentêr is digitaal versprei en op verskeie musiek- en streamingplatforms beskikbaar gestel. == Eksterne skakels == * [https://m.imdb.com/title/tt38821008/ The Best of BandLab] op IMDb == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Best of BandLab, The}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] g729vuxce7djtw3oa8tif4onqjyo7id 0 455302 2922872 2919729 2026-08-07T08:04:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922872 wikitext text/x-wiki '''Bongmusa Mthembu''' (gebore 27 Junie 1983) is 'n Suid-Afrikaanse [[ultramaraton]]-atleet.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport24.co.za/OtherSport/Athletics/South-Africa/bongmusa-mthembu-from-bricklayer-to-comrades-gold-20170605|title=Bongmusa Mthembu: From bricklayer to Comrades glory|last=Peters|first=Carl Peters|date=5 June 2017|website=[[News24]]|access-date=2019-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/comrades-marathon-2018-winner-bongumusa-mthembu/|title=#Comrades2018: Everything you need to know about winner Bongumusa Mthembu|date=10 Junie 2018|website=thesouthafrican.com|access-date=2019-03-01|archive-date=13 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613001937/https://www.thesouthafrican.com/comrades-marathon-2018-winner-bongumusa-mthembu/|url-status=dead}}</ref> Hy is in [[Bulwer]], 'n landelike dorp naby [[Pietermaritzburg]], KwaZulu-Natal, Suid-Afrika gebore.<ref name="citypress">{{Cite web |url=http://www.citypress.co.za/sport/running-life%E2%80%89-%E2%80%89bongmusa-mthembu/|title=Running is my life – Bong'musa Mthembu - City Press |website=[[City Press]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140610023613/http://www.citypress.co.za/sport/running-life%E2%80%89-%E2%80%89bongmusa-mthembu/ |archive-date=10 Junie 2014}}</ref> Na [[Matriek in Suid-Afrika|matrikulasie]] het hy Bulwer verlaat en na Pietermaritzburg verhuis. Hy is as 'n messelaar aangestel. In daardie tyd het hy slegs vir fiksheid gehardloop. In 2004 het hy begin om aan lang wedlope deel te neem en in 2005 het hy die Maritzburg-maraton gewen. Hy is bekend vir sy prestasies by die [[Comrades-maraton]], wat jaarliks tussen [[Durban]] en Pietermaritzburg in Suid-Afrika gehardloop word, waar hy 'n driemalige wenner (2014, 2017 en 2018) en 'n agtmalige goue medaljewenner is, en tussen 2009 en 2019 in die top 10 geëindig het. In 2019 het hy sy wedren-eerbewyse uitgebrei deur die 56 km [[Twee Oseane-maraton]] rondom Kaapstad te wen. Hy het Suid-Afrika ook op die wêreldverhoog verteenwoordig. Mthembu het onderskeidelik 2de en 3de geëindig by die IAU 100&nbsp;km Wêreldkampioenskappe in 2016 en 2018. In 2019 het Mthembu Suid-Afrika verteenwoordig by die IAU 50 km Wêreldkampioenskappe in Brasov, [[Roemenië]], waar hy 7de individueel geëindig het.<ref>{{Cite web|url=http://brasov50km.com/en/results/#1_5C651A|title=Results – IAU 50KM World Championships|website=brasov50km.com|access-date=2019-12-26}}</ref> Die Suid-Afrikaanse span het die goue medalje in spanpunte verower.<ref>{{Cite web|url=http://brasov50km.com/rezultate/|title=Rezultate – Campionatul Mondial de Alergare de 50KM|website=brasov50km.com|access-date=2019-12-26|archive-date=2019-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226194340/http://brasov50km.com/rezultate/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mthembu, Bongmusa}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Comrades-marathon-manswenners]] cfvdobzd05aka2d6812vp0x40ifjrjn 0 456146 2922667 2921978 2026-08-06T18:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2922667 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Taiwan | beeld = Kenteken van die Taiwannese nasionale rugbyspan.png | unie = [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (CTRFU) | bynaam = Chinese Taipei | embleem = | kaptein = [[Chien Tzu Fan]] | afrigter = {{vlagikoon|Republiek China}} [[Hung Chi Hsiang]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/hung-chi-hsiang-nommé-sélectionneur-de-taïwan |title=Hung Chi Hsiang nommé sélectionneur de Taïwan |publisher=Asie Rugby |date=13 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> <small>(sedert 2024)</small> | stadion = [[Taipei Munisipale Stadion]], [[Taipei]], en [[Nasionale Stadion Kaohsiung]], [[Kaohsiung]] | kapasiteit = | patroon_la1 = | patroon_b1 = _whitehorizontal | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1 = 0000ff | broek1 = 000000 | kouse1 = 0000ff | patroon_la2 = | patroon_b2 = _bluehorizontal | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 9–15 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{TPEru}} 86–3 {{SGPru-r}}<br />([[Hongkong]]; 15 November 1988) | grootverloor = {{TPEru}} 3–155 {{JPNru-r}}<br />(Tokio; Japan; 7 Julie 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rocrugby.org.tw | unieurl = }} {{Chinese name |titel = Taiwannese nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 中華台北橄欖球代表隊 |VChinees = |Pinyin = ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì'' |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = }} Die '''Taiwannese nasionale rugbyspan''' ([[Chinees]]: 中華台北橄欖球代表隊, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Chinees Taipei''', is die nasionale [[rugby]]span wat die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Vanweë die internationale druk deur die [[Volksrepubliek China]] neem dit aan internasionale toernooie deel onder die naam '''nasionale rugbyspan van Chinese Taipei'''. Rugby word in die Republiek China geadministreer deur die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] ([[Engels]]: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會) wat in 1946 gestig is. Die Republiek China word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Taiwannese rugbyspan is tans (Augustus 2026) 61ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Republiek China is tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea]]. Rugby in die Republiek China dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het die Republiek China sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen Suid-Korea gespeel. Hulle het tydens die Asiatiese Beker nog geen titel ingepalm nie en drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Die Taiwannese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie}} Die beheerliggaam vir rugby in die Republiek China is die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會). Die CTRFU is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei |title=Chinese Taipei |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die CTRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/chinese-taipei/ |title=Chinese Taipei Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die Republiek China is die in 2022 gestigte Taiwannese Rugbyliga, waaraan vier spanne deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/taiwan-rugby-league-2023/ |title=Taiwan Rugby League 2023 |publisher=Rugbyasia247 |date=20 Junie 2023 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die meeste spelers van die Taiwannese nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die CTRFU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik die Republiek China oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die ''Taiwan Sevens'' is die Taiwannese [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Initiaion of taiwans rugby football game monument.jpg|duimnael|’n Standbeeld in [[Nieu-Taipei]] wat die invoering van rugby in Taiwan herdenk]] [[Lêer:Shishou Ka.jpg|duimnael|upright|[[Ke Zhi-zhang]] het in vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en word as pionier van Taiwannese rugby beskou]] Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in Taiwan begin het. In 1895 is Taiwan – destyds Formosa genoem – deur Japan beset en geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Taiwan gebring.<ref name="Bath75">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=75}}</ref> Die in 1910 in [[Taipei]] gebore [[Ke Zhi-zhang]] word as een van die pioniers van Taiwannese rugby beskou. In 1930 is hy vir die eerste [[Japannese nasionale rugbyspan|Japannese keurspan]] opgeroep, wat in September ’n aantal wedstryde teen klubs en keurspanne in die Kanadese provinsie [[Brits-Columbië]] gespeel het.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.laijohn.com/archives/pc/Koa/Koa,Cchiong/rugby/Lim,Upeng.htm |title=台灣橄欖球王——柯子彰 |publisher=Laijohn |author=Lin Enpeng |date=April 2007 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |title=First Brave Blossoms on Film |publisher=World Rugby Museum |date=11 November 2022 |accessdate=3 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203022419/https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |archive-date=3 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1930 tot 1934 het hy in altesaam vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en een [[Drie (sport)|drie]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |title=Ke Zhi Zhang |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162834/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |archive-date=6 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die oorhandiging van Taiwan aan die Republiek China en die ontwyking van die [[Kuomintang]] na Taiwan het Ke Zhi-zhang na sy tuisland teruggekeer en daar rugby help vestig. In 1946 was hy, met ondersteuning deur die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]], betrokke by die stigting van die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (CTRFU).<ref name="Asië Rugby" /> Daarna het hy verskeie wedstryde teen spanne van buurlande soos Japan, Suid-Korea en Thailand help reël om dié spel op Taiwan gewild te maak.<ref>{{ja}} {{cite web |url=https://www.nippon.com/hk/japan-topics/g00773/?pnum=4 |title=臺灣橄欖球之星──柯子彰：一位擔任日本代表隊隊長的臺灣選手的軌跡 |publisher=Nippon.com |author=Yi Qingmiao |date=1 November 2019 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Taiwannese rugby het egter ook ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1950’s het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Taiwannese maatskappye gelei. Aan die begin het die [[eilandstaat]] ’n tekort aan rugbyvelde gehad, maar genoeg hulpbronne en administrateurs soos Lin Chang Tang het gehelp om die spel by skole te vestig.<ref name="Bath75" /> In 1968 was die Republiek China een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) se stigterslede; die ander was [[Hongkongse Rugbyunie|Hongkong]], [[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]], Maleisië, Singapoer, Sri Lanka, [[Koreaanse Rugbyunie|Suid-Korea]] en Thailand.<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Taiwanese aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, waar hulle [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] kon klop, maar teen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] en Japan verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarna het die Taiwannese eers weer in 1976 aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem, waar hulle [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]] verslaan het, maar deur Japan, Thailand en Suid-Korea geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Van die 1980’s af het Taiwan gereeld aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem en teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Suid-Korea, Thailand, Maleisië, [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Sri Lanka]] en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Beide Japan en Suid-Korea was onoorwinbare teenstanders en Hongkong was mededingend, waardeur Taiwan gemengde resultate teen sy bure aangeteken het. Só het hulle in 1980 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal, maar teen Hongkong vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1982 is hulle in die groepfase uitgeskakel, terwyl hulle in 1984 met die derde plek hul beste prestasie in dié tyd behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1986 en 1988 is die Taiwannese telkens in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dié tyd het Japan en Suid-Korea hulleself as vername rugbylande in Asië gevestig en teen mekaar om die kroon meegeding.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> In vergelyking met hul Asiatiese teenstanders was Taiwannese spelers volgens hulle grote en gewig benadeel, maar spoed en deursettingsvermoë van spelers soos [[Chae Wei Che]], [[Chang Chyi-Ming]] en [[Tseng Chi Ming]] het die Republiek China in dié tyd as die vierde beste span in Asië gevestig (ná Japan, Suid-Korea en Hongkong).<ref name="Bath75" /> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar die Republiek China het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1988 het Taiwan by die IRVR aangesluit,<ref name="Wêreldrugby" /> maar hulle het nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1990 is die span in die groepfase uitgeskakel, waarna hulle tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1992, 1994 en 1996 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal en telkens verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, waardeur die span die hooftoernooi in Suid-Afrika misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Taiwan het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in 1997 in rondte 2 afgeskop, waar hulle Maleisië en Sri Lanka verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1998 is Taiwan in die groepfase uitgeskakel, aangesien dit gelyktydig gedien het as die kwalifisering se derde rondte het hulle versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarteenoor het die Taiwannese tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] die bronsmedalje gewen, telkens ná Suid-Korea en Japan. === In die nuwe millennium === Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2000 en 2002 is Taiwan telkens in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Taiwannese tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se rondte 1 Maleisië en Singapoer geklop en in rondte 2 Hongkong en die [[Chinese nasionale rugbyspan|Volksrepubliek China]], maar in rondte 3 het hulle ná twee nederlae elk teen Japan en Suid-Korea vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die 2003-kwalifisering het die Taiwannese hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 3–155 teen Japan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het Taiwan ná ’n swak nederlaag teen Suid-Korea in die halfeindstryd en nog ’n swak nederlaag teen Hongkong in die uitspeelwedstryd in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwanese in die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering ná twee naelskraapse nederlae teen die Volksrepubliek China en [[Arabiese nasionale rugbyspan|Arabië]] vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 het die span die tweede afdeling in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/157?Stagione=2006 |titel=2006 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Die eerste toernooi het Taiwan in die eerste afdeling afgeskop, maar die gasheer het ná ’n naelskraapse nederlaag teen Singapoer met sy tweede groepplek promosie na die Top 5 misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die tweede toernooi het die Taiwannese ná ’n eindstrydnederlaag teen Arabië as naaswenner afgesluit en weer promosie versuim.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié wedstryde gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het Taiwan die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die Asiatiese Rugbykampioenskap 2010 se eerste afdeling is die span in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan, waarmee hulle na die tweede afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2010 |title=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwannese ná naelskraapse oorwinnings oor [[Irannese nasionale rugbyspan|Iran]] in die halfeindstryd en Thailand in die eindstryd regstreekse promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die 2013-toernooi was deel van die Asiatiese [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waarmee die span nie vir dié hooftoernooi kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later is Taiwan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap ná ’n nederlaag teen [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2014 |title=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2015 is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem, waarby Taiwan ná ’n oorwinning oor Thailand asook nederlae teen Maleisië en die Verenigde Arabiese Emirate na die derde afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2016 het die span egter nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dit die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering was, het hulle ook nie aan die Asiatiese kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende toernooi het Taiwan weer aan die tweede afdeling deelgeneem en ná ’n nederlaag teen Indië in die halfeindstryd en ’n oorwinning oor Thailand in die uitspeelwedstryd die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2018 het Taiwan ná oorwinnings oor dieselfde teenstanders promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2018 |title=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daar is hulle egter ná nederlae teen Singapoer in die halfeindstryd en Sri Lanka in die uitspeelwedstryd weer na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2019 |title=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Taiwannese span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2022 het die beheerliggaam na aanleiding van die [[Japan Rugby League One]] en die Koreaanse Superrugbyliga die Taiwannese Rugbyliga gestig, waaraan ook korporatiewe klubs deelneem wat spelers op ’n semiprofessionele betrek. Die liga beoog om die gaping tussen skolerugby en die nasionale span te oorbrug, aangesien baie juniorspelers die sport ná universiteit laat vaar weens ’n gebrek aan strukture.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/taïwan-le-département-des-sports-envisage-la-création-d-une-ligue-corporative-de-rugby-à-xv |title=Taïwan: Le département des sports envisage la création d'une ligue corporative de rugby à XV |publisher=Asie Rugby |date=11 Junie 2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die nasionale span het nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2022 |title=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2023 |title=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié toernooie deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Taiwan nie in aanmerking gekom vir die hooftoernooi nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2024 is op inisiatief van die Taiwannese beheerliggaam en ter herbelewing van die spel in die streek die Unions Cup van stapel gestuur, aangesien die nasionale span laas in 2019 toetsrugby gespeel het. Die idee vir dié toernooi het tydens Wêreldrugby se konferensie by die Rugbywêreldbeker 2023 ontstaan, waar ook op die uitbreiding van die [[Rugbywêreldbeker 2027]] na 24 spanne besluit is. Hoewel Taiwan in dieselfde streek is as Japan, Hongkong en Suid-Korea, het die beheerliggaam vanweë die lang pouse sy nasionale span nie as mededingend genoeg geag om teen dié spanne te speel nie en pleks daarvan nasionale spanne genooi wat soortgelyke plekke op die ranglys beklee. Vanweë Asië se groot geografiese uitbreiding gaan die beheerliggame gebuk onder groot reiskoste om teen spanne van dieselfde vlak te speel, waarvolgens daar ’n begeerte is om die spel meer op ’n streekbasis te organiseer. Die Unions Cup is geskoei op die [[Sesnasies-toernooi]] en die Suidoos-Asiatiese Sokkerkampioenskap met jaarliks wisselende gasheerregte. Gevolglik het aan die eerste Unions Cup Singapoer, Taiwan en Thailand deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/annual-four-nations-rugby-event-unions-cup-to-kick-off-in-singapore-in-june |title=Annual rugby event Unions Cup to kick off in Singapore in June |publisher=The Straits Times |author=Shahiron Sahari |date=10 Mei 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/international-rugby/article/3262140/taiwan-rugby-eyes-return-glory-days-and-challenging-asias-elite-unions-cup-singapore-next-month |title=Taiwan rugby eyes return to glory days and challenging Asia’s elite with Unions Cup in Singapore next month |publisher=South China Morning Post |author=Shah Sahari |date=10 Mei 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die toernooi is as die Asiatiese Rugbykampioenskap se tweede afdeling geag en Taiwan het die tweede groepplek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2024 |title=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Filippyne by dié toernooi aangesluit wat in [[Kaohsiung]] aangebied is en die gasheer Taiwan het die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2025 |title=2025 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien slegs die eerste afdeling deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die Taiwannese nie daaraan deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aan die Unions Cup 2026 het agt spanne deelgeneem en die Taiwannese het weer derde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2026 |title=2026 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> == Kleure en embleem == Taiwan speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, wit broeke en wit sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Taiwannese sportuitruster Croxover<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rocrugby.org.tw/upload/2025_02_15_2153580.pdf |title=Croxover |publisher=[[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> en truiborg is die Taiwannese maatskappy Laser Sun Technology. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie se kenteken toon ’n rugbybal wat ook aan die buitelyn van die eiland Taiwan herinner met die Engelse belettering ''Chinese Taipei'' daarop en die Chinese naam 中華民國橄欖球協會 daarbo. == Stadions == Taiwan beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Taiwannese nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die Republiek China: die [[Taipei Munisipale Stadion]] in die hoofstad [[Taipei]] en die [[Nasionale Stadion Kaohsiung]] in [[Kaohsiung]]. == Toetswedstryde == Taiwan het 55 van sy 129 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,64%. Taiwan se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Augustus 2026)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=48;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chinese Taipei |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{PHLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GUMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 21 || 8 || 12 || 1 || 38,10 |- | {{INDru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{KASru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 20,00 |- | {{KORru}} || 15 || 1 || 14 || 0 || 6,67 |- | {{MYSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{MGLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PAKru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SGPru}} || 17 || 12 || 5 || 0 || 70,59 |- | {{LKAru}} || 14 || 8 || 6 || 0 || 57,14 |- | {{THAru}} || 17 || 12 || 5 || 0 || 70,59 |- | {{UAEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CHNru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''129''' || '''55''' || '''73''' || '''1''' || '''42,64''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Taiwan kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Bronsmedalje * 2002: Bronsmedalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Taiwannese nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer in die derde plek geëindig. === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Taiwan gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Taiwan nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Taiwannese span gevorm tydens die Unions Cup 2024:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-taïwanais-pour-l-union-s-cup-2024 |title=Le groupe taïwanais pour l'Union's Cup 2024 |publisher=Asie Rugby |date=27 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Shen Ming Kuang]] || [[Skrumskakel]] || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Chen Chun Chi]] || Skrumskakel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Luo Yi Hong]] || [[Losskakel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chien Tzu Fan]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Senter]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Wang Jia Xian]] || Senter || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng Yu Min]] || Senter || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Jian Ying]] || [[Vleuel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Shin Jai Yung]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yuan Cheng]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Xie Bing Yi]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tsai Yu Tang]] || [[Haker]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cen Yu Qi]] || Haker || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yeh Tai Ting]] || [[Stut]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Ma Sheng En]] || Stut || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Ye Cheng Yu]] || Stut || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chun Yu Chun]] || Stut || [[Taipei Medical University]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Liu Chia Yu]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chang Yu Cheng]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Pin Gui]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng An Ting]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yao Chih Yao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yi Kai]] || Losvoorspeler || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Hong Jing Che]] || Losvoorspeler || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Taiwannese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. <!-- === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Taiwan se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Augustus 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=48;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=48;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=48;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=48;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} --> == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Taiwannese nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Republiek China}} Hung Chi Hsiang || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == * {{zh}} [https://www.rocrugby.org.tw/ Amptelike webwerf van die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei Taiwan by Wêreldrugby] * {{fr}} [https://www.asierugby.com/blog/categories/taïwan Taiwan by Asie Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in die Republiek China]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] crwtf58jyec1y6kvcxalogq0fiw8hw0 0 456259 2922720 2894820 2026-08-06T19:41:05Z Sobaka 328 /* Misdaadtoneelpeuter en diefstal */ skakel 2922720 wikitext text/x-wiki '''Julius Mkhwanazi''' (gebore 1973) is 'n Suid-Afrikaanse wetstoepassingsbeampte wat as adjunkhoof van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD) gedien het. Hy het in November 2025 nasionale aandag getrek toe hy deur die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Ekurhuleni]] geskors is na bewerings van [[korrupsie]], magsmisbruik en onreëlmatige bevorderings binne die departement.<ref name="TimesLIVE11Nov2">{{cite news |last=Mabena |first=Sibongile |date=11 November 2025 |title=Ekurhuleni suspends metro police deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-11-ekurhuleni-suspends-metro-police-deputy-chief-julius-mkhwanazi/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-17 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> ==Vroeë lewe== Julius Mkhwanazi is op [[5 Februarie]] [[1973]] in [[KwaZulu-Natal]], Suid-Afrika, gebore. ==Loopbaan== Mkhwanazi het deur die geledere van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement beweeg en die adjunkhoof daarvan geword. Volgens getuienis wat by die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek gelewer is, het hy soms as hoof van die Gemeenskapsveiligheiddepartement opgetree, wat toesig hou oor die EMPD.<ref name="EWNSpies2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Julius Mkhwanazi appointed himself as acting EMPD chief – Spies |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/julius-mkhwanazi-appointed-himself-as-acting-empd-chief-spies |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> ===Madlanga-kommissie=== In 2025 is Mkhwanazi geïmpliseer in 'n reeks bewerings wat voor die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek ingedien is, 'n geregtelike ondersoek na korrupsie in wetstoepassingstrukture. Die voormalige adjunkhoof Revo Spies het getuig dat Mkhwanazi meer as 50 bevorderings binne die EMPD oor 'n tydperk van drie maande gemagtig het sonder behoorlike keuring of administratiewe prosedure.<ref name="TimesLIVEPromotions2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD’s Julius Mkhwanazi accused of making 55 irregular promotions in 3 months |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-07-empds-julius-mkhwanazi-accused-of-making-55-irregular-promotions-in-3-months/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref> ===Beweerde skakels met kriminele elemente=== Berigte deur ''Eyewitness News'' en ander media beweer dat Mkhwanazi die installering van blou ligte op voertuie gemagtig het wat aan [[Vusimuzi Matlala]] behoort, 'n individu wat na bewering kriminele verbintenisse met die [[Groot Vyf-kartel]] het.<ref name="EWNLinks2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD’s Mkhwanazi suspended for having links with alleged criminal 'Cat' Matlala |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/empds-mkhwanazi-suspended-for-having-links-with-alleged-criminal-cat-matlala |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> === Vervalste ooreenkomste en misbruik van mag === Volgens beriggewing deur ''[[The Star]]'' het amptenare beweer dat Mkhwanazi se departement moontlik gebruik gemaak het van vervalste memorandums van ooreenkoms (MOU's) wat nie-amptelike werksverhoudinge tussen die EMPD en maatskappye wat verband hou met dié van Vusimuzi Matlala geskep het.<ref name="TheStarMOUs2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Julius Mkhwanazi amid allegations of links to ‘Cat’ Matlala |url=https://www.thestar.co.za/mercury/2025-11-11-city-of-ekurhuleni-suspends-julius-mkhwanazi-metro-police-deputy-chief-who-has-alleged-links-to-cat-matlala/ |access-date=17 November 2025 |work=The Star}}</ref> ===Misdaadtoneelpeuter en diefstal=== Die Madlanga-kommissie het ook bewerings aangehoor dat Mkhwanazi met misdaadtonele ingemeng het.<ref name="eNCATheft2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD suspends deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.enca.com/news/empd-suspends-deputy-chief-julius-mkhwanazi |access-date=17 November 2025 |work=eNCA}}</ref> Tydens die kommissie se verhore is 'n video gewys van Mkhwanazi en die skelm eenheid wat 'n fabriek in [[Meyerton]], buite hul operasiegrense, ondersoek. Mkhwanazi en die skelm EMPD-beamptes het [[koper]] by 'n werkswinkel in Augustus 2022 gesteel. Jaco Hanekom, 'n toesighouer en fluitjieblaser wat die EMPD-operasie by die genoemde werkswinkel blootgelê het, is later in Maart 2023 vermoor nadat die EMPD-beamptes wat in hegtenis geneem is, borgtog toegestaan is.<ref>{{Cite news |last=SABC |first= |date=2025-11-10 |title=Jaco Hanekom killed after exposing EMPD corruption, Spies testifies |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/jaco-hanekom-killed-after-exposing-empd-corruption-spies-testifies/ |url-status=live |work=SABC News}}</ref> Getuienis het ook aan die lig gebring dat Mkhwanazi na bewering geweier het om formele keuring deur die [[Staatsveiligheidsagentskap]] te ondergaan, ten spyte van 'n ondersoek in 2022 wat na bewering honderde beamptes met kriminele rekords binne die EMPD geïdentifiseer het.<ref name="BusinessDayVetting2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD deputy chief refused to be vetted by State Security Agency, Madlanga Commission hears |url=https://www.businessday.co.za/news/law/2025-11-07-empd-deputy-chief-refused-to-be-vetted-by-state-security-agency-madlanga-commission-hears/ |access-date=17 November 2025 |work=Business Day}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |last=Wicks |first=Karyn Maughan and Bernadette |title=‘Take the body and dump it’: Witness links Matlala’s brigadier to murder cover-up |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/take-the-body-and-dump-it-witness-links-matlalas-brigadier-to-murder-cover-up-20251114-1276 |access-date=2025-11-17 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Nog 'n bewering teen Mkhwanazi is dat hy 'n medepligtige was tot 'n [[moord]] wat op 15 April 2022 in die [[Brakpan]]-gebied plaasgevind het. Daar word beweer dat die slagoffer op die toneel gemartel is en die liggaam op Mkhwanazi se instruksie in 'n dam gestort is.<ref name="auto1"/> Hierdie inligting is deur [[Marius van der Merwe]] aan die Madlanga-kommissie verskaf voordat hy 'n week later vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/held-marius-van-der-merwe-woensdag-gegroet/|title=‘Held’ Marius van der Merwe Woensdag gegroet|last=Plessis|first=Janice du|date=2025-12-17|website=Maroela Media|language=af|access-date=2025-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/news/2025-12-15-funeral-of-slain-madlanga-commission-witness-marius-vlam-van-der-merwe-to-be-held-on-wednesday/|title=Funeral of slain Madlanga commission witness Marius ‘Vlam’ van der Merwe to be held on Wednesday|date=2025-12-15|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> EMPD se gespesialiseerde dienste-eenheid, onder Mkhwanazi se bevel, word ook gekoppel aan die diefstal van 'n vragmotor en sy vrag in Putfontein, [[Benoni]], en die ontvoering van die bestuurder in Maart 2023.<ref>{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-11-15 |title=The rot inside the EMPD criminal enterprise: murder, copper cable theft, kidnapping |url=https://sundayworld.co.za/news/the-rot-inside-the-empd-criminal-enterprise-murder-copper-cable-theft-kidnapping/ |access-date=2025-11-17 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Daar word ook beweer dat Mkhwananzi en sy ongemagtigde eenheid betrokke was by die "edelgesteentes"-saak, wat in 2024 in die [[Hillbrow]]-[[Kensington, Johannesburg|Kensington]]-gebied plaasgevind het, waar die polisie daarvan beskuldig word dat hulle edelgesteentes ter waarde van R45 miljoen gesteel het.<ref>{{Cite web |last=Cruywagen |first=Vincent |date=2025-11-12 |title=Ekurhuleni officials allegedly protected ‘rogue’ metro police boss Mkhwanazi |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-12-ekurhuleni-officials-allegedly-protected-metro-police-boss-julius-mkhwanazi-and-his-rogue-unit-for-years/ |access-date=2025-11-17 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ==Skorsing== Op 11 November 2025 het die Stad Ekurhuleni aangekondig dat hulle Mkhwanazi geskors het hangende dissiplinêre stappe en verdere ondersoek.<ref name="CityPressRelease2">{{cite web |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Deputy Police Chief and launches broader probe into EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=17 November 2025 |publisher=City of Ekurhuleni}}</ref><ref name="auto"/> Die stadsbestuurder het beklemtoon dat die skorsing 'n administratiewe maatreël was en nie 'n skuldbevinding daargestel het nie.<ref>{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-18 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> Die bewerings en daaropvolgende skorsing het nasionale aandag gevestig op kwessies van korrupsie, onvoldoende toesig en beweerde kriminele infiltrasie binne Suid-Afrikaanse munisipale polisiedepartemente.<ref name="CentralNews2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Madlanga Commission: Revo Spies accuses Julius Mkhwanazi of self-appointing as acting EMPD chief amid widespread corruption allegations |url=https://centralnews.co.za/madlanga-commission-revo-spies-accuses-julius-mkhwanazi-of-self-appointing-as-acting-empd-chief-amid-widespread-corruption-allegations/ |access-date=17 November 2025 |work=Central News South Africa}}</ref> ===Arrestasie=== Op 18 April 2026 is Julius Mkhwanazi in hegtenis geneem na sy getuienis voor die Madlanga-kommissie van ondersoek in die vorige dae. Hy staan tereg op aanklagte van [[bedrog]], [[korrupsie]] en regsverydeling.<ref>https://www.citizen.co.za/news/just-in-empds-julius-mkhwanazi-reportedly-arrested/</ref> == Persoonlike lewe == Julius Mkhwanazi is getroud met Esethu Mkhwanzi en hulle het drie kinders. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mkhwanazi, Julius}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] 945m7e0xaw7fl5mp8l3ydfdm1yxzeo0 0 457848 2922707 2896387 2026-08-06T19:20:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922707 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Vreemde vlieënde voorwerp}} [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey (cropped).jpg|’n vermeende vlieënde piering gefotografeer bo Passaic, [[New Jersey]], in 1952|duimnael]] ’n '''Vlieënde piering''', of '''vlieënde skyf''', is ’n vermeende tipe skyf-vormige [[vreemde vlieënde voorwerp]] (VVV). Die term is in 1947 deur die Amerikaanse nuusmedia geskep vir die voorwerpe wat die vlieënier Kenneth Arnold beweer het langs sy vliegtuig gevlie het naby Mount Rainier, in [[Washington (staat)|Washington-staat]]. Koerante het Arnold se storie met snelheidskattings verslaan wat onwaarskynlik was vir vliegtuie van daardie tydperk. Die storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde waarnemings dwarsdeur die Verenigde State, insluitend die [[Roswell-voorval]] en die Flight 105 UFO sighting. ’n Nasionale Garde-vlieënier is in 1948 dood terwyl hy ’n vlieënde piering agtervolg het,<ref name="Hambling-2002"/> en burgerlike navorsingsgroepe en samesweringsteorieë het rondom die onderwerp ontwikkel. Die konsep het vinnig na ander lande versprei. Vroeë berigte het gespekuleer oor geheime militêre tegnologie, maar teen 1950 het vlieënde pierings sinoniem geword met buitenaardse wesens. Die meer algemene militêre terme “vreemde vlieënde voorwerp” (VVV) en “onbekende anomale verskynsels” (''unidentified anomalous phenomena'', UAP) het mettertyd die term vervang. [[Lêer:Sept 1971 - Lake Cote UAP - Full Size RGB Drum Scan cropped levels.jpg|alt=swart-wit foto met reflektiewe sirkelvorm|duimnael|Lugfoto geneem bo Lake Cote, [[Costa Rica]], deur Sergio Loaiza (1971)<ref>{{multiref2 |{{Cite news |last1=Hodgkin |first1=Emily |last2=Ashmore |first2=Richard |date=2024-08-25 |title='Best Ever' UFO Picture Showing Silvery Disc Over Lake Seen After 50 Years |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/best-ever-ufo-picture-showing-33535287 |access-date=2025-01-13 |language=en |work=Irish Star}} |Loaiza, Sergio (1971). Lake Cote, Costa Rica: National Geographic Institute of Costa Rica. Scanned by [https://web.archive.org/web/20220528122002/https://www.uapmedia.uk/articles/costarica-ufo Michael Strickland Photography] |{{cite news |url=https://www.ladbible.com/news/latest-researchers-release-highquality-photo-of-ufo-20220508 |title=Researchers Release High-Quality 'Best Ever' Photo Of A UFO Flying Above Earth |last=Collins |first=Jayden |date=13 May 2022 |work=LADbible}} }} </ref>]] In [[wetenskapsfiksie]], VVV-waarnemings, VVV-samesweringsteorieë en breër populêre kultuur word pierings tipies deur nie-menslike wesens bestuur.<ref name="Britt-2016">{{cite web |last1=Britt |first1=Ryan |title=Meet the UFO Expert Who Doesn't Believe in Aliens |url=https://www.inverse.com/article/20857-ufos-flying-saucers-jack-womack |website=Inverse |access-date=13 July 2024 |language=en |date=13 September 2016}}</ref> Die meeste gerapporteerde waarnemings beskryf pierings in die verte en noem nie ’n bemanning nie. Beskrywings van die vaartuie wissel aansienlik. Vroeë berigte het klem gelê op spoed, maar die beskrywings het oor die dekades verskuif na die voorwerpe wat meestal sweef. Hulle word oor die algemeen as rond beskryf, soms met ’n uitsteeksel bo-op, maar die details van die vorm wissel tussen verslae. Getuies beskryf vlieënde pierings as stil of oorverdowend, met ligte in elke kleur, en vlieg alleen of in formatie. Grootte-skattings wissel van klein genoeg om in ’n woonkamer te pas tot meer as {{convert|2000|ft|m}} in deursnee. Waarnemings is mees gereeld snags. Sterrekundige Donald Howard Menzel het tot die gevolgtrekking gekom dat die verslae te veel varieer om almal dieselfde tipe voorwerpe te beskryf. Kenners het die meeste gerapporteerde pierings geïdentifiseer as bekende verskynsels, insluitend sterrekundige voorwerpe soos [[Venus]], lugvoorwerpe soos ballonne, en optiese verskynsels soos [[Parhelium|bysonne]]. Die popkultuur van die 1950’s het vlieënde pierings omhels. Die skywe het in rolprente, televisie, literatuur, musiek, speelgoed en advertensies verskyn. Hul verslae het godsdienstige bewegings beïnvloed en was die onderwerp van militêre ondersoeke. Die vorm het visuele kortsluiting geword vir buitenaardse indringers. Tydens die 1960’s het pierings in gewildheid afgeneem terwyl VVV’s in ander vorms gerapporteer en uitgebeeld is. Skywe het opgehou om as die standaardvorm vir buitenaardse ruimtetuie beskou te word, maar word steeds dikwels uitgebeeld, soms vir hul retro-waarde om die vroeë Koue Oorlog-era op te roep. ==Geskiedenis== ===Voorlopers=== [[Lêer:Science Wonder Stories Nov 1929 - flying saucer.jpg|duimnael|upright=1.0|alt=tydskrif, volledige omslagtekst by skakel |’n "vlieënde piering" op die omslag van ’n 1929-uitgawe van ''Science Wonder Stories''<ref name="Prothero-2017" />]] Verslae van fantastiese vliegtuie dateer voor die eerste vlieënde pierings.<ref name="Eghigian-2024">{{cite book |last1=Eghigian |first1=Greg |title=After the Flying Saucers Came: A Global History of the UFO Phenomenon |date=2024 |publisher=Oxford University Press |location=New York, NY |isbn=9780190092054 |url=https://books.google.com/books?id=0VoIEQAAQBAJ&q=After+the+Flying+Saucers+Came.+A+Global+History+of+the+Ufo+Phenomenon}}</ref> In die oudheid is geheimsinnige ligte in die lug as spirituele verskynsels geïnterpreteer.<ref name="Bader-2011">{{cite book |last1=Bader |first1=Christopher D. |last2=Mencken |first2=F. Carson |last3=Baker |first3=Joseph O. |title=Paranormal America: Ghost Encounters, UFO Sightings, Bigfoot Hunts, and Other Curiosities in Religion and Culture |date=2011 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-8642-0 |pages=46–50 |url=https://books.google.com/books?id=pSSnLpYK7gQC |language=en}}</ref> In die 1800’s het baie koerante massiewe lugskippe met gloeiende ligte en brommende enjins gerapporteer. Hierdie word dikwels gesien as voorlopers van vlieënde piering- en VVV-waarnemings.<ref>{{cite journal |last1=Welsch |first1=Robert |title='This Mysterious Light Called an Airship': Nebraska 'Saucer' Sightings, 1897 |journal=Nebraska History |date=1979 |volume=60 |pages=92–113 |url=https://history.nebraska.gov/wp-content/uploads/2017/12/doc_publications_NH1979UFOs.pdf}}</ref> Op 25 Januarie 1878 het die ''Denison Daily News'' ’n artikel gedruk waarin John Martin, ’n plaaslike boer, ’n voorwerp wat soos ’n ballon lyk, gerapporteer het wat “met wonderlike spoed” vlieg. Die koerant het gesê dit het van sy perspektief soos ’n piering gelyk, een van die eerste gebruike van die woord “piering” in verband met ’n VVV.<ref>{{Cite web |date=2012-08-19 |work=American Chronicle |title=Before the Wright Brothers...There Were UFOs |url=http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |access-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819213938/http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |archive-date=19 August 2012}}</ref> ’n Uitbarsting van talle waarnemings van "mystery airships" het in Amerika in 1896 en 1897 plaasgevind. Tydens [[Tweede Wêreldoorlog]] het Geallieerde vlieëniers balle ligte gerapporteer wat hul vliegtuie gevolg het. Hulle het die ligte "foo fighters" genoem en geglo dit was gevorderde [[Spilmoondhede]]-toestelle.<ref name="Peebles-1994" /> Baie aspekte van die tipiese vlieënde piering het eers in [[wetenskapsfiksie]] verskyn.<ref>{{cite web |url=http://ufopop.org/ufopop_mags.php |title=Early 20th Century Magazine Covers with "Flying Saucer"-Like Craft |publisher=Ufopop.org |access-date=23 March 2013}}</ref><ref name="Kripal-2010" /> Die Franse sosioloog Bertrand Méheust het byvoorbeeld Jean de La Hire se 1908-roman ''La Roue fulgurante'' (''The Lightning Wheel'') opgemerk.<ref>{{cite book |first=Bertrand |last=Meheust |title=Science Fiction et Soucoupes Volantes |publisher=Mercure de France |date=1978}}</ref> In die roman word ’n vlieënde skyf-vormige masjien wat die protagoniste via ’n ligstraal ontvoer.<ref name="Kripal-2010">{{cite book |first=Jeffrey J. |last=Kripal |title=Authors of the Impossible: The Paranormal and the Sacred |publisher=University of Chicago Press |date=2010 |url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo8490174.html}}</ref> Die wetenskapsfiksie-tydskrif ''Amazing Stories'' het in 1945 begin publiseer "The Shaver Mystery". Geschryf deur Richard Sharpe Shaver en geredigeer deur Raymond A. Palmer, was dit wetenskapsfiksie-verhale oor tegnologies gevorderde "skadelike robotte" wat mense ontvoer het, maar die verhale is as ’n ware rekening van Shaver se lewe aangebied.<ref name="Britt-2016" /><ref name="Mckee-2020">{{cite journal |last1=Mckee |first1=Gabriel |title="Reality – Is It a Horror?": Richard Shaver's Subterranean World and the Displaced Self |journal=The Journal of Gods and Monsters |date=18 July 2020 |volume=1 |issue=1 |pages=1–17 |doi=10.58997/jgm.v1i1.1|doi-access=free }}</ref> Totdat die tydskrif The Shaver Mystery gestaak het, was ''Amazing Stories''' briefkolom gereeld vol lesers wat hul eie vermeende ware waarnemings van die robotte deel.<ref name="Mckee-2020" /> Voor die term “vlieënde piering” geskep is, het fantasiekuns in [[Pulptydskrif|pulptydskrifte]] vlieënde skywe uitgebeeld.<ref name="Prothero-2017">{{Cite book |last1=Prothero |first1=Donald R. |url=https://books.google.com/books?id=G5SFDwAAQBAJ&pg=PA319 |title=UFOs, Chemtrails, and Aliens: What Science Says |last2=Callahan |first2=Timothy D. |date=2017-08-02 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-03338-3 |pages=319–321 |language=en}}</ref> Die skeptiese fisikus Milton Rothman het die voorkoms van sogenaamde vlieënde pierings in die fantasiekuns van 1930’s pulp wetenskapsfiksie-tydskrifte opgemerk, deur kunstenaars soos Frank R. Paul.<ref name="Wu">{{cite web |last=Wu |first=Frank |date=1998 |title=Gallery of Frank R. Paul's Science Fiction Artwork |url=http://www.frankwu.com/Paul-8.html |access-date=April 1, 2015 |website=www.frankwu.com |publisher=}}</ref><ref name="Darr">{{cite web |last=Darr |first=Jennifer |title=Coming To A Sky Near You |publisher=Philadelphia Citypaper |date=July 3, 1997 |url=http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |access-date=April 1, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001154047/http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |archive-date=1 October 2015 |df=dmy-all}}</ref> Een van Paul se vroegste uitbeeldings van ’n vlieënde piering het op die omslag van die November 1929-uitgawe van Hugo Gernsback se pulp wetenskapsfiksie-tydskrif ''Science Wonder Stories'' verskyn.<ref name="Prothero-2017" /> Die wetenskapsfiksie-illustrateur Frank Wu het geskryf: {{blockquote|Die punt is dat die idee van ruimtetuie in die vorm van vlieënde pierings jare lank voor 1947, toe die Roswell-voorval plaasgevind het, in die nasionale psige ingedrukt was. Dit het nie veel verbeelding verg om die eerste waarnemers van VVV’s te laat aanvaar dat die onbekende voorwerpe wat in die lug sweef dieselfde skyfvorm as die wetenskapsfiktiewe voertuie het nie.<ref name="Wu" />}} ===Oorsprong=== [[Image:Arnold AAF drawing.jpg|duimnael|regs|alt=gedrukte verslag met sy- en bo-aansigsketse plus handgeskrewe notas |Kenneth Arnold se Julie 1947-verslag aan [[United States Army Air Forces|Army Air Forces]] (AAF)-intelligensie met sketse]] Die moderne vlieënde piering-konsep, insluitend die assosiasie met buitenaardse wesens, kan teruggevoer word na die 1947 Kenneth Arnold VVV-waarneming.<ref name="Garber-2014"/><ref name="Bader-2011"/> Op 24 Junie 1947 het die sake-man en amateurvlieënier Kenneth Arnold by die Yakima, Washington-lughawe geland. Hy het personeel en vriende vertel dat hy nege ongewone lugvoorwerpe gesien het.<ref name="Wright-2017">{{cite news |last1=Wright |first1=Phil |title=The Sighting |url=https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |access-date=14 July 2024 |work=East Oregonian |date=16 June 2017 |language=en |archive-date=14 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054743/https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |url-status=dead }}</ref> Arnold het hul spoed geskat op 1 700 myl per uur, verby die vermoëns van bekende vliegtuie.<ref name="Garber-2014">{{cite news |last1=Garber |first1=Megan |title=The Man Who Introduced the World to Flying Saucers |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/06/the-man-who-introduced-the-world-to-flying-saucers/372732/ |access-date=14 July 2024 |work=The Atlantic |date=15 June 2014 |language=en}}</ref> Koerante het gou Arnold vir onderhoude gebel. Die ''East Oregonian'' het sy vermeende vliegtuie as "piering-agtig" gerapporteer.<ref name="Russell-2022">{{cite news |last1=Lee |first1=Russell |title=1947: Year of the Flying Saucer |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/1947-year-flying-saucer |access-date=18 July 2024 |work=airandspace.si.edu |date=24 June 2022 |language=en |quote=He told his story to reporters Bill Bequette and Nolan Skiff of the East Oregonian newspaper the day after his sighting. Skiff used the words 'saucer-like aircraft' when he published a short print article that same day. After suggesting to Arnold that a wire story might generate comments from the military on flights of experimental aircraft that could explain Arnold’s sighting, Bequette published a brief story picked up by the Associated Press wire service, using the words 'nine bright saucer-like objects' to describe what Arnold said he saw.}}</ref> In ’n 26 Junie radio-onderhoud het Arnold hulle beskryf as "iets soos ’n pietbak wat in die helfte gesny is met ’n soort konvekse driehoek agter".<ref>{{cite interview |title=12:15 News |last=Arnold |first=Kenneth |date=June 26, 1947 |interviewer-last=Smith |interviewer-first=Ted |publisher=KWRC |location=Pendleton, Oregon |type=Radio}}</ref><ref name="Meyer-2011">{{cite news |last1=Meyer |first1=Dave |title=64th Anniversary of Flying Saucers at Mt. Rainier |url=https://www.knkx.org/other-news/2011-06-24/64th-anniversary-of-flying-saucers-at-mt-rainier |access-date=18 July 2024 |work=KNKX Public Radio |date=24 June 2011 |language=en |quote=Arnold described the shiny objects as 'something like a pie plate that was cut in half with a sort of a convex triangle in the rear' and that they flew 'like a saucer if you skipped it across the water.' The term 'flying saucer' made it into a newspaper headline and the rest, as they say, is history.}}</ref> Nuuskopskrywers het die terme "vlieënde piering" en "vlieënde skyf" (of net "skyf") vir die storie geskep.<ref name="Garber-2014"/><ref>{{cite news |location=Chicago |newspaper=Chicago Sun |date=June 26, 1947 |title=Supersonic Flying Saucers Sighted by Idaho Pilot |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chicago_Sun_1947-06-26-2_Flying_Saucer_headline-th.jpg}}</ref> Arnold het later aan CBS News gesê dat die vroeë dekking "het my nie behoorlik aangehaal nie [...] toe ek beskryf hoe hulle gevlie het, het ek gesê dat hulle gevlie het soos jy ’n piering oor die water gooi. Die meeste koerante het dit verkeerd verstaan en verkeerd aangehaal. Hulle het gesê dat ek gesê het dat hulle piering-agtig was; ek het gesê dat hulle op ’n piering-agtige manier gevlie het."<ref name="Sagan-1997" /> Die sirkelvorm van tipiese vlieënde pierings kan wees as gevolg van verslaggewers wat Arnold se "piering-agtige" beskrywing van beweging verkeerd verstaan het.<ref name="Garber-2014"/> Arnold se storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde vlieënde piering-verslae.<ref name="Garber-2014" /> Die Luitenant-Goewerneur van Idaho Donald S. Whitehead het beweer dat hy ’n vinnig bewegende voorwerp wat soos ’n meteoriet lyk, gesien het rondom die tyd van Arnold se waarneming.<ref>{{Cite book|last=Bartholomew|first=Robert E.|url=https://books.google.com/books?id=8XR55jphsw4C&q=Whitehead&pg=PA172 |page=172 |title=Hoaxes, Myths, and Manias: Why We Need Critical Thinking|date=2010-11-02|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-61592-338-0|language=en}}</ref> In vroeë Julie het die hoof van Air Materiel Command Nathan F. Twining aan verslaggewers gesê dat "enigiemand wat die voorwerpe sien" moet kontak maak met Wright Field.<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Gordon |title=Flying Saucers Over America: The UFO Craze of 1947 |date=17 December 2021 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-4652-7 |page=55 |url=https://books.google.com/books?id=8GBVEAAAQBAJ |language=en}}</ref> Die volgende wydverspreide verslag was die waarneming deur ’n [[United Airlines]]-bemanning op 4 Julie van nog nege skyf-agtige voorwerpe wat hul vliegtuig oor [[Idaho]] pas.<ref>{{cite news |last1=Renshaw |first1=Eric |title=Argus Leader Subscription Offers, Specials, and Discounts |url=https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |website=Argus Leader |archive-url=https://archive.today/20230517115137/https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |archive-date=2023-05-17}}</ref><ref name="Peebles-1994">{{cite book |last=Peebles |first=Curtis |url=https://archive.org/details/watchskieschroni0000peeb_k3q2 |title=Watch the Skies!: A Chronicle of the Flying Saucer Myth |date=1994 |publisher=The Smithsonian Institution |isbn=978-1-56098-343-9 |location=Washington, DC}}</ref> Die publiek was verdeeld oor die potensiële oorsprong van die pierings.<ref name="Bartholomew-2000">{{cite journal |last1=Bartholomew |first1=Robert E. |title=From Airships to Flying Saucers: Oregon's Place in the Evolution of UFO Lore |journal=Oregon Historical Quarterly |date=2000 |volume=101 |issue=2 |pages=192–213 |jstor=20615052 |url=https://www.jstor.org/stable/20615052 |issn=0030-4727}}</ref> Arnold het militêre intelligensiebeamptes vertel dat hy vermoed die skywe was eksperimentele vliegtuie, en vroeë koerante het Arnold as sêende aangehaal: "Ek weet nie wat hulle was nie—tensy hulle geleide missiele was."<ref>{{cite news |title=Whizzing 'Pie-Pan' Plane Report Gets Army Skepticism |date=26 June 1947 |newspaper=The Oregon Daily Journal |location=Pendleton, Oregon |url=https://www.newspapers.com/article/the-oregon-daily-journal/159608237/}}</ref><ref name="Garber-2014" /> Nuusmedia het gespekuleer oor ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-oorsprong, en baie oorlogsveterane het hulle verbind met die foo fighters wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gesien is.<ref>{{cite book |last1=Geppert |first1=Alexander C. T. |title=Imagining Outer Space: European Astroculture in the Twentieth Century |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/25970/Geppert%202012%20-%20Imagining%20Outer%20Space.pdf |location=New York |isbn=978-0-230-23172-6 |pages=227}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> ’n Gallup-peiling het bevind dat 90% van Amerikaners bewus was van die piering-verhale, en 16 persent het geglo hulle was geheime militêre wapens, meestal Amerikaans. Die mees algemene verklaring wat gegee is, was een of ander tipe illusie of mirage.<ref name="Gallup-1947" /><ref>{{cite journal |last1=Gabilliet |first1=Jean-Paul |title=Making a Homefront Without a Battlefront: The Manufacturing of Domestic Enemies in the Early Cold War Culture |journal=European Journal of American Studies |date=29 March 2012 |volume=7 |issue=2 |doi=10.4000/ejas.9549}}</ref> Minder as een persent het geglo hulle was buitenaardse vaartuie.<ref name="Gallup-1947">{{cite news |title=9 out of 10 Heard of Flying Saucers |date=15 August 1947 |last=Gallup |first=George |work=Tampa Bay Times |location=St. Petersburg, Florida |quote='What do you think these saucers are?' No answer, don't know: 33%. Imagination, optical illusion, mirage, etc.: 29%. Hoax: 10%. U.S. secret weapon, part of atomic bomb, etc.: 15%. Weather forecasting devices: 3%. Russian secret weapon: 1%. Searchlights on airplanes: 2%. Other explanations: 9%.}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> Een verslag uit Seattle, Washington, het ’n [[hamer en sekel]] geskilder op ’n vlieënde skyf beskryf.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die stories het na ander lande versprei, waar hulle beïnvloed is deur plaaslike politieke en sosiale kwessies. In Europa, wat nog steeds herstel het van die Tweede Wêreldoorlog, was pierings dikwels gerapporteer met raket-agtige eienskappe. Duitse koerante het vlieënde pierings gerapporteer wat ontplof het of vuursterte gehad het.<ref name="Eghigian-2014">{{cite journal |last1=Eghigian |first1=Greg |title='A Transatlantic Buzz': Flying Saucers, Extraterrestrials and America in Postwar Germany |journal=Journal of Transatlantic Studies |date=3 July 2014 |volume=12 |issue=3 |pages=282–303 |doi=10.1080/14794012.2014.928032}}</ref> Die name vir die skywe was grootliks afgelei van die Engelse "flying saucer", insluitend die Franse ''soucoupe volante'', Spaanse ''platillo volante'', Portugese ''disco voador'', Sweedse ''flygande tefat'', Duitse ''fliegende Untertasse'', en Italiaanse ''disco volante''.<ref>{{multiref2 |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/french-english/soucoupe-volante |title=Soucoupe Volante |dictionary=Cambridge Dictionary }} |{{cite dictionary |url=https://www.spanishdict.com/translate/platillo%20volante |title=Platillo Volante |dictionary=SpanishDictionary.com }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/portuguese-english/disco-voador |title=Disco Voador |dictionary=Cambridge Dictionary }} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/swedish-english/flygande-tefat |title=Flygande Tefat |dictionary=Cambridge Dictionary }} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/german-english/fliegende-untertasse |title=Fliegende Untertasse |dictionary=Cambridge Dictionary }} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/italian-english/disco-volante |title=Disco Volante |dictionary=Cambridge Dictionary }} }}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> Die 1947-waarnemings het ’n hoogtepunt bereik in die dae ná die Vierde van Julie en het vinnig tot half-Julie afgeneem.<ref>{{cite book |last1=Bloecher |first1=Ted |title=Report on the UFO Wave of 1947 |date=1967 |url=http://kirkmcd.princeton.edu/JEMcDonald/bloecher_67.pdf |oclc=429980 |quote=which reached its peak on July 6–7, 1947}}</ref><ref name="Wright-1998" /> Veelvuldige organisasies het $1 000-pryse vir harde bewyse aangebied.<ref>{{cite news |title=Thinking Flashes in the Sky (Part 3) |work=San Diego Reader |url=https://www.sandiegoreader.com/news/2013/oct/09/second-thinking-flashes-sky-part-3/ |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Watson |first1=Nigel |title=75 Years On, the Roswell Mythology Continues to Captivate Ufologists and the Public Alike |magazine=The Skeptic |date=22 August 2022 |url=https://www.skeptic.org.uk/2022/08/75-years-on-the-roswell-mythology-continues-to-captivate-ufologists-and-the-public-alike/}}</ref> In die wydverspreide 7 Julie 1947, Twin Falls-vlieënde piering-bedrogspul, het vier tienerlinge in Idaho ’n neergestorte skyf van jukebox-dele vervals.<ref>{{cite news |date=July 12, 1947 |title=Twin Falls Falling Disc Proves Ingenious Hoax of 4 Teen-Age Boys |url=https://www.newspapers.com/clip/94298643/twin-falls-falling-disc-proves/ |work=Deseret News |via=Newspapers.com |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Weeks |first=Andy |date=2015 |title=Forgotten Tales of Idaho |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3efuBwAAQBAJ&pg=PT67 |chapter=Fooled by a, Um... UFO |publisher=The History Press |location=Charleston, South Carolina |isbn=9781625852465}}</ref> Op 8 Julie het die Army Air Force-basis by Roswell, New Mexico, ’n persverklaring uitgereik dat hulle ’n "vlieënde skyf" van ’n nabygeleë plaas herstel het; die sogenaamde [[Roswell-voorval]] het voorbladnuus gemaak.<ref name="Becket-2022">{{cite news |last1=Becket |first1=Stefan |title=Recently Uncovered 1947 Headline From Long-Defunct Newspaper Offers "Amazing Glimpse" at UFO Incident in Roswell |url=https://www.cbsnews.com/news/roswell-ufo-incident-1947-headline-dispatch/ |work=CBS News |date=1 July 2022}}</ref><ref>{{cite book |last=Goldberg |first=Robert Alan |date=2001 |title=Enemies Within: The Culture of Conspiracy in Modern America |url=https://books.google.com/books?id=Z8e5YELGGFAC |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Connecticut |isbn=978-0300132946 |page=192}}</ref> Internasionale media het die militêre aankondiging van ’n neergestorte skyf gedek, maar binne 24 uur het hulle die militêre terugtrekking en verduideliking gerapporteer dat die materiaal ballonpuin was.<ref>{{cite book |last=Pflock |first=Karl |url=https://archive.org/details/isbn_9781573928946 |title=Roswell: Inconvenient Facts and the Will to Believe |date=2001 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-57392-894-6 |location=Amherst, New York |pages=27, 171}}</ref><ref name="Wright-1998">{{cite book |last=Wright |first=Susan |date=1998 |title=UFO Headquarters: Investigations on Current Extraterrestrial Activity in Area 51 |url=https://books.google.com/books?id=81xoS94LSncC&pg=PA39 |location=New York |publisher=St. Martin's Press |page=39 |isbn=9780312207816}}</ref> Teen 11 Julie was die wydverspreidste storie ’n inwoner van North Hollywood se bewering dat ’n 30-duim galvaniseerde ysterskyf met glas radiobuise in sy tuin neergestort het. Koerante het Brandweer-bataljonhoof Wallace Newcombe se assessering aangehaal: "Dit lyk nie vir my asof dit kan vlieg nie."<ref>{{multiref2 |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-press-democrat-another-one-found/163392483/ |title=Another One 'Found' |date=10 July 1947 |page=3 |work=The Press Democrat}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-chronicle-telegram-flying-saucers-gi/163392579/ |title=Flying Saucers Give Jokesters a Field Day |date=10 July 1947 |page=10 |work=The Chronicle-Telegram}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-lexington-herald-flying-disc-with-ra/163392625/ |title=Flying Disc With Radio Tube Found |date=10 July 1947 |page=2 |work=The Lexington Herald}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/bartlesville-examiner-enterprise-flying/163392701/ |title=Flying? Disc Found |date=10 July 1947 |page=1 |work=Bartlesville Examiner-Enterprise}} }}</ref><ref name="Wright-1998" /> Die Lugmag het meer as honderd verslae by Wright Field, nou Wright-Patterson Air Force Base, [[Ohio]], versamel.<ref>{{cite book |last=Dick |first=Steven J. |year=1998 |title=Life on Other Worlds: The 20th-Century Extraterrestrial Life Debate |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |isbn=0521620120 |url=https://books.google.com/books?id=sk51eo3fKEgC&pg=PA141 |page=141}}</ref> Lugmag-generaal Nathan Twining het Project SAUCER gestig, later hernoem na Project Sign,<ref>{{Cite web |title=CIA's Role in the Study of UFOs, 1947-90 — Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613113822/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |url-status=dead |archive-date=June 13, 2007 |website=www.cia.gov |access-date=2020-04-30}}</ref> die eerste in ’n reeks van VVV-ondersoeke deur die VSA-regering.<ref name="Eghigian-2017">{{cite web |last=Eghigian |first=Greg |date=19 December 2017 |title=That Secret Government Program to Track UFOs? It's Not the First |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |website=Smithsonian Magazine |access-date=29 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709040210/https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=9 July 2023 |url-status=live}}</ref> Ander nasionale regerings het gevolg. Kanada het Project Magnet begin en die [[Verenigde Koninkryk]] het die Flying Saucer Working Party in 1950 geloods, wat piering-verslae toegeskryf het aan meteorologiese verskynsels, sterrekundige verskynsels, verkeerde identifikasie, optiese illusies, misverstande of grappies.<ref>{{cite news |last1=Posted |first1=Chris Rutkowski |title=May 2022: Disdain, Confusion Around Officials' Handling of UFO Reports |url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/entertainment/books/2022/05/21/disdain-confusion-around-officials-handling-of-ufo-reports |access-date=22 August 2024 |work=Winnipeg Free Press |date=21 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blackshaw |first1=Ethan |last2=O'sullivan |first2=John |title=UK's Hidden UFO Probes by MoD and Their Strong Verdicts Unveiled |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/uk-ufo-investigation-results-mod-33104213 |work=Irish Star |date=25 June 2024 |language=en}}</ref> ===Ontwikkeling=== [[Lêer:Trent2 UFOA 600dpi.jpg|duimnael|upright 1.2|alt=vae profiel van OVV wat soos ’n motor se sy-spieël lyk |Vergroting van tweede McMinnville VVV-foto van 1950]] Teen die 1950’s was die term "vlieënde piering" wyd geassosieer met buitenaardse lewe.<ref name="Eghigian-2024" /> Nadat kommersiële vlieëniers Clarence Chiles en John Whitted in 1948 ’n gloeiende silindriese voorwerp gerapporteer het wat hul vliegtuig verbygevlie het, het die VSA Lugmag begin om ernstig die moontlikheid van ’n buitenaardse oorsprong te ondersoek, maar het ook tot die gevolgtrekking gekom dat gerapporteerde skywe "blyk onverenigbaar met die vereistes vir ruimtereis."<ref name="Eghigian-2024" /><ref name="Peebles-1994" /> In ’n 1950-onderhoud oor vlieënde pierings het Kenneth Arnold gesê: "as dit nie deur ons wetenskap of ons Army Air Forces gemaak is nie, is ek geneig om te glo dit is van ’n buitenaardse oorsprong".<ref name="Garber-2014"/> Hierdie buitenaardse hipotese is gepaard met ander ongewone teorieë. Meade Layne het gespekuleer dat hulle uit ’n alternatiewe dimensie kom.<ref name="Reece-2007">{{Cite book |last=Reece |first=Gregory L. |title=UFO Religion: Inside Flying Saucer Cults and Culture |publisher=[[I. B. Tauris]] |year=2007 |isbn=978-1845114510}}</ref> Baie mense het beweer dat hulle die uitvinders van die skywe is, maar kon geen bewyse bied nie.<ref name="Eghigian-2024" /> Van 1947 tot 1970 was daar ’n wye verskeidenheid oorvleuelende en strydige verklarings vir die oorsprong en doel van die pierings, selfs onder voorstanders.<ref name="Gulyas-2013"/> Oortuigings oor vlieënde pierings is beïnvloed deur pulp wetenskapsfiksie.<ref name="Gulyas-2013" /> ''Amazing Stories''-redakteur Ray Palmer het oorgeskakel van die publisering van die vermeende ware Shaver Mystery, na die publisering en organiseer van VVV-ondersoeke.<ref name="Eghigian-2024" /> In 1946 het Palmer Fred Crisman se briewe oor sy ontmoetings met ondergrondse wesens gepubliseer.<ref name="Kinsella-2011">{{cite book |last1=Kinsella |first1=Michael |title=Legend-Tripping Online: Supernatural Folklore and the Search for Ong's Hat |date=2011 |publisher=University Press of Mississippi |location=Jackson |isbn=9781604739848 |url=https://academic.oup.com/mississippi-scholarship-online/book/18426 |edition=1. pr}}</ref> Die volgende jaar het Crisman pale metaalfragmente saam met ’n verslag van sy werknemer, Harold Dahl, oor ’n wanwerkende vlieënde piering aan Palmer gestuur.<ref name="Harrison-2007" /><ref name="Gulyas-2015" /> Palmer het Kenneth Arnold gerekruteer om Crisman en Dahl se Maury Island-voorval te ondersoek. Die fragmente het uitgekom as slak van ’n plaaslike smelter, maar die "men in black" wat Crisman en Dahl beweer het hulle volg, sou ’n algemene element in latere VVV-literatuur word.<ref name="Harrison-2007">{{Cite book |last=Harrison |first=Albert A. |url=https://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |title=Starstruck: Cosmic Visions in Science, Religion, and Folklore |publisher=Berghahn Books |year=2007 |isbn=978-1-84545-286-5 |page=123 |access-date=October 2, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012231551/http://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |archive-date=October 12, 2013 |url-status=live}}</ref><ref name="Gulyas-2015">{{Cite book |last=Gulyas |first=Aaron John |url=https://archive.org/details/paranormalparano0000guly |title=The Paranormal and the Paranoid: Conspiratorial Science Fiction Television |publisher=Rowman & Littlefield |year=2015 |isbn=9781442251144 |location=Lanham, Maryland |pages=30–31 }}</ref> Gray Barker het die idee van "men in black" wat VVV-getuies intimideer of stilmaak in sy boek ''They Knew Too Much About Flying Saucers'' gewild gemaak.<ref>{{cite news |title=The Legacy of Men in Black |url=https://www.cnn.com/2012/05/24/living/the-legacy-of-men-in-black/index.html |access-date=4 September 2024 |work=CNN |date=24 May 2012 |language=en}}</ref> Palmer het die tydskrif ''Fate'' in 1948 geloods, met die bewering om "die waarheid oor vlieënde pierings" aan te bied.<ref name="Eghigian-2024" /> Dit was die eerste van baie nie-fiksie paranormale tydskrifte, ’n genre wat in die 1950’s gebloei het.<ref name="Mckee-2020" />{{rp|3}} [[Lêer:Integratron-3.jpg|alt=gedomeerde wit struktuur in die woestyn |Die Integratron|duimnael|links]] ’n Vlieënde piering-beweging het tydens die 1950’s ontwikkel.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|83}} Dit is beïnvloed deur wetenskaplike navorsing, okkulte praktyke, popkultuur, bestaande godsdienste en vroeëre mites. In verslae en in popkultuurmedia soos die 1951-film ''The Day the Earth Stood Still'', is pierings en hul vlieëniers gekarakteriseer as boodskappers.<ref name="Partridge-2003">{{cite book |last1=Partridge |first1=Christopher |title=UFO Religions |date=2003 |publisher=Routledge |location=London |isbn=0-415-26323-9}}</ref> Die eerste golf van sogenaamde contactees, George Van Tassel, George Adamski, Truman Bethurum, Orfeo Angelucci, en George Hunt Williamson, het almal beweer dat hulle aan boord van die pierings gery het en boodskappe vir die mensdom teruggebring het.<ref name="Reece-2007" /> Nuwe godsdienste en instellings het rondom die contactees ontstaan.<ref name="Reece-2007" /> Van Tassel het die Integratron, ’n gedomeerde struktuur naby Landers, [[Kalifornië]], gebou om verdere kontak met buitenaardse wesens, fisieke verjonging en ’n soort spirituele tydreis te fasiliteer.<ref name="Reece-2007" /> Volgens George King het hy die Aetherius Society—’n nuwe godsdienstige beweging beïnvloed deur teosofie—gestig op die direkte instruksie van ’n buitenaardse wese.<ref name="Reece-2007" /> Sommige bestaande godsdienste het begin om vlieënde pierings in te sluit. Die [[Nasie van Islam]] het geleer dat die [[Eskatologie|einde van die wêreld]] deur die "Moederwiel" of "Moedervliegtuig", ’n vlieënde piering half ’n myl wyd, gebring sal word.<ref name="Partridge-2003" /> Terwyl Margaret Murray se "Ou Godsdienst" of heksekultus-hipotese in akademiese kringe diskrediet is, is die kernidee—’n verlore beskawing wat in mites onthou word—in pulp-fiksie, okkulte groepe en die groeiende VVV-beweging omhels.<ref name="Card-2019">{{cite journal |last1=Card |first1=Jeb J. |title=Witches and Aliens: How an Archaeologist Inspired Two New Religious Movements |journal=Nova Religio: The Journal of Alternative and Emergent Religions |date=2019 |volume=22 |issue=4 |pages=44–59 |doi=10.1525/nr.2019.22.4.44 |jstor=26770451 |url=https://www.jstor.org/stable/26770451 |issn=1092-6690|url-access=subscription }}</ref> Verskeie outeurs het gespekuleer dat [[Antieke ruimtevaarders|antieke buiteaardse wesens]] wat VVV’s bestuur, die oorsaak van mites en godsdienste was. Skoolonderwyser Robert Dione het ''God Drives a Flying Saucer'' geskryf om bybelse mirakels en die Miracle of the Sun as die werk van mensagtige buitenaardse wesens wat vlieënde pierings bestuur, te herinterpreteer. Later het Erich von Däniken ''Chariots of the Gods?'' vrygestel, ’n werk van [[pseudowetenskap]] wat antieke artefakte en monumente toegeskryf het aan sy vermeende antieke astronautte.<ref name="Peters-1993">{{Cite web |last=Peters |first=Ted |date=1993 |title=Chariots, UFOs, and the Mystery of God |url=https://www.religion-online.org/article/chariots-ufos-and-the-mystery-of-god/ |website=Religion Online}}</ref> [[Lêer:1952 UFO Flap - Air Force frequency graph of UFO reports.png|alt=grafiek, details by skakel|duimnael|1952-piek in VVV-verslae]] Ufologie het as ’n parallelle sosiale beweging ontwikkel.<ref name="Zeller-2021">{{cite journal |last1=Zeller |first1=Benjamin E. |title=(Dis)Enchanted Ufology |journal=Nova Religio |date=1 November 2021 |volume=25 |issue=2 |pages=61–86 |doi=10.1525/nr.2021.25.2.61}}</ref> Die bekende ''Variety''-kolomnis Frank Scully het ''Behind the Flying Saucers'' in 1950 gepubliseer. Die boek bied die neergestorte piering-grap in Aztec, New Mexico, as die ware rekening van ’n buitenaardse vaartuig wat "sagweg soos [[Sonja Henie]] wat ’n stervende swaan naboots, op aarde neergepancake het" en deur die Verenigde State-regering herstel is. Die grapmakers is van bedrog skuldig bevind vir die verkoop van nuttelose wichelroede-toerusting aan die olie-industrie op grond van ’n beweerde buitenaardse oorsprong, maar die boek het een van die mans as ’n dokter met "meer grade as ’n termometer" beskryf.<ref>{{cite book |last=McAndrew |first=James |url=https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/FOID/Reading%20Room/UFOsandUAPs/RoswellReportCaseClosed.pdf?ver=2017-05-22-113519-430 |title=The Roswell Report: Case Closed |date=1997 |publisher=US Government Printing Office |isbn=9780160490187 |location=Washington, DC |pages=84–85}}</ref><ref name="Reece-2007"/> Donald Keyhoe het ’n "nuts and bolts"-benadering tot die idee van die regering wat buitenaardse lewe bedek, in sy 1950-boek ''The Flying Saucers Are Real'' gevolg.<ref name="Reece-2007"/> Toe die gewilde en gerespekteerde ''[[Life (tydskrif)|Life]]''-tydskrif in 1952 "Have We Visitors From Space?" loop, wat idees van buitenaardse besoekers ernstig opneem, het ’n golf van waarnemings gevolg.<ref name="Mazur-2017">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rjwrDwAAQBAJ&pg=PA123 |title=Implausible Beliefs: In the Bible, Astrology, and UFOs |first=Allan |last=Mazur |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-51322-7 |via=Google Books}}</ref> Die 1952-waarnemings het Leonard H. Stringfield aangespoor om ’n vroeë VVV-ondersoekgroep genaamd die Civilian Investigating Group for Aerial Phenomena te vorm en navorsing oor VVV’s te publiseer.<ref name="Eghigian-2024"/> Albert K. Bender het sy eie International Flying Saucer Bureau in Bridgeport, Connecticut, in 1952 begin.<ref name="Eghigian-2024"/> Beïnvloed deur hierdie werke, het James W. Moseley begin om die land te toer, getuies te onderhou en ’n nuusbrief vir die groeiende piering-subkultuur te versprei.<ref name="Eghigian-2024"/> Binne ’n dekade van die eerste piering-waarnemings het verslae na ander lande versprei, wat gelei het tot die ontstaan van plaaslike groepe en ufologe.<ref name="Eghigian-2024" /> Antonio Ribera het ''Centro de Estudios Interplanetarios'' in Spanje begin, en Edgar Jarrold het die Australia Flying Saucer Bureau gestig.<ref name="Eghigian-2024" /> In Frankryk het VVV-groepe oorvleuel met okkultistiese groepe en die anti-kernkragbeweging.<ref name="Eghigian-2024" /> Verslae is meer dikwels gemaak in lande waar VVV-groepe aktief is, soos die Verenigde State, Frankryk, Spanje, die Verenigde Koninkryk, Brasilië, Chili en Argentinië.<ref name="Iain-2024">{{cite web |last1=Todd |first1=Iain |title=Historian Greg Eghigian Looked at the History of Reported UFO Sightings. This Is What He Found. |url=https://www.skyatnightmagazine.com/space-science/flying-saucers-ufo-history |website=www.skyatnightmagazine.com |date=7 August 2024 |access-date=7 September 2024 |language=en}}</ref> Teen die einde van die dekade het ''The Case for the UFO''-outeur Morris K. Jessup oor sy veld nagedink: "Hierdie embrio-wetenskap is so vol kulte, vete en dogmas soos ’n hond vol vlooie. Daar is waarskynlik meer menings oor die aard en doel van VVV’s as wat daar ufologe is."<ref name="Dirda-2023">{{cite news |last1=Dirda |first1=Michael |title='Flying Saucers Are Real!': Womack's New Book Looks at the Heyday of UFO Lore |url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |access-date=24 August 2024 |newspaper=Washington Post |date=12 April 2023 |archive-url=https://archive.today/20221014164916/https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |archive-date=2022-10-14}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 250 | image1 = | image2 = Sears & Roebuck 742-461 TURD Gas Lantern 1930s (cropped) (cropped).jpg | footer = Adamski word vermoed om ook ’n 1930’s gaslantern gebruik het. }} VVV-fotografie het as ’n subgenre van dokumentêre fotografie ontstaan, wat dikwels wasige of abstrakte skywe wys wat deur andersins alledaagse omgewings raam word.<ref name="Joseph-2015" /> Opmerklike voorbeelde sluit in die 1950 McMinnville-foto's,<ref name="debunker.com">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=10 September 2010 |title=The Trent UFO Photos McMinnville, Oregon - May 11, 1950 |url=http://www.debunker.com/trent.html |website=The Debunker's Domain}}</ref><ref name="The Trent UFO Photos">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=September 10, 2014 |title=The Trent UFO Photos - |url=http://www.debunker.com/trent.html |access-date=12 April 2018 |website=www.debunker.com}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> die Passaic UFO photographs,<ref>{{cite web |title=Ronald Reagan Sees a UFO |url=https://science.howstuffworks.com/space/aliens-ufos/ronald-reagan-ufo.htm |website=HowStuffWorks |access-date=4 September 2024 |language=en-us |date=1 January 1970}}</ref> en die foto's van contactee George Adamski.<ref name="Joseph-2015">{{Citation |last=Joseph |first=Branden W. |title=Nose-To-Nose With a Mutant: UFO Photography |date=2015 |work=Imponderable: The Archives of Tony Oursler |url=https://comparativemedia.columbia.edu/nose-nose-mutant-ufo-photography |place=Zurich |publisher=LUMA Foundation}}</ref> Sommige van die beweerde vlieënde piering-foto's van die era was grape, geskep met alledaagse voorwerpe soos hubcaps.<ref name="Barber-2022" /> Die Duitse rakettekenaar Walther Johannes Riedel het George Adamski se VVV-foto's ontleed en gevind dat hulle vervals is. Die VVV se "landingsstutte" was General Electric gloeilampe met GE-logo's sigbaar daarop.<ref name="Nong-2021">{{cite news |last1=Nóng |first1=Xã Luận Tin |title=Do You Remember Dolores Barrios, the Woman from the Planet Venus?? |url=https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3226334 |access-date=21 August 2024 |work=www.xaluannews.com |date=4 August 2021}}</ref><ref name="Moseley-2002">{{cite book |last1=Moseley |first1=James W. |last2=Pflock |first2=Karl T. |title=Shockingly Close to the Truth! Confessions of a Grave-Robbing Ufologist |date=2002 |publisher=Prometheus Books |location=Amherst, NY |isbn=1-57392-991-3 |page=69}}</ref> VVV-navorsers Joel Carpenter het die liggaam van Adamski se "vlieënde piering" as die lampskerm van ’n 1930’s druklantern geïdentifiseer.<ref>{{cite web |url=http://www.beamsinvestigations.org/Adamski%20Scout%20Ship%20Hoax.pdf |title=Preliminary Notes on the Adamski Scout Ship Photos |access-date=8 June 2017 |last=Carpenter |first=Joel}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/ACriticalAppraisalOfGeorgeAdamskiTheManWhoSpokeToTheSpaceBrothers |title=A Critical Appraisal of George Adamski The Man Who Spoke to the Space Brothers |last=Hallet |first=Marc |publisher=Self-published |date=2015 |page=70}}</ref> Vlieënde pierings word nou as retro beskou en emblematies van die 1950’s en van wetenskapsfiksie B-flieks.<ref name="Kelly-2014">{{cite news |last1=Kelly |first1=Jon |title=The Lasting Allure of the Flying Saucer |url=https://www.bbc.com/news/magazine-27796697 |work=BBC News |date=12 June 2014}}</ref><ref name="Barber-2022">{{cite web |last1=Barber |first1=Nicholas |date=14 July 2022 |title=The UFO Sightings That Swept the US |url=https://www.bbc.com/culture/article/20220714-the-ufo-sightings-that-swept-the-us |website=BBC |access-date=7 September 2024}}</ref> Die term "vlieënde piering" is geleidelik deur "VVV" en later "UAP" vervang.<ref>{{Cite magazine |last=Eghigian |first=Greg |title=UFOs, UAPs—Whatever We Call Them, Why Do We Assume Mysterious Flying Objects Are Extraterrestrial? |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/ufos-uapswhatever-we-call-them-why-do-we-assume-mysterious-flying-objects-are-extraterrestrial-180978374/ |access-date=18 July 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Skywe het opgehou om die standaardvorm in VVV-verslae te wees,<ref name="Rao-2023">{{cite news |last1=Rao |first1=Smriti |title=UFO Sightings: The Shapes They Are A-Changing |url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/ufo-sightings-the-shapes-they-are-a-changing |access-date=22 August 2024 |work=Discover Magazine |date=Jun 28, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Wiley |first=Chris |date=2023-08-04 |title=The Enticing Mysteries of U.F.O. Photography |url=https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-url=https://archive.today/20230804165219/https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-date=2023-08-04 |magazine=The New Yorker}}</ref> en ’n wyer verskeidenheid voorwerpe is gerapporteer.<ref name="Gnerre-2019" /> Onlangse verslae beskryf meer dikwels sferiese en driehoekige VVV’s.<ref name="Gottschalk-2018">{{cite web |last1=Gottschalk |first1=Molly |title=These Drawings Show How Pop Culture Has Changed the Way We See UFOs |url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-drawings-pop-culture-changed-way-ufos |website=Artsy |language=en |date=20 March 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Flying Saucers Are So 1947. This Is the New Shape of the Modern UFO |url=https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a43918091/new-shape-of-modern-ufos/ |website=Popular Mechanics |access-date=12 October 2024 |date=17 May 2023}}</ref> ==Beskrywing== === Identifikasie === [[Lêer:Sun dog with reflection over Brofjorden.jpg|duimnael|’n [[Parhelium|byson]] veroorsaak deur yskristalle, sigbaar links van die son]] Kenneers het die meerderheid vlieënde piering- en breër VVV-verslae geïdentifiseer met bekende verskynsels.<ref name="Huang-2022">{{cite news |last1=Huang |first1=Nancy |title=UFO Sightings Are Real, but Aliens Are Not Responsible |url=https://now.northropgrumman.com/ufo-sightings-are-real-but-aliens-are-not-responsible |work=Northrop Grumman |date=21 March 2022 |language=en}}</ref> Britse regeringsondersoeke in die 1950’s het bevind dat die oorgrote meerderheid van verslae verkeerde identifikasies of grappies was.<ref name="Eghigian-2024"/>{{rp|111}} Algemene verklarings vir piering-waarnemings sluit in die planeet Venus, weerfenomene soos yskristalle, ballonne en lugafval.<ref name="Achenbach-2021">{{cite news |last1=Achenbach |first1=Joel |title=Dear Earthlings: Please Stop Obsessing About UFOs |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2021/08/11/stop-ufo-mania-no-evidence-of-aliens/ |newspaper=Washington Post |date=11 August 2021 |language=en}}</ref> Die VSA Mariniers en General Mills het duisende top-geheime Skyhook spioenasie-ballonne teen die middel van die 1950’s geloods. Omdat hulle teen hoë hoogte gesweef het, was dit moeilik om die spoed van die massiewe ballonne te beoordeel, en hulle is wyd gerapporteer as vlieënde pierings.<ref name="Baker-2024">{{cite news |last1=Baker |first1=Nicholson |title=No Aliens Haven't Visited the Eart |url=https://nymag.com/intelligencer/article/leslie-kean-ufo-sightings-aliens.html |access-date=9 October 2024 |work=Intelligencer |date=31 January 2024 |language=en}}</ref> Kentucky Air National Guard-vlieënier Thomas Mantell is dood terwyl hy ’n onbekende ronde voorwerp "van geweldige grootte" agtervolg het,<ref name="Peebles-1994" /> later geïdentifiseer as ’n Skyhook-ballon.<ref name="Graff2023">{{cite news |last1=Graff |first1=Garrett M. |title=A History of Confusing Stuff in the Sky |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |access-date=16 November 2023 |work=The Atlantic |date=8 February 2023 |archive-url=https://archive.today/20230209131504/https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |archive-date=9 February 2023 |language=en}}</ref> Nuusmedia het Mantell as iemand wat "’n vlieënde piering agtervolg" het, neergestort, en sommige verlore Skyhook-ballonne is opgespoor deur nuusverslae van VVV-waarnemings.<ref name="Hambling-2002">{{cite magazine |last1=Hambling |first1=David |title=The Secrets of Area 51: classified balloons and flying saucers |url=https://www.skeptic.org.uk/2002/07/the-secrets-of-area-51-classified-balloons-and-flying-saucers/ |website=The Skeptic |date=1 July 2002}}</ref> In die middel van die 1950’s het sielkundiges begin om te bestudeer waarom mense in vlieënde pierings glo ten spyte van die gebrek aan bewyse. Die Franse psigiater Georges Heuyer het die verskynsel as ’n soort globale folie à deux, of gedeelde waan, gesien, uitgelok deur vrees vir ’n moontlike nukleêre holocaust.<ref name="Eghigian-2024" /> In die 1970’s het die Franse VVV-navorsers Michel Monnerie gerapporteerde verslae wat later geïdentifiseer is, met dié wat onverklaarbaar gebly het, vergelyk. Monnerie het geen verskil gevind in die frekwensie van parapsigologiese verskynsels wat langs die waarnemings gerapporteer is nie. Hierdie bevindinge het hom gelei om die tesis te ontwikkel dat die piering-spesifieke ervarings ’n "psigososiale" proses van miteskepping was wat deur, maar nie veroorsaak deur, lugverskynsels was. Hierdie psigososiale VVV-hipotese het ’n gewilde verklaring in Frankryk geword.<ref>{{cite book |last=Monnerie |first=Michel |date=1977 |title=Et Si Les OVNIs N'existaient Pas? |location=Paris |publisher=Les Humanoïdes Associés |language=fr |trans-title=What If UFOs Do Not Exist?}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> === Gerapporteerde waarnemings === [[Lêer:UFO Sightings Chart.jpg|duimnael|alt=diagram met reeks gerapporteerde OVV-vorms |Sketse van gerapporteerde vlieënde pierings (uit die VK Nasionale Argiewe)]] Ooggetuiebeskrywings verskil in gerapporteerde voorkoms, beweging en doel. In ’n 1963-oorsig van vlieënde pierings het sterrekundige Donald Howard Menzel sekere breë eienskappe oor waarnemings gevind, maar opgemerk dat "geen twee verslae presies dieselfde tipe VVV beskryf nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> Menzel het gevind dat pierings gewoonlik as rond gerapporteer word, maar sluit voorwerpe in wat soos eetskottels, traandrope, sigare, nierboontjies, die planeet [[Saturnus]], en garing spindels lyk. Pierings word dikwels gerapporteer met ’n koepel of knopvormige uitsteeksel op die boonste kant. Grootte-skattings het gewissel van 6 m tot meer as 610 m in deursnee. Menzel het gevind dat pierings in byna elke kleur gerapporteer word, dikwels gloeiend of flitsend. Die waarnemings het min konsekwentheid in gerapporteerde beweging gehad. Getuies het klanke beskryf wat wissel van ’n donderslag tot totale stilte. Waarnemings het tipies snags plaasgevind, rond sononder of sonsopkoms. Byna alle getuies het afgeleë pierings in vlug beskryf.<ref name="Menzel-1963-Description">{{Cite book |last1=Menzel |first1=Donald Howard |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/66639 |title=The World of Flying Saucers: A Scientific Examination of a Major Myth of the Space Age |last2=Boyd |first2=Lyle Gifford |language=en |date=1963 |via=Project Gutenburg |chapter=The Saucer Worlds |pages=[https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_7 7], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_9 9], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_10 10]}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/001115219 Scan] – via HathiTrust.</ref> Menzel het tot die gevolgtrekking gekom: "Geen enkele verskynsel kon moontlik sulke oneindige verskeidenheid vertoon nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> As ’n getuie ’n bemanning van ’n piering beskryf, beskou hulle hulle gewoonlik as buitenaards.<ref name="Sagan-1997" /> Grys buitenaardse wesens ("grey aliens") het geleidelik die mees gerapporteerde tipe vlieënier geword, maar ’n wye verskeidenheid wesens is gerapporteer.<ref name="cdbb-ce4k-1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|title=Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T.|last=Bryan|first=C. D. B.|publisher=Alfred A. Knopf, Inc|year=1995|isbn=978-0-679-42975-3|edition=First|location=NY, US|oclc=32390030|url-access=registration|page=68}}</ref> Die diversiteit was groter in die 1950’s en vroeë 1960’s, toe getuies die buitenaardse wesens verskeie as behaard, onbehaard, monstersagtig, pragtig, reusagtig, dwergagtig, robotagtig, insekagtig, voëlachtig, Nordiese buitenaardse wesens, of grysvel-agtig beskryf het.<ref name="Iain-2024" /><ref name="Sagan-1997">{{cite book |last=Sagan |first=Carl |author-link=Carl Sagan |url=https://archive.org/details/B-001-001-709 |title=The Demon-Haunted World |date=1997 |publisher=Headline |isbn=978-0-7472-5156-9 |edition=Paperback |location=London |pages=69, 123–127}}</ref> Die historikus Greg Eghigian argumenteer dat hierdie geleidelike standaardisering ’n kulturele proses aandui om ’n breed herkenbare ontwerp te skep.<ref name="Iain-2024" /> Getuies beskryf en beeld vlieënde pierings konsekwent uit as vooruitgang op tydgenootlike tegnologie. By die vergelyking van die 1947 piering-verslae met die mystery airships van die 1800’s, het die sosioloog Robert Bartholomew gevind dat die beweerde waarnemings "populêre sosiale en kulturele verwagtinge van elke periode weerspieël".<ref name="Bartholomew-2000" /> Die mystery airship-waarnemings van die 1800’s het details soos metaalrompe, propellers, soekligte en groot vlerke ingesluit.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die 1947-waarnemings—wat maande voor [[Chuck Yeager]] die [[klankmuur]] gebreek het—het die "ongelooflike spoed" van vlieënde pierings beklemtoon.<ref name="Kottmeyer-2017">{{cite book |last=Kottmeyer |first=Martin S. |url=https://books.google.com/books?id=eHo2DwAAQBAJ&pg=PT238 |title=Why Statues Weep: The Best of the "Skeptic" |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1134962525 |editor-last=Grossman |editor-first=Wendy M. |location=Oxfordshire, England |chapter=Why Have UFOs Changed Speed Over the Years? |editor-last2=French |editor-first2=Christopher C. |chapter-url=https://archive.org/details/whystatuesweepbe0000gros/page/170/}}</ref> Terwyl die meeste 1947-verslae op spoed gefokus het, het dit in 1971 tot 41 persent en in 1986 tot 22 persent gedaal.<ref name="Kottmeyer-2017" /> In die 1950’s was swevende vlieënde pierings geassosieer met kontakpersone en grappies. Teen 1986 is byna die helfte van gerapporteerde VVV’s gesê om stadig te sweef of roerloos te bly.<ref name="Kottmeyer-2017" /> === Fiksie-uitbeeldings === In popkultuurmedia het vlieënde pierings ’n verandering in beweging ondergaan wat soortgelyk is aan die verskuiwing in ooggetuieverslae. Vroeë uitbeeldings het klem gelê op hoëspoedmanoeuvres, maar later media het geleidelik verskuif na stadig swevende skywe.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Vroeë rolprente soos ''The Flying Saucer'' (1950) en fliekreekse soos ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' (1949), wys pierings wat teen hoë snelhede verbyjaag. ''The Day the Earth Stood Still'' (1951) noem hoë snelhede wat deur radar opgespoor is, maar sluit ook ’n stadige landingtoneel in. Die 1960’s televisiereeks ''The Invaders'' bevat prominent ’n stadige landingtoneel in elke episode. Baie latere ikoniese vlieënde piering-films, insluitend ''[[Close Encounters of the Third Kind]]'' (1977) en ''Fire in the Sky'' (1993), beeld sweef- en stadige bewegings uit.<ref name="Kottmeyer-2017" />{{rp|175}} === Popkultuur === [[Lêer:Earth vs. the Flying Saucers (1956) by Fred F. Sears, trailer.webm|duimnael|thumbtime=10|''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956)]] Sedert die laat 1940’s het vlieënde skywe toenemend geassosieer geword met ’n kulturele konsep van buitenaardse wesens wat die sosiale en politieke angs van die 20ste eeu weerspieël. Fiktiewe vlieënde pierings verteenwoordig kommer oor atomoorlog, die Koue Oorlog, verlies van liggaamlike integriteit, xenofobie, regeringsgeheimhouding, en die vraag of die mensdom alleen in die heelal is.<ref name="Horton-2021">{{Cite web |last=Horton |first=Adrian |date=25 June 2021 |title=How Pop Culture Has Shaped Our Understanding of Aliens |url=https://www.theguardian.com/culture/2021/jun/25/how-pop-culture-has-shaped-our-understanding-of-aliens |access-date=12 September 2024 |website=The Guardian}}</ref> Verslae van getuies het popkultuurmedia beïnvloed, wat gelei het tot groter belangstelling in vlieënde pierings.<ref name="Horton-2021" /> Vir die film ''Earth vs. the Flying Saucers'' het produsent Charles H. Schneer Donald Keyhoe se VVV-boeke vir die draaiboek aangepas, terwyl spesiale effekte-kunstenaar Ray Harryhausen met contactee George Adamski oor die piering-ontwerp geraadpleeg het.<ref>{{cite book |last1=Hankin |first1=Mike |title=Ray Harryhausen - Master of the Majicks Vol. 2: The American Films |date=14 September 2008 |publisher=Ray Harryhausen - Majicks |isbn=978-0-9817829-0-4 |url=https://books.google.com/books?id=1voGbBwpB9sC |pages=146–147}}</ref> Geen korrelasie is gevind tussen die vrystelling van groot VVV-films en pieke in waarnemings nie.<ref name="Eghigian-2024" /> ’n Skyf, dikwels met ’n koepel of wat ’n ligstraal uitsit, het visuele kortsluiting vir buitenaardse wesens geword.<ref name="Barber-2022" /> In 2017 is die vlieënde piering-emoji by [[Unicode]] gevoeg.<ref>{{multiref2 |{{Cite web |date=26 May 2021 |title=Ready To Make Contact With The 🛸 UFO Emoji? |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |access-date=4 September 2024 |website=Dictionary.com}} |{{cite dictionary |title=🛸 UFO emoji |date=26 May 2021 |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |dictionary=Dictionary.com}} |{{cite news |title=Face palm: When the emoji you want doesn't exist |url=https://www.bbc.com/news/technology-57848226 |access-date=4 September 2024 |date=23 July 2021 |first1=Sarah |last1=Treanor |first2=Vivienne |last2=Nunis}} }}</ref> Alhoewel die simbool nou buitenaardse lewe beteken, het soortgelyke motiewe in die verlede onverwante godsdienstige en sterrekundige betekenisse gehad. Sommige ufologe het probeer om premoderne kuns te herinterpreteer om pseudohistoriese aansprake van antieke buitenaardse interaksies met die mensdom te ondersteun. Ufologe beweer dat vroeë uitbeeldings van vlieënde skywe ’n historiese basis kan vestig vir hul bestaan as fisieke vaartuie of een of ander ander tipe eksterne verskynsel. Tog het kenners konsekwent vermeende uitbeeldings van antieke VVV’s as artefakte van die kulture wat hulle geproduseer het, verduidelik. Byvoorbeeld, die Italiaanse Renaissance-skilder Carlo Crivelli het ’n skyfvormige element in sy 1486 altaarstuk ''The Annunciation, with Saint Emidius'' geplaas wat kuns-historikus Massimo Polidoro as "’n wervelstorm van engele in die wolke" beskryf het. Die kunstenaars en gehore van daardie tyd het dit as ’n artistieke toestel verstaan wat die invloed van die Christelike God verteenwoordig, nie buitenaardse wesens nie. Die toestel is duideliker in baie tydgenootlike werke gesien, veral Luca Signorelli se 1491 ''Annunciation''.<ref>{{multiref2 |{{cite magazine |last1=Kreidler |first1=Marc |title=There's a UFO in My Painting! |date=1 May 2005 |volume=29 |issue=3 |pages=22–23 |magazine=Skeptical Inquirer |url=https://cdn.centerforinquiry.org/wp-content/uploads/sites/29/2005/05/22164635/p22.pdf}} |{{cite magazine |last1=Polidoro |first1=Massimo |date=2018 |title=Does the Vatican Hold a Painting of a UFO? |journal=Skeptical Inquirer |publisher=Committee for Skeptical Inquiry |volume=42 |issue=3 |page=19}} |{{Cite web |last=Cuoghi |first=Diego |date=2002 |title=Part 1 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_1_eng.htm |website=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 2 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_2_eng.htm |work=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi |date=2002}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 5 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_5_eng.htm |work=Art and UFO |translator-first=Leonardo |translator-last=Serni |date=2002}} |{{Cite web |last=Speigel |first=Lee |date=2015-12-23 |title=Look! Is That A UFO Over Jesus' Head? |url=https://www.huffpost.com/entry/ufos-in-renaissance-art_n_5679991de4b014efe0d7044b |access-date=2024-09-13 |website=HuffPost |language=en}} }}</ref> === Literatuur === {{multiple image | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = Amazing Stories August 1946 back cover.png | alt1 = omslag, details by skakel | caption1 = 1946 | image2 = Amazing Stories October 1957.jpg | alt2 = omslag, details by skakel | caption2 = 1957 | footer = Vlieënde skyf-vormige vaartuie uitgebeeld op pulp-tydskrifte uit 1946 en 1957 }} Verskeie voorlopers van moderne vlieënde pierings het in wetenskapsfiksie-literatuur verskyn, insluitend The Shaver Mystery.<ref name="Maughan-2016">{{cite web |last1=Maughan |first1=Tim |title=Your Coffee Table Needs This Lavish Collection of Retro UFO Pulp Fiction Art |url=https://www.vice.com/en/article/flying-saucers-are-real-jack-womack-pulp-fiction-cover-art/ |website=VICE |access-date=2 October 2024 |date=10 August 2016}}</ref> Richard Sharpe Shaver se verhale oor ’n geheime tegnologies gevorderde beskawing van "skadelike robotte" binne die aarde is as ’n ware rekening van sy lewe gepubliseer.<ref name="Gulyas-2013">{{cite book |last1=Gulyas |first1=Aaron John |title=Extraterrestrials and the American Zeitgeist: Alien Contact Tales Since the 1950s |date=11 May 2013 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-0168-7 |pages=30–36 |url=https://books.google.com/books?id=bPxRk_-Wv1wC |language=en}}</ref> Terugslag uit die wetenskapsfiksie-gemeenskap het oorgedra na VVV-literatuur.<ref name="Mckee-2020"/> Pierings het wel in konvensionele wetenskapsfiksie verskyn,<ref>{{cite book |last1=Asimov |first1=Isaac |editor-last1=Asimov |editor-first1=Isaac |editor-last2=Greenberg |editor-first2=Martin Harry |editor-last3=Waugh |editor-first3=Charles Gordon |title=Flying Saucers |date=1987 |publisher=Fawcett Crest |isbn=978-0-449-21400-8 |language=en |chapter=Introduction}}</ref> maar ’n genre het ontstaan wat fantastiese verhale as óf waar óf plausibel waar behandel het.<ref name="Stupple-1977">{{cite journal |last1=Stupple |first1=David |last2=Dashti |first2=Abdollah |title=Flying Saucers and Multiple Realities: A Case Study in Phenomenological Theory |journal=Journal of Popular Culture |date=1977 |volume=11 |issue=2 |pages=479–493 |doi=10.1111/j.0022-3840.1977.00479.x |hdl=2027.42/75099 |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/75099/j.0022-3840.1977.00479.x.pdf}}</ref> Die debuutuitgawe van ''Mystic''-tydskrif het lesers gevra: "Wanneer jy hierdie storie lees, sal jy vir jouself sê dat dit fiksie is; die redakteurs verseker jou dat dit is. Maar wat as—dit nie is nie?"<ref>{{cite web |last1=Crumm |first1=David |title=Amazing Ray Palmer, the Pulp Pioneer Behind the Flying Saucer Craze |url=https://readthespirit.com/explore/ray-palmer-interview-with-biographer-fred-nadis-about-flying-saucers-and-pulp-fiction/ |website=Read the Spirit |publisher=Front Edge Publishing |access-date=2 October 2024 |date=June 29, 2013}}</ref> ''The Fortec Conspiracy'', ’n wetenskapsfiksie-roman, het beide uit en in neergestorte piering-gerugte geput.<ref name="Smith-2000">{{cite book |last=Smith |first=Toby |url=https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC |title=Little Gray Men: Roswell and the Rise of a Popular Culture |date=2000 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0826321213 |location=Albuquerque |page=82}}</ref> Groot koerante het selde resensies vir piering-boeke gedoen, maar het hul sensasionele advertensies gedruk wat beweer het dat vlieënde pierings geland het of bedek word. Kultuurstudies-geleerde Jonathan Gray beskryf hierdie tipe wydgesiene alarmistiese advertensie as ’n parateks (verwantskap met die sentrale teks, maar nie deel daarvan nie), wat ’n veel wyer gehoor as die teks self kan bereik.<ref name="McAllister-2022"/> [[Lêer:They Knew Too Much About Flying Saucers ad (crop).png|duimnael|alt=’n Advertensie lees: "Waarom is hierdie mans verstil? Hulle het te veel geweet oor vlieënde pierings"|Advertensie geformateer soos ’n koerantartikel<ref>{{cite news |author=University Books |title=They Knew Too Much About Flying Saucers |url=https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-they-knew-too-much/163409755/They |work=The Los Angeles Times |date=24 June 1956 |page=100}}</ref>]] Advertensies het kulturele belangstelling in vlieënde pierings vanaf die vroegste verslae benut. Tydskrifte is bevorder as biedend skeptiese, ontmaskerende verklarings vir die verskynsel. Van 1947 tot in die 1970’s het bemarking die skywe se potensiaal as gevorderde tegnologie benut. Teen die 1980’s is pierings in advertensies gebruik om eerder ontzag vir hul potensiële vlieëniers as futurisme op te roep.<ref name="McAllister-2022">{{cite journal |last1=McAllister |first1=Matthew P. |last2=Eghigian |first2=Greg |title=Flying Saucers and UFOs in US Advertising During the Cold War, 1947–1989 |journal=Advertising & Society Quarterly |date=2022 |volume=23 |issue=3 |doi=10.1353/asr.2022.0028 |url=https://muse.jhu.edu/article/868219 |issn=2475-1790}}</ref> Buitenaardse wesens en vlieënde skywe was algemeen in 1950’s wetenskapfiksie-streekstrips wat gebloei het ná die "Golden Age of Comic Books".<ref name="Reece-2014" /> Geloods in die 1960’s, het die stripverhaal-antologie ''UFO Flying Saucers'' illustrasies van vermeende ware waarnemings bevat.<ref name="Reece-2014">{{cite web |last1=Reece |first1=Gregory L. |title=Where Do They Come From? What Do They Want? |url=https://www.popmatters.com/182966-where-do-they-come-from-what-do-they-want-2495648430.html |website=PopMatters |access-date=1 October 2024 |date=19 June 2014}}</ref> Die openingslyn van sy eerste uitgawe het verklaar: "Ons wetenskaplikes het hulle gesien! Ons vlieëniers het teen hulle geveg!"<ref>{{cite web |title=UFO Flying Saucers |issue=1 |date=1968 |publisher=[[Gold Key Comics]] |story=The UFOs and Flying Saucers! |url=https://archive.org/details/ufo-flying-saucers-issue-1/page/n2/mode/1up |page=1 |writer=[[Leo Dorfman|Dorfman, Leo]] |artist=Certa, Joe}}</ref> Soos die 1950’s vorder het, het vorige pulp-lesers hul aandag na die groeiende medium van televisie verskuif.<ref>{{cite news |title=Out of This World |url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/out-of-this-world-20050423-gdl6jq.html |website=The Sydney Morning Herald |access-date=2 October 2024 |language=en |date=23 April 2005}}</ref> === Film en televisie === [[Lêer:Encina Drive-in Ad - 4 May 1956, CA.jpg|duimnael|Filmplakkaat vir ’n drive-in bioskoop wat ''Forbidden Planet'' wys]] Baie vroeë uitbeeldings van vlieënde pierings het hulle met die Koue Oorlog verbind.<ref name="Eghigian-2024"/> Die 1949-filmreeks ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' het ’n mensgemaakte vlieënde piering uitgebeeld,<ref>Greer, John Michael. ''The UFO Phenomenon: Fact, Fantasy and Disinformation''. Woodbury, Minnesota: Llewellyn Publications, 2009. {{ISBN|978-0-73871-319-9}}. p.33</ref> en die 1950-film ''The Flying Saucer'' het op Koue Oorlog-spioenasie gefokus.<ref name="Eghigian-2024"/> Piering-films in die 1950’s het buitenaardse vlieëniers uitgebeeld, maar baie het steeds op Koue Oorlog-vrese gefokus.<ref name="meehan-1998"/> ''The Thing from Another World'' (1951) was ’n losse aanpassing van John W. Campbell se "Who Goes There?", opgedateer om buitenaardse wesens in te sluit en na Alaska verplaas, waar Amerikaners ’n Russiese aanval gevrees het.<ref name="meehan-1998"/> Later daardie jaar het ''The Day the Earth Stood Still'' sy mensagtige buitenaardse Klaatu gehad om gehore eksplisiete waarskuwings oor ’n moontlike kernholocaust te gee.<ref name="meehan-1998"/>{{rp|4}} ''The Day the Earth Stood Still'' en ''The Thing from Another World'' was finansiële suksesse wat die mark vir ’n "buitenaardse besoeker"-subgenre van wetenskapsfiksie gevestig het wat vlieënde pierings in bestaande ruimte-opera-tropes ingesmelt het.<ref name="Eghigian-2024"/> Stadig swevende skywe, soos dié uit die landingstoneel in ''The Day the Earth Stood Still'', het deur wetenskapsfiksie verskyn, insluitend ''It Came from Outer Space'' (1953), ''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956), en die televisiereeks ''The Invaders''.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Terwyl contactees buitenaardse wesens as weldadige boodskappers beskryf het, het Hollywood-flieks hulle dikwels as monstersagtige antagoniste uitgebeeld.<ref name="Eghigian-2024"/> Ander lande het die grotendeels Amerikaanse verskynsel op verskillende tye aangepas en elemente van die plaaslike kultuur bygevoeg. Vroeë Britse rolprente was lae-begroting produksies soos ''Devil Girl from Mars'' (1954) en ''Stranger from Venus'' (1954).<ref name="BFIsearch">{{Cite web|title=Devil Girl from Mars|url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150016673|access-date=16 December 2023|website=British Film Institute Collections Search}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lenera|first=Dr|date=7 January 2024|title=Devil Girl From Mars [1954]|url=https://horrorcultfilms.co.uk/2024/01/devil-girl-from-mars-1954/|access-date=13 September 2024|website=Horror Cult Films}}</ref> Japannese rolprentmakers het vlieënde skywe en buitenaardse indringers in die ''tokusatsu''-tradisie ingesluit in middel-50’s films soos ''Fearful Attack of the Flying Saucers'' en ''Warning from Space''.<ref name="Warning-from-Space">{{multiref2 |{{cite book |last1=Galbraith |first1=Stuart |title=Japanese science fiction, fantasy, and horror films : a critical analysis of 103 features released in the United States, 1950-1992 |date=1994 |publisher=McFarland |location=Jefferson, North Carolina |isbn=978-0-89950-853-5 |pages=21–23 |url=https://archive.org/details/japanesesciencef00unse}} |{{Cite web |last=Erickson |first=Glenn |date=29 September 2020 |title=Warning from Space |url=https://trailersfromhell.com/warning-from-space/ |access-date=13 September 2024 |website=Trailers From Hell}} |{{cite web |last1=Lenera |title=Warning From Space [1956]: On Blu-ray Now |url=https://horrorcultfilms.co.uk/2020/10/warning-from-space-1956-on-blu-ray-now/ |website=Horror Cult Films |access-date=13 September 2024 |date=29 October 2020}} |{{Cite book |last=Galbraith |first=Stuart |url=https://archive.org/details/japanesefilmogra0000galb |title=The Japanese filmography : a complete reference to 209 filmmakers and the over 1250 films released in the United States, 1900 through 1994 |date=1996 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-0032-4 |location=Jefferson, North Carolina |page=63}} }}</ref> Indiese rolprente het begin om buitenaardse indringers in die 1960’s in te sluit, begin met die Tamil-taalrolprent ''Kalai Arasi''.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |title=The Liverpool Companion to World Science Fiction Film |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2014 |isbn=978-1-78138-038-3 |editor-last=Fritzsche |editor-first=Sonja |pages=56 |access-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607141822/https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |archive-date=7 June 2021 |url-status=live}}</ref> ’n aanpassing van ''Bankubabur Bandhu'' deur [[Satyajit Ray]] is nooit voltooi nie, maar mag ander werke van wetenskapsfiksie beïnvloed het.<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Murtaza Ali |date=16 June 2018 |title=Did Steven Spielberg Plagiarise Satyajit Ray's The Alien? |url=https://www.newslaundry.com/2018/06/16/did-steven-spielberg-plagiarise-satyajit-rays-the-alien |access-date=13 September 2024 |work=Newslaundry |language=en}}</ref> In Spanje het buitenaardse-tema televisieprogramme in die 1960’s gewild geword.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|174}} Vlieënde pierings het vinnig na ander genres versprei. In Metro-Goldwyn-Mayer se groot-begroting ''Forbidden Planet'', ’n futuristiese 1956-aanpassing van William Shakespeare se toneelstuk ''[[The Tempest]]'', reis mense deur die ruimte in die ''United Planets Cruiser C-57D'', ’n skip wat soos ’n vlieënde piering lyk.<ref name="Wilson-2000">{{Cite book |last=Wilson |first=Robert F. |url=https://archive.org/details/shakespeareinhol0000will |title=Shakespeare in Hollywood, 1929-1956 |date=2000 |publisher=Fairleigh Dickinson University Press |isbn=0838638325 |pages=71, 101–109}}</ref> ''The Twilight Zone'' episodes "The Monsters Are Due on Maple Street", "Third from the Sun", "Death Ship", "To Serve Man", "The Invaders", en "On Thursday We Leave for Home", maak almal gebruik van die ikoniese piering uit ''Forbidden Planet''.<ref>{{Cite web |last1=Braukman |first1=Stacy |last2=Maderer |first2=Jason |date=August 28, 2018 |title=Out of This World |url=https://news.gatech.edu/archive/features/out-world.shtml}}</ref> Die ''C-57D'' is gevolg deur ander skyf-vormige ruimtetuie in breër wetenskapsfiksie, soos die ''Jupiter 2'' uit die televisiereeks ''Lost in Space'' (1965–1968).<ref>{{Cite web |last=Seibold |first=Witney |date=7 March 2018 |title=How Netflix's Lost in Space Compares to the Other Lost in Spaces |url=https://www.ign.com/articles/2018/03/07/how-netflixs-lost-in-space-compares-to-the-other-lost-in-spaces |website=IGN}}</ref> Pierings het in die televisiereeks ''Babylon 5'' (1994–1998) verskyn as sterreskepe wat deur ’n ras genaamd die Vree gebruik word.<ref>{{cite web |last1=Nizalowski |first1=Ursula |title=Babylon 5: The 10 Fastest Ships In The Universe, Ranked |url=https://screenrant.com/babylon-5-fastest-ships-ranked/ |website=ScreenRant |access-date=28 September 2024 |language=en |date=12 July 2019}}</ref> Buitenaardse wesens in die film ''Independence Day'' (1996) het die mensdom in reuse stadsgrootte piering-vormige ruimtetuie aangeval.<ref>{{cite web |title=8 Things We'll Never Forget From Alien Invasion Blockbuster 'Independence Day' |url=https://www.nyfa.edu/student-resources/8-things-independence-day/ |website=New York Film Academy |date=28 June 2019}}</ref> [[Lêer:Plan9SaucerShadow.jpg|duimnael|’n vlieënde piering en sy moederskip in ''Plan 9 from Outer Space'' (1957)]] Vlieënde pierings is deur ander konsepte vervang en het uit gunsteling by Hollywood-film-makers geraak.<ref name="Barber-2022" /><ref name="meehan-1998" /> Na 1956 was Amerikaanse piering-films hoofsaaklik B-flieke. ''Plan 9 from Outer Space'' is berug vir sy "pietpan"-pierings wat aan sigbare pianodraad hang.<ref>{{cite news |last1=Newman |first1=Bruce |title=Computers Now, Apocalypse Coming Right Up |url=https://www.nytimes.com/1996/06/30/movies/computers-now-apocalypse-coming-right-up.html |work=The New York Times |date=30 June 1996}}</ref><ref name="meehan-1998" /> Televisieprogramme en Britse films het tot in die 1960’s voortgegaan om vlieënde skywe en buitenaardse indringers uit te beeld.<ref name="meehan-1998" />{{rp|106}} Verskeie piering-ontwerpe het in ''Doctor Who'' verskyn, soos dié wat deur die Daleks in ''Daleks' Invasion Earth 2150 A.D.'' of die Cybermen in "The Tenth Planet" gebruik is.<ref>{{cite web |last1=Mount |first1=Paul |title=Daleks – Invasion Earth – 2150 AD (1966) |url=https://www.starburstmagazine.com/reviews/blu-ray-review-daleks-invasion-earth-2150-ad-1966/ |website=Starburst |access-date=28 September 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=Blair |first1=Andrew |title=Doctor Who: The 60 Best Episodes |url=https://www.denofgeek.com/tv/doctor-who-the-60-best-episodes/ |website=Den of Geek |access-date=28 September 2024 |date=20 November 2023}}</ref> Italië het ’n golf lae-begroting films geproduseer, dikwels ruimte-operas of komedies, insluitend ''Omicron'' (1963) en ''Il disco volante'' (1964).<ref name="meehan-1998" /> Teen die einde van die 1960’s het Japan, Italië en Brittanje grotendeels opgehou om piering-films te produseer.<ref name="meehan-1998">{{cite book |last1=Meehan |first1=Paul |title=Saucer Movies: A UFOlogical History of the Cinema |date=1998 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Md. |isbn=978-0-8108-3573-3 |pages=105–145 |url=https://archive.org/details/saucermoviesufol0000meeh}}</ref> Skyf-vormige ruimtetuie het uit gunsteling in reguit wetenskapsfiksie geraak, maar het voortgegaan om ironies in komedies gebruik te word.<ref name="Anders-2009">{{cite web |last1=Anders |first1=Charlie Jane |title=Alien Trespass: The Ultimate 1950s Nostalgia Trip |url=https://gizmodo.com/alien-trespass-the-ultimate-1950s-nostalgia-trip-5162486 |website=Gizmodo |access-date=7 October 2024 |date=3 March 2009}}</ref><ref name="Barber-2022" /> Die beeld word dikwels retrofuturisties aangeroep om ’n nostalgiese gevoel in periode-werke te skep.<ref name="Horton-2021" /> Byvoorbeeld, ''Mars Attacks!'' (1996) put uit die vlieënde piering as deel van die groter satiriese weergawe van 1950’s [[B-film]]-tropes.<ref>{{Cite magazine |last=Busack |first=Richard von |date=December 18, 1996 |title=Alien Notions |url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.12.96/mars-attacks-9650.html |access-date=23 March 2013 |magazine=Metro}}</ref> === Argitektuur === [[Lêer:LAX Theme Building and moon from northwest 2016-07-21.jpg|links|duimnael|Die Theme Building in Los Angeles, Kalifornië, is ’n voorbeeld van Googie architecture.]] Die glansende, silwer vlieënde piering word wyd beskou as ’n simbool van 1950’s kultuur.<ref name="Barber-2022"/> Die motief is algemeen in Googie-argitektuur en Atomic Age-dekór.<ref>{{Cite web |last=Suaya |first=Stacy |date=October 27, 2022 |title=9 UFO-Inspired Homes Around the World |url=https://www.architecturaldigest.com/gallery/ufo-inspired-homes-around-the-world}}</ref> Opmerklike vlieënde piering-strukture sluit in Seattle se Space Needle en Los Angeles Internasionale Lughawe se Theme Building.<ref>{{Cite web |title=Astronomers and the Space Needle |url=http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228142944/http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-date=February 28, 2007 |access-date=23 March 2013 |website=Astroprof's}}</ref><ref>{{cite book |last1=Winter |first1=Robert |title=An Architectural Guidebook to Los Angeles |date=September 2009 |publisher=Gibbs Smith |isbn=978-1-4236-0893-6 |page=77 |url=https://books.google.com/books?id=WWl29hn0C9gC |language=en}}</ref> Googie-argitektuur in Kalifornië, soos die Chemosphere-huis, het die futuristiese strukture in die 1960’s tekenfilm ''The Jetsons'' beïnvloed. Die tekenfilm het die styl so gewild gemaak dat dit dikwels as die "Jetsons look" verwys word.<ref>{{Cite magazine |last=Novak |first=Matt |title=Mid-21st Century Modern: That Jetsons Architecture |url=https://www.smithsonianmag.com/history/mid-21st-century-modern-that-jetsons-architecture-2494820/ |access-date=12 September 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Argitek [[Frank Lloyd Wright]], wat saamgewerk het aan die ontwerp van die vlieënde piering in ''The Day The Earth Stood Still'', het daarna die vlieënde piering as ’n argitektoniese motief gebruik.<ref>{{Cite book |last=Walla |first=Douglas |url=https://books.google.com/books?id=iErAEAAAQBAJ&pg=PA77 |title=The Essential Paul Laffoley: Works from the Boston Visionary Cell |date=9 May 2016 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-31541-6}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Tierney |date=19 July 2019 |title=Imagining the Future Through Frank Lloyd Wright's Work |url=https://franklloydwright.org/imagining-the-future-through-frank-lloyd-wrights-work/ |publisher=Marin Cultural Association}}</ref> Wright se sirkelvormige Annunciation Greek Orthodox Church in Wauwatosa, [[Wisconsin]], Verenigde State, is gekap met ’n plat koepel oor honderd voet oor.<ref>{{Cite web |date=1 January 2012 |title=9400 W Congress St |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Property/HI8918 |access-date=12 September 2024 |website=Architecture and History Inventory |publisher=Wisconsin Historical Society |language=en}}</ref> [[Lêer:Spaceship osciron 02.jpg|duimnael|Tentoonstellingsmodel van ’n vlieënde piering (2022)]] Ruimtetuie is een van die onderwerpe van [[popargitektuur]]. Ook bekend as mimetiese argitektuur, is popargitektuur die praktyk om strukture te skep wat soos ander bestaande voorwerpe lyk.<ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Tori |title=The Art of Imitation: Novelty Architecture |date=29 January 2021 |url=https://magazine.artland.com/the-art-of-imitation-novelty-architecture/ }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Kommunist-era Kielce-busstasie in Kielce, [[Pole]], is deur argitek Edward Modrzejewski ontwerp om soos ’n VVV te lyk.<ref>{{multiref2 |{{cite news |last1=M.D. |title=Love Them or Hate Them |url=https://www.economist.com/eastern-/2013/12/19/love-them-or-hate-them |access-date=13 September 2024 |work=Economist |date=19 December 2013}} |{{Cite web |year=2020 |title=Kielce Bus Station |url=https://www.sageglass.com/en-gb/case-studies/kielce-bus-station |website=SageGlass}} |{{cite web |title=Kielce Bus Station in Kielce, Poland |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/kielce-bus-station-poland/ |website=Kathmandu & Beyond |access-date=13 September 2024 |date=20 December 2018}} }}</ref> Die historiese landmerkarena in [[Katowice]], [[Pole]], word Spodek (Pools vir "piering") genoem op grond van sy ooreenkoms met die pierings van 1960’s wetenskapsfiksie.<ref>{{cite book |last1=Bulsa |first1=Michał |last2=Grzegorek |first2=Grzegorz |last3=Tabaczyński |first3=Piotr |last4=Waniek |first4=Henryk |last5=Witaszczyk |first5=Beata |title=Domy i gmachy Katowic |date=2013 |publisher=Wydawnictwo Prasa i Książka Grzegorz Grzegorek |location=Katowice |isbn=978-83-63780-00-5 |page=208}}</ref> Ander [[Modernisme|modernistiese]] en [[Brutalisme|brutalistiese]] VVV-strukture sluit in die Oekraïense Instituut vir Wetenskaplike, Tegniese en Ekonomiese Inligting,<ref>{{Cite web |date=7 January 2019 |title=Institute of Scientific & Technological Research & Development, Kyiv |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/ukrainian-institute-scientific-technological-research-development-kiev/ |access-date=13 September 2024 |website=Kathmandu & Beyond}}</ref> Bulgarije se [[Boezloedja-monument|Buzludzha monument]],<ref>{{Cite news |last=Salem |first=Jarryd |date=18 January 2017 |title=Inside Bulgaria's Crumbling Communist UFO |url=https://www.cnn.com/travel/article/bulgaria-buzludzha-monument/index.html |access-date=13 September 2024 |work=CNN |language=en}}</ref> die Brug van die Slowaakse Nasionale Opstand (''Most SNP'') in [[Bratislava]], Slowakye,<ref>{{cite news |last1=Majumdar |first1=Debashree |title=Rough Edges of Bratislava |url=https://openthemagazine.com/travel-issue-2019/rough-edges-of-bratislava/ |access-date=2 October 2024 |work=Open The Magazine |date=28 June 2019}}</ref> en The Flying Saucer in [[Sharjah]], [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite news |last=Ravenscroft |first=Tom |date=28 September 2020 |title=Sharjah's Brutalist Flying Saucer Turned into Arts Centre |url=https://www.dezeen.com/2020/09/28/brutalist-flying-saucer-sharjah-art-foundation-spacecontinuum-design-studio/ |access-date=13 September 2024 |work=Dezeen |language=en}}</ref> Die Westall UFO is herdien met die Grange Reserve UFO Park, wat ’n UFO met rooi glybane bevat wat op die gerapporteerde waarneming gemodelleer is.<ref name="Kingston">{{Cite web |title=The Grange Reserve (UFO Park) |url=https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-url=https://archive.today/20210621110501/https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-date=21 June 2021 |access-date=24 March 2021 |website=kingston.vic.gov.au |publisher=Kingston City Council}}</ref> Roswell, [[Nieu-Meksiko]], is ’n VVV-toeriste-bestemming in die Suidwestelike Verenigde State. Baie strukture in Roswell, insluitend die straatligte en die McDonald's, is ontwerp rondom buitenaardse temas.<ref>{{Cite news |last1=Siegler |first1=Kirk |last2=Baker |first2=Liz |date=June 5, 2021 |title=The Truth Is (Still) Out There In 'UFO Capital' Roswell, New Mexico |url=https://www.npr.org/2021/06/05/1003267794/the-truth-is-still-out-there-in-ufo-capital-roswell-new-mexico |access-date=13 September 2024 |work=NPR}}</ref> Moonbeam, [[Ontario]], Kanada, het ’n buitenaardse wese as sy maskotte en ’n prominente padlangs vlieënde piering by sy welkom-sentrum.<ref>{{Cite web |last=Dunne |first=Nick |title=Roadside-Attraction Showdown: Moonbeam's Flying Saucer |url=https://www.tvo.org/article/roadside-attraction-showdown-moonbeams-flying-saucer |access-date=13 September 2024 |website=TVO Today}}</ref> UFO-vormige huise sluit in die Futuro-kapsules ontwerp deur Matti Suuronen,<ref>{{Cite news |last=Terzon |first=Emilia |date=3 September 2015 |title=Australia's Lost Futuro: The Tropical UFO Shaped Ski Chalet |url=https://www.abc.net.au/news/2015-09-03/futuro-home-flying-saucer-shaped-ski-chalet-became-darwin-icon/6730594 |access-date=13 September 2024 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> die voormalige Sanzhi UFO houses uit die Sanzhi District, [[Nieu-Taipei]], Taiwan,<ref>{{Cite news |last=Morrison |first=Geoffrey |date=September 23, 2018 |title=The Sci-Fi Future Stands Derelict: Taiwan's Abandoned UFO Houses |url=https://www.cnet.com/tech/computing/the-sci-fi-future-stands-derelict-taiwans-abandoned-ufo-houses/ |access-date=13 September 2024 |work=CNET |language=en}}</ref> en kunstenaar Harry Visser se ikoniese huis in [[Roodepoort]], Johannesburg, Suid-Afrika.<ref>{{Cite news |last=Patrick |first=Alex |date=15 February 2019 |title=If You've Got a UFO Obsession & R50k for Rent, We've Got a Jozi House for You |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/home-and-gardening/2019-02-15-if-youve-got-a-ufo-obsession--r50k-for-rent-weve-got-a-jozi-house-for-you/ |access-date=13 September 2024 |work=Sunday Times}}</ref> === Breër popkultuur === [[Lêer:Masudaya – Battery Operated – Tin UFO – Galaxy Flying Saucer X-7 (銀河円盤 X-7) – Close Up.jpg|Battery-aangedrewe tin UFO|duimnael]] Vlieënde pierings was ’n alomteenwoordige deel van popkultuur van 1947 tot die middel van die 1970’s.<ref name="Reece-2014" /> Vlieënde skyf-motiewe is in speelgoed en ander nuuskierighede gebruik kort nadat die vroegste verslae verskyn het. Die [[frisbee]] is in 1948 vrygestel en aanvanklik as die "vlieënde piering" gemerk.<ref>{{Cite web |date=12 September 2024 |title=On This Day (Jan. 23) in History – 1957 – Toy Company Wham-O Produces First Frisbees |url=https://www.heraldchronicle.com/news/history/on-this-day-jan-23-in-history-1957-toy-company-wham-o-produces-first-frisbees/article_4108a409-4341-5ab1-bd1d-7f79c415c409.html |access-date=13 September 2024 |website=Herald Chronicle |language=en |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082228/https://www.heraldchronicle.com/news/history/on-this-day-jan-23-in-history-1957-toy-company-wham-o-produces-first-frisbees/article_4108a409-4341-5ab1-bd1d-7f79c415c409.html |url-status=dead }}</ref> Vlieënde piering-lekkers is in die 1950’s bekendgestel toe ’n Belgiese produsent van kommuniehosties ’n daling in verkope gehad het.<ref>{{Cite web |last=Banim |first=Julia |date=10 April 2023 |title=People Astounded over History Behind Flying Saucer Sweets from Their Childhood |url=https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/people-astounded-after-learning-history-29670333 |access-date=12 September 2024 |website=The Mirror |language=en}}</ref> Saam met ander vintage lekkers het hulle sedertdien hernieude belangstelling van kliënte as "retro" gesien.<ref>{{Cite news |last=Salter |first=Katy |date=6 August 2014 |title=Sherbet Dips, Flying Saucers and the British Retro Sweet Revival |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/aug/06/sweets-british-retro-revival-made-simple-bbc-hope-greenwood |access-date=12 September 2024 |work=The Guardian}}</ref> In die 1950’s en vroeë 1960’s was Japan ’n groot vervaardiger van blikke speelgoed dikwels met ruimte-temas soos robotte, vuurpyle en vlieënde skywe.<ref>{{multiref2 |{{Cite journal |last=Elsass |first=Bruce |date=2023-09-20 |title=The Journal of Antiques and Collectibles |url=https://journalofantiques.com/features/japanese-tin-toys-a-craze-that-rebuilt-post-war-japan/ |journal=Journal of Antiques and Collectibles |language=en-US}} |{{Cite web |last=Bunte |first=Jim |date=1999 |title=My Spacetoy History |url=https://vintagespacetoys.com/about/ |access-date=2024-09-13 |website=Vintage Spacetoys}} |{{Cite book |last=Teruhisa |first=Kitahara |url=https://archive.org/details/robotsspaceships0000unse |title=Robots : spaceships & other tin toys |date=2006 |publisher=Koln |isbn=978-3-8228-5062-6}} }}</ref> Deur die 1950’s het musikante soos Billy Lee Riley, Jesse Lee Turner, en Betty Johnson novelty-liedjies oor vlieënde skywe en buitenaardse indringers vrygestel. Bill Buchanan en Dickie Goodman het die eerste break-in-opnames, "The Flying Saucer", vrygestel, wat die vorm van ’n nagemaakte nuusuitsending oor ’n buitenaardse invasie geneem het.<ref>{{cite web |last1=Blevins |first1=Joe |title=Let's Celebrate Alien Day with Crazy Late 1950s Novelty Songs |url=https://www.avclub.com/let-s-celebrate-alien-day-with-crazy-late-1950s-novelty-1798246619 |website=AV Club |access-date=7 October 2024 |date=April 26, 2016}}</ref> Disneyland het ''Flying Saucers'', ’n aantreklikheid waar gaste ’n sweefskyf kon bestuur deur hul eie liggaam te kantel, oopgemaak.<ref name="Gnerre-2019">{{cite news |last1=Gnerre |first1=Sam |title=South Bay History: Flying Saucers Land with a Vengeance in 1950s Pop Culture |url=https://www.dailybreeze.com/2019/04/01/south-bay-history-flying-saucers-land-with-a-vengeance-in-1950s-pop-culture/ |access-date=4 October 2024 |work=Daily Breeze |date=1 April 2019}}</ref> Videospelletjies het ’n lang geskiedenis van die uitbeelding van vlieënde pierings, tipies as antagoniste.<ref name="Winchester-2022">{{Cite web |last=Winchester |first=Jonah |date=14 August 2022 |title=8 Iconic Flying Saucers In Gaming |url=https://www.thegamer.com/most-iconic-flying-saucers-in-gaming/ |access-date=12 September 2024 |website=TheGamer |language=en}}</ref> In die speelhallen het die gewilde vroeë skiet-spelletjies ''Asteroids'' (1979) en ''Space Invaders'' (1978) vlieënde pierings as "bonus"-vyande uitgebeeld wat slegs kortliks verskyn het.<ref>{{Cite web |last=Jozefowicz |first=Gabriela |date=30 December 2023 |title=The Rise of the Arcade |url=https://theboar.org/2023/12/the-rise-of-the-arcade-by-gabriela-jozefowicz/ |access-date=12 September 2024 |website=theboar.org}}</ref> ''Super Mario Land'', een van [[Nintendo]] se lanseertitels vir die oorspronklike Game Boy, het ruimtetuie bevat wat op foto's deur George Adamski gemodelleer is en tussen verskeie monumente gestel is wat valslik aan antieke ruimtetuigreisigers toegeskryf word, soos die [[Egiptiese piramide|Egiptiese piramides]] en die monolitiese [[Moai]] van Paas-Eiland.<ref>{{Cite web |last=Lambie |first=Ryan |date=22 April 2019 |title=Super Mario Land: The Brilliance of an Underrated Classic |url=https://www.denofgeek.com/games/super-mario-land-underrated-classic/ |access-date=12 September 2024 |website=Den of Geek}}</ref> Die ''XCOM''-reeks stel spelers voor om ’n invasie van buitenaardse wesens wat in vlieënde skywe op aarde land, te keer. Pierings het verskyn as ’n vaartuig wat spelers in ''Fortnite'', ''Destroy All Humans'', en ''Spore'' kan beheer.<ref name="Winchester-2022" /> ==Verwysings== {{Reflist}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] 13qoci9a6gi9ht0c6jud056zsg7o73h 0 458091 2922785 2921102 2026-08-06T21:43:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922785 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Wout Weghorst | image = [[Lêer:Qarabağ vs Ajax (24.10.2024) (4) (Wout Weghorst).jpg|240px]] | upright = 0.9 | caption = Weghorst with [[AFC Ajax|Ajax]] in 2024 | full_name = Wout François Maria Weghorst<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2470630 |title=Updated squad lists for 2021/22 Premier League |publisher=Premier League |date=4 February 2022 |access-date=6 February 2022}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|8|7|df=y}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Wout Weghorst {{!}} Netherlands |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250078682--wout-weghorst/ |access-date=13 June 2023 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = [[Borne, Nederland]], [[Overijssel]], [[Nederland]] | height = 1,97 m<ref>{{cite web |url=https://bjk.com.tr/en/player/3878/wout-weghorst.html |title=Wout Weghorst |publisher=Beşiktaş J.K. |access-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831151023/https://bjk.com.tr/en/player/3878/wout-weghorst.html |archive-date=31 August 2022}}</ref> | position = Aanvaller, doelskieter | currentclub = [[AFC_Ajax|Ajax]] | clubnumber = 25 | youthyears1 = | youthclubs1 = NEO | youthyears2 = {{0|0000}}–2011 | youthclubs2 = [[DETO Twenterand|DETO]] | youthyears3 = 2011–2012 | youthclubs3 = [[Willem II Tilburg|Willem II]] | years1 = 2012–2014 | clubs1 = [[FC Emmen|Emmen]] | caps1 = 62 | goals1 = 20 | years2 = 2014–2016 | clubs2 = [[Heracles Almelo|Heracles]] | caps2 = 64 | goals2 = 20 | years3 = 2016–2018 | clubs3 = [[AZ Alkmaar|AZ]] | caps3 = 60 | goals3 = 31 | years4 = 2018–2022 | clubs4 = [[VfL Wolfsburg]] | caps4 = 124 | goals4 = 69 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[Burnley FC|Burnley]] | caps5 = 22 | goals5 = 2 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = → [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] (leen) | caps6 = 18 | goals6 = 9 | years7 = 2023 | clubs7 = → [[Manchester United]] (leen) | caps7 = 17 | goals7 = 0 | years8 = 2023–2024 | clubs8 = → [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] (leen) | caps8 = 30 | goals8 = 7 | years9 = 2024– | clubs9 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps9 = 39 | goals9 = 16 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[:en:Netherlands national under-21 football team|Nederland o/21]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2018– | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps2 = 49 | nationalgoals2 = 14 | club-update = 24 Januarie 2026 | nationalteam-update = 12 Oktober 2025 }} '''Wout François Maria Weghorst''' (gebore [[7 Augustus]] [[1992]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvaller speel vir die [[Eredivisie]]-klub [[AFC Ajax|Ajax]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]]. Weghorst het sy professionele loopbaan in die [[Eerste Liga (Nederland)|tweede liga]] van Nederlandse sokker by [[FC Emmen|Emmen]] begin. Hy het toe in die [[Eredivisie]] vir [[Heracles Almelo|Heracles]] en [[AZ Alkmaar|AZ]] gespeel, voordat hy in 2018 by [[VfL Wolfsburg]] aangesluit het. Ná 70 doele in 144 wedstryde vir Wolfsburg, is hy in Januarie 2022 deur Burnley vir £12 miljoen geteken. Nadat die klub uit die [[Premier League]] gedegradeer is, het Weghorst leningsperiodes by die Turkse Süper Lig-klub [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]], die Engelse klub [[Manchester United]] en die Duitse klub [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] gehad, voordat hy in mid-2024 na Nederland teruggekeer het om by Ajax aan te sluit. == Klubloopbaan == Wout Weghorst is in [[Borne, Nederland|Borne]], [[Overijssel]], gebore en het sy loopbaan by die plaaslike klubs RKSV NEO en DETO Twenterand begin.<ref>{{cite news |title="Willen is kunnen" – Wout Weghorst |url=https://www.rksvneo.nl/wout-weghorst-willen-is-kunnen/ |access-date=9 March 2018 |work=RKSVNEO.nl |date=14 April 2013 |language=nl |archive-date=10 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410070832/https://www.rksvneo.nl/wout-weghorst-willen-is-kunnen/ |url-status=dead }}</ref> Hy het in 2011 by [[Willem II Tilburg|Willem II]] aangesluit, maar net vir die reservespan gespeel.<ref name="willem">{{cite news |title=Transfer Wout Weghorst levert Willem II 75.000 euro op |url=https://www.bd.nl/willem-ii/transfer-wout-weghorst-levert-willem-ii-75-000-euro-op~ad1122d8/ |website=bd.nl |date=27 June 2018 |access-date=8 January 2023 |language=nl}}</ref> In 2012 het hy by [[FC Emmen|Emmen]] aangesluit en sy debuut teen [[FC Dordrecht|Dordrecht]] gemaak.<ref>{{cite news |title=De lange weg van Wout Weghorst: van de derde klasse naar de Bundesliga |url=https://www.elfvoetbal.nl/Binnenland/272852/De-lange-weg-van-Wout-Weghorst-van-de-derde-klasse-naar-de-Bundesliga |website=elfvoetbal.nl |date=26 June 2018 |access-date=8 January 2023 |language=nl}}</ref> Hy het sy eerste professionele doel 'n maand later teen [[SC Veendam|Veendam]] geskop en in sy debuutseisoen 28 wedstryde gespeel en agt doele aangeteken. Die volgende seisoen het hy 13 doele in 36 wedstryde behaal. Na sy tyd by Emmen het hy gratis oorgeskakel na [[Heracles Almelo|Heracles]]<ref>{{cite news |title=Wout Weghorst de nieuwe Bas Dost van Heracles Almelo |url=http://www.rtvoost.nl/voetbal/betaald-voetbal/194362/wout-weghorst-de-nieuwe-bas-dost-van-heracles-almelo#|access-date=9 March 2018 |work=RTVOost.nl |date=20 July 2014 |language=nl}}</ref> en sy Eredivisie-debuut op 9 Augustus 2014 teen [[AZ Alkmaar|AZ]] gemaak, met sy eerste doel teen [[AFC Ajax|Ajax]].<ref name=numbers>{{cite web |title=Weghorst in Numbers |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/weghorst-in-numbers |website=Burnley Football Club |date=28 May 2022 |access-date=13 June 2024 |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613074906/https://www.burnleyfootballclub.com/content/weghorst-in-numbers |url-status=dead }}</ref> In die 2014/15-seisoen het hy agt doele in 31 wedstryde aangeteken en Heracles se handhawing verseker, en in die daaropvolgende seisoen 12 doele in die liga, wat die klub tot sy eerste kwalifikasie vir die [[UEFA Europa League|Europa League]] gelei het.<ref>{{cite news |title=Heracles gaat Europa in! Dat is geen wonder, dat is echt |url=https://www.tubantia.nl/heracles/heracles-gaat-europa-in-dat-is-geen-wonder-dat-is-echt~a9c9f5c1/|access-date=9 March 2018 |work=Tubantia.nl |date=22 May 2016 |language=nl}}</ref> In Julie 2016 het hy 'n vierjaar-kontrak met [[AZ Alkmaar|AZ]] geteken<ref>{{cite news |title=AZ legt Weghorst vast |url=https://www.az.nl/nieuws/az-legt-weghorst-vast/1?catid= |access-date=9 March 2018 |publisher=AZ |date=6 July 2016 |language=nl |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013232707/http://www.az.nl/nieuws/az-legt-weghorst-vast/1?catid= |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.vi.nl/nieuws/weghorst-zet-met-aztransfer-volgende-stap-in-ontwikkeling.htm Weghorst zet met AZ-transfer volgende stap in ontwikkeling] (Nederlands). Voetbal International. 5 July 2016.</ref> en sy debuut teen [[SC Heerenveen|Heerenveen]] gemaak, sy eerste Europese doel teen Dundalk geskop, en sy eerste seisoen met 18 doele in 49 wedstryde afgesluit.<ref name=numbers/> Hy is tydens die 2017/18-seisoen aangewys as vice-kaptein en het 18 doele in die liga behaal.<ref name="Dutch Eredivisie Top Scorers">{{cite web |title=Dutch Eredivisie Top Scorers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/dutch-eredivisie/top-scorers |website=BBC Sport|access-date=18 June 2018}}</ref> In Junie 2018 het hy by [[VfL Wolfsburg]] aangesluit vir €10,5m,<ref>[https://www.vfl-wolfsburg.de/en/info/news/detailspage/artikel/weghorst-joins-wolfsburg-from-alkmaar-50478.html Weghorst joins Wolfsburg from Alkmaar]. VfL Wolfsburg. 26 June 2018.</ref> sy debuut teen [[FC Schalke 04|Schalke 04]] gemaak en sy eerste doel teen [[Bayer Leverkusen]] geskop.<ref name=numbers/> Hy het sy eerste hat-trick teen [[Fortuna Düsseldorf]] in Maart 2019 behaal en die seisoen met 17 doele afgesluit.<ref>{{cite web |title=Bundesliga 2018–19 Top Scorer |url=https://www.worldfootball.net/competition/co12/se28567/statistics-goals/ |website=Worldfootball.net |publisher=Heim:Spiel |access-date=5 February 2021}}</ref> In 2020–21 het hy 20 Bundesliga-doele behaal, wat Wolfsburg se kwalifikasie vir die [[UEFA Champions League]] verseker het.<ref>{{cite web |title=Wolfsburg 2021/22 Season Preview: Weghorst, Van Bommel |url=https://bundesliga.com/en/bundesliga/news/wolfsburg-2021-22-season-preview-weghorst-van-bommel-16793 |website=Bundesliga |date=9 August 2021 |access-date=13 June 2024}}</ref> In Januarie 2022 het hy by [[Burnley FC|Burnley]] aangesluit vir £12m<ref>{{Cite web |date=31 January 2022 |title=Clarets seal Weghorst deal |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/clarets-seal-weghorst-deal |access-date=31 January 2022 |publisher=Burnley F.C. |archive-date=10 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210215650/https://www.burnleyfootballclub.com/content/clarets-seal-weghorst-deal |url-status=dead }}</ref> en later op lening gespeel by [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]], [[Manchester United F.C.|Manchester United]] en [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]].<ref>{{Cite web |date=5 July 2022 |title=Wout Weghorst moves to Besiktas on loan from Burnley |url=https://www.aa.com.tr/en/sports/wout-weghorst-moves-to-besiktas-on-loan-from-burnley/2630984|access-date=7 July 2022 |publisher=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/15528 |title=Einzelspielerportrait {{!}} Wout Weghorst |website=TSG Hoffenheim |access-date=13 June 2024 |language=de |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613074917/https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/15528 |url-status=dead }}</ref> In Mei 2024 het hy na Burnley teruggekeer<ref>{{Cite web |title=CLUB CONFIRM RETAINED LIST {{!}} BurnleyFC |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/club-confirm-retained-list |access-date=21 May 2024 |website=www.burnleyfootballclub.com |language=en |archive-date=16 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216102305/https://www.burnleyfootballclub.com/content/club-confirm-retained-list |url-status=dead }}</ref> en in Augustus 2024 by [[AFC Ajax|Ajax]] aangesluit, met sy eerste doel op 6 Oktober 2024 teen [[FC Groningen|Groningen]].<ref>{{cite web |url=https://eredivisie.eu/competition/match/ajax-groningen/ |title=Eredivisie: Ajax – Groningen |date=6 October 2024 |website=eredevisie.eu |access-date=9 October 2024 |archive-date=28 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928111740/https://eredivisie.eu/competition/match/ajax-groningen/ |url-status=dead }}</ref> == Internasionale loopbaan == === Jeug === Op 3 Oktober 2014 is Weghorst vir die eerste keer opgeroep na die Nederlandse onder-21-span vir die dubbewedstryd teen Portugal in die kwalifikasie vir die 2015 UEFA Europese Onder-21-kampioenskap.<ref>{{Cite web |url=https://streekstadcentraal.nl/8086-jong-oranje-in-az-stadion-zonder-az-spelers |title=Jong Oranje in AZ Stadion zonder AZ spelers|website=Streekstadcentraal|date=3 October 2014|access-date=13 June 2024|language=nl}}</ref> Hy het sy eerste en enigste verskyning vir die ''Jong Oranje'' gemaak in die tweede wedstryd, deur die span se eerste doel aan te teken en 'n strafskop in 'n 5–4-nederlaag.<ref>{{cite web |title=Portugal Under 21s 5 Holland Under 21s 4 |url=https://www.skysports.com/football/portugal-u21-vs-holland-u21/326725 |website=skysports.com |publisher=Sky Sports UK |date=14 October 2014|access-date=23 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Wout Weghorst Jong Oranje |url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/11978 |website=onsoranje.nl |access-date=8 January 2023}}</ref> === Senior span === Weghorst het sy eerste volle internasionale oproep ontvang in [[Ronald Koeman]] se eerste Nederlandse span in Maart 2018.<ref>{{cite web |url=https://www.nu.nl/voetbal/5166179/weghorst-plek-in-voorselectie-oranje-stap-allergrootste-droom.html |title=Weghorst: 'Plek in voorselectie Oranje stap naar allergrootste droom' |language=nl |website=nu.nl |publisher=Sanoma Media Netherlands |date=7 March 2018|access-date=23 March 2020}}</ref> Hy het sy debuut vir die senior internasionale span gemaak in 'n vriendskaplike wedstryd teen [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] op 23 Maart in die [[Johan Cruijff ArenA|Amsterdam Arena]], as 'n 89ste minuut-instap vir Stefan de Vrij.<ref>{{cite web |title=Koeman's debut as Netherlands boss ends with defeat to England |url=http://www.football-oranje.com/koemans-debut-netherlands-boss-ends-defeat-england/ |website=football-oranje.com |publisher=Football Oranje |date=23 March 2018|access-date=23 March 2020}}</ref> Op 26 Mei 2021 is Weghorst ingesluit in die Nederlandse span vir die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] (Euro 2020),<ref>{{cite news |title=Euro 2020: Tottenham's Steven Bergwijn cut from Netherlands squad |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57249618 |website=BBC Sport |date=26 May 2021 |access-date=8 January 2023}}</ref> en het sy eerste senior internasionale doel in die span se laaste voorbereidingswedstryd teen [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgië]] op 6 Junie aangeteken.<ref name=rsssf>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/weghorst-intl.html|title=Wout Weghorst - International Appearances|access-date=12 June 2024|website=RSSSF}}</ref> Hy het in Nederland se openingswedstryd van die toernooi begin, en die span se tweede doelpunt van 'n 3–2-sege teen [[Oekraïense nasionale sokkerspan|Oekraïne]] in Amsterdam aangeteken.<ref>{{cite news |title=Netherlands 3–2 Ukraine – Denzel Dumfries grabs late winner to spare Dutch blushes in group C at Euro 2020 |url=https://www.eurosport.co.uk/football/euro-2020/2021/euro-2020-news-netherlands-v-ukraine-follow-the-amsterdam-arena-affair-live_sto8361622/story.shtml |website=eurosport.co.uk |date=13 June 2021 |access-date=8 January 2023}}</ref> Hy het daarna die tweede wedstryd teen Oostenryk begin en as 'n plaasvervanger in die derde teen Noord-Masedonië verskyn, sowel as in die rondte van 16-verlies teen Tsjeggië.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198518|title= Netherlands 0-2 Czech Republic: Tomas Holes and Patrik Schick goals shock Dutch|date=26 June 2021|access-date=7 June 2024|website=BBC Sport}}</ref><ref name=rsssf/> In November 2022 is Weghorst ingesluit in die Nederlandse span vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbekertoernooi in 2022]].<ref>{{cite web |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80525/van-gaal-maakt-26-koppige-wk-selectie-bekend |title=Van Gaal maakt 26-koppige WK-selectie bekend |publisher=onsoranje.nl |date=11 November 2022 |access-date=12 November 2022 |language=nl}}</ref> Hy het as plaasvervanger teen [[Ecuadoriaanse nasionale sokkerspan|Ecuador]] en [[Katarse nasionale sokkerspan|Katar]] in die groepsfase, asook teen die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|Verenigde State]] in die rondte van 16 gespeel.<ref name=rsssf/> In die kwartfinale teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] het Weghorst in die 78ste minuut ingestap, twee keer geskop om ekstra tyd af te dwing, maar Nederland is 4–3 in 'n strafskopkompetisie uitgeskakel.<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/12098/12762817/world-cup-2022-netherlands-2-2-argentina-aet-3-4-on-pens-argentina-survive-dutch-rally-to-win-after-shootout-and-set-up-croatia-semi |title=World Cup 2022: Netherlands 2-2 Argentina (AET, 3-4 on pens): Argentina survive Dutch rally to win after shootout and set up Croatia semi |website=Sky Sports |date=10 December 2022 |access-date=13 June 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 December 2022 |title=World Cup: Argentina reach semi-finals after dramatic penalty-shootout win |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047818 |access-date=9 December 2022}}</ref> Die wedstryd, bekend as die “Slag van Lusail”, het 18 geel kaarte en een rooi kaart ingesluit, insluitend 'n kaartjie vir Weghorst vir teenstand voor sy inspring as plaasvervanger.<ref>{{cite web |title=Battle of Lusail match report |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/battle-of-lusail-records |website=FIFA |access-date=13 June 2024}}</ref> Tydens kwalifikasie vir UEFA Euro 2024 het Weghorst drie doele uit agt wedstryde aangeteken,<ref name="bbc">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67388348|title=Republic of Ireland 1-2 Netherlands: Wout Weghorst scores winner in Euro 2024 qualifying|date=10 September 2023|access-date=12 June 2024|website=BBC Sport}}</ref> insluitend wen-doele in beide wedstryde teen die [[Ierse nasionale sokkerspan|Republiek Ierland]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12956003/republic-of-ireland-1-2-netherlands-cody-gakpo-and-wout-weghorst-effectively-end-irelands-hopes-of-euro-2024-qualification|title=Republic of Ireland 1-2 Netherlands: Cody Gakpo and Wout Weghorst effectively end Ireland's hopes of Euro 2024 qualification|date=10 September 2023|access-date=12 June 2024|website=Sky Sports}}</ref> wat die kwalifikasie vir die toernooi in Duitsland verseker het.<ref name="bbc" /> Op 29 Mei 2024 is Weghorst in die Nederland se span vir UEFA Euro 2024 genoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/|title= Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained |date=29 May 2024|access-date=7 June 2024|website=The New York Times}}</ref> Hy het in die twee laaste voorbereidingswedstryde teen [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanada]] en Ysland onderskeidelik geskop.<ref>{{Cite web |title=Reijnders en scorende Weghorst met ruime zege op IJsland richting EK |url=https://www.rtvoost.nl/nieuws/2389239/reijnders-en-scorende-weghorst-met-ruime-zege-op-ijsland-richting-ek |website=RTV Oost |language=nl|date=10 June 2023|access-date=13 June 2023}}</ref> In die openingswedstryd teen [[Poolse nasionale sokkerspan|Pole]] het hy in die 81ste minuut ingestap en twee minute later sy eerste aanraking benut om 'n 2–1-sege vir Nederland te verseker.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b258ee1aafb-6e23d8c07bf7-1000--poland-1-2-netherlands-super-sub-weghorst-secures-oranje-win/ |title=Poland 1-2 Netherlands: Super-sub Weghorst secures Oranje win |publisher=UEFA |date=16 June 2024 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Weghorst, Wout}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] hy9evug8lboqisb3ipgzxetqdk1uv4x 2 458257 2922628 2880677 2026-08-06T15:58:36Z Faith06 203615 Ek het 'n nuwe konsep geskep. 2922628 wikitext text/x-wiki My naam is Faith06 en ek is 'n nuweling op die [[Afrikaanse Wikipedia]] [[Gebruiker:Faith06/Draft 1|Draft 1]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 2|Draft 2]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 3|Draft 3]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 4|Draft 4]] *Draft 5 6sigmrhycchxbqqdjax9f55ikbrecks 2922629 2922628 2026-08-06T16:03:51Z Faith06 203615 Ek het 'n nuwe konsep geskep. 2922629 wikitext text/x-wiki My naam is Faith06 en ek is 'n nuweling op die [[Afrikaanse Wikipedia]] [[Gebruiker:Faith06/Draft 1|Draft 1]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 2|Draft 2]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 3|Draft 3]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 4|Draft 4]] 2lx0seovzn3oslms62r2gypavfv8b3y 2922630 2922629 2026-08-06T16:07:26Z Faith06 203615 Ek het 'n nuwe konsep geskep. 2922630 wikitext text/x-wiki My naam is Faith06 en ek is 'n nuweling op die [[Afrikaanse Wikipedia]] [[Gebruiker:Faith06/Draft 1|Draft 1]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 2|Draft 2]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 3|Draft 3]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 4|Draft 4]] * [[Gebruiker:Faith06/Draft 5|Draft 5]] a2gccmgey724hqqt1f5ddlewlhy6ws0 0 458736 2922690 2920839 2026-08-06T18:49:44Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Stuur aan na [[Vroue-Afrikanasiesbeker]] 2922690 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Vroue-Afrikanasiesbeker]] m5s2nzz7s61x44yf7scw4p14pbmz5jl 0 461335 2922569 2904182 2026-08-06T12:55:25Z Túrelio 9953 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr-061108-9766-Gardenia brighamii-flower-Hoolawa Farms-Maui (24750756382).jpg]] → [[File:Starr 061108-9766 Gardenia brighamii.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 061108-9766 Gardenia brighamii.jpg]] 2922569 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Gardenia brighamii | authority = H.Mann, (1867) | synonyms = }} '''''Gardenia brighamii''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Rubiaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Hawaii]]. == Galery == <gallery> Gardenia brighamii (4756044067).jpg Gardenia brighamii (5188030936).jpg Gardenia brighamii - Koko Crater Botanical Garden - IMG 2258.JPG Gardenia.brighamii02.jpg Starr 030523-0049 Gardenia brighamii.jpg Starr 061108-9766 Gardenia brighamii.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:750931-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gardenia|brighamii]] [[Kategorie:Flora van Hawaii]] [[Kategorie:Endemiese plante van Hawaii]] co66a9d4ms7kll10f9dvb85bz0vdjff 0 462290 2922722 2922454 2026-08-06T19:41:49Z Sobaka 328 skakel 2922722 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align="right" width="320px" style="margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="2" style="background-color: #6166ff" |'''Suid-Afrikaanse Lugmag-vlug''' |- | valign="top"| '''Datum''': || [[9 Oktober]] [[1943]] |- | valign="top"| '''Oorsaak''': || Meganiese probleme |- | valign="top"| '''Plek van ramp''': || 25°50’48”S and 28°18’46”E, naby die [[Rietvleidam]]<br />digby Pretoria, [[Suid-Afrika]] |- | valign="top"| '''Sterftes''': || 3 |- | valign="top"| '''Beserings''': || 0 |- | valign="top"| '''Vliegtuig Tipe''': || [[Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura|Lockheed PV-1 Ventura Mk V]] |- | valign="top"| '''Vliegtuig Stertnommer''': || |- | valign="top"| '''Oorsprong''': || [[Ndola]] |- | valign="top"| '''Bestemming''': ||[[Randse Lughawe|Lugmagbasis Germinston]] |- | valign="top"| '''Passasiers''': || 0 |- | valign="top"| '''Bemanning''': || 3 |- | valign="top"| '''Oorlewendes''': || 0 |} Die '''Rietvlei-vliegtuigongeluk van 1943''' het op [[9 Oktober]] [[1943]] plaasgevind toe 'n [[Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura|Lockheed PV-1 Ventura Mk V]] van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM), met identifikasienommer 6426, op die plaas Rietvallei (377) naby die [[Rietvleidam]] buite [[Pretoria]] neergestort het. Al drie bemanningslede luitenant Christopher Hastings Nethersole (vlieënier 1917-1943), lt. Mackenzie Stewart Rogan (draadlose operateur 1913-1943) en George Henry Stiles (lugwerktuigkundige 1922–1943) sterf in die ongeluk. Die vliegtuig het van [[Ndola]] in die destydse [[Noord-Rhodesië]] opgestyg as deel van ‘n vlug van vier Ventura Lockheeds op ‘n afleweringsvlug vir die SALM gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref name="Bernhardt2018">{{cite web |url=http://bloms.co.za/pen/Aircraft%20Crash%20Rietvlei.pdf |title=The S.A.A.F Memorial at Musanda (Rietvlei) – A Concise Historic Overview |last=Bernhardt |first=Wilhelm |year=2018 |publisher=bloms.co.za |access-date=4 Junie 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ‘n Gedenkteken ter herdenking van die dood van C.H Nethersole, M.S Rogan en G.H Stiles wat bestaan uit ‘n klein [[obelisk]], is op die terrein waar die ongeluk plaasgevind het opgerig. Vandag val die gedenkterrein binne die gronde van die Hoofkwartier van Suid-Afrika se [[Staatsveiligheidsagentskap]] (SSA).<ref name="Bernhardt2018" /> Teen die tyd dat een van hierdie vliegtuig in Oktober 1943 naby Pretoria neergestort het, was hierdie tipe vliegtuig dus slegs ongeveer 8 maande operasioneel. Alhoewel dit meestal 'n operasionele vliegtuig was, het die Ventura ook soms gedien vir die opleiding van vlieëniers, veral met betrekking tot 'tweemotorige omskakeling' en algemene verkenning. Die hanteringseienskappe, tesame met 'n taamlik veeleisende / ingewikkelde brandstofstelsel, het die Ventura 'n reputasie onder vlieëniers as 'n “warm skip” gegee. ==Agtergrond== Teen 1942 het Duitse [[duikboot]]aktiwiteit langs die Suid-Afrikaanse kus 'n hoogtepunt bereik en dit is as 'n ernstige bedreiging vir skepe beskou. In 'n poging om groter sekuriteit te bied aan die vlootkonvooie wat die seeroete om die Kaap bevaar het, het die Suid-Afrikaanse Lugmag haastig bestaande fasiliteite by ses bykomende vliegvelde langs die kus gebou of aangevul.<ref name="Bernhardt2018" /> Die Britse owerhede het terselfdertyd addisionele vliegtuie aan die SALM toegeken om die nuwe kusbasisse te beman en die lugpatrollies ter beskerming van geallieerde skeepsvaart teen Duitse duikbote te versterk.<ref>Kleynhans, E. (2016). The German Submarine Offensives off the South African Coast, 1942–1945. Konferensie: “The World Wars and/in Africa” Symposium by die Johannesburg-universiteit. https://www.researchgate.net/publication/325060652_The_German_Submarine_Offensives_off_the_South_African_Coast_1942-1945?utm</ref> [[Lêer:Rietvleilugongelukterrein.png|duimnael|‘n Gedenkteken ter herdenking van die dood van C.H Nethersole, M.S Rogan en G.H Stiles op die terrein waar die ongeluk plaasgevind het opgerig. Foto geneem in 2018.]] ==Aflewering== [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura.png|links|duimnael|Lockheed PV-1 Ventura by die [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]] in Swartkop, Pretoria]] Gedurende die vroeë stadiums van die Tweede Wêreldoorlog (d.w.s. voor die aankoms van die Venturas) is vliegtuie wat deur die RAF na Suid-Afrika gestuur is vir gebruik deur die SALM, deur die RAF in kratte geplaas en toe in dele na Suid-Afrika verskeep. Met aankoms in Suid-Afrika is die vliegtuie uit hul kratte uitgepak, weer aanmekaargesit en toe by 'n Lugdepot getoetsvlieg, vanwaar hulle na die binneland gevlieg is vir toewysing en aflewering aan hul aangewese SALM-eenhede.<ref name="Bernhardt2018" /> Hierdie prosedure het egter begin verander toe die SALM Venturas begin ontvang het. Die Venturas is volledig gemonteer deur die RAF aan die SALM in [[Accra]] aan die Goudkus (vandag [[Ghana]]) afgelewer. Van Accra is die vliegtuie deur SALM-bemannings na die lugmag basis [[Germiston]] (vandag [[Randse Lughawe]]), in die Unie gevlieg aangesien hierdie bemannings reeds operasioneel op die Venturas was. Dit is nie duidelik hoeveel tussenlandings die vliegtuie gemaak het terwyl hulle op pad na Suid-Afrika was nie. Die roete is egter bekend. Die vliegtuie het oor die algemeen die volgende roete van Accra na Germiston gevolg: Accra– Lagos– Port Lamy– El Genema, El Fasheer El Obeid– Juba– Kisumu– Tabora- Kasama– Ndola– Lusaka– Sauerdale– Germiston.<ref name="Bernhardt2018" /> By die lugmag basis Germiston het die vliegtuie hul SALM-kentekens ontvang en daarna aan die verskillende kuseskaders toegeken. Om redes van nasionale veiligheid – die RAF en SALM wou nie die bestaan van 'n afleweringsdiens tussen Accra en die Unie bekendmaak nie, is al die vliegtuie met RAF-kentekens en reeksnommers gevlieg, alhoewel die SALM-reeksnommers reeds toegeken was.<ref name="Bernhardt2018" /> ==Aanloop en ongeluk== [[Lêer:Lugfoto RietvleiVliegtuigramp.png|duimnael|Swart sirkel dui plek van die Rietvlei-vliegtuigongeluk aan.]] Die formasie van vier Venturas het vanaf Ndola vertrek met voldoende brandstof vir die vlug na Germiston. Tydens die reis het die formasieleier, nadat daar vroeër 'n brandstoflek aan luitenant Nethersole se vliegtuig herstel is, sy brandstofstatus nagegaan. Albei vliegtuie het toe nog ongeveer 350 liter brandstof gehad. Omstreeks 10:15, ongeveer 64 km noordwes van Pretoria en op 'n hoogte van sowat 2 300–2 400 m, het Nethersole gerapporteer dat die linkerenjin afgeskakel het en dat hy sukkel om hoogte te handhaaf. Hy het later aangedui dat daar geen brandstofdruk was nie en dat die brandstofpomp ook onklaar geraak het. Aanvanklik kon hy die vliegtuig nog met die regterenjin in die lug hou. Kort daarna het die situasie versleg en Nethersole het toestemming versoek om sy eksterne brandstoftenks af te werp. Die formasieleier het ingestem en hom aangeraai om na die militêre vliegveld by Wonderboom uit te wyk. Nethersole het sy hoogte as ongeveer 1 920 m gerapporteer, maar het daarna meegedeel dat die brandstoftenks moontlik nie losgekom het nie. Terwyl hy probeer het om sy posisie ten opsigte van Wonderboom te bepaal, het Nethersole uiteindelik berig dat hy nie meer hoogte kon handhaaf nie en waarskynlik nie die vliegveld sou bereik nie. Hy het gevolglik besluit om 'n noodlanding in oop terrein te probeer. Die ligging van die wrak dui daarop dat die vliegtuig suid van sy beoogde roete na Wonderboom beweeg het voordat dit neergestort het. Die groepleier het Nethersole se besluit om 'n noodlanding te probeer, erken en die inligting aan Germiston deurgegee. Daarna kon die groepleier geen verdere radiokontak met luitenant Nethersole maak nie, en hy het gevolglik 'n lid van die formasie opdrag gegee om 'n soektog na luitenant Nethersole se vliegtuig te begin. Die res van die formasie het intussen voortgegaan na Germiston, en terwyl hulle land, het hulle 'n boodskap ontvang - moontlik van die vlieënier van die vliegtuig wat uitgestuur is om na hom te soek, dat luitenant Nethersole se vliegtuig neergestort het.<ref name="Bernhardt2018" /> ==Afloop== [[Lêer:Gedenkplaat Rietvlei.png|duimnael|Gedenkplaat ter ere van slagoffers van die Rietvlei-vliegtuigongeluk in 1943.]] Die ongeluk van Lt. Nethersole se Ventura is eerstehands deur ten minste twee ooggetuies gesien. Albei het later getuig dat hulle die vliegtuig op 'n hoogte van ongeveer 30 voet "omgekeer het (d.w.s. die Ventura het vermoedelik in 'n linkerhandse rol gegaan, maar kon nie die rol voltooi nie weens 'n gebrek aan hoogte), waarna dit teen die grond neergestort en in vlamme uitgebars het. Die ongeluksverslag het later verklaar dat die omvang van die skade op ongeveer 99% geraam is - daar was min of meer niks van die vliegtuig oor na die brand nie. Een van die eerste SALM-amptenare op die toneel, wat van [[Lugmagbasis Waterkloof|Waterkloof]] af gestuur is, het later berig dat hy met aankoms Lt. Nethersole se liggaam buite die vliegtuig gevind het, waar laasgenoemde vermoedelik tydens die ongeluk gegooi is, met veelvuldige ernstige beserings. Hy was reeds dood en is geïdentifiseer op grond van dokumente wat in sy sak gevind is. Dieselfde amptenaar het ook berig dat hy ook twee ander liggame in die brandende vliegtuig kon sien, wat albei onherkenbaar verkool was. Na landing in Germiston het Lt. Nethersole se Groepleier ook onmiddellik na die ongelukstoneel gegaan en daarin geslaag om Nethersole se identiteit te bevestig. Hy het ook daarin geslaag om Lt. Rogan, die radio-operateur, te identifiseer op grond van sy posisie aan die linkerkant van die vliegtuig waar die radio-operateur normaalweg tydens 'n vlug gestasioneer sou wees. Die daaropvolgende ondersoekraad, bestaande uit kundiges, sou oorweeg het of die ongeluk veroorsaak is deur 'n menslike faktor, soos vlieëniersfout; deur meganiese mislukking; of deur vyandelike optrede, insluitend sabotasie (wat 'n werklike bedreiging op daardie stadium in Suid-Afrika was, gegewe die aktiwiteite van die pro-Duitse [[Ossewabrandwag]]-beweging).<ref name="Bernhardt2018" /> ==Ongeluksverslag== [[Lêer:Ongeluksverslag Rietvleivliegtuigramp 1943.png|duimnael|Inleiding van die Rietvlei-vliegtuigongeluk  (1943) se ongeluksverslag.]] In die finale ongeluksverslag wat deur die amptelike ondersoekraad saamgestel is, is daar onderskei tussen 'n primêre en 'n sekondêre oorsaak van die ongeluk. Chronologies moet die sekondêre oorsaak eintlik eers gelees word, en dan die primêre oorsaak: *Die sekondêre oorsaak van die ongeluk verklaar dat die ongeluk plaasgevind het toe die vlieënier 'n gedwonge landing met een enjin probeer doen het, toe die vliegtuig op 'n hoogte van ongeveer 30 voet omgedraai het, die grond getref en in vlamme uitgebars het. *Die primêre oorsaak van die ongeluk is bepaal as die feit dat die linker enjin afgeskakel het, en dat die vlieënier nie hoogte kon handhaaf op slegs die oorblywende een enjin nie.<ref name="Bernhardt2018" /> == Verwysings == {{Verwysings}} ==Bibliografie== Bernhardt, Wilhelm, 2018. ''The S.A.A.F Memorial at Musanda (Rietvlei)- A Concise Historic Overview''. http://bloms.co.za/pen/Aircraft%20Crash%20Rietvlei.pdf {{Normdata}} [[Kategorie:Vliegongelukke]] [[Kategorie:Pretoria]] hjpkp5oxrhr78ekcbxqx4c1egnc3wzm 0 462632 2922883 2921361 2026-08-07T08:47:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922883 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Armstrong | bynaam = | beeld = Brian Armstrong - TechCrunch Disrupt 2018 01.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Brian Armstrong in 2018 | geboortenaam = Brian Armstrong | geboortedatum = [[25 Januarie]] [[1983]] | geboorteplek = San Jose, Kalifornië | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Voorsitter en HUB van Coinbase | ander = | bekend = Medestigter van Coinbase | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Angela Meng | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Brian Armstrong''' (gebore [[25 Januarie]] [[1983]])<ref name=azcoin1>{{cite web |url=https://azcoinnews.com/influencers/brian-armstrong |title=Brian Armstrong |website=AZ Coin News |date=24 November 2019 |access-date=10 Maart 2021 |archive-date=20 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620074229/https://azcoinnews.com/influencers/brian-armstrong |url-status=dead }}</ref> is 'n [[Amerikaanse]] [[sakeman]]<ref name="Forbes profile">{{cite web|title=Forbes profile: Brian Armstrong |url=https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/?sh=320e2385077c |work=Forbes |access-date=1 Mei 2022}}</ref> en belegger wat die uitvoerende hoof is van die [[kriptogeldeenheid]]splatform [[Coinbase]], wat hy saam met Fred Ehrsam gestig het.<ref name=azcoin1/> Hy het media-aandag gekry vir sy beleid om die werkplek vry van politieke aktivisme te hou.<ref name="cnbc1">{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/09/30/coinbase-ceo-offers-severance-to-employees-leaving-over-politics.html |title=Coinbase CEO discourages politics at work, offers generous severance to employees who want to quit |publisher=CNBC |date=30 September 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref><ref name="nytimes1">{{cite web|url= https://www.nytimes.com/2020/09/29/business/dealbook/coinbase-social-activism.html |title=Taking a Stand Against Social Stances |website=[[The New York Times]] |date=30 September 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Hy is ook medestigter van NewLimit, 'n anti-veroudering-beginonderneming.<ref>{{Cite web |last=Martinez |first=Xavier |date=2026-06-02 |title=Exclusive {{!}} Coinbase Founder’s Longevity Startup Triples in Value |url=https://www.wsj.com/business/newlimit-startup-brian-armstrong-value-82ab9830 |access-date=2026-06-02 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Armstrong is op 25 Januarie 1983 naby [[San Jose, Kalifornië]], gebore; albei sy ouers was ingenieurs<ref name=forbes2>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/michaeldelcastillo/2020/02/19/coinbase-billionaire-brian-armstrongs-plan-to-make-bitcoin-ethereum-xrp-safe-for-all/#6b85aa39345b |title=Bitcoin's Guardian Angel: Inside Coinbase Billionaire Brian Armstrong's Plan To Make Crypto Safe For All |website=Forbes |date=19 Februarie 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Hy het Bellarmine College Preparatory, 'n Katolieke, privaat hoërskool vir seuns, bygewoon.<ref>{{Cite web |title=Source |url=https://www.hoover.org/research/why-bitcoin-will-take-over-world-coinbase-ceo-brian-armstrong |website=Hoover Institution}}</ref> Armstrong het Rice-universiteit in [[Texas]] bygewoon, waar hy in 2005 'n dubbele baccalaureusgraad in [[ekonomie]] en [[rekenaarwetenskap]] verwerf het, gevolg deur 'n meestersgraad in rekenaarwetenskap in 2006.<ref name=forbes2/> Terwyl hy by Rice was, het hy 'n besigheid begin wat tutors aan studente koppel, en na sy graduering het hy 'n jaar in [[Buenos Aires]] deurgebring om vir 'n onderwysmaatskappy te werk. ==Loopbaan== [[Lêer:Cryptocurrency Cachet (38552330941).jpg|links|duimnael|Brian Armstrong (middel).]] Armstrong se vroeë loopbaan het ingesluit werk as 'n ontwikkelaar vir [[IBM]] en 'n konsultant by Deloitte. In 2010 het hy op die [[Bitcoin]]-witskrif afgekom wat onder die alias [[Satoshi Nakamoto]] gepubliseer is.<ref name=forbes2/> In 2011 het hy by [[Airbnb]] aangesluit as 'n sagteware-ingenieur en is blootgestel aan betalingsstelsels in die 190 lande waarin Airbnb destyds bedrywig was.<ref name=techcrunch1>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2018/05/16/coinbase-ceo-brian-armstrong-to-talk-the-future-of-cryptocurrency-at-disrupt-sf/ |title=Coinbase CEO Brian Armstrong to talk the future of cryptocurrency at Disrupt SF |publisher=TechCrunch |date=16 Mei 2018 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Terwyl hy by Airbnb was, het hy die probleme gesien om geld na [[Suid-Amerika]] te stuur.<ref name=forbes2/> Hy het naweke en snags begin werk om kode in [[Ruby on Rails|Ruby]] en [[JavaScript]] te skryf om kriptomunte te koop en te stoor. In 2012 het hy die [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]]-beginbegigheidversneller betree en 'n belegging van $150 000 ontvang, wat hy gebruik het om Coinbase te befonds.<ref name=forbes2/><ref name=ft1/> Sy plasing op ''Hacker News''<ref>{{cite web|url=https://news.ycombinator.com/item?id=3754664|title=Looking for Co-Founder |publisher=Hacker News |date=16 Mei 2012}}</ref> waarin hy gesoek het na 'n medestigter om by die [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]]-program in te skakel, het later 'n virale plasing in ''Hacker News'' geword. Hy het uiteindelik sy medestigter Fred Ehrsam op 'n [[Reddit]]-subgroep<ref>{{cite web|url=https://entrepreneurshandbook.co/how-coinbases-founder-turned-an-idea-that-looked-like-a-scam-into-an-86-billion-company-e2759f1c907c|title=Coinbase Story |publisher=entrepreneurshandbook.co |date=16 Mei 2021}}</ref> ontmoet en daar word aangehaal dat hy meer as vyftig vergaderings gehou het om 'n perfekte medestigter te vind. ===Coinbase=== In 2012 het Armstrong en Fred Ehrsam Coinbase saam gestig as 'n manier vir [[kriptogeldeenheid]]-entoesiaste om bitcoins en ander digitale geldeenhede te verhandel.<ref name=observer1>{{cite web|url= https://observer.com/2018/12/coinbase-ceo-brian-armstrong-wealth-charity-donations/ |title=Newly Minted Billionaire Coinbase CEO Is Already Tired of His Wealth |website=Observer| date=26 Desember 2018 |access-date=11 Maart 2021}}</ref> Armstrong was die eerste uitvoerende hoof.<ref name=observer1/> Coinbase se eerste beursie-iterasie is "Toshi" genoem, vernoem na Satoshi Nakamoto; Toshi is ook die naam van een van Brian Armstrong se katte.<ref>{{cite web | url=https://wallet.coinbase.com/terms-of-service | title=Terms of Service &#124; Coinbase Wallet }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=uGPEZByXbS0 | title=Coinbase CEO Named Cat After Satoshi #shorts | website=[[YouTube]] | date=30 Oktober 2022 }}</ref> 'n Finansieringsronde in 2018 het die maatskappy op $8,1 miljard gewaardeer, en in Desember 2020 het die maatskappy by die SEC aansoek gedoen om deur middel van 'n direkte notering publiek te word.<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/30/cryptocurrency-start-up-coinbase-valued-at-8-billion-despite-bitcoins-plunge.html |title=Cryptocurrency start-up Coinbase valued at $8 billion despite bitcoin's plunge |publisher=CNBC |date=30 Oktober 2018 |access-date=11 Maart 2021}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.forbes.com/sites/michaeldelcastillo/2020/02/19/coinbase-billionaire-brian-armstrongs-plan-to-make-bitcoin-ethereum-xrp-safe-for-all/ |title=Bitcoin's Guardian Angel: Inside Coinbase Billionaire Brian Armstrong's Plan To Make Crypto Safe For All. In 2021 Coinbase is building a IT support center in India so they can make customer service even worse than it currently is. You would hope with all the profits from retail traders he would provide better customer service. It will come back to haunt him in the future. |website=Forbes |date=19 Februarie 2020 |access-date=4 Maart 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/technology/coinbase-reveals-direct-listing-application-with-sec/articleshow/81211738.cms|title=Coinbase reveals direct listing application with SEC|website=The Economic Times |date=25 Februarie 2021 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Na 'n direkte notering in April 2021 het Coinbase se markkapitalisasie tot $85 miljard gestyg,<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/coinbase-shares-surge-in-trading-debut-11618421619 |title=Coinbase Fetches $85 Billion Valuation in Market Debut |work=[[The Wall Street Journal]] |date=14 April 2021 |author=Paul Vigna}}</ref> en volgens Forbes het Armstrong vanaf Mei 2022 'n netto waarde van $2,4 miljard.<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/ |title=Forbes Profile |work=[[Forbes]] |access-date=12 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220513031902/https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/ |archive-date=13 Mei 2022 |url-status=live}}</ref> ===ResearchHub=== Armstrong het self die wetenskaplike navorsingswebwerf ResearchHub, gebaseer op die GitHub-kodebewaarplek, gestig en befonds as 'n manier om navorsingsartikels aan die publiek beskikbaar te stel.<ref name=ft1>{{cite news|url= https://www.ft.com/content/1077a75f-947f-4aab-ab28-46b6c3b5b52d |title=Coinbase founder rides crypto boom to Nasdaq listing |website=[[Financial Times]] |date=5 Maart 2021 |access-date=11 Maart 2021|last1=Kruppa |first1=Miles }}</ref> ===NewLimit=== Armstrong was medestigter van NewLimit<ref>{{Cite web |title=NewLimit {{!}} Extending human healthspan |url=https://www.newlimit.com/ |access-date=2025-08-29 |website=www.newlimit.com |language=en}}</ref> om die menslike gesondheidspan te verleng deur die biologie van veroudering te teiken. NewLimit se primêre navorsingsfokus is epigenetiese herprogrammering. In Mei 2023 het die maatskappy $40 miljoen in 'n Serie A-beleggingsronde ingesamel.<ref>{{cite web|url= https://fortune.com/well/2023/05/19/reverse-aging-brian-armstrong-newlimit-coinbase-epigenetics/ |title=How the science behind reverse-aging could theoretically work, as Coinbase founder raises $40 million in a bid to make it reality|website=Fortune|date=19 Mei 2023 |access-date=6 Junie 2023}}</ref> ===Ondersteuning vir spesiale ekonomiese sones=== In Januarie 2025 het Armstrong aangekondig dat Coinbase Ventures, die waagkapitaalvleuel van Coinbase, sou belê in Próspera, 'n charterstad langs die kus van [[Honduras]] wat sy gedereguleerde model gaan uitbrei onder die Verenigde State se Freedom Cities-inisiatief wat deur die Amerikaanse president [[Donald Trump]] van stapel gestuur is.<ref>{{Cite news |last=Garth |first=Eleanor |date=2025-01-22 |title=Coinbase invests in Próspera to expand global economic freedom |url=https://longevity.technology/news/coinbase-invests-in-prospera-to-expand-global-economic-freedom/ |access-date=2025-03-21 |work=Longevity.Technology - Latest News, Opinions, Analysis and Research |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Farooq |first=Umar |date=13 Februarie 2025 |title=Libertarian City Dream in Honduras becomes $11 Billion Nightmare |url=https://news.bloomberglaw.com/daily-tax-report-international/libertarian-city-dream-in-honduras-becomes-11-billion-nightmare}}</ref> Armstrong het voorheen belangstelling in gedereguleerde ekonomiese sones uitgespreek in 'n podsendingonderhoud wat in ''The New Republic'' aangehaal is, en gesê: "Ek wil hê ons moet almal in kripto dink oor hoe ons eintlik fisiese plekke in die wêreld gaan skep om vryheid op die lang termyn te bewaar. Ek dink dit is uiteindelik kripto se lotsbestemming."<ref name="newrepublic.com">{{Cite magazine |title=The Most Powerful Crypto Bro in Washington Has Very Weird Beliefs |url=https://newrepublic.com/article/185738/coinbase-brian-armstrong-crypto-lobbying-washington-politicians |access-date=2025-03-21 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> === Voorspellingsmark kontroversie=== In November 2025 het Armstrong kritiek ontvang nadat hy doelbewus 'n reeks kriptogeldeenheid-verwante terme aan die einde van Coinbase se derde kwartaal verdienste-oproep gebruik het.<ref>{{Cite web |last=Ha |first=Anthony |date=2025-11-01 |title=Coinbase CEO Brian Armstrong trolls the prediction markets |url=https://techcrunch.com/2025/11/01/coinbase-ceo-brian-armstrong-trolls-the-prediction-markets/ |access-date=2025-11-03 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Die ongeskrewe opmerking het blykbaar bedoel om aanlyn [[voorspellingsmark]]te te beïnvloed wat gebruikers toegelaat het om te wed oor of spesifieke woorde tydens die oproep genoem sou word. Bedryfsfigure het die daad as markmanipulasie gekritiseer.<ref>{{Cite web |last=Romano |first=Taya |date=2025-11-03 |title=Coinbase CEO's Earnings Call Remarks Stir Criticism Over Prediction Market Bets - San Francisco Download |url=https://sanfranciscodownload.com/coinbase-ceos-earnings-call-remarks-stir-criticism-over-prediction-market-bets |access-date=2025-11-03 |language=en-US |archive-date=2025-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217162102/https://sanfranciscodownload.com/coinbase-ceos-earnings-call-remarks-stir-criticism-over-prediction-market-bets |url-status=dead }}</ref> ==Politieke sienings== Armstrong het in September 2020 'n blogplasing<ref>{{cite web|url= https://blog.coinbase.com/coinbase-is-a-mission-focused-company-af882df8804?gi=bab73623857f |title=Coinbase Is A Mission Focused Company}}</ref> geskryf waarin hy Coinbase 'n "Missiegefokusde Maatskappy" genoem het, en werknemersaktivisme en bespreking van politieke en sosiale kwessies by die werk ontmoedig het.<ref>{{cite web|last1=Schmidt |first1=Lars |url= https://www.fastcompany.com/90562207/can-a-company-really-be-apolitical-in-2020 |title=Can a company really be 'apolitical' in 2020? |website=Fast Company |date=9 Oktober 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref><ref name=nytimes1/> Hy het skeidingspakkette aangebied vir Coinbase-werknemers wat ongemaklik was met hierdie beleid;<ref name=cnbc1/> gevolglik het sestig werknemers (wat neerkom op 5% van die maatskappy) Coinbase verlaat.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/rachelsandler/2020/10/08/60-employees-leave-coinbase-over-ceos-pledge-to-be-apolitical/|website=Forbes|title=60 Employees Leave Coinbase Over CEO's Pledge To Be Apolitical }}</ref> Voorheen het Armstrong die Black Lives Matter-beweging ondersteun en getwiet toe [[George Floyd]] vermoor is: "Ek het besluit om te praat. Dit is jammer dat dit selfs in hierdie tyd gesê moet word, maar [[rassisme]]], polisiebrutaliteit en ongelyke geregtigheid is onomwonde verkeerd, en ons moet almal werk om hulle uit die samelewing uit te skakel."<ref name=cnbc1/> In Julie 2023 het hy met Huisdemokrate, spesifiek die New Democrat Coalition, in 'n geslote sitting vergader wat na bewering op digitale bate-wetgewing gefokus het. Armstrong het volgens Bloomberg "'n veldtog in Washington gelei om duideliker reëls rondom digitale bates te skep".<ref>{{cite news |last1=Kendall|first1=Tyler |date=17 Julie 2023 |title=Coinbase CEO Brian Armstrong Set to Meet With House Democrats |website=bloomberglaw|url=https://news.bloomberglaw.com/crypto/coinbase-ceo-brian-armstrong-set-to-meet-with-house-democrats|access-date=9 November 2023}}</ref> Armstrong het in November 2024 'n geslote vergadering met Donald Trump gehad, na bewering om "personeelaanstellings vir sy tweede administrasie te bespreek."<ref>{{Cite web |title=Exclusive: Trump to Meet Privately With Coinbase CEO Brian Armstrong |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp500-nasdaq-live-11-18-2024/card/exclusive-trump-to-meet-privately-with-coinbase-ceo-brian-armstrong-DDkgF0xW1BW242rVeuqx |access-date=2025-03-21 |website=WSJ |language=en-US}}</ref> Armstrong het sy oortuiging uitgespreek dat die Verenigde State in 'n "stadige agteruitgang" is en omarm die Network State-politieke beweging wat gewild gemaak is deur voormalige Coinbase CTO [[Balaji Srinivasan]].<ref name="newrepublic.com"/> In 2024 het Armstrong bitcoin-ondersteuners agter die Ohio-Republikein Bernie Moreno versamel in sy poging om die drie-termyn Demokraat Sherrod Brown in Ohio se senaatsverkiesing te ontsetel. Brown, voorsitter van die Senaat se Bankkomitee, was 'n kritikus van bitcoin. Armstrong se super PAC Fairshake het sowat $40 miljoen bestee om Moreno te verkies.<ref>Nicolle, Emily (6 November 2024) [https://www.bnnbloomberg.ca/business/company-news/2024/11/06/cryptos-millions-yield-a-win-as-moreno-takes-ohio-senate-race/ "Crypto’s Millions Yield Win as Moreno Takes Ohio Senate Race."] BNN Bloomberg. (Besoek 21 Mei 2025.)</ref> ==Erkenning== In 2017, op die ouderdom van 34, was Armstrong nommer 10 op ''Fortune'' se "40 onder 40-lys".<ref>{{cite web|url=https://fortune.com/40-under-40/2017/brian-armstrong/ |title=40 Under 40 |website=Fortune |date=2017 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> In 2019 is Armstrong aangewys op ''[[Time (tydskrif)|Time]]-''tydskrif se "100 Next-lys".<ref>{{cite magazine |url=https://time.com/collection/time-100-next-2019/5718861/brian-armstrong/ |title=Brian Armstrong |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |date=2019 |access-date=10 Maart 2021 |archive-date=27 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220927200234/https://time.com/collection/time-100-next-2019/5718861/brian-armstrong/ |url-status=dead }}</ref> In 2024 het ''[[Forbes]]'' Armstrong nommer 2 op sy "Crypto Rich List" genoem, met 'n geraamde netto waarde van $11,2 miljard.<ref>{{Cite web |last=Hyatt |first=John |title=The Richest Crypto And Bitcoin Billionaires In The World 2024 |url=https://www.forbes.com/sites/johnhyatt/2024/04/02/the-richest-crypto-and-bitcoin-billionaires-in-the-world-2024/ |access-date=2025-01-10 |website=Forbes |language=en}}</ref> Hy was ook 145ste op die ''Forbes'' 400-lys van die rykste mense in Amerika. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Armstrong, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] bc4i124x3pz1vbw4s7c1xbecwzcw97l 0 464325 2922841 2920663 2026-08-06T23:37:43Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922841 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hildah Magaia | image = [[Lêer:NC Courage vs KC Current (Sep 2024) 031 (Magaia).jpg|240px]] | caption = Magaia in 2024 | fullname = Hildah Tholakele Magaia | birth_date = {{birth date and age|1994|12|16|df=y}} | birth_place = [[Dennilton]], [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]] | height = 1,64 m | position = Voorspeler | currentclub = [[Deportivo de La Coruña (vroue)|Deportivo de La Coruña]] | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = {{0|0000}}–2016 | clubs1 = [[Universiteit van Pretoria]] | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[TUT Dames FC]] | years3 = 2021 | clubs3 = [[Morön BK|Morön]] | caps3 = 22 | goals3 = 12 | years4 = 2022–2023 | clubs4 = [[Sejong Sportstoto WFC|Sejong Sportstoto]] | caps4 = 21 | goals4 = 9 | years5 = 2024 | clubs5 = [[Mazatlán FC (vroue)|Mazatlán]] | caps5 = 18 | goals5 = 3 | years6 = 2024 | clubs6 = → [[Kansas City Current]] (leen) | caps6 = 6 | goals6 = 0 | years7 = 2025 | clubs7 = [[Club Tijuana (vroue)|Tijuana]] | caps7 = 25 | goals7 = 6 | nationalyears1 = 2018– | nationalteam1 = [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] | nationalcaps1 = 30 | nationalgoals1 = 20 | club-update = 4 November 2024 | ntupdate = 20 Julie 2023 | goals2 = 50 | years8 = 2026– | clubs8 = [[Deportivo de La Coruña (vroue)|Deportivo de La Coruña]] }} '''Hildah Tholakele Magaia''' (gebore 16 Desember 1994) is ’n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir die [[Spanje|Spaanse]] Liga F-klub Deportivo de La Coruña en die [[Banyana-Banyana|Suid-Afrikaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|title=Banyana Banyana’s Hilda Magaia leaves Mexico for Spain|url=https://centrecircle.online/banyana-banyanas-hilda-magaia-leaves-mexico-for-spain%EF%BF%BC/|website=Centre Circle|date=2026-01-31|access-date=2026-02-01|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=29 June 2023 |title=Magaia brace hands South Africa first TotalEnergies WAFCON trophy |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/magaia-brace-hands-south-africa-first-wafcon-trophy/ |access-date=6 August 2023 |website=[[Konfederasie van Afrikasokker]] |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Suid-Afrikaanse-sokkerspeler-saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Magaia, Hildah}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] bxxvb6sa7wimpek8928h8ddymqxr20r 0 464401 2922597 2921098 2026-08-06T14:35:17Z Sheknowssimmy 206366 /* */ 2922597 wikitext text/x-wiki '''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] realiteitsreeks en die derde van die franchise in die ''The Mommy Club'' reeks. Die reeks volg die lewens van vyf welgestelde Afrikaanse moeders in [[Pretoria]] terwyl hulle ouerskap, verhoudings, besighede en 'n besige sosiale lewe bestuur. Die reeks is 'n [[Showmax]] Original, vervaardig deur POP24, en geregisseer deur Pascual Wakefield wat ook aan ''Beaulah: Queens van Die Kaap'' gewerk het.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=The Mommy Club: Van Die Hoofstad breaks Showmax record for Afrikaans viewership|last=Desk|first=LnT|date=2025-04-25|website=Lifestyle & Tech|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> == Konsep == As die derde weergawe van die franchise na ''The Mommy Club'' en ''The Mommy Club: Sugar & Spice'', bring '''Van Die Hoofstad''' die "Jakarandastad" tot lewe. Die reeks bied 'n voorrysitplek tot die lewens van vyf "powerhouse" ma's wat die kuns herdefinieer om ouerskap, mag en prestige te balanseer, terwyl hulle op hul hegte families staatmaak om die volgende geslag groot te maak.[https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Rolverdeling == Die reeks fokus op vyf dames uit Pretoria se Afrikaanse gemeenskap: <ref>{{Cite web|url=https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/|title=Sunday Independent}}</ref> • '''Louise Volschenk''' - 38 jaar oud, 'n florerende entrepreneur in die skoonheidsbedryf. Sy balanseer 'n suksesvolle besigheid, twee kinders en 12 jaar se huwelik. • '''Johandri Johnson''' - 33 jaar oud, ma en vrou. Sy is passievol oor Bikini Fitness en het veelvuldige titels in die sport gewen. Sy is 'n voltydse ma en smaakmaker, getroud met Stiaan Johnson en hulle het 'n 10 maande baba. • '''Ansu Viljoen''' - 30 jaar oud, ma van twee en getroud met Heinrich Viljoen. Sy het veelvuldige grade van NWU [[Potchefstroom]] en [[Universiteit Stellenbosch]]. Ansu is 'n smaakmaker en 'n gekwalifiseerde hidrologis, en balanseer haar loopbaan met twee kleuters onder die ouderdom van vier. • '''Crystal van der Burgh''' - 29 jaar oud, werkende ma van twee en verloof. Sy ontwikkel tans 'n winkelsentrum en werk saam met haar pa in 'n familiebesigheid. Haar eerste kind is gebore toe sy 17 en nog op skool was. • '''Tessa Tullues''' - 36 jaar oud, skoonheidsentrepreneur en enkel ma van twee. Sy is 'n voormalige Mev Suid-Afrika- finalis en navigeer die uitdagings van enkelouerskap tydens 'n egskeiding. [https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Ontvangs == '''''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''''' het [[Showmax]] se rekord vir Afrikaanse kykersyfers gebreek. Rolspelers het gepraat oor die impak van die reeks, met Johandri Johnson wat gesê het sy het aangesluit om deel te wees van 'n gemeenskap van sterk, inspirerende vroue wat die unieke reis van moederskap verstaan. [https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership]<ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} 4yo0k3j3q7g5ouf3gql5xe6gr58zjzj 2922598 2922597 2026-08-06T14:35:39Z Sheknowssimmy 206366 /* Ontvangs */ 2922598 wikitext text/x-wiki '''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] realiteitsreeks en die derde van die franchise in die ''The Mommy Club'' reeks. Die reeks volg die lewens van vyf welgestelde Afrikaanse moeders in [[Pretoria]] terwyl hulle ouerskap, verhoudings, besighede en 'n besige sosiale lewe bestuur. Die reeks is 'n [[Showmax]] Original, vervaardig deur POP24, en geregisseer deur Pascual Wakefield wat ook aan ''Beaulah: Queens van Die Kaap'' gewerk het.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=The Mommy Club: Van Die Hoofstad breaks Showmax record for Afrikaans viewership|last=Desk|first=LnT|date=2025-04-25|website=Lifestyle & Tech|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> == Konsep == As die derde weergawe van die franchise na ''The Mommy Club'' en ''The Mommy Club: Sugar & Spice'', bring '''Van Die Hoofstad''' die "Jakarandastad" tot lewe. Die reeks bied 'n voorrysitplek tot die lewens van vyf "powerhouse" ma's wat die kuns herdefinieer om ouerskap, mag en prestige te balanseer, terwyl hulle op hul hegte families staatmaak om die volgende geslag groot te maak.[https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Rolverdeling == Die reeks fokus op vyf dames uit Pretoria se Afrikaanse gemeenskap: <ref>{{Cite web|url=https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/|title=Sunday Independent}}</ref> • '''Louise Volschenk''' - 38 jaar oud, 'n florerende entrepreneur in die skoonheidsbedryf. Sy balanseer 'n suksesvolle besigheid, twee kinders en 12 jaar se huwelik. • '''Johandri Johnson''' - 33 jaar oud, ma en vrou. Sy is passievol oor Bikini Fitness en het veelvuldige titels in die sport gewen. Sy is 'n voltydse ma en smaakmaker, getroud met Stiaan Johnson en hulle het 'n 10 maande baba. • '''Ansu Viljoen''' - 30 jaar oud, ma van twee en getroud met Heinrich Viljoen. Sy het veelvuldige grade van NWU [[Potchefstroom]] en [[Universiteit Stellenbosch]]. Ansu is 'n smaakmaker en 'n gekwalifiseerde hidrologis, en balanseer haar loopbaan met twee kleuters onder die ouderdom van vier. • '''Crystal van der Burgh''' - 29 jaar oud, werkende ma van twee en verloof. Sy ontwikkel tans 'n winkelsentrum en werk saam met haar pa in 'n familiebesigheid. Haar eerste kind is gebore toe sy 17 en nog op skool was. • '''Tessa Tullues''' - 36 jaar oud, skoonheidsentrepreneur en enkel ma van twee. Sy is 'n voormalige Mev Suid-Afrika- finalis en navigeer die uitdagings van enkelouerskap tydens 'n egskeiding. [https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Ontvangs == '''''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''''' het [[Showmax]] se rekord vir Afrikaanse kykersyfers gebreek. Rolspelers het gepraat oor die impak van die reeks, met Johandri Johnson wat gesê het sy het aangesluit om deel te wees van 'n gemeenskap van sterk, inspirerende vroue wat die unieke reis van moederskap verstaan. <ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} tfxwvjoj7nxzrezrwg3c8rd2o07tub5 2922599 2922598 2026-08-06T14:48:26Z ~2026-33866-94 209089 2922599 wikitext text/x-wiki '''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] realiteitsreeks en die derde van die franchise in die ''The Mommy Club'' reeks. Die reeks volg die lewens van vyf welgestelde Afrikaanse moeders in [[Pretoria]] terwyl hulle ouerskap, verhoudings, besighede en 'n besige sosiale lewe bestuur. Die reeks is 'n [[Showmax]] Original, vervaardig deur POP24, en geregisseer deur Pascual Wakefield wat ook aan ''Beaulah: Queens van'' {| class="wikitable" |+ !Naam !The Mommy Club: Van Die Hoofstad ! ! |- |Genre |Werklikheidsreeks | | |- |Taal |Afrikaans | | |- |Land |Suid-Afrika | | |} ''Die Kaap'' gewerk het.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=The Mommy Club: Van Die Hoofstad breaks Showmax record for Afrikaans viewership|last=Desk|first=LnT|date=2025-04-25|website=Lifestyle & Tech|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> == Konsep == As die derde weergawe van die franchise na ''The Mommy Club'' en ''The Mommy Club: Sugar & Spice'', bring '''Van Die Hoofstad''' die "Jakarandastad" tot lewe. Die reeks bied 'n voorrysitplek tot die lewens van vyf "powerhouse" ma's wat die kuns herdefinieer om ouerskap, mag en prestige te balanseer, terwyl hulle op hul hegte families staatmaak om die volgende geslag groot te maak.[https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Rolverdeling == Die reeks fokus op vyf dames uit Pretoria se Afrikaanse gemeenskap: <ref>{{Cite web|url=https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/|title=Sunday Independent}}</ref> • '''Louise Volschenk''' - 38 jaar oud, 'n florerende entrepreneur in die skoonheidsbedryf. Sy balanseer 'n suksesvolle besigheid, twee kinders en 12 jaar se huwelik. • '''Johandri Johnson''' - 33 jaar oud, ma en vrou. Sy is passievol oor Bikini Fitness en het veelvuldige titels in die sport gewen. Sy is 'n voltydse ma en smaakmaker, getroud met Stiaan Johnson en hulle het 'n 10 maande baba. • '''Ansu Viljoen''' - 30 jaar oud, ma van twee en getroud met Heinrich Viljoen. Sy het veelvuldige grade van NWU [[Potchefstroom]] en [[Universiteit Stellenbosch]]. Ansu is 'n smaakmaker en 'n gekwalifiseerde hidrologis, en balanseer haar loopbaan met twee kleuters onder die ouderdom van vier. • '''Crystal van der Burgh''' - 29 jaar oud, werkende ma van twee en verloof. Sy ontwikkel tans 'n winkelsentrum en werk saam met haar pa in 'n familiebesigheid. Haar eerste kind is gebore toe sy 17 en nog op skool was. • '''Tessa Tullues''' - 36 jaar oud, skoonheidsentrepreneur en enkel ma van twee. Sy is 'n voormalige Mev Suid-Afrika- finalis en navigeer die uitdagings van enkelouerskap tydens 'n egskeiding. [https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Ontvangs == '''''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''''' het [[Showmax]] se rekord vir Afrikaanse kykersyfers gebreek. Rolspelers het gepraat oor die impak van die reeks, met Johandri Johnson wat gesê het sy het aangesluit om deel te wees van 'n gemeenskap van sterk, inspirerende vroue wat die unieke reis van moederskap verstaan. <ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Werklikheidsreeks]] [[Kategorie:Televisiereeks]] 6vj5t3lxkn4kv44dc3v453g4tu3fovq 2922600 2922599 2026-08-06T14:49:05Z Sheknowssimmy 206366 /* */ 2922600 wikitext text/x-wiki '''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] realiteitsreeks en die derde van die franchise in die ''The Mommy Club'' reeks. Die reeks volg die lewens van vyf welgestelde Afrikaanse moeders in [[Pretoria]] terwyl hulle ouerskap, verhoudings, besighede en 'n besige sosiale lewe bestuur. Die reeks is 'n [[Showmax]] Original, vervaardig deur POP24, en geregisseer deur Pascual Wakefield wat ook aan ''Beaulah: Queens van'' ''Die Kaap'' gewerk het.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=The Mommy Club: Van Die Hoofstad breaks Showmax record for Afrikaans viewership|last=Desk|first=LnT|date=2025-04-25|website=Lifestyle & Tech|language=en|access-date=2026-08-02}}</ref> == Konsep == As die derde weergawe van die franchise na ''The Mommy Club'' en ''The Mommy Club: Sugar & Spice'', bring '''Van Die Hoofstad''' die "Jakarandastad" tot lewe. Die reeks bied 'n voorrysitplek tot die lewens van vyf "powerhouse" ma's wat die kuns herdefinieer om ouerskap, mag en prestige te balanseer, terwyl hulle op hul hegte families staatmaak om die volgende geslag groot te maak.[https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Rolverdeling == Die reeks fokus op vyf dames uit Pretoria se Afrikaanse gemeenskap: <ref>{{Cite web|url=https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/|title=Sunday Independent}}</ref> • '''Louise Volschenk''' - 38 jaar oud, 'n florerende entrepreneur in die skoonheidsbedryf. Sy balanseer 'n suksesvolle besigheid, twee kinders en 12 jaar se huwelik. • '''Johandri Johnson''' - 33 jaar oud, ma en vrou. Sy is passievol oor Bikini Fitness en het veelvuldige titels in die sport gewen. Sy is 'n voltydse ma en smaakmaker, getroud met Stiaan Johnson en hulle het 'n 10 maande baba. • '''Ansu Viljoen''' - 30 jaar oud, ma van twee en getroud met Heinrich Viljoen. Sy het veelvuldige grade van NWU [[Potchefstroom]] en [[Universiteit Stellenbosch]]. Ansu is 'n smaakmaker en 'n gekwalifiseerde hidrologis, en balanseer haar loopbaan met twee kleuters onder die ouderdom van vier. • '''Crystal van der Burgh''' - 29 jaar oud, werkende ma van twee en verloof. Sy ontwikkel tans 'n winkelsentrum en werk saam met haar pa in 'n familiebesigheid. Haar eerste kind is gebore toe sy 17 en nog op skool was. • '''Tessa Tullues''' - 36 jaar oud, skoonheidsentrepreneur en enkel ma van twee. Sy is 'n voormalige Mev Suid-Afrika- finalis en navigeer die uitdagings van enkelouerskap tydens 'n egskeiding. [https://sundayindependent.co.za/entertainment/celebrity-news/2025-02-04-meet-the-cast-of-the-mommy-club-van-die-hoofstad/] == Ontvangs == '''''The Mommy Club: Van Die Hoofstad''''' het [[Showmax]] se rekord vir Afrikaanse kykersyfers gebreek. Rolspelers het gepraat oor die impak van die reeks, met Johandri Johnson wat gesê het sy het aangesluit om deel te wees van 'n gemeenskap van sterk, inspirerende vroue wat die unieke reis van moederskap verstaan. <ref>{{Cite web|url=https://lifestyleandtech.co.za/just-life/article/2025-04-25/the-mommy-club-van-die-hoofstad-breaks-showmax-record-for-afrikaans-viewership|title=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Werklikheidsreeks]] [[Kategorie:Televisiereeks]] aqgm7n6bo9lcxv7yegvjxy4wlxw60a1 14 464545 2922710 2922216 2026-08-06T19:23:55Z JMK 649 +kat 2922710 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Funerals|Begrafnisse}} [[Kategorie:Sterftes]] [[Kategorie:Seremonies]] ksffapbmrdy0u80pp9ndtcy0c6vqw8t 14 464547 2922700 2922227 2026-08-06T19:02:01Z JMK 649 +kat 2922700 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Totius}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] izt7wazns8pirfcketvfsxa0fwbbvju 0 464600 2922676 2922529 2026-08-06T18:22:39Z Sobaka 328 skakel 2922676 wikitext text/x-wiki [[Jacob Zuma]], die voormalige [[:en:President_of_South_Africa|President van Suid-Afrika]], is op 7 Julie 2021 tronkstraf opgelê ná ’n bevinding deur die Grondwethof van Suid-Afrika dat hy skuldig is aan minagting van die hof. Die aanklagte het ontstaan weens Zuma se weiering om getuienis aan adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]] se geregtelike kommissie van ondersoek na beweerde staatskaping te lewer. Gedurende 2021 het die Konstitusionele Hof drie verwante beslissings gelewer.<ref>{{Cite web |date=2019-07-19 |title=Zuma retracts decision to withdraw from the Zondo commission |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-will-jacob-zuma-drop-more-bombs-at-state-capture-inquiry-20190719 |access-date=2022-01-13 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name="Mailovich-2019">{{Cite web |last=Mailovich |first=Claudi |date=2019-07-19 |title=Jacob Zuma pulls out of state capture inquiry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-07-19-jacob-zuma-pulls-out-of-state-capture-inquiry/ |access-date=2022-01-13 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> In Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor insluitend Staatsorgane v Zuma (bekend as Zuma I), het die [[Zondo-kommissie]] dringende aansoek gedoen vir ’n hofbevel wat Zuma verplig om aan die kommissie se dagvaarding te voldoen en bewyse voor die kommisie te lewer. Zuma het geweier om die aansoek te opponeer, en die Konstitusionele Hof het die bevel op 28 Januarie 2021 toegestaan. Die eenparige uitspraak, 'n toepassing van die Kommissiewet, 1947 is deur regter Chris Jafta geskryf. Zuma het egter die volgende maand die hof se bevel oortree toe hy openlik geweier het om gehoor te gee aan ’n dagvaarding om voor die kommissie te verskyn. Dus, op 29 Junie 2021, in die sekretaris van die geregtelike kommissie van ondersoek na bewerings van [[staatskaping]], [[korrupsie]] en [[bedrog]] in die openbare sektor insluitend Staatsorgane v Zuma en ander (Zuma Il), het die konstitusionele hof Zuma dus tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis weens minagting van die hof. Die meerderheidsuitspraak is geskryf deur waarnemende adjunkhoofregter [[Sisi Khampepe]], wat gemeen het dat dit geregverdig is dat die hof 'n bestraffende, onopgeskorte tronkstraf oplê om sy eie integriteit te bevestig en die oppergesag van die reg te handhaaf. 'n Minderheid van twee lede van die hof, bestaande uit regters Chris Jafta en het Leona Theron, dat die meerderheid se bevel op Zuma se grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor in die wiele ry. Zuma, wat weer geweier het om die kommissie se aansoek teen te staan, is in hegtenis geneem op 7 Julie in [[Estcourt]], [[KwaZulu-Natal]]. Waarnemers het sy aanhouding verbind met 'n uitbreek van [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|burgerlike onrus]] later dieselfde week. Hy het terselfdertyd by die konstitusionele hof aansoek gedoen vir die herroeping van sy bevel in Zuma II. Op 17 September 2021, in Zuma v Sekretaris van die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, insluitend Staatsorgane en Andere (Zuma Ill), het die Konstitusionele Hof daardie aansoek van die hand gewys en bevind dat Zuma se saak nie voldoen aan die standaard wat gestel is vir herroeping van 'n eenvormigheid nie en nie die onttrekking van 'n deparasie van 'n hof nie. van ''res judicata'' en ''functus officio .''Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer eens verskil in eerbiediging van Zuma se grondwetlike regte. ==Verwysings== ((Verwysings}} 4alz3z6rl50uiikvznxha1utlax3wkm 2922677 2922676 2026-08-06T18:27:16Z Sobaka 328 opriuim 2922677 wikitext text/x-wiki [[Jacob Zuma]], die voormalige [[:en:President_of_South_Africa|President van Suid-Afrika]], is op 7 Julie 2021 tronkstraf opgelê ná ’n bevinding deur die Grondwethof van Suid-Afrika dat hy skuldig is aan minagting van die hof. Die aanklagte het ontstaan weens Zuma se weiering om getuienis aan adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]] se geregtelike kommissie van ondersoek na beweerde staatskaping te lewer. Gedurende 2021 het die Konstitusionele Hof drie verwante beslissings gelewer.<ref>{{Cite web |date=2019-07-19 |title=Zuma retracts decision to withdraw from the Zondo commission |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-will-jacob-zuma-drop-more-bombs-at-state-capture-inquiry-20190719 |access-date=2022-01-13 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name="Mailovich-2019">{{Cite web |last=Mailovich |first=Claudi |date=2019-07-19 |title=Jacob Zuma pulls out of state capture inquiry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-07-19-jacob-zuma-pulls-out-of-state-capture-inquiry/ |access-date=2022-01-13 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> In Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor insluitend Staatsorgane v Zuma (bekend as Zuma I), het die [[Zondo-kommissie]] dringende aansoek gedoen vir ’n hofbevel wat Zuma verplig om aan die kommissie se dagvaarding te voldoen en bewyse voor die kommisie te lewer. Zuma het geweier om die aansoek te opponeer, en die Konstitusionele Hof het die bevel op 28 Januarie 2021 toegestaan. Die eenparige uitspraak, 'n toepassing van die Kommissiewet, 1947 is deur regter Chris Jafta geskryf. Zuma het egter die volgende maand die hof se bevel oortree toe hy openlik geweier het om gehoor te gee aan ’n dagvaarding om voor die kommissie te verskyn. Dus, op 29 Junie 2021, in die sekretaris van die geregtelike kommissie van ondersoek na bewerings van [[staatskaping]], [[korrupsie]] en [[bedrog]] in die openbare sektor insluitend Staatsorgane v Zuma en ander (Zuma Il), het die konstitusionele hof Zuma dus tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis weens minagting van die hof. Die meerderheidsuitspraak is geskryf deur waarnemende adjunkhoofregter [[Sisi Khampepe]], wat gemeen het dat dit geregverdig is dat die hof 'n bestraffende, onopgeskorte tronkstraf oplê om sy eie integriteit te bevestig en die oppergesag van die reg te handhaaf. 'n Minderheid van twee lede van die hof, bestaande uit regters Chris Jafta en het Leona Theron, dat die meerderheid se bevel op Zuma se grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor in die wiele ry. Zuma, wat weer geweier het om die kommissie se aansoek teen te staan, is in hegtenis geneem op 7 Julie in [[Estcourt]], [[KwaZulu-Natal]]. Waarnemers het sy aanhouding verbind met 'n uitbreek van [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|burgerlike onrus]] later dieselfde week. Hy het terselfdertyd by die konstitusionele hof aansoek gedoen vir die herroeping van sy bevel in Zuma II. Op 17 September 2021, in Zuma v Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, Insluitend Staatsorgane en Ander (Zuma III), het die Konstitusionele Hof daardie aansoek van die hand gewys en bevind dat Zuma se saak nie aan die standaard voldoen wat vir herroeping in die Eenvormige Hofreëls gestel is nie en nie 'n afwyking van die leerstukke van ''res judicata'' en ''functus officio'' regverdig nie. Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer van mening verskil uit respek vir Zuma se grondwetlike regte.Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer eens verskil in eerbiediging van Zuma se grondwetlike regte. ==Verwysings== ((Verwysings}} rqxffaaltjpqri02ufgemgms4efpy2x 2922679 2922677 2026-08-06T18:29:19Z Sobaka 328 kategoriie 2922679 wikitext text/x-wiki [[Jacob Zuma]], die voormalige [[:en:President_of_South_Africa|President van Suid-Afrika]], is op 7 Julie 2021 tronkstraf opgelê ná ’n bevinding deur die Grondwethof van Suid-Afrika dat hy skuldig is aan minagting van die hof. Die aanklagte het ontstaan weens Zuma se weiering om getuienis aan adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]] se geregtelike kommissie van ondersoek na beweerde staatskaping te lewer. Gedurende 2021 het die Konstitusionele Hof drie verwante beslissings gelewer.<ref>{{Cite web |date=2019-07-19 |title=Zuma retracts decision to withdraw from the Zondo commission |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-will-jacob-zuma-drop-more-bombs-at-state-capture-inquiry-20190719 |access-date=2022-01-13 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name="Mailovich-2019">{{Cite web |last=Mailovich |first=Claudi |date=2019-07-19 |title=Jacob Zuma pulls out of state capture inquiry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-07-19-jacob-zuma-pulls-out-of-state-capture-inquiry/ |access-date=2022-01-13 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> In Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor insluitend Staatsorgane v Zuma (bekend as Zuma I), het die [[Zondo-kommissie]] dringende aansoek gedoen vir ’n hofbevel wat Zuma verplig om aan die kommissie se dagvaarding te voldoen en bewyse voor die kommisie te lewer. Zuma het geweier om die aansoek te opponeer, en die Konstitusionele Hof het die bevel op 28 Januarie 2021 toegestaan. Die eenparige uitspraak, 'n toepassing van die Kommissiewet, 1947 is deur regter Chris Jafta geskryf. Zuma het egter die volgende maand die hof se bevel oortree toe hy openlik geweier het om gehoor te gee aan ’n dagvaarding om voor die kommissie te verskyn. Dus, op 29 Junie 2021, in die sekretaris van die geregtelike kommissie van ondersoek na bewerings van [[staatskaping]], [[korrupsie]] en [[bedrog]] in die openbare sektor insluitend Staatsorgane v Zuma en ander (Zuma Il), het die konstitusionele hof Zuma dus tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis weens minagting van die hof. Die meerderheidsuitspraak is geskryf deur waarnemende adjunkhoofregter [[Sisi Khampepe]], wat gemeen het dat dit geregverdig is dat die hof 'n bestraffende, onopgeskorte tronkstraf oplê om sy eie integriteit te bevestig en die oppergesag van die reg te handhaaf. 'n Minderheid van twee lede van die hof, bestaande uit regters Chris Jafta en het Leona Theron, dat die meerderheid se bevel op Zuma se grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor in die wiele ry. Zuma, wat weer geweier het om die kommissie se aansoek teen te staan, is in hegtenis geneem op 7 Julie in [[Estcourt]], [[KwaZulu-Natal]]. Waarnemers het sy aanhouding verbind met 'n uitbreek van [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|burgerlike onrus]] later dieselfde week. Hy het terselfdertyd by die konstitusionele hof aansoek gedoen vir die herroeping van sy bevel in Zuma II. Op 17 September 2021, in Zuma v Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, Insluitend Staatsorgane en Ander (Zuma III), het die Konstitusionele Hof daardie aansoek van die hand gewys en bevind dat Zuma se saak nie aan die standaard voldoen wat vir herroeping in die Eenvormige Hofreëls gestel is nie en nie 'n afwyking van die leerstukke van ''res judicata'' en ''functus officio'' regverdig nie. Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer van mening verskil uit respek vir Zuma se grondwetlike regte.Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer eens verskil in eerbiediging van Zuma se grondwetlike regte. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]] sj629x6f5ixq0gvhpef5k19c1yntiq9 2922680 2922679 2026-08-06T18:31:33Z Sobaka 328 kategoriie 2922680 wikitext text/x-wiki [[Jacob Zuma]], die voormalige [[:en:President_of_South_Africa|President van Suid-Afrika]], is op 7 Julie 2021 tronkstraf opgelê ná ’n bevinding deur die Grondwethof van Suid-Afrika dat hy skuldig is aan minagting van die hof. Die aanklagte het ontstaan weens Zuma se weiering om getuienis aan adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]] se geregtelike kommissie van ondersoek na beweerde staatskaping te lewer. Gedurende 2021 het die Konstitusionele Hof drie verwante beslissings gelewer.<ref>{{Cite web |date=2019-07-19 |title=Zuma retracts decision to withdraw from the Zondo commission |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-will-jacob-zuma-drop-more-bombs-at-state-capture-inquiry-20190719 |access-date=2022-01-13 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name="Mailovich-2019">{{Cite web |last=Mailovich |first=Claudi |date=2019-07-19 |title=Jacob Zuma pulls out of state capture inquiry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-07-19-jacob-zuma-pulls-out-of-state-capture-inquiry/ |access-date=2022-01-13 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> In Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor insluitend Staatsorgane v Zuma (bekend as Zuma I), het die [[Zondo-kommissie]] dringende aansoek gedoen vir ’n hofbevel wat Zuma verplig om aan die kommissie se dagvaarding te voldoen en bewyse voor die kommisie te lewer. Zuma het geweier om die aansoek te opponeer, en die Konstitusionele Hof het die bevel op 28 Januarie 2021 toegestaan. Die eenparige uitspraak, 'n toepassing van die Kommissiewet, 1947 is deur regter Chris Jafta geskryf. Zuma het egter die volgende maand die hof se bevel oortree toe hy openlik geweier het om gehoor te gee aan ’n dagvaarding om voor die kommissie te verskyn. Dus, op 29 Junie 2021, in die sekretaris van die geregtelike kommissie van ondersoek na bewerings van [[staatskaping]], [[korrupsie]] en [[bedrog]] in die openbare sektor insluitend Staatsorgane v Zuma en ander (Zuma Il), het die konstitusionele hof Zuma dus tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis weens minagting van die hof. Die meerderheidsuitspraak is geskryf deur waarnemende adjunkhoofregter [[Sisi Khampepe]], wat gemeen het dat dit geregverdig is dat die hof 'n bestraffende, onopgeskorte tronkstraf oplê om sy eie integriteit te bevestig en die oppergesag van die reg te handhaaf. 'n Minderheid van twee lede van die hof, bestaande uit regters Chris Jafta en het Leona Theron, dat die meerderheid se bevel op Zuma se grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor in die wiele ry. Zuma, wat weer geweier het om die kommissie se aansoek teen te staan, is in hegtenis geneem op 7 Julie in [[Estcourt]], [[KwaZulu-Natal]]. Waarnemers het sy aanhouding verbind met 'n uitbreek van [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|burgerlike onrus]] later dieselfde week. Hy het terselfdertyd by die konstitusionele hof aansoek gedoen vir die herroeping van sy bevel in Zuma II. Op 17 September 2021, in Zuma v Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, Insluitend Staatsorgane en Ander (Zuma III), het die Konstitusionele Hof daardie aansoek van die hand gewys en bevind dat Zuma se saak nie aan die standaard voldoen wat vir herroeping in die Eenvormige Hofreëls gestel is nie en nie 'n afwyking van die leerstukke van ''res judicata'' en ''functus officio'' regverdig nie. Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer van mening verskil uit respek vir Zuma se grondwetlike regte.Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer eens verskil in eerbiediging van Zuma se grondwetlike regte. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] gccon0kr4n1o53dj8z2vmq237dmi9rw 2922682 2922680 2026-08-06T18:34:04Z Sobaka 328 Foto 2922682 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jacob Zuma at the Zondo Commission.png|duimnael|Jacob Zuma se derde en laaste dag van getuienis voor die Zondo-kommissie, 17 Julie 2019.]] [[Jacob Zuma]], die voormalige [[:en:President_of_South_Africa|President van Suid-Afrika]], is op 7 Julie 2021 tronkstraf opgelê ná ’n bevinding deur die Grondwethof van Suid-Afrika dat hy skuldig is aan minagting van die hof. Die aanklagte het ontstaan weens Zuma se weiering om getuienis aan adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]] se geregtelike kommissie van ondersoek na beweerde staatskaping te lewer. Gedurende 2021 het die Konstitusionele Hof drie verwante beslissings gelewer.<ref>{{Cite web |date=2019-07-19 |title=Zuma retracts decision to withdraw from the Zondo commission |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/live-will-jacob-zuma-drop-more-bombs-at-state-capture-inquiry-20190719 |access-date=2022-01-13 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name="Mailovich-2019">{{Cite web |last=Mailovich |first=Claudi |date=2019-07-19 |title=Jacob Zuma pulls out of state capture inquiry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-07-19-jacob-zuma-pulls-out-of-state-capture-inquiry/ |access-date=2022-01-13 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> In Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor insluitend Staatsorgane v Zuma (bekend as Zuma I), het die [[Zondo-kommissie]] dringende aansoek gedoen vir ’n hofbevel wat Zuma verplig om aan die kommissie se dagvaarding te voldoen en bewyse voor die kommisie te lewer. Zuma het geweier om die aansoek te opponeer, en die Konstitusionele Hof het die bevel op 28 Januarie 2021 toegestaan. Die eenparige uitspraak, 'n toepassing van die Kommissiewet, 1947 is deur regter Chris Jafta geskryf. Zuma het egter die volgende maand die hof se bevel oortree toe hy openlik geweier het om gehoor te gee aan ’n dagvaarding om voor die kommissie te verskyn. Dus, op 29 Junie 2021, in die sekretaris van die geregtelike kommissie van ondersoek na bewerings van [[staatskaping]], [[korrupsie]] en [[bedrog]] in die openbare sektor insluitend Staatsorgane v Zuma en ander (Zuma Il), het die konstitusionele hof Zuma dus tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis weens minagting van die hof. Die meerderheidsuitspraak is geskryf deur waarnemende adjunkhoofregter [[Sisi Khampepe]], wat gemeen het dat dit geregverdig is dat die hof 'n bestraffende, onopgeskorte tronkstraf oplê om sy eie integriteit te bevestig en die oppergesag van die reg te handhaaf. 'n Minderheid van twee lede van die hof, bestaande uit regters Chris Jafta en het Leona Theron, dat die meerderheid se bevel op Zuma se grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor in die wiele ry. Zuma, wat weer geweier het om die kommissie se aansoek teen te staan, is in hegtenis geneem op 7 Julie in [[Estcourt]], [[KwaZulu-Natal]]. Waarnemers het sy aanhouding verbind met 'n uitbreek van [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|burgerlike onrus]] later dieselfde week. Hy het terselfdertyd by die konstitusionele hof aansoek gedoen vir die herroeping van sy bevel in Zuma II. Op 17 September 2021, in Zuma v Sekretaris van die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, Insluitend Staatsorgane en Ander (Zuma III), het die Konstitusionele Hof daardie aansoek van die hand gewys en bevind dat Zuma se saak nie aan die standaard voldoen wat vir herroeping in die Eenvormige Hofreëls gestel is nie en nie 'n afwyking van die leerstukke van ''res judicata'' en ''functus officio'' regverdig nie. Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer van mening verskil uit respek vir Zuma se grondwetlike regte.Regter Khampepe het weer namens 'n meerderheid van sewe lede geskryf, en Regters Jafta en Theron het weer eens verskil in eerbiediging van Zuma se grondwetlike regte. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] gyl5n8xgmw11hzu4ahceiuybxi63gnq 0 464602 2922556 2922535 2026-08-06T12:13:16Z Khuzelihle 203619 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1363365106|Ngizwe Mchunu]]" te vertaal 2922556 wikitext text/x-wiki   Ngizwe Mchunu is 'n Suid-Afrikaanse radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is gebore in [[:en:Nkandla_Local_Municipality|Nkandla]], [[:en:KwaZulu-Natal|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder vir [[:en:South_African_Broadcasting_Corporation|SAUK]] se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het deur == Poligynie kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[:en:Polygamy|poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak.!! Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer. == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaner president Jacob Zuma. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gesien en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[:en:2021_South_African_unrest|onrust in 2021 in Suid-Afrika]] wat met Jacob verbind word Zuma, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare geweld te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] c4af54nz392luqj70y2a5qf1s1rcdlp 14 464608 2922601 2922546 2026-08-06T14:51:33Z JMK 649 +kat 2922601 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in die Oos-Kaap]] qvzep02kueq38jpcrrjraniipasp738 2922636 2922601 2026-08-06T17:17:28Z JMK 649 +kat 2922636 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in die Oos-Kaap]] [[Kategorie:Burgersdorp]] n6hktbw734ebfqqx54kfijt69kmkxit 14 464609 2922577 2026-08-06T13:16:10Z JMK 649 skep kat 2922577 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] bkgxzmier2zyku7rb0ygvuqq7lqofkw 2922585 2922577 2026-08-06T13:42:09Z JMK 649 +kat 2922585 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potchefstroom]] toizd936nye3h7c21oshwirwbh6u9m9 2922593 2922585 2026-08-06T14:14:43Z JMK 649 +kat 2922593 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Potchefstroom]] [[Kategorie:Skole in Noordwes]] erxi4hek4es6eeb40hbvdfzaorbbop6 14 464610 2922596 2026-08-06T14:18:14Z JMK 649 skep kat 2922596 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Birthdays|Verjaardae}} [[Kategorie:Verjaardae]] [[Kategorie:Geboortes in Suid-Afrika]] icqw3hpvk74v4k717tbqbsy0sxwelia 14 464611 2922619 2026-08-06T15:22:45Z JMK 649 skep kat 2922619 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kweekskole in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in Gauteng]] bf5w54y25wp8q6ww9kvqds1u1piyrb7 14 464612 2922626 2026-08-06T15:36:33Z JMK 649 skep kat 2922626 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Logos of schools|Skoolwapens}} [[Kategorie:Skole]] [[Kategorie:Heraldiek]] lx4gi4bm9dvvrrwwge78id3jmm7n9yi 2 464613 2922632 2026-08-06T16:30:40Z Faith06 203615 Ek het my naam geskryf 2922632 wikitext text/x-wiki My naam is faith06 jcphopil1ka1qjnv7k7730nye65zhk1 14 464614 2922635 2026-08-06T17:11:09Z JMK 649 +kat 2922635 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Burgersdorp}} [[Kategorie:Nedersettings in die Oos-Kaap]] 2j9nj2psvoxgbo7mh5900nyj14ydd9u 14 464615 2922638 2026-08-06T17:23:53Z JMK 649 skep kat 2922638 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Connie Mulder}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] evx5412ix7syj8j5sq6rp2hw7v9v5ur 14 464616 2922643 2026-08-06T17:40:57Z JMK 649 skep kat 2922643 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Cannabis|Dagga}} [[Kategorie:Dwelms]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Struike]] axfcstgm3y5c6ok3lqxdb5747cxn8ym 14 464618 2922672 2026-08-06T18:10:34Z JMK 649 skep kat 2922672 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Sports teams of South Africa}} [[Kategorie:Sportspanne]] [[Kategorie:Sport in Suid-Afrika]] atz802vi6iz32slonak7h67s9r8b1fx 14 464619 2922681 2026-08-06T18:31:51Z JMK 649 skep kat 2922681 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse natuurbewaarders]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Volkskool, Graaff-Reinet]] 4afc8oq1bc9or4p0ow5i6yjev6jp7vw 0 464620 2922685 2026-08-06T18:43:12Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2922685 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis spinescens | authority = Vollesen, (2002) | synonyms = }} '''''Blepharis spinescens''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Somalië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20007284-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|spinescens]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Somalië]] li4vdrxafrw0fhf0k9vekux9l0w2oiy 1 464621 2922688 2026-08-06T18:45:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922688 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464622 2922691 2026-08-06T18:50:21Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sportliga | naam = Afrika-vrouesokkerkampioenskap | huidige_seisoen = Afrika-vrouesokkerkampioenskap 2026 | beeld = | beskrywing = | beeldonderskrif = | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = {{Start date and age|df=yes|1998}} | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] | inougureel = 1998 | lande = [[Afrika]] | divisies = | spanne...' 2922691 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Afrika-vrouesokkerkampioenskap | huidige_seisoen = Afrika-vrouesokkerkampioenskap 2026 | beeld = | beskrywing = | beeldonderskrif = | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = {{Start date and age|df=yes|1998}} | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] | inougureel = 1998 | lande = [[Afrika]] | divisies = | spanne = 16 (vanaf 2026) | onlangse_kamp = {{vlagland|Nigerië}} (2024) | verwante_komps = | borg = }} Die '''Vroue-Afrikanasiesbeker''' (Engels: ''Women's Africa Cup of Nations'', '''WAFCON''') is ’n tweejaarlikse internasionale [[Sokker|vrouesokker]]-toernooi wat deur die [[Konfederasie van Afrikasokker]] (CAF) georganiseer word. Dit word sedert 1998 gehou en dien as kwalifisering vir die [[Vrouesokkerwêreldbeker]] vir [[Afrika]]-lande. Aanvanklik het dit as ’n tuis- en wegkwalifiseringskompetisie begin, maar dit is in 1998 herdoop tot ’n tweejaarlikse toernooi en het vanaf die 2016-uitgawe sy huidige naam gekry. Nigerië is die suksesvolste land in die geskiedenis van die toernooi sedert dit in 1998 volledig ingestel is, met tot dusver 10 titels en met ’n plek in minstens die halfeindronde in elke toernooi waaraan hulle deelgeneem het.<ref>{{Cite web |title=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/match-facts-nigeria-start-totalenergies-caf-wafcon-campaign-against-tunisia/ |access-date=2025-07-19 |website=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |language=en}}</ref> Ekwatoriaal-Guinee het as gasheer die 2008- en 2012-uitgawes gewen. Suid-Afrika het die 2022-uitgawe gewen en daarmee die derde Afrikaland geword wat die toernooi kon wen. Marokko, Ghana en Kameroen is die enigste lande buite die vorige wenners wat ook die eindstryd van die toernooi gehaal het. Nigerië is die huidige kampioen nadat hulle die eindstryd van 2024 gewen het. ==Uitslae== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; width: 100%;" |- bgcolor="#EFC1C4" !rowspan="2"|Uitg. !rowspan="2"|Jaar !rowspan="2"|Gasheerland ! rowspan="17" width="1%" | !colspan="3"|Finale ! rowspan="17" width="1%" | !rowspan="2" colspan="3"|Wedstryd om derde plek ! rowspan="2" |Spanne |- bgcolor="#EFEFEF" !width="14%"|Wenner !width="9%"|Telling !width="14%"|Tweede plek |- |1 || [[1998]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}} |'''3–3''' <br /><small>3–1 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |7 |- |2 || [[2000]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0*''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Ghana}} |'''6–3''' |{{vlagland|Zimbabwe}} |8 |- |3 || [[2002]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''3–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |4 || [[2004]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''5–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''0–0''' <br /><small>6–5 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Ethiopië}} |8 |- |5 || [[2006]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–2'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |6 || [[2008]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Nigerië}} |'''1–1'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |7 || [[2010]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''4–2''' |{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |8 || [[2012]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''4–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |8 |- |9 || [[2014]] |align=left|{{vlagland|Namibië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ivoorkus}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |10 || [[2016]] |align=left|{{vlagland|Kameroen}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |11 || [[2018]] |align=left|{{vlagland|Ghana}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''0–0''' <br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''4–2''' |{{vlagland|Mali}} |8 |- bgcolor=#fcd3c7 | - || ''[[2020]]'' |align=left| | colspan="3" |''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie]]'' | colspan="4" | |- |12 || [[2022]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Zambië}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |12 |- |13 || [[2024]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''3–2''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–1'''<br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |12 |- |14 || [[2026]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} | | | | | | |16 |} '''Nota:''' * wedstryd in die 73ste minuut gestaak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vrouesokker]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies]] 98mhcdxgliwsjyippzzewc2aih5h4di 2922693 2922691 2026-08-06T18:51:20Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922693 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Vroue-Afrikanasiesbeker | huidige_seisoen = Vroue-Afrikanasiesbeker 2026 | beeld = | beskrywing = | beeldonderskrif = | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = {{Start date and age|df=yes|1998}} | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] | inougureel = 1998 | lande = [[Afrika]] | divisies = | spanne = 16 (vanaf 2026) | onlangse_kamp = {{vlagland|Nigerië}} (2024) | verwante_komps = | borg = }} Die '''Vroue-Afrikanasiesbeker''' (Engels: ''Women's Africa Cup of Nations'', '''WAFCON''') is ’n tweejaarlikse internasionale [[Sokker|vrouesokker]]-toernooi wat deur die [[Konfederasie van Afrikasokker]] (CAF) georganiseer word. Dit word sedert 1998 gehou en dien as kwalifisering vir die [[Vrouesokkerwêreldbeker]] vir [[Afrika]]-lande. Aanvanklik het dit as ’n tuis- en wegkwalifiseringskompetisie begin, maar dit is in 1998 herdoop tot ’n tweejaarlikse toernooi en het vanaf die 2016-uitgawe sy huidige naam gekry. Nigerië is die suksesvolste land in die geskiedenis van die toernooi sedert dit in 1998 volledig ingestel is, met tot dusver 10 titels en met ’n plek in minstens die halfeindronde in elke toernooi waaraan hulle deelgeneem het.<ref>{{Cite web |title=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/match-facts-nigeria-start-totalenergies-caf-wafcon-campaign-against-tunisia/ |access-date=2025-07-19 |website=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |language=en}}</ref> Ekwatoriaal-Guinee het as gasheer die 2008- en 2012-uitgawes gewen. Suid-Afrika het die 2022-uitgawe gewen en daarmee die derde Afrikaland geword wat die toernooi kon wen. Marokko, Ghana en Kameroen is die enigste lande buite die vorige wenners wat ook die eindstryd van die toernooi gehaal het. Nigerië is die huidige kampioen nadat hulle die eindstryd van 2024 gewen het. ==Uitslae== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; width: 100%;" |- bgcolor="#EFC1C4" !rowspan="2"|Uitg. !rowspan="2"|Jaar !rowspan="2"|Gasheerland ! rowspan="17" width="1%" | !colspan="3"|Finale ! rowspan="17" width="1%" | !rowspan="2" colspan="3"|Wedstryd om derde plek ! rowspan="2" |Spanne |- bgcolor="#EFEFEF" !width="14%"|Wenner !width="9%"|Telling !width="14%"|Tweede plek |- |1 || [[1998]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}} |'''3–3''' <br /><small>3–1 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |7 |- |2 || [[2000]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0*''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Ghana}} |'''6–3''' |{{vlagland|Zimbabwe}} |8 |- |3 || [[2002]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''3–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |4 || [[2004]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''5–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''0–0''' <br /><small>6–5 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Ethiopië}} |8 |- |5 || [[2006]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–2'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |6 || [[2008]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Nigerië}} |'''1–1'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |7 || [[2010]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''4–2''' |{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |8 || [[2012]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''4–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |8 |- |9 || [[2014]] |align=left|{{vlagland|Namibië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ivoorkus}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |10 || [[2016]] |align=left|{{vlagland|Kameroen}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |11 || [[2018]] |align=left|{{vlagland|Ghana}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''0–0''' <br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''4–2''' |{{vlagland|Mali}} |8 |- bgcolor=#fcd3c7 | - || ''[[2020]]'' |align=left| | colspan="3" |''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie]]'' | colspan="4" | |- |12 || [[2022]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Zambië}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |12 |- |13 || [[2024]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''3–2''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–1'''<br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |12 |- |14 || [[2026]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} | | | | | | |16 |} '''Nota:''' * wedstryd in die 73ste minuut gestaak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vrouesokker]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies]] 54vgl4mpeuo2n77x93nic0bzv01r977 2922695 2922693 2026-08-06T18:53:11Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2922695 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Vroue-Afrikanasiesbeker | huidige_seisoen = Vroue-Afrikanasiesbeker 2026 | beeld = | beskrywing = | beeldonderskrif = | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = {{Start date and age|df=yes|1998}} | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] | inougureel = 1998 | lande = [[Afrika]] | divisies = | spanne = 16 (vanaf 2026) | onlangse_kamp = {{vlagland|Nigerië}} (2024) | verwante_komps = | borg = }} Die '''Vroue-Afrikanasiesbeker''' (Engels: ''Women's Africa Cup of Nations'', '''WAFCON''') is ’n tweejaarlikse internasionale [[Sokker|vrouesokker]]-toernooi wat deur die [[Konfederasie van Afrikasokker]] (CAF) georganiseer word. Dit word sedert 1998 gehou en dien as kwalifisering vir die [[Vrouesokkerwêreldbeker]] vir [[Afrika]]-lande. Aanvanklik het dit as ’n tuis- en wegkwalifiseringskompetisie begin, maar dit is in 1998 herdoop tot ’n tweejaarlikse toernooi en het vanaf die 2016-uitgawe sy huidige naam gekry. Nigerië is die suksesvolste land in die geskiedenis van die toernooi sedert dit in 1998 volledig ingestel is, met tot dusver 10 titels en met ’n plek in minstens die halfeindronde in elke toernooi waaraan hulle deelgeneem het.<ref>{{Cite web |title=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/match-facts-nigeria-start-totalenergies-caf-wafcon-campaign-against-tunisia/ |access-date=2025-07-19 |website=MATCH FACTS: Nigeria start TotalEnergies CAF WAFCON campaign against Tunisia |language=en}}</ref> Ekwatoriaal-Guinee het as gasheer die 2008- en 2012-uitgawes gewen. [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] het die 2022-uitgawe gewen en daarmee die derde Afrikaland geword wat die toernooi kon wen. Marokko, Ghana en Kameroen is die enigste lande buite die vorige wenners wat ook die eindstryd van die toernooi gehaal het. Nigerië is die huidige kampioen nadat hulle die eindstryd van 2024 gewen het. ==Uitslae== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; width: 100%;" |- bgcolor="#EFC1C4" !rowspan="2"|Uitg. !rowspan="2"|Jaar !rowspan="2"|Gasheerland ! rowspan="17" width="1%" | !colspan="3"|Finale ! rowspan="17" width="1%" | !rowspan="2" colspan="3"|Wedstryd om derde plek ! rowspan="2" |Spanne |- bgcolor="#EFEFEF" !width="14%"|Wenner !width="9%"|Telling !width="14%"|Tweede plek |- |1 || [[1998]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}} |'''3–3''' <br /><small>3–1 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |7 |- |2 || [[2000]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0*''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Ghana}} |'''6–3''' |{{vlagland|Zimbabwe}} |8 |- |3 || [[2002]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''3–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |4 || [[2004]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''5–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''0–0''' <br /><small>6–5 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Ethiopië}} |8 |- |5 || [[2006]] |align=left|{{vlagland|Nigerië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Ghana}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–2'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |6 || [[2008]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Nigerië}} |'''1–1'''<br /><small>5–4 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |7 || [[2010]] |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''4–2''' |{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |{{vlagland|Suid-Afrika}} |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |8 |- |8 || [[2012]] |align=left|{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} |'''{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}''' |'''4–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |8 |- |9 || [[2014]] |align=left|{{vlagland|Namibië}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''2–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ivoorkus}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |10 || [[2016]] |align=left|{{vlagland|Kameroen}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''1–0''' |{{vlagland|Kameroen}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–0''' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |8 |- |11 || [[2018]] |align=left|{{vlagland|Ghana}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''0–0''' <br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |{{vlagland|Kameroen}} |'''4–2''' |{{vlagland|Mali}} |8 |- bgcolor=#fcd3c7 | - || ''[[2020]]'' |align=left| | colspan="3" |''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie]]'' | colspan="4" | |- |12 || [[2022]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |'''2–1''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Zambië}} |'''1–0''' |{{vlagland|Nigerië}} |12 |- |13 || [[2024]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} |'''{{vlagland|Nigerië}}''' |'''3–2''' |{{vlagland|Marokko}} |{{vlagland|Ghana}} |'''1–1'''<br /><small>4–3 [[Strafskop (sokker)|n.S.]]</small> |{{vlagland|Suid-Afrika}} |12 |- |14 || [[2026]] |align=left|{{vlagland|Marokko}} | | | | | | |16 |} '''Nota:''' * wedstryd in die 73ste minuut gestaak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vrouesokker]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies]] 9j1m9hybomrse2atapnvb6vwo8sdwmx 1 464623 2922692 2026-08-06T18:50:47Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2922692 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464624 2922694 2026-08-06T18:51:29Z JMK 649 skep kat 2922694 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Sports teams|Sportspanne}} [[Kategorie:Sport|*]] [[Kategorie:Spansporte]] 7h2eisxmdigez985stb61q5sfm789xa 0 464625 2922701 2026-08-06T19:03:10Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2922701 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis squarrosa | authority = (Nees) T.Anderson, (1863) | synonyms =* ''Acanthodium squarrosum'' <small>Nees</small> }} '''''Blepharis squarrosa''''' is 'n klein [[struik]] of 'n meerjarige plant wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Noord-Wes]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie blom van Oktober tot April. == Galery == <gallery> Blepharis squarrosa 1DS-II 4-4525.jpg Blepharis squarrosa 1DS-II 4-4525-01.jpg Blepharis squarrosa 1DS-II 4-4523.jpg Blepharis squarrosa 1DS-II 1-6050.jpg Blepharis squarrosa 1DS-II 1-6049.jpg Blepharis squarrosa 1DS-II 1-6048.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-62 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46597-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7334ecfe-1089-453f-ae4e-edbd0822aafa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|squarrosa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] m64kfqgfwm9nbvkyifutgo05resnb28 1 464626 2922703 2026-08-06T19:04:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922703 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464627 2922704 2026-08-06T19:13:40Z JMK 649 skep kat 2922704 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Wedding ceremonies in South Africa|Huweliksbevestigings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Troues]] o23hwq1uoqnfuz4u6atu4nqu5ki2txq 14 464628 2922705 2026-08-06T19:19:44Z JMK 649 skep kat 2922705 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Weddings|Troues}} [[Kategorie:Huwelik]] [[Kategorie:Seremonies]] kjlnkfpwyx0k32l688v0cwivwglg354 14 464629 2922708 2026-08-06T19:22:33Z JMK 649 skep kat 2922708 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Ceremonies|Seremonies]] [[Kategorie:Gebeurtenisse]] nf8x7jbnjxrk5gs2rktvawky5e2tc0t 2922709 2922708 2026-08-06T19:22:57Z JMK 649 2922709 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Ceremonies|Seremonies}} [[Kategorie:Gebeurtenisse]] fsbxyyi1umk9sfmtd6aeyfg5jughssl 0 464630 2922726 2026-08-06T19:53:20Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2922726 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis subvolubilis | authority = C.B.Clarke, (1901) | synonyms =* ''Blepharis dilatata var. explicator'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Blepharis saxatilis'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''Blepharis subvolubilis var. longifolia'' <small>Oberm.</small> }} '''''Blepharis subvolubilis''''' is 'n klein [[struik]] of meerjarige plant wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Blepharis subvolubilis, habitus, Skrikfontein, b.jpg Blepharis subvolubilis, habitus, Skrikfontein, a.jpg Blepharis subvolubilis, bloeiwyse, Skrikfontein, a.jpg Blepharis subvolubilis, bloeiwyse, Skrikfontein, b.jpg Blepharis subvolubilis, bloeiwyses, Skrikfontein, a.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-65 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46600-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/62c569ef-910b-4fca-8931-e27833380518 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|subvolubilis]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 9ige1lvr8lhl95bq9xmjh55gn29ztvr 1 464631 2922727 2026-08-06T19:54:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922727 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464632 2922729 2026-08-06T20:07:43Z JMK 649 skep kat 2922729 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afskeidsfunksies]] 48u2a2i4ilzoykg419qhhvdn1j0697e 14 464633 2922730 2026-08-06T20:09:52Z JMK 649 skep kat 2922730 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Farewell ceremonies|Afskeidseremonies}} [[Kategorie:Gebeurtenisse]] 1fjpu4n3yhcdmp0y8y7x30i4lvp6szk 0 464634 2922732 2026-08-06T20:13:07Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2922732 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis dhofarensis | authority = A.G.Mill., (1988) | synonyms = }} '''''Blepharis dhofarensis''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Jemen]] en [[Oman]]. == Galery == <gallery> Blepharis dhofarensis kz01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:934737-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|dhofarensis]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] t0juiwgwhyov4tpcp0b0zrgbovzluu1 2922733 2922732 2026-08-06T20:14:06Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Verbeter 2922733 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis dhofarensis | authority = A.G.Mill., (1988) | synonyms = }} '''''Blepharis dhofarensis''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Jemen]] en [[Oman]]. == Galery == <gallery> Blepharis dhofarensis kz02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:934737-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|dhofarensis]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] ogd3mmdvcnvbzhh4aatd7uul8depqno 2922735 2922733 2026-08-06T20:15:38Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Daarsy! 2922735 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis dhofarensis | authority = A.G.Mill., (1988) | synonyms = }} '''''Blepharis dhofarensis''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Jemen]] en [[Oman]]. == Galery == <gallery> Blepharis dhofarensis kz01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:934737-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|dhofarensis]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] t0juiwgwhyov4tpcp0b0zrgbovzluu1 1 464635 2922736 2026-08-06T20:16:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922736 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464636 2922737 2026-08-06T20:17:39Z JMK 649 skep kat 2922737 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Conferences in South Africa|Konferensies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Konferensies| ]] [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] 88gh4zgdpimtdenho3enzciu7ddqu5w 2922738 2922737 2026-08-06T20:18:01Z JMK 649 2922738 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Conferences in South Africa|Konferensies in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Konferensies| ]] [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] arjifffwq4tbfnob1sqz0gdso0hsz02 14 464637 2922741 2026-08-06T20:23:57Z JMK 649 skep kat 2922741 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|John Vorster}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale Party]] kc2ey19hlfdfzzdxhxdenld9cl9eoxf 14 464638 2922744 2026-08-06T20:31:44Z JMK 649 skep kat 2922744 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Gravestones in South Africa|Grafstene in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Sterftes in Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Begrafnisse in Suid-Afrika| ]] s60gdwyzy3gq5k581a0cfd3wzez1ez5 14 464639 2922748 2026-08-06T20:54:48Z JMK 649 skep kat 2922748 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Synods in South Africa|Sinodes in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Sinodes| ]] [[Kategorie:Religie in Suid-Afrika]] lsua9teh0f5ffyx6o0dldxdomxkeik2 14 464640 2922749 2026-08-06T20:56:25Z JMK 649 skep kat 2922749 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Synods|Sinodes]] [[Kategorie:Religie]] nznfv3sqz6btvx8i5nct4xqrij8v3dx 2922750 2922749 2026-08-06T20:56:48Z JMK 649 2922750 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Synods|Sinodes}} [[Kategorie:Religie]] 4rhnvq0wcjzvr3wcuf4wkncxn33htux 14 464641 2922758 2026-08-06T21:08:27Z JMK 649 skep kat 2922758 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Frankfort, Free State|Frankfort, Vrystaat]] [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] qy2yk6u4gpew59tdyfcuu2hs1q94vo7 2922759 2922758 2026-08-06T21:08:44Z JMK 649 2922759 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Frankfort, Free State|Frankfort, Vrystaat}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] rsgj3pjlat1n7ki86rp5tvevgn65wqi 2 464642 2922792 2026-08-06T21:49:21Z Hermalyan 203626 i wrote about heartbreak 2922792 wikitext text/x-wiki HEART BREAK why does it change a person so much? many people change after they have encountered that sort of immense pain completely, depending on the status of the relationship and how deep it was. it strips away one's sanity, but also builds a strong character. You get this strange feeling, you want to change your appearance, lose or gain weight as long as you look unrecognizably different in a good way rather than a strange way. Heart break becomes the impetus to the best version of yourself, it teaches you a lot about yourself, it helps you become kinder towards yourself, it helps you fall in love with yourself which helps you know your worth and understand your value many individuals can agree or attest to it being a good thing, myself included. "experience is the best teacher", would'nt you want to know how it feels? rl4t55p02she2jtj152ndvy8zu3o7b2 0 464643 2922795 2026-08-06T21:50:31Z HermanvanAswegen988 200973 Nuwe artikel bygevoeg. 2922795 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Brahms_c._1872.jpg|duimnael|[[Johannes Brahms]], soos afgeneem in omstreeks 1872]] Die '''Klavierkwintet''' in F-mineur, Opus 34, deur [[Johannes Brahms]], is voltooi gedurende die somer van 1864<ref>{{cite web |first=Richard |last=Rodda |title=Piano Quintet in F minor, Op. 34 |url=http://www.kennedy-center.org/calendar/?fuseaction=composition&composition_id=2431 |publisher=The Trump-Kennedy Center for Performing Arts |date=2004-11-01 |access-date=2009-04-21 |archive-date=2011-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613150851/http://www.kennedy-center.org/calendar/?fuseaction=composition&composition_id=2431 |url-status=live }}</ref> en gepubliseer in 1865.<ref>{{Cite web |url=http://hz.imslp.net/files/imglnks/usimg/6/69/IMSLP05505-Brahms_Piano_Quintet_in_F_Minor_Op34_Full_Score.pdf |title=Archived copy |access-date=2017-12-25 |archive-date=2017-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226020730/http://hz.imslp.net/files/imglnks/usimg/6/69/IMSLP05505-Brahms_Piano_Quintet_in_F_Minor_Op34_Full_Score.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[https://imslp.org/wiki/Piano_Quintet,_Op.34_(Brahms,_Johannes) Piano Quintet, Op.34 (Brahms, Johannes)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210316155311/https://imslp.org/wiki/Piano_Quintet,_Op.34_(Brahms,_Johannes) |date=2021-03-16 }} ''imslp.org'', opgespoor en besoek op 20 Februarie 2021</ref> Dit is opgedra aan Prinses Anna van Pruise. Soos die geval is met die meeste klavierkwintette wat gekomponeer is na [[Robert Schumann]] se klavierkwintet (1842), is dit geskryf vir [[klavier]] en strykkwartet (twee [[viool|viole]], [[altviool]] en [[tjello]]). Die werk, "dikwels na verwys as die kroon van sy kamermusiek,"<ref>Jan Swafford, ''Johannes Brahms: A Biography'' (New York: Vintage, 1997), p. 324.</ref> is oorspronklik gekomponeer as 'n strykkwintet (voltooi in 1862 en geskryf vir twee viole, altviool en twee tjellos). Brahms het die kwintet rangskik vir twee klaviere (sonate) (in welke vorm Brahms en Carl Tausig dit uitgevoer het), voordat die werk in sy finale vorm voltooi is. Brahms het die oorspronklike weergawe vir strykkwintet vernietig, maar die sonate gepubliseer as Opus 34b. Dit is as klavierkwintet die eerste keer uitgevoer in Parys, twee weke voor Goeie Vrydag in 1868.<ref>Swafford, ''Johannes Brahms'', p. 324.</ref><ref>{{Cite encyclopedia| last1 = Bozarth| first1 = George S.| last2 = Frisch| first2 = Walter| title = Brahms, Johannes| encyclopedia = Grove Music Online| accessdate = 2023-05-27| date = 2001| doi = 10.1093/gmo/9781561592630.article.51879| isbn = 978-1-56159-263-0| url = https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000051879| archive-date = 2024-06-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20240603021443/https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000051879| url-status = live| url-access = subscription}}</ref> Die buitenste bewegings is meer avontuurlustig as gewoonlik in terme van harmonie en is ontstellend in effek. Die inleiding tot die finale, met sy stygende figuur in halftone, is veral merkwaardig. Klavier en strykinstrumente speel 'n ewe belangrike rol dwarsdeur hierdie werk, wat vir Jan Swafford opmerklik is vir sy "eenheid van uitdrukking" en 'n konsekwent donker stemming: "soms angstig, soms (in die scherzo) demonies, soms tragies."<ref>Swafford, ''Johannes Brahms'', p. 325, 326.</ref> == Struktuur == Die stuk is in vier bewegings: * Allegro non troppo (F mineur) * Andante, un poco adagio (A-mol majeur) * Scherzo: Allegro (C mineur → C majeur, trio in C majeur) * Finale: Poco sostenuto – Allegro non troppo – Presto, non troppo (F mineur) === I. Allegro non troppo === Hierdie beweging begin met 'n unisono-tema in alle instrumente. Dit is in sonatevorm, met die eksposisie wat afsluit in die majeur-modus submediant (D-mol), wat benader word deur 'n tweede onderwerp in sy enharmoniese parallelle mineur (C-kruis). Die eerste tema se swaar klem op D-mol berei hierdie modulasie voor en maak dit glad, sowel as die omkering daarvan met die benadering tot die eksposisionele herhaling. Dit is opmerklik dat Brahms se ander F-mineur sonatevorm eerste bewegings – van die Sonate Op. 5 en die Klarinetsonate Op. 120/1 – ook 'n eksposisionele doelwit van D-mol majeur het, en albei word ook gevolg deur 'n stadige beweging in A-mol majeur. In die rekapitulasie word die brug en die eerste helfte van die tweede tema getransponeer deur 'n vyfde, met laasgenoemde wat in F-kruis mineur begin, voordat die tonika halfpad herstel word. 'n Vreedsame post-rekapitulêre koda in F-majeur word kortgeknip deur 'n terugkeer na die stormagtige eerste tema. === II. Andante, un poco adagio === Hierdie kalm beweging is in A-majeur, met 'n tweede tema in E-majeur – enharmonies 'n groot derde laer, soos in die eerste beweging. === III. Scherzo: Allegro === Hierdie beweging is in drieledige vorm (ABA) met A as 'n scherzo in C-mineur (met 'n sekondêre tema in C-majeur en E-majeur) en B as 'n trio in C-majeur. Hierdie beweging toon die invloed van [[Franz Schubert]] se strykkwintet. Soos Schubert se meesterstuk, is hierdie beweging ook in C mineur/majeur, en dit eindig op dieselfde manier as Schubert se finale, met sterk klem op die supertoniese D-mol, voor die finale tonika C.<ref>James Webster, "Schubert's sonata form and Brahms's first maturity (II)", ''19th-Century Music'' 3(1), 1979, pp.&nbsp;52–71.</ref> === IV. Finale: Poco sostenuto – Allegro non troppo – Presto, non troppo === Die laaste beweging "begin stadig en tastend," met "die mees melancholiese oomblikke in die hele werk.""<ref>Conrad Wilson: ''Notes on Brahms: 20 Crucial Works'' (Edinburg, Saint Andrew Press: 2005) p. 32</ref> 'n Inleiding begin hierdie beweging, wat harmonies herinner aan [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se laat-strykkwartette. Na 'n kadens op die dominante C, stel die tjello die eerste tema van die sonate-allegro bekend, wat sy eenvoud te danke het aan Brahms se belangstelling in Hongaarse volksmusiek en ook lyk soos die opening van die finale van [[Franz Schubert|Schubert]] se "Grand Duo" vir klavier vir vier hande, D 812. 'n Luidrugtige, stormagtige brug verbind die eerste tema met die tweede tema, wat in die mineur-modus dominante toonsoort (C) is. Die eksposisionele slottema, 'n rukkerige weergawe van die eerste tema, lei na die rekapitulasie, wat 'n ontwikkelingsepisode behels wat die parallelle majeur beklemtoon. Die einde van die rekapitulasie lei na 'n ernstige, stil gedeelte in die aanvanklike tempo van die inleiding, maar dit is waarskynlik 'n eenvoudige herbewerking van die eksposisionele slottema (alhoewel in F-mineur). Hierdie kort gedeelte moduleer na C-mineur, wat, indien dit betrekking het op D-majeur van die eerste beweging (aangesien dit die parallelle toonsoort is), die musikale odussee van die hele stuk kan simboliseer. Die tempo is presto vir hierdie sterk uitgebreide coda in F-mineur, wat 'n nuwe tema sowel as die tweede tema van die sonata-allegro-gedeelte ontwikkel, en uiteindelik kulmineer in 'n onophoudelike uitbarsting van vurige passie, wat 'n intense slot vir die stuk as geheel bied. == Rangskikkings == Die komponis Robin Holloway het in 2008 Brahms se klavierkwintet rangskik vir orkes.<ref>[http://www.robinholloway.info/compositions/index.html#2000 Brahms Orchestration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150614070750/http://www.robinholloway.info/compositions/index.html#2000 |date=2015-06-14 }} (see year 2008) ''www.robinholloway.info'', opgespoor en besoek op 20 Februarie 2021</ref> 'n Uitvoering daarvan uit 2014 kan na geluister word op NPK-Radio se webwerf.<ref>{{Cite web |url=http://radio.nrk.no/serie/paa-konsert-p2/MKMK07005114/18-12-2014 |title=NRK Radio - På konsert: Kringkastingsorkestret - 18.12.2014 |access-date=2015-06-03 |archive-date=2015-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614132921/http://radio.nrk.no/serie/paa-konsert-p2/MKMK07005114/18-12-2014 |url-status=dead }}</ref> 'n CD-opname daarvan is in 2023 gemaak deur Paul Mann en die BBC Simfonieorkes op die Toccata Classics-plate-etiket. Die rangskikking staan bekend as die ''Simfonie in F, Opus 34''.<ref>[https://www.discogs.com/release/27053073-Brahms-Schumann-Orchestrations-By-Robin-Holloway-BBC-Symphony-Orchestra-Paul-Mann-Brahms-By-Arrangem Brahms*, Schumann* Orchestrations By Robin Holloway - BBC Symphony Orchestra, Paul Mann (5) – Brahms By Arrangement Volume Two] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230707163741/https://www.discogs.com/release/27053073-Brahms-Schumann-Orchestrations-By-Robin-Holloway-BBC-Symphony-Orchestra-Paul-Mann-Brahms-By-Arrangem |date=2023-07-07 }}, Discogs.</ref> Die komponis Nick Norton het die stuk rangskik vir klavier en orkes.<ref>{{Cite web |url=http://nickwritesmusic.com/2013/08/22/im-orchestrating-the-brahms-piano-quintet/ |title=Orchestrating the Brahms Piano Quintet - Nick Norton |access-date=2015-06-03 |archive-date=2015-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615105639/http://nickwritesmusic.com/2013/08/22/im-orchestrating-the-brahms-piano-quintet/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://nickwritesmusic.com/work/brahms-piano-quintet-in-f-minor/ Performances of Brahms: Piano Quintet in F Minor 03/10/2014 UCSB Chamber Orchestra, Christopher Rountree] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306135555/https://nickwritesmusic.com/work/brahms-piano-quintet-in-f-minor/ |date=2021-03-06 }} ''nickwritesmusic.com'', opgespoor en besoek op 20 Februarie 2021</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMSLP2|work=Piano_Quintet%2C_Op.34_%28Brahms%2C_Johannes%29|cname=Piano Quintet Op. 34}} * [http://traffic.libsyn.com/gardnermuseum/brahms_op34.mp3 Uitvoering van die Klavierkwintet] deur The Chamber Music Society of Lincoln Center by die Isabella Stewart Gardner Museum, in [[MP3]] formaat 3znhtjdzhvbvoga7qio2p5vamtmwsg0 14 464644 2922798 2026-08-06T21:53:14Z JMK 649 skep kat 2922798 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Religie]] ogqvu6jv4xurwfhuwht1mbk9tzh6zbr 14 464645 2922816 2026-08-06T22:17:22Z JMK 649 skep kat 2922816 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Eugene Marais|Eugène Marais}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] 2udn0vvgng3fno4bft4glh8fhi9mq6l 14 464646 2922824 2026-08-06T22:35:31Z JMK 649 skep kat 2922824 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Day of the Vow|Geloftedag}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] mr02airzlc7mbgs9woq2wh7z2ypr1wp 14 464647 2922828 2026-08-06T22:50:46Z JMK 649 skep kat 2922828 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Afrikaner Broederbond|Afrikaner-Broederbond}} [[Kategorie:Afrikanernasionalisme]] [[Kategorie:Geheime organisasies]] bzz19inhwv07aijx9cdsvtjf4mxi8sn 14 464648 2922835 2026-08-06T23:00:31Z JMK 649 skep kat 2922835 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Council for Scientific and Industrial Research|Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad}} [[Kategorie:Wetenskap en tegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Pretoria]] h424inhvxcv4mv30ilu4fm7hzvctxh2 14 464649 2922842 2026-08-06T23:37:50Z JMK 649 skep kat 2922842 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Geloftekerk}} [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Pietermaritzburg]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] hyrzt7hkllw0xk6atjnjv9nizqp286s 1 464650 2922843 2026-08-06T23:38:54Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2922843 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464651 2922851 2026-08-07T00:05:23Z JMK 649 skep kat 2922851 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Christiaan de Wet}} [[Kategorie:Boeregeneraals]] ofj5bvdsnkktt8uukwtbxzuyczpnwr3 14 464658 2922892 2026-08-07T09:59:56Z JMK 649 skep kat 2922892 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Andrew Murray (minister)|Andrew Murray jr.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] snt0mnk9av2f9c2giomdr98pcne55cm