Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 85 2922997 2882728 2026-08-07T20:40:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922997 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Finland |volle_naam = <small>''Suomen tasavalta'' ([[Fins]])<br />''Republiken Finland'' ([[Sweeds]])</small> |algemene_naam = Finland |beeld_vlag = Flag of Finland.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Finland.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Finland.svg |leuse = |volkslied = ''[[Maamme]]'' <small>(Fins)</small><br />''[[Vårt land]]'' <small>(Sweeds)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Ons Land")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - Maamme.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Fins]] en [[Sweeds]] |hoofstad = [[Helsinki]] (Helsingfors) {{Koördinate|60|10|N|24|56|O|aansig=inlyn,titel}} |latd = 60 |latm = 10 |latNS = N |longd = 24 |longm = 56 |longEW = O |grootste_stad = [[Helsinki]] (Helsingfors) |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Alexander Stubb]]<br />[[Petteri Orpo]] |oppervlak_rang = 66^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 338&nbsp;145<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/|title=Finland|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Mei 2024|archive-date=24 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224052716/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 130&nbsp;559 |persent_water = 9,71 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |bevolking_skatting = 5&nbsp;626&nbsp;414<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 118^de |bevolking_sensus = 5&nbsp;513&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tilastokeskus.fi/til/vaerak/2016/vaerak_2016_2017-03-29_tie_001_en.html |title=Arabic became the third largest foreign-language group |publisher=Statistiek Finland |date=29 Maart 2017 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2017 |bevolkingsdigtheid = 16,4 |bevolkingsdigtheidmi² = 42,5 |bevolkingsdigtheidrang = 213^de |BBP_PPP = $340,043&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=172,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Finland |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 59^ste |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $60&nbsp;851<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 24^ste |BBP = $308,055&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 48^ste |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $55&nbsp;127<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 16^de |onafhanklikheidstipe = • Outonomie<br />binne [[Russiese Ryk|Rusland]]<br />• Onafhanklikheid van<br />die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]]<br />• Eerste erkenning deur<br />die Russiese SFSR<br />• [[Burgeroorlog]]<br />• Eerste grondwet<br />• [[Winteroorlog]]<br /><br />• [[Voortsettingsoorlog]]<br /><br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[29 Maart]] [[1809]]<br /><br />[[6 Desember]] [[1917]]<br /><br />[[4 Januarie]] [[1918]]<br />Januarie–Mei 1918<br />[[17 Julie]] [[1919]]<br />[[30 November]] [[1939]]–<br />[[13 Maart]] [[1940]]<br />[[25 Junie]] [[1941]]–<br />[[19 September]] [[1944]]<br />[[1 Maart]] [[2000]] |MOI = {{wins}} 0,942<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |MOI_rang = 12^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 26,6<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> |Gini_rang = 6^de |Gini_jaar = 2023 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = FI |tydsone = OET |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = OEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.fi]] |skakelkode = 358 |voetskrif = }} '''Finland''' ([[Fins]]: ''Suomi'', [suo̯mi], {{Audio|Fi-suomi.ogg|luister}}; [[Sweeds]]: ''Finland'', [ˈfɪnland], {{Audio|Sv-Finland.ogg|luister}}), amptelik die '''Republiek Finland''' (Fins: ''Suomen tasavalta'', Sweeds: ''Republiken Finland'', {{Audio|Suomi Finland.ogg|luister na albei}}), is 'n [[land]] in [[Noord-Europa]] wat in die ooste aan die [[Rusland|Russiese Federasie]], in die noordweste aan [[Swede]] en in die noorde aan [[Noorweë]] grens. Ten suide word dit van [[Estland]] geskei deur die [[Finse Golf]]. Wes vind mens die [[Botniese Golf]] en suidwes die [[Oossee]] wat Finland van sy buurland Swede skei. Net in die noordweste het die twee lande 'n gemeenskaplike landgrens. [[Lêer:Finlandsat.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Finland]] [[Lêer:Kaart Finland.png|duimnael|links|Kaart van Finland]] Finland word, net soos [[Ysland]], soms beskryf as 'n [[Skandinawië|Skandinawiese]] land, hoewel Skandinawië streng gesproke beperk is tot Swede, Noorweë en [[Denemarke]]. Ook in [[Taalwetenskappe|taalkundige]] opsig verskil Finland van sy Skandinawiese buurlande omrede Fins, net soos die nouverwante [[Esties]] en ook [[Hongaars]], tot die nie-[[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegriese taalfamilie]] behoort. Die huidige Sweedssprekende minderheid van sowat ses persent van die bevolking is 'n erfenis uit die tydperk van die Sweedse heerskappy waaronder Finland tussen 1150 en 1809 gestaan het. Sweedssprekendes vorm in sommige dorpe langs die suid- en ooskus en op die outonome [[Åland]]-eilande selfs die meerderheid. 'n Groter aantal dorpe en stede is tweetalig, soos byvoorbeeld Helsinki en [[Turku]], en gebruik Sweedse naas Finse plek- en straatname. Die hoofstad en grootste stad is [[Helsinki]] (''Helsingfors'' in Sweeds). Die Finse Republiek het in 1917 totstand gekom nadat die land sedert die twaalfde eeu deur Swede en later Rusland oorheers is. Met sy ligging tussen die 60ste en 70ste noorderbreedtegraad behoort Finland saam met sy Skandinawiese buurlande Noorweë en Swede, en Rusland, tot die mees noordelike lande op die Europese vasteland. Sowat 'n derde van Finland se totale oppervlakte van sowat 338&nbsp;000 vierkante kilometer lê binne die [[Arktiese Sirkel]]. Nogtans het die mees noordelike provinsie [[Lapland]] danksy die Noord-Atlantiese Seestroom 'n sagter [[klimaat]] as ander gebiede op dieselfde breedtegraad soos [[Kanada]] en [[Siberië]]. Vanweë hierdie warm [[seestroom]] bly [[Europa]] se Arktiese kuslyn tydens die [[winter]] ook ysvry. Die Finse [[somer]]s is warm maar kort, met gemiddelde temperature van 17&nbsp;°C in die hoofstad Helsinki en 13&nbsp;°C in Lapland.<ref>{{en}} Stonehouse, Dr. Bernhard (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 39</ref> Vanweë die noordelike ligging is die somerdae baie lank, en in die Arktiese gebiede word dit in Junie, wanneer die [[middernagson]] skyn, glad nie meer nag nie. Daarenteen is die Finse winters lank en koud, met 'n gemiddelde temperatuur van -6&nbsp;°C in Helsinki gedurende Januarie, terwyl die dae baie kort is. In koue winters raak die oppervlak van die Oossee oor 'n afstand van enkele kilometer vanaf die kuslyn dikwels bevrore sodat ysbrekers benodig word om die hawens oop te hou. [[Sneeu]]valle is egter gewoonlik nie swaar nie sodat die verkeer selfs in Lapland nie ontwrig word nie. Finland word die "land van 'n duisend mere" genoem. Veral in die suidooste is die land bespikkel met ontelbare mere en meertjies. Baie van Finland se groot stede soos [[Tampere]], [[Jyväskylä]], [[Kuopio]] en [[Lahti]], is langs van die groot mere geleë. Die grootste konsentrasie van eilande kan na die suidweste van die land aan die Skeermeer, wat tussen die Finland en die eiland Åland geleë is, gevind word. Die land is 'n demokratiese republiek met 'n direk verkose president, wat maksimaal vir twee ampstermyne van ses jaar mag dien. Finland het in historiese en politieke opsig nou bande met sy buurland Swede. Ná die tweede onafhanklikheid van Estland het Finland ook nou betrekkinge met dié [[Baltiese lande|Baltiese land]]. Sy huidige buitelandse beleid word dan ook deur sy lidmaatskap in die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO]]), die [[Europese Unie]], die [[OESO]] en die [[OVSE]] oorheers. == Etimologie == [[Lêer:Gallen-Kallela Allmogelif.jpg|duimnael|links|19de-eeuse Fennomans het bewustelik probeer die Finse mense te definieer deur uitbeelding van die gewone mense se alledaagse lewe in kuns, soos hierdie skildery deur Akseli Gallen-Kallela]] Geskiedkundige verwysings na Noord-Europa is skaars, en die oorsprong van die name wat aan sy volke en geografiese streke gegee is, is onduidelik; daarom is die etimologieë van die name twyfelagtig. Name soos ''Fenni'', ''Phinnoi'', ''Finnum'' en ''Skrithfinni'' / ''Scridefinnum'' verskyn in 'n paar geskrewe tekste vanaf ongeveer twee millennia gelede in verband met mense wat in 'n noordelike deel van Europa gewoon het, maar die werklike betekenis van hierdie terme is debatteerbaar. Daar is voorgestel dat hierdie nie-[[Oeraalse tale|Oeraalse]] etnoniem van 'n [[Germaanse tale|Germaanse taaloorsprong]] en verwant is aan woorde soos ''finthan'' (Oud-Hoogduits) "vind", "kennis neem"; ''fanthian'' (Oud-Hoogduits) "kontroleer", "probeer"; asook ''fendo'' (Oud-Hoogduits) en ''vende'' (Oud-Middelduits) "voetganger", "swerwer".<ref name=autogenerated1>{{fi}} {{cite web |url=http://www.sgr.fi/ct/ct51.html |title=Suomalais-Ugrilainen Seura |publisher=Sgr.fi |accessdate=8 Julie 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040708174734/http://www.sgr.fi/ct/ct51.html |archive-date=8 Julie 2004 |url-status=dead}}</ref> 'n Ander etimologiese interpretasie assosieer hierdie etnoniem met ''fen'' in 'n meer toponimiese benadering. Weer 'n ander teorie postuleer dat die woorde ''Finn'' en ''Kven'' verwant is. Die Yslandse [[Edda]] en [[Saga|Noorse Sagas]] (11de tot 14de eeue), van die oudste skriftelike bronne wat waarskynlik in die naaste omgewing ontstaan het, gebruik woorde soos ''finnr'' en ''finnas'' teenstrydig. Dit lyk egter asof hulle meestal na noordelike bewoners met 'n swerwende leefstyl verwys. Huidige taalkundige navorsing ondersteun die hipotese van 'n etimologiese verwantskap tussen die Finse en die Samitale, asook ander moderne Oeraalse tale. Dit ondersteun ook die hipotese van ’n gemeenskaplike etimologiese oorsprong van die toponieme ''[[Sápmi]]'' (Samies vir Lapland) en ''Suomi'' (Fins vir Finland), asook die Finse en Samiese name vir die Finse en Samiese tale (''suomi'' en ''saame''). Onlangse navorsing het ouer hipoteses oor verbintenisse met die name ''Häme'' (Fins vir Tavastia)<ref name="autogenerated1" /> en die Voor-[[Baltiese tale|Baltiese]] woord ''*žeme'' / [[Slawiese tale|Slawiese]] woord ''земля (zemlja)'' wat "land" beteken, weerlê.<ref name="autogenerated1" /><ref name="hs.fi">{{fi}} {{cite web |url=https://www.hs.fi/kuukausiliite/art-2000009054909.html |title=7 väärinkäsitystä suomen kielestä |accessdate=26 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226124836/https://www.hs.fi/kuukausiliite/art-2000009054909.html |archive-date=26 Desember 2022}}</ref> Hierdie navorsing ondersteun ook die vroeëre hipotese dat die benaming ''Suomi'' sy oorsprong in die benaming vir Suidwes-Finland het (Kern-Finland, ''Varsinais-Suomi'') en later vir hulle taal en nog later vir die hele gebied van die moderne Finland. Dit is egter nie bekend hoe, hoekom en wanneer dit gebeur het nie. Petri Kallio het voorgestel dat die naam ''Suomi'' dalk selfs vroeëre Indo-Europese eggo's met die oorspronklike betekenis van "land" of "mens" dra,<ref>{{fi}} {{cite book |author=Petri Kallio |title=Suomi(ttavia etymologioita) |work=Virittäjä 4 |year=1998}}</ref> maar hy het sy hipotese intussen weerlê.<ref name="hs.fi" /> Die eerste bekende verwysing na Finne is in die [[Ou Engels]]-gedig [[Widsith]] wat in die 10de eeu saamgestel is, al word geglo dat die inhoud ouer is. Onder die eerste geskrewe bronne wat moontlik na Wes-Finland as die land van die Finne verwys, is ook twee runestene. Een van hulle is in Söderby, Swede, met die inskrywing ''finlont'' (U 582), en die ander is in [[Gotland]], 'n Sweedse [[eiland]] in die [[Oossee]], met die inskrywing ''finlandi'' (G 319 M) wat dateer uit die 11de eeu. == Geografie == [[Lêer:Map of Finland-en.svg|duimnael|links|Kaart van Finland]] [[Lêer:Finland Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Finland volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Kalliolampi 1.JPG|duimnael|links|Oggendmis oor die klein Kalliolampi-meer naby Puolanka]] Met 'n oppervlakte van 338&nbsp;455 vierkante kilometer is Finland effens kleiner as [[Duitsland]], maar behoort met sy bevolking van 5,6 miljoen tot die ylsbevolkte gebiede in Europa. Met sy ligging tussen die 60ste en 70ste breedtegrade is dit ook een van die mees noordelike lande ter wêreld – sowat 'n derde van Finland se totale oppervlakte lê binne die Arktiese Sirkel, en meer as 30 persent van alle mense op Aarde, wat noord van die 60ste breedtegraad leef, is [[Finne]].<ref>{{de}} Ulrich Quack: ''Finnland''. Keulen: Dumont 1997, bl. 19</ref> In 'n noord-suidelike rigting strek Finland oor 'n afstand van 1&nbsp;160 kilometer vanuit Nuorgam tot Hanko aan die suidkus, terwyl die land sy grootste wydte in 'n wes-oostelike rigting met 540 kilometer tussen Ilomantsi en Närpes bereik. Vir geografiese doeleindes word na alle gebiede noord van die Oulujärvi as "Noord-Finland" verwys sodat ook [[Oulu]], wat eintlik in Sentraal-Finland geleë is, as 'n Noord-Finse stad beskou word, terwyl die landskap rondom [[Jyväskylä]] ondanks sy suidelike ligging as "Sentraal-Finland" bekend staan. Finland se langste grenslyn met 'n buurland is die oostelike grens met die Russiese Federasie. In die noorde grens Finland oor 'n afstand van meer as 716 kilometer aan Noorweë, terwyl die grens met Swede (536 kilometer) in die noordweste deur die riviere Könkämäeno, Muonionjoki (Sweeds: ''Muonio älv'') en Tornionjoki (''Torne älv'') gevorm word. In die weste grens Finland aan die Botniese Golf en in die suide aan die Finse Golf wat albei deel uitmaak van die Oossee. Byna alle Finse riviere mond in hierdie see uit, met uitsondering van die land se uiterste noordooste anderkant die Maanselkä wat in die [[Arktiese Oseaan]] dreineer. Vanweë die lae verdamping en die bestendige toevoer van soet water is die soutgehalte van Finland se seewaters aansienlik laer as dié van ander seegebiede: met 'n saliniteit van minder as 0,3 persent word in die noordelike Botniese Golf ook soetwatervisse aangetref. [[Lêer:Seututie 325 Pelisalmi 2.jpg|duimnael|Finland is eweneens bekend as "die Land van die Duisend Mere".<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1989/04/16/travel/a-land-of-a-thousand-lakes.html |title=A Land of a Thousand Lakes |publisher=[[The New York Times]] |author=Leslie Li |date=16 April 1989 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} [http://www.stat.fi/index_en.html Statistieke van Finland]</ref>]] Die opvallendste kenmerk van Finland se landskap is die rykdom aan mere wat aan hierdie Skandinawiese land die bynaam "Land van duisend mere" besorg het. Volgens amptelike statistieke word slegs waterliggame met 'n oppervlakte van ten minste 500 vierkante meter as 'n meer beskou – nogtans beraam die Finse Departement van Omgewingsake die totale aantal mere in die land op 187&nbsp;888, waarvan sowat 56&nbsp;000 'n oppervlakte van ten minste een hektaar het.<ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.ymparisto.fi/default.asp?node=8103&lan=fi |title=Suomen Järvet |publisher=Finse Departement van Omgewingsake |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930024241/http://www.ymparisto.fi/default.asp?node=8103&lan=fi |archive-date=30 September 2007}}</ref> Die [[Saimaameer]] is Finland se grootste meer en naby die grens met Rusland geleë, terwyl die [[Päijännemeer]] die diepste en waterrykste meer is en die [[Inarimeer]] die grootste meer in [[Sápmi]]. Die totale kuslengte van Finse mere beloop ten minste 186&nbsp;700 kilometer, die aantal binnelandse eilande word op 98&nbsp;050 beraam.<ref>{{en}} M. Raatikainen en E. Kuusisto: ''The Number and Surface Area of the Lakes in Finland''. In: ''Terra'', volume 102, nommer 2, bl. 97–110</ref> == Geskiedenis == === Oer- en vroeë geskiedenis === [[Lêer:Sammallahdenmäki panorama 1.jpg|duimnael|links|Die steengrafterrein Sammallahdenmäki uit die [[Bronstydperk]] is 'n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]]] [[Lêer:Rautakautinen miehen asu Mikkelin Tuukkalan löytöjen mukaan. Vuoden 1889 tulkinta.jpg|duimnael|'n Antieke Finse man se klere volgens die vondse by die Tuukkala-begraafplaas in [[Mikkeli]], interpretasie van 1889. Die begraafplaas dateer van die laat 13de eeu tot die vroeë 15de eeu.]] [[Lêer:Kivikautinen karhunpäänuija.jpg|duimnael|links|'n Beerkophammer uit die [[Steentydperk]], gevind in [[Paltamo]], [[Kainuu]].<ref>{{fi}} {{cite book|title=Muinaisuutemme jäljet|first1=Georg|last1=Haggren|first2=Petri|last2=Halinen|first3=Mika|last3=Lavento|first4=Sami|last4=Raninen|first5=Anna|last5=Wessman|publisher=Gaudeamus|year=2015|isbn=978-952-495-363-4|location=Helsinki|page=109}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |url=https://www.finna.fi/Record/musketti.M012:KM13275:1#image |title=eläinpääase; karhunpäänuija |publisher=finna.fi |accessdate=8 Mei 2024 |archive-date= 1 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035941/https://www.finna.fi/Record/musketti.M012:KM13275:1#image |url-status=dead }}</ref>]] Die vroegste bekende en deur vondste bevestigde nedersetting op die gebied van die huidige Finland dateer aan die einde van die laaste [[Ystydperk]] sowat 8500 v.C. Die vroegste inwoners van Finland se oorsprong en taal is onbekend. Deur die volgende duisende jare se migrasie is nuwe [[Kultuur|kulture]] ingevoer en ten minste teen 5000 v.C. het die inwoners van Finland veral vroeë [[Fins-Oegriese tale]] gepraat. Teen 3200 v.C. het emigrante van die [[Baltiese lande|Baltiese gebied]], wat 'n vroeë [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taal]] gepraat het, na Finland inbeweeg, geleidelik met die inheemse bevolking vermeng en na hulle taal oorgeskakel. Die emigrante se taalinvloed was verantwoordelik vir die verskil tussen die Oer-Finse taal langs die kus en [[Samies]] in die binneland. Die Finstalige bevolking se wortels is tot op hede onseker en is onderworpe aan herhaaldelike kontroverses. Volgens tradisionele menings word die gebied oos van die [[Oeralgebergte]] of die gebied rondom die [[Wolga]]kronkel as die Finne se oorspronklike tuisland beskou. In die nuwer navorsing oorheers die mening, dat die Finne se voorsate duisende jare gelede in party golwe uit verskeie rigtings migreer het, 'n Jagter-[[landbou]]kultuur gevestig en die as versamelaars lewende [[Sami]] na noorde verdring of met hulle vermeng het. Finland se bevolking in die [[Steentydperk]] was [[Jagter-versamelaar]]s. Die suidweste is gekenmerk deur die Suomusjärvi-kultuur, wat tussen omtrent 5000 en 4200 v.C. deur die Kamkeramiekkultuur vervang is. Teen sowat 3200 v.C. word uitlopers van die Toubekerkultuur langs die suidwestelike kus vermoed, wat teen sowat 2300 v.C. in die Kiukainen-steengrafkultuur oorgaan. Met die [[Bronstydperk]] rondom 1700 v.C. het, vanaf die kusgebiede, landbou en [[veeteelt]] gepaard gegaan. Van 100 v.C. af het die handel met [[Sentraal-Europa]] gegroei. Die [[Rome]]inse geskiedskrywer [[Tacitus]] maak melding van die ''Fenni'', 'n volk in die noorde van Finland waarmee hy waarskynlik die Sami (Lappe) bedoel. Tydens die [[Volksverhuising]] was die Finse kusgebiede danksy handel langs die [[Oossee]] welvarend, wat tydens die [[Wikings]]tydperk van die 8ste eeu aanhou groei het. Teen die draai van die millennium het deur handelskontakte met die ooste die betrekkinge van Oos-Finland met [[Republiek Nowgorod|Nowgorod]] gegroei. Met die handelskontakte het die Finse bevolking in kontak gekom met die [[Christendom]], in die weste met die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], in die ooste met die [[Oosters-Ortodokse Kerk]]. === Sweedse tydperk === [[Lêer:Suomenlinna.jpg|duimnael|links|Die eilandvesting Suomenlinna langs Helsinki se kus is in 1747 ingewy om Finland se verdediging ná die Russies-Sweedse Oorlog te bewerkstellig]] [[Lêer:Grand duchy of finland 1662.jpg|duimnael|Kaart van Finland uit 1662. As Finland is die Aartsbisdom [[Turku]] beskou. Die gebiede van die huidige Noord-Finland het aan die Aartsbisdom [[Uppsala]] behoort en is nie as Finland beskou nie.]] [[Lêer:Swedish Empire (1560-1815) en2.png|duimnael|Die [[Sweedse Ryk]] volgens die [[Verdrag van Roskilde]] in 1658.<br />Donkergroen: Die eintlike Swede soos verteenwoordig in die Riksdag van die Boedels. Ander groenskakerings: Sweedse heerskappy en besittings]] Die skakeling van Wes-Finland met [[Swede]] het geleidelik gebeur. Die opkomende magte Swede en Nowgorod het om politieke, ekonomiese en godsdienstige redes om die Finne se gebied gewedywer. Albei lande het van die 12de eeu af verskeie meer of minder militêre [[Kruistog]]te na dié gebied onderneem. Die grens tussen albei magte en daarmee Finland se oostelike grens is in 1323 met die Verdrag van Nöteborg vir die eerste keer bepaal. Die [[Kerk (organisasie)|kerk]] se aktiwiteite, die migrasiebewegings van Sweedse setlaars asook die rykswette en owerhede het daartoe bygedra dat die nuwe gebiede as [[Österland]] een van die vier vaste landsdele van Swede geword het. Van 1362 af het Österland die reg gehad om aan die Sweedse koningsverkiesing deel te neem. Finland se kerstening is met die stigting van die Domkapitel Turku in 1276 amptelik afgesluit, die ou Finse mitologie het egter nog oor eeue heen langs die Christendom bly bestaan. Tydens die [[Middeleeue]] het in Finland 'n samelewing met stande volgens die Europese manier, 'n stedelike wese en 'n Rooms-Katolieke kerkorganisasie ontstaan. Van die einde van die 14de tot sy ontbinding aan die begin van die 16de eeu was Finland as deel van Swede ook 'n deel van die [[Kalmarunie]]. Tydens die heerskappy van [[Gustaaf I van Swede|Gustaaf I Wasa]] van 1523 tot 1560 het Swede in 'n sterk sentrale staat ontwikkel, wat die grondslag vir die ryk se status as 'n groot mag in die 17de eeu gevorm het. Ook onder Gustaaf Wasa is gedurende die [[Protestantse Hervorming]] die Katolisisme met die [[Lutheranisme]] vervang. As 'n groot mag het Swede daarin geslaag om sy grondgebied in oorloë teen [[Denemarke]], [[Pole]] en [[Rusland]] rondom die Oossee uit te brei. Finland, wat in dié tydperk oorlogsdade gespaar gebly het, is nouer by die ryksadministrasie geïntegreer. Onder die goewerneur-generaal [[Per Brahe die Jongere|Per Brahe]] is verskeie stede gestig, in Turku die akademie en 'n hof ingerig en 'n posdiens van stapel gestuur. Gedurende die 18de eeu het Swede se mag gekrimp, veral tydens die [[Groot Nordiese Oorlog]] (1700–1721), toe Finland beset is (Groter woede, 1714–1721). Ná die ondertekening van die Vrede van Nystad is die besetting van Finland beëindig, maar ook Swede se status as 'n groot mag. Tydens 'n verdere Russies-Sweedse oorlog (1741–1743) is Finland weer beset (Kleiner woede), en in die daaropvolgende vrede is die Russiese westelike grens na die [[Kymijoki]]-rivier verskuif. === Russiese tydperk === [[Lêer:Diet of Porvoo.jpg|duimnael|links|Tydens die landdag van [[Porvoo]] het die Finse stande in 1809 trou aan die Russiese keiser gesweer. Die keiser het op sy beurt die handhawing van die bestaande regs- en sosiale stelsel verseker]] [[Lêer:Suomineito (Isto).jpg|duimnael|[[Edvard Isto]], ''Die Aanval'', 1899. Die Russiese arend val die Finse Maagd aan en probeer haar Wetboek steel]] Tydens die Vierde Napoleontiese Oorlog het Rusland onder [[Aleksander I van Rusland|Aleksander I]] met [[Frankryk]] teen [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Groot-Brittanje]] en sy bondgenoot Swede geallieer. In 1808 het Rusland Swede aangeval en daarmee die Finse Oorlog begin, waarna Swede in die Verdrag van Fredrikshamn in 1809 talle gebiede aan Rusland moes afstaan. Onder die gebiede was naas die huidige Suid-Finland, wat destyds as Kern-Finland beskou is, ook die [[Åland]]-eilande, asook dele van [[Lapland (Finland)|Lapland]] en [[Västerbotten]]. Uit dié en die reeds in 1721 en 1743 verowerde gebiede is die Groothertogdom Finland gevorm, wat deel van die [[Russiese Ryk]] gevorm, maar 'n groot mate aan politieke outonomie geniet het. Veral die ou Sweedse wette en die destydse grondwet het van krag gebly. Ook die [[Gregoriaanse kalender]], wat in 1753 in Swede ingevoer is, het in Finland in gebruik gebly.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.kalenderlexikon.de/anzeigen.php?Eintrag=Einf%FChrungGregorKal |title=Chronologie der Einführung des Gregorianischen Kalenders |publisher=Kalenderlexikon |accessdate=1 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044728/http://www.kalenderlexikon.de/anzeigen.php?Eintrag=Einf%FChrungGregorKal |archive-date=1 Desember 2017}}</ref> In 1812 is Helsinki as hoofstad geproklameer, voorheen was dit Turku. Die eerste helfte van die 19de eeu is gekenmerk deur 'n sekere politieke stillstand. Ná die landdag van Porvoo in 1809, waarmee die Groothertogdom Finland gestig is, is die landdag as verteenwoordiger van die stande tot in 1863 nie meer deur die tsaar byeengeroep nie, die politiek het op administrasie gefokus terwyl die regsituasie onveranderd gebly het. In die tydperk het ook 'n Finse nasionale bewussyn ontwikkel en daar was tientalle pogings ter versterking van die Finse identiteit, maar aanvanklik was dit nie teen die tsaar se heerskap gerig nie. In die tweede helfte van die 19de eeu het die Finse politiek aan die gang gekom, veral danksy meer vryhede onder tsaar [[Aleksander II van Rusland|Aleksander II]]. Die verwydering van ou ekonomiese beperkings het die ekonomie aangewakker. Van die 1860's af het die industrialisasie versnel, aangehits deur die [[hout]]bedryf en die stigting van talle saagmeulens. Die vereiste wetgewende aktiwiteite is deur die van 1863 af gereelde byeenroeping van die landdag vergemaklik. Die versterkte Finse nasionale bewussyn is van die einde van die 19de eeu af deur Russiese pogings van sentralisasie van die Ryk en die russifisering van die ryksgebiede teengestaan. Die sogenoemde Februariemanifest van tsaar [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] van 1899 het Finland se outonomie aansienlik beperk. Dit het tot 'n taai politieke konflik gelei, wat in die [[sluipmoord]] op die generaal-goewerneur Nikolaj Bobrikof in 1904 en, gepaardgaande met die [[Russiese Rewolusie (1905)|Russiese Rewolusie van 1905]], in 'n volskaalse algemene staking in [[herfs]] 1905 geëskaleer het. In gevolge die algemene staking het Nikolaas die herinstelling van die outonomie en die stigting van 'n niestande volksvergadering belowe. In 1905 het tsaar Nikolaas II die Finse senaat opdrag gegee om 'n nuwe wet oor die algemene mansstemreg uit te vaardig. Vanweë die protes op die strate en die Sosiaaldemokrate se houding het die aangewese komitee ook die vrouestemreg in sy wetsontwerp opgeneem. Op 20 Julie 1906 het Nikolaas II die wet goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite book |author=Aura Korppi-Tommola |title=A Long Tradition of Equality: Women’s Suffrage in Finland. |editor=Blanca Rodríguez-Ruiz, Ruth Rubio-Marín |work=The Struggle for Female Suffrage in Europe. Voting to Become Citizens. |publisher=Koninklijke Brill NV |location=Leiden/Boston |year=2012 |isbn=978-90-04-22425-4 |pages=47–60, 51–52}}</ref> Daarmee het Finland die eerste Europese land geword om aktiewe vrouestemreg op nasionale vlak in te voer, en wêreldwyd ná [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] die derde land.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History. |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |isbn=978-0-19-870684-7 |pages=437}}</ref> Wat die passiewe stemreg betref is Finland se leidende posisie selfs duideliker: Vir die eerste keer wêreldwyd is vroue tot die parlement verkies. In 1907 het al die Finne van 24 jaar en ouer gelyke stemreg vir die nuutgestigte parlement geniet. Die politieke en sosiale konflikte, wat tydens die algemene staking na vore getree het, kon egter nie opgelos word nie. In 1909 is die pogings van russifisering hervat. Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]], waaraan Finse soldate, met uitsondering van enkele vrywilligers, nie deelgeneem het nie, het die politieke lewe vir 'n rukkie tot stilstand gekom. === Onafhanklikheid en oorloë === [[Lêer:The victory parade of the White Army 1918.jpg|duimnael|links|Die Finse militêre leier en staatsman [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] lei as hoofbeampte die Wit Oorwinningsparade aan die einde van die Finse Burgeroorlog in Helsinki, 1918]] [[Lêer:Finnish areas ceded in 1944.png|duimnael|Grondgebied wat Finland ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] aan die [[Sowjetunie]] moes afstaan. Die Porkkala-land is in 1956 aan Finland teruggegee.]] Ná die [[Februarie-rewolusie]] in Rusland, die afsetting van die tsaar en die gepaardgaande einde van die personele unie het die strewe na onafhanklikheid aansienlik gegroei. Nadat ná die [[Oktober-rewolusie]] die nuwe Russiese regering aan Rusland se volke die reg op sesessie ingestaan het, het die Finse parlement op 6 Desember 1917 Finland se onafhanklikheid verklaar. Dit is op 31 Desember 1917 deur die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek]] en daarna deur talle ander lande erken. Die losmaakproses van Rusland is deur groot interne konflikte begelei, wat op 27 Januarie 1918 tot 'n sosialistiese staatsgreeppoging gelei het. In die driemaandse [[Finse Burgeroorlog]] het die burgerlike "Wit Wag" geseëvier. In 1919 het Finland 'n republikeinse grondwet goedgekeur. In 1920 is met die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek die Vrede van [[Tartu|Dorpat]] onderteken, waarvolgens Finland in die grense van die ou Groothertogdom herstel is, maar bykomend met die [[Petsamo]]-streek en sy ysvrye toegang tot die [[Noorse See]]. Wat Swede betref het 'n konflik ontstaan rakende die strategies belangrike [[Åland]]eilande. In 1921 het die [[Volkebond]] ten gunste van Finland beslis onder voorwaarde dat die eilande 'n aansienlike outonomie geniet. ==== Winteroorlog ==== {{Hoofartikel|Winteroorlog}} Die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]], wat in 1939 onderteken is, het Finland aan die Sowjetse belangesfeer toegewys. In herfs 1939 het die Sowjetunie Finland met gebiedsaansprake in die Kareliese landengte gekonfronteer en beweerde ononderhandelbare veiligheidskwessies vir [[Sint Petersburg|Leningrad]] aangevoer. Finland het dié aansprake verwerp, waarvolgens die [[Rooi Leër]] op 30 November 1939 die buurland aangeval het met die vermeende doel om die hele Finse grondgebied te beset. Dié militêre aanval (Winteroorlog) is aanvanklik gestuit deur die numeries en materieel minder toegeruste Finse gewapende magte. Eers ná 'n beslissende Sowjetse offensief in Februarie 1940 het die Sowjetse soldate die Finse posisies oorwin. Op 13 Maart 1940 is die Vrede van Moskou gesluit, waarvolgens Finland sy onafhanklikheid bewaar het, maar groot dele van Karelië moes afstaan, waaronder die destyds tweede grootste stad van die land [[Wyborg]]. Die Finne het sowat 70&nbsp;000 mense verloor; die Sowjetse verliese is tot op hede onbekend. ==== Voortsettingsoorlog ==== [[Lêer:Kolmen valtakunnan rajapyykki 27.4.1945.png|duimnael|links|Finse troepe hys in April 1945 'n vlag op die [[steenhoop]] aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Finland]] Toe [[Nazi-Duitsland]] op 22 Junie 1941 die nieaanvalsverdrag gebreek en die [[Operasie Barbarossa|Sowjetunie aangeval het]], het Finland in samewerking met Nazi-Duitsland die oorlog toegetree, wat in Finland [[Voortsettingsoorlog]] genoem word. Die Finse gewapende magte kon nie net die verlore gebiede herwin nie, maar ook groot dele van die Sowjetse Oos-Karelië beset. Met dié suksesse het dit haalbaar gelyk om die deur baie Finne as volksgenote beskoude [[Oosseefinse tale|Oosseefinstalige]] volksgroepe van die gebied in 'n Groot-Finland te verenig. In 1944 moes Finland egter na suksesse deur die Rooi Leër uit hierdie gebiede onttrek en het weereens die bedreiging van Sowjetse besetting in die gesig gestaar. Op 19 September 1944 het hulle in [[Moskou]] 'n aparte vredesverdrag onderteken wat die Voortsettingsoorlog beëindig het. Die verlies aan grondgebied uit die Winteroorlog is bevestig, boonop moes die Petsamo-gebied afgestaan word. In die aparte vredesverdrag het Finland ingestem om die Duitse troepe uit die land te verdryf, waarvolgens die Fins-Duitse [[Laplandoorlog]] gevolg het, waartydens die onttrekkende Duitse soldate groot dele van [[Lapland (Finland)|Lapland]] heeltemal verwoes het. Op 27 April 1945 het die oorlog met die onttrekking van die laaste Duitse soldate uit [[Kilpisjärvi]] geëindig. Die toestand van oorlog met die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] is uiteindelik beëindig deur die Paryse Vredesverdrag van 1947. === Sedert 1945 === [[Lêer:2018 Helsinki, Finland (41401402010).jpg|duimnael|links|Die [[Finlandia Hall]], ontwerp deur [[Alvar Aalto]], waar die president [[Urho Kekkonen]] in 1975 die [[OVSE|Konferensie oor Veiligheid en Samewerking in Europa (KVSE)]] gehuisves het]] [[Lêer:Urho-Kekkonen-1975b (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Urho Kekkonen]] was Finland se langsdienende president van 1956 tot 1982]] [[Lêer:Presidentti Sauli Niinistö ja pääministeri Sanna Marinin tiedotustilaisuus 15.5.2022 (52075250080).jpg|duimnael|links|Die eerste minister [[Sanna Marin]] en destydse president [[Sauli Niinistö]] op die perskonferensie waartydens Finland se voorneme om op 15 Mei 2022 by [[NAVO]] vir lidmaatskap aansoek te doen aangekondig is]] Gedurende die naoorlogse tydperk en veral tydens die [[Koue Oorlog]] het Finland 'n besondere posisie in die spanningsveld tussen die blokke ingeneem. Die land het in die oorlog sy onafhanklikheid en die [[vryemarkekonomie]]stelsel bewaar, maar die Sowjetunie het 'n groot invloed op die Finse politiek uitgeoefen. Enersyds het Finland 'n streng neutraliteitsbeleid gevoer, andersyds het hulle, veral onder president [[Juho Kusti Paasikivi]] 'n versoeningsbeleid met die Sowjetunie nagestreef. In 1948 is met die Sowjetunie 'n vriendskaps- en samewerkingsooreenkoms onderteken, wat tot die einde van die Sowjetunie van krag gebly het nadat dit verskeie kere verleng is. Konflikte met die oostelike buurland is deur intensiewe, veral nieamptelike kontakte van die Finse politiek met Moskou voorkom. Hierdie beleid, wat verskeie kere die indruk van afwagtende gehoorsaamheid geskep het, is veral deur [[Wes-Duitsland|Wes-Duitse]] politici van [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]]/[[Christelik-Sosialistiese Unie|CSU]] [[pejoratief]] "[[Finlandisasie]]" genoem. Die invloedrykste politikus in die naoorlogse Finland was [[Urho Kekkonen]], wat van 1956 tot 1982 as president van Finland gedien het. Hy het vir 'n outokratiese leierskapstyl op die president se destyds uitgebreide grondwetlike mag staat gemaak en die betrekkinge met die Sowjetunie as sy privaat aangeleentheid beskou. In 1973 het hy sy ampstermyn deur 'n parlementêre uitsonderingswet laat verleng, hoewel daar min twyfel was dat hy in die algemene verkiesings herkies sou word. Derhalwe is Kekkonen se ampstermyn algemeen deur 'n tekort aan demokrasie gekenmerk. Die president kon in die tydperk egter deurgaans staat maak op die meerderheid kiesers se ondersteuning. Een van sy grootste suksesse was glo die [[OVSE|KVSE]]-konferensie in Helsinki in 1975, wat, benewens sy invloed op die proses van verstaan in Europa ook Finland se status as 'n neutrale land onderstreep het. Die [[Ontbinding van die Sowjetunie]] het Finland, wie se ekonomie grootliks op oosterse handel staatgemaak het, aan die begin van die 1990's in 'n erge ekonomiese krisis gedompel. Terselfdertyd het die land groter ruimte in sy buitelandse beleid verkry. In 1992 het Finland oor sy aansluiting by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] begin onderhandel, en het in 1995 'n volle lid van die huidige Europese Unie geword. Op 1 Januarie 2002 was Finland een van twaalf lande wat die [[euro]] as [[geldeenheid]] ingevoer het; dit het die [[Finse mark]] vervang. Deur die toenemende [[Globalisering]] het in die 2000's Finland se afhanklikheid van die wêreldmark gegroei. Die Groot Depressie 2009/10 het Finland redelik erg getref; in 2009 het die [[bruto binnelandse produk]] met 8,3% gekrimp. Ondanks die daaropvolgende jare se ekonomiese herstel was die BBP in 2016 (aangepas vir inflasie) steeds minder as dié in 2008.<ref>{{fi}} {{cite web |url=https://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_kansantalous.html |title=Kansantalous |publisher=Statistiek Finland |accessdate=8 Mei 2024 |archive-date= 1 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501223629/https://stat.fi/tup/suoluk/suoluk_kansantalous.html |url-status=dead }}</ref> Die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] is ook in Finland as 'n keerpunt beskou.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zdf.de/uri/db165a76-07c6-4b1a-951a-d1a8e5703e83 |title=Ukraine-Krieg: Treten Schweden und Finnland in die Nato ein? |publisher=ZDF |date=11 Mei 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> In meningspeilings ná die begin van die Russiese inval in Oekraïne het 'n groot meerderheid Finne 'n aansluiting by [[NAVO]] ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61093302 |title=Ukraine War: Finland to decide on Nato membership in weeks says PM Marin |publisher=[[BBC]] |date=13 April 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2022/04/22/finland-sweden-nato-membership-russia-ukraine-war/ |title='Thanks, Putin': Finnish and Swedish Lawmakers Aim for NATO Membership |publisher=[[Foreign Policy]] |author=Robbie Gramer |date=22 April 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/04/28/nato-chief-says-finland-and-sweden-could-join-quickly-as-both-warm-to-membership |title=NATO chief says Finland and Sweden could join 'quickly' as both warm to membership |publisher=[[Euronews]] |author=Joshua Askew |date=29 April 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> Op 12 Mei 2022 het beide die eerste minister [[Sanna Marin]] en die destydse president [[Sauli Niinistö]] in 'n gesamentlike verklaring vir Finland se toetreding tot NAVO "sonder versuim" gepleit;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/sweden-finland-sauli-niinisto-4ede1942b679dd15bd3021f9b194cbec |title=Finland's leaders call for NATO membership 'without delay' |publisher=AP NEWS |date=12 Mei 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> ná 'n aankondiging op 15 Mei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.presidentti.fi/en/news/president-niinisto-after-the-nato-decision-a-new-era-is-opening-the-result-will-be-a-protected-finland-that-is-part-of-a-stable-strong-and-responsible-nordic-region/ |title=President Niinistö after the NATO decision: A new era is opening – the result will be a protected Finland that is part of a stable, strong and responsible Nordic region. |publisher=President van die Republiek Finland |date=15 Mei 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> het Finland en Swede op 18 Mei gesamentlik aansoek gedoen vir NAVO-lidmaatskap.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/finnland-schweden-nato-101.html |title=Finnland und Schweden geben Anträge auf NATO-Beitritt ab |publisher=Tagesschau |date=18 Mei 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> Op 5 Julie 2022 het al 30 die NAVO-ambassadeurs die toetreeprotokolle onderteken en tot 31 Maart 2023 het al die NAVO-lidlande se parlemente die protokolle goedgekeur. Op 4 April 2023 het Finland 'n NAVO-lidland geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_213448.htm |title=Finland joins NATO as 31st Ally |publisher=[[NAVO]] |date=4 April 2023 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> Ná Swede se toetreding op 7 Maart 2024 is al die Skandinawiese lande vir die eerste keer sedert die ontbinding van die [[Kalmarunie]] in 1523 weer lede van een (en dieselfde) militêre alliansie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/2023/22/schweden-unabhaengigkeit-gustav-vasa-nato-beitritt |title=Unabhängigkeit von Schweden – Alter Schwede |publisher=Die Zeit |author=Ronald D. Gerste |date=30 Mei 2023 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.nzz.ch/international/schweden-tritt-nato-bei-was-die-erweiterung-fuer-die-ostsee-bedeutet-ld.1748476 |title=Gewinnt die Nato nach Schwedens Beitritt die alleinige Kontrolle über die Ostsee? Es ist kompliziert – eine Analyse in Karten |publisher=Neue Zürcher Zeitung |author=Linda Koponen |date=28 Februarie 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Folk dance H6145 Tanhuajat P.JPG|duimnael|links|Finse volksdansers]] [[Lêer:Finland swedish-speaking municipalities.png|duimnael|Verspreiding van die Sweedse bevolking in Finland]] Romeinse geskiedskrywers het na die bewoners van die Noordoos-Europese oerwoude as ''fenni'' verwys. Die gebied was steeds yl bevolk – historici beraam die ''fenni''-bevolking op sowat 100&nbsp;000, en hierdie syfer het net geleidelik gestyg tot 400&nbsp;000 in die 17de eeu en omstreeks een miljoen teen die begin van die Russiese heerskappy in die vroeë 19de eeu.<ref>{{de}} Quack (1997), bl. 19</ref> In die tweede helfte van die 20ste eeu het Finland daarenteen 'n vinnige bevolkingsgroei ervaar sodat die bevolking in 1950 die vier-miljoenkerf oorskry, en danksy die relatief hoë geboortesyfer het die Finse bevolking in 1991 reeds vyf miljoen beloop. In die vroeë 21ste eeu het die jaarlikse bevolkingsgroei na 0,3 persent afgeneem. Die totale bevolking het in 2024 5&nbsp;626&nbsp;414 beloop.<ref name="CIA" /> In vergelyking met ander Europese lande word Finland se bevolking deur 'n relatief mono-etniese struktuur gekenmerk – naas inheemse [[etniese groep]]e (91 persent Finssprekende en 5,4 persent Sweedssprekende Finne, naas sowat 17&nbsp;000 [[Sami]] of ''Samit'') was die aandeel buitelanders in 2008 nog beperk tot minder as drie persent. Van die altesaam 143&nbsp;256 buitelanders in laat 2008 was onder meer 26&nbsp;909 Russiese, 22&nbsp;604 Estlandse en 8&nbsp;439 Sweedse burgers.<ref>{{en}} [http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html ''Statistics Finland – Foreigners in Finland''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611010801/https://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html |date=11 Junie 2020 }}</ref> == Ekonomie == === Finland se "ekonomiese wonder" === [[Lêer:The Sky Wonder docked next to the Sea Diamond at Rhodes, Greece.jpg|duimnael|Die Fins-vervaardigde [[plesierboot]] ''MS Sea Diamond'' in Rhodos-hawe, [[Griekeland]]. Die skip is oorspronklik as ''MS Birka Princess'' vir die [[Åland]]se redery ''Birka Line'' gebou en het in 2007 naby 'n Griekse eiland vergaan]] [[Lêer:Nokian pääkonttori Keilaniemessä.jpg|duimnael|Die huidige hoofkwartier van Nokia in Espoo naby Helsinki]] Na die ekonomiese ontwikkeling van Finland in die 20ste eeu word dikwels as 'n "ekonomiese wonder" verwys.<ref>{{de}} Quack (1997), bl. 41</ref> Alhoewel die industrialisering reeds in die 19de eeu begin het ([[katoen]]spinnerye, [[papier]]meule en [[yster]]verwerking was in hierdie periode die belangrikste nywerhede wat veral in [[Tampere]], die "Finse [[Manchester]]", gekonsentreer was), het Finland tot in die 20ste eeu een van die armste lande in Europa met 'n oorwegend agrariese bevolking gebly. Nog omstreeks 1950 het drie derdes van die Finne in landelike gebiede gewoon, terwyl die nywerheidsektor slegs sowat 'n kwart van alle werkgeleenthede verteenwoordig het en die maandelikse inkomste van werkers laer as die gemiddeld in Europa was. Dit was juis die reparasies, wat Finland ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] aan die Sowjetunie moes betaal, wat die aanleiding vir die eerste Finse ekonomiese wonder gegee het. Die land was destyds genoodsaak om sy nywerhede op 'n grootskaalse manier uit te brei en te herstruktureer om aan [[Moskou]] se eise te kan voldoen. Binne 'n relatief kort tydperk het die land sy nywerheidsektor gediversifiseer en sy afhanklikheid van die enigste beduidende uitvoerproduk – [[hout]] – aansienlik verminder. Die Finse bruto geografiese produk (BGP) het in die periode tussen 1950 en 1974 met gemiddeld vyf persent gegroei. In die 1980's het die tempo van groei selfs versnel tot jaarliks ses persent. Binne twee dekades het Finland danksy sy groot uitvoere na die destydse Sowjetunie en die Europese Ekonomiese Gemeenskap van 'n [[landbou]]ekonomie tot een van die mees gevorderde nywerheidslande in Europa ontwikkel. Een van Finland se belangrikste maatskappye, [[Nokia]], is eksemplaries van die omvattende herstrukturering wat in die Finse ekonomie geïmplementeer is. Nokia is genoem na 'n klein dorpie naby Tampere waar die maatskappy oorspronklik sy hoofkwartier gehad het. Aanvanklik was Nokia niks meer as 'n gewone klein sakeonderneming wat byna honderd jaar lank in die tradisionele hout- en papierbedryf gewortel was nie. Eers danksy die samesmelting met 'n [[rubber]]fabriek in 1965 het Nokia sy produkportfolio begin uitbrei. In die volgende jare het Nokia 'n aantal bekende ondernemings uit die elektroniese bedryf – waaronder vervaardigers van kabels en televisietoestelle soos Salora en Luxor en die IT-afdeling van die Sweedse maatskappy Ericsson – oorgeneem en steeds meer kennis op hierdie gebied versamel. Papier en rubberskoene is steeds deur Nokia vervaardig, tog het die maatskappy ook begin om televisietoestelle, selfone en skyfies te ontwikkel en uiteindelik tot een van die beduidendste internasionale ondernemings in die elektroniese en inligtingstegnologiebedryf gegroei. Tussen 1998 en 2011 was dit selfs die wêreldmarkleier in die selfoonbedryf.<ref>{{en}} [http://www.bbc.com/news/business-17865117 ''BBC News, 27 April 2012: Samsung overtakes Nokia in mobile phone shipments. Besoek op 19 November 2014'']</ref> Ander beduidende Finse maatskappye is die petrochemiese reus Neste Oy wat in 1948 gestig is en vandag as een van die leidende ontwikkelaars en vervaardigers van skoon brandstowwe bekend staan en 'n netwerk van moderne vulstasies in die [[Baltiese lande]], [[Pole]] en Rusland opgebou het; Kone Oy, die derde grootste vervaardiger van hysbakke ter wêreld waarmee onder meer wolkekrabbers in [[Manhattan]], [[Singapoer]] en [[Hongkong]] toegerus is; Valmet, een van die beduidendste papiervervaardigers ter wêreld wat in 1999 met Rauma tot die nuwe maatskappy Metso saamgesmelt het; en Vaisala, wat meetinstrumente vir weerkundige doeleindes asook die meting van [[radioaktiwiteit]] en [[osoon]]konsentrasies vervaardig. Sedert die eerste ysbrekers in die 19de eeu in die hawestad Turku ontwikkel is, het ook skeepsbou tot een van die sleutelbedrywe van die Finse ekonomie gegroei. Meer as die helfte van alle ysbrekers wat wêreldwyd van stapel loop word in Finland ontwerp. Daarnaas word ook luukse [[Plesierboot|plesierbote]], spesiale skepe vir siviele en militêre doeleindes, jagte en diesel-enjins in Finland vervaardig. === Land- en bosbou === [[Lêer:JD kuormatraktori.jpg|duimnael|Houtoes in Pirkanmaa]] Die [[landbou]]sektor was nog tot in die 1950's die belangrikste bron van inkomste vir die ekonomies aktiewe bevolking. As gevolg van landhervormings was die gemiddelde oppervlakte van plase relatief klein, tog het die verkoop van bosgebiede en werkgeleenthede in die [[bosbou]] 'n bykomende inkomste aan Finse boere verskaf.<ref>{{de}} ''Hier ist Finnland''. Helsinki: Otava 1999, bl. 90</ref> Die landbousektor speel nog steeds 'n beduidende rol in die Finse ekonomie en samelewing – saam met verwante nywerhede bied hierdie bedryf sowat 300&nbsp;000 werksgeleenthede en het in 2006 2,6 persent tot Finland se bruto geografiese produk bygedra.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 174</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mmm.fi/en/index/frontpage/agriculture.html |title=Agriculture |publisher=Finse Departement van Landbou |accessdate=30 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730133916/http://www.mmm.fi/en/index/frontpage/agriculture.html |archive-date=30 Julie 2012 |url-status=dead}}</ref> Die Finse landbousektor floreer in 'n klimatiese konteks wat met 'n kort groeiperiode, onreëlmatige reënval en suur moerasgrond allesbehalwe gunstige omstandighede vir intensiewe boerdery skep. Die landbouoppervlakte is dan ook beperk tot 2,2 miljoen hektaar of 6,5 persent van Finland se totale oppervlakte. Die Finse [[graan]]gebiede in die suidelike en westelike kusstreke is die mees noordelike ter wêreld – hier word veral [[gars]], [[hawer]] en [[koring]] verbou en daarnaas ook [[vark]]e geteel. Die graanopbrengs per hektaar is laer as in [[Sentraal-Europa]]. Die [[kwik]] daal dikwels enkele dae ná die oestyd vir die eerste keer benede vriespunt. Boere in Sentraal- en Oos-Finland spits hulle veral op [[bees]]teelt toe; suiwelprodukte verteenwoordig meer as 40 persent van die totale landbouproduksie. Lapland asook dele van Nordösterbotten en Kainuu is tradisionele [[rendier]]teeltgebiede. Finland se rendiertelers beskik altesaam oor meer as 200&nbsp;000 diere.<ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.rktl.fi/talous_yhteiskunta/luonnonvarat/porotalous/ |title=Porotalous osana yhteiskuntaa |publisher=Navorsingsinstituut vir wildteelt en vissery |accessdate=29 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629025656/http://www.rktl.fi/talous_yhteiskunta/luonnonvarat/porotalous/ |archive-date=29 Junie 2007}}</ref> In teenstelling met Swede en Noorweë is rendierteelt in Finland geen voorreg vir die inheemse Sami-minderheid nie, sodat hierdie beroep ook vir die meerderheidsbevolking toeganklik is. Met die Finse toetreding tot die Europese Unie (EU) het die Finse landbousektor ingrypende veranderings ondergaan. Die nasionale mark vir landbouprodukte was voorheen danksy 'n proteksionistiese beleid beskerm teen invoere. Ná 1995 het die pryse vir produsente skielik met meer as 'n derde gedaal. Die Gemeenskaplike Landboubeleid van die EU maak nogtans voorsiening vir die bewaring van die landbousektor in alle Europese geweste en finansiële steun vir gebiede wat as gevolg van strukturele en natuurlike omstandighede benadeel is. Finse boere trek sodoende voordeel uit die EU se praktyk van subsidiëring, terwyl die plaaslike landbousektor 'n merkwaardige konsentrasieproses ondergaan: Die aantal boerderye, wat in die 1990's nog sowat 100&nbsp;000 beloop het, het verminder tot byna 80&nbsp;000 in 2000 en 65&nbsp;802 in 2008. Die gemiddelde oppervlakte (15 hektaar in die 1990's) het toegeneem tot 28 hektaar in 2000 en 35 hektaar in 2008.<ref>{{en}} [http://www.tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_maatalous_en.html ''Statistics Finland''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029033454/http://www.tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_maatalous_en.html |date=29 Oktober 2009 }}</ref> Houtverwerkingsaanlegte bied sowel werksgeleenthede asook 'n bron van inkomste vir boseienaars – 58 persent van die Finse bosgebiede is in privaat besit, en een uit elke vyf Finse gesinne beskik oor bosgrond. Jaarliks word sowat 60 miljoen kubieke meter hout gekap, tog maak die Finse houtbedryf op volhoubare wyse gebruik van inheemse houtbronne. Nogtans bly die kap van bome in Noord-Finse oerwoude omstrede.<ref>{{fi}} [http://www.greenpeace.org/finland/fi/kampanjat/metsa ''Greenpeace Finland'']</ref> === Krisisjare === [[Lêer:Stora Enso Oulu 2006 01 26.JPG|duimnael|'n Papiermeul van ''Stora Enso'' in [[Oulu]] (Uleåborg)]] In die 1980's het Finland 'n enorme ekonomiese insinking beleef nadat die land sy uitvoermarkte in [[Oos-Europa]] verloor het en tegelykertyd ook die binnelandse vraag ineengestort het. Hoë rentekoerse en 'n geweldige publieke skuldlas het die krisis verskerp. Die werkloosheidsyfer het van drie tot meer as twintig persent gestyg en was saam met dié van [[Spanje]] die hoogste in Europa. Die Finse ekonomie het eers ná drie krisisjare in 1992 geleidelik begin herstel, en teen die middel van die negentigerjare het selfs 'n groot opswaai ingetree wat dikwels as die tweede ekonomiese wonder in Finland beskryf word. Veral die devaluasie van die Finse markka het 'n gunstige invloed op die uitvoersektor uitgeoefen – tussen 1993 en 1995 het die uitvoere met jaarliks 13 persent gestyg en sodoende ook die nywerheidsproduksie gestimuleer. Die staatsektor is met effektiewe besuinigingsmaatreëls gestabiliseer, terwyl die Finse staat met die privatisering van staatsbeheerde ondernemings 'n inkomste van twintig miljard markka verdien het. Die beduidendste openbare ondernemings, wat vanaf 1994 geleidelik geprivatiseer is, was die Finse Telekom (TELE); die Finse spoorwegmaatskappy VR; Rautaruukki, die tweede grootste staalvervaardiger in Skandinawië; die chemiese reus Kemira; en die energieverskaffer Imatran Voima. Die konsolidasieproses in die staatssektor was reeds in 1996 afgesluit, en die inflasiekoers was vanaf 1994 enkele jare lank net omstreeks een persent. Finland het aan alle voorwaardes vir die invoering van die Europese geldeenheid Euro voldoen. Sowel verbruikers asook ondernemings het voordeel uit die omskakeling na die Euro getrek – voedselpryse is aansienlik verlaag sodat die besteebare inkomste van Finne aan die toeneem was en die aanleiding tot verdere ekonomiese groei gegee het. Die winste van ondernemings het in hierdie periode sterk gestyg. In 2015 was Finland opnuut besig om op 'n ekonomiese krisis af te stuur nadat sy ekonomie in die derde kwartaal die slegste gevaar het in die Eurosone en met 0,6 persent gekrimp het.<ref>{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11993040/Finland-emerges-as-the-new-sick-man-of-Europe-as-euros-worst-performing-economy.html ''www.telegraph.co.uk: Finland emerges as the 'new sick man of Europe' as euro's worst performing economy, 13 November 2015. Besoek op 22 November 2015'']</ref> Werkloosheid het toegeneem van 6,2 persent vroeg in 2008 tot 9,5 persent vroeg in 2016. Die land se ekonomiese moeilikhede het voortgespruit uit 'n sterk dalende vraag na Finse goedere in Rusland, 'n verlaagde internasionale mededingendheid weens hoë arbeidskoste, en die agteruitgang van Nokia, Finland se vroeëre nywerheidsreus. Naas Nokia kon ook die Finse papierbedryf nie meer die uitdaging bemeester wat 'n nuwe generasie slimfone en e-boeklesers gebied het nie – die vervanging van gedrukte media deur internetdienste, digitale koerantuitgawes en e-boeke.<ref>{{en}} [http://www.bbc.com/news/business-35656150 ''BBC News, 29 Februarie 2016: Finland: The sick man of Europe? Besoek op 1 Maart 2016'']</ref> Daarnaas het die Finse staatsuitgawes, wat persentasiegewys onder die hoogstes in Europa gereken word, sorgwekkende vlakke bereik. == Politiek == === Regering === [[Lêer:Eduskuntatalo (Finnish Parliament building).JPG|duimnael|upright|Finland se parlement in Helsinki]] [[Lêer:Alexander Stubb EPP October 2018 (44474967285) (cropped).jpg|duimnael|upright|Die huidige president Alexander Stubb]] [[Lêer:EPP Political Assembly, 09-10 March, Helsinki (52736475700) (cropped2).jpg|duimnael|upright|Die huidige eerste minister Petteri Orpo]] Finland is 'n parlementêre demokratiese republiek en die nuwe grondwet in 2000 het 'n aansienlike magverskuiwing van die voorheen betreklik sterk president na die parlement en regering saamgebring (semi-presidensiële regeringstelsel).<ref>{{de}} Wolf D. Gruner, Woyke Wichard: ''Europa-Lexikon: Länder, Politik, Institutionen.'' Vol. 1506. C.H. Beck, 2004, bl. 104 v.</ref> Die huidige president is [[Alexander Stubb]] wat in 2024 [[Sauli Niinistö]] opgevolg het. Die president word deur die volk vir 'n termyn van ses jaar verkies met een moontlike herverkiesing. Die Finse parlement (Fins: ''Eduskunta''; Sweeds: ''Riksdagen'') het een kamer met 200 setels. Dit word elke vyf jaar verkies. Die huidige regering regeer sedert 2023 onder leiding van [[Petteri Orpo]]. === Administratiewe streke === In administratiewe opsig bestaan Finland uit 19 streke ([[Fins]]: ''maakunta''; [[Sweeds]]: ''landskap''), waarvan Åland vanweë sy unieke geskiedenis en Sweedse bevolkingsmeerderheid 'n uitgebreide outonomie geniet en oor sy eie regering en wetgewing beskik. [[Lêer:Regions of Finland labelled EN.svg|duimnael|Administratiewe streke van Finland]] {| class="wikitable sortable" !class="unsortable"| Vlag !class=unsortable| Wapen ! Afrikaans ! Fins ! Sweeds ! Hoofstad |- | | [[Lêer:Lapin maakunnan vaakuna.svg|40px|Lapland]] | [[Lapland (Finland)|Lapland]] | ''Lappi'' | ''Lappland'' | align="right" | [[Rovaniemi]] |- | | [[Lêer:Pohjois-Pohjanmaan vaakuna.svg|40px|Noord-Pohjanmaa]] | [[Noord-Pohjanmaa]] | ''Pohjois-Pohjanmaa'' | ''Norra Österbotten'' | align="right" | [[Oulu]] |- | [[Lêer:Flag of Kainuu.svg|40px|Kainuu]] | [[Lêer:Kainuu.vaakuna.svg|40px|Kainuu]] | [[Kainuu]] | ''Kainuu'' | ''Kajanaland'' | align="right" | [[Kajaani]] |- | [[Lêer:North karelia flag.svg|40px|Noord-Karelië]] | [[Lêer:Pohjois-Karjala.vaakuna.svg|40px|Noord-Karelië]] | [[Noord-Karelië]] | ''Pohjois-Karjala'' | ''Norra Karelen'' | align="right" | [[Joensuu]] |- | [[Lêer:Flag of Northern Savonia.svg|40px|Noord-Savo]] | [[Lêer:Pohjois-Savo.vaakuna.svg|40px|Noord-Savo]] | [[Noord-Savo]] | ''Pohjois-Savo'' | ''Norra Savolax'' | align="right" | [[Kuopio]] |- | [[Lêer:Flag of South Savonia.svg|40px|Suid-Savo]] | [[Lêer:Etelä-Savo.vaakuna.svg|40px|Suid-Savo]] | [[Suid-Savo]] | ''Etelä-Savo'' | ''Södra Savolax'' | align="right" | [[Mikkeli]] |- | | [[Lêer:Etelä-Karjala.vaakuna.svg|40px|Suid-Karelië]] | [[Suid-Karelië]] | ''Etelä-Karjala'' | ''Södra Karelen'' | align="right" | [[Lappeenranta]] |- | [[Lêer:Keski-suomi lippu.svg|40px|Sentraal-Finland]] | [[Lêer:Keski-Suomi Coat of Arms.svg|40px|Sentraal-Finland]] | [[Sentraal-Finland]] | ''Keski-Suomi'' | ''Mellersta Finland'' | align="right" | [[Jyväskylä]] |- | [[Lêer:Flag of Southern Ostrobothnia.svg|40px|Suid-Pohjanmaa]] | [[Lêer:Etelä-Pohjanmaan maakunnan vaakuna.svg|40px|Suid-Pohjanmaa]] | [[Suid-Pohjanmaa]] | ''Etelä-Pohjanmaa'' | ''Södra Österbotten'' | align="right" | [[Seinäjoki]] |- | | [[Lêer:Pohjanmaan maakunnan vaakuna.svg|40px|Pohjanmaa]] | [[Pohjanmaa]] | ''Pohjanmaa'' | ''Österbotten'' | align="right" | [[Vaasa]] |- | [[Lêer:Keski-Pohjanmaa.lippu.svg|40px|Sentraal-Pohjanmaa]] | [[Lêer:Keski-Pohjanmaa.vaakuna.svg|40px|Sentraal-Pohjanmaa]] | [[Sentraal-Pohjanmaa]] | ''Keski-Pohjanmaa'' | ''Mellersta Österbotten'' | align="right" | [[Kokkola]] |- | [[Lêer:Flag of Pirkanmaa.svg|40px|Pirkanmaa]] | [[Lêer:Pirkanmaa.vaakuna.svg|40px|Pirkanmaa]] | [[Pirkanmaa]] | ''Pirkanmaa'' | ''Birkaland'' | align="right" | [[Tampere]] |- | [[Lêer:Satakunta-flag.svg|40px|Satakunta]] | [[Lêer:Satakunta.vaakuna.svg|40px|Satakunta]] | [[Satakunta]] | ''Satakunta'' | ''Satakunta'' | align="right" | [[Pori]] |- | [[Lêer:Päijät-Häme.lippu.svg|40px|Päijät-Häme]] | [[Lêer:Päijät-Häme.vaakuna.svg|40px|Päijät-Häme]] | [[Päijät-Häme]] | ''Päijät-Häme'' | ''Päijänne-Tavastland'' | align="right" | [[Lahti]] |- | [[Lêer:Flag of Tavastia Proper.svg|40px|Kanta-Häme]] | [[Lêer:Kanta-Häme.vaakuna.svg|40px|Kanta-Häme]] | [[Kanta-Häme]] | ''Kanta-Häme'' | ''Egentliga Tavastland'' | align="right" | [[Hämeenlinna]] |- | | [[Lêer:Kymenlaakson maakunnan vaakuna.svg|40px|Kymenlaakso]] | [[Kymenlaakso]] | ''Kymenlaakso'' | Kymmenedalen'' | align="right" | [[Kotka]] en [[Kouvola]] |- | [[Lêer:Flag of Uusimaa.svg|40px|Uusimaa]] | [[Lêer:Uusimaa.vaakuna.svg|40px|Uusimaa]] | [[Uusimaa]] | ''Uusimaa'' | ''Nyland'' | align="right" | [[Helsinki]] |- | | [[Lêer:Varsinais-Suomen.vaakuna.svg|40px|Suidwes-Finland]] | [[Suidwes-Finland]] | ''Varsinais-Suomi'' | ''Egentliga Finland'' | align="right" | [[Turku]] |- | [[Lêer:Flag of Åland.svg|40px|Åland]] | [[Lêer:Coat of arms of Åland 3.svg|40px|Åland]] | [[Åland]] | ''Ahvenanmaa'' | ''Åland'' | align="right" | [[Mariehamn]] |} === Buitelandse beleid === [[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|duimnael|Finland het in 1995 by die Europese Unie aangesluit en in 2007 die [[Verdrag van Lissabon]] onderteken]] Finland se buitelandse beleid fokus veral op sterk bande met die ander [[Skandinawië|Skandinawiese lande]] in die [[Nordiese Raad]] en die [[Baltiese lande]], veral [[Estland]] en [[Swede]]. Finland het op 1 Januarie 1995 saam met [[Oostenryk]] en Swede by die [[Europese Unie]] aangesluit en op 4 April 2023 by [[NAVO]]. Die land se buitelandse beleid weerspieël sy historiese, ekonomiese en kulturele bande met Skandinawië en die Baltikum, maar ook die ervarings met die buurland Rusland.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/laender/finnland-node/politisches-portraet/211690 |title=Finnland: Politisches Porträt |publisher=Duitse Departement van Buitelandse Sake |date=1 Maart 2024 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> === Staatshoofde en partye === ; Staatshoofde van Finland sedert Oktober 1918 * [[Fredrik Kaarle]] (koning, 1918) * [[Pehr Evind Svinhufvud]] (regent, 1918) * [[Carl Gustav Mannerheim]] (regent, 1918–1919) * [[Kaarlo Juho Stahlberg]] (president, 1919–1925) * [[Lauri Kristian Relander]] (1925–1931) * [[Pehr Evind Svinhufvud]] (1931–1937) * [[Kyösti Kallio]] (1937–1940) * [[Risto Heikki Ryti]] (1940–1944) * [[Carl Gustav Mannerheim]] (1944–1946) * [[Juho Kusti Paasikivi]] (1946–1956) * [[Urho Kaleva Kekkonen]] (1956–1982) * [[Mauno Henrik Koivisto]] (1982–1994) * [[Martti Ahtisaari|Martti Oiva Kalevi Ahtisaari]] (1994–2000) * [[Tarja Halonen|Tarja Kaarina Halonen]] (v) (2000–2012) * [[Sauli Niinistö|Sauli Väinämö Niinistö]] (2012–2024) * [[Alexander Stubb|Cai-Göran Alexander Stubb]] (sedert 2024) ; Ander bekende (politieke) persoonlikhede * [[Carl Gustav Mannerheim]] (was behalwe regent en president ook maarskalk opperbevelhebber 1939–1944) * [[Väinö Tanner]] (sosiaaldemokratiese premier) * [[Antti Oskari Tokoi]] (sosiaaldemokratiese premier) * [[Kalevi Sorsa]] (sosiaaldemokratiese premier) * [[Matti Vanhanen]] (premier van die sentrumparty) ; Politieke partye in die parlement ná die 2023-verkiesing * [[KOK]] (Nasionale Koalisieparty; regs [48 parlementslede]) * [[PS]] (Finne Party; effens nasionalisties [46 parlementslede]) * [[SDP]] (Sosiaaldemokrate, links [43 parlementslede]) * [[KESK]] (Sentrumparty; gematig regs [23 parlementslede]) * [[VIHR]] (Groen Party; omgewingskwessies, gematig links [13 parlementslede]) * [[VAS]] (Linkse Volksparty; sosialisties [11 parlementslede]) * [[RKP]]/[[SFP]] (Sweedse Volksparty; gematig regs, party van die Sweedse minderheid [9 parlementslede]) * [[KD]] (Christendemokrate, gematig regs [5 parlementslede]) * [[LIIK]] (Beweging Nou; liberaal, gematig regs [1 parlementslid]) ; Voormalige politieke partye * [[LKP]] ([1965–2011, het verskeie voorgangers] Liberale Volksparty; liberaal) * [[IKL]] ([1932–1944] Patriotiese Beweging; fascisties) * [[ML]] ([1906–1965] Agrariese Liga; gematig regs; vanaf 1965 = Sentrumparty) * [[SKDL]] ([1944–1990] Volksdemokratiese Party; links-sosialisties/kommunisties; vanaf 1990 = Linkse Volksparty) == Boukuns == === Romaanse boukuns === [[Lêer:Hammarlandin kirkko.JPG|duimnael|Romaanse [[veldsteenkerk]] in Hammarland, Åland]] Die suidweste van Finland is eers vanaf die middel van die 12de eeu gekersten. Henrik, biskop van Uppsala in Swede, het in 1156 tydens 'n sendingreis die martelaardood gesterf en is in die voorganger van die huidige kerk te Nousiainen begrawe. Afgesien van 'n sendingsbisdom is die eerste bisdom van Finland eers in 1276 in Turku (Åbo) gestig. Die wêreldlike en sakrale houtgeboue uit die Romaanse periode het nie bewaar gebly nie. Die steengeboue uit hierdie tydperk, waaronder 125 middeleeuse steenkerke, is merendeels van [[veldsteenkerk|veldstene]] gebou en vanweë hul eenvoudige binneruimtes sonder versierings moeilik om te dateer. Die voorganger van Turku se huidige domkerk is in die eerste helfte van die 13de eeu as houtkerk opgerig. Die sakrale boukuns van Åland, waaronder die veldsteensaal van Hammarland (laat 14de eeu) en die steensakristie in Finström uit die tweede helfte van die 13de eeu, wat deel uitmaak van 'n houtkerk, word eweneens by die Romaanse stylperiode gereken.<ref>{{en}} Rolf Toman: ''Romanik. Architektur • Skulptur • Malerei''. h.f. ullman/Tandem 2007, bl. 253</ref> == Sport == [[Lêer:Finlandhockeybronze2010WinterOlympics.jpg|duimnael|links|Finland se nasionale yshokkiespan word as een van die bestes wêreldwyd geag. Die span het al vier wêreldbekertoernooie (in 1995, 2011, 2019 en 2022) en een Olimpiese goue medalje gewen (in [[Olimpiese Winterspele 2022|2022]]).<ref>{{fi}} {{cite web |url=https://yle.fi/a/3-12326320 |title=Finland claims first-ever hockey gold at Beijing Olympics |publisher=Yle |date=20 Februarie 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2022-02-20/beijing-winter-olympics-finald-beats-roc-ice-hockey-final/100846726 |title=Finland wins historic Winter Olympics ice hockey gold medal after beating ROC team 2–1 in Beijing final |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |author=Simon Smale |date=20 Februarie 2022 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref>]] [[Lêer:Paavo Nurmi sytyttää olympiatulen 1952.jpg|duimnael|Die Finse atleet [[Paavo Nurmi]] steek die [[Olimpiese Somerspele 1952]] se [[Olimpiese vlam]] in Helsinki aan]] Verskeie [[sport]]soorte is gewild in Finland. [[Pesäpallo]], die Finse ekwivalent van die Amerikaanse [[bofbal]], is Finland se nasionale sportsoort,<ref>{{fi}} {{cite web |url=https://www.pesis.fi/pesis-info/in-english/ |title=Introduction to the game |publisher=Pesäpalloliitto |accessdate=8 Mei 2024 |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424192103/https://www.pesis.fi/pesis-info/in-english/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=https://yle.fi/a/3-11648041 |title=Pesäpallo otti sata vuotta sitten syntyaskelia |publisher=Yle |date=14 November 2020 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> hoewel die gewildste sport in terme van toeskouers [[yshokkie]] is.<ref>{{fi}} {{cite web |url=http://mtv.fi/sport/mm2016/uutiset/artikkeli/leijonien-mm-finaalista-kaikkien-aikojen-katsotuin-jaakiekko-ottelu-suomessa/5908282 |title=Leijonien MM-finaalista historian katsotuin jääkiekko-ottelu Suomessa! |publisher=MTV |date=23 Mei 2016 |accessdate=23 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160523112821/http://www.mtv.fi/sport/mm2016/uutiset/artikkeli/leijonien-mm-finaalista-kaikkien-aikojen-katsotuin-jaakiekko-ottelu-suomessa/5908282 |archive-date=23 Mei 2016 |url-status=dead}}</ref> Ander gewilde sportsoorte sluit in [[atletiek]], [[heg-en-steg-ski]], [[skansspring]], [[sokker]], [[vlugbal]] en [[basketbal]].<ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.hs.fi/urheilu/a1393470059062 |title=Valta vaihtui urheilussa: Suomalaiset arvostavat nyt enemmän futista kuin jääkiekkoa |publisher=HS |date=27 Februarie 2014 |accessdate=18 Mei 2016}}</ref> Sokker is die mees uitgeoefende spansport volgens aantal deelnemers in die land.<ref>{{fi}} {{cite web |url=https://yle.fi/a/3-7113110 |title=Jalkapallo nousi arvostetuimmaksi urheilulajiksi |publisher=Yle |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=https://www.lansivayla.fi/urheilu/1791968 |title=Jalkapallolla eniten harrastajia – se lyö lätkän, hiihto on alamäessä |publisher=Länsiväyl |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> Die Finse nasionale basketbalspan het groot openbare aandag ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fiba.basketball/basketballworldcup/2014/news/Fan-power-Finn-power-The-tournament--begins--on-win |title=Fan power! Finn power! The tournament "begins" on a winning note for Dettman’s team |publisher=FIBA.com |date=31 Augustus 2014 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> In terme van verowerde medaljes en goue medaljes per inwoners is Finland die bespresterende land in die Olimpiese geskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.medalspercapita.com/#medals-per-capita:all-time |title=Olympic Medals per Capita |publisher=medalspercapita.com |accessdate=30 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730144712/http://www.medalspercapita.com/#medals-per-capita:all-time |archive-date=30 Julie 2017 |url-status=dead}}</ref> Finland het tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] vir die eerste keer op sy eie deelgeneem. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] het die oorspronklike "Vlieënde Fin" [[Hannes Kolehmainen]] drie goue medaljes gewen. Gedurende die 1920's en 1930's het Finse langafstandlopers die Olimpiese Spele oorheers, en [[Paavo Nurmi]] het altesaam nege Olimpiese goue medaljes gewen en tussen 1921 en 1931 22 amptelike wêreldrekords opgestel. Na Nurmi word dikwels as die grootste Finse sportlui en een van die grootste atlete van alle tye verwys. Die [[Olimpiese Somerspele 1952]] is in Helsinki aangebied. Die [[spiesgooi]]-item het aan Finland nege Olimpiese goue medaljes, vyf wêreldbekertitels, vyf Europese kampioenskaptitels en 24 wêreldrekords besorg. Finland het ook 'n noemenswaardige geskiedenis wat [[kunsskaats]] betref. Finse skaatsers het agt wêreldbekertoernooie en 13 juniorwêreldbekertoernooie in gesinchroniseerde skaats gewen. Finse deelnemers het aansienlike sukses behaal in [[motorsport]]. In die [[Wêreldtydrenkampioenskap]] het Finland agt wêreldkampioene opgelewer, meer as enige ander land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2018/09/13/sport/rally-wrc-finland-spt-intl/index.html |title=Why Finland loves rally |publisher=[[CNN]] |author=Nell Lewis |date=13 September 2018 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> In [[Formule Een]] het Finland die meeste wêreldbekertoernooie per inwoners gewen, met [[Keke Rosberg]], [[Mika Häkkinen]] en [[Kimi Räikkönen]] wat al die titel gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/mar/10/formulaone17 |title=Why are Finnish drivers so good? |publisher=[[The Guardian]] |author=Andrew Benson |date=10 Maart 2008 |accessdate=8 Mei 2024}}</ref> Van die gewildste ontspanningsporte en aktiwiteite sluit in [[Nordiese stap]], [[naelloop]], [[fietsry]] en [[ski]]. [[Vloerbal]] is die gewildste jeug- en werkpleksport.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.expat-finland.com/events/finnish_sports.html |title='Finnish Sports' in Finland |publisher=Stuart Allt Web Design |accessdate=8 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.floorball.org/pages/EN/Finland |title=IFF |publisher=IFF |access-date=17 April 2023 |archive-date=13 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013093340/http://www.floorball.org/pages/EN/Finland |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Finland|title=Finland|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=8 Mei 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/|title=Finland|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Mei 2024}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.visitfinland.com/ Finse Bureau vir Toerisme] * {{en}} {{fi}} {{sv}} [https://finland.fi/ This is Finland] – Finse Ministerie van Buitelandse Sake * {{en}} {{fi}} {{sv}} [https://www.stat.fi/ Statistiek Finland] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Finland}} | Noord = {{vlagland|Noorweë}} | Noordoos = {{vlagland|Noorweë}} • {{vlagland|Rusland}} | Oos = {{vlagland|Rusland}} | Suidoos = {{vlagland|Rusland}} | Suid = [[Finse Golf]] • {{vlagland|Estland}} | Suidwes = {{vlagland|Swede}} • [[Oossee]] | Wes = {{vlagland|Swede}} • [[Botniese Golf]] | Noordwes = {{vlagland|Swede}} • {{vlagland|Noorweë}} }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Nordiese lande}} {{Nordiese Raad}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Finland| ]] shj6i2hu6y80ma0lnud9hhsjehxau0a 0 108 2923011 2921690 2026-08-07T21:58:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923011 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bedryfstelsel weergawe | naam = GNU | familie = | logo = Heckert GNU white.svg | skermkiekie = | onderskrif = | ontwikkelaar = Die gemeenskap | webblad = {{URL|https://www.gnu.org}} | eerste_vrystelling_datum = | eerste_vrystelling_url = | huidige_weergawe = | huidige_datum = | huidige_url = | voorskouweergawe = | voorskoudatum = | voorskou_url = | bronkodemodel = | lisensie = [[GNU Algemene Publieke Lisensie|GNU GPL]], GNU LGPL, GNU AGPL, GNU FDL, GNU FSDG<ref name="gnu-lisensies" /><ref name="gnu-fsdg" /> | kerntipe = [[Linux]] | tale = Veeltalig | opdateermetode = | ondersteunde_platforms = IA-32 (net met Hurd kernel) en Alpha, ARC, ARM, AVR32, Blackfin, C6x, ETRAX CRIS, FR-V, H8/300, Hexagon, Itanium, M32R, m68k, META, Microblaze, MIPS, MN103, OpenRISC, PA-RISC, PowerPC, s390, S+core, SuperH, SPARC, TILE64, Unicore32, x86, Xtensa (net met Linux-libre) | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | ondersteuningstatus = | ander_artikels = }} '''GNU''' (uitspraak: /ɡnuː/)<ref name="gnu" /><ref name="rms-zagreb-talk" /> is 'n [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsel]] en versameling van [[Sagteware|rekenaarsagteware]].<ref name="peng" /><ref name="snom" /><ref name="torres" /><ref name="ccm" /><ref name="walfield" /><ref name="techcrunch" /> GNU bestaan heeltemal uit [[vrye sagteware]],<ref name="handbookonopensource" /><ref name="manifesto" /><ref name="raymond" /> waarvan die meeste onder die GNU-projek se eie [[GNU Algemene Publieke Lisensie|Algemene Publieke Lisensie]] ([[Engels]]: ''General Public License'', GPL) gelisensieer is. "GNU" is 'n rekursiewe [[akroniem]] vir "GNU's Not Unix!" ([[Engels]], ''GNU is nie Unix nie'').<ref name="handbookonopensource" /><ref name="free-dictionary" /> Die akroniem is gekies omdat die ontwerp van GNU soortgelyk is aan dié van [[Unix]], maar van Unix verskil deurdat dit vrye sagteware is en geen Unix-[[bronkode]] bevat nie.<ref name="handbookonopensource" /><ref name="gnu" /><ref name="marshall" /> Die GNU-projek sluit 'n [[bedryfstelselkern]], GNU Hurd, in, wat die oorspronklike fokus van die Free Software Foundation (Engels, ''Vrye Sagteware-stigting''; FSF) was.<ref name="handbookonopensource" /><ref name="computerworld" /><ref name="hillesley" /><ref name="lessig" /> Aangesien Hurd se kern nog nie produksiegereed is nie,<ref name="hurd-status" /> word nie-GNU-kerne, byvoorbeeld die [[Linux]]-kern, met GNU-sagteware gebruik.<ref name="what-is-linux" /><ref name="ubuntu-installasiegids" /> Die kombinasie van GNU-sagteware met die Linux-kern is so algemeen dat dit algemeen na verwys word as slegs ''Linux'', en minder algemeen as ''[[GNU/Linux]]''. [[Richard Stallman]], stigter van die GNU-projek, beskou GNU as 'n "tegniese middel tot 'n sosiale doeleinde".<ref name="stallman" /> Lawrence Lessig skryf in sy voorwoord tot die tweede uitgawe van Stallman se boek ''Free software, free society'' dat Stallman daarin oor "die sosiale aspekte van sagteware en hoe vrye sagteware [[gemeenskap]] en sosiale geregtigheid kan skep" skryf.<ref name="stallman-gay" /> == Sien ook == * [[Lys van vrye sagteware]] * [[Vrye Sagteware]] * [[GNU Algemene Publieke Lisensie]] == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="gnu-lisensies">{{cite web |url=https://www.gnu.org/licenses/ |title=GNU Licenses |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511065627/http://www.gnu.org/licenses/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="gnu-fsdg">{{cite web |url=https://www.gnu.org/distros/free-system-distribution-guidelines.html |title=GNU FSDG |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502110730/https://www.gnu.org/distros/free-system-distribution-guidelines.html |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="gnu">{{cite web |url=https://www.gnu.org/ |title=What is GNU? |work=The GNU Operating System |date=4 September 2009 |publisher=[[Free Software Foundation]] |access-date=9 Oktober 2009 |quote=The name ‘GNU’ is a [[recursive acronym]] for ‘GNU's Not Unix‘; it is pronounced ''g-noo'', as one syllable with no vowel sound between the ''g'' and the ''n''. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513075349/http://www.gnu.org/ |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="rms-zagreb-talk">{{en}} {{cite AV media |url=http://mjesec.ffzg.hr/~dpavlin/stallman2006/free_software_movement_and_the_future_of_freedom_zagreb_09_march_2006.ogg |title=The Free Software Movement and the Future of Freedom |first=Richard |last=Stallman |authorlink=Richard Stallman |publisher=[[Free Software Foundation|FSF Europe]] |location=Zagreb, Kroasië |lay-url=http://fsfeurope.org/documents/rms-fs-2006-03-09.en.html |date=9 Maart 2006 |accessdate=20 Februarie 2007}}</ref> <ref name="peng">{{en}} {{cite journal|author1=Yi Peng|author2=Fu Li|author3=Ali Mili|title=Modeling the evolution of operating systems: An empirical study|journal=Journal of Systems and Software|date=Januarie 2007|volume=80|issue=1|pages=1–15|doi=10.1016/j.jss.2006.03.049|url=https://web.njit.edu/~mili/pdf/oss.pdf|accessdate=11 Januarie 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111035552/https://web.njit.edu/~mili/pdf/oss.pdf|archivedate=9 May 2009|quote=''...we have selected a set of fifteen operating systems: Unix, Solaris/Sun OS, BSD, Windows, MS-DOS, MAC OS, Linux, Net Ware, HP UX, GNU Hurd, IBM Aix, Compaq/ DEC VMS, OS/2.''}}</ref> <ref name="snom">{{cite web |url=https://www.snom.com/footer/source-code-gpl-open-source/ |title=Source Code & GPL Open Source |last=Snom Technology |website=www.snom.com |access-date=8 April 2018 |quote=Variants of the GNU operating system, which use the kernel Linux, are now widely used; though these systems are often referred to as "Linux", they are more accurately called "GNU/Linux systems". |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409044219/https://www.snom.com/footer/source-code-gpl-open-source/ |archive-date=9 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="torres">{{en}} {{cite book|author1=M. R. M. Torres|author2=Federico Barrero|author3=M. Perales|author4=S. L. Toral|title=Analysis of the Core Team Role in Open Source Communities|journal=Complex, Intelligent and Software Intensive Systems (CISIS), 2011 International Conference on|date=June 2011|pages=109–114|doi=10.1109/CISIS.2011.25|url=https://www.researchgate.net/publication/221328676|accessdate=11 January 2016|publisher=IEEE Computer Society|format=PDF|quote=''Debian port to Hurd...: The GNU Hurd is a totally new operating system being put together by the GNU group.''|isbn=978-1-61284-709-2}}</ref> <ref name="ccm">{{cite web |url=https://ccm.net/faq/478-gnu-operating-system |title=GNU Operating System - CCM FAQ |website=CCM |access-date=8 April 2018 |quote=GNU is an operating system that offers a set of free open source programs. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215074114/https://ccm.net/faq/478-gnu-operating-system |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="walfield">{{en}} {{cite journal|author1=Neal H. Walfield|author2=Marcus Brinkmann|title=A critique of the GNU hurd multi-server operating system|journal=ACM SIGOPS Operating Systems Review|date=4 Julie 2007|volume=41|issue=4|pages=30–39|doi=10.1145/1278901.1278907|url=http://walfield.org/papers/200707-walfield-critique-of-the-GNU-Hurd.pdf|accessdate=11 Januarie 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151105213752/http://www.walfield.org/papers/200707-walfield-critique-of-the-GNU-Hurd.pdf|archivedate=5 November 2015}}</ref> <ref name="techcrunch">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2008/03/24/arent-unix-and-linux-the-same-thing-yes-and-no/ |title=All About Linux 2008: Aren't UNIX and Linux the same thing? Yes and no. – TechCrunch |website=techcrunch.com |access-date=2 April 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215074112/https://techcrunch.com/2008/03/24/arent-unix-and-linux-the-same-thing-yes-and-no/ |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="handbookonopensource">{{en}} {{cite book |first1 = Kirk |last1=St. Amant |first2=Brian |last2 = Still |title=Handbook of Research on Open Source Software: Technological, Economic, and Social Perspectives |isbn= 978-1-59140999-1|year=2007 }}</ref> <ref name="manifesto">{{cite web |url=https://www.gnu.org/gnu/manifesto.html |title=GNU Manifesto |publisher=FSF |work=GNU project |access-date=27 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511025028/http://www.gnu.org/gnu/manifesto.html |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="raymond">{{en}} {{cite book | url= https://books.google.com/books?id=F6qgFtLwpJgC | title = The Cathedral & the Bazaar: Musings on Linux and Open Source by an Accidental Revolutionary | pages = 10–12 | isbn= 978-0-59600108-7 | last = Raymond | first =Eric | date = 2001-02-01}}</ref> <ref name="free-dictionary">{{en}} {{cite web | url =http://www.thefreedictionary.com/GNU%27s+Not+Unix |title=GNU's Not Unix | publisher =The free dictionary | accessdate = 2012-09-22}}</ref> <ref name="marshall">{{cite web |last=Marshall |first=Rosalie |place=[[Australia|AU]] |url=http://www.pcauthority.com.au/News/128513,qa-richard-stallman-founder-of-the-gnu-project-and-the-free-software-foundation.aspx |title=Q&A: Richard Stallman, founder of the GNU Project and the Free Software Foundation |publisher=PC & Tech Authority |date=17 November 2008 |access-date=22 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228184313/http://www.pcauthority.com.au/News/128513,qa-richard-stallman-founder-of-the-gnu-project-and-the-free-software-foundation.aspx |archive-date=28 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="computerworld">{{en}} Vaughan-Nichols, Steven J. "[http://www.computerworld.com/s/article/9131178/Opinion_The_top_10_operating_system_stinkers Opinion: The top 10 operating system stinkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723114425/http://www.computerworld.com/s/article/9131178/Opinion_The_top_10_operating_system_stinkers |date=23 Julie 2014 }}", ''[[Computerworld]]'', 9 April 2009: "... after more than 25 years in development, GNU remains incomplete: its kernel, Hurd, has never really made it out of the starting blocks. ... Almost no one has actually been able to use the OS; it's really more a set of ideas than an operating system."</ref> <ref name="hillesley">{{en}} {{Citation | last = Hillesley | first = Richard | newspaper = The H | url = http://www.h-online.com/open/features/GNU-HURD-Altered-visions-and-lost-promise-1030942.html | edition = online | title = GNU HURD: Altered visions and lost promise | date = June 30, 2010 | page = [http://www.h-online.com/open/features/GNU-HURD-Altered-visions-and-lost-promise-1030942.html?page=3 3] | quote = Nearly twenty years later the HURD has still to reach maturity, and has never achieved production quality. ... Some of us are still wishing and hoping for the real deal, a GNU operating system with a GNU kernel.}}</ref> <ref name="lessig">{{en}} Lessig, Lawrence. ''The Future of Ideas: The Fate of the Commons in a Connected World'', p. 54. Random House, 2001. {{ISBN|978-0-375-50578-2}}. Oor Stallman: "He had mixed all of the ingredients needed for an operating system to function, but he was missing the core."</ref> <ref name="hurd-status">{{en}} {{Citation | url = https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/status.html | publisher = Free Software Foundation | title = Status | accessdate = 2017-04-24 | date = 2015-05-03 | archivedate = 2020-11-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201112030809/https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/status.html }}</ref> <ref name="what-is-linux">{{en}} {{Citation | chapter-url = http://oreilly.com/openbook/debian/book/ch01_02.html |title= Debian open book | chapter = 1.2 What is Linux? |publisher = O'Reilly |date=1991-10-05 |accessdate = 2012-09-22}}</ref> <ref name="ubuntu-installasiegids">{{en}} {{Citation | edition = 12.4 | contribution-url = https://help.ubuntu.com/lts/installation-guide/armhf/ch01s03.html | contribution = What is GNU/Linux? | publisher = Canonical | series = Ubuntu | title = Ubuntu Installation Guide | accessdate = 2015-06-22 | archivedate = 2015-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150621214422/https://help.ubuntu.com/lts/installation-guide/armhf/ch01s03.html }}</ref> <ref name="stallman">{{en}} {{Citation | contribution = KTH | publisher = FSF | title = Philosophy | series = GNU | contribution-url = https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html | first = Richard | last = Stallman | type = speech | place = Stockholm, Swede | year = 1986 | access-date = 15 Desember 2019 | archivedate = 26 Januarie 1998 | archiveurl = https://web.archive.org/web/19980126190341/https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html }}.</ref> <ref name="stallman-gay">{{en}} {{Cite book|url=http://www.openisbn.com/isbn/9781441436856/|title=Free Software, Free Society: Selected Essays Of Richard M. Stallman|isbn=9781441436856|website=www.openisbn.com|access-date=2016-03-24|last1=Stallman|first1=Richard M.|last2=Gay|first2=Joshua|date=Desember 2009}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie}} * {{en}} [http://gnu.org/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Bedryfstelsels]] [[Kategorie:Vrye sagteware]] sd95wxr167wq2mhum70qydeh8eu39vw 0 3621 2922990 2917211 2026-08-07T20:12:19Z Sobaka 328 /* Politiek */ skakel 2922990 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Singapoer |volle_naam = <small>新加坡共和国 ([[Chinees]])<br />''Republic of Singapore'' ([[Engels]])<br />''Republik Singapura'' ([[Maleis]])<br />சிங்கப்பூர் குடியரசு ([[Tamil]])</small> |algemene_naam = Singapoer |beeld_vlag = Flag of Singapore.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Singapore.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Singapore ASEAN.svg |leuse = ''Majulah Singapura''<br /><small>''(Maleis vir: "Voorwaarts, Singapoer")''</small> |volkslied = ''Majulah Singapura''<br /><small>''(Maleis vir: "Voorwaarts, Singapoer")''</small><br /><center>[[Lêer:Majulah Singapura.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Chinees]], [[Engels]], [[Maleis]], [[Tamil]] |hoofstad = Singapoer (Downtown Core, Central) {{Koördinate|1|17|N|103|50|O}} |latd = 1 |latm = 17 |latNS = N |longd = 103 |longm = 50 |longEW = O |grootste_stad = Singapoer |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Tharman Shanmugaratnam]]<br />[[Lawrence Wong]] |oppervlak_rang = 190^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 719<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/|title=Singapore|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Julie 2025|archive-date=20 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320131051/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 277,6 |persent_water = feitlik geen |bevolking_skatting = 6&nbsp;028&nbsp;459<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 114^de |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 8&nbsp;384,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 21&nbsp;716,4 |bevolkingsdigtheidrang = 3^de |BBP_PPP = $952,644&nbsp;miljard<ref name=imf>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=576,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Singapore |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 34^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $156&nbsp;755<ref name="imf" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 1^ste |BBP = $564,774&nbsp;miljard<ref name="imf" /> |BBP_rang = 27^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $92&nbsp;932<ref name="imf" /> |BBP_per_kapita_rang = 4^de |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Stigting<br />• Selfregering<br />• Onafhanklikheid van die<br />[[Verenigde Koninkryk]]<br />• Samesmelting met [[Maleisië]]<br />• Skeiding van Maleisië<br />en huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[6 Februarie]] [[1819]]<ref>{{en}} {{cite book |last=Chew |first=Ernest |editor= Lee, Edwin |title= A History of Singapore |year=1991 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-588917-7}}</ref><br />[[3 Junie]] [[1959]]<ref>{{en}} {{cite web |title=State of Singapore came into being 50 years ago on 3 June |author=Hoe Yeen Nie |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/433440/1/.html |newspaper=Channel News Asia |location=Singapore |date=2 Junie 2009 |accessdate=17 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117012359/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/433440/1/.html |archive-date=17 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /><br />[[31 Augustus]] [[1963]]<ref name="LOC2">{{en}} {{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+sg0033)|title=Singapore as Part of Malaysia|last=Leitch Lepoer|first=Barbara|year=1989|work=Library of Congress Country Studies|publisher=Government Printing Office|accessdate=14 Mei 2014|location=[[Washington, D.C.]]}}</ref><br />[[16 September]] [[1963]]<ref name="LOC2" /><br /><br />[[9 Augustus]] [[1965]]<ref name="LOC2" /> |MOI = {{wins}} 0,946<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> |MOI_rang = 13^de |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 45,9<ref name="CIA" /> |Gini_rang = 20^ste |Gini_jaar = 2017 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Singapoer-dollar]] (S$) |geldeenheid_kode = SGD |land_kode = SG |tydsone = SST |utc_afwyking = [[UTC+08:00|+8]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+08:00|+8]] |internet_domein = [[.sg]], .新加坡, .சிங்கப்பூர் |skakelkode = 65 |voetskrif = }} '''Singapoer''' ([[Chinees]]: 新加坡, [[pinyin]]: ''Xīnjiāpō''; [[Engels]]: ''Singapore'', [ˈsɪŋɡəpɔːr], {{Audio|En-us-Singapore.ogg|luister}}; [[Maleis]]: ''Singapura''; [[Tamil]]: சிங்கப்பூர், ''Ciṅkappūr''), amptelik die '''Republiek Singapoer''' (Chinees: 新加坡共和国, [[pinyin]]: ''Xīnjiāpō Gònghéguó''; Engels: ''Republic of Singapore''; Maleis: ''Republik Singapura''; Tamil: சிங்கப்பூர் குடியரசு, ''Ciṅkappūr Kuṭiyaracu''), is die kleinste en digbevolkste land in [[Suidoos-Asië]] met 'n oppervlakte van 719 vierkante kilometer en 'n bevolking van 6 miljoen in 2024.<ref name="CIA" /> Singapoer is 'n [[Eilandstaat|eiland]]- en stadstaat wat behalwe vir die hoofeiland Singapoer uit 63 kleiner eilande bestaan. Met sy strategiese ligging het Singapoer reeds vir die Britte as 'n belangrike seehawe gedien waarvandaan hulle die [[Straat van Malakka]] kon oorheers. [[Lêer:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|duimnael|links|Kaart van Singapoer]] [[Lêer:1 singapore city skyline dusk panorama 2011.jpg|duimnael|links|Moderne argitektuur in Singapoer se middestad]] Toe Singapoer-eiland in 1819 danksy sir Thomas Stamford Raffles onder [[Verenigde Koninkryk|Britse bewind]] kom, het sy bevolking slegs 150 mense beloop. Nogtans was ''Singapura'' (letterlik "Die Leeustad") reeds in die 14de eeu 'n beduidende nedersetting wat as gevolg van die oorloë tussen die koninkryke [[Majapahit]] ([[Java (eiland)|Java]], [[Indonesië]]) en Siam (die huidige [[Thailand]]) verniel is. Die moderne Singapoer het volgens 'n plan ontstaan wat deur sir Thomas Raffles persoonlik ontwerp is. Die stad het tot die jaar 1959 'n Britse besitting gebly en daarna volgens 'n ooreenkoms 'n selfregerende stad geword. Singapoer het in 1963 by die Federasie Maleisië aangesluit, maar etniese en ander geskille het tot die afskeiding van [[Maleisië]] gelei, sodat Singapoer in 1965 'n onafhanklike republiek geword het. Die stad word vandag as een van die merkwaardigste ekonomiese en industriële suksesse beskou.<ref>{{en}} Stonehouse, Dr. Bernard (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 93</ref> Singapoer se [[ekonomie]], wat naas die nywerheidsektor op sy [[seehawe]] en vryehandel steun, is steeds op die wêreldmark gemik. Dit is 'n moderne stad met [[wolkekrabber]]s in sy sentrum en die digbevolkste land in Suidoos-Asië wat met sy besige seehawe tot die logistieke en handelsentrum van die streek ontwikkel het. Die fenomenale ekonomiese groei van Singapoer was steeds aan die outoritêre bewind van die ''People's Action Party'' (PAP) gekoppel wat volgens sy beleid van 'n sosialistiese markekonomie 'n moderne welvaartstaat geskep het. Maar as gevolg van Singapoer se verkiesingswette is die [[parlement]] al dekades lank deur die ''People's Action Party'' oorheers en het ook in die verkiesing van 6 Mei 2006 weer 'n oorweldigende meerderheid van 82 setels in die parlement behaal, teenoor slegs een setel elk vir die twee opposisiepartye ''Workers' Party'' en ''Singapore Democratic Alliance''.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007'', bl. 441</ref> Singapoer se strafwette, waarvolgens die [[doodstraf]] onder meer vir die onwettige besit van bepaalde hoeveelhede [[dwelmmiddel]]s outomaties opgelê word, word veral deur [[Weste|Westerse regerings]] en organisasies gekritiseer. In verhouding tot sy bevolking is sedert 1991 die hoogste aantal teregstellings in Singapoer aangeteken.<ref>{{en}} [http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA36/001/2004 ''Amnesty International: Singapore – The death penalty: A hidden toll of executions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080304175533/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA36/001/2004 |date=4 Maart 2008}}</ref> Die inwoners van Singapoer is 'n mengelmoes van verskillende [[etniese groep]]e, alhoewel etniese [[Han-Chinese]] meer as driekwart van die totale bevolking verteenwoordig. Ander belangrike groepe sluit in [[Maleiers]], [[Indië]]rs, [[Pakistan]]i's en [[Sri Lanka]]ne. Meer as dertig persent van die bevolking is [[Boeddhisme|Boeddhiste]], terwyl [[Christene]] 19 persent, [[Moslem]]s 15 persent, [[Taoïsme|Taoïste]] sowat nege en [[Hindoeïsme|Hindoes]] vyf persent van die bevolking verteenwoordig.<ref name="CIA" /> Singapoer is naas die [[Republiek China]] op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] een van twee gebiede buite die Chinese stamland wat in politieke opsig deur Han-Chinese oorheers word.<ref>{{de}} Schöller, Peter; Heiner Dürr en Eckart Dege (reds.): ''Fischer Länderkunde. Boekdeel 1: Ostasien''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 1987, bl. 211</ref> == Etimologie == [[Lêer:Cantino planisphere (1502).jpg|duimnael|links|Die Cantino-wêreldkaart uit 1502 wys Singapoer aan die uithoek van die [[Maleise Skiereiland]], geskryf as ''Bargimgaparaa''. Die Portugese het nog nie die Maleise Skiereiland bereik nie, dus is die uitbeelding daarvan onakkuraat.]] [[Lêer:Map of Singapura by Godinho de Erédia 1604.jpg|duimnael|links|'n Portugese kaart van ''Singapura'' deur Manuel Godinho de Erédia in 1604]] Die [[Afrikaans]]e naam "Singapoer" is afgelei van die inheemse [[Maleis]]e landsnaam ''Singapura'' ([siŋapura]) wat op sy beurt ontleen is aan die [[Sanskrit]]-woord vir "leeustad" (सिंहपुर; ''Siṃhapura''; [[Brahmi-skrif|Brahmi]]: 𑀲𑀺𑀁𑀳𑀧𑀼𑀭; letterlik "leeustad"; ''siṃha'' beteken "leeu" en ''pura'' beteken "stad"' of "vesting").<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bartleby.com/61/46/S0424600.html |title=Singapore |publisher=Bartleby |accessdate=11 April 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010411060419/http://www.bartleby.com/61/46/S0424600.html |archive-date=11 April 2001 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Pulau Ujong'' was een van die vroegste verwysings na Singapoer-eiland in 'n 3de-eeuse berig wat na 'n plek verwys met die naam ''Pú Luó Zhōng'' ([[Chinees]]: 蒲 羅 中), 'n transkripsie van die Maleise naam vir "eiland by die uithoek van die skiereiland".<ref name="utexas">{{en}} {{cite web |url=http://inic.utexas.edu/asnic/countries/singapore/Singapore-History.html |title=Singapore: History, Singapore 1994 |publisher=Asian Studies @ University of Texas at Austin |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323095958/http://inic.utexas.edu/asnic/countries/Singapore/Singapore-History.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vroeë verwysings na die naam ''Temasek'' (of ''Tumasik'') stam uit ''Nagarakretagama'', 'n [[Java (eiland)|Javanese]] lofprysing uit 1365 en 'n [[Viëtnam]]ese bron uit dieselfde tydperk. Dié naam beteken moontlik "seestad", afgelei van die Maleise ''tasek'' wat "meer" of "see" beteken.<ref name="toponym">{{en}} {{cite book |author1=Victor R Savage |author2=Brenda Yeoh |title=Singapore Street Names: A Study of Toponymics |publisher=Marshall Cavendish |date=15 Junie 2013 |isbn=9789814484749 |page=381 |url=https://books.google.com/books?id=DTOJAAAAQBAJ&pg=PA381 |accessdate=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412012131/https://books.google.com/books?id=DTOJAAAAQBAJ&pg=PA381 |archive-date=12 April 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Han-Chinese|Chinese]] reisiger Wang Dayuan het rondom 1330 na 'n plek ''Danmaxi'' (Chinees: 淡馬錫; [[pinyin]]: ''Dànmǎxí''; [[Wade-Giles]]: ''Tan Ma Hs'') of ''Tam ma siak'' verwys, afhangende van die uitspraak; dit is moontlik 'n transkripsie van Temasek, andersins kan dit ook 'n saamstelling wees van die Maleise ''Tanah'' vir "land" en die Chinese ''xi'' vir "[[tin]]", wat op die eiland verhandel is.<ref name="toponym" /><ref>{{en}} {{cite book |author=John N. Miksic |title=Singapore and the Silk Road of the Sea, 1300–1800 |publisher=NUS Press |date=15 November 2013 |isbn=978-9971695743 |pages=171–182 |url=https://books.google.com/books?id=bMt3BgAAQBAJ&pg=PA173 |accessdate=5 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240305143007/https://books.google.com/books?id=bMt3BgAAQBAJ&pg=PA173#v=onepage&q&f=false |archive-date=5 Maart 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Voor die stigting van die Koninkryk Singapura is naamvariante van ''Siṃhapura'' gebruik vir 'n aantal stede in die streek. In die [[Hindoeisme|Hindoe]]-[[Boeddhisme|Boeddhistiese]] kultuur is leeus geassosieer met krag en beskerming wat die aantrekkingskrag van so 'n naam kan verklaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=John N. Miksic |title=Singapore & the Silk Road of the sea, 1300–1800 |publisher=NUS Press |date=2013 |isbn=978-9971-69-700-6 |location=Singapoer |oclc=867742213 |pages=151–152 |url=https://books.google.com/books?id=bMt3BgAAQBAJ&pg=PA151 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://mothership.sg/2016/12/5-other-places-in-asia-which-are-also-called-singapura/ |title=5 other places in Asia which are also called Singapura |publisher=Mothership |author=Joshua Lee |date=6 Desember 2016 |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406022412/https://mothership.sg/2016/12/5-other-places-in-asia-which-are-also-called-singapura/ |archive-date=6 April 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naam ''Singapura'' het ná die stigting van die Koninkryk Singapura op die eiland deur 'n gevlugte Soematraanse ''Raja'' (prins) uit [[Palembang]] iewers voor die 15de eeu die naam ''Temasek'' verdring. Die presiese tyd en rede vir dié naamverandering is egter onduidelik. Die halfhistoriese "Maleisiese annale" noem dat ''Temasek'' deur Sang Nila Utama, 'n 13de-eeuse Soematraanse ''Raja'' van [[Palembang]], ''Singapura'' gedoop is. Dié annale sê dat Sang Nila Utama 'n vreemde dier op die eiland gewaar het wat hy as 'n leeu beskou het. Omdat hy dit as 'n voorteken gesien het, het hy die dorp ''Singapura'' gestig op die plek waar hy die dier teëgekom het.<ref>{{en}} {{cite book |editor-last1=Kheng |editor-first1=Cheah Boon |editor-last2=Ismail |editor-first2=Abdul Rahman Haji |title=Sejarah Melayu The Malay Annals MS RAFFLES No. 18 Edisi Rumi Baru/New Romanised Edition |publisher=Academic Art & Printing Services Sdn. Bhd. |date=1998 |isbn=967-9948-13-7 |url=https://archive.org/details/sejarah-melayu-cheah-boon-kheng/page/n1/mode/2up?q= |pages=37, 88–92}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal |last=Brown |first=C.C. |date=Oktober 1952 |title=The Malay Annals translated from Raffles MS 18 |url=https://archive.org/details/malay-annals-C.-C.-Brown/page/n1/mode/2up?q= |journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society |volume=25 |issue=2&3 |pages=30–31}}</ref> Volgens die tweede hipotese, soos aangehaal in Portugese bronne, is hierdie mitiese verhaal gebaseer op die werklike lewe van Parameswara uit [[Palembang]]. Parameswara het onafhanklikheid van [[Majapahit]] verklaar en 'n Leeutroon bestyg. Nadat hy toe deur die [[Javane]] in ballingskap gedwing is, het hy beheer geneem oor Temasek. Hy het moontlik die gebied, in herinnering aan die troon waarvandaan hy verdryf is, herdoop in Singapura.<ref>{{en}} {{cite book |author=C. M. Turnbull |title=A History of Modern Singapore, 1819–2005 |publisher=NUS Press |year=2009 |pages=21–22 |isbn=978-9971-69-430-2 |url=https://books.google.com/books?id=Y9yvBgAAQBAJ&pg=PA22 |accessdate=5 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240305143058/https://books.google.com/books?id=Y9yvBgAAQBAJ&pg=PA22#v=onepage&q&f=false |archive-date=5 Maart 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Japannese besetting is Singapoer hernoem in ''Syonan-to'' ([[Japannees]]: 昭 南, [[Hepburn-stelsel|Hepburn]]: ''Shōnan'') wat "lig van die suide" beteken.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jean Abshire |title=The History of Singapore |year=2011 |publisher=ABC-CLIO |page=104 |isbn=978-0-313-37743-3 |url=https://books.google.com/books?id=AHF59oExO80C&pg=PA104 |accessdate=11 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000704/https://books.google.com/books?id=AHF59oExO80C&pg=PA104 |archive-date=11 Februarie 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Kevin Blackburn |author2=Karl Hack |title=Did Singapore Have to Fall?: Churchill and the Impregnable Fortress |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-40440-9 |page=132 |url=https://books.google.com/books?id=TUC2qveu-b8C&pg=PA132 |accessdate=11 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000739/https://books.google.com/books?id=TUC2qveu-b8C&pg=PA132 |archive-date=11 Februarie 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir Singapoer word soms die bynaam ''Garden City'' ("Tuinstad") gebruik met verwysing na sy parke en boomryke strate.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |author=Philip W. Goetz |title=Singapore |encyclopedia=The New Encyclopædia Britannica |location=Chicago |edition=15 |date=1991 |page=832 |isbn=978-0-85229-529-8 |bibcode=1991neb..book.....G}}</ref> 'n Ander informele naam is ''Little Red Dot'' ("klein rooi kolletjie"), wat ingeburger het ná 'n artikel in die ''The Wall Street Journal Asia'' op 4 August 1998 waarvolgens die [[Indonesië|Indonesiese]] president B.J. Habibie Singapoer 'n rooi kolletjie op 'n kaart genoem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/travel/article/singapore-50-reasons |title=50 reasons Singapore is the best city in the world |publisher=[[CNN]] |author=Charlotte Glennie, Mavis Ang, Gillian Rhys, Vidhu Aul, Nicholas Walton |date=7 Augustus 2015 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.economist.com/special-report/2015/07/16/a-little-red-dot-in-a-sea-of-green |title=A little red dot in a sea of green |publisher=[[The Economist]] |location=Londen |date=16 Julie 2015 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thejakartapost.com/academia/2017/09/08/editorial-the-mighty-red-dot.html |title=Editorial: The mighty red dot |publisher=The Jakarta Post |date=8 September 2017 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Habibie truly admired the 'Little Red Dot' |publisher=Today |date=20 September 2006}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Changi beach.jpg|duimnael|Changi Beach Park, een van Singapoer se natuurgebiede]] [[Lêer:Singapore Botanic Gardens Palm Valley.jpg|duimnael|Die Singapoer Botanic Gardens is die enigste tropiese tuin wat deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/1483 |title=Singapore Botanical Gardens |publisher=[[Unesco]] |accessdate=24 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191124114505/http://whc.unesco.org/en/list/1483 |archive-date=24 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Singapoer lê 137 kilometer noord van die [[ewenaar]] aan die suidpunt van die [[Maleise Skiereiland]]. Die Seestraat van Johor, wat deur die sogenaamde Causeway-brug met 'n lengte van 1,1 kilometer oorspan word, vorm die noordelike grens met Maleisië, terwyl die stadstaat in die suide deur die Seestraat van Singapoer van die buurland Indonesië geskei word. Die hoofeiland Singapoer strek oor 'n afstand van 42 kilometer in 'n wes-oostelike rigting en slegs 23 kilometer in 'n noord-suidelike rigting. Die kuslyn het 'n totale lengte van 140 kilometer. Van die 63 kleiner eilande is slegs twintig permanent bewoon. Hier het Singapoer se olieraffinaderye ook petrochemiese aanlegte opgerig. Vanweë die relatief klein landoppervlakte is sowat 55 persent van die stadsgebied bebou met woonstelblokke en huise, fabrieke, paaie en ander fasiliteite. Die natuurgebiede, wat 45 persent van die oppervlakte beslaan, bestaan hoofsaaklik uit moerasgebiede, bosreservate, parke en natuurbewaringsgebiede. Slegs drie persent hiervan word vir [[landbou]]doeleindes gebruik. Die verbouing van rubberbome (''Hevea brasiliensis'', of Para-rubberboom, 'n spesie inheems aan [[Brasilië]] en wat in die 19de eeu in Suidoos-Asië ingevoer is) was vroeër die ekonomiese basis van Singapoer, maar speel vandag geen noemenswaardige rol meer nie. Moderne agrobedrywe voorsien tans in Singapoer se behoefte aan vars landbouprodukte. Singapoer se belangrikste landskapsvorme is klein heuwels (die hoogste hiervan, die Bukit Timah, bereik 'n hoogte van 164 meter bo [[seevlak]]) en valleie wat in die weste en suidweste diep ingekeepte ravyne vorm. Die kusgebiede bestaan hoofsaaklik uit vlaktes en plato's, met enkele steil rotswande op sommige plekke. Oorspronklik was slegs die suide van Singapoer-eiland langs die oewers van die Singapoerrivier bewoon, terwyl die res van die land uit tropiese [[reënwoud]] bestaan het of vir landboudoeleindes gebruik is. Gedurende die 1960's het nuwe stadsbuurte veral as satellietstede met woonstelblokke buite die oorspronklike stadsgebied ontstaan. Grootskaalse [[landwinning]] en die bou van damme het Singapoer se oorspronklike landskap drasties verander en talle nuwe stadsbuurte het in voormalige baaie ontstaan. Die grootste riviere van Singapoer is die Sungei Seletar en die Singapoerrivier wat met sy oewers en kaaie soos ''Boat Quay'' 'n gewilde bestemming vir inheemse en buitelandse besoekers geword het. Talle kleiner rivierlope is verskuif en vloei tans ondergronds. Hulle is dikwels van betonpype voorsien om stormwaterdreinering te vergemaklik. Die drooglegging van die voormalige moeraseiland en sy ontwikkeling tot 'n gevorderde nywerheidsland is een van baie merkwaardige prestasies van die plaaslike bevolking. == Klimaat == [[Lêer:Telok Ayer Green Park 3, Dec 05.JPG|duimnael|Middag-donderstorms is 'n gereelde verskynsel in Singapoer wat oor 'n tropiese reënwoudklimaat beskik]] Singapoer het 'n tropiese [[reënwoud]]klimaat met hoë daaglikse temperature tussen 30 en 34&nbsp;°C wat snags tot tussen 23 en 27&nbsp;°C afkoel. [[Reën]]valle kom veral snags en vroeg soggens voor. Singapoer se tipiese swaar reënvalle gaan gewoonlik nie met 'n afkoeling van die lug gepaard nie, maar in die vogtige ekwatoriale klimaat met sy intensiewe sonstraling ervaar veral besoekers uit gematigde klimaatsones soos [[Noord-Amerika]] en [[Europa]] bewolking as 'n aangename afwisseling. Die meeste reënvalle word tussen November en Januarie aangeteken, alhoewel die verskil teenoor die "droër" maande relatief klein is en swaar reën gewoonlik dwarsdeur die jaar voorkom. Die gemiddelde watertemperature is sowat 25&nbsp;°C. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = Singapoer | bron = National Environment Agency (temp. 1929–1941 en 1948–2011, reënval 1869–2011, humiditeit 1929–1941 en 1948–2011, reëndae 1891–2011)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nea.gov.sg/weather-climate/climate-information/weather-statistics |title=Weather Statistics |publisher=National Environment Agency (Singapoer) |accessdate=20 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820094300/http://www.nea.gov.sg/weather-climate/climate-information/weather-statistics |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> NOAA (net son, 1961–1990)<ref>{{en}} {{cite web| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__V/SR/48698.TXT| title = Singapore/Changi Climate Normals 1961–1990| publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration| accessdate = 1 Desember 2014}}</ref> <!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) --> | jan_gem = 26.0 | jan_gem_ns = 243.2 | feb_gem = 26.5 | feb_gem_ns = 159.9 | mrt_gem = 27.0 | mrt_gem_ns = 185.7 | apr_gem = 27.4 | apr_gem_ns = 178.9 | mei_gem = 27.7 | mei_gem_ns = 171.3 | jun_gem = 27.7 | jun_gem_ns = 162.1 | jul_gem = 27.4 | jul_gem_ns = 158.7 | aug_gem = 27.3 | aug_gem_ns = 175.4 | sep_gem = 27.2 | sep_gem_ns = 169.2 | okt_gem = 27.0 | okt_gem_ns = 193.8 | nov_gem = 26.5 | nov_gem_ns = 256.9 | dec_gem = 26.0 | dec_gem_ns = 287.4 | jaar_gem = 26.98| jaar_gem_ns = 2,342.5 <!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) --> | jan_gem_min = 23.3 | jan_gem_max = 30.1 | feb_gem_min = 23.6 | feb_gem_max = 31.2 | mrt_gem_min = 23.9 | mrt_gem_max = 31.6 | apr_gem_min = 24.4 | apr_gem_max = 31.7 | mei_gem_min = 24.8 | mei_gem_max = 31.6 | jun_gem_min = 24.8 | jun_gem_max = 31.3 | jul_gem_min = 24.6 | jul_gem_max = 30.9 | aug_gem_min = 24.5 | aug_gem_max = 30.9 | sep_gem_min = 24.2 | sep_gem_max = 30.9 | okt_gem_min = 24.1 | okt_gem_max = 31.1 | nov_gem_min = 23.7 | nov_gem_max = 30.6 | dec_gem_min = 23.5 | dec_gem_max = 30.0 | jaar_gem_min = 24.1 | jaar_gem_max = 31.0 <!-- absolute minima en absolute maxima per maand (°C) --> | jan_a_min = 19.4 | jan_a_max = 34.3 | feb_a_min = 19.7 | feb_a_max = 35.2 | mrt_a_min = 20.2 | mrt_a_max = 36.0 | apr_a_min = 20.7 | apr_a_max = 35.8 | mei_a_min = 21.2 | mei_a_max = 35.4 | jun_a_min = 20.8 | jun_a_max = 35.0 | jul_a_min = 19.7 | jul_a_max = 34.0 | aug_a_min = 20.2 | aug_a_max = 34.2 | sep_a_min = 20.7 | sep_a_max = 34.3 | okt_a_min = 20.6 | okt_a_max = 34.6 | nov_a_min = 21.1 | nov_a_max = 34.2 | dec_a_min = 20.6 | dec_a_max = 33.8 | jaar_a_min = 19.4 | jaar_a_max = 36.0 <!-- gemiddeld aantal sonure per dag --> | zujan = 172.4 | zufeb = 183.2 | zumrt = 192.7 | zuapr = 173.6 | zumei = 179.8 | zujun = 177.7 | zujul = 187.9 | zuaug = 180.6 | zusep = 156.2 | zuokt = 155.2 | zunov = 129.6 | zudec = 133.5 <!-- gemiddeld aantal reëndae per maand --> | rdjan = 15 | rdfeb = 11 | rdmrt = 14 | rdapr = 15 | rdmei = 15 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 14 | rdokt = 16 | rdnov = 16 | rddec = 19 <!-- gemiddelde humiditeit per maand --> | lvjan = 84.7 | lvfeb = 82.8 | lvmrt = 83.8 | lvapr = 84.8 | lvmei = 84.4 | lvjun = 83.0 | lvjul = 82.8 | lvaug = 83.0 | lvsep = 83.4 | lvokt = 84.1 | lvnov = 86.4 | lvdec = 86.9 }} == Geskiedenis == === Naam === [[Lêer:Sir stamford raffles statue singapore.jpg|duimnael|upright|Standbeeld van Thomas Stamford Raffles deur Thomas Woolner op die (vermeende) landingsplek]] Die naam ''Singapoer'' is afkomstig uit [[Sanskrit]] en saamgestel uit Singha (सिंह, ''siṃha'', "[[leeu]]“) en ''Pura'' (पुर, ''pura'', "[[stad]]") wat "leeustad" beteken. Volgens 'n legende het Sang Nila Utama, 'n prins uit [[Palembang]], die hoofstad van die destydse [[Srivijaya]]-ryk, in 1299 Singapoer bereik en die Koninkryk ''Singapura'' gestig. Ná sy aankoms het die prins in die digte [[reënwoud]] glo 'n leeu gesien – waarskynlik was dit egter 'n [[Maleise tier]], aangesien daar in die streek geen leeus was nie. Beïndruk van hierdie ontmoeting het hy dit as 'n goeie [[voorbode]] geïnterpreteer, besluit om die plek "leeustad" te noem en 'n nedersetting te stig. Singapoer se gelukbringer is sedert 1964 die [[Merlion]], 'n mitologiese wese met 'n leeukop en 'n vislyf. === Handelsplek === Die oudste verwysing na Singapoer dateer uit 3de-eeuse Chinese tekste. Die eiland was 'n buitepos van die Srivijaya-ryk op die eiland [[Soematra]]. Oorspronklik het Singapoer die [[Javaans]]e naam ''Temasek'' gehad. Nadat Temasek eers 'n beduidende handelsplek geword het, was dit later sy belangrikheid kwyt. Behalwe vir enkele argeologiese vondse het min uit dié tyd bewaar gebly. Op 28 Januarie 1819 het Thomas Stamford Raffles, 'n handelsagent van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]], Singapoer bereik en op 6 Februarie dieselfde jaar 'n Britse nedersetting gestig. Dié datum word as die geboorte van die moderne Singapoer beskou. Voorheen was die eiland slegs deur sowat 1000 Orang Laut bevolk wat as seenomade geleef het.<ref>{{de}} {{cite book |author=Brigitte Borell |title=Singapur in vorkolonialer Zeit. Schriftliche Überlieferung und archäologische Zeugnisse. Eine Zwischenbilanz (= Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes |edition=53,2 |publisher=Ergon |location=Würzburg |year=2001 |ISBN=3-933563-95-X |pages=9–17}}</ref> Tot in 1824 het die Kompanjie beslag gelê op die hele eiland wat hulle by die sultaan van Johor vir 60&nbsp;000 [[Amerikaanse dollar]] en 'n jaarlikse pensioen van 24&nbsp;000 Amerikaanse dollar gekoop het. === Britse Kroonkolonie === [[Lêer:Flag of Singapore (1946–1952).svg|duimnael|Vlag van die Britse Kroonkolonie Singapoer (1946–1962)]] In 1826 het Singapoer deel geword van die Straits Settlements en in 1836 hul hoofstad. Op 1 April 1867 het die Straits Settlements deur nog gebiedsuitbreidings 'n Britse Kroonkolonie geword – waaronder ook Singapoer. Singapoer se belangrikheid as 'n houerhawe weens sy geografiese ligging langs die besige skeepsroetes tussen China en Europa het spoedig gegroei. In 1881 het Singapoer 'n bevolking van 172&nbsp;993 gehad. Die destydse gesig van die stad en sy mense is op talle fotos deur Gustav Richard Lambert afgeneem. [[Lêer:Singapore MKL Bd. 14 1890 (128649742).jpg|duimnael|'n Kaart van Singapoer aan die einde van die 19de eeu]] Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Japannese troepe [[Maleisië]] binnegeval en die eiland omsingel. Die ontoereikend voorbereide Britse, Australiese en Indiese soldate onder Arthur Percival kon ondanks hul numeriese oormag die stad nie verdedig nie. Hulle is deur die Japannese Keiserlike Leër in die Slag om Singapoer verslaan en het in Februarie 1942 oorgegee. Vervolgens het die Japannese Singapoer hernoem in ''Shōnan-tō'' (昭南島), kort vir ''Shōwa no jidai ni eta minami no shima'' (昭和の時代に得た南の島), "eiland in die suide wat in die [[Hirohito|Showa-tydperk]] gewen is" en het dit tot die Japannese oorgawe in September 1945 behou. In 1945 het Singapoer weer onder Britse bewind gekom. Op 18 Julie 1947 het vroue die aktiewe en passiewe stemreg ontvang en kon hulle tydens die verkiesing vir die Wetgewende Raad 1948 vir die eerste keer stem.<ref name="ipu-413525">{{en}} {{cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/SG/SG-LC01/elections/historical-data-on-women |title=New Parline: the IPU’s Open Data Platform (beta) |publisher=Interparlementêre Unie |date=18 Julie 1947 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> In 1959 het Singapoer 'n selfregerende Kroonkolonie geword, wat se regering na die 1959-verkiesings deur die [[Volksaksieparty]] (PAP) onder die eerste Eerste minister [[Lee Kuan Yew]] aangevoer is. === Onafhanklikheid === Ná 'n landswye stemming in 1962 het Singapoer saam met Malaya, Sabah en Sarawak 'n federasie gestig en gevolglik op 1 September 1963 onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]] geword. In [[herfs]] 1964 het massiewe onluste tussen Chinese en nie-Chinese burgers uitgebreek. Ernstige ideologiese konflikte tussen die Singapoerse regering onder die PAP en die federale regering in [[Kuala Lumpur]], asook vrese aan die Maleise kant, dat die onluste ook oor die stadsgrense versprei, het op 7 Augustus 1965 Singapoer se uitsluiting uit die Federasie tot gevolg gehad. Twee dae later, op 9 Augustus 1965, het [[Maleisië]] as eerste land Singapoer se onafhanklikheid erken. Sedertdien is 9 Augustus Singapoer se nasionale dag. Met die onafhanklikheid in 1965 is die aktiewe en passiewe vrouestemreg bekragtig.<ref name="ipu-413525" /><ref>{{en}} Mart Martin: ''The Almanac of Women and Minorities in World Politics.'' Westview Press Boulder, Colorado, 2000, bl. 341.</ref> Die jong en territoriaal ingeperkte land moes vir sy ekonomiese onafhanklikheid veg en het met probleme soos massawerkloosheid, 'n tekort aan behuising, landbougrond en grondstowwe soos [[ruolie]] te kampe gehad. [[Lee Kuan Yew]] het gedurende sy termyn as eerste minister van 1959 tot 1990 suksesvol die massawerkloosheid verminder, die lewenstandaard het verbeter en Singapoer se ekonomie gegroei. Dié ekonomiese opswaai het van Singapoer een van die vier sogenoemde [[Vier Asiatiese Tiere]] gemaak, saam met [[Hongkong]], die [[Republiek China]] en [[Suid-Korea]].<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Day |first1=Dong-Ching |title=Four Asian Tigers' Political and Economic Development Revisited 1998–2017: From the Perspective of National Identity |journal=Asian Journal of Interdisciplinary Research |date=2021 |volume=4 |issue=4 |pages=54–61 |doi=10.54392/ajir2147 |doi-access=free}}</ref> Op 26 November 1990 het [[Goh Chok Tong]] die nuwe eerste minister geword. Tydens sy bewind het die land nuwe probleme in die gesig gestaar: In 1997 was daar 'n ekonomiese ineenstorting tydens die Asiatiese Krisis. In 2003 het die [[Aansteeklike siektes|aansteeklike siekte]] [[Ernstige akute respiratoriese sindroom|Ears]] die ekonomiese ontwikkeling gekniehalter; daarbenewens was daar die terreurbedreiging deur die Jemaah Islamiyah (JI). Op 12 Augustus 2004 is [[Lee Hsien Loong]], Lee Kuan Yew se oudste seun, deur die steeds PAP oorheersde parlement tot derde eerste minister van Singapoer verkies. Sedert 15 Mei 2024 dien [[Lawrence Wong]] as Singapoerse eerste minister. == Politiek == [[Lêer:Tharman Shanmugaratnam Official photo 2023.tif|duimnael|links|upright|Tharman Shanmugaratnam dien sedert 2023 as president van Singapoer]] [[Lêer:Istana (Singapore).jpg|duimnael|Die Istana is sowel die ampswoning en kantoor van die president as die werkkantoor van die eerste minister]] [[Lêer:Singapore Parliament House and Supreme Court 20220222 182616.jpg|duimnael|Die Hooggeregshof (links) en die Parlementsgebou (regs), waar die Singapoerse parlement vergader]] Singapoer is 'n parlementêre republiek gebaseer op die [[Westminster-stelsel]]. Die Grondwet van Singapoer is die land se hoogste wet en bepaal die struktuur en verantwoordelikheid van die regering. Die [[president]] is die staatshoof.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pmo.gov.sg/The-Government |title=PMO &#124; the Government |publisher=Kantoor van die Eerste Minister |date=8 Julie 2023 |accessdate=4 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804090931/https://www.pmo.gov.sg/The-Government |archive-date=4 Augustus 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |editor=Grace Morgan |title=A Guide to the Singapore Constitution |url=https://ink.library.smu.edu.sg/cgi/viewcontent.cgi?article=1006&context=studentpub |publisher=Singapoerse Bestuuruniversiteit |pages=33–36 |date=2016 |accessdate=20 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220093159/https://ink.library.smu.edu.sg/cgi/viewcontent.cgi?article=1006&context=studentpub |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Singapoerse regering bestaan uit drie takke: die uitvoerende, die [[Wetgewer|wetgewende]] en die regsprekende gesag. Die president word regstreeks deur die volk verkies vir 'n termyn van ses jaar met een moontlike herverkiesing. Die eerste minister word deur die president benoem en hy kies gewoonlik 'n parlementslid wat volgens sy mening die meeste ondersteuning in die parlement geniet. Vervolgens is die eerste minister meestal die partyleier van die party met die meeste parlementslede. Parlementslede word elke vyf jaar verkies (of vroeër as die parlement ontbind word). Die ''People's Action Party'' (PAP) neem 'n dominante plek in die Singapoerse politiek in en het 'n groot meerderheid in elke verkiesing sedert selfregering in 1959 gewen. Die PAP, wat homself beskryf as pragmaties, het 'n sinkretiese ideologie wat vryemarkbeginsels, [[burgerlike nasionalisme]] en welvaart kombineer.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Kenneth Paul Tan |date=2007 |title=Singapore's National Day Rally speech: A site of ideological negotiation |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00472330701408635 |journal=Journal of Contemporary Asia |volume=37 |issue=3 |pages=292–308 |doi=10.1080/00472330701408635 |s2cid=145405958 |issn=0047-2336 |via=tandfonline |accessdate=22 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022143043/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00472330701408635 |archive-date=22 Oktober 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Khun Eng Kuah-Pearce |title=Rebuilding the Ancestral Village: Singaporeans in China |publisher=Hong Kong University Press |year=2011 |isbn=978-988-8053-66-7 |pages=37}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzbr.org.nz/documents/speeches/speeches-99/optimism_for_the_new-millennium.doc.htm |title=Optimism For the New Millennium |author=Roger Kerr |publisher=New Zealand Initiative |date=9 Desember 1999 |accessdate=7 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060307184005/http://www.nzbr.org.nz/documents/speeches/speeches-99/optimism_for_the_new-millennium.doc.htm |archive-date=7 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ondanks beperkings op burgerlike vryhede geniet Singapoer onder die PAP 'n konstante ekonomiese groei en politieke stabiliteit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7915 |title=Freedom in the World 2010 – Singapore |publisher=Freedom House |accessdate=7 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002407/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7915 |archive-date=7 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die grootste opposisieparty is die gematig-linkse Arbeidersparty met agt parlementslede. Singapoer is bekend vir sy streng wette en konserwatiewe standpunte oor misdaad; beide lyfstraf (met 'n kierie) en [[doodstraf]] (aan die [[galg]]) is behou as wettige strawwe.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1017.html#crime |title=Singapore country specific information |publisher=Amerikaanse Staatsdepartement |date=19 Maart 2010 |accessdate=30 Desember 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041230204937/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1017.html |archive-date=30 Desember 2004 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is slegs een van vier [[ontwikkelde land]]e wat die [[doodstraf]] oplê, die ander is [[Japan]], die [[Republiek China]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Singapoer se buitelandse beleid fokus veral op sekerheid in [[Suidoos-Asië]] en omliggende gebiede. 'n Onderliggende beginsel is politieke en ekonomiese stabiliteit in die streek.<ref name="DFAT">{{en}} {{cite web |url=http://dfat.gov.au/geo/singapore/pages/singapore-country-brief.aspx |title=Singapore country brief |publisher=Departement van Buitelandse Sake en Handel |accessdate=8 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308165300/https://www.dfat.gov.au/geo/singapore/Pages/singapore-country-brief.aspx |archive-date=8 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit het diplomatieke betrekkinge met meer as 180 soewereine lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.sg/content/mfa/missions/singapore_mission/mission_locator.html |title=Singapore Missions Overseas |publisher=Ministerie van Buitelandse Sake |accessdate=15 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315105110/https://www.mfa.gov.sg/content/mfa/missions/singapore_mission/mission_locator.html |archive-date=15 Maart 2018 |url-status=dead}}</ref> Singapoer was een van [[ASEAN]] se vyf stigtingslede<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asean.org/64.htm |title=Overview |publisher=[[ASEAN]] |year=2009 |accessdate=9 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109233326/http://www.asean.org/64.htm |archive-date=9 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en is 'n sterk voorstander van die ASEAN-vryhandelsgebied en die ASEAN-beleggingsgebied; dit is ook die setel van die [[APEC]]-sekretariaat.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eresources.nlb.gov.sg/history/events/4ba73ec1-69e6-4951-b9ea-339878da2f6c |title=APEC is established |publisher=Nasionale Biblioteekraad |accessdate=4 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704130149/http://eresources.nlb.gov.sg/history/events/4ba73ec1-69e6-4951-b9ea-339878da2f6c |archive-date=4 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Oor die algemeen is die bilaterale betrekkinge met ander ASEAN-lede sterk; hoewel daar ook meningsverskille ontstaan het<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asean.fta.govt.nz/singapore-foreign-relations |title=Australia – New Zealand Free Trade Agreement (AANZFTA) |publisher=Nieu-Seelandse regering |date=4 Desember 2008 |accessdate=2 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802111923/http://www.asean.fta.govt.nz/singapore-foreign-relations |archive-date=2 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die diplomatieke betrekkinge met die buurlande Indonesië en Maleisië soms gespanne is.<ref name="Rocky">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/174284.stm |title=Malaysia and Singapore: A rocky relationship |publisher=[[BBC]] |author=Rob Gifford |date=18 September 1998 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> [[Seerowery]] in die [[Straat van Malakka]] is rede tot kommer vir al drie regerings.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title=World Factbook&nbsp;– Field Listing: International disputes |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=14 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |archive-date=14 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Noue ekonomiese bande bestaan met [[Broenei]] en die twee lande se geldeenhede is aan mekaar gekoppel en deur 'n geldeenheiduitruilbaarheidsooreenkoms tussen die twee lande is beide die Broenei-dollar en die [[Singapoer-dollar]] wettige geldeenhede in albei lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mas.gov.sg/currency/currency-interchangeability-agreement-with-brunei.aspx |title=Currency Interchangeability Agreement – Brunei Notes and Coins |author=Reading Room |accessdate=28 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628004840/http://www.mas.gov.sg/Currency/Currency-Interchangeability-Agreement-with-Brunei.aspx |archive-date=28 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asean.fta.govt.nz/brunei-foreign-and-trade |title=Brunei Foreign and Trade Relations: ASEAN |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Buitelandse Sake en Handel |date=14 Januarie 2009 |accessdate=8 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908043151/http://asean.fta.govt.nz/brunei-foreign-and-trade/ |archive-date=8 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Ekonomie == === Ekonomiese beleid === [[Lêer:Singapore Marina-Bay-Panorama-02.jpg|duimnael|Stadshorison van Singapoer se sakekern]] Singapoer beskik oor 'n hoogs geïndustrialiseerde, grotendeels gedereguleerde [[vryemarkekonomie]] wat op die wêreldmark fokus en vry van [[korrupsie]] is. Die stadstaat strewe met sy ekonomiese beleid, wat onder meer tweesydige vryhandelsooreenkomste, die streeks- en wêreldwye integrasie van plaaslike ondernemings en belastingvoordele vir buitelandse maatskappye en vaklui insluit, na die voortgesette [[globalisering]] van sy ekonomie. Singapoer se regering beywer hom in internasionale organisasies soos die [[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO), [[ASEAN]], [[APEC]] en ASEM vir ekonomiese liberalisering en ope markte vir goedere en dienste. Die land pleit vir [[multilateralisme]] volgens bepaalde reëls en die vorming van ope streeksgebonde handelsblokke. Singapoer is gevolglik een van die dryfkragte agter die ASEAN se vryhandelsone (Afta). Tweesydige vryhandelsooreenkomste (Engels: ''free trade agreements'', ''FTA'') word as 'n instrument beskou wat die multilaterale ekonomiese beleid aanvul en sy toepassing bespoedig. FTAs is reeds met [[Nieu-Seeland]], [[Japan]], die [[Europese Vryhandelsvereniging]] (EFTA), [[Australië]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Jordanië]], [[Indië]], [[Suid-Korea]] en [[Panama]] onderteken. Onderhandelinge vind tans met onder meer [[Kanada]], [[Meksiko]], [[Egipte]] en sedert die middel van 2007 met die [[Europese Unie]] plaas. === Ekonomiese sektore === [[Lêer:Downtown Singapore.jpg|duimnael|''Downtown Core'', Singapoer se sakekern]] Die beduidendste ekonomiese bedrywe is die elektroniese en petroleumnywerhede, masjienbou en toerusting (veral boortoerusting vir die [[ruolie]]-ontginning), skeepsherstelwerk, biotegnologie en farmaseutiese nywerhede. Die nywerheidsektor word veral deur [[multinasionaal|multinasionale]] maatskappye asook 'n aantal groot inheemse ondernemings oorheers. Die laasgenoemde ondernemings het nou bande met die plaaslike regering en word derhalwe ook ''government-linked companies (GLC)'' genoem. Die GLCs is veral by die energiebedryf, [[telekommunikasie]], mediabedryf, [[vervoer]] en 'n aantal [[nywerheid]]sektore soos byvoorbeeld inligtingstegnologie, skeepsbou en die wapenbedryf betrokke. Singapoer fungeer as Suidoos-Asië se vernaamste sentrum vir logistiek, vervoer en finansies. Die land beplan ook om 'n leidende regionale rol ten opsigte van onderwys, die mediabedryf, gesondheid, regsbeskerming van outeursregte en internasionale arbitrasie te speel.<ref name="aus">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Singapur/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Singapoer – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080502142921/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Singapur/Wirtschaft.html |date=2 Mei 2008}}</ref> Singapoer wil graag ook as 'n internasionale leier op die gebied van uitgesoekte spitstegnologieë soos halfgeleiers, inligtingstegnolgie, bio- en geentegnologie fungeer en bestee derhalwe groot bedrae aan onderwys, navorsing en tegnologie. === Ekonomiese situasie === [[Lêer:1 Singapore city skyline 2010 day panorama.jpg|duimnael|Singapoer se sakedistrik in 2010]] Vanweë sy uitvoergerigte bedrywe is Singapoer se ekonomie afhanklik van die konjunktuursiklusse van die wêreldekonomie, maar veral dié van die Verenigde State, die [[Volksrepubliek China]] en Europa. Die plaaslike ekonomie het ná die Ears-krisis van die jaar 2003 danksy hoër uitvoere weer herstel en sterk gegroei. Die Volksrepubliek China se vinnige ekonomiese groei is tans die grootste uitdaging vir Singapoer se ekonomie en vereis 'n ekonomiese beleid wat op herstrukturering en die versekering van internasionale mededingendheid gemik is. '''Groeikoers van die bruto geografiese produk (BGP)''' {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2010 ! 2011 ! 2012 |---- |- bgcolor="lightblue" ! +8,4 % ! +6,4 % ! +7,9 % ! +7,7 % ! +14,5 % ! +4,9 % ! +1,3 % |} === Vervoer === Singapoer beskik oor 'n [[moltrein]]stelsel met die amptelike benaming [[Mass Rapid Transit (Singapoer)|Mass Rapid Transit]] wat bestaan uit vier metrolyne en drie ligte spoorlyne. Die internasionale hooflughawe staan bekend as die [[Singapoer Changi Lughawe]] en die nasionale lugredery is [[Singapore Airlines]]. [[Scoot]] is 'n langafstand-[[laekostelugredery]] in besit van Singapore Airlines en [[Tigerair]] was 'n ander laekostelugredery wat in 2017 sy bedrywighede gestaak het. === Buitelandse handel === [[Lêer:Orchard Road light up Xmas 2005.JPG|duimnael|Kersfeesversierings in Orchard-straat. Danksy doeanevrye invoere lok Singapoer se winkelsentrums talle buitelandse toeriste]] Die hoofsaaklike in- en uitvoere is masjiene en toerusting soos elektroniese komponente, ruolieprodukte en chemikalieë. Vanweë sy gunstige geografiese ligging en sy eersterangse hawegeriewe het Singapoer naas [[Hongkong]] tot die wêreld se beduidendste houerhawe ontwikkel. Singapoer se buitelandse handel het in 2007 sowat 411 miljard € (4&nbsp;870 miljard ZAR) beloop, terwyl sy amptelike buitelandse valutareserwes teen die einde van 2007 tot sowat 114 miljard € (1&nbsp;351 miljard ZAR) gestyg het.<ref name="aus" /> Die vernaamste handelsvennote is die Volksrepubliek China (insluitend Hongkong), Maleisië en die Verenigde State.<ref name="CIA" /> Sowat 96 persent van alle invoere in Singapoer is doeanevry (met uitsondering van motors, petrol en [[sigaret]]te), terwyl invoertariewe met gemiddeld minder as een persent in vergelyking met ander lande uiters laag is. Invoerlisensies word slegs vir 'n beperkte aantal goedere benodig. Singapoer se hoofsaaklike invoere uit [[Suid-Afrika]] sluit organiese chemikalieë, ruolie en ruolieprodukte, yster en staal, nieystermetale, metaalprodukte, groente en vrugte, anorganiese chemikalieë, metaalertse, skrootmetaal en papierprodukte in. Singapoer se uitvoere na Suid-Afrika bestaan hoofsaaklik uit telekommunikasietoerusting, masjiene, kantoormasjiene en [[rekenaar]]s, verwerkte goedere, [[plastiek]], onverwerkte [[rubber]], [[tekstiel]]e, [[koffie]] en [[spesery]]e.<ref>{{en}} [http://www.dfa.gov.za/foreign/bilateral/singapore.html ''Suid-Afrikaanse Departement van Buitelandse Sake: Bilaterale betrekkinge – Singapoer'']</ref> === Handelsvennote === Singapoer se hoofuitvoervennote is Hongkong 13%, die Volksrepubliek China 11%, die Verenigde State 10%, Maleisië 9% en [[Suid-Korea]] 6% (in 2023). Singapoer se hoofuitvoere is [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]], geraffineerde petroleum, [[Masjien|masjinerie]], [[Entstof|entstowwe]] en [[goud]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Singapoer op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 15%, Maleisië 11%, die Republiek China 11%, die Verenigde State 10% en Suid-Korea 6% (ook in 2023). Singapoer se hoofinvoere is geïntegreerde stroombane, geraffineerde petroleum, [[ruolie]], goud, gasturbines en ander grondstowwe vir sy industrieë. Singapoer se algehele vyf grootste handelsvennote is Maleisië, die Verenigde State, die Volksrepubliek China (insluitend Hongkong), die Republiek China en Suid-Korea.<ref name="CIA" /> == Demografie == === Etniese groepe === [[Lêer:KITLV - 103763 - Chinese and Malaysian women at Singapore - circa 1890.tif|duimnael|'n Chinese (Oos-Asiaties), 'n Maleise (Suidoos-Asiaties) en 'n Indiese (Suid-Asiaties) vrou in Singapoer, ca. 1890. Om harmonie tussen die drie groepe te bevorder, word 'n unieke Groepeharmoniedag jaarliks op 21 Julie gevier.]] In Singapoer se ontwikkeling het migrasie 'n sleutelrol ingeneem. Toe Singapoer se ekonomie gedurende die 19de eeu gegroei het, het baie Chinese, Indiese en Maleise arbeidsimmigrante hulle hulle gevestig. Die grootste deel van die land se tussenoorlogse bevolkingsgroei was te danke aan immigrasie. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is migrasie vanweë die Japannese besetting gekniehalter. In die 1950's en 1960's was die beleid beperkend in 'n poging om werksgeleenthede vir inwoners te reserveer deur die inname van laaggeskoolde buitelandse werkers te verminder en eerder daarop te fokus om professionele en gespesialiseerde buitelanders persone te lok. Gevolglik het die buitelandse aandeel aan Singapoer se bevolking tot minder as 3% gedaal.<ref name="CIA" /> Toe die land geïndustrialiseer het, is egter beperkings op die immigrasie van handwerkers gelig. Van die 1980's tot die 2000's het die buitelandse bevolking as gevolg van beleide wat daarop gemik was om buitelandse werkers van al die vaardigheidsvlakke te lok aanhou groei. Onlangs het die regering immigrasiebeleide ingestel wat op hoogs geskoolde werkers fokus. Geskoolde werkers word aangemoedig om te bly en hulle het die geleentheid om hulle as permanente inwoners of burgers te vestig. Die land plaas egter beperkings op on- en laer geskoolde werkers om te verseker dat hulle hulself nie vestig nie, onder andere word hulle verbied om hul gesinne saam te bring en van hulle werkgewers word vereis om 'n maandelikse buitelandse werkersheffing en sekuriteitsverband te betaal. Die land het ook al hoe meer aantreklik geword vir internasionale studente. Die buitelandse bevolking groei steeds vinnig; in 2015 was die buitelandse bevolkingsaandeel 46%. Terselfdertyd emigreer 'n groeiende aantal Singapoerese vir onderwys en werkservaring in hoogs geskoolde sektore soos finansies, inligtingstegnologie en medisyne. Die verskuiwings na die buiteland neem permanent toe.<ref name="CIA" /> Volgens 'n 2021-skatting is die grootste [[etniese groep]] Chinese (74,2%), gevolg deur [[Maleiers]] (13,7%), [[Indië]]rs (8,9%) en ander (3,2%). Die data is gebaseer op selfidentifikasie. Die bevolking word ingedeel is vier kategorieë: Chinese, Maleiers (waaronder inheemse Maleiers en Indonesiërs), Indiërs (waaronder Indiërs, Pakistani's, Bangladesji's of Sri Lankane) en ander etniese groepe (waaronder Eurasiërs, Kaukasiërs, [[Japannese]], Filipino's en [[Viëtnamese]].<ref name="CIA" /> === Godsdienste === Volgens 'n 2014-ontleding deur die Pew Research Center is Singapoer die wêreld se mees godsdienstig diverse nasie en geen enkele godsdiens het 'n meerderheid nie. Volgens die 2020-sensus is [[Boeddhisme]] die godsdiens wat die meeste beoefen word (31,1%), gevolg deur die [[Christendom]] (18,9%), [[Islam]] (15,6%), [[Taoïsme]] (8,8%), [[Hindoeïsme]] (5%), ander godsdienste (0,6%) en ongebondes (20%).<ref name="CIA" /> === Tale === [[Lêer:Danger sign in Singapore 2.jpg|duimnael|'n Konstruksiegevaarteken in Singapoer se vier ampstale Engels, Chinees (Mandaryns), Maleis en Tamil]] Singapoer het vier [[Amptelike taal|amptelike tale]]: [[Chinees]], [[Engels]], [[Maleis]] en [[Tamil]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sso.agc.gov.sg/Act/RSIA1965 |title=Republic of Singapore Independence Act 1965 |publisher=Singapore Statutes Online |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> Volgens die 2020-sensus is die mees gebruikte tale ook die vier ampstale: Engels (48,3%), [[Mandaryns]] (29,9%), Maleis (9,2%), Tamil (2,5%) en ander (1,4%). Daarbenewens word ander [[Chinees|Chinese]] [[dialek]]te gebesig (waaronder [[Hokkien]], [[Kantonees]], Teochew en [[Hakka]]; 8,7%).<ref name="CIA" /> Engels is die [[lingua franca]] en die hooftaal in die ekonomie, regering, wetgewing en onderwys. Die Singapoerse Grondwet en al die regeringswetgewing is geskryf in Engels, en tolke word vereis wanneer 'n ander taal as Engels in die Singapoerse howe gebruik word. Die owerhede se werkstaal is Engels, terwyl enige amptelike dokument in 'n nie-Engelse ampstaal soos Maleis, Mandaryns of Tamil gewoonlik in Engels vertaal word om vir gebruik aanvaar te word. Maleis is ná onafhanklikwording van die Verenigde Koninkryk in die 1960's deur die Singapoerse regering as nasionale taal aangewys om wrywing met Singapoer se Maleis-sprekende buurlande Indonesië en Maleisië te voorkom.<ref>{{en}}{{cite book |author=Lee Kuan Yew |title=From third world to first: The Singapore story, 1965–2000 |publisher=Marshall Cavendish International Asia |year=2012}}</ref> Dit vervul 'n meer simboliese as 'n funksionele doel. Dit word gebruik in die volkslied ''[[Majulah Singapura]]'', in aanhalings van Singapoerse ordes, dekorasies en medaljes en in militêre bevele. Singapoerse Maleis word amptelik in die Latynsgebaseerde Rumi-skrif geskryf, hoewel sommige Singapoerse Maleiers ook die Arabies-gebaseerde Jawi-skrif aanleer. Jawi word as 'n etniese skrif vir Singaporese identiteitskaarte gebruik. Singapoerese is meestal tweetalig, gewoonlik met Engels as hul algemene taal en hul [[moedertaal]] as 'n [[tweede taal]] wat in skole onderrig word om elke individu se etniese identiteit en waardes te behou. Volgens die 2020-sensus is Engels die belangrikste huistaal, gebruik deur 48,3% van die bevolking, gevolg deur Mandaryns met 29,9%. Byna 'n halfmiljoen praat ander voorvaderlike suidelike variëteite van Chinees, veral Hokkien, Teochew en Kantonees as hul moedertaal, hoewel die gebruik daarvan afneem ten gunste van Mandaryns of Engels. Singapoerse Chinese karakters word in [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] geskryf. == Kuns en kultuur == [[Lêer:Sri Mariamman Temple Singapore 3 amk.jpg|duimnael|links|Die Sri Mariamman-tempel is Singapoer se oudste Hindoetempel en is in 1827 gebou]] Ondanks sy klein oppervlakte het Singapoer 'n groot diversiteit aan tale, godsdienste en kulture.<ref name="singapore21">{{en}} {{cite web |url=http://www.singapore21.org.sg/speeches_050599.html |title=Speech by Prime Minister Goh Chok Tong on Singapore 21 Debate in Parliament |publisher=Singapore21 |date=5 Mei 1999 |accessdate=10 Februarie 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010210223621/http://www.singapore21.org.sg/speeches_050599.html |archive-date=10 Februarie 2001 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die voormalige eerste ministers van Singapoer, Lee Kuan Yew en Goh Chok Tong, het verduidelik dat Singapoer nie by die tradisionele beskrywing van 'n nasie pas nie en dit as 'n samelewing in oorgang beskryf en na die feit verwys dat nie almal dieselfde taal praat nie, dieselfde godsdiens beoefen nie en nie dieselfde gedrag deel nie.<ref name="singapore21" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/443304/1/.html |title=MM Lee says Singapore needs to do more to achieve nationhood |publisher=Channel NewsAsia |location=Singapore |date=5 Mei 2009 |accessdate=30 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630175421/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/443304/1/.html |archive-date=30 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Singapoerese wat Engels as hul moedertaal praat oriënteer hulle meer aan die [[Weste]]rse kultuur (gepaard met die [[Christendom]] of [[Sekularisme]]),<ref>{{en}} {{cite journal |author=Robbie B. H. Goh |title=Christian identities in Singapore: religion, race and culture between state controls and transnational flows |journal=Journal of Cultural Geography |year=2009 |volume=26 |pages=1–23 |publisher=Routledge |doi=10.1080/08873630802617135 |s2cid=144728013 |doi-access=free}}</ref> terwyl diegene met Chinees as hul moedertaal meestal oriënteer aan die Chinese kultuur wat verband hou met die Chinese volksgeloof, [[Boeddhisme]], [[Taoïsme]] en [[Konfusianisme]]. Maleis-sprekende Singapoerese oriënteer hulle meestal aan die Maleise kultuur wat self nou verwant is aan die [[Islam]]itiese kultuur.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Sharon Siddique |title=Some Aspects of Malay-Muslim Ethnicity in Peninsular Malaysia |journal=Contemporary Southeast Asia |year=1981 |volume=3 |issue=1 |pages=76–87 |jstor=25797648 |doi=10.1355/CS3-1E}}</ref><ref name="yale">{{en}} {{cite web |url=https://yaleglobal.yale.edu/content/bit-malay-culture-now-vanishing-under-muslim-rules |title=Bit of Malay Culture Is Now Vanishing Under Muslim Rules |publisher=[[Yale-universiteit]] |author=Chris Prystay |accessdate=17 November 2018}}</ref> Tamil-sprekende Singapoerese oriënteer hulle meestal aan die Tamil-kultuur wat verband hou met die Hindoe-kultuur van [[Indië]] en [[Sri Lanka]]. Groeps- en godsdiensharmonie word beskou as 'n deurslaggewende deel van Singapoer se sukses en het 'n rol gespeel in die bou van 'n Singapoerse identiteit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.singaporeunited.sg/cep/index.php/web/Our-News/PM-Lee-on-racial-and-religious-issues-National-Day-Rally-2009 |title=PM Lee on racial and religious issues (National Day Rally 2009) |publisher=Singapore United |date=16 Augustus 2009 |accessdate=20 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100220195750/http://www.singaporeunited.sg/cep/index.php/web/Our-News/PM-Lee-on-racial-and-religious-issues-National-Day-Rally-2009 |archive-date=20 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="yale" /> === Letterkunde === [[Lêer:National Gallery 2 (31322988764).jpg|duimnael|Die Singapoerse Nasionale Galery bevat die wêreld se grootste openbare versameling van Singapoerse en Suidoos-Asiatiese kuns]] Singapoerse letterkunde bestaan as 't ware uit vier onder-letterkundes pleks van een wat verdeel is in die vier ampstale: Engels, Maleis, Mandaryns en Tamil. Baie betekenisvolle werke is vertaal en bespreek in publikasies soos die letterkundige joernaal ''Singa'', wat verskyn het in die 1980's en 1990's met redakteurs soos Edwin Thumboo en Koh Buck Song, sowel as in meertalige [[bloemlesing]]s soos ''Rhythms: A Singaporean Millennial Anthology Of Poetry'' (2000), waarin elke gedig drie keer vertaal is. 'n Aantal Singapoerse skrywers soos Tan Swie Hian en Kuo Pao Kun het werke in meer as een taal geskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/arts/poet-feature-singapores-unique-language-in-literature |title=Singapore Writers Festival: Feature Singapore's unique language in literature, says poet |publisher=The Straits Times |author=Wen Li Toh |date=5 November 2018 |accessdate=27 Augustus 2019 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www3.ntu.edu.sg/home/kbolton/pdf/(2014)%20Bolton%20and%20Ng.pdf |title=The dynamics of multilingualism in contemporary Singapore |publisher=Wiley-Blackwell |accessdate=28 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328194001/http://www3.ntu.edu.sg/home/kbolton/pdf/(2014)%20Bolton%20and%20Ng.pdf |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Musiek === Singapoer het 'n uiteenlopende [[musiek]]kultuur wat strek van [[Popmusiek|pop-]] en [[Rockmusiek|rock]] oor folk tot [[klassieke musiek]]. Westerse klassieke musiek speel 'n beduidende rol in die kultuurlewe van Singapoer en die [[Singapoer Simfonieorkes]] (SSO) is in 1979 gestig. Van die ander vername Westerse orkeste in Singapore sluit in die [[Singapoer Nasionale Jeugorkes]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.moe.gov.sg/snyo/ |title=Singapore National Youth Orchestra |publisher=Departement van Onderwys |accessdate=9 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009101537/http://www.moe.gov.sg/snyo/ |archive-date=9 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die gemeenskapsgebaseerde [[Braddell Heights Simfonieorkes]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.timeoutsingapore.com/music/feature/adrian-tan-new-music-director-braddell-heights-symphony-orchestra |title=Music director Adrian Tan ushers in new era for Braddell Heights Symphony Orchestra |publisher=Time Out Singapore |author=Steven Ang |accessdate=6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150746/http://www.timeoutsingapore.com/music/feature/adrian-tan-new-music-director-braddell-heights-symphony-orchestra |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook baie orkeste en ensembles by hoërskole en juniorkolleges. Baie gemeenskappe beskik oor hul eie verskillende etniese musiektradisies: Chinees, Maleis, Indies en Eurasies. Met sy tradisionele vorme van musiek en verskeie moderne musiekstyle is die samesmelting van verskillende vorme verantwoordelik vir die land se musikale diversiteit.<ref>{{en}} {{cite book |author=Lee Tong Soon |editor1=Terry Miller |editor2=Sean Williams |title=The Garland Handbook of Southeast Asian Music |chapter=Singapore |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-96075-5 |year=2008}}</ref> Die land se lewendige stedelike musiektoneel het dit 'n streeksentrum gemaak vir internasionale optredes en feeste. === Kookkuns === [[Lêer:Hainanese Chicken Rice.jpg|duimnael|Hainanese hoenderrys word as Singapoer se nasionale gereg beskou]] Singapoer beskik ook oor 'n uiteenlopende kookkuns wat bekend staan vir sy kombinasie van gerief, verskeidenheid, gehalte en prys.<ref>{{en}} {{cite book |author1=David Y.H. Wu |author2=Chee Beng Tan |title=Changing Chinese foodways in Asia |publisher=Chinese University Press |location=Hongkong |year=2001 |isbn=978-962-201-914-0 |pages=161 ff |url=https://books.google.com/books?id=p5Mw_WTLhiYC&dq=singapore*+cuisine&pg=PA161 |accessdate=27 Februarie 2011}}</ref> Plaaslike voedselitems hou oor die algemeen verband met 'n spesifieke etnisiteit – Chinees, Maleis en Indies; maar die diversiteit kookkuns het verder toegeneem deur die vermenging van verskillende style (byvoorbeeld die Peranakan-kookkuns, 'n mengsel van Chinese en Maleise kookkuns). Smoussentrums is 'n voorbeeld van kulturele diversiteit, aangesien tradisionele Maleise smousstalletjies ook Tamilkos verkoop. Hainanese hoenderrys, gebaseer op die Hainanese gereg Wenchang-hoender, word as Singapoer se nasionale gereg beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/travel/article/20151105-the-singapore-dish-worth-a-15-hour-flight |title=The dish worth a 15-hour flight |publisher=[[BBC]] |author=David Farley |date=25 Februarie 2022 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://travel.cnn.com/singapore/none/40-singapore-foods-we-cant-live-without-810208/ |title=40 Singapore foods we can't live without |publisher=[[CNN]] |author=Catherine Ling |accessdate=19 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119235745/http://travel.cnn.com/singapore/none/40-singapore-foods-we-cant-live-without-810208/ |archive-date=19 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Sport === [[Lêer:Joseph Schooling Kazan 2015.jpg|upright|duimnael|links|Joseph Schooling is 'n goudmedaljewenner en Olimpiese rekordhouer tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] se 100&nbsp;m-vlinderswem.<ref name="Schooling-Rio" />]] [[Lêer:Cricket match and Marina Bay Sands Hotel in Singapore.jpg|duimnael|'n [[Krieket]]wedstryd met spelers van die krieketklub in Padangpark met die ''Marina Bays Sands Hotel'' op die agtergrond, soos gesien van die Singapoerse Nasionale Galery]] [[Lêer:Seating at Singapore National Stadium.jpg|duimnael|Singapoer se [[Nasionale Stadion, Singapoer|Nasionale Stadion]] is 'n veeldoelige stadion en word onder meer vir [[sokker]] en [[rugby]] gebruik]] Die meeste en gewildste [[sport]]soorte wat in Singapoer beoefen word, het hul oorsprong in die [[Verenigde Koninkryk]] en tydens die Britse koloniale tydperk in Singapoer gevestig. Die ontwikkeling van privaat sport- en ontspanningsklubs is tydens die 19de-eeuse koloniale Singapoer begin. Van die klubs wat gedurende hierdie tydperk gestig is, sluit in die Krieketklub, die Singapoerse Ontspanningsklub, die Singapoerse Swemklub en die Hollandse klub.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsingapore.gov.sg/sports-education/history-of-singapore-sports |title=History of Singapore Sports |publisher=Sport Singapore |accessdate=6 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161703/https://www.sportsingapore.gov.sg/sports-education/history-of-singapore-sports |archive-date=6 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Watersport]]soorte is van die gewildste sport in Singapoer. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]] het Joseph Schooling Singapoer se eerste goue medalje ingepalm, nadat hy die 100&nbsp;m-vlinderswem met 'n nuwe Olimpiese rekord van 50,39 sekondes gewen het.<ref name="Schooling-Rio">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/aug/13/michael-phelps-taught-a-lesson-for-once-by-singapores-joseph-schooling |title=Michael Phelps taught a lesson for once – by Joseph Schooling {{!}} Andy Bull |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Augustus 2016 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> Singapoer was ook in die item van [[seilvaart]] op internasionale vlak suksesvol en hul ''Optimist''-span word as een van die suksesvolstes wêreldwyd beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiaone.com/singapore/sailing-spore-retain-world-team-title |title=Sailing: S'pore retain world team title |date=24 Julie 2013 |accessdate=28 Augustus 2019}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tnp.sg/sports/team-singapore/singapore-sailing-needs-trailblazer |title=Singapore sailing needs a trailblazer |date=8 Mei 2017 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828044147/https://www.tnp.sg/sports/team-singapore/singapore-sailing-needs-trailblazer |archive-date=28 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ondanks sy klein oppervlakte oorheers die land swemitems op die Suidoos-Asiatiese Spele. In 2025 het Singapoer die 22ste Swemwêreldkampioenskap gehuisves, maar geen medalje ingepalm nie. Sy [[waterpolo]]mansspan het tydens die Suidoos-Asiatiese Spele 2017 sy 27ste goue medalje gewen en Singapoer se langste wenstreep in sport voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/sea-games-singapore-win-mens-27th-water-polo-gold-to-keep-countrys-longest-sporting-streak |title=SEA Games: Singapore capture men's 27th water polo gold to keep country's longest sports winning streak alive |publisher=The Straits Times |author=Nicole Chia |date=20 Augustus 2017 |accessdate=17 Augustus 2018}}</ref> Singapoer het die eerste Olimpiese Jeugspele 2010 aangebied, waaraan 3&nbsp;600 atlete uit 204 lande in 26 sportsoorte deelgeneem het.<ref name="Singapore to host first edition of the Youth Olympic Games in 2010">{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/news/media_centre/press_release_uk.asp?release=2492 |title=Singapore to host first edition of the Youth Olympic Games in 2010 |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=21 Februarie 2008 |accessdate=11 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090311003132/http://www.olympic.org/uk/news/media_centre/press_release_uk.asp?release=2492 |archive-date=11 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiland is die tuiste van die ONE-kampioenskap, die grootste [[MMA]]-toernooi in Asië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2013-03-11-sns-rt-mixed-martial-artsonefc-pixl3n0c308o-20130310-story.html |title=Mixed martial arts-ONE FC returning to Manila in May |publisher=Chicago Tribune}}</ref> Singapoer se [[tafeltennis]]vrouespan het tydens die [[Olimpiese Somerspele 2008]] in [[Beijing]] met die silwermedalje weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/368387/1/.html |title=Olympics: First medal in 48 years for Singapore |publisher=Channel NewsAsia |author=ir |accessdate=22 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081122051939/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/368387/1/.html |archive-date=22 November 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/table-tennis-end-of-era-for-singapore-women-paddlers |title=Table tennis: End of era for Singapore women paddlers |date=5 Maart 2016 |accessdate=28 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828042423/https://www.straitstimes.com/sport/table-tennis-end-of-era-for-singapore-women-paddlers |archive-date=28 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het in 2010 wêreldkampioen geword, toe hulle die Volksrepubliek China tydens die Tafeltenniswêreldkampioenskap in [[Rusland]] verslaan en sodoende die Chinese wenstreep van 19 jaar beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.todayonline.com/Hotnews/EDC100531-0000074/World-champs! |title=World champs!: S'pore beat favourites China in World Team Table Tennis C'ships |publisher=Today |date=31 Mei 2010 |accessdate=1 Junie 2010 |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601183945/http://www.todayonline.com/Hotnews/EDC100531-0000074/World-champs! |archive-date=1 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[gewigoptel]]ler Tan Howe Liang was Singapoer se eerste Olimpiese medaljewenner, nadat hy tydens die [[Olimpiese Somerspele 1960]] in [[Rome]] 'n silwermedalje gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_635_2005-01-10.html |title=Tan Howe Liang |publisher=National Library Board |accessdate=28 Augustus 2019}}</ref> Singapoer se [[sokker]]liga, die Singapoer Premierliga, is in 1996 as die S.League gestig en bestaan uit nege klubs, insluitende twee buitelandse spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sleague.com/competitions/s-league/overview |title=S.League.com – Overview |publisher=S.League |year=2016 |accessdate=22 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822234311/http://www.sleague.com/competitions/s-league/overview |archive-date=22 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.straitstimes.com/sport/football/football-goodbye-s-league-welcome-singapore-premier-league |title=Football: Goodbye S-League, welcome Singapore Premier League |publisher=The Straits Times |date=21 Maart 2018 |accessdate=21 Maart 2018}}</ref> Die Singapore Slingers, voorheen die Hunter Pirates in die Australiese Nasionale Basketballiga, is een van die oorspronklike spanne in die ASEAN-basketballiga wat in Oktober 2009 gestig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fiba.com/pages/eng/fc/news/lateNews/arti.asp?newsid=29263 |title=ASEAN Basketball League takes off |publisher=FIBA Asia |date=20 Januarie 2009 |accessdate=16 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816082403/http://www.fiba.com/pages/eng/fc/news/lateNews/arti.asp?newsid=29263 |archive-date=16 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kranji Racecourse word deur die Singapoer Turfklub bestuur en huisves verskeie ontmoetings elke week, insluitende internasionale wedrenne — waaronder die Singapore Airlines Internasionale Beker.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eresources.nlb.gov.sg/INFOPEDIA/articles/SIP_136_2004-12-30.html |title=Singapore Turf Club |publisher=National Library Board |accessdate=28 Augustus 2019}}</ref> Sedert 2008 huisves Singapoer 'n [[Formule Een]]-wedren, die [[Singapoerse Grand Prix]] op die [[Marinabaai Straatrenbaan]]. Dit was die eerste F1-nagwedren,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.formula1.com/news/6063.html |title=Singapore confirms 2008 night race |publisher=[[Formule Een]] |date=11 Mei 2007 |accessdate=13 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613015932/http://www.formula1.com/news/6063.html |archive-date=13 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die eerste F1-straatwedren in Asië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/11/7101.html |title=SingTel to sponsor first Singapore Grand Prix |publisher=[[Formule Een]] |date=16 November 2007 |accessdate=18 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071118105330/http://www.formula1.com/news/headlines/2007/11/7101.html |archive-date=18 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedertdien vorm dit 'n belangrike deel van die F1-kalender.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.todayonline.com/sports/big-read-keep-roaring-spore-f1-needs-raise-its-game |title=The Big Read: To keep roaring for S’pore, F1 needs to raise its game |publisher=Today |author=Low Lin Fhoong |location=Singapoer |date=22 September 2017 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> [[Rugby]] is in die laat 19de eeu na die Britse kolonie Singapoer saamgebring. Dié sport het sedert die begin van die 20ste eeu 'n bestendige teenwoordigheid gehad, toe die Malay-beker tussen Singapoer en Maleisië begin beslis is, een van die oudste rugbytoernooie wêreldwyd.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bath, Richard |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=71}}</ref> Singapoer huisves op die [[Nasionale Stadion, Singapoer|Nasionale Stadion]] die Singapore Sevens, 'n jaarlikse [[sewesrugby]]toernooi. [[Krieket]] is soos die meeste ander sportsoorte gedurende die Britse koloniale tydperk na Singapoer saamgebring. Die [[Singapoerse nasionale krieketspan]] is tans een van Asië se sterkste spanne buite die [[Internasionale Krieketraad]] se [[Internasionale eendagwedstryd]]-lande en hulle het in Maart 2020 die 20ste plek op die IKR se T20I-wêreldranglys beklee, hul beste plek ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/singapore-rise-to-world-top-20-in-t20-rankings |title=Cricket: Singapore rise to world top 20 in T20 rankings |publisher=The Straits Times |date=8 Maart 2020 |accessdate=27 Julie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Singapore|title=Singapore|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Julie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/|title=Singapore|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Julie 2025}} ; Geskiedenis ---- * {{en}} {{cite book |author=Michael D. Barr |title=Singapore: A Modern History |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2018 |ISBN=978-1-78673-527-0}} * {{de}} {{cite book |author=Brigitte Borell |title=Singapur in vorkolonialer Zeit. Schriftliche Überlieferung und archäologische Zeugnisse. Eine Zwischenbilanz (= Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes |edition=53,2 |publisher=Ergon |location=Würzburg |year=2001 |ISBN=3-933563-95-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Singapore|Singapoer}} * {{en}} {{Wikivoyage|Singapore|Singapoer}} * {{en}} {{ms}} {{ta}} {{zh}} [https://www.gov.sg/ Amptelike webwerf van die Singapoerse regering] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Singapoer}} | Noord = {{vlagland|Maleisië}} | Noordoos = {{vlagland|Maleisië}} | Oos = [[Suid-Chinese See]] | Suidoos = {{vlagland|Indonesië}} | Suid = {{vlagland|Indonesië}} | Suidwes = {{vlagland|Indonesië}} | Wes = [[Straat van Malakka]] | Noordwes = {{vlagland|Maleisië}} }} {{Lande van Asië}} {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Singapoer| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] 8kunxn4mprcyrqcis7h4gwhl0i9heu0 0 8565 2922919 2917241 2026-08-07T12:22:57Z Martin Macha 2111 126473 /* */ 2922919 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Colombia |volle_naam = <small>''República de Colombia'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Colombia |beeld_vlag = Flag of Colombia.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Colombia.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Colombia (orthographic projection).svg |leuse = ''Libertad y Orden''<br /><small>''([[Spaans]] vir: "Vryheid en Orde")''</small> |volkslied = ''[[Himno Nacional de la República de Colombia|¡Oh, Gloria Inmarcesible!]]''<br /><small>''(Spaans vir: "O onvervulde glorie")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Bogotá]] {{Koördinate|4|35|N|74|4|W}} |latd = 4 |latm = 35 |latNS = N |longd = 74 |longm = 4 |longEW = W |grootste_stad = [[Bogotá]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Adjunkpresident]] |leiername = [[Abelardo de la Espriella]]<br />[[José Manuel Restrepo]] |oppervlak_rang = 25^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;141&nbsp;748 |oppervlakmi² = 440&nbsp;831 |persent_water = 2,1 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=14 Augustus 2022}}</ref> |bevolking_skatting = 50&nbsp;372&nbsp;424<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/anexos-proyecciones-pob-dptos-area-grupos-de-edad-2018-2023.xlsx |title=¿Cuántos somos? |publisher=Nasionale Departement van Statistiek |accessdate=4 Mei 2020 |archive-date=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327040110/https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/anexos-proyecciones-pob-dptos-area-grupos-de-edad-2018-2023.xlsx |url-status=dead}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2020 |bevolking_rang = 28^ste |bevolking_sensus = 42&nbsp;888&nbsp;592<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.dane.gov.co/reloj/ |title=Animated clock |publisher=Nasionale Departement van Statistiek |accessdate=10 Augustus 2018 |archive-date=28 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |url-status=dead}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2005 |bevolkingsdigtheid = 42,23 |bevolkingsdigtheidmi² = 109,4 |bevolkingsdigtheidrang = 173^ste |BBP_PPP = $940,589&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=233,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Colombia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2022 |accessdate=14 Augustus 2022}}</ref> |BBP_PPP_rang = 32^ste |BBP_PPP_jaar = 2022 |BBP_PPP_per_kapita = $18&nbsp;225<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 84^ste |BBP = $351,281&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 43^ste |BBP_jaar = 2022 |BBP_per_kapita = $6&nbsp;807<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 97^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Erken<br />• Laaste unifikasie<br />• [[Panama]]-afstigting<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Spanje]]<br />[[20 Julie]] [[1810]]<br />[[7 Augustus]] [[1819]]<br />[[1886]]<br />[[1903]]<br />[[4 Julie]] [[1991]] |MOI = {{wins}} 0,767<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=United Nations Development Programme |date=2020 |accessdate=14 Augustus 2022}}</ref> |MOI_rang = 83^ste |MOI_jaar = 2019 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 54,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CO |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=14 Augustus 2022}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2020 |Gini_kategorie = {{kleur|#e0584e|hoog}} |geldeenheid = [[Colombiaanse peso|Peso]] |geldeenheid_kode = COP |land_kode = CO |tydsone = COT |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = [[.co]] |skakelkode = 57 |voetskrif = }} '''Colombia''' of '''Colombië''' ([[Spaans]]: ''Colombia'', [koˈlombja], {{Audio|Es-Colombia2.oga|luister}}), amptelik die '''Republiek Colombia''' ([[Spaans]]: ''República de Colombia'', {{Audio|Es-republica de colombia.ogg|luister}}), is 'n [[land]] wat hoofsaaklik in die noordweste van [[Suid-Amerika]] lê, maar ook oor eilande in [[Noord-Amerika]] beskik ([[transkontinentale land]]). Dit grens in die noorde aan die [[Karibiese See]], in die ooste aan [[Venezuela]], in die suidooste aan [[Brasilië]], in die suide aan [[Peru]] en [[Ecuador]], en in die weste aan [[Panama]] en die [[Stille Oseaan]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Colombia is die enigste Suid-Amerikaanse land wat aan beide die Karibiese See en die Stille Oseaan grens. [[Lêer:Colombia.A2004117.1535.250m.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Colombia]] Colombia beslaan 'n oppervlakte van 1&nbsp;141&nbsp;748&nbsp;km² en het 'n bevolking van 50&nbsp;372&nbsp;424 in 2020 gehad. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Bogotá]]. Colombia is na [[Christophorus Columbus]], wat die [[Amerikas]] in 1492 vir [[Europa]] ontdek het, genoem.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm |title=El nombre "Colombia", El único país que lleva el nombre del Descubrimiento |publisher=Revista Credencial |author=Carlos Restrepo Piedrahita |date=Februarie 1992 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-date=5 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105031144/http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm |url-status=dead}}</ref> Colombia het 'n gediversifiseerde ekonomie met 'n belangrike dienste-komponent. Die ekonomiese produksie van die land word oorheers deur die binnelandse vraag, en uitgawes vir huishoudelike verbruik is die grootste komponent van die BBP. Die BBP volgens [[koopkragpariteit]] was 827,662 miljoen dollar in 2018. Die Colombiaanse menslike ontwikkelingsindeks is 0,761 en die lewensverwagting by geboorte is 77,1 jaar. Colombia is deel van die CIVETS-groep wat as die ses belangrikste ontluikende markte beskou word. Dit is 'n lid van die [[Verenigde Nasies]], [[Organisasie van Amerikaanse Lande]], [[Wêreldhandelsorganisasie]], Pasifiese Alliansie, UNASUR en ander internasionale organisasies. Dit is ook die enigste [[Latyns-Amerika]]anse land wat 'n wêreldwye vennoot van [[NAVO]] is. Dit is die land met die tweede hoogste ongelykheidsindeks in Latyns-Amerika, na Brasilië, en gelykstaande aan Panama, volgens die Wêreldbank-databasis. Colombia beskik oor groot ekonomiese groeipotensiaal indien dié land sy binnelandse konflik kan beëindig. == Geskiedenis == === Precolombiaanse tydperk === [[Lêer:Culturas precolombinas de Colombia.png|duimnael|links|Precolombiaanse kulture]] [[Lêer:Lost City Ruins.jpg|duimnael|links|Ciudad Perdida ("Die verlore stad")]] In die precolombiaanse tydperk is die land deur [[inheemse volke]] met verskillende vlakke van beskawing en organisasie bewoon. Die vroegste tekens van menslike bewoning dateer sowat 16&nbsp;400 jaar terug. Dit sluit oorblyfsels van gereedskap in wat naby Girardot gevind is. Die oudste menslike oorblyfsels is 12&nbsp;500 jaar oud en by Zipaquirá ontdek. Beide plekke lê in die relatief droë [[Andes]]gebied. Daar word egter gemeen dat die warm en vogtige [[Amasonerivier|Amasonegebiede]] en die [[Karibiese See|Karibiese-]] en [[Stille Oseaan]]kuste selfs vroeër reeds bewoon is hoewel die oudste vondse daar slegs 9&nbsp;000 jaar oud is. Die inheemse volke was rondom 3500 v.C. primitiewe jagters en nomadiese [[landbou]]ers, wat die see- en rivierkuste bevolk het. Met die koms van [[mielie]]s as voedselbron in die 2de eeu v.C. begin groepe hulle hier vestig. Vroeë precolombiaanse volke in die noorde het Urabá (1000 v.C.–0) en Sinú (0–1000 n.C., veral bekend vir uitgebreide wateraanleg en dreinering van landbougrond) ingesluit. Die Tumaco, Calima (1000 v.C.–800 n.C.), Malagana (300 v.C.–300 n.C.), Cauca, San Agustín (1000 v.C.–500 n.C.), Tierradentro, Nariño, Quimbaya (0–900 n.C.) en Tolima (200 v.C.–500 n.C.) het in die suidweste geleef. Ten tyde van die Spaanse verowering was daar drie [[taalfamilie]]s in Colombia: Chibcha, Carib en Arawak. Die '''Chibcha'''-sprekende [[Indiane]] het 300 tot 400 jaar voor die huidige jaartelling vanuit [[Sentraal-Amerika]] na Colombia, [[Venezuela]] en [[Ecuador]] getrek – oorspronklik aan die Atlantiese (Karibiese) kus. Arawak-indiane het vanuit die ooste na Colombia geïmmigreer en hulle veral in die oostelike riviergebiede van die [[Río Orinoco|Orinoco]] en Amasone gevestig. Rondom 1000 n.C. trek oorlogsugtige Carib-indiane van die Brasiliaanse kusstreek en die eilande na die Colombiaanse kuste en rivierdale [[Río Magdalena]] en Río Cauca en verdryf die Chibcha na die hoërliggende Andesgebiede. Die Chibcha bereik 'n hoë graad van ekonomiese en politieke ontwikkeling. Toe die Europeërs rondom 1500 n.C. Suid-Amerika betree het, was die Chibcha die mees prominente [[etniese groep]]. Hulle was onderverdeel in die Muisca en die Tairona, en nog enkele kleiner groepe. Die grootste groep, die Muisca, het hulle woongebied op die hooglande van die huidige Cundinamarca en Boyacá gehad en was landbouers. Hulle maatskaplike organisasie het om die cacicazgo, die stamhoof, en een oorerfbare leier oor die vroulike lyn, gewentel. Die opvolger/erfgenaam van die stamhoof was die seun van sy suster. Daar het twee groot Muisca bondgenootskappe bestaan ten tye van die Spaanse verowering: Bacatá (Bogotá) en Hunza (Tunja). Aan die hoof van die Bacatá was 'n Zipa, die opperhoof. Die Hunza-opperhoof was Zaque. Die kleiner Chibcha-sprekende groep, Tairona, het die noordelike uitloop van die Sierra Nevada de Santa Marta se berggebied bevolk. Tairona het uit twee groepe, naamlik een in die Karibiese laaglande en die ander in die Andeshooglande, bestaan. Die eerste groep het van [[visvang]] en [[sout]]ontginning geleef, dus produkte wat hulle vir [[tekstiel]] van die Tairona in die hooglande verruil het. Die Tairona het in talle goed-georganiseerde stede, wat met klippaaie verbind was, geleef. === Kolonisering === [[Lêer:Muisca raft Legend of El Dorado Offerings of gold.jpg|duimnael|links|Muisca-vlot. Die figuur verwys na die El Dorado-legende se seremonie]] [[Rodrigo de Bastidas]] land in 1500 as eerste [[Spanjaarde|Spanjaard]] aan die Colombiaanse kus. In 1509 stig [[Alonso de Ojeda]] die noordwestelike kusdorp [[San Sebastian de Urabá]]. Vasco Nuñez de Balboa stig [[Santa Maria la Antigua del Darién]] vanwaar hy 'n ekspedisie na die Stille Oseaankus onderneem (1513). Met [[Santa Marta]] (1525) en [[Cartagena, Colombia|Cartagena]] (1533) word vestings langs die kus gestig vanwaar koloniale oorheersing van die binneland, aangemoedig deur die '[[El Dorado]]'-mite – 'n oorvloedige bron van [[goud]] – begin. Onder leiding van Gonzalo Jiménez de Queasada en Sebastián de Belalcázar word die huidige Colombia ontdek (1536). In 1557 word in Santafé de Bogotá die 'Real Audiencia del Nuevo Reino de Granada' opgerig. Die verowering van Nueva Granada, soos die gebied toe bekend was, na die geboortegrond van Quesada, is gekenmerk deur die plunder van die Indiaanse kultuurgoedere, die afdwing van Spaanse gebruike en [[godsdiens]], en [[slawerny]]. Die brutale Spaanse régime het 'n uitdunning van die Indiaanse bevolking tot gevolg gehad, wat lei tot die invoer van slawe uit [[Afrika]]. === Onafhanklikheid en 20ste eeuse geskiedenis === [[Lêer:Batalla de Boyaca de Martin Tovar y Tovar.jpg|duimnael|links|Die Slag van Boyacá op 7 Augustus 1819 was die beslissende stryd wat die sukses van die bevrydingsveldtog van Nieu-Granada sou verseker]] [[Lêer:Cambios territoriales de Colombia.gif|duimnael|Vorming van die huidige Colombia sedert die Visekoninkryk van Nieu-Granada se onafhanklikheid as [[Groot-Colombia]] van die [[Spaanse Ryk]]]] [[Lêer:Santuario de Las Lajas, Ipiales, Colombia, 2015-07-21, DD 21-23 HDR.jpg|duimnael|links|Die tussen 1919 en 1949 geboude Las Lajas-[[Basilica minor|basiliek]] in die Colombiaanse gemeente Ipiales]] Tot 1810 was die land 'n [[Spanje|Spaanse]] kolonie en 'n belangrike bron van goud, maar in dié jaar verklaar Colombia sy onafhanklikheid. Spaanse troepe onder leiding van generaal Pablo Morillo herower die land egter na die [[Napoleontiese Oorloë]]. Sedert 1819 was daar al sprake van egte onafhanklikheid onder leiding van [[Simón Bolívar]] en Francisco Paula de Santander. Bolívar word die eerste president van [[Groot-Colombia]] wat toe nog uit die huidige Colombia en (dele van) Ecuador, Venezuela en Panama bestaan. In 1830 word die regering van Bolivar omvergewerp wat tot die verbrokkeling van die Republiek gelei het. Ecuador en Venezuela ontstaan as onafhanklike state, terwyl Panama nog deel van Colombia bly tot in 1903. Van die begin af was die politieke situasie onrustig onder andere omdat die politieke stelsel uit slegs twee partye bestaan het, die [[Liberalisme|liberales]] en die [[Konserwatisme|konserwatiewes]]. Hierdie tweeledigheid het ook rofweg ooreengekom met die sosiale tweeledigheid van die land: Aan die kus het die 'costeños', meestal afstammelinge van die slawe gewoon – in die sentrale hooglande die 'cachacos', die Spaanse afstammelinge. As gevolg van die haglike ekonomiese toestande, verskeie staatsgrepe en voortdurende gewelddadige konflik begin die 1&nbsp;000-daagse Oorlog in 1899 tussen die regerende konserwatiewes en die liberale troepe. Die oorlog, wat tot 1902 sou duur, het uiteindelik tussen 60&nbsp;000 en 130&nbsp;000 lewens geëis en die land verniel agterlaat. In 1903 begin 'n opstand, gesteun deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] wat die [[Panamakanaal]] wou bou, wat lei tot die afskeiding van Panama. In 1928 vind die bloedbad van die [[piesang]]staking plaas. Die Amerikaanse "[[United Fruit Company]]" het 'n monopolie in die piesangplantasies gehad en die werkers uitgebuit. Die staking word met geweld beëindig en het honderde slagoffers tot gevolg. Vanaf 1948 vind 'n bloedige volksopstand plaas, nadat die liberale presidentskandidaat Jorge Eliécer Gaitán vermoor is. Die volksopstand in Bogotá, waarin 2&nbsp;500 mense sterf, versprei oor die hele land. Hierdie stryd, bekend as 'La Violencia', het die lewe gekos van waarskynlik meer as 'n honderdduisend mense. Stede en dorpe word afgebrand en meer as 'n miljoen mense vlug na Venezuela. Van 1953 tot 1957 lei generaal [[Gustavo Rojas Pinilla]] 'n [[militêre diktatuur]]. In 'n poging om politieke geweld en outoritêre optrede te beëindig, kom die twee groot politieke partye, die Konserwatiewe en die Liberale, in 1958 ooreen om afwisselend die bestuur van die land oor te neem. Hierdie periode duur tot 1974 maar van 1965 tot 1968 word 'n staat van beleg uitgeroep, as gevolg van geweld van linkse guerrilla's en opstand vanuit die Universiteit van Bogotá. Die huidige grondwet dateer uit 1991. === Kontemporêre geskiedenis === [[Lêer:Jefa de Estado participa en ceremonia de la Firma de la Paz entre el Gobierno de Colombia y las FARC E.P. (29953487045).jpg|duimnael|Die voormalige president Juan Manuel Santos onderteken op 26 September 2016 'n vredesooreenkoms]] Die huidige politieke bestel is onrustig. Teenoor die owerheid ontstaan die linkse guerrillagroepe FARC en ELN. Groot grondeienaars het van ouds hul eie gewapende magte om hulle grond te verdedig. Oorblyfsels hiervan vorm steeds baie paramilitêre regse strydgroepe. Met die opkoms van [[kokaïen]]produksie bewapen die onwettige magte hulle ook op 'n groot skaal. 'n Ideale uitkoms lyk nie moontlik nie. Die onwettige magte gebruik die beskerming van die guerrillas, en die guerrillas befonds die dwelmoorlog teen die owerheid met dwelmgeld. Die stryd teen paramilitêre geweld, guerrillas, kokaïenmafias, [[korrupsie]] en magsmisbruik het 'n voortdurende invloed op die politieke situasie. In 2002 is die presidentskandidaat, Ingrid Betancourt, voorstaander van dialoog, deur die linkse guerrillagroep FARC ontvoer. Hierdie faktore maak dit vir buitelandse beleggers 'n onaantreklike land en dit word weerspieël in die haglike ekonomiese toestande. Die voormalige president, [[Alvaro Uribe]], volg enersyds 'n ferm beleid teen terreur en probeer andersyds om 'n houvas te verkry op die paramilitêre groepe deur ooreenkomste te sluit en hulle te integreer in die leër en politiek. Deur ferm hantering word die FARC tot verdediging gedwing en verbeter die ekonomiese toestand effens. Die kokaïenmafia word met wisselende sukses bestry in die oorlog teen dwelms, wat grotendeels deur die VSA finansier word. Op 28 April 2020 het Colombia by die [[OESO]] aangesluit en daarmee ná [[Meksiko]] en [[Chili]] die derde Latyns-Amerikaanse lidland van dié internasionale organisasie geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd.org/colombia/colombia-accession-to-the-oecd.htm |title=Colombia’s path towards OECD accession |publisher=[[OESO]] |date=28 April 2020 |accessdate=14 Augustus 2022}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Colombia-CIA WFB Map.png|duimnael|Kaart van Colombia]] [[Lêer:Koppen-Geiger Map COL present.svg|duimnael|Klimaatsones in Colombia volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Mapa de Colombia (topografía).svg|duimnael|Topografiese kaart van Colombia]] Colombia kan rofweg in drie geografiese dele verdeel word: * Die Andesgebergte in die weste. Die grootste deel van die bevolking woon hier en die drie miljoenstede, Bogotá, Medellín en Cali word hier aangetref. * Die Karibiese kus. Ook hier word enkele belangrike bevolkingssentra, soos Cartagena gevind. * Die oostelike deel van Colombia is hoofsaaklik bebos en behoort tot die uitlopers van die enorme Amasonewoud. Dit beslaan 54% van die oppervlakte van Colombia, maar slegs 3% van die Colombiane woon daar. Die langste rivier in die land is die [[Río Magdalena]]. == Administratiewe indeling == Colombia bestaan uit 32 departemente (hoofstede tussen hakkies): Amazonas (Leticia), Antioquia ([[Medellin]]), Arauca (Arauca), [[Eilandgroep San Andres]], Providencia en Sta. Catalina (San Andres), Atlantico (Barranquilla), Bolivar (Cartagena), Boyaca (Tunja), [[Caldas]] (Manizales), Caqueta (Florencia), [[Casanare]] (Yopal), Cordoba ([[Monteria]]), [[Cundinamarca]] ([[Bogotá]]), Choco (Quibdo), Guainia (Inrida), Guajira (Riochacha), Guaviare (San Jose del Guaviare), Huila (Neiva), Magdalena (Santa Marta), Meta (Villavicencio), [[Nariño]] (Pasto), Norte de Santander (Cucuta), Putumayo (Mocoa), Quindio (Armenia), Risaralda (Pereira), Santander (Bucaramanga), Sucre (Sincelejo), [[Tolima]] (Ibague), [[Valle del Cauca]] ([[Cali]]), Vaupes (Mitu), Vichada Puerto (Carreño). {{Sien ook|Departemente van Colombia|Vlae van departemente van Colombia}} Die staatshoof en regeringsleier is [[Iván Duque Márquez]]. == Sport == Colombia is oorspronklik op 9 Junie 1974 in [[Frankfurt am Main]], net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]] in [[Wes-Duitsland]], as gasheerland van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] aangewys, maar nadat die aantal spanne van 16 tot 24 verhoog is, was dié land nie meer in staat om die toernooi te organiseer nie. Op 5 November 1982 het Colombia amptelik onttrek. FIFA het op 20 Mei 1983 in [[Stockholm]] [[Meksiko]] as gasheerland aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |title=FIFA World Cup™ host announcement decision |publisher=[[FIFA]] |accessdate=10 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Bekende Colombiane == * [[Ingrid Betancourt]], ontvoerde presidentskandidaat * [[Fernando Botero]], skilder * [[Pablo Escobar]], oorlede dwelmbaron * [[Gabriel García Márquez]], skrywer en [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelpryswenner vir Letterkunde]] * [[Luis Garavito]], reeksmoordenaar * [[Juanes]], sanger * [[Pedro López]], reeksmoordenaar * [[Juan Pablo Montoya]], [[Formule 1]]-renjaer * [[Shakira]], sangeres * [[Alvaro Uribe]], voormalige president van Colombia == Sien ook == * [[Lys van Wêrelderfenisgebiede]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Colombia|title=Colombia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 Augustus 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/|title=Colombia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=14 Augustus 2022}} * {{es}} Eugenio Gutiérrez Cely, Miguel Ángel Urrego Ardila (1995). 1.001 cosas sobre la historia de Colombia que todos debemos saber. Bogotá: Círculo de Lectores S.A. {{ISBN|958-28-0751-2}} * {{en}} Library of Congress: Country Studies – Colombia (http://countrystudies.us/colombia/) == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Colombia}} * {{en}} [http://lanic.utexas.edu/la/colombia/ LANIC] Colombia page of the Latin American Network Information Center * {{es}} [http://www.gobiernoenlinea.gov.co/ PEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828033916/http://www.gobiernoenlinea.gov.co/ |date=28 Augustus 2008 }} – Amptelike regeringswebwerf * {{es}} [http://cne.presidencia.gov.co/ Palacio de Nariño] – Amptelike webwerf van die presidensie * {{es}} [http://www.coinvertir.org/ Coinvertir] – Corporación Invertir en Colombia. * {{es}} [http://www.proexport.gov.co/ Proexport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401234808/http://www.proexport.gov.co/ |date= 1 April 2016 }} – Entidad encargada de la promoción comercial de las exportaciones * {{en}} [http://colombia-en-fotos.blogspot.com/] – Colombia in Fotos * {{es}} [http://www.banrep.gov.co/ Banco de la República]. * {{es}} [http://camara.ccb.org.co/ Cámara de Comercio de Bogotá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703032330/http://camara.ccb.org.co/ |date= 3 Julie 2014 }} * {{en}} {{es}} [http://www.ejercito.mil.co/ Ejército Nacional de Colombia] – Amptelike webwerf van die weermag * {{en}} {{es}} [http://www.armada.mil.co/ Armada Nacional de Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524055516/http://www.armada.mil.co/ |date=24 Mei 2011 }} – Amptelike webwerf van die vloot * {{es}} [http://www.fac.mil.co/ Fuérza Aérea Colombiana] – Amptelike webwerf van die lugmag * {{en}} [http://www.amnestyusa.org/countries/colombia/index.do Human Rights Concerns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050622082459/http://www.amnestyusa.org/countries/colombia/index.do |date=22 Junie 2005 }} – Amnesty International USA {{Lande van Suid-Amerika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Colombia| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] czuiyk08qsizpg9ig3dsomg1sco62g6 2922956 2922919 2026-08-07T18:00:07Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2922956 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Colombia |volle_naam = <small>''República de Colombia'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Colombia |beeld_vlag = Flag of Colombia.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Colombia.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Colombia (orthographic projection).svg |leuse = ''Libertad y Orden''<br /><small>''([[Spaans]] vir: "Vryheid en Orde")''</small> |volkslied = ''[[Himno Nacional de la República de Colombia|¡Oh, Gloria Inmarcesible!]]''<br /><small>''(Spaans vir: "O onvervulde glorie")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Bogotá]] {{Koördinate|4|35|N|74|4|W}} |latd = 4 |latm = 35 |latNS = N |longd = 74 |longm = 4 |longEW = W |grootste_stad = [[Bogotá]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Adjunkpresident]] |leiername = [[Abelardo de la Espriella]]<br />[[José Manuel Restrepo]] |oppervlak_rang = 27^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;138&nbsp;910<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/|title=Colombia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=25 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/|archive-date=25 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 439&nbsp;736 |persent_water = 2,1 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 49&nbsp;588&nbsp;357<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 30^ste |bevolking_sensus = 42&nbsp;888&nbsp;592<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.dane.gov.co/reloj/ |title=Animated clock |publisher=Nasionale Departement van Statistiek |accessdate=28 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |archive-date=28 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2005 |bevolkingsdigtheid = 43,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 112,7 |bevolkingsdigtheidrang = 174^ste |BBP_PPP = $1,249&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=233&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Colombia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 32^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $23&nbsp;352<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 85^ste |BBP = $445,650&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 32^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $8&nbsp;334<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 89^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Erken<br />• Laaste unifikasie<br />• [[Panama]]-afstigting<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Spanje]]<br />[[20 Julie]] [[1810]]<br />[[7 Augustus]] [[1819]]<br />[[1886]]<br />[[1903]]<br />[[4 Julie]] [[1991]] |MOI = {{wins}} 0,788<ref name="MOI">{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> |MOI_rang = 83^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 54,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CO |title=Gini Index – Colombia |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#e0584e|hoog}} |geldeenheid = [[Colombiaanse peso|Peso]] |geldeenheid_kode = COP |land_kode = CO |tydsone = COT |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = [[.co]] |skakelkode = 57 |voetskrif = }} '''Colombia''' of '''Colombië''' ([[Spaans]]: ''Colombia'', [koˈlombja], {{Audio|Es-Colombia2.oga|luister}}), amptelik die '''Republiek Colombia''' ([[Spaans]]: ''República de Colombia'', [reˈpuβlika ðe koˈlombja], {{Audio|Es-republica de colombia.ogg|luister}}), is 'n [[land]] wat hoofsaaklik in die noordweste van [[Suid-Amerika]] lê, maar ook oor eilande in [[Noord-Amerika]] beskik ([[transkontinentale land]]). Dit grens in die noorde aan die [[Karibiese See]], in die ooste aan [[Venezuela]], in die suidooste aan [[Brasilië]], in die suide aan [[Peru]] en [[Ecuador]], en in die weste aan [[Panama]] en die [[Stille Oseaan]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Colombia is die enigste Suid-Amerikaanse land wat aan beide die Karibiese See en die Stille Oseaan grens. [[Lêer:Colombia.A2004117.1535.250m.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Colombia]] Colombia beslaan 'n oppervlakte van 1&nbsp;138&nbsp;910&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 49&nbsp;588&nbsp;357 gehad. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Bogotá]].<ref name="CIA" /> Colombia is na [[Christophorus Columbus]], wat die [[Amerikas]] in 1492 vir [[Europa]] ontdek het, genoem.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm |title=El nombre "Colombia", El único país que lleva el nombre del Descubrimiento |publisher=Revista Credencial |author=Carlos Restrepo Piedrahita |date=Februarie 1992 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-date=5 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105031144/http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm |url-status=dead}}</ref> Colombia het 'n gediversifiseerde ekonomie met 'n belangrike dienste-komponent. Die ekonomiese produksie van die land word oorheers deur die binnelandse vraag, en uitgawes vir huishoudelike verbruik is die grootste komponent van die BBP. Die BBP volgens [[koopkragpariteit]] het in 2026 1,248 miljard dollar beloop.<ref name="imf2" /> Die Colombiaanse [[menslike-ontwikkelingsindeks]] is 0,788<ref name="MOI" /> en die lewensverwagting by geboorte is 77,1 jaar. Colombia is deel van die CIVETS-groep wat as die ses belangrikste ontluikende markte beskou word. Dit is 'n lid van die [[Verenigde Nasies]], [[Organisasie van Amerikaanse Lande]], [[Wêreldhandelsorganisasie]], Pasifiese Alliansie, [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] en ander internasionale organisasies. Dit is ook die enigste [[Latyns-Amerika]]anse land wat 'n wêreldwye vennoot van [[NAVO]] is. Colombia is volgens die [[Wêreldbank]]-databasis die land met die tweede hoogste [[Gini-koëffisiënt|ongelykheidsindeks]] in Latyns-Amerika ná Brasilië en gelykstaande aan Panama. Colombia beskik oor groot ekonomiese groeipotensiaal indien dié land sy binnelandse konflik kan beëindig. == Geskiedenis == === Precolombiaanse tydperk === [[Lêer:Culturas precolombinas de Colombia.png|duimnael|links|Precolombiaanse kulture]] [[Lêer:Lost City Ruins.jpg|duimnael|links|Ciudad Perdida ("Die verlore stad")]] In die precolombiaanse tydperk is die land deur [[inheemse volke]] met verskillende vlakke van beskawing en organisasie bewoon. Die vroegste tekens van menslike bewoning dateer sowat 16&nbsp;400 jaar terug. Dit sluit oorblyfsels van gereedskap in wat naby Girardot gevind is. Die oudste menslike oorblyfsels is 12&nbsp;500 jaar oud en by Zipaquirá ontdek. Beide plekke lê in die relatief droë [[Andes]]gebied. Daar word egter gemeen dat die warm en vogtige [[Amasonerivier|Amasonegebiede]] en die [[Karibiese See|Karibiese-]] en [[Stille Oseaan]]kuste selfs vroeër reeds bewoon is hoewel die oudste vondse daar slegs 9&nbsp;000 jaar oud is. Die inheemse volke was rondom 3500 v.C. primitiewe jagters en nomadiese [[landbou]]ers, wat die see- en rivierkuste bevolk het. Met die koms van [[mielie]]s as voedselbron in die 2de eeu v.C. begin groepe hulle hier vestig. Vroeë precolombiaanse volke in die noorde het Urabá (1000 v.C.–0) en Sinú (0–1000 n.C., veral bekend vir uitgebreide wateraanleg en dreinering van landbougrond) ingesluit. Die Tumaco, Calima (1000 v.C.–800 n.C.), Malagana (300 v.C.–300 n.C.), Cauca, San Agustín (1000 v.C.–500 n.C.), Tierradentro, Nariño, Quimbaya (0–900 n.C.) en Tolima (200 v.C.–500 n.C.) het in die suidweste geleef. Ten tyde van die Spaanse verowering was daar drie [[taalfamilie]]s in Colombia: Chibcha, Carib en Arawak. Die '''Chibcha'''-sprekende [[Indiane]] het 300 tot 400 jaar voor die huidige jaartelling vanuit [[Sentraal-Amerika]] na Colombia, [[Venezuela]] en [[Ecuador]] getrek – oorspronklik aan die Atlantiese (Karibiese) kus. Arawak-indiane het vanuit die ooste na Colombia geïmmigreer en hulle veral in die oostelike riviergebiede van die [[Río Orinoco|Orinoco]] en Amasone gevestig. Rondom 1000 n.C. trek oorlogsugtige Carib-indiane van die Brasiliaanse kusstreek en die eilande na die Colombiaanse kuste en rivierdale [[Río Magdalena]] en Río Cauca en verdryf die Chibcha na die hoërliggende Andesgebiede. Die Chibcha bereik 'n hoë graad van ekonomiese en politieke ontwikkeling. Toe die Europeërs rondom 1500 n.C. Suid-Amerika betree het, was die Chibcha die mees prominente [[etniese groep]]. Hulle was onderverdeel in die Muisca en die Tairona, en nog enkele kleiner groepe. Die grootste groep, die Muisca, het hulle woongebied op die hooglande van die huidige Cundinamarca en Boyacá gehad en was landbouers. Hulle maatskaplike organisasie het om die cacicazgo, die stamhoof, en een oorerfbare leier oor die vroulike lyn, gewentel. Die opvolger/erfgenaam van die stamhoof was die seun van sy suster. Daar het twee groot Muisca bondgenootskappe bestaan ten tye van die Spaanse verowering: Bacatá (Bogotá) en Hunza (Tunja). Aan die hoof van die Bacatá was 'n Zipa, die opperhoof. Die Hunza-opperhoof was Zaque. Die kleiner Chibcha-sprekende groep, Tairona, het die noordelike uitloop van die Sierra Nevada de Santa Marta se berggebied bevolk. Tairona het uit twee groepe, naamlik een in die Karibiese laaglande en die ander in die Andeshooglande, bestaan. Die eerste groep het van [[visvang]] en [[sout]]ontginning geleef, dus produkte wat hulle vir [[tekstiel]] van die Tairona in die hooglande verruil het. Die Tairona het in talle goed-georganiseerde stede, wat met klippaaie verbind was, geleef. === Kolonisasie === [[Lêer:Muisca raft Legend of El Dorado Offerings of gold.jpg|duimnael|links|Muisca-vlot. Die figuur verwys na die El Dorado-legende se seremonie]] [[Rodrigo de Bastidas]] land in 1500 as eerste [[Spanjaarde|Spanjaard]] aan die Colombiaanse kus. In 1509 stig [[Alonso de Ojeda]] die noordwestelike kusdorp [[San Sebastian de Urabá]]. Vasco Nuñez de Balboa stig [[Santa Maria la Antigua del Darién]] vanwaar hy 'n ekspedisie na die Stille Oseaankus onderneem (1513). Met [[Santa Marta]] (1525) en [[Cartagena, Colombia|Cartagena]] (1533) word vestings langs die kus gestig vanwaar koloniale oorheersing van die binneland, aangemoedig deur die '[[El Dorado]]'-mite – 'n oorvloedige bron van [[goud]] – begin. Onder leiding van Gonzalo Jiménez de Queasada en Sebastián de Belalcázar word die huidige Colombia ontdek (1536). In 1557 word in Santafé de Bogotá die 'Real Audiencia del Nuevo Reino de Granada' opgerig. Die verowering van Nueva Granada, soos die gebied toe bekend was, na die geboortegrond van Quesada, is gekenmerk deur die plunder van die Indiaanse kultuurgoedere, die afdwing van Spaanse gebruike en [[godsdiens]], en [[slawerny]]. Die brutale Spaanse régime het 'n uitdunning van die Indiaanse bevolking tot gevolg gehad, wat lei tot die invoer van slawe uit [[Afrika]]. === Onafhanklikheid en 20ste eeu === [[Lêer:Batalla de Boyaca de Martin Tovar y Tovar.jpg|duimnael|links|Die Slag van Boyacá op 7 Augustus 1819 was die beslissende stryd wat die sukses van die bevrydingsveldtog van Nieu-Granada sou verseker]] [[Lêer:Cambios territoriales de Colombia.gif|duimnael|Vorming van die huidige Colombia sedert die Visekoninkryk van Nieu-Granada se onafhanklikheid as [[Groot-Colombia]] van die [[Spaanse Ryk]]]] [[Lêer:Santuario de Las Lajas, Ipiales, Colombia, 2015-07-21, DD 21-23 HDR.jpg|duimnael|links|Die tussen 1919 en 1949 geboude Las Lajas-[[Basilica minor|basiliek]] in die Colombiaanse gemeente Ipiales]] Tot 1810 was die land 'n [[Spanje|Spaanse]] kolonie en 'n belangrike bron van goud, maar in dié jaar verklaar Colombia sy onafhanklikheid. Spaanse troepe onder leiding van generaal Pablo Morillo herower die land egter na die [[Napoleontiese Oorloë]]. Sedert 1819 was daar al sprake van egte onafhanklikheid onder leiding van [[Simón Bolívar]] en Francisco Paula de Santander. Bolívar word die eerste president van [[Groot-Colombia]] wat toe nog uit die huidige Colombia en (dele van) Ecuador, Venezuela en Panama bestaan. In 1830 word die regering van Bolivar omvergewerp wat tot die verbrokkeling van die Republiek gelei het. Ecuador en Venezuela ontstaan as onafhanklike state, terwyl Panama nog deel van Colombia bly tot in 1903. Van die begin af was die politieke situasie onrustig onder andere omdat die politieke stelsel uit slegs twee partye bestaan het, die [[Liberalisme|liberales]] en die [[Konserwatisme|konserwatiewes]]. Hierdie tweeledigheid het ook rofweg ooreengekom met die sosiale tweeledigheid van die land: Aan die kus het die 'costeños', meestal afstammelinge van die slawe gewoon – in die sentrale hooglande die 'cachacos', die Spaanse afstammelinge. As gevolg van die haglike ekonomiese toestande, verskeie staatsgrepe en voortdurende gewelddadige konflik begin die 1&nbsp;000-daagse Oorlog in 1899 tussen die regerende konserwatiewes en die liberale troepe. Die oorlog, wat tot 1902 sou duur, het uiteindelik tussen 60&nbsp;000 en 130&nbsp;000 lewens geëis en die land verniel agterlaat. In 1903 begin 'n opstand, gesteun deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] wat die [[Panamakanaal]] wou bou, wat lei tot die afskeiding van Panama. In 1928 vind die bloedbad van die [[piesang]]staking plaas. Die Amerikaanse "[[United Fruit Company]]" het 'n monopolie in die piesangplantasies gehad en die werkers uitgebuit. Die staking word met geweld beëindig en het honderde slagoffers tot gevolg. Vanaf 1948 vind 'n bloedige volksopstand plaas, nadat die liberale presidentskandidaat Jorge Eliécer Gaitán vermoor is. Die volksopstand in Bogotá, waarin 2&nbsp;500 mense sterf, versprei oor die hele land. Hierdie stryd, bekend as 'La Violencia', het die lewe gekos van waarskynlik meer as 'n honderdduisend mense. Stede en dorpe word afgebrand en meer as 'n miljoen mense vlug na Venezuela. Van 1953 tot 1957 lei generaal [[Gustavo Rojas Pinilla]] 'n [[militêre diktatuur]]. In 'n poging om politieke geweld en outoritêre optrede te beëindig, kom die twee groot politieke partye, die Konserwatiewe en die Liberale, in 1958 ooreen om afwisselend die bestuur van die land oor te neem. Hierdie periode duur tot 1974 maar van 1965 tot 1968 word 'n staat van beleg uitgeroep, as gevolg van geweld van linkse guerrilla's en opstand vanuit die Universiteit van Bogotá. Die huidige grondwet dateer uit 1991. === Kontemporêre geskiedenis === [[Lêer:Jefa de Estado participa en ceremonia de la Firma de la Paz entre el Gobierno de Colombia y las FARC E.P. (29953487045).jpg|duimnael|Die voormalige president Juan Manuel Santos onderteken op 26 September 2016 'n vredesooreenkoms]] Die huidige politieke bestel is onrustig. Teenoor die owerheid ontstaan die linkse guerrillagroepe FARC en ELN. Groot grondeienaars het van ouds hul eie gewapende magte om hulle grond te verdedig. Oorblyfsels hiervan vorm steeds baie paramilitêre regse strydgroepe. Met die opkoms van [[kokaïen]]produksie bewapen die onwettige magte hulle ook op 'n groot skaal. 'n Ideale uitkoms lyk nie moontlik nie. Die onwettige magte gebruik die beskerming van die guerrillas, en die guerrillas befonds die dwelmoorlog teen die owerheid met dwelmgeld. Die stryd teen paramilitêre geweld, guerrillas, kokaïenmafias, [[korrupsie]] en magsmisbruik het 'n voortdurende invloed op die politieke situasie. In 2002 is die presidentskandidaat, Ingrid Betancourt, voorstaander van dialoog, deur die linkse guerrillagroep FARC ontvoer. Hierdie faktore maak dit vir buitelandse beleggers 'n onaantreklike land en dit word weerspieël in die haglike ekonomiese toestande. Die voormalige president, [[Alvaro Uribe]], volg enersyds 'n ferm beleid teen terreur en probeer andersyds om 'n houvas te verkry op die paramilitêre groepe deur ooreenkomste te sluit en hulle te integreer in die leër en politiek. Deur ferm hantering word die FARC tot verdediging gedwing en verbeter die ekonomiese toestand effens. Die kokaïenmafia word met wisselende sukses bestry in die oorlog teen dwelms, wat grotendeels deur die VSA finansier word. Op 28 April 2020 het Colombia by die [[OESO]] aangesluit en daarmee ná [[Meksiko]] en [[Chili]] die derde Latyns-Amerikaanse lidland van dié internasionale organisasie geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd.org/colombia/colombia-accession-to-the-oecd.htm |title=Colombia’s path towards OECD accession |publisher=[[OESO]] |date=28 April 2020 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Colombia-CIA WFB Map.png|duimnael|Kaart van Colombia]] [[Lêer:Koppen-Geiger Map COL present.svg|duimnael|Klimaatsones in Colombia volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Mapa de Colombia (topografía).svg|duimnael|Topografiese kaart van Colombia]] Colombia kan rofweg in drie geografiese dele verdeel word: * Die Andesgebergte in die weste. Die grootste deel van die bevolking woon hier en die drie miljoenstede, Bogotá, Medellín en Cali word hier aangetref. * Die Karibiese kus. Ook hier word enkele belangrike bevolkingssentra, soos Cartagena gevind. * Die oostelike deel van Colombia is hoofsaaklik bebos en behoort tot die uitlopers van die enorme Amasonewoud. Dit beslaan 54% van die oppervlakte van Colombia, maar slegs 3% van die Colombiane woon daar. Die langste rivier in die land is die [[Río Magdalena]]. == Administratiewe indeling == Colombia bestaan uit 32 departemente (hoofstede tussen hakkies): Amazonas (Leticia), Antioquia ([[Medellin]]), Arauca (Arauca), [[Eilandgroep San Andres]], Providencia en Sta. Catalina (San Andres), Atlantico (Barranquilla), Bolivar (Cartagena), Boyaca (Tunja), [[Caldas]] (Manizales), Caqueta (Florencia), [[Casanare]] (Yopal), Cordoba ([[Monteria]]), [[Cundinamarca]] ([[Bogotá]]), Choco (Quibdo), Guainia (Inrida), Guajira (Riochacha), Guaviare (San Jose del Guaviare), Huila (Neiva), Magdalena (Santa Marta), Meta (Villavicencio), [[Nariño]] (Pasto), Norte de Santander (Cucuta), Putumayo (Mocoa), Quindio (Armenia), Risaralda (Pereira), Santander (Bucaramanga), Sucre (Sincelejo), [[Tolima]] (Ibague), [[Valle del Cauca]] ([[Cali]]), Vaupes (Mitu), Vichada Puerto (Carreño). {{Sien ook|Departemente van Colombia|Vlae van departemente van Colombia}} Die huidige staatshoof en regeringsleier is [[Abelardo de la Espriella]]. == Sport == Colombia is oorspronklik op 9 Junie 1974 in [[Frankfurt am Main]], net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]] in [[Wes-Duitsland]], as gasheerland van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] aangewys, maar nadat die aantal spanne van 16 tot 24 verhoog is, was dié land nie meer in staat om die toernooi te organiseer nie. Op 5 November 1982 het Colombia amptelik onttrek. FIFA het op 20 Mei 1983 in [[Stockholm]] [[Meksiko]] as gasheerland aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |title=FIFA World Cup™ host announcement decision |publisher=[[FIFA]] |accessdate=10 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Bekende Colombiane == * [[Ingrid Betancourt]], ontvoerde presidentskandidaat * [[Fernando Botero]], skilder * [[Pablo Escobar]], oorlede dwelmbaron * [[Gabriel García Márquez]], skrywer en [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelpryswenner vir Letterkunde]] * [[Luis Garavito]], reeksmoordenaar * [[Juanes]], sanger * [[Pedro López]], reeksmoordenaar * [[Juan Pablo Montoya]], [[Formule 1]]-renjaer * [[Shakira]], sangeres * [[Alvaro Uribe]], voormalige president van Colombia == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Colombia|title=Colombia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Augustus 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/|title=Colombia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=7 Augustus 2026}} * {{es}} Eugenio Gutiérrez Cely, Miguel Ángel Urrego Ardila (1995). 1.001 cosas sobre la historia de Colombia que todos debemos saber. Bogotá: Círculo de Lectores S.A. {{ISBN|958-28-0751-2}} * {{en}} Library of Congress: Country Studies – Colombia (http://countrystudies.us/colombia/) == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{es}} [https://www.gov.co Amptelike webwerf van die Colombiaanse regering] * {{es}} [https://www.mincultura.gov.co Amptelike webwerf van die Colombiaanse Departement van Kultuur] * {{en}} [http://lanic.utexas.edu/la/colombia/ LANIC] Colombia page of the Latin American Network Information Center * {{es}} [http://cne.presidencia.gov.co/ Palacio de Nariño] – Amptelike webwerf van die presidensie * {{es}} [http://www.coinvertir.org/ Coinvertir] – Corporación Invertir en Colombia. * {{es}} [http://www.proexport.gov.co/ Proexport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401234808/http://www.proexport.gov.co/ |date= 1 April 2016 }} – Entidad encargada de la promoción comercial de las exportaciones * {{en}} [http://colombia-en-fotos.blogspot.com/] – Colombia in Fotos * {{es}} [http://www.banrep.gov.co/ Banco de la República]. * {{es}} [http://camara.ccb.org.co/ Cámara de Comercio de Bogotá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703032330/http://camara.ccb.org.co/ |date= 3 Julie 2014 }} * {{en}} {{es}} [http://www.ejercito.mil.co/ Ejército Nacional de Colombia] – Amptelike webwerf van die weermag * {{en}} {{es}} [http://www.armada.mil.co/ Armada Nacional de Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524055516/http://www.armada.mil.co/ |date=24 Mei 2011 }} – Amptelike webwerf van die vloot * {{es}} [http://www.fac.mil.co/ Fuérza Aérea Colombiana] – Amptelike webwerf van die lugmag * {{en}} [http://www.amnestyusa.org/countries/colombia/index.do Human Rights Concerns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050622082459/http://www.amnestyusa.org/countries/colombia/index.do |date=22 Junie 2005}} – Amnesty International USA {{Lande van Suid-Amerika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Colombia| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] 7yea60lo4nfeewmb06smmy1gxd5vljg 0 8593 2923045 2252693 2026-08-08T07:40:43Z Wheatley2 168825 2923045 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Ido |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state= |streek= |sprekers= |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam2=[[Kunsmatige taal]] |fam3= |fam4= |nasie= |agentskap= |iso1=io|iso2=ido|iso3=ido |kaart=[[Lêer:Standardised Ido Flag.svg|center|200px]] }} '''Ido''' is 'n [[kunstaal]] wat daarop gemik is om kommunikasie tussen mense van verskillende taalgroepe te bevorder. Dit is ontstaan in 1907 as 'n hersiene of hervormde weergawe van [[Esperanto]]. Die voornaamste ontwerpers was Louis Beaufront en Louis Couturat. Andere vroeë aanhangers was [[Wilhelm Ostwald]] en [[Otto Jespersen]]. Dit is in die vroeë 1900's ontwikkel en het steeds 'n klein aantal aanhangers, veral in Europa. Die makers van Ido het 'n sisteem van ses brontale, [[Duits]], [[Engels]], [[Frans]], [[Italiaans]], [[Russies]] en [[Spaans]], gebruik om die woordeskat van Esperanto aan te pas en meer internasionaal te maak. Ido lyk hierdeur baie veel op 'n Romaanse taal. == Klankleer == {| class="wikitable" |+Klinkers van Ido ! !Voor !Sentraal !Agter |- !Hoog |i | |u |- !Middel |ɛ, e | |ɔ, o |- !Laag | |a | |} {| class="wikitable" |+ Medeklinkers van Ido ! ! colspan="2" |Labiaal ! colspan="2" |Alveolaar ! colspan="2" |Postalveolaar !Palataal ! colspan="2" |Velaar !Glottaal |- !'''Plofklank''' |p |b |t |d | colspan="2" | | |k |g | |- !'''Affrikatief''' | colspan="2" | |ts | |tʃ | | | colspan="2" | | |- !'''Frikatief''' |f |v |s |z |ʃ |(d)ʒ | | colspan="2" | |h |- !'''Nasaal''' | colspan="2" |m | colspan="2" |n | | | | colspan="2" | | |- !'''Approksimant''' | colspan="2" |w | colspan="2" |l | | |j | colspan="2" |w | |- !'''Tap of flap''' | colspan="2" | | colspan="2" |r | | | | colspan="2" | | |} Die klankleer van Ido lyk baie op die van Esperanto en die van Romaanse tale. Ido het vyf klinkers, net soos Spaans en Italiaans. Daar is twee tweeklanke, /au/ en /eu/. Die klemtoon is meestal op die voorlaaste lettergreep, tensy dit 'n ''i'' of ''u'' in 'n woord van drie of meer lettergrepe is voor die eindklinker (dan word die derde laaste lettergreep beklemtoon) of die woord 'n infinitief is (dan word die laaste lettergreep beklemtoon). == Spelling == Ido gebruik alle letters van die Latynse alfabet en die digrawe ''ch'', ''sh'', ''qu'', en ''au'' en ''eu''. Die spelling is amper fonemies. {| class="wikitable" |+Letters van Ido !Letter ![[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]] |- |a |a |- |b |b |- |c |ts |- |d |d |- |e |ɛ, e |- |f |f |- |g |g |- |h |h |- |i |i |- |j |ʒ, dʒ |- |k |k |- |l |l |- |m |m |} {| class="wikitable" !Letter ![[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]] |- |n |n |- |o |o, ɔ |- |p |p |- |q |k ( alleen in ''qu'') |- |r |r |- |s |s |- |t |t |- |u |u |- |v |v |- |w |w |- |x |ks |- |y |j |- |z |z |} {| class="wikitable" |+Digrawe van Ido !Digraaf ![[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]] |- |ch |tʃ |- |sh |ʃ |- |qu |kw |} {| class="wikitable" !Digraaf ![[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]] |- |au |au |- |eu |ɛu, eu |} == Grammatika == === Woordsoorte === Ido het selfstandige naamwoorde, eiename, voornaamwoorde, byvoeglike naamwoorde, lidwoorde, determinators, telwoorde, bywoorde, werkwoorde, voorsetsels en voegwoorde. ==== Lidwoorde ==== Ido het drie [[lidwoord]]e, wat verskillend gebruik word. Die lidwoord ''la'' word gebruik voor gewone selfstandige naamwoorde: ''la hundo'', "die hond". Hy word ook gebruik vir taalname: ''la Franciana'', "Frans". ''Lo'' word gebruik voor selfstandig gebruikte byvoeglike naamworde, maar nie voor tale nie: ''lo bela'', "die mooie". ''Le'' word voor woorde sonder uitgang, soos telwoorde, gebruik om dit meervoud te maak: ''le ok'', "die agte". Mens mag ''la'' afkort tot ''l' ''voor klinkers: ''la Afrikansa'' of ''l'Afrikansa'', "Afrikaans". ==== Selfstandige naamwoorde en eiename ==== [[Selfstandige naamwoord]]e het die uitgang ''-o'' in die [[enkelvoud]], telbare selfstandige naamwoorde het ''-i'' in die [[meervoud]]. Die meeste selfstandige naamwoorde kan die lidwoord ''la'' kry, maar voor baie abstrakte begrippe is dit standaard weggelaat: ''cienco'', "die wetenskap". [[eienaam|Eiename]] lyk baie veel op selfstandige naamwoorde, maar hoef geen naamwoordsuitgang te hê nie. Die eindletter dui dus nie die woordsoort aan nie: ''Usa'', "Verenigde State van Amerika", ''Irlando'', "Ierland", ''Kazakstan'', "Kasakstan". Hulle het vaak geen lidwoord nie, maar kan dit kry by spesifikasie: ''la Paris dil 19-ma yarcento'', "die Parys van die negentiende eeu", ''la honesta Anna'', "die eerlike Anna". Selfstandige naamwoorde en eiename kan die akkusatiefuitgang ''-n'' wanneer hulle lydende voorwerpe is en voor die onderwerp staan. {| class="wikitable" |+Selfstandige naamwoord !Enkelvoud !Meervoud |- | -o, floro | -i, flori |} ==== Byvoeglike naamwoorde en bywoorde ==== Alle byvoeglike naamwoorde eindig in hulle standaardvorm op ''-a'', maar dit kan weggelaat word voor 'n [[klinker]] of aan die einde van 'n sin of bysin: ''la cher(a) automobilo'', "die duur motor", ''La vivo esas bel(a)'', "Die lewe is mooi". Mens maak bywoorde van byvoeglike naamwoorde door die ''-a'' te vervang door ''-e'': ''mala'' > ''male'', "sleg". Alleen byvoeglike naamwoorde kan predikaat of attribuut wees, bywoorde kan dit nie (nie soos in Esperanto nie). Daar is geen aparte meervoudsvorm of akkusatiefvorm vir byvoeglike naamwoorde nie. {| class="wikitable" |+Byvoeglike naamwoorde en bywoorde !'''Byvoeglike naamwoord''' | -a, bona |- !'''Bywoord''' | -e, bone |} Daar is ook 'n grote klasse bywoorde wat geen aparte uitgang het nie. ====Voornaamwoorde==== Daar is verskillende [[voornaamwoord]]e in Ido. Hulle kan voorkom ooral waar selfstandige naamwoorde kan voorkom. Persoonlike voornaamwoorde funksioneer ongeveer soos in baie Europese tale. Hulle is gebaseer op die van Esperanto, maar is gesistematiseer. In die meervoud eindig hulle altyd op ''i'', in die enkelvoud vaak op ''u''. Die persoonlike voornaamwoorde van die derde persoon is gebaseer op ''lu'' of ''li'', maar kry daarvoor ''e'' (Frans ''elle''), ''i'' (Frans ''il'') of ''o'' vir spesifiek vroulike, manlike of onsydige antesedente en in die enkelvoud mag die ''u'' in ''elu'', ''ilu'' en ''olu'' wegbly. Om die geslag nie te spesifiseer nie gebruik mens ''lu'' of ''li''. Net soos in Engels word die natuurlike geslag gebruik. {| class="wikitable" |+Persoonlike voornaamwoorde ! colspan="7" |Enkelvoud ! colspan="6" |Meervoud !Refleksief !Onbepaald |- ! rowspan="2" |1 ! colspan="2" |2 ! colspan="4" |3 ! rowspan="2" |1 ! rowspan="2" |2 ! colspan="4" |3 ! rowspan="2" |3 ! rowspan="2" | |- !informeel !formeel !manlik !vroulik !onsydig !geen geslag !manlik !vroulik !onsydig !geen geslag |- |me |tu |vu |ilu, il |elu, el |olu, ol |lu |ni |vi |ili |eli |oli |li |su |onu |- |ek |jy |u |hy |sy |dit | |ons |julle, u | colspan="4" |hulle |hom, haar |mens |} Besitlike persoonlike voornaamwoorde word van die gewone persoonlike voornaamwoorde gemaak door daar ''-a'' agter te voeg. Voornaamwoorde kan die akkusatiefuitgang ''-n'' kry wanneer hulle lydende voorwerpe is en voor die onderwerp staan. ==== Werkwoorde ==== Alle werkwoorde in Ido is morfologies regelmatig, die enige opsionele uitsondering is dat ''esas'' "is" die newevorm ''es'' het. Daar is drie hoofwerkwoordtyde, teenwoordige tyd met ''-as'', verlede tyd met ''-is'' en toekomende tyd met ''-os'', 'n voltooide tyd met ''-abis'' en 'n voltooid toekomende tyd met ''-abos'', 'n gebiedende wys met ''-ez'' en 'n kondisionele wys met ''-us''. Daar is drie infinitiewe, vir teenwoordige tyd met ''-ar'', verlede tyd met ''-ir'' en toekomende tyd met ''-or''. : ''La hundi promenas.'' "Die honde loop." : ''Li voyajis ad Arabia per treno.'' "Hulle reis toe/het Arabië toe gereis met die trein." (soos die verlede vertelty in Afrikaans) : ''Kande ni destruktabos l'anciena domo, ni konstruktos nova domi.'' "Wanneer ons die ou huis gesloop sal hê, sal ons nuwe huise bou." : ''Donez la glaso a me.'' "Gee vir my die glas." Werkwoorde kan ook deelwoorde vorm, soos in Esperanto is daar 'n aktiewe en 'n passiewe vorm met elkeen drie tyde/aspekte. Daar is 'n agtervoegsel ''-es-'' vir passiewe vorme: ''uzas'' "gebruik", ''uzesas'' "word gebruik". {| class="wikitable" |+Verbuiging van ''esar'' ! ! !Aktief |- ! rowspan="5" |'''Indikatief''' !teenwoordige |esas, es |- !verlede |esis |- !toekomende |esos |- !voltooide |esabis |- !voltooid toekomende |esabos |- ! colspan="2" |'''Gebiedende wys''' |esez |- ! colspan="2" |'''Kondisionele wys''' |esus |- ! rowspan="3" |'''Infinitief''' !teenwoordige |esar |- !verlede |esir |- !toekomende |esor |- ! rowspan="3" |'''Deelwoord''' !teenwoordige |esanta, esante |- !verlede |esinta, esinte |- !toekomende |esonta, esonte |} {| class="wikitable" |+Verbuiging van ''vidar'' ! colspan="2" | !Aktief !Passief |- ! rowspan="5" |'''Indikatief''' !teenwoordige |vidas |videsas |- !verlede |vidis |videsis |- !toekomende |vidos |videsos |- !voltooide |vidabis |videsabis |- !voltooid toekomende |vidabos |videsabos |- ! colspan="2" |'''Gebiedende wys''' |videz |videsez |- ! colspan="2" |'''Kondisionele wys''' |vidus |videsus |- ! rowspan="3" |'''Infinitief''' !teenwoordige |vidar |videsar |- !verlede |vidir |videsir |- !toekomende |vidor |videsor |- ! rowspan="3" |'''Deelwoord''' !teenwoordige |vidanta, vidante |vidata, vidate |- !verlede |vidinta, vidinte |vidita, vidite |- !toekomende |vidonta, vidonte |vidota, vidote |} ====Telwoorde==== {| class="wikitable" |+Getalle van 0 tot 10 !0 !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 |- |zero |un |du |tri |quar |kin |sis |sep |ok |non |dek |} Die telwoorde van Ido kan as determinators en selfstandige naamwoorde gebruik word. Meertalle van tien word gevorm door + ''-a-'' + ''dek'': ''duadek'', "twintig". Kleinere nommers kom na grotere nommers, met gebruik van ''e'' ("en"): ''dek e quar'' of ''dek-e-quar'', "veertien". Voor klinkers mag ''ed'' gebruik word: ''sisadek ed ok'' of ''sisadek e ok'' of ''sisadek-ed-ok'' of ''sisadek-e-ok'', 68. {| class="wikitable" |+Grotere getalle !100 !1000 !1000000 !1000000000 !1000000000000 |- |cent |mil |miliono |miliardo |biliono |} === Sinsbou === Die normale woordvolgorde is SVO, maar andere volgordes is moontlik. Tweeledige vraagsinne het dieselfde woordvolgorde maar kry die vraagpartikel ''ka'' of ''kad''. In ope vraagsinne staan die vraagwoord (of vraend sinsdeel) aan die begin. As die lydende voorwerp vir die onderwerp staan, kry dit die uitgang ''-n''. == Verskille met Esperanto == Baie van die kenmerke van Esperanto kom ook in Ido voor. [[Selfstandige naamwoord]]e het in die [[enkelvoud]] die uitgang ''-o'' en [[byvoeglike naamwoord]]e het ''-a'', maar die [[meervoud]]svorm vir die selfstandige naamwoord is ''-i'' (Esperanto ''-oj''). Ook deklineer die byvoeglike naamwoorde nie en word hulle uitgang vaak weggelaat voor 'n [[klinker]] of aan die einde van 'n [[Sinsbou|sin]]. Die [[akkusatief]]uitgang ''-n'' kom alleen voor as die lydende voorwerp voor die onderwerp staan. Die uitgange vir die hoofwerkwoordstyde en die kondisionele wys is dieselfde (teenwoordige tyd ''-as'', verlede tyd ''-is'', toekomende tyd ''-os''), maar Ido gebruik ''-ez'' voor die gebiedende wys (Esperanto ''-u'') en het nog twee tyde, voltooide tyd (''-abis'') en voltooid toekomende tyd (''-abos''). 'n Ander verskil is dat Ido meer [[persoonlike voornaamwoord]]e het, naamlik geslagsneutraal enkelvoud ''lu'' en die geslagspesifieke meervoude ''eli'' (vroulik), ''ili'' (manlik) en ''oli'' (onsydig), en dat die taal 'n aantal aparte woorde vir vroulike persone het (''muliero'' "vrou", Esperanto ''virino'', ''matro'' "moeder", Esperanto ''patrino''). : Ido: ''La muliero lektis du libri dum la semano.'' : Esperanto: ''La virino legis du librojn dum la semajno.'' == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|Ido}} *http://www.ido.li *http://io.wikipedia.org *http://io.wiktionary.org *http://www.ido-vivo.info {{Interwiki-min-e|kode=io}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige taal]] 44l9tne0gkl2sbv1kxrhvoo7j95hl92 4 9676 2923051 2518115 2026-08-08T10:40:10Z SpesBona 2720 + Vadersdag in beide Mongolië en die Republiek China op Taiwan. 2923051 wikitext text/x-wiki '''[[8 Augustus]]''': [[Vadersdag]] in beide [[Mongolië]] en die [[Republiek China]] op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]]. [[Lêer:Edison and phonograph edit2.jpg|125px|regs|Thomas Edison]] * [[1220]] – [[Swede]] ly 'n nederlaag teen die stamme van [[Estland]] tydens die Slag van Lihula. * [[1786]] – [[Michel-Gabriel Paccard]] en Jacques Balmat word die eerste mense wat [[Mont Blanc]] uitklim. * [[1876]] – '''[[Thomas Edison]]''' verkry 'n [[patent]] vir sy mimeograafmasjien. * [[1938]] – [[Holocaust|Joodse Volksmoord]]: Die Mauthausen-[[konsentrasiekamp]] word in gebruik geneem. * [[1967]] – Die [[Filippyne]], [[Indonesië]], [[Maleisië]], [[Singapoer]] en [[Thailand]] stig die [[ASEAN]] in [[Bangkok]]. k8q4if5xplpezvccqgc6jyxawmqkl66 0 11467 2922954 2921600 2026-08-07T17:43:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922954 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" width="275" style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;" ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |<big>Ekonomie van Suid-Afrika</big><br /><small>Gegewens verskaf deur Statistiek SA</small><ref>Statistiek SA, ''Report: Gross domestic product, Third quarter 2021'', 7 December 2021. http://www.statssa.gov.za/publications/P0441/P04413rdQuarter2021.pdf </ref><small>. Internasionale Monetêre Fonds (IMF)</small><ref>IMF. ''2021 Article IV Consultation - Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for South Africa''. 11 Februarie 2022. https://www.imf.org/en/countries/zaf?selectedfilters=Article%20IV%20Staff%20Reports#</ref> <small>en Wêreldbank</small><ref>https://www.worldbank.org/en/country/southafrica</ref> |- !align="left" valign="top"|Geldeenheid | valign="top" |1 [[Suid-Afrikaanse Rand|rand]] = 100 sent |- !align="left" valign="top"|Fiskale jaar | valign="top" |[[1 April]] – [[31 Maart]] |- !align="left" valign="top"|Handelsorganisasies | valign="top" |[[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO), [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]] (SADU) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Statistieke |- !align="left" valign="top"|Bruto nasionale inkomste – geranglys | valign="top" |36ste (in 2022) |- !align="left" valign="top"|[[BBP]] (2025) | valign="top" |$418 miljard (nominaal)<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref><br />$1003 miljard ([[Koopkragpariteit|KKP]])<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref> |- !align="left" valign="top"|Groei van reële BBP (2020) | valign="top" | -6.4% |- !align="left" valign="top"|Reële BBP per capita (2020) | valign="top" |$ 5&nbsp;673 (nominaal) |- !align="left" valign="top"|BBP volgens sektore (2020) | valign="top" |Landbou, bosbou, seevisserye en mynbou (7.4%), vervaardiging (11.5%), elektrisiteit, water en gas (2.4%), boubedryf (2.6%), handel en toerisme (11.5%), vervoer en kommunikasie (7.4%), finansiële dienste (23.8%), openbare dienste (8.6%), persoonlike dienste (15.5%) en netto belasting (9.4%). |- !align="left" valign="top"|Bruto buitelandse valutareserwes | valign="top" |$57.2 miljard (31 Januarie 2022)<ref>SA Reserwebank. ''Monthly Release of Selected Data - No 396 February 2022.'' 3 Maart 2022. https://www.resbank.co.za/en/home/publications/monthly-releases</ref> |- !align="left" valign="top"|[[Inflasie|Inflasiekoers]] (verbruikersprysindeks) | valign="top" |5.7% (Januarie 2022) |- ! align="left" valign="top" |Arbeidsmag | valign="top" |21.9 miljoen (September 2021) |- ! align="left" valign="top" |[[Werkloosheid]] | valign="top" |34,9% (September 2021) |- !align="left" valign="top"|Hoofnywerhede | valign="top" |[[Mynbou]] ([[platinum]], [[goud]], [[chroom]], [[diamant]]e), motorvervaardiging, metaalverwerking, masjienbou, tekstiele, [[yster]], [[staal]], chemiese nywerhede, kunsmis en voedselverwerking |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Handelsvennote<ref name=":19">Suid-Afrikaanse Inkomstediens. Handelstatistieke. https://www.sars.gov.za/customs-and-excise/trade-statistics/</ref> |- !align="left" valign="top"|Uitvoere | valign="top" |R1&nbsp;818,8 miljard (2021) |- !align="left" valign="top"|Vyf grootste uitvoerbestemmings | valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 11%, [[Verenigde State]] 10,6%, [[Duitsland]] 8,5%, [[Japan]] 6,7% en [[Verenigde Koninkryk]] 6,6% |- !align="left" valign="top"|Invoere | valign="top" |R1 379,8 miljard (2021) |- !align="left" valign="top"|Vyf grootste lande van oorsprong vir invoere | valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 21%, [[Duitsland]] 8,1%, [[Verenigde State]] 7%, [[Indië]] 5,7% en [[Saoedi-Arabië]] 4,4%. |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Openbare finansies<ref name=":2">Nasionale Tesourie. ''Budget Review 2022''. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/default.aspx</ref> |- !align="left" valign="top"|Internasionale skuldlas | valign="top" | R844 miljard (Desember 2021) |- !Totale skuldlas |R4&nbsp;000 miljard (2022/2023 geskat) |- ! align="left" valign="top" |Staatsinkomste | valign="top" |R1&nbsp;770 miljard (2022/2023 geskat) |- ! align="left" valign="top" |Staatsuitgawes | valign="top" |R2&nbsp;157 miljard (2022/2023 geskat) |} Die '''ekonomie van Suid-Afrika''' word as 'n ontwikkelende mark beskou. Dit is tans die wêreld se 39ste grootste ekonomie in terme van nominale [[bruto binnelandse produk]] (BBP) in dollars.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Volgens koopkragpariteit het die land die wêreld se 31ste grootste ekonomie.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Suid-Afrika se BBP per capita (in nominale dollars) lê 111ste op die lys van lande.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Die land se ekonomie word as die mees gevorderde in Afrika beskou, hoewel dit kleiner is as dié van Nigerië en Egipte.<ref>Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake. 2022. https://www.state.gov/u-s-relations-with-south-africa/</ref> Die Suid-Afrikaanse ekonomie is gediversifiseer en beskik oor die vasteland se grootste vervaardigingsektor, ʼn sterk mynbousektor, gevorderde finansiële dienste (wat onder meer Afrika se grootste handelsbank insluit), moderne infrastruktuur (soos lughawens, hawens en hoofweë) en is verantwoordelik vir die bykans die helfte van alle elektrisiteit wat in Afrika opgewek word. Die rand, Suid-Afrika se geldeenheid, was in 2019 (toe die laaste driejaarlikse opname gedoen is) die wêreld se 18de mees verhandelde geldeenheid – twee posisies hoër as in 2016.<ref>https://www.businessinsider.co.za/rand-trading-has-increased-by-182-most-of-it-is-outside-south-africa-2020-1</ref> Die grootste uitvoerbestemmings vir Suid-Afrikaanse produkte is [[China]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Duitsland]], [[Japan]] en die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=":19" /> Die vyf lande waarvan die meeste goedere na Suid-Afrika ingevoer word, is China, Duitsland, die Verenigde State, [[Indië]] en [[Saoedi-Arabië]].<ref name=":19" /> Suid Afrika is 'n lid van verskeie wêreldorganisasies wat handel en ekonomiese groei bevorder, insluitend die Internasionale Monetêre Fonds, die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], die [[Wêreldhandelsorganisasie]], die Afrika Vasteland Vryhandelsooreenkoms, die Gemeenskaplike Monetêre Gebied (wat ook Namibië, Lesotho en Eswatini insluit), en die Suider-Afrikaanse Doeane-unie. == Minerale rykdom en landbou == Die land se ekonomie word deur 'n oorvloed van natuurlike hulpbronne aangevuur. Die ontdekking van [[Diamantbedryf|diamante]] in die Kimberley-omgewing in 1867 en van goud in die Witwatersrand in die 1880’s het die basis vir Suid-Afrika se ekonomiese ontwikkeling gelei.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining</ref> Vandag beskik die land oor 88% van die wêreld se platinumreserwes, 80% van die mangaanreserwes, 72% van die chroomreserwes en 13% van die goudreserwes.<ref name=":20">Universiteit van Witwatersrand. https://www.wits.ac.za/wmi/about-us/the-south-african-mining-sector/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901105222/https://www.wits.ac.za/wmi/about-us/the-south-african-mining-sector/ |date= 1 September 2023 }}</ref> Die Witwatersrand bly die wêreld se grootste goudreserwebron.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Suid-Afrika beskik ook oor 10% van die wêreld se titaanreserwes, 25% van die sirkoniumreserwes, 40% van die vermikulietreserwes en 17% van veldspaltreserwes.<ref name=":20" /> Benewes die minerale rykdom van Suid-Afrika, is die land se ander primêre sektor, landbou, 'n belangrike bedryf wat inskakel by vervaardiging, op grootskaal mense in diens neem en bydra tot die land se tegnologiese vooruitgang. Die Suid-Afrikaanse landboubedryf is steeds 'n netto uitvoerder van produkte – dit beteken die land voer meer landbouprodukte uit as in.<ref name=":21">[https://www.futuregrowth.co.za/insights/sa-s-agriculture-sector-a-key-driver-of-economic-growth/ Futuregrowth Asset Management. 2021.] </ref> Gedurende 2020 het die uitvoer van Suid-Afrikaanse landbouprodukte $10.2 miljard beloop, oftewel 3% meer as in 2019.<ref name=":21" /> In 2020 het die invoer van landbouprodukte met 8% gedaal en bygedra tot die 26% styging in Suid-Afrika se landbou-handelsurplus.<ref name=":21" /> Die 10 grootste uitvoerprodukte, volgens waarde, in 2020 was sitrus, tafeldruiwe, wyn, appels en pere, mielies, neute, suiker, wol en vrugtesappe.<ref name=":21" /> == Finansiële dienste == Suid-Afrika het verder die grootste finansiëledienstebedryf in Afrika. Die [[Johannesburgse Effektebeurs]] (JSE) se markkapitalisasie was in 2020 gelykstaande met 313% van die land se BBP.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/CM.MKT.LCAP.GD.ZS?end=2020&locations=ZA&start=1975 Wêreldbank. 2020.]</ref> Groot internasionale maatskappye, soos BHP (gediversifiseerde mynbou), Prosus/Naspers (internethandel), Anheuser-Busch InBev (bierbrouer), British American Tobacco (tabak), Glencore (metaalverhandeling), Richemont (luuksegoedere), Anglo American (gediversifiseerde mynbou) en South32 (gediversifiseerde mynbou) is op die beurs genoteer.<ref>[https://www.sharedata.co.za/v2/scripts/Shares.aspx ShareData online. 2022.]</ref> Verskeie Suid-Afrikaanse maatskappye het ná die aftakeling van apartheid en die oopstel van die land se ekonomie hul fokus internasionaal gewend. Van hierdie maatskappye sluit in Anglo American, MTN, Vodacom, Standard Bank, Gold Fields, Sasol en Sappi. Suid-Afrikaanse banke, vernaam die grootste vier Absa, FirstRand, Nedbank en Standard Bank, het almal ná 1994 hul bedrywighede in Afrika uitgebrei. Standard Bank, die vasteland se grootste bank volgens bates, het bedrywighede in 20 ander Afrikalande.<ref>[https://www.standardbank.com/sbg/standard-bank-group/contact-us/ourfootprint Standard Bank. 2022.]</ref> FirstRand, wat First National Bank en Rand Merchant Bank insluit, het bedrywighede in agt ander Afrikalande en die Verenigde Koninkryk.<ref>[https://www.firstrand.co.za/the-group/presence-in-african-region-and-other-markets/ FirstRand. 2022.]</ref> Absa het in agt ander Afrikalande besighede,<ref>[https://www.absa.africa/absaafrica/about-us/country-operations/ Absa. 2022.]</ref> terwyl Nedbank deur sy 20% aandeelhouding in die Togolese Ecobank ʼn teenwoordigheid in 39 ander Afrikalande het.<ref>[https://www.nedbank.co.za/content/nedbank/desktop/gt/en/aboutus/about-nedbank-group/our-partners/ecobank-nedbank-alliance.html Nedbank. 2022.]</ref> == Mees gevorderde ekonomie in Afrika == [[Lêer:Joburg top.jpg|duimnael|links|Die sentrale sakekern van Johannesburg. Die [[metropool]] van Gauteng is in die ekonomiese hartland van Suid-Afrika geleë]] Alhoewel Suid-Afrika se ekonomie in vergelyking met die ontwikkelde Westerse lande nog steeds klein is, word die land in Afrika-verband as 'n ekonomiese reus beskou. Sy bruto geografiese produk (BGP) is vier keer so groot as dié van sy buurstate in Suidelike Afrika en verteenwoordig sowat 25 persent van die hele Afrika se BGP. Suid-Afrika spog met die belangrikste nywerheidsektor op die vasteland wat 40 persent van Afrika se totale nywerheidsproduksie oplewer, ontgin 45 persent van Afrika se minerale en wek meer as die helfte van Afrika se elektrisiteit op. In teenstelling met ander Afrikalande het Suid-Afrika sedert die middel van die 17de eeu oor 'n wit bevolking beskik wat sedert die laat 19de eeu 'n moderne kapitalistiese ekonomiese stelsel en infrastruktuur ontwikkel het. Land- en mynbou was die basis van die industrialisering, en vandag beskik die land reeds oor 'n hoogs ontwikkelde nywerheids- en dienstesektor. Sy bankstelsel behoort tot die modernstes ter wêreld, terwyl die Johannesburgse aandelebeurs volgens sy markkapitalisasie tot die 20 grootstes wêreldwyd behoort. Suid-Afrika se nywerhede is in vier groot metropolitaanse gebiede gekonsentreer: [[Johannesburg]], [[Pretoria]] en [[Vereeniging]]-[[Vanderbijlpark]] (provinsie [[Gauteng]]), die kusgebied van [[Durban]] en [[Pinetown]] (provinsie [[KwaZulu-Natal]]), die Kaapse Skiereiland met [[Kaapstad]] (provinsie [[Wes-Kaap]]) en die gebied van [[Gqeberha]] (voorheen Port Elizabeth) en [[Uitenhage]] in die provinsie [[Oos-Kaap]]. As die finansiële en nywerheidsentrum van Suid-Afrika lewer Gauteng sowat 30 persent van die nasionale BGP op. === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:Canal walk cpt.jpg|duimnael|''[[Canal Walk]]''-winkelsentrum in Kaapstad. Privaatverbruik vervul 'n steeds belangriker rol in die land se ekonomie]] Die mynbousektor lewer tans 8,3 persent van Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) op en verskaf werk aan meer as 'n halfmiljoen mense, waaronder talle werknemers met laer kwalifikasies. Verkope van minerale en ander mynbouprodukte lewer meer as 'n derde van die totale waarde van die land se uitvoere op. Die finansiële sektor lewer die grootste bydrae tot die Suid-Afrikaanse BBP met sy aandeel van 19,3 persent. Die bedryf steun op 'n hoogs ontwikkelde bank- en versekeringswese en die Johannesburgse Effektebeurs ([[JEB]]). Die JEB se daaglikse omset is groter as dié van alle ander effektebeurse op die vasteland van Afrika in 'n periode van enkele maande. Verwerkende nywerhede dra 11,1 persent tot die BBP by, maar sal oor die lang termyn deur vinnig stygende energiekoste, die gebrek aan geskoolde mannekrag en sterk mededinging uit die [[Volksrepubliek China]] onder sterk druk geplaas word. Privaat (sowat 60 persent van die BBP) en staatsverbruik het sedert 1994 steeds belangriker ekonomiese faktore geword. Sedert die ekonomiese krisis van 2008/2009 het beleggings van die privaat sektor egter afgeneem. Teen die agtergrond van die regering se langtermynbeleid van ekonomiese bemagtiging van voorheen benadeeldes sal die staat gaandeweg 'n sterker rol as werkgewer en belegger speel. Openbare ondernemings sal hierin 'n sentrale rol vervul. Die belangrikste staatsondernemings is Eskom (monopolie op kragopwekking), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (''South African Airways'', lugredery), [[Sasol]] (olieproduksie, chemiese aanlegte), Denel (wapentuig) en [[Transnet]] (vervoer). === Bydraes tot die BBP === {| class="wikitable" ! Bedryf<ref name="Germany Trade and Invest">{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/PUB/2012/11/pub2012112680241_159400.pdf ''Germany Trade and Invest'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ! 2011 ! 2014 ! 2016 |---- |- | Mynbou en nywerhede | 26,1% | 25,4% | 25,0% |---- |- | Handel, gastronomie, hotelbedryf | 14,5% | 14,8% | 15,2% |---- |- |Vervoer, logistiek, kommunikasie | 8,2% | 10,0% | 10,0% |---- |- |Boubedryf | 4,5% | 4,1% | 4,0% |---- |- |Land- en bosbou, vissery |2,4% |2,5% | 2,4% |---- |- |Ander |44,3% |43,2% | 43,4% |} == Ekonomiese beleid == Suid-Afrika se ekonomiese strategie steun op 'n ope ekonomie-beleid wat onder meer die verlaging van invoertariewe, die afskaling van subsidies, 'n markgerigte en mededingende wisselkoers en ekonomiese integrasie behels. Die land is onder meer by die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) betrokke en het 'n vryehandelsooreenkoms met die [[Europese Unie]] beding. Die belangrike veranderings op makro-ekonomiese vlak word sedert 1994 in 'n hoër groeikoers van die land se bruto nasionale produk (BNP), 'n laer inflasiekoers (wat in 1999 met 5,3 persent sy laagste vlak in dertig jaar bereik het) en 'n dalende begrotingstekort (weerspieël. Die samestelling van Suid-Afrika se BNP het in 2004 gunstig met dié van ander nywerheidslande vergelyk. Die tersiêre of dienstesektor se bydrae was 64,9 persent, die sekondêre of nywerheidssektor was die tweede belangrikste met 24,5 persent, en die primêre sektor se bydrae, wat onder meer land- en mynbou behels, het 10,6 persent beloop.<ref>{{en}} Gilroy, Bernard Michael; Gries, Thomas en Naudé, Willem A. (uitgewers): ''Multinational Enterprises, Foreign Direct Investment and Growth in Africa. South African Perspectives''. Heidelberg (Duitsland): Physica 2005, bl. 166</ref> === Die GEAR-program === In 1996 het die Suid-Afrikaanse regering sy nuwe model van makro-ekonomiese beleid, GEAR ("Growth, Employment and Redistrubition"), begin toepas wat die vroeëre modelle van binnewaarts gerigte en dikwels staatsbeheerde ekonomiese ontwikkeling soos die ''[[Bothanomics]]'' van die 1980's vervang het. Die GEAR-program het die privaatsektor as die dryfkrag agter die ekonomiese groei van die land geïdentifiseer en daarnaas ook die volledige integrasie van Suid-Afrika in die globale ekonomie behels. Die program was veral daarop gemik om van Suid-Afrika 'n gewilde bestemming vir [[regstreekse buitelandse belegging]]s te maak. Vryehandelooreenkomste soos dié met die Europese Unie en die SAOG sou in die nabye toekoms deur 'n soortgelyke ooreenkoms met die Suid-Amerikaanse [[Mercosur]]-lidstate uitgebrei word. Die mededingendheid van die Suid-Afrikaanse ekonomie is as een van die sleutelfaktore aangewys om buitelandse beleggers te lok, en volgens die Wêreldekonomiese Forum (WEF) se jaarlikse verslag is Suid-Afrika na [[Tunisië]], [[Mauritius]], [[Botswana]], [[Namibië]], [[Marokko]] en [[Egipte]] die sewende mees mededingende ekonomie in Afrika.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 249</ref> [[Lêer:ABSA Centre in Cape Town, South Africa.jpg|duimnael|links|Kantoor van Absa in [[Kaapstad]]. Die verkoop van Sanlam se Absa-aandele aan die Britse Barclays Bank-groep was tot dusver die grootste buitelandse belegging in Suid-Afrika]] Die begrotingstekort het tussen 1994 en 1999 veral danksy die privatisering van staatsbeheerde maatskappye soos byvoorbeeld Telkom en Sun Air van 8 tot 1,9 persent verminder. Die regering se privatiseringsbeleid het in die fiskale jaar 1996/97 'n aanvang geneem en die verkoop van aandele van staatsbeheerde ondernemings (wat op die Suid-Afrikaanse mark dikwels as monopoliste optree) behels, waaronder [[Eskom|ESKOM]] (elektrisiteit), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL), Transnet (pad- en spoorwegvervoer) en [[Telkom]] die enigste telefoondiens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] met landlyne). Die regering het daarnaas in 1999/2000 ook begin om die selfoonmark te dereguleer en 'n derde lisensie vir 'n diensverskaffer beskikbaar gestel. Die volume van regstreekse buitelandse beleggings (RBB) sal 'n meer beslissende rol speel in die ekonomiese ontwikkeling van die land. Die privatiseringsbeleid het veral RBB uit lande soos die [[Verenigde State]], [[Maleisië]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Duitsland]], [[Japan]], [[Switserland]] en die [[Republiek van Ierland]] gelok. Nogtans het die vloei van RBB na Suid-Afrika in 1997 volgens die Industrial Development Corporation (IDC) net 0,4 persent van die wêreldwye vloei van RBB beloop.<ref>{{en}} South African Business Guidebook 1999–2000, 4de uitgawe, WriteStuff Publishing 2000, bl. 88</ref> Hierdie syfer was baie ongunstig in vergelyking met ander ontwikkelende lande. In die tydperk tussen 1994 en 1999 het regstreekse buitelandse beleggings in [[Brasilië]] VS$ 106 per capita, in [[Argentinië]] VS$ 252 en in [[Chili]] selfs VS$ 333 beloop, terwyl daar in Suid-Afrika net VS$ 32 per capita belê en daarnaas selfs 'n netto kontantuitvloei van beleggings ter waarde van VS$ 1,6 miljard aangeteken is.<ref>{{en}} Naudé, W. en Krugell, W. (Noordwes-Universiteit, Suid-Afrika): ''Human Resource Development: A Sine Qua Non for Foreign Direct Investment in South Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl.249–250</ref> Hiervoor was veral die internasionale aktiwiteite van Suid-Afrikaanse [[multinasionaal|multinasionale]] ondernemings soos [[Anglo-American Corporation]], [[BHP Billiton]], [[Ou Mutual]], Suid-Afrikaanse Brouerye (tans [[SABMiller]]) en Dimension Data verantwoordelik.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005) bl. 167</ref> Dimension Data het sy bedrywighede na 36 lande op vyf vastelande uitgebrei. Anglogold, die grootste goudprodusent en tweede grootste mynboumaatskappy ter wêreld, het in 2003 die Australiese maatskappy Acacia Resources gekoop en produseer daarnaas ook in lande soos Argentinië, Brasilië en die Verenigde State.<ref>{{en}} Lohse, Maren en Barkemeyer, Rena: ''Stop and Go am Kap''. In: Aktienresearch, nommer 23, 31 Mei 2000, bl. 80–83</ref> Suid-Afrikaanse ondernemings soos SABMiller, [[Sappi]] Bpk. en Barlow Bpk. verskyn op die UNCTAD se lys van die 50 grootste multinasionale maatskappye uit ontwikkelende lande.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 161</ref> Alhoewel die Britse bankmaatskappy Barclays in 2005 'n beherende aandeel in die Suid-Afrikaanse [[Absa|Absa Groep]] bekom het in 'n transaksie ter waarde van VS$3 miljard,<ref>{{af}} [http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html Sake24 Marknuus, 19 Julie 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930202206/http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html |date=30 September 2007 }}</ref> wat die grootste regstreekse buitelandse belegging in Suid-Afrika verteenwoordig, bly die feit dat die meeste RBB net gebruik word om bestaande Suid-Afrikaanse maatskappye of hulle aandele te koop nog steeds kommerwekkend. Die jaarlikse groeikoers van die Suid-Afrikaanse BNP was in die tydperk tussen 1998 en 2000 laer as die 4 persent wat in die GEAR-program beplan was en het slegs 'n gemiddelde 2,7 persent beloop en het die lae RBB weerspieël wat in hierdie periode net VS$3 miljard beloop het. Die meeste wêreldwye RBB het nog steeds na Oos-Asiatiese lande gevloei. '''Vorms van regstreekse buitelandse beleggings in Suid-Afrika (1994–1999)'''<ref>{{en}} Gilroy/Gries(Naudé (2005), bl. 252</ref> {| class="wikitable" ! Vorm ! Gemiddelde jaarlikse persentasie 1994–1999 |---- |- | Samesmeltings en oornames | 60,4% |---- |- | Uitbreiding | 17,3% |---- |- | Nuwe beleggings | 16,7% |---- |- | Finansiële beleggings | 4,5% |---- |- | Voornemens | -3,1% |---- |- | Likwidasies | 0,6% |---- |- | Disinvestering | -1,5% |} == Ekonomiese ontwikkeling == {{Hoofartikel|Geskiedenis van die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika}} === Oorspronge van 'n verdeelde samelewing === Suid-Afrika word dikwels uitgebeeld as 'n verdeelde samelewing waarin 'n klein klas van besittendes teenoor 'n arm meerderheid staan. Alhoewel hierdie soort stellings die probleem moontlik oorvereenvoudig, het die groot ongelykhede in inkomsteverspreiding hul oorsprong in die laat 19de eeu toe die ontwikkeling van Suid-Afrika se eie vorm van kapitalisme ná die begin van diamante-ontginning in 1867 en goudmynbou in 1886 dramaties begin versnel het.<ref>{{en}} Hein Marais: ''South Africa: Limits to Change. The Political Economy of Transition''. Herdrukte uitgawe. Kenwyn, Londen en New York: UCT Press 2008, bl. 8</ref> Klein eilande van handels- en agrariese kapitalisme is al vroeër in kusgebiede gevestig wat deur die Britte gekoloniseer is, terwyl die Afrikanerbevolking in binnelandse Suid-Afrika nog steeds in 'n voor-kapitalistiese ekonomie geleef het, net soos onafhanklike swart boere in gebiede wat nog nie deur blankes oorheers is nie. As kolonie was Suid-Afrika voor die ontwikkeling van sy mynboubedryf niks meer as 'n geopolities belangrike besitting nie, 'n gebied dus waar die Britte as koloniale moondheid hulle tot die oorheersing van relatief klein kusgebiede kon beperk. Toe diamante en goud ontdek is, is die Kaap se ware ekonomiese potensiaal vir die eerste keer onthul. Tegelykertyd is die ekonomiese ontwikkelingskoers vir die volgende eeu vasgeskryf. Danksy 'n groot invloei van Britse kapitaal is Suid-Afrika se mynboubedryf op die wêreldkaart geplaas. Saam met die ontstaan van dié hoogs gesentraliseerde bedryf het groot getalle geskoolde en halfgeskoolde immigrante uit Europa na Suid-Afrika gestroom sodat die persentasie blanke inwoners tot baie hoër vlakke as elders op die Afrikavasteland gestyg het. Swart Suid-Afrikaners se bydrae tot die ekonomiese ontwikkeling het beperk gebly tot die voorsiening van ongeskoolde mannekrag, waarby die goed georganiseerde blanke arbeidsbevolking alles gedoen om hierdie erge ongelykheid met administratiewe maatreëls en wette vas te skryf. Die ongewone alliansie tussen blanke werkers en Suid-Afrika se kapitalistiese klas sou voortduur tot in die 1970's, net soos die fokus op mynbou en landbou wat van die land se nywerheidsektor 'n marginale bedryf gemaak het. Dit het eers later, veral gedurende die Tweede Wêreldoorlog, stewige groei getoon. === Die Britse Ryksuitstalling van 1936 === Die Britse Ryksuitstalling, wat nog in dieselfde in Johannesburg gehou sou word – en dus vir die eerste keer buite die Verenigde Koninkryk – het, net soos die vinnige pas van groei en ontwikkeling in Suid-Afrika, sentraal gestaan in 'n toespraak wat op 23 Januarie 1936 deur Lord Riverdale of Sheffield in die ''British Empie Club'' gelewer het. Een jaar tevore het Suid-Afrikaners die 25ste jaardag van die stigting van die Unie van Suid-Afrika gevier. Die kwarteeu tussen 1910 en 1935 is deur 'n ongewone demografiese ontwikkeling gekenmerk wat die blanke bevolking met meer as vyftig persent laat styg het, teenoor 'n groeikoers van meer as veertig persent vir Suid-Afrikaners van nie-Europese afkoms. Dié aanwas het gepaard gegaan met 'n ongekende groei in die vrugte- en mynboubedryf. So het die uitvoer van vars vrugte na die Verenigde Koninkryk van 'n jaarlikse gemiddeld van ₤15&nbsp;000 voor die Eerste Wêreldoorlog gestyg tot ₤2&nbsp;270&nbsp;000 in 1934. Ook die nywerheidsektor het in daardie periode groot vordering getoon. Suid-Afrika was destyds die tweede belangrikste uitvoermark vir Britse goedere na Brits-Indië, met uitvoere ter waarde van ₤32 miljoen in 1934. In die volgende jaar het 49 persent van Suid-Afrika se invoere uit die Verenigde Koninkryk gekom. Met die oog op 'n verdere uitbreiding van handelsbande is die besluit geneem om die eerste Britse Ryksuitstalling buite die Britse Moederland in Suid-Afrika se nywerheidsmetropool Johannesburg te hou.<ref>{{en}} [http://www.nature.com/nature/journal/v137/n3457/abs/137182a0.html ''Empire Exhibition at Johannesburg''. In: ''Nature'' 137, 182–182, 1 Februarie 1936]</ref> === Groeifase ná die Tweede Wêreldoorlog === Suid-Afrika se mineraalskatte, goedkoop mannekrag, tegniese kundigheid en immigrasie van gekwalifiseerdes uit oorsese lande het ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] die basis vir 'n langdurige en stabiele groeifase gevorm wat tot 1974 sou duur. Die land se hoogs ontwikkelde mynbousektor en sy groeiende binnelandse mark was trekpleisters vir buitelandse beleggings. In die eerste helfte van die 1970's het die land miljarde met die uitvoer van [[goud]], [[mineraal|minerale]] en [[steenkool]] verdien, en met dié inkomste kon die land werkgeleenthede vir ongeskooldes in die mynbousektor net soos werkgeleenthede vir blankes in 'n vinnig groeiende staatsdiens bekostig. Die eerste oliekrisis in 1973 het Suid-Afrika in 'n langdurige resessie gedompel waarvan die land eers in 1979 herstel het. Ná die tweede oliekrisis het Suid-Afrika vanaf 1982 'n nog groter insinking beleef nadat pryse vir minerale op die wêreldmark skerp gedaal het. Die krisis het al hoe groter geraak deur die Amerikaanse dollar se dramatiese waardeverlies – pryse vir goud, diamante en mineraaluitvoere op internasionale markte word juis in dié geldeenheid bereken. Steenkooluitvoere het gedaal nadat ruolie voortdurend goedkoper geword het. Sodoende het die land met 'n voortdurende tekort aan buitelandse valuta te kampe gehad. Die bruto binnelandse produk het ingekrimp, die per-capita-inkomste het tussen 1981 en 1987 met 'n jaarlikse gemiddeld van 1,7 persent afgeneem, terwyl inflasiekoerse skerp gestyg het. Die feit dat talle belangrike oorsese handelsvennote ekonomiese sanksies weens Suid-Afrika se beleid van rasseskeiding ingestel het as politieke komponent tot die krisis bygedra. === Ekonomiese vooruitsigte en ontwikkeling tot 2008 === [[Lêer:Durban harbor.jpg|duimnael|Durban is die besigste handelshawe op die vasteland van Afrika]] Teen die begin van die [[21ste eeu]] het die land nog voordeel uit sy politiese en makro-ekonomiese stabiliteit getrek. Die hoogs ontwikkelde infrastruktuur, finansiële bedryf en die groeiende nywerheids- en dienstesektor maak van die land 'n ekonomiese lokomotief vir Afrika. Suid-Afrikaanse ondernemings is tans die belangrikste beleggers op die vasteland. Lae rentekoerse en die vertroue van privaathuishoudings en -ondernemings in die ekonomie het veral die binnelandse vraag in die afgelope jare aangedryf. Die gemiddelde groeikoers het in die afgelope jare omtrent vier persent beloop, terwyl die inflasiekoers binne die bandbreedte van drie tot ses persent gebly het, soos deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] beplan. Die sterk rand het egter uitvoergerigte sektore soos die myn- en landbou onder toenemende druk geplaas. Met die verswakking van die rand se waarde teenoor die VSA-dollar en die euro sal uitvoere weer kan styg. In die volgende jare sal die gemiddelde groeikoers van die ekonomie na ramings steeds omtrent vier persent beloop. Die lae spaarsyfer van net 13 persent van die bruto binnelandse produk (BBP) vergelyk baie ongunstig met ander lande. Die Suid-Afrikaanse staat se skuldlas beloop tans sowat 35 persent van die BBP. Die hoë werkloosheidsyfer van veertig persent bly sorgwekkend. Die aantal werksgeleenthede in die mynbou neem steeds af, terwyl die staatssektor een van die belangrikste werkskeppers bly. === Ekonomiese ontwikkeling sedert 2008 === [[Lêer:Trevor Manuel.jpg|duimnael|upright|[[Trevor Manuel]], gewese minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie]] Ná 'n dekade van ekonomiese opswaai, waartydens groeisyfers van tot by vyf persent aangeteken is, het hierdie groei in 2008 as gevolg van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis verstadig tot 3,1 persent in 2008. Volgens die amptelike statistiese diens ''Statistieke SA'' het die Suid-Afrikaanse ekonomie in die vierde kwartaal van 2008 met 1,8 en in die eerste kwartaal van 2009 selfs met 6,4 persent gekrimp. Die land is sodoende vroeg in 2009 vir die eerste keer in 17 jaar in 'n resessie gedompel. Daar is druk op die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] uitgeoefen om sy rentekoers – wat met 7,5 persent in Augustus 2009 in vergelyking met ander lande relatief hoog was – te verlaag. Volgens 'n besluit van die Reserwebank, wat op 25 Junie 2009 geneem is, is hierdie koers nogtans voorlopig nie aangepas word nie, aangesien die inflasiekoers van 8,0 persent nie binne die bank se teiken van tussen 3 en 6 persent was nie. In sy nasionale [[begroting]] van 2009/10 het die destydse minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie, [[Trevor Manuel]], in Februarie 2009 vyf ekonomiese doelwitte gestel: * die bestryding van armoede, * 'n stabiele groei in werkgeleenthede en meer geleenthede vir beroepsopleiding, * die verhoging van Suid-Afrika se ekonomiese slaankrag en die bevordering van beleggings, * die oorkoming van struikelblokke vir gelyke kanse en * die beheer en beperking van die publieke skuldlas met die oog op toekomstige ontwikkeling. Die verwagte staatsinkomste sal 659 miljard ZAR, die staatsuitgawes 834 miljard ZAR beloop. Die staat sal onder meer in infrastruktuurprojekte (waaronder projekte in verband met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]) ter waarde van 787 miljard ZAR oor 'n periode van drie jaar, kragopwekking (60 miljard ZAR) en ekonomiese stimulering (waaronder 870 miljoen ZAR vir die land se motorbedryf) bestee. Die regering sal daarnaas ook openbare middele vir die oplossing van sosiale uitdagings aanwend en onder meer 140,4 miljard ZAR aan onderwys bestee. Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) het ná drie kwartale met negatiewe groei eers in die vierde kwartaal van 2009 weer met 3,2 persent gegroei. Vir die hele jaar is 'n negatiewe groei van 1,5 persent aangeteken, veral as gevolg van 'n laer binnelandse vraag en krimpende uitvoere. {| class="wikitable" ! Ekonomiese kernsyfers<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/cae/servlet/contentblob/608470/publicationFile/179062/Wirtschaftsdatenblatt_download.pdf ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Republiek van Suid-Afrika: Ekonomiese gegewens'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 |---- |- | Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard VS$) | 274,2 | 284,2 | 363,5 | 408,7 | 391,0 | 353,9 |---- |- | BBP per capita (KKP, in VS$) | 10&nbsp;403 | 10&nbsp;217 | 10&nbsp;541 | 10&nbsp;970 | 11&nbsp;302 | 11&nbsp;525 |---- |- |Reële groei van BBP in % | 3,6 | -1,5 | 2,9 | 3,1 | 2,5 | 1,9 |---- |- |Bevolking (in miljoene) | 48,69 | 49,32 | 49,99 | 51,77 | 51,20 | 52,80 |---- |- |Inflasiekoers (VPI, jaarlikse gemiddeld in %) | 11,5 | 7,1 | 4,3 | 5,0 | 5,6 | 5,7 |---- |- |Staatsverbruik (in %) | 30 | 33 | 32 | 32 | 32 | 32 |---- |- |Begrotingstekort (in % van die BBP) | -0,4 | -4,9 | -4,8 | -4,8 | -5,2 | -4,0 |---- |- |Tekort op die lopende rekening (in % van die BBP) | -7,2 | -4,0 | -2,8 | -3,3 | -6,1 | -5,8 |---- |- |Openbare skuldlas (in % van die BBP) | 23,4 | 27,4 | 31,3 | 35,1 | 35,4 | 39,7 |---- |- |Werkloosheid in % |21,9 |24,3 |24,0 |23,9 |24,9 |24,7 |} == Arbeidsmag == === Die bestryding van armoede === Suid-Afrika word as 'n middelinkomsteland geklassifiseer. Nogtans word die meeste Suid-Afrikaners volgens internasionale standaarde as arm beskou. Die inkomste van Swart huishoudings het tussen 2000 en 2005 met sowat 9 persent gestyg, en sedert 1994 het 'n bykomende nege miljoen mense toegang tot skoon water en 1,5 miljoen huishoudings toegang tot elektrisiteit gekry. Van Suid-Afrika se 10,7 miljoen huishoudings het in 2005 meer as drie miljoen nog steeds geen toegang tot elektrisiteit, en agt miljoen van sy 43 miljoen inwoners het geen regstreekse toegang tot skoon water nie. Daar het wél 'n herverdeling van inkomste plaasgevind. Tussen 1970 en 1990 het die Blanke bevolking se aandeel aan die totae inkomste van 71 tot 54 persent gedaal, terwyl Swart mense se aandeel tot 33 persent gestyg het. Die rykste tien persent van die bevolking was in 1975 merendeels Wit mense (95 persent), in 1996 egter nog net 22 persent. === Vigs === [[Lêer:HIV Epidem.png|duimnael|Suider-Afrika het die hoogste persentasie van MIV-besmette persone en Vigs-lyers wêreldwyd]] Vigs oefen 'n groot invloed op Suid-Afrika se ekonomie uit, aangesien tans sowat tien persent van die bevolking MIV-positief is. Die openbare gesondheidsektor se besteding sal na verwagting tussen 2005 en 2010 van ZAR 28 miljard tot 38 miljard groei, terwyl Suid-Afrika se bruto nasionale produk in 2010 17 persent of VS$ 22 miljard laer sal wees as gevolg van VIGS-sterftes en die koste vir die behandeling van siekes. Vigs sal waarskynlik ook die winsgewendheid van multinasionale maatskappye raak deur laer produktiwiteit, hoër koste vir nuwe aanstellings, 'n tekort aan mannekrag en die stygende koste vir mediese fondse, pensioene en sterftevoordel. 'n Tipiese Suid-Afrikaanse onderneming sal na ramings sowat 'n vyfde van sy personeel as gevolg van Vigs-sterftes verloor.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134">{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 134</ref> As mens in ag neem dat die president Thabo Mbeki nog steeds betwyfel dat daar 'n samehang tussen die MIV-virus en Vigs bestaan en sy minister van gesondheid 'n pamflet versprei het waarin Westerse lande beskuldig is dat hulle Vigs sou gebruik om Swart mense dood te maak is dit duidelik dat Suid-Afrikaanse ondernemings hulle eie maatreëls sal moet tref om die uitbreiding van Vigs te bestry. Van die maatskappye wat reeds hul eie programme in hierdie verband ingestel het is AngloGold (Suid-Afrika se grootste goudmynboumaatskappy), die brouery SABMiller en die papiervervaardiger Mondi.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134" /> Van AngloGold se werknemers (kantoorwerkers ingesluit) was 24 persent in 1998 MIV-positief, terwyl 53 persent aan seksueel oordraagbare siektes gely het. SABMiller het nie eers inligting in hierdie verband verstrek nie om nie sy bierverkope aan Suid-Afrikaanse verbruikers in gevaar te stel nie. Mondi het 'n opleidingsprogram ingestel sodat kollegas kan inspring sodra 'n werknemer siekteverlof toegestaan word, asook 'n gesondheidsprogram wat MIV-positiewe werknemers help om gesond te bly. Ander multinasionale ondernemings het begin om drie geskoolde werknemers in diens te neem vir elke gekwalifiseerde werksgeleentheid sodat siekes en oorledenes gou vervang kan word. Vigs begin ook die mediese fondse van ondernemings raak en dwing hulle om eerder eksterne diens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] in te skakel as om self personeel aan te stel. === Opgeleide mannekrag === Tussen 1970 en 1995 het die werkgeleenthede vir hoogs geskoolde vaklui met meer as 300 persent toegeneem, terwyl die vraag na laer geskoolde werkers in die nywerheids- en landbousektor met sowat 54 persent afgeneem het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 262</ref> Hierdie ontwikkeling het gepaard gegaan met die snelle groei van die tersiêre of dienstesektor en word ook weerspieël in die hoë verhouding van kapitaal tot mannekrag wat in die dienstesektor met 117 persent gestyg het. Die tegnolgiese vooruitgang en Suid-Afrika se toenemende integrasie het die struktuur van die nasionale ekonomie duidelik verander. Die aandeel van geskoolde werkers het tussen 1970 en 1997/98 van 38 tot meer as 57 persent toegeneem, terwyl ongeskoolde werkers se aandeel van 62 tot 43 persent verminder het. [[Lêer:SouthAfricaFieldwork21989.jpg|duimnael|Plaaswerkers (1989)]] Ondanks die skerp daling van die Suid-Afrikaanse rand se eksterne waarde in die jare 1996, 1998 en 2001 het daar geen volgehoue groei van uitvoere en gepaardgaande skepping van werkgeleenthede plaasgevind nie. In die periode tussen 1994 en 2000 het die aantal werkgeleenthede in die privaatsektor selfs met 15 persent verminder, en die werkloosheidsyfer is volgens 'n breër definisie op sowat 37 persent beraam. Beleggings in die privaatsektor het sedert 1994 feitlik onveranderd gebly en was in 2005 met 10,7 persent van die BGP selfs laer as in 1994. Dit is verbasend dat – alhoewel die winste van beleggings in Afrika in die periode tussen 1990 en 1994 sowat 60 persent hoër was as in ander ontwikkelende lande – baie min RBB na hierdie vasteland gevloei het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 248</ref> Net soos in ander Afrika-lande speel die knellende tekort aan opgeleide mannekrag 'n belangrike rol by hierdie probleem. Dit is net bedrywe soos vervoer en vervoertoerusting, telekommunikasie en inligtingstegnologie wat die meeste geskoolde vaklui benodig en waarop ook die meeste RBB gekonsentreer is. Dit is nog steeds Suid-Afrika se Blanke bevolking wat die meeste geskoolde werkers oplewer, maar tans kan die aanbod nie in die ekonomie se behoeftes voorsien nie. Die persentasie ingenieurs en ander tegnies opgeleide personeel het in Suid-Afrika tussen 1992 en 2004 van 3,6 tot minder as 2 persent van die totale beskikbare mannekrag gedaal, net soos die persentasie studente in natuurwetenskappe en ingenieurswese, wat in 1997 16 persent teenoor 1985 se 19 persent beloop het. Die aantal emigrante, waaronder baie hoogs opgeleide vaklui, word in die periode tussen 1989 en 1997 op meer as 200&nbsp;000 beraam, terwyl Suid-Afrika se huidige immigrasiewette plaaslike ondernemings die kans ontneem om groter getalle oorsese vaklui in diens te neem. Veral die inligtingsbedryf ondervind tans 'n knellende tekort aan opgeleide werknemers. Volgens 'n ondersoek van SAITIS (1999) het in 1998 31 persent van Suid-Afrika se IT-bestuurders, 29 persent van die programmeerders en 23 persent van die stelselontleders die land verlaat.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 264</ref> Die produktiwiteit van Suid-Afrikaanse werkers (dit wil sê die BNP per werker) het sedert 1995 met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 2,5 persent gegroei, maar is nog steeds laer as dié van mededingende nuwe nywerheidslande in Oos-Asië soos die [[Republiek China]] (+4,7 persent), [[Suid-Korea]] (+4,51 persent), [[Hongkong]] (+3,7 persent) en [[Singapoer]] (+3,0 persent). Die arbeidsproduktiwiteit is nou verbonde aan die verwerkingskoste per eenheid wat in Suid-Afrika se nywerheidsektor duidelik gestyg en sodoende die groei in produktiwiteit verlaag het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 263</ref> Hierdie ontwikkeling maak dit baie moeilik vir Suid-Afrikaanse ondernemings om op die wêreldmark mee te ding. Die probleem word ook deur 'n vergelyking van die nywerheidsektor se produktiwiteitsgroei in die tydperk tussen 1972 en 1990 met ander lande verduidelik: Terwyl dit in Suid-Afrika slegs 'n gemiddelde jaarlikse koers van 0,9 persent bereik het, het die groei in die [[Volksrepubliek China]] 9,7 persent, in Suid-Korea 8,2 persent, in Indonesië 7,6 persent en in die [[Republiek China]] 5,9 persent beloop. Die jaarlikse inkomste van 'n nywerheidswerker in 1993 was VS$ 9&nbsp;088 in Suid-Afrika teenoor VS$ 3&nbsp;550 in [[Zimbabwe]], VS$ 3&nbsp;311 in [[Botswana]] en VS$ 656 in die Volksrepubliek China.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005), bl. 263</ref> Suid-Afrika sal dus nie in staat wees om op die basis van lae arbeidskoste met hierdie ekonomieë mee te ding nie. == Infrastruktuur == Een van die min positiewe gevolge van die resessie, waarin Suid-Afrika in 2008/2009 gedompel is, was die laer kragverbruik van die mynbousektor en verwerkende nywerhede. Daar is dus geen kragtekorte meer aangeteken nie. Swak instandhouding, vaardigheidstekorte en die ontoereikende kapasiteit van bestaande kragsentrales sal in die volgende opswaaifase egter weer tot elektrisiteitsprobleme kan lei. Nuwe kragsentrales sal eers vanaf die jaar 2012 beskikbaar wees. Volgens die Internasionale Energie-agentskap (IEA) het Suid-Afrika se totale primêre energieverbruik in 2005 127,6 miljoen ton olie-eenhede beloop. === Elektrisiteit === Suid-Afrika is die vasteland se grootste kragopwekker en het teen die einde van 2021 'n geïnstalleerde kapasiteit van 55&nbsp;778 megawatt (MW) gehad.<ref name=":8">https://www.eskom.co.za/wp-content/uploads/2021/10/TDP_2021_-Public_Presentation_26_Oct2021.pdf</ref> Volgens [[Eskom]], die staatsbeheerde opwekker en transmissienetwerk, sal hierdie kapasiteit teen 2031 altesaam 84&nbsp;121 MW bereik, te danke aan meer wind- en son-krag asook die gebruik van gas as ’n brandstof vir elektrisiteitsopwekking.<ref name=":8" /> Ondanks die planne vir groter opwekkingsvermoë, gaan Suid-Afrika sedert 2008 gebuk onder sporadiese kragonderbrekings weens swak onderhoud by Eskom se verouderende steenkoolkragsentrales.<ref name=":9">[https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply. https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply.]</ref> Besteding aan instandhouding by Eskom se 30 kragsentrales is vir baie jare verwaarloos en van die redes daarvoor sluit in 'n stygende skuldlas, korrupsie en 'n gebrek aan vaardighede.<ref name=":9" /> Dit is veral die beweerde korrupsie wat by Eskom plaasgevind het, wat die maatskappy se finansiële vermoë ingeperk het. Bewerings van korrupsie by Eskom het onder die loep van die [[Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping]], onder leiding van adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]], gekom.<ref>https://www.statecapture.org.za/</ref> Kort ná die eerste kragonderbrekings Suid-Afrika in 2008 begin tref het, het die regering besluit om private kapitaal te lok ten einde die land se kragopwekkingsvermoë te vergroot. Hierdie nuwe kapasiteit sou van hernubare energiebronne gebruik maak. In 2010 loods Suid-Afrika se nasionale tesourie en die departement van minerale hulpbronne en energie die Kantoor vir Onafhanklike Kragprodusente en sluit 'n memorandum van verstandhouding met die Ontwikkelingsbank van Suider-Afrika ten einde hernubare kragprojekte te lewer.<ref>{{Cite web |url=https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303144235/https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |url-status=dead }}</ref> Die program is die Onafhanklike Kragprodusente Verkrygingsprogram (oftewel REIPPPP) gedoop. Teen einde Junie 2021 is 5&nbsp;250 MW se nuwe hernubare energie aan die nasionale transmissienetwerk gekoppel.<ref name=":10">IPP. Kwartaallikse verslag Junie 2021. https://www.ipp-projects.co.za/Publications</ref> Die program het sedert sy ontstaan reeds R41,8&nbsp;miljard se buitelandse belegging gelok en meer as 60&nbsp;000 werksgeleenthede tydens die boufase geskep.<ref name=":10" /> Totale belegging in die program beloop R209,7&nbsp;miljard vir 112 projekte.<ref name=":10" /> {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Verspreiding van tegnologie as deel van die regering se hernubare energieprogram<ref name=":10" /> |- | |'''Gekontrakteer''' |'''Operasioneel''' |- |'''Windkrag''' |3&nbsp;357 MW |2&nbsp;513 MW |- |'''Gekonsentreerde sonkrag''' |600 MW |500 MW |- |'''Fotovoltaïse sonkrag''' |2&nbsp;292 MW |2&nbsp;212 MW |- |'''Biomassa''' |74 MW |26 MW |- |'''Ander''' |99 MW |0 MW |} Suid-Afrika se elektrisiteitslandskap gaan dus deur 'n omwenteling waar daar van steenkoolbrandstof na hernubare bronne beweeg word. Die land steun steeds op steenkool vir ongeveer 88 persent van sy kragopwekking en is gevolglik die wêreld se veertiende grootste vrysteller van koolstofgasse.<ref>https://www.carbonbrief.org/the-carbon-brief-profile-south-africa</ref> Tydens die Verenigde Nasies se Raamwerk Konvensie oor Klimaatsverandering (VN Klimaatsverandering) se sitting in Parys, Frankryk in 2015, het Suid-Afrika hom verbind tot die vermindering van koolstofvrystellings.<ref>https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement/key-aspects-of-the-paris-agreement</ref> Tydens die 26ste sitting van die VN Klimaatsverandering in November 2021 in Glasgow, het die Verenigde State, Verenigde Konkryk, Frankryk, Duitsland en die Europese Unie finansiële steun ter waarde van $8,5&nbsp;miljard aan Suid-Afrika beloof ten einde sy energie-opwekking te ontkool.<ref>https://www.climatechangenews.com/2021/11/04/south-africa-8-5bn-finance-package-offers-model-ending-reliance-coal/</ref> In antwoord het President Cyril Ramaphosa 'n Taakspan vir Klimaatsverandering in die lewe geroep en in Februarie 2022 vir Daniel Mminele, 'n voormalige uitvoerende hoof van Absa-groep en adjunkgoewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank|Reserwebank]], as hoof daarvan aangestel.<ref>{{Cite web |url=https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303162442/https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |url-status=dead }}</ref> Vóór die Glasgow-beraad het die regering die wenners van die vyfde bodronde van die REIPPPP in Oktober 2021 aangekondig.<ref name=":11">Gwede Mantashe. Announcement by the minister of mineral resources and energy. 28 October 2021. https://www.ipp-projects.co.za/PressCentre{{Dooie skakel|date=Julie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Altesaam 25 projekte met opwekkingsvermoë van 2&nbsp;583 MW is gekies en sal na beraming R50&nbsp;miljard se belegging lok en ongeveer 13&nbsp;900 werksgeleenthede in die boufase skep.<ref name=":11" /> President Cyril Ramaphosa het in sy staasrede van Januarie 2022 gesê uitnodigings vir tenders vir die sesde bodronde sal voor die middel van die jaar uitgestuur word.<ref name=":12">https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-2022-state-nation-address-10-feb-2022-0000</ref> Die sesde bodronde sal na verwagting 'n verdere 2&nbsp;600 MW hernubare energie tot die land se kragpoel voeg.<ref name=":12" /> === Water === Suid-Afrika se waterinfrastruktuur bestaan uit verskeie instansies. Daar is nege staatsbeheerde waterrade in Suid-Afrika: [[Rand Water]], Umgeni Water, Overberg Water, Amatola Water, Bloem Water, Lepelle Northern Water, Magalies Water, Mhlathuze Water en Sedibeng Water.<ref name=":13">https://hsf.org.za/publications/hsf-briefs/understanding-water-issues-and-challenges-iii-water-boards-and-bulk-water-services</ref> Die [[Departement van Water en Sanitasie]] is die enigste aandeelhouer in elk van hierdie waterrade.<ref name=":13" /> Hierdie waterrade lewer grootmaatwater aan kliënte soos munisipaliteite, myne en nywerhede. Weens die swak beheer oor hierdie kritiese infrastruktuur, het die minister van water en sanitasie, [[Senzo Mchunu]], in Januarie 2022 gesê al die waterrade sal hersien word ten einde dienslewering te verbeter.<ref>https://www.engineeringnews.co.za/article/water-boards-to-be-reviewed-2022-01-27-1/rep_id:4136</ref> Waterrade gaan gebuk onder wanbestuur en plaaslike munisipaliteite wat nie hul waterrekenings kan betaal nie.<ref name=":13" /> Benewens die waterrade, is daar watergebruikersverenigings in die res van die land. Hierdie verenigings word ingevolge die Nasionale Waterwet (36 van 1998) gereguleer.<ref name=":14">Nasionale Waterwet. Hoofstuk 8. 1996. https://www.dws.gov.za/iwqs/nwa/tmp_Chapter_8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303162433/https://www.dws.gov.za/iwqs/nwa/tmp_Chapter_8.html |date= 3 Maart 2022 }}</ref> Ingevolge hierdie wetgewing kan waterverbruikers binne 'n sekere geografiese area 'n vereniging skep indien daar 'n behoefte bestaan.<ref name=":14" /> 'n Vereniging word plaaslik deur waterverbruikers bestuur en beheer en is verantwoordelik vir die waterinfrastruktuur soos pypleidings en kanale.<ref name=":14" /> Gegewe dat Suid-Afrika 'n waterarm land is, is daar in die 1980's begin om op grootskaal water in Lesotho op te dam. Die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]], soos dit bekend staan, word deur die staatsbeheerde Trans-Caledon-tonnelowerheid bestuur.<ref name=":15">https://www.tcta.co.za/about-tcta/</ref> Die eerste fase van die projek is in 2003 afgehandel met die voltooiing van die [[Katsedam]], Mohale- en Mueladam. Tydens hierdie fase van die projek is daar ook 'n inlaattoring, 'n oordragtonnel en 'n hidrokragstasie gebou.<ref name=":15" /> Die eerste fase van die projek lewer 780&nbsp;miljoen m³ water per jaar aan die Vaalrivierstelsel wat hoofsaaklik aan Johannesburg water voorsien.<ref name=":15" /> Fase twee van die projek is in 2020 geloods en behels die bou van die 165m-hoë Polihalidam en 'n oordragtonnel van 37 kilometer lank.<ref name=":15" /> Hierdie fase van die projek sal vir 'n verdere 465&nbsp;miljoen&nbsp;m³ water aan die Vaalrivierstelsel sorg.<ref name=":15" /> Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se waterinfrastruktuur vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R123,8 milard sal beloop.<ref name=":2" /> === Paaie === Suid-Afrika beskik oor uitgebreide vervoerinfrastruktuur. Die land het ʼn geteerde padnetwerk van ongeveer 750 000 kilometer, die 10de langste in die wêreld.<ref name=":16">{{Cite web |url=https://www.transport.gov.za/roads |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304060801/https://www.transport.gov.za/roads |url-status=dead }}</ref> Paaie wat deur die verskillende vlakke van regering onderhou word, beslaan ʼn lengte van 618 081 kilometer.<ref name=":16" /> Die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap is verantwoordelik vir die instandhouding van 21 403 kilometer se hoofpaaie, waarvan verskeie tolpaaie is.<ref name=":16" /> Provinsiale regerings is verantwoordelik vir die instandhouding van die meeste paaie, naamlik 47 348 kilometer se teer- en 226 273 kilometer se grondpaaie.<ref name=":16" /> Metrorade en munisipaliteite is verantwoordelik vir die meeste paaie se instandhouding, naamlik 323 057 kilometer.<ref name=":16" /> Volgens die departement van vervoer is die totale vervangingskoste van Suid-Afrika se paaie R2 000 miljard werd.<ref name=":16" /> Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se paaie vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R199,8 milard sal beloop.<ref name=":2" /> Of hierdie besteding voldoende sal wees, is debateerbaar in die lig van die toestand van die land se paaie, veral provinsiale en munispale padnetwerke. In 'n verslag deur die konsultasiefirma Frost & Sullivan, wat in 2021 vrygestel is, is bevind dat 54 persent van die land se grondpaaie en 30 persent van die geteerde padnetwerk in "swak tot baie swak toestand" is.<ref name=":17">[https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition. https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition.]</ref> Dit is veral die provinsiale regerings van die Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes wat sukkel om hul padnetwerke te onderhou.<ref name=":17" /> == Internasionale handel en buitelandse beleggings == === Buitelandse handel in 2009 === Suid-Afrika se buitelandse handel het in 2009 met 24,66 persent afgeneem tot ZAR 1,06 miljard. Uitvoere het met 20,88 persent verminder tot ZAR 524 miljard, terwyl invoere 'n afname van 27,95 persent tot ZAR 540 miljard getoon het. Vanweë die laer invoere kon Suid-Afrika sy tekort op die handelrekening merkbaar verminder: terwyl nog in 2008 'n tekort van ZAR 87,7 miljard aangeteken is, het hierdie syfer aan die einde van 2009 nog net ZAR 16,4 miljard beloop. Een van die hoofredes vir die sterk dalende tendens van invoere was die laer nywerheidsproduksie. Gevolglik moes sektore soos die motorbedryf minder onderdele en halfverwerkte goedere uit die buiteland invoer. Uitvoere het 'n dalende tendens vertoon weens die laer vraag na Suid-Afrikaanse minerale en motors. Daarnaas het die koopkrag van groot dele van die Suid-Afrikaanse bevolking as gevolg van die globale finansiële en ekonomiese krisis merkbaar gekrimp.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie: Buitelandse handel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref> Nog in 2008 was Duitsland, die VSA en Japan die belangrikste handelsvennote van Suid-Afrika. Hierdie prentjie het moontlik in 2009 verander aangesien die [[Volksrepubliek China]] minder deur die globale resessie en die krimpende wêreldhandel geraak is en sodoende na verwagting Duitsland en die VSA verbygesteek het. === Uitvoere in 2012 === [[Lêer:Territorial waters - South Africa.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Suid-Afrika]] Wat die persentasie afsetgebied van die ingevoerde Suid-Afrikaanse goedere en dienste betref, is hierdie land se wêreldwye aanvraag en ekonomiese impak maar ''uiters gering''. In Europa maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste byvoorbeeld slegs '''1,36%''' ($8,3 miljard) van die [[Verenigde Koninkryk]] (2012) se totale invoere uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United Kingdom (2012)]</ref> Meer as die helfte van die Britse invoere uit Suid-Afrika bestaan uit diamante, goud en platinum.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/zaf/show/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Products that The United Kingdom imports from South Africa (2012)]</ref> So volg in dieselfde jaar ook [[Duitsland]] met slegs 0,52% ($5,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/deu/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Germany (2012)]</ref> [[België]]-[[Luxemburg]] 0,87% ($3,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/blx/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Belgium-Luxemburg (2012)]</ref> [[Nederland]] 0,49% ($2,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/nld/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The Netherlands (2012)]</ref> [[Italië]] 0,53% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ita/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Italy (2012)]</ref> [[Switserland]] 0,99% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/che/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Switzerland (2012)]</ref> [[Spanje]] 0,42% ($1,4 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/esp/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Spain (2012)]</ref> en [[Frankryk]] 0,19% ($1,2 miljard).<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/fra/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of France (2012)]</ref> In die Ooste maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste ook 'n klein persentasie van die totale invoere uit (2012): In [[China]] 0,69% ($9,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/chn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of China (2012)]</ref> [[Indië]] 2,03% ($9,1 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ind/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of India (2012)]</ref> [[Japan]] 0,8% ($6,33 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/jpn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Japan (2012)]</ref> [[Hongkong]] 1,23% ($5,84 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/hkg/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Hong Kong (2012)]</ref> [[Suid-Korea]] 0,43% ($2,11 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/kor/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of South Korea (2012)]</ref> en [[Thailand]] 0,99% ($1,9 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/tha/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Thailand (2012)]</ref> Suid-Afrikaanse goedere en dienste maak ook slegs 0,52% (VS$9,36 miljard) van die totale invoere van die [[Verenigde State van Amerika]] (2012) uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/usa/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United States (2012)]</ref> === Verenigde Koninkryk === Die Verenigde Koninkryk (VK) is die tweede belangrikste mark vir Suid-Afrikaanse uitvoerders, en met sowat 12 miljard Pond Sterling bly Britse maatskappye die belangrikste buitelandse beleggers in Suid-Afrika, terwyl ook sowat 200 Suid-Afrikaanse ondernemings filiaalmaatskappye in die VK het. Nege van die twintig belangrikste buitelandse maatskappye in Suid-Afrika het hulle hoofkwartier in die VK.<ref>{{en}} [http://www.info.gov.za/speeches/2006/06120615151003.htm ''South African Government Information – Deputy President Phumzile Mlambo-Ngcuka to pay working visit to London (6 Desember 2006)'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Duitsland === ==== Duitse multinasionale maatskappye in Suid-Afrika ==== Daar is hegte geskiedkundige en ekonomiese bande tussen die Bondsrepubliek Duitsland en Suid-Afrika wat oorspronklik reeds gedurende die 19de eeu gesmee is. Die ekonomiese betrekkinge weerspieël natuurlik ook die feit dat sowat dertig persent of een miljoen van Suid-Afrika se blanke inwoners van Duitse afkoms is.<ref>{{en}} Gilroy, B.M. en Bauer, N. (Universiteit van Paderborn, Duitsland): ''German Multinationals in Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 168</ref> Duitse ondernemings het al vroeg begin om in die Suid-Afrikaanse mynbou en handel te belê, en ook die meeste van die beduidende ''[[Randlords]]'' van die 19de eeu wat 'n rol by die ontwikkeling van die plaaslike goudmynbou gespeel het, was Duits-gebore Suid-Afrikaners.<ref>{{af}} Capstickdale, Lyonel: ''Grondleggers van Johannesburg''. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 31, nommer 11 (November 1986), bl. 6</ref> {| class="wikitable" ! Jaar ! Naam van maatskappy of persoonlikheid ! Bedrywighede |---- |- | 1795 | Dr. Friedrich Liesching |Vervaardiging van natuurlike medisyne |---- |- | 1823 | Dr. Otto Landsberg |Uitvoer van tabak |---- |- | 1839 | Josef en Adolf Mosenthal |Handelskompanjie |---- |- | 1852 | Hamburgse Kompanjie |Handelskompanjie |---- |- | 1868 | Siemens |Elektriese nywerheid in Kaapstad |---- |- | 1895 | AEG |Vervaardiging van elektriese komponente |---- |- | 1912 | Ernest Oppenheimer (Anglo American-korporasie) |Diamante-maatskappy |---- |- | 1930's | Mannesmann DEMAG |Staalnywerheid en steenkoolraffinadery |---- |- | 1948 | Volkswagen |Motorvervaardiging |---- |- | 1949 | Vereniging van Duitse Uit- en Invoerders |Voorloper van Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede |---- |- | 1950 | BASF se vennootskap met SASOL |Steenkool-tot-brandstof-projek |---- |- | 1958 | Mercedes-Benz, Oos-Londen |Motorvervaardiging |---- |- | 1962 | Lufthansa |Lugredery |---- |- | 1972 | BMW Groep |Motorvervaardiging |} '''''Die bedrywighede van Duitse maatskappye in Suid-Afrika'''''<ref>{{de}} Mundorf, Dirk: ''Bedeutung von Investitionen deutscher Industrieunternehmen für die Wirtschaft Südafrikas''. Europäische Hochschulschriften, Vol. 1361, Frankfurt am Main: Peter Lang Verlag 1993, bl. 108–112; Gütschleg, Dirk: ''Deutsche Unternehmen im neuen Südafrika''. Berlyn: Deutscher Industrie- und Handelstag (DIHT) 1999, bl. 12; uitgebrei deur Gilroy/Gries/Naudé (2005)</ref> Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede is daar sowat 600 Duitse maatskappye in die land met 'n totaal van 90&nbsp;000 werknemers. Die meeste Duitse ondernemings behoort tot die nywerheidsektor en spits hulle op bedrywighede soos masjienbou, elektroniese goedere, chemie, farmaseutiese produkte, metaalverwerking en motorvervaardiging toe.<ref>{{de}} Gütschleg (1999); Gilroy/gries/Naudé (2005), bl. 169</ref> Regstreekse beleggings het in 2008 3,3 miljard € beloop.<ref>{{de}} [http://www.bdi.eu/Suedafrika.htm ''Bundesverband der deutschen Industrie e.V.: Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702064147/http://bdi.eu/Suedafrika.htm |date= 2 Julie 2011 }}</ref> In 2016 is die regstreekse beleggings van 415 Duitse ondernemings in Suid-Afrika op €6,6 miljard beraam. Die netto-kapitaaltoevloei uit Duitsland het van €53 miljoen in 2016 gestyg tot €302 miljoen in 2017.<ref>[http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=suedafrika-buhlt-um-investitionen,did=1925098.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 6 Junie 2018: Südafrika buhlt um Investitionen. Besoek op 10 Julie 2018'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die handelsbetrekkinge tussen Duitsland en Suid-Afrika het in die 1960's beduidend verstewig, en daar is verwag dat die bedrywighede van Duitse maatskappye as gevolg van die vryehandelsoorenkoms tussen die Europese Unie en Suid-Afrika in die toekoms verder sal toeneem. Die meeste Duitse beleggings is 'n regstreekse gevolg van die groeiende inheemse mark in Suid-Afrika, en Duitsland was een van min belangrike nywerheidslande wat sy RBB selfs tydens die periode van politieke en ekonomiese onstabiliteit van die 1980's nog verhoog het, terwyl die meeste ander lande se multinasionale maatskappye hul onttrek het tydens die destydse disinvesteringsveldtog. Duitse maatskappye het 'n belangrike bydrae tot die opleiding van Bruin, Swart en Asiatiese werkers gelewer eerder as om voordeel uit die vroeëre rasseskeidingsbeleid te trek. Die beleggings in behuising, gesondheidssorg en beroepsopleiding was van groot waarde vir Suid-Afrika se sosio-ekonomiese ontwikkeling en het 'n stabiliserende rol in die tydperk van sanksies en handelsboikotte gespeel. Die Duitse motorvervaardigers BMW, Volkswagen en Mercedes-Benz het van Suid-Afrika 'n beskeie, maar suksesvolle, mededinger op die internasionale uitvoermark vir motors gemaak. Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede se tiende meningspeiling onder Duitse maatskappye in Suid-Afrika, wat in 2008 gehou is, het Duitse sakeleiers 'n meer pessimistiese houding teenoor Suid-Afrika se politieke en ekonomiese vooruitsigte ontwikkel.<ref>{{en}} [http://suedafrika.ahk.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/survey1.pdf Dr. Günter Past: ''10th Survey of German Enterprises in South Africa. Views, opinions, judgements, intentions and considerations with regard to politics and economy''. Kaapstad, September 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Terwyl daar sedert die laaste meningspeiling in 2006 meer in Suid-Afrika belê en ook meer werksgeleenthede geskep is, het vertroue in die regering merkbaar gedaal. Duitse ondernemings is veral bekommerd oor die toekomstige beskikbaarheid en koste van elektrisiteit en die instandhouding van die vervoerinfrastruktuur. Daarnaas blyk swart ekonomiese bemagtiging vir baie ondernemings 'n probleem te wees: 'n derde van alle deelnemende ondernemings het aangedui dat hulle hulself vanweë dié beleid moontlik aan Suid-Afrika sal onttrek. Byna elke tweede onderneming kla oor die koste wat aan swart ekonomiese bemagtiging verbonde is, terwyl hulle hoegenaamd geen voordele daaruit trek nie. ==== Duitse handel met Suid-Afrika ==== Duitsland is nog steeds die belangrikste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van kapitaalgoedere en tegnologie.<ref name="auswaertiges-amt.de">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref> Duitse uitvoere na Suid-Afrika het in 2006 met 10,5 persent gestyg tot €7,4 miljard, terwyl Duitsland se invoere uit Suid-Afrika self met 18 persent gestyg het tot €4,1 miljard. Naas tradisionele uitvoergoedere soos goud, steenkool en metale het die land begin om steeds meer verwerkte nywerheidsgoedere uit Suid-Afrika in te voer. Duitsland se uitvoere het veral bestaan uit masjiene, grondstowwe, nie-edele metale, yster en staal, voedselprodukte, motorvoertuie en -komponente, chemikalieë en elektrotegniese produkte.<ref name="auswaertiges-amt.de" /> In 2008 het Suid-Afrika goedere en dienste ter waarde van VS$ 8,2 miljard na Duitsland uitgevoer, terwyl invoere uit Duitsland VS$ 11,7 miljard beloop het. Duitsland was die belangrikste handelsvennoot van Suid-Afrika, nog voor die Verenigde State en Japan. Regstreekse Duitse beleggings in Suid-Afrika het aan die einde van 2011 €6,273 miljard beloop. In 2012 is 'n netto-afvloei van Duitse beleggingskapitaal ter waarde van €246 miljoen aangeteken. Regstreekse Suid-Afrikaanse beleggings in Duitsland het in 2012 €1,009 miljard beloop.<ref>{{de}} Bron: ''GTAI (Germany Trade and Invest), Wirtschaftsdaten kompakt: Südafrika. November 2013''</ref> {| class="wikitable" ! Jaar ! Uitvoere na Duitsland ! Invoere uit Duitsland<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 7 Maart 2014: Deutscher Handel mit Subsahara-Afrika ging 2013 zurück''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406191201/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html |date= 6 April 2014 }}</ref> |---- |- | 2011 | 6&nbsp;215,4 miljoen € | 8&nbsp;664,9 miljoen € |---- |- | 2012 | 5&nbsp;105,8 miljoen € | 8&nbsp;813,5 miljoen € |---- |- | 2013 | 4&nbsp;738,6 miljoen € | 8&nbsp;543,2 miljoen € |} == Dienstesektor == === Toerisme === {{Sienook|Toerismesyfers van Suid-Afrika}} [[Lêer:TheRanchResortPoolandLapaMay2010.JPG|duimnael|Bosveldkampe soos dié in Limpopo is gewilde toeristetrekpleisters]] Toerisme word deur die Suid-Afrikaanse regering as 'n arbeidsintensiewe sleutelsektor beskou – met 'n voorsieningsketting wat oor 'n verskeidenheid ander ekonomiese bedrywe strek. Dit is een van die ses werkdrywers wat in die regering se Nuwe Ekonomiese Groeiplan geïdentifiseer is.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc ''www.southafrica.info: South Africa's tourism industry. Besoek op 1 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321004012/http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc |date=21 Maart 2015 }}</ref> Volgens 'n ondersoek wat deur Standard Bank gedoen is, is [[toerisme]] tans die belangrikste bron van buitelandse valuta vir die land, met 'n inkomste van R 53,9 miljard (VS$ 5,232 miljard) in 2003 (of sewe persent van die bruto binnelandse produk) – nog voor die goudmynbou, wat R 35,3 miljard verdien het. Terwyl sake-, kulturele, eko-, paleo-, avontuur- en sporttoerisme reeds gevestig is, word nuwe velde soos wyn-, geneeskundige en plattelandse toerisme tans ontwikkel. Die toerismebedryf in Suid-Afrika het in 2009 R 189 miljard tot die nasionale ekonomie bygedra en verskaf tans werk aan sowat 1,2 miljoen mense, en daar word geraam dat met elke agt toeriste, wat die land kom besoek, een nuwe werksgeleentheid geskep kan word. Volgens die ''South Africa Yearbook 2002/03'' is daar 700 hotelle, 2&nbsp;800 gastehuise en meer as 10&nbsp;000 restourante in die land. In 2012 het 9,2 miljoen internasionale toeriste 'n besoek aan die land gebring, teenoor 8,3 miljoen in 2011 en 8,1 miljoen in [[2010]].<ref>{{en}} [http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf ''UNTWO Tourism Highlights, 2013-uitgawe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127174556/http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf |date=27 November 2013 }}</ref> Die toerismebedryf het in 2004 6,729 miljard VSA-$ se buitelandse valuta vir die Suid-Afrikaanse ekonomie verskaf.<ref>{{de}} Bron: World Tourism Organization. In: ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 705</ref> Suid-Afrika was in dié jaar reeds die gewildste toeristebestemming in Afrika, nog voor [[Tunisië]] (vyf miljoen toeriste) en [[Egipte]] (4,9 miljoen). === Bankbedryf === [[Lêer:00000-CornerHouse-National Bank Building-Cnr Simmonds & Market Streets-Johannesburg-s.jpg|duimnael|links|Nasionale Bank-gebou in Johannesburg]] Een van die merkwaardigste prestasies van die Suid-Afrikaanse ekonomie is die ontwikkeling van 'n hoogs gesofistikeerde bankbedryf wat van die land die finansiële leier in Afrika maak. Volgens die ''World Competitive Index'', wat deur die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] saamgestel en gepubliseer word, word Suid-Afrika tweede gelys ten opsigte van die beskikbaarheid van finansiële dienste en derde ten opsigte van die gesonde fondament van sy bankbedryf. Ondanks die hoogsmededingende mark – veral vir privaatkliënte – is daar volgens ''Finscope'' egter nog sowat nege miljoen Suid-Afrikaners wat nie oor hul eie bankrekening beskik nie. In 2013 het 3,5 miljoen privaatkliënte vir die eerste keer in hul lewe 'n bankrekening geopen.<ref>{{en}} [http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ ''EY Performance Portal: Why banks need to put the customer first. Besoek op 1 Februarie 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150214073749/http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ |date=14 Februarie 2015 }}</ref> [[Lêer:Downtown Joburg.jpg|duimnael|Trustbank-gebou in Johannesburg (in die middel van die foto)]] So word die Suid-Afrikaanse mark as besonder ingewikkeld beskou omdat banke na sowel die spesifieke finansiële behoeftes van meer veeleisende klante asook dié van ekonomies benadeeldes, wat min of geen ervaring met bankdienste het nie en hul spaargeld moontlik nog onder hul matrasse wegsteek, moet omsien. Die Suid-Afrikaanse bankbedryf, waaroor die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] (SARB) toesig hou, word deur vier hoofrolspelers oorheers – [[Nedbank]], [[Absa Group Limited|Absa Groep]], [[Standard Bank]] en [[Eerste Nasionale Bank|First Rand]] – wat sowel gewone asook beleggingsbankdienste aanbied. Die hertoetreding van leidende oorsese banke, wat ekonomiese bande met Suid-Afrika teen die middel van die 1980's as deel van die internasionale sanksieveldtog verbreek het, het sedert die middel van die negentigerjare vir taai mededinging op die mark gesorg. Banke, wat sake in die land doen en likwideitsprobleme ondervind, moet by die Reserwebank geld teen 'n fluktuerende rentekoers (repokoers) leen. Hierdie meganisme stel die SARB in staat om likwiditeitsvlakke in die bankbedryf te monitor. In 2014 was vir die eerste keer 'n Suid-Afrikaanse bank op staatshulp aangewese. Die vinnige en doeltreffende manier, waarop die SARB en ander finansiële instellings bystand aan die bankonderneming verleen het, is deur analitici as bewys vir die hoë gehalte van die land se finansiële stelsels en die toesighouding daaroor gewaardeer.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 16 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319155629/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html |date=19 Maart 2016 }}</ref> == Landbou == {{Hoofartikel|Landbou in Suid-Afrika}} [[Lêer:Persea americana fruits.JPG|duimnael|Suid-Afrika is tans die sewende grootste avokado-uitvoerland in die wêreld.]] Suid-Afrika se [[landbou]]sektor trek voordeel uit die land se groot [[oppervlakte]] van sowat 1,2 miljoen [[vierkante kilometer]] wat oor sewe verskillende klimaatsones van Mediterreense tot subtropiese en halfwoestyn-[[klimaat]] strek en 3&nbsp;000 [[kilometer]] se kuslyn insluit, die gepaardgaande groot biologiese verskeidenheid van plaaslike landbouprodukte en seekos, en die moderne infrastruktuur met sewe moderne [[seehawe]]ns en drie internasionale [[lughawe]]ns vir uitvoere. Landbouaktiwiteite sluit intensiewe graanverbouing en gemengde boerdery in; veral [[bees]]teelt in die [[Bosveld]] en [[skaap]]teelt in die droë landsdele. Naas [[mielie]]s, die tradisionele Suid-Afrikaanse [[stapelvoedsel]], word ook [[koring]], [[hawer]], [[hout]], suikerriet, [[sitrus]] en [[sonneblom]]me op groot skaal verbou. Alhoewel dertien persent van Suid-Afrika se oppervlakte geskik is vir graanverbouing, het slegs 22 persent van hierdie landbougrond groot potensiaal. Die res, in 'n land waar neerslae ongelyk verdeel is, is sterk afhanklik van voldoende watervoorrade, en sommige gebiede word gereeld deur droogtes geteister. Bykans vyftig persent van Suid-Afrika se watervoorraad word deur die landboubedryf verbruik, wat sowat 1,3 miljoen [[hektaar]] landbougrond onder [[besproeiing]] het. === Uitvoere === [[Lêer:Gauteng-Sheep Farming-001.jpg|duimnael|'n Skaapplaas in [[Gauteng]]]] Die plaaslike landbousektor lewer sowat 8 persent van Suid-Afrika se totale uitvoere op, met [[wyn]], sitrusvrugte, [[suiker]], [[druiwe]], [[mielies]], vrugtesappe, [[wol]] en seisoenale vrugte soos [[appel]]s, [[peer|pere]], [[perske]]s en [[appelkoos|appelkose]]. Ander belangrike uitvoerprodukte is [[avokado]]'s, [[suiwelproduk]]te, [[blom]]me, verwerkte voedsel, huide en [[vel]]le, [[vleis]], nie-alkoholiese dranke, [[pynappel]]s, ingemaakte vrugte en neute. Suid-Afrika is die wêreld se tweede grootste uitvoerland van pomelo's, die vierde grootste van [[pruim]]e, die vyfde grootste ten opsigte van pere en tafeldruiwe, die sewende grootste ten opsigte van avokado's en die agtste grootste ten opsigte van mielies en [[nartjie]]s. Daarnaas is tans ook kruiedranke en [[seekos]] vinnig groeiende markte in oorsese gebiede. Suid-Afrika se omgekeerde seisoene in vergelyking met [[Europa]] verseker dat die land 'n suksesvolle mededinger op die Europese markte kan wees. Suid-Afrika is die mees nabygeleë produsent van tuin- en sierplante vir Europese invoerders. Danksy die ooreenkoms oor wyn en alkoholiese dranke, wat Suid-Afrika met die Europese Unie aangegaan het, mag jaarliks 42 miljoen liter se wyn en alkoholiese dranke doeanevry na Europese bestemmings uitgevoer word. === Wynbou === {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse wyn}} [[Lêer:Whitewine - South Africa.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse [[witwyn]] in die Boland.]] Suid-Afrika se wynbougebiede in die provinsie Wes-Kaap trek voordeel uit die plaaslike Mediterreense klimaat en die gunstige invloede van die koue [[Benguela-stroom]]. Suid-Afrika is met 2,7 persent van die jaarlikse produksie, wat gelykstaan an 730 miljoen liter, tans die negende grootste wynprodusent ter wêreld. 4 406 wynprodusente en 561 wynkelderye was in 2004 in die land geregistreer en het sowat 340&nbsp;000 werkgeleenthede gebied. Suid-Afrika was in 2003 op sewe na die belangrikste wynprodusent ter wêreld met 885&nbsp;000 ton.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 653</ref> Die Kaapse Wynmakersvereniging ([[KWV]]) pronk selfs met die wêreld se grootste wynkelder in die [[Paarl]] – die wynlandgoed met 24 hektaar se wingerde kan tot by 121 miljoen liter wyn stoor.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm southafrica.info: ''Agriculture – South African Wines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027004125/http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm |date=27 Oktober 2007 }}</ref> Alhoewel die wynbou in die land 'n tradisie van meer as driehonderd jaar het, was sy uitvoere as gevolg van die internasionale isolering van Suid-Afrika tot by die 1980's baie beperk. Sedertdien het die vraag na Suid-Afrikaanse wyne veral in Sentraal-Europa skerp gestyg. Danksy die toenemende internasionale gewildheid van Suid-Afrikaanse wyne het die uitvoersyfers sedert die jare negentig skerp gestyg en beloop in 2002 reeds 220 miljoen liter (teenoor 'n skamele 25 miljoen in 1991). Die gewildste soorte op die internasionale mark is Chenin Blanc en Cabernet Sauvignon. == Mynbou == {{Hoofartikel|Mynbedryf van Suid-Afrika}} Die mynbousektor se bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) het in 2017 sowat 10,8 persent beloop. Suid-Afrikaanse mynbou-ondernemings het in 2017 465&nbsp;000 werknemers in diens gehad, 85&nbsp;000 minder as nog in 2012. Meer as 'n derde van die land se uitvoerinkomste word met onverwerkte minerale en ander hulpbronne verdien.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/suedafrika-node/wirtschaft/208402#content_1 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 11 Julie 2018'']</ref> === Goud === Suid-Afrikaanse goudmyne dra 4,2 persent by tot wêreldwye goudproduksie.<ref name=":02">Mineraleraad van Suid-Afrika. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Ondanks ʼn skerp afname in goudproduksie in die land, bly die Witwatersrand-kom die wêreld se grootste goudhulpbron. Gedurende 2019 is goudverkope van R72,5 miljard aangeteken, effe meer as 2018 se R70 miljard.<ref name=":02" /> Volgens die Mineraleraad van Suid-Afrika, die bedryfsorganisasie vir alle mynbouprodusente, het die werkerskorps in goudmynbou van 100 189 in 2018 tot 95 130 in 2019 afgeneem.<ref name=":02" /> “Indiensneming in die goudsektor het sedert die 1980’s afgeneem,” sê die raad. === Platinum === Suid-Afrika was in 2004 weer verreweg die belangrikste produsent van [[platinum]] met 163 ton, gevolg deur die [[Russiese Federasie]] (60,6 ton), Kanada (26,4 ton) en die Verenigde State (4,0 ton).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 658–659</ref> Hierdie vier lande was ook die grootste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] op die wêreldmark. Die grootste invoerders met sowat 25 persent elk is die VSA, die Volksrepubliek China, Japan en Wes-Europa. Platinum word veral vir die vervaardiging van uitlaatgas-katalisators in die motorbedryf (sowat 40 persent van die internasionale vraag), vir die slaan van munte en die vervaardiging van [[juweliersware]], in die elektroniese (hardeskywe in rekenaars), energie- ([[brandstofsel]]le) en in die [[Chemiese ingenieurswese|chemiese bedryf]] benodig. As gevolg van die hoë vraag uit sowel die Volksrepubliek China asook spekulante het pryse op die wêreldmark tussen 2003 en 2005 skerp gestyg en met VS$ 900 per fynons 'n nuwe rekordvlak bereik. Die motorbedryf het weens die hoë pryse begin om platinum met die nou-verwante metaal [[palladium]], wat teen laer pryse beskikbaar is, te vervang.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 630</ref> === Diamante === [[Lêer:Diamant sur kimberlite (République d'Afrique du Sud) 1.JPG|duimnael|'n Brokstuk kimberliet, die mineraal waarin natuurlike diamante voorkom]] [[Lêer:Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg|duimnael|Suiwer chroomkristalle (99,999%) naas 'n chroomkubus van 1cm³]] Die wêreldwye [[diamant]]emark word deur die Brits-Suid-Afrikaanse mynboumaatskappy [[De Beers]] se ''Central Selling Organization (CSO)'' oorheers, wat in 2004 65 persent van die markvolume beheer het. Dit sluit ook die meeste Russiese verkope van diamante in wat onlangs skerp gestyg het. Die mark is grotendeels onafhanklik van die jaarlikse ontginning, aangesien groot hoeveelhede diamante teruggehou word ter wille van prysstabilisering. Die wêreldwye diamantontginning het in 2006 194,81 miljoen karaat beloop (waarvan 93,291 miljoen karaat nywerheids- en 101,519 miljoen karaat sierdiamante). 15,37 miljoen karaat is in Suid-Afrika ontgin.<ref name="ReferenceA">{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009'', bl. 666</ref> === Chroom === Sowat 55 persent van die wêreld se [[Chroom|chromietertsvoorrade]] is in die [[Bosveldkompleks]] (provinsies Mpumalanga en Limpopo) gekonsentreer, en tans word bykans die helfte van die jaarlikse chromietertsproduksie in Suid-Afrika ontgin. Chroom speel 'n belangrike rol by die vervaardiging van vlekvrye staal en brandbestande materiale en word daarnaas ook in die chemiese bedryf gebruik. === Ystererts === Die internasionale vraag na [[yster]]erts het in 2004 skerp gestyg, veral danksy die snelgroeiende staalvervaardiging in Oos-Asiatiese lande soos die Volksrepubliek China. Die pryse op die wêreldmark het met tussen 30 en 40 persent gestyg; toekomstige prysverhogings is vanweë die beperkte aanbod en hoër vragtariewe vir seevervoer onvermydelik. Die wêreldwye ontginning het in 2003 1&nbsp;066,3 miljoen ton beloop, waarvan 37,3 miljoen in Suid-Afrika. Die gemiddelde Fe-gehalte van Suid-Afrikaanse ystererts is 64 persent en vergelyk gunstig met dié van die belangrikste mynboulande soos Brasilië (229,6 miljoen ton, 65 persent), Australië (210,7 miljoen ton, 62 persent) en die Volksrepubliek China (130,5 miljoen ton, 60 persent).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 629</ref> === Steenkool === Die [[Steenkool in Suid-Afrika|steenkoolbedryf]] het in 2019 altesaam 92&nbsp;230 werknemers in diens gehad teenoor 86&nbsp;647 in 2018.<ref name=":03">{{Cite web |url=https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304133606/https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |url-status=dead }}</ref> Dit verteenwoordig ongeveer een uit elke vyf mynwerkers in Suid-Afrika.<ref name=":03" /> Produksie van steenkool het in 2019 altesaam 258,9&nbsp;miljoen ton beloop teenoor 253&nbsp;miljoen ton in 2018.<ref name=":03" /> Totale verkope in 2019 was R139,3&nbsp;miljard.<ref name=":03" /> Die steenkoolbedryf het in 2019 sowat R61&nbsp;miljard aan die verkryging van goedere en dienste bestee, waarvan die meeste van plaaslike verskaffers was.<ref name=":03" /> === Uraan === [[Lêer:UraniumUSGOV.jpg|duimnael|Uraanerts]] Die ontginning van [[Uraan in Suid-Afrika|uraan]] in [[Suid-Afrika]] geskied hoofsaaklik as ʼn newe-proses van goud- en kopermynbou.<ref name=":04">Wêreld- Kernvereniging. 2022. https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-o-s/south-africa.aspx</ref> As sodanig is die land nie ʼn groot produsent van die mineraal nie. In 2019 het Suid-Afrika 346 ton uraan geproduseer.<ref name=":04" /> === Mangaan === [[Suid-Afrika]] beskik oor tussen 75% en 80% van die wêreld se geïdentifiseerde [[Mangaan in Suid-Afrika|mangaanreserwes]] en ongeveer 24% van die wêreld se totale reserwes, wat hoofsaaklik in die Noord-Kaap gevind word.<ref name=":0">Van Zyl, H.J., Bam, W.G. & Steenkamp, J.D. ''Identifying barriers faced by key role players in the South African manganese industry'', SAIIE27 Proceedings, 2016, p.2661-3. https://www.mintek.co.za/Pyromet/Files/2016VanZyl.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120064644/https://www.mintek.co.za/Pyromet/Files/2016VanZyl.pdf |date=20 Januarie 2022 }}</ref> Daar is 22 mangaanmyne in Suid-Afrika, waarvan slegs vier op die Johannesburgse aandelebeurs genoteer is.<ref name=":1">https://www.miningweekly.com/article/south-africa-has-22-operating-manganese-mines-amaranthcx--2020-09-28</ref> Die getal werkers in mangaanmyne neem stelselmatig toe. In 2012 het mangaanmyne 6 812 werkers in diens gehad en teen 2019 het dit tot 10 032 gegroei.<ref name=":4">Statistiek SA. ''Mining Industry, 2019''. http://www.statssa.gov.za/publications/Report-20-01-02/Report-20-01-022019.pdf</ref> Die totale besteding deur hierdie myne binne die [[ekonomie]] het R22.6 miljard in 2019 beloop.<ref name=":4" /> == Nywerheidsektor == === Motorbedryf === [[Lêer:Flickr - plushev - Geneva2010 473.jpg|duimnael|''Joule'' was 'n elektriese motor wat deur ''Optimal Energy'' in Kaapstad ontwikkel, maar nooit bemark is nie. Vervaardiging is intussen gestaak]] [[Lêer:BMW X1 xDrive 20i (8561290933).jpg|duimnael|''BMW X1 XDrive 20i'']] Motorvervaardiging is een van die mees florerende bedrywe in Suid-Afrika. Die aantal plaaslikvervaardigde motors het van nagenoeg 390&nbsp;000 in 1995 gestyg tot 631&nbsp;921 in 2019 voordat dit tot 447&nbsp;218 in 2020 teruggesak het.<ref name=":3">NAAMSA|The Automotive Business Council. Bedryfsoorsig van die vierde kwartaal 2021. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/02/20220215-naamsa-4th-Quarter-Business-Review-2021.pdf</ref> Voertuigverkope word aangewakker deur verbruikers se neiging om meer nuwe voertuie te koop asook korter gebruiksiklusse en die stygende vraag van motorverhuurders wat groter getalle nuwe voertuie koop om in die behoeftes van toeriste en sakereisigers te voorsien. Selfs vóór die uitbreek van die Covid-19 pandemie vroeg in 2020 het nuwe voertuigverkope begin verlangsaam. Die Motorvervaardigings- en -ontwikkelingsprogram, wat in 2013 deur die departement van handel, nywerheid en mededigning geïmplementeer is, het voorsiening gemaak vir 'n verhoging van jaarlikse produksiesyfers tot 1,2 miljoen eenhede in 2020 tesame met hoër persentasies plaaslik vervaardigde onderdele. Die program behels dat motorvervaardigers sekere komponente in die produksie van voertuie tariefvry kan invoer.<ref name=":5">Departement van handel, nywerheid en mededinging. Voorlegging aan die Nasionale vergadering se portefeuljekomitee vir handel, nywerheid en mededinging. 2019. http://www.thedtic.gov.za/wp-content/uploads/Automotives.pdf</ref> Die program het ook voorsiening gemaak vir direkte kontantbetalings deur die nasionale tesourie aan voertuigvervaardigers wanneer nuwe projekte aangepak is.<ref name=":5" /> Motorvervaardigers soos [[BMW]], [[Ford]]/[[Mazda]], [[General Motors]], [[Mercedes-Benz]], [[Nissan]], [[Renault]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]] produseer voertuie in plaaslike aanlegte, terwyl verskaffers van motoronderdele soos Arvin Exhaust, Bloxwitch, Corning en Senior Flexonics ook oor hul eie vervaardigingsbasis in die land beskik. Ondanks die uitgebreide plaaslike vervaardiging van motors en die heffing van hoë invoertariewe, word 'n aansienlike persentasie van plaaslikverkoopte voertuie ingevoer. In 2020 het motorinvoere 203&nbsp;570 eenhede beloop. [[Duitsland|Duits-]] en plaaslikvervaardigde motors van [[Volkswagen]], [[Mercedes-Benz]] en [[BMW]] speel 'n belangrike rol in die Suid-Afrikaanse mark. Die Suid-Afrikaanse motorbedryf, die grootste nywerheidsektor in die land, is hoofsaaklik in twee provinsies saamgetrek, Gauteng en die Oos-Kaap. Die motorbedryf se bydrae tot die land se BBP het 4,9 persent in 2021 beloop.<ref>NAAMSA|The Autmotive Business Council. https://naamsa.net/industry-overview-2021/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133933/https://naamsa.net/industry-overview-2021/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref> terwyl dit 31&nbsp;708 werkgeleenthede aan die einde van Desember 2021 verskaf het.<ref name=":3" /> Wanneer ander insetvervaardigers van die motorbedryf in ag geneem word, styg die getal werksgeleenthede tot ongeveer 110&nbsp;000.<ref name=":6">NAAMSA|The Automotive Business Council. Statistiek vir nuwe voertuigverkope Februarie 2022. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/03/20220301-naamsa-Media-Release-New-Vehicle-Sales-Feb-2022.pdf</ref> Volgens die bedryfsorganisasie, NAAMSA|The Automotive Business Council, het voertuig- en -komponentuitvoere R175,7&nbsp;miljard, oftewel gelykstaande met 13,9 persent van totale uitvoere, in 2020 beloop.<ref name=":6" /> Dit maak die motorbedryf die land se vyfde grootste (uit 'n totaal van 104) uitvoersektor.<ref name=":6" /> Die belangrikste uitvoermarkte was die Europese Unie, die Verenigde State, Japan, Australië en Afrikalande soos Nigerië. Mercedes-Benz is die grootste uitvoerder - 90 persent van voertuie uit die Mercedes-C-klas en ligte vragvertuie is uitgevoer. Die belangrikste beleggers in die plaaslike motorbedryf tussen 2018 en 2020 was BMW en Toyota. BMW vervaardig sedert 2018 in plaas van die BMW 3-reeks die model BMW X3 in Suid-Afrika. Hiervoor is altesaam meer as €300 miljoen in die land belê. Toyota sal tot 2020 €350 miljoen in sy Durbanse aanleg belê waar die nuwe Hilux- en Fortuner-modelle vervaardig word. 500 nuwe werksgeleenthede is deur die Japannese motorvervaardiger en 'n verdere 1&nbsp;000 by plaaslike vervaardigers van motoronderdele geskep.<ref>WKO Außenwirtschaft Austria: ''Wirtschaftsbericht Südafrika''. Johannesburg: Außenwirtschaftscenter Johannesburg 2020, bl. 6. Aanlyn beskikbaar: [https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf ''Wirtschaftsbericht Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201123159/https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf |date= 1 Desember 2020 }}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" | VOERTUIGSTATISTIEKE IN SUID-AFRIKA<ref>NAAMSA|The Automotive Business Council. Handelstatistiek 2021. https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133937/https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref> |---- |- | | '''2016''' | '''2017''' | '''2018''' | '''2019''' |'''2020''' |---- |- | '''Nuwe vertuigverkope (getal)''' | 520&nbsp;581 | 531&nbsp;431 | 524&nbsp;772 | 508&nbsp;600 |357&nbsp;453 |---- |- | '''Waarde van uitgevoerde voertuie''' | R114&nbsp;miljard | R110,9&nbsp;miljard | R123,2&nbsp;miljard | R143,2&nbsp;miljard |R117&nbsp;miljard |---- |- | '''Nuwe voertuie ingevoer''' | 291&nbsp;492 | 293&nbsp;265 | 292&nbsp;197 | 290&nbsp;654 |203&nbsp;570 |} === Boubedryf === Suid-Afrika se boubedryf het die afgelope dekade, en veral na afloop van die [[Sokkerwêreldbeker 2010]], onder finansiële druk verkeer. Teen 2019 het eens groot name in die boubedryf, soos Group Five, vir sakeredding begin aansoek doen te midde van yl tenderaktiwiteit deur die staat.<ref name=":7">https://irr.org.za/media/cranes-are-disappearing-from-sa-skyline-2013-and-jse-2013-as-construction-sector-struggles-biznews</ref> Ander groot boumaatskappye, soos Raubex, Murray & Roberts, Afrimat en WBHO, het hul sake na ander lande, soos Australië, begin diversifiseer. Hierdie situasie is vererger deur strawwe mededinging vir boukontrakte in die private sektor wat veroorsaak het dat meer riskante projekte teen laer winsmarges aangeneem is.<ref name=":7" /> Die boubedryf is, soos in ander lande, afhanklik van ekonomiese groei en besteding op infrastruktuur. Groot projekte wat vóór 2010 afgehandel is, sluit die [[Gautrein|Gautrain]]-sneltrein (ongeveer R30&nbsp;miljard), die opknapping van Gauteng se snelweë (ongeveer R20&nbsp;miljard), die N4-oos-tolpad (R3,2&nbsp;miljard), die [[N3 (Suid-Afrika)|N3]]-tolpad (R3&nbsp;miljard), Inkosi Albert Luthuli-hospitaal in KwaZulu-Natal (R4,5&nbsp;miljard) en die Mangaung- en Makhado-gevangenisse (R3,6&nbsp;miljard) in.<ref name=":2" /> Kapitaalbesteding as persentasie van BBP is ’n uitstekende aanwyser van infrastruktuurontwikkeling in 'n land. Volgens hierdie maatstaf het kapitaalbesteding in 2008, vóór die aanbreek van die wêreldwye finansiële krisis 'n hoogtepunt bereik van 21 persent teenoor ’n mikpunt van 30 persent volgens die regering se Nasionale ontwikkelingsplan 2030.<ref name=":2" /> Sedert 2015 het kapitaalbesteding as persentasie van BBP geleidelik gedaal tot die huidige vlak van net onder 15 persent. Tydens die minister van finansies, Enoch Godongwana, se begrotingsrede in Februarie 2022 het die regering hom verbind tot groter belegging in infrastruktuur.<ref>Nasionale Tesourie. Minister van finansies se begrotingsrede. 2022. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/speech/speech.pdf</ref> Die regering beoog om besteding op infrastruktuur te vergroot van R183,4&nbsp;miljard in 2020/2021 tot R249,6&nbsp;miljard in 2022/2023.<ref name=":2" /> === Landbouverwerking === Landbouverwerking, die proses om landboukommoditeite soos lewendehawe, graangewasse en ander plantprodukte in voedsel, tekstiel en dies meer om te skakel, het in 2017 rofweg 30% van die land se R2 150 miljard vervaardigingsektor beslaan.<ref name=":18">Buro vir Voedsel- en Landboubeleid. 2021. ''BFAP Baseline Report 2021''. https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020012946/https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf |date=20 Oktober 2021 }}</ref> Binne landbouverwerking het drank en drinkgoed 23% van bruto waarde beslaan, hout en papier 15% en pasta 10%.<ref name=":18" /> In terme van landbouverwerking se bydrae tot handel, is daar in 2020 R9,4 miljard se verwerkte produkte meer uitgevoer as ingevoer.<ref name=":18" /> == Sien ook == * [[Ekonomiese geskiedenis van Suid-Afrika]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Politieke ekonomie van Suid-Afrika]] * [[Inflasie in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Economy of South Africa|Ekonomie van Suid-Afrika}} ;Algemene oorsig ---- * {{en}} [https://www.gov.za/about-sa/economy ''Suid-Afrikaanse Regering: Ekonomie en finansies''] ;Ekonomiese aanwysers ---- * {{en}} [https://tradingeconomics.com/south-africa/indicators ''Trading Economics: South Africa''] ;Kantoor van die Amerikaanse Handelsverteenwordiger | Office of the United States Trade Representative ---- * [https://ustr.gov/countries-regions/africa/southern-africa/south-africa ''USTR Countries & Regions: South Africa''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika| ]] imahiowfz2ofvb1sfxrhkyl2lrsaj2u 0 16544 2922913 2922289 2026-08-07T12:15:11Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Iranse kookkuns]] verwyder; [[:Kategorie:Irannese kookkuns]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2922913 wikitext text/x-wiki [[Beeld:MarketScene.jpg|duimnael|'n Stalletjie op 'n mark in [[Istanboel]] wat afval verkoop.]] '''Afval''' is die ingewande en interne organe van 'n geslagte dier. Die woord verwys nie na 'n spesifieke lys organe nie, maar sluit meeste interne organe buiten die spiere en bene in. Afhangende van die kulturele konteks mag afval as weggooibare dele beskou word, of as delikatesses waarvoor duur betaal word. Afval wat nie direk vir die gebruik deur mense of diere aangewend word nie, word dikwels geprosesseer om materiaal te verskaf wat vir dierevoer, bevrugter of selfs brandstof gebruik kan word. == Afval as voedsel == Vroeër was afval in Suid-Afrika 'n baie breër begrip: toe die meeste boere self hul vee geslag het was dit gebruiklik om die slagoorblyfsels vir geregte aan te wend, soos beestong, skaaptongetjies, bees- en skaapderms, [[harslag]] (gemaalde of in klein stukkies gesnyde [[longe]], [[hart]] en [[lewer]]; soms ook milt of niertjies), 'peertjies' ('n hoefdier se [[testikels]]), beessnoet, skaapharsings, die netvet, soetvleis (sweserik), beesstert en dies meer. Wanneer skaapafval met die kop berei word, kap 'n mens eers die kop oop en sit die harsings in die kleinpensie (''ritikulum'', ook harsingpensie, heuningkoekpens of ruitjiespens genoem) sodat jy dit met die kop, pens en pootjies in die afvalpot kan laat prut. Die onderkaak word afgesny en weggegooi (die tong kan 'n mens darem eet). Sommige mense beskou die [[oog|oë]] as 'n [[lekkerny]]. Party mense verkies hul afval met [[ui]]e, [[aartappel]]s en [[naeltjies]]. Party mense voeg [[borrie]], [[kerrie]], kortgekookte [[ui]]e, [[wonderpeper]]korrels, [[lourier]], [[suiker]] en [[tafelsout|sout]] by. Dit maak 'n pot kerrieafval. === Bereiding === Teneinde die pens sag te kry en die misgeur te laat verdwyn, kook 'n mens hom eers 'n halfuur in 'n aparte pot kookwater (hierdie proses word ''afwater'' genoem), waarna jy hom met die res van die afval laat prut. Skaapafval neem omtrent 3 tot 4 ure se prut om gaar te word; beesafval neem 10 tot 12 ure. Die vleis is dan murgsag en val van die bene af. As die vleis so sag is word die kop, pote en pens uit die pot gehaal, die vleis word in klein stukkies gesny (die [[kopvleis]] word afgesny en dit word ook in klein stukkies gesny), waarna die vleis terug in die pot gesit word. Dan word die speserye en uie by die afval gevoeg en word dit 'n halfuur gekook, terwyl dit goed geroer word om aanbrand te verhoed. Afval lyk na 'n dik, klewerige, ryk [[sop]]. Dit behoort goed lymerig te wees, aangesien die binnegoed van die onderste lit baie lymstof – kollageen – bevat. As die afval heeltemal afgekoel is, is dit so dik soos poeding. Beendere en veral die binnegoed van die kloutjies bevat behalwe lymstof immers ook jellie. Dit is baie belangrik dat die afval goed skoongeskraap is voordat dit gekook word. Die pootjies se harde naeldeel van die kloutjies moet afgehaal word, die kop en pootjies se hare moet met koeksoda of kalkwater afgeskraap word. Die pootjies moet tot by die eerste [[lit]] tussen die kloutjies ingesny word om die kliertjies te verwyder. Veral die pens kan die afval 'n alte wilde smaak gee indien dit nie goed skoongemaak is nie. Dit kan ook gebeur indien 'n goed-skoongemaakte pens meteens met die res van die afval aan die prut raak. Sommige mense hou van hierdie smaak. Deesdae word afval – verbruikersvriendelik – in die supermarkte en by slagters, skoon en wit afgelewer of verkoop. Dit word ook 'vaalafval' genoem. == Sult == Van die varkkop (hoofkaas) en van die varkpote of beespote word ook sult berei. Hierby word die vleis met lourier, naeltjies, sout en peper gekook, dan word dit gemaal (sonder die lourierblare) en by die dik, lymerige sous teruggesit. Dan stol dit in 'n bakkie in die yskas. Soms is die sult te dik; in dié geval word die sult weer opgewarm en word daar water bygevoeg. == Bronne == * [[Dine van Zyl]], ''Afval en Afvalligheidjies''. Saayman en Weber; Kaapstad, 1983 {{Normdata}} [[Kategorie:Afval (kos)]] [[Kategorie:Franse kookkuns]] [[Kategorie:Irannese kookkuns]] [[Kategorie:Japannese kookkuns]] 9y7ehdttb7zqpgg1ang3kkcpj6fhg6b 0 17183 2922968 2914823 2026-08-07T19:03:23Z Oesjaar 7467 Skakel 2922968 wikitext text/x-wiki '''ISO 4217''' is die [[internasionale standaard]] wat deur die [[Internasionale Standaarde Organisasie]] (ISO) opgestel is om die drieletterkodes (ook bekend as geldeenheidkodes) te definieer om die name van [[geld]]eenhede te beskryf. Die ISO 4217 kodelys is wêreldwyd die gevestigde norm in die [[bankwese]] en [[besigheid|besighede]] vir die beskrywing van verskillende geldeenhede en in baie lande is die kodes vir die meer algemene geldeenhede so wel bekend dat die [[wisselkoers]]e in koerante gepubliseer word of in [[bank]]e vertoon word deur slegs van die kodes gebruik te maak, in plaas daarvan om die vertaalde name vir die geldeenhede of die dubbelsinnige simbole daarvoor te gebruik. Die eerste twee letters van die kode is die twee letters van [[ISO 3166-1 alfa-2]] [[landkodes]] (wat soortgelyk is aan die wat gebruik word vir die [[Landkode topvlakdomeins|nasionale topvlakdomeins]] op die [[Internet]]) en die derde is gewoonlik die eerste letter van die geldeenheid se naam. So word [[Japan]] se geldeenheidkode '''JPY''' —JP vir Japan en Y vir [[Jen|yen]]. Dit vermy die probleem wat veroorsaak word deur name soos [[dollar]], [[frank]] en [[Pond sterling|pond]] wat in dosyne lande gebruik word, elkeen met sy eie waarde. As 'n geldeenheid herwaardeer word, word die eenheid se laaste letter verander om dit van die ouer eenheid te onderskei. In sommige gevalle, is die derde letter die eerste letter in daardie land se taal om dit te onderskei van ouer eenhede wat herwaardeer is. Ander veranderinge is egter al ook aangebring soos die verandering van die [[roebel|Russiese roebel]] van '''RUR''' na '''RUB''' waar die B afkomstig is van die b in roebel. Daar word ook 'n driesyferkode aan elke geldeenheid toegeken op dieselfde manier as wat 'n driesyferkode toegeken word aan elke land as deel van die [[ISO 3166]]-standaard. Hierdie syferkode is gewoonlik dan ook dieselfde as die ISO 3166 syferkode. Die [[VSA dollar]] het byvoorbeeld die kode 840 wat ook die numeriese kode vir die Verenigde State is. Die standaard beskryf ook die verwantskap tussen die hoofeenheid en enige kleiner eenhede. Dikwels het die kleiner eenhede waardes gelykstaande aan 1/100 van die hoofeenheid, maar 1/10 of 1/1000 is ook algemeen in gebruik. Sommige eenhede het glad nie 'n kleiner eenheid nie. By andere het die hoofeenheid so 'n lae waarde dat die kleiner eenhede nie meer gebruik word nie (bv. die Japannese ''sen'', 1/100ste van 'n yen). [[Mauritanië]] gebruik nie 'n desimale verdeling van eenhede nie en stel 1 [[ouguiya]] (UM) = 5 [[khoums]] en [[Madagaskar]] het 1 [[ariarie]] vir elke 5 [[iraimbilanja]]. Dit word in die standaard aangedui deur die eenheidseksponent. Die VSA Dollar het 'n eksponent van 2 terwyl die JPY 'n eksponent van 0 het. ISO 4217 sluit nie net kodes in vir geldeenhede nie, maar ook vir edelmetale ([[goud]], [[silwer]], [[palladium]] en [[platinum]]; per definisie uitgedruk per [[fyn ons]] in vergelyking met ''1 VSA Dollar'') en sekere middele wat gebruik word in internasionale finansiering, bv [[Spesiale Trekkingsregte]]. Daar is ook spesiale kodes wat toegeken word vir toetsdoeleindes ('''XTS''') en om geldtransaksies aan te dui ('''XXX'''). Hierde kodes begin almal met die letter ''X''. Die edelmetale gebruik die letter ''X'' saam met die metaal se [[Chemiese simbool]]; silwer is byvoorbeeld '''XAG'''. ISO 3166 ken nooit landkodes toe wat met 'n ''X'' begin nie omdat hierdie kodes slegs toegeken word vir privaat doeleindes (gereserveer, nooit vir amptelike gebruik nie), dus kan ISO 4217 die ''X''-kodes gebruik vir eenhede wat nie landspesifiek is nie sonder om die risiko te loop dat dit met toekomstige landskodes sal bots. Internasionale geldeenhede soos die [[Oos-karibiese dollar]], die [[CFP frank]], die [[CFAF|CFA frank]] BEAC en die CFA frank BCEAO word gewoonlik ook verteenwoordig deur kodes wat met 'n ''X'' begin. Die [[euro]] word verteenwoordig deur die kode '''EUR''' (EU is ingesluit by [[ISO 3166-1]] se gereserveerde kodelys om die [[Europese Unie]] te verteenwoordig). Die voorganger van die euro, die [[Europese geldeenheid]], het die kode XEU gehad. <!-- Moet nog vertaal word == History == In 1973, the ISO Technical Committee 68 decided to develop codes for the representation of currencies and funds for use in any application of trade, commerce or banking. At the 17th session (February 1978) of the related [[UN]]/[[United Nations Economic Commission for Europe|ECE]] Group of Experts agreed that the three letter alphabetic codes for International Standard ISO 4217, "Codes for the representation of currencies and funds", would be suitable for use in international trade. Over time, new currencies are created and old currencies are discontinued. Frequently, these changes are due to new governments (through war or a new constitution), treaties between countries standardizing on a currency, or revaluation of the currency due to excessive inflation. As a result, the list of codes must be updated from time to time. The ISO 4217 maintenance agency (MA), the [[British Standards Institution]], is responsible for maintaining the list of codes. == Active codes (sorted by code) == The following is a list of active codes of official ISO 4217 currency names. {| class="wikitable" |+align="bottom"| http://www.jhall.demon.co.uk/currency/ |- ! Code !! Num !! E !! Currency !! Locations using this currency |- | AED || 784 || 2 || [[United Arab Emirates dirham]] || [[United Arab Emirates]] |- | AFN || 971 || 2 || [[Afghani]] || [[Afghanistan]] |- | ALL || 008 || 2 || [[Albanian lek|Lek]] || [[Albania]] |- | AMD || 051 || 2 || [[Armenian Dram]] || [[Armenia]] |- | ANG || 532 || 2 || [[Netherlands Antillian Guilder]] || [[Netherlands Antilles]] |- | AOA || 973 || 2 || [[Kwanza]] || [[Angola]] |- | ARS || 032 || 2 || [[Argentine peso|Argentine Peso]] || [[Argentina]] |- | AUD || 036 || 2 || [[Australian Dollar]] || [[Australia]], [[Australian Antarctic Territory]], [[Christmas Island]], [[Cocos (Keeling) Islands]], [[Heard and McDonald Islands]], [[Kiribati]], [[Nauru]], [[Norfolk Island]], [[Tuvalu]] |- | AWG || 533 || 2 || [[Aruban Guilder]] || [[Aruba]] |- | AZN || 944 || 2 || [[Azerbaijanian Manat]] || [[Azerbaijan]] |- | BAM || 977 || 2 || [[Convertible Marks]] || [[Bosnia and Herzegovina]] |- | BBD || 052 || 2 || [[Barbados Dollar]] || [[Barbados]] |- | BDT || 050 || 2 || [[Taka]] || [[Bangladesh]] |- | BGN || 975 || 2 || [[Bulgarian Lev]] || [[Bulgaria]] |- | BHD || 048 || 3 || [[Bahraini Dinar]] || [[Bahrain]] |- | BIF || 108 || 0 || [[Burundian Franc]] || [[Burundi]] |- | BMD || 060 || 2 || [[Bermudian Dollar]] (customarily known as [[Bermuda Dollar]]) || [[Bermuda]] |- | BND || 096 || 2 || [[Brunei Dollar]] || [[Brunei]] |- | BOB || 068 || 2 || [[Boliviano]] || [[Bolivia]] |- | BOV || 984 || 2 || Bolivian Mvdol (Funds code) || [[Bolivia]] |- | BRL || 986 || 2 || [[Brazilian Real]] || [[Brazil]] |- | BSD || 044 || 2 || [[Bahamian Dollar]] || [[Bahamas]] |- | BTN || 064 || 2 || [[Ngultrum]] || [[Bhutan]] |- | BWP || 072 || 2 || [[Botswana Pula]] || [[Botswana]] |- | BYR || 974 || 0 || [[Belarussian Ruble]] || [[Belarus]] |- | BZD || 084 || 2 || [[Belize Dollar]] || [[Belize]] |- | CAD || 124 || 2 || [[Canadian Dollar]] || [[Canada]] |- | CDF || 976 || 2 || [[Franc Congolais]] || [[Democratic Republic of Congo]] |- | CHE || 947 || 2 || [[WIR Bank|WIR Euro]] ([[complementary currency]]) || [[Switzerland]] |- | CHF || 756 || 2 || [[Swiss Franc]] || [[Switzerland]] |- | CHW || 948 || 2 || [[WIR Bank|WIR Franc]] ([[complementary currency]]) || [[Switzerland]] |- | CLF || 990 || 0 || [[Unidades de formento]] (Funds code) || [[Chile]] |- | CLP || 152 || 0 || [[Chilean Peso]] || [[Chile]] |- | CNY || 156 || 2 || [[Yuan Renminbi]] || [[Mainland China]] |- | COP || 170 || 2 || [[Colombian Peso]] || [[Colombia]] |- | COU || 970 || 2 || [[Unidad de Valor Real]] || [[Colombia]] |- | CRC || 188 || 2 || [[Costa Rican Colon]] || [[Costa Rica]] |- | CUP || 192 || 2 || [[Cuban Peso]] || [[Cuba]] |- | CVE || 132 || 2 || [[Cape Verde Escudo]] || [[Cape Verde]] |- | CYP || 196 || 2 || [[Cyprus Pound]] || [[Cyprus]] |- | CZK || 203 || 2 || [[Czech Koruna]] || [[Czech Republic]] |- | DJF || 262 || 0 || [[Djibouti Franc]] || [[Djibouti]] |- | DKK || 208 || 2 || [[Danish Krone]] || [[Denmark]], [[Faroe Islands]], [[Greenland]] |- | DOP || 214 || 2 || [[Dominican Peso]] || [[Dominican Republic]] |- | DZD || 012 || 2 || [[Algerian Dinar]] || [[Algeria]] |- | EEK || 233 || 2 || [[Kroon]] || [[Estonia]] |- | EGP || 818 || 2 || [[Egyptian Pound]] || [[Egypt]] |- | ERN || 232 || 2 || [[Nakfa]] || [[Eritrea]] |- | ETB || 230 || 2 || [[Ethiopian Birr]] || [[Ethiopia]] |- | EUR || 978 || 2 || [[Euro]] || [[European Union]], ''see [[eurozone]]'' |- | FJD || 242 || 2 || [[Fiji Dollar]] || [[Fiji]] |- | FKP || 238 || 2 || [[Falkland Islands Pound]] || [[Falkland Islands]] |- | GBP || 826 || 2 || [[Pound Sterling]] || [[United Kingdom]] |- | GEL || 981 || 2 || [[Georgian lari|Lari]] || [[Georgia (country)|Georgia]] |- | GHC || 288 || 2 || [[Cedi]] || [[Ghana]] |- | GIP || 292 || 2 || [[Gibraltar pound]] || [[Gibraltar]] |- | GMD || 270 || 2 || [[Dalasi]] || [[Gambia]] |- | GNF || 324 || 0 || [[Guinea Franc]] || [[Guinea]] |- | GTQ || 320 || 2 || [[Guatemalan quetzal|Quetzal]] || [[Guatemala]] |- | GYD || 328 || 2 || [[Guyana Dollar]] || [[Guyana]] |- | HKD || 344 || 2 || [[Hong Kong Dollar]] || [[Hong Kong]] [[Special Administrative Region (People's Republic of China)|Special Administrative Region]] |- | HNL || 340 || 2 || [[Honduran lempira|Lempira]] || [[Honduras]] |- | HRK || 191 || 2 || [[Croatian Kuna]] || [[Croatia]] |- | HTG || 332 || 2 || [[Haiti Gourde]] || [[Haiti]] |- | HUF || 348 || 2 || [[Forint]] || [[Hungary]] |- | IDR || 360 || 2 || [[Rupiah]] || [[Indonesia]] |- | ILS || 376 || 2 || [[New Israeli Shekel]] || [[Israel]] |- | INR || 356 || 2 || [[Indian Rupee]] || [[Bhutan]], [[India]] |- | IQD || 368 || 3 || [[Iraqi Dinar]] || [[Iraq]] |- | IRR || 364 || 2 || [[Iranian Rial]] || [[Iran]] |- | ISK || 352 || 2 || [[Iceland Krona]] || [[Iceland]] |- | JMD || 388 || 2 || [[Jamaican Dollar]] || [[Jamaica]] |- | JOD || 400 || 3 || [[Jordanian Dinar]] || [[Jordan]] |- | JPY || 392 || 0 || [[Japanese yen]] || [[Japan]] |- | KES || 404 || 2 || [[Kenyan Shilling]] || [[Kenya]] |- | KGS || 417 || 2 || [[Kyrgyzstani som|Som]] || [[Kyrgyzstan]] |- | KHR || 116 || 2 || [[Riel]] || [[Cambodia]] |- | KMF || 174 || 0 || [[Comoro Franc]] || [[Comoros]] |- | KPW || 408 || 2 || [[North Korean Won]] || [[North Korea]] |- | KRW || 410 || 0 || [[South Korean Won]] || [[South Korea]] |- | KWD || 414 || 3 || [[Kuwaiti Dinar]] || [[Kuwait]] |- | KYD || 136 || 2 || [[Cayman Islands Dollar]] || [[Cayman Islands]] |- | KZT || 398 || 2 || [[Tenge]] || [[Kazakhstan]] |- | LAK || 418 || 2 || [[Kip]] || [[Laos]] |- | LBP || 422 || 2 || [[Lebanese Pound]] || [[Lebanon]] |- | LKR || 144 || 2 || [[Sri Lanka Rupee]] || [[Sri Lanka]] |- | LRD || 430 || 2 || [[Liberian Dollar]] || [[Liberia]] |- | LSL || 426 || 2 || [[Loti]] || [[Lesotho]] |- | LTL || 440 || 2 || [[Lithuanian Litas]] || [[Lithuania]] |- | LVL || 428 || 2 || [[Latvian Lats]] || [[Latvia]] |- | LYD || 434 || 3 || [[Libyan Dinar]] || [[Libya]] |- | MAD || 504 || 2 || [[Moroccan Dirham]] || [[Morocco]], [[Western Sahara]] |- | MDL || 498 || 2 || [[Moldovan Leu]] || [[Moldova]] |- | MGA || 969 || 0 || [[Malagasy Ariary]] || [[Madagascar]] |- | MKD || 807 || 2 || [[Denar]] || [[Republic of Macedonia]] |- | MMK || 104 || 2 || [[Kyat]] || [[Myanmar]] |- | MNT || 496 || 2 || [[Tugrik]] || [[Mongolia]] |- | MOP || 446 || 2 || [[Macanese pataca|Pataca]] || [[Macau]] [[Special Administrative Region (People's Republic of China)|Special Administrative Region]] |- | MRO || 478 || 2 || [[Ouguiya]] || [[Mauritania]] |- | MTL || 470 || 2 || [[Maltese Lira]] || [[Malta]] |- | MUR || 480 || 2 || [[Mauritiaanse roepee]] || [[Mauritius]] |- | MVR || 462 || 2 || [[Rufiyaa]] || [[Maldives]] |- | MWK || 454 || 2 || [[Kwacha]] || [[Malawi]] |- | MXN || 484 || 2 || [[Mexican Peso]] || [[Mexico]] |- | MXV || 979 || 2 || [[Mexican Unidad de Inversion]] (UDI) (Funds code) || [[Mexico]] |- | MYR || 458 || 2 || [[Malaysian Ringgit]] || [[Malaysia]] |- | MZN || 943 || 2 || [[Mozambican metical|Metical]] || [[Mozambique]] |- | NAD || 516 || 2 || [[Namibian Dollar]] || [[Namibia]] |- | NGN || 566 || 2 || [[Naira]] || [[Nigeria]] |- | NIO || 558 || 2 || [[Cordoba Oro]] || [[Nicaragua]] |- | NOK || 578 || 2 || [[Norwegian Krone]] || [[Norway]] |- | NPR || 524 || 2 || [[Nepalese Rupee]] || [[Nepal]] |- | NZD || 554 || 2 || [[New Zealand Dollar]] || [[Cook Islands]], [[New Zealand]], [[Niue]], [[Pitcairn]], [[Tokelau]] |- | OMR || 512 || 3 || [[Rial Omani]] || [[Oman]] |- | PAB || 590 || 2 || [[Balboa]] || [[Panama]] |- | PEN || 604 || 2 || [[Nuevo Sol]] || [[Peru]] |- | PGK || 598 || 2 || [[Kina]] || [[Papua New Guinea]] |- | PHP || 608 || 2 || [[Philippine Peso]] || [[Philippines]] |- | PKR || 586 || 2 || [[Pakistan Rupee]] || [[Pakistan]] |- | PLN || 985 || 2 || [[Zloty]] || [[Poland]] |- | PYG || 600 || 0 || [[Guarani]] || [[Paraguay]] |- | QAR || 634 || 2 || [[Qatari Rial]] || [[Qatar]] |- | ROL || 642 || 2 || Old Romanian Leu || [[Romania]] |- | RON || 946 || 2 || [[New Leu]] || [[Romania]] |- | RSD || 941 || 2 || [[Serbian Dinar]] || [[Serbia]] |- | RUB || 643 || 2 || [[Russian Ruble]] || [[Russia]], [[Abkhazia]], [[South Ossetia]] |- | RWF || 646 || 0 || [[Rwanda Franc]] || [[Rwanda]] |- | SAR || 682 || 2 || [[Saudi Riyal]] || [[Saudi Arabia]] |- | SBD || 090 || 2 || [[Solomon Islands Dollar]] || [[Solomon Islands]] |- | SCR || 690 || 2 || [[Seychelles Rupee]] || [[Seychelles]] |- | SDD || 736 || 2 || [[Sudanese Dinar]] || [[Sudan]] |- | SEK || 752 || 2 || [[Swedish Krona]] || [[Sweden]] |- | SGD || 702 || 2 || [[Singapore Dollar]] || [[Singapore]] |- | SHP || 654 || 2 || [[Saint Helena Pound]] || [[Saint Helena]] |- | SIT || 705 || 2 || [[Tolar]] || [[Slovenia]] |- | SKK || 703 || 2 || [[Slovak Koruna]] || [[Slovakia]] |- | SLL || 694 || 2 || [[Leone]] || [[Sierra Leone]] |- | SOS || 706 || 2 || [[Somali Shilling]] || [[Somalia]] |- | SRD || 968 || 2 || [[Surinam Dollar]] || [[Suriname]] |- | STD || 678 || 2 || [[Dobra]] || [[São Tomé and Príncipe]] |- | SYP || 760 || 2 || [[Syrian Pound]] || [[Syria]] |- | SZL || 748 || 2 || [[Lilangeni]] || [[Swaziland]] |- | THB || 764 || 2 || [[Baht]] || [[Thailand]] |- | TJS || 972 || 2 || [[Somoni]] || [[Tajikistan]] |- | TMM || 795 || 2 || [[Turkmenistani manat|Manat]] || [[Turkmenistan]] |- | TND || 788 || 3 || [[Tunisian Dinar]] || [[Tunisia]] |- | TOP || 776 || 2 || [[Pa'anga]] || [[Tonga]] |- | TRY || 949 || 2 || [[New Turkish Lira]] || [[Turkey]] |- | TTD || 780 || 2 || [[Trinidad and Tobago Dollar]] || [[Trinidad and Tobago]] |- | TWD || 901 || 2 || [[New Taiwan Dollar]] || [[Taiwan]] and [[list of islands of the Republic of China|other islands]] that are under the effective control of the [[Republic of China]] (ROC) |- | TZS || 834 || 2 || [[Tanzanian Shilling]] || [[Tanzania]] |- | UAH || 980 || 2 || [[Hryvnia]] || [[Ukraine]] |- | UGX || 800 || 2 || [[Uganda Shilling]] || [[Uganda]] |- | USD || 840 || 2 || [[United States dollar|US Dollar]] || [[American Samoa]], [[British Indian Ocean Territory]], [[Ecuador]], [[El Salvador]], [[Guam]], [[Haiti]], [[Marshall Islands]], [[Micronesia]], [[Northern Mariana Islands]], [[Palau]], [[Panama]], [[East Timor]], [[Turks and Caicos Islands]], [[United States]], [[Virgin Islands]] |- | USN || 997 || 2 || || [[United States]] |- | USS || 998 || 2 || || [[United States]] |- | UYU || 858 || 2 || [[Peso Uruguayo]] || [[Uruguay]] |- | UZS || 860 || 2 || [[Uzbekistan Som]] || [[Uzbekistan]] |- | VEB || 862 || 2 || [[Venezuelan bolívar]] || [[Venezuela]] |- | VND || 704 || 2 || [[Dong]] || [[Vietnam]] |- | VUV || 548 || 0 || [[Vatu]] || [[Vanuatu]] |- | WST || 882 || 2 || [[Samoan Tala]] || [[Samoa]] |- | XAF || 950 || 0 || [[CFA Franc BEAC]] || [[Cameroon]], [[Central African Republic]], [[Congo]], [[Chad]], [[Equatorial Guinea]], [[Gabon]] |- | XAG || 961 || . || [[Silver]] (one [[Troy ounce]]) || |- | XAU || 959 || . || [[Gold]] (one [[Troy ounce]]) || |- | XBA || 955 || . || [[European Composite Unit]] (EURCO) (Bonds market unit) || |- | XBB || 956 || . || [[European Monetary Unit]] (E.M.U.-6) (Bonds market unit) || |- | XBC || 957 || . || [[European Unit of Account 9]] (E.U.A.-9) (Bonds market unit) || |- | XBD || 958 || . || [[European Unit of Account 17]] (E.U.A.-17) (Bonds market unit) || |- | XCD || 951 || 2 || [[East Caribbean Dollar]] || [[Anguilla]], [[Antigua and Barbuda]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Montserrat]], [[Saint Kitts and Nevis]], [[Saint Lucia]], [[Saint Vincent and the Grenadines]] |- | XDR || 960 || . || [[Special Drawing Rights]] || [[International Monetary Fund]] |- | XFO || Nil || . || [[Gold franc]] (special settlement currency) || [[Bank for International Settlements]] |- | XFU || Nil || . || [[UIC franc]] (special settlement currency) || [[International Union of Railways]] |- | XOF || 952 || 0 || [[CFA Franc BCEAO]] || [[Benin]], [[Burkina Faso]], [[Côte d'Ivoire]], [[Guinea-Bissau]], [[Mali]], [[Niger]], [[Senegal]], [[Togo]] |- | XPD || 964 || . || [[Palladium]] (one [[Troy ounce]]) || |- | XPF || 953 || 0 || [[CFP franc]] || [[French Polynesia]], [[New Caledonia]], [[Wallis and Futuna]] |- | XPT || 962 || . || [[Platinum]] (one [[Troy ounce]]) || |- | XTS || 963 || . || Code reserved for testing purposes || |- | XXX || 999 || . || No currency || |- | YER || 886 || 2 || [[Yemeni Rial]] || [[Yemen]] |- | ZAR || 710 || 2 || [[South African Rand]] || [[South Africa]] |- | ZMK || 894 || 2 || [[Kwacha]] || [[Zambia]] |- | ZWD || 716 || 2 || [[Zimbabwe Dollar]] || [[Zimbabwe]] |} == Without currency code == A number of territories are not included in ISO 4217, because their currencies are not ''per se'' an independent currency, but a variant of another currency. These currencies are: # [[Faroese króna]] (1:1 pegged to the [[Danish krone]]) # [[Guernsey pound]] (1:1 pegged to the [[pound sterling]]) # [[Jersey pound]] (1:1 pegged to the [[pound sterling]]) # [[Isle of Man pound]] (1:1 pegged to the [[pound sterling]]) # [[Tuvaluan dollar]] (1:1 pegged to the [[Australian dollar]]). The following non-ISO codes are, however, sometimes used: "GGP" for the Guernsey pound", "JEP" for the Jersey pound and "IMP" for the Isle of Man pound [http://www.lloydstsbcorporatemarkets.com/glossary/currencies.asp]. == Obsolete currency codes == ===Replaced by the euro=== The following 14 currencies were official ISO 4217 currency codes and currency names until the replacement of these currencies by the [[euro]] was completed in early 2002: {| class="wikitable" |- ! Code !! Num !! Currency |- | ADP || 020 || Andorran Peseta (1:1 peg to the [[Spanish Peseta]]) |- | ATS || 040 || Austrian [[Schilling]] |- | BEF || 056 || [[Belgian Franc]] (currency union with LUF) |- | DEM || 276 || [[Deutsche Mark]] |- | ESP || 724 || [[Spanish Peseta]] |- | FIM || 246 || [[Finnish Markka]] |- | FRF || 250 || [[French Franc]] |- | GRD || 300 || Greek [[Drachma]] |- | IEP || 372 || [[Irish Pound]] (''Punt'' in Irish language) |- | ITL || 380 || [[Italian Lira]] |- | LUF || 442 || [[Luxembourg Franc]] (currency union with BEF) |- | NLG || 528 || [[Dutch guilder|Netherlands Guilder]] |- | PTE || 620 || [[Portuguese Escudo]] |- | XEU || 954 || [[European Currency Unit]] (1 XEU = 1 EUR) |} === Replaced for other reasons === Note that the currency names used below may not match the currency names used in the ISO standard itself, but the codes do match. {| class="wikitable" |- ! Code !! Num !! Currency !! Replaced by |- | ADF || ... || Andorran Franc (1:1 peg to the french franc) || |- | AFA || 004 || [[Afghani (currency)|Afghani]] || AFN |- | ALK || ... || Albanian old lek || ALL |- | AON || 024 || Angolan New Kwanza || AOA |- | AOR || 982 || Angolan Kwanza Readjustado || AOA |- | ARP || ... || Peso Argentino || ARS |- | ARY || ... || Argentine peso || ARS |- | AZM || 031 || [[Azerbaijan]]i [[Azerbaijani manat|manat]] || AZN |- | BEC || 993 || [[Belgian Franc]] (convertible) || |- | BEL || 992 || Belgian Franc (financial) || |- | BGJ || ... || Bulgarian lev A/52 || BGN |- | BGK || ... || Bulgarian lev A/62 || BGN |- | BGL || 100 || Bulgarian lev A/99 || BGN |- | BOP || ... || Bolivian peso || BOB |- | BRB || ... || Brazilian cruzeiro || BRL |- | BRC || ... || Brazilian cruzado || BRL |- | CFP || ... || Change Franc Pacifique || XFP |- | CNX || ... || Chinese People's Bank dollar || CNY |- | CSJ || ... || [[Czechoslovakia|Czechoslovak]] koruna A/53 |- | CSK || 200 || [[Czechoslovakia|Czechoslovak]] koruna || CZK and SKK |- | DDM || 278 || mark der DDR (East Germany) || DEM |- | ECS || 218 || Ecuador [[Sucre (currency)|sucre]] || USD |- | ECV || 983 || Ecuador [[Unidad de Valor Constante]] (Funds code) (discontinued) || |- | EQE || ... || Equatorial Guinean ekwele || XAF |- | ESA || 996 || Spanish peseta (account A) |- | ESB || 995 || Spanish peseta (account B) |- | GNE || ... || Guinean syli || XOF |- | GWP || 624 || Guinea peso || XOF |- | ILP || ... || Israeli pound || ILR |- | ILR || ... || Israeli old shekel || ILS |- | ISJ || ... || Icelandic old krona || ISK |- | LAJ || ... || Lao kip - Pot Pol || LAK |- | MAF || ... || Mali franc || XOF |- | MGF || 450 || [[Madagascar|Malagasy]] [[franc]] || MGA |- | MKN || ... || Macedonian denar A/93 || MKD |- | MVQ || ... || Maldive rupee || MVR |- | MXP || ... || Mexican peso || MXN |- | MZM || 508 || [[Mozambican metical|Metical]] || MZN |- | PEH || ... || Peruvian sol || PEI |- | PEI || ... || Peruvian inti || PEN |- | PLZ || 616 || Polish zloty A/94 || PLN |- | ROK || ... || Romanian leu A/52 || ROL |- | ROL || 642 || [[Romania]]n [[Romanian leu|leu]] A/05 || RON |- | RUR || 810 || Russian ruble || RUB |- | SRG || 740 || Suriname guilder || SRD |- | SUR || ... || [[Soviet ruble|Soviet Union ruble]] || RUB |- | SVC || 222 || [[El Salvador|Salvadoran]] [[Colón (currency)|colón]] || USD |- | TJR || 762 || |- | TPE || 626 || Timor escudo || |- | TRL || 792 || [[Lira|Turkish lira]] A/05 || TRY |- | UAK || 804 || [[Ukrainian karbovanets]] || UAH |- | UGW || ... || Ugandan old shilling || UGX |- | UYN || ... || Uruguay old peso || UYU |- | VNC || ... || Vietnamese old dong || VND |- | YDD || 720 || South Yemeni dinar || YER |- | YUD || ... || New Yugoslavian Dinar || CSD |- | YUM || 891 || Yugoslavian Dinar || CSD |- | ZAL || 991 || South African [[financial rand]] (Funds code) (discontinued) || |- | ZRN || 180 || New Zaire || CDF |- | ZRZ || ... || Zaire || CDF |- | ZWC || ... || Zimbabwe Rhodesian dollar || ZWD |} --> == Sien ook == * [[Geldeenheid]]<!-- * [[ISO 9362|SWIFT code]] * [[Geldeenheidsimbool]] * [[Lys van sirkulerende geldeenhede]] --> == Eksterne skakels == * [http://www.iso.org/iso/en/prods-services/popstds/currencycodeslist.html The official list of ISO-4217 alphabetic and numeric codes] *[http://bsi-global.com/British_Standards/currency/ ISO 4217 Maintenance Agency] *[http://www.unece.org/cefact/recommendations/rec09/rec09_ecetrd203.pdf An older list of ISO-4217 alphabetic codes that contains some history of ISO-4217] ([[PDF]] file) *[http://fx.sauder.ubc.ca/currency_table.html Another list of numeric and alphabetic ISO 4217 currency codes] === Valuta-omskakeling === *[http://coinmill.com/ Calculator for Currency Rate Exchange] *[http://forextradings.org/currency_converter-en-live_currency_converter.html Currency Converter (Real time)] *[http://www.fx4business.com/services/EasyReference.html Travelex Country and Currency Guide] {{Normdata}} [[Kategorie:ISO 4217| ]] msqkomybx6g26aalk1swajaqc7c2dh6 0 19593 2923042 2883864 2026-08-08T07:23:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923042 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Iwan IV |titel = Tsaar van die hele Rusland |beeld = [[Lêer:IoannIV reconstruction by Gerasimov02.jpg|'n Gesigsrekonstruksie van Iwan die Verskriklike, deur Michail Gerassimof |220px]] |byskrif = 'n Gesigsrekonstruksie van Iwan die Verskriklike, deur Michail Gerassimof. |dinastie = [[Rjoerik-dinastie|Rjoerik]] |bewind = [[1547]]-[[1584]] |kroning = [[16 Januarie]] [[1547]] |inhuldiging = |volle naam = Iwan Wasilijewitsj |andertitels = |geboortedatum = [[25 Augustus]] [[1530]] |geboorteplek = [[Moskou]] |doop = |sterftedatum = [[18 Maart]] [[1584]] |sterfteplek = Moskou |begraweplek = |begrafnisdatum = |voorganger = [[Wasili III van Rusland|Wasili III]] |erfgenaam = |opvolgertipe = |opvolger = [[Fjodor I van Rusland|Fjodor I]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |koningin = |gade = [[Anastasia Romanowna|Anastasia Romanowna Zacharina-Joerijewa]] en vyf ander |gadebewind = |gadevan = |eggenoot = |eggenoot 1 = |eggenoot 2 = |eggenoot 3 = |eggenoot 4 = |eggenoot 5 = |nakomelinge = |kinders = |vader = [[Wasili III van Rusland|Wasili III]] |moeder = Jelena Glinskaja }} '''Iwan IV Wasiljewitsj''' ([[Russies]]: Иван IV Васильевич) (25 Augustus 1530 - 18 Maart 1584) was van 1533 tot 1547 grootprins van [[Moskowië]] en van 1547 tot met sy dood die eerste amptelike [[tsaar]] van [[Rusland]].<ref name="oxford">{{cite web |title=Ivan IV the Terrible, Tsar of Russia |journal=Renaissance and Reformation |date=13 January 2014 |doi=10.1093/OBO/9780195399301-0099 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195399301/obo-9780195399301-0099.xml}}</ref> Hy is beter bekend as '''Iwan die Verskriklike''' (Russies: Иван Грозный, letterlik Iwan die Ontsagwekkende of Formidabele).<ref>{{Cite web|title=Иван Васильевич Грозный|url=http://www.hrono.ru/biograf/bio_i/ivan4ru_inst.php|access-date=20 August 2021|website=www.hrono.ru}}</ref><ref>{{Cite news|title="Иван Грозный — первый русский модернист"|url=https://godliteratury.ru/articles/2017/12/07/ivan-groznyy-pervyy-russkiy-modern|access-date=20 August 2021|website=Год Литературы|language=ru}}</ref> Iwan se bewind is gekenmerk deur Rusland se oorgang van 'n [[Middeleeuse]] staat tot 'n ryk, maar teen 'n ontsaglike prys vir sy volk en vir die land se ekonomie op lang termyn. Iwan was die oudste seun van [[Wasili III van Rusland|Wasili III]] by sy tweede vrou, Jelena Glinskaja, en 'n kleinseun van [[Iwan III van Rusland|Iwan III]]. Hy het sy pa ná dié se dood opgevolg toe hy drie jaar oud was. 'n Groep hervormers het in 1547 om Iwan byeengekom en hom as tsaar gekroon toe hy 16 jaar oud was. In die vroeë jare van sy bewind het Iwan saam met 'n groep hervormers bekend as die Verkose Raad regeer en die Zemski Sobor as 'n nuwe vergadering gestig. Hy het ook die regskode hersien en hervormings ingestel, insluitende elemente van plaaslike selfregering. Verder het hy die eerste Russiese staande mag, die [[streltsi]], gestig. Iwan het die [[Khanaat|khanate]] [[Kazan]] en [[Astrachan]] verower en Rusland se gebied aansienlik uitgebrei. [[Beeld:Ivan grozny frame.jpg|links|thumb|220px|'n Portret van Iwan IV in die ''[[Tsarski titoeljarnik]]'', 'n boek met illustrasies van Russiese monarge en ander leiers (1672).]] Nadat hy sy mag gekonsolideer het, het Iwan ontslae geraak van sy raadgewers in die Verkose Raad en die Lyflandse Oorlog van 1558 tot 1583 begin. Dit het Rusland verwoes weens 'n onvermoë om beheer oor [[Lyfland]] te neem en die verlies van [[Ingermanland]], maar hom in staat gestel om groter [[Outokrasie|outokratiese]] beheer oor die Russiese adel te kry. Hy het dit gewelddadig reggekry met behulp van Rusland se eerste politieke polisie, die ''[[Opritsjnina|opritsjniki]]''. Die latere jare van Iwan se bewind is gekenmerk deur die slagting van [[Nowgorod]] en die afbrand van [[Moskou]] deur die [[Tartare]]. Iwan het ook kulturele verbeterings aangebring, soos die invoer van die eerste drukpers, en verskeie prosesse begin wat vir eeue sou duur, soos die verbetering van bande met ander Europese state, veral [[Engeland]], oorloë teen die [[Ottomaanse Ryk]] en die geleidelike oorwinning van [[Siberië]]. Kontemporêre bronne het uiteenlopende menings van Iwan se komplekse persoonlikheid gegee. Hy is beskryf as intelligent en toegewy, maar ook geneig tot paranoia, woede en oomblikke van geestelike onstabiliteit, wat met die ouderdom vererger het.<ref>Shvidkovskiĭ, Dmitriĭ Olegovich (2007) ''Russian Architecture and the West''. Yale University Press. p. 147. {{ISBN|0300109121}}.</ref><ref>[[#Yanov|Yanov]], p. 208</ref><ref>Del Testa, David W. (2001) ''Government Leaders, Military Rulers and Political Activists''. Greenwood Publishing Group. p. 91. {{ISBN|1573561533}}</ref> Historici glo hy het sy oudste seun en erfgenaam, Iwan Iwanowitsj,{{sfn|Perrie|Pavlov|2014|p=192}} in 'n woedeaanval vermoor, en hy was dalk ook verantwoordelik vir die miskraam van laasgenoemde se ongebore kind. Dit het veroorsaak dat sy jongste seun, die polities onbekwame [[Fjodor I van Rusland|Fjodor Iwanowitsj]], die troon geërf het – 'n man wie se bewind en kinderlose dood regstreeks gelei het tot die einde van die [[Rjoerik-dinastie]] en die begin van die [[Tyd van Beroeringe]]. ==Bynaam== Die [[Afrikaans]]e woord "verskriklik" word gewoonlik gebruik om die Russiese грозный (''grozni'') in Iwan se bynaam te vertaal, maar dit is nie heeltemal reg nie: Die woord "verskriklik" hier weerspieël die ouer gebruik van "die inboeseming van vrees", "gevaarlik", "magtig". Dit dra egter nie die moderner betekenis oor van "verskriklik" soos "skrikwekkend" nie.<ref name=rbth>{{cite news |author=Manaev, G. |url= https://www.rbth.com/history/329825-madness-of-3-russian-tsars|title=The madness of 3 Russian tsars, and the truth behind it|newspaper = Russia Beyond |publisher = Russia Beyond the Headlines |date=7 January 2019|access-date=29 January 2020 }}</ref> Volgens Edward L. Keenan kom die beeld van Iwan in populêre kultuur as 'n [[tiran]] van verpolitiseerde [[Weste]]rse geskrifte oor die [[Renaissance]]-tydperk.<ref>{{cite journal |last1=Keenan |first1=Edward L.|title=How Ivan Became "Terrible" |journal=Harvard Ukrainian Studies |date=2006 |volume=28 |issue=1/4 |pages=521–542 |jstor=41036979 |url=https://www.jstor.org/stable/41036979 |issn=0363-5570}}</ref> Anti-Russiese propaganda gedurende die Lyflandse Oorlog het Iwan uitgebeeld as 'n sadistiese, Oosterse despoot.<ref name="oxford"/> Vladimir Dal definieer ''grozni'' as 'n argaïese gebruik en 'n bynaam vir tsaars: "dapper, voortreflik en gesaghebbend; "iemand wat vrees by die vyand inboesem, maar 'n volk gehoorsaam hou".<ref>Dal, Vladimir, Explanatory Dictionary of the Live Great Russian language, article ''ГРОЗИТЬ''.]</ref> Moderne geleerdes het ook al ander vertalings voorgestel, soos "formidabel"<ref>{{cite journal|author=Jacobsen, C.G. |jstor=424804|title=Myths, Politics and the Not-so-New World Order|journal=Journal of Peace Research|volume=30|issue=3|year=1993|pages=241–250|doi=10.1177/0022343393030003001|s2cid=146782336}}</ref><ref>{{cite journal|author=Noth, Ernst Erich |title=Books Abroad: An International Literary Quarterly|journal=Books Abroad|url=https://books.google.com/books?id=fRsMAAAAIAAJ|year=1941|publisher=University of Oklahoma Press|volume= 15|page=343|issn=0006-7431}}</ref><ref>McConnell, Frank D. (1979). [https://archive.org/details/storytellingmyth0000mcco ''Storytelling and Mythmaking: Images from Film and Literature'']. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-502572-5}}; p. 78</ref> en "ontsagwekkend".<ref name="oxford"/> ==Vroeë lewe== [[Beeld:Young Ivan IV sits on the grand throne.png|thumb|links|180px|'n Jong Iwan sit op die troon.]] [[Beeld:Венчание на царство Ивана Грозного Лицевой летописный свод.png|thumb|links|180px|Iwan word as tsaar gekroon.]] Iwan was die oudste seun van Wasili III en sy tweede vrou, Jelena Glinskaja. Wasili se moeder, Sophia Palaiologina, was 'n [[Oos-Romeinse Ryk|Oos-Romeinse]] prinses en lid van die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] Palaiologos-familie. Sy was die dogter van Thomas Palaiologos, die jonger broer van die laaste Bisantynse keiser, [[Konstantyn XI Palaiologos]] (bewind: 1449-'53). Jelena se moeder was 'n Serwiese prinses en haar pa se familie, die Glinski's, was 'n adellike familie wat gebaseer was in die [[Groothertogdom Litaue]] en aanspraak gemaak het op afstamming van Ortodokse [[Hongarye|Hongaarse]] adellikes en die [[Mongolië|Mongoolse]] heerser Mamai (1335-'80).{{sfn|Madariaga|2006|p=61}}<ref>Maureen Perrie & Andrei Pavlov, ''Ivan the Terrible'', Routledge (2014), p. 26</ref><ref>Francis Carr, ''Ivan the Terrible'', David & Charles Publishers (1981), p. 61</ref><ref>Walter G. Moss, ''A History of Russia : To 1917, Volume 1'', Anthem Press (2003), p. 130</ref> Iwan is op 25 Augustus gebore en is genoem na [[Johannes die Doper]], wat eeue tevore op 29 Augustus onthoof is.<ref>{{cite book |last1=Литвина |first1=А. Ф. |last2=Успенский |first2=Ф. Б. |title=Выбор имени у русских князей в X–XVI вв.: Династическая история сквозь призму антропонимики. М. |date=2006 |publisher=Индрик |page=218}}</ref> Volgens tradisie is die Kerk van die Hemelvaart in [[Kolomenskoje]] ter ere van Iwan se geboorte gebou. Toe Iwan drie jaar oud was, is sy vader aan [[Bloedvergiftiging|bloedvergifting]] dood ná 'n abses en ontsteking in sy been. Benewens Iwan was net twee van Wasili se ses broers oor, Andrei en Joeri. Iwan is op versoek van sy vader uitgeroep tot [[grootprins]]. Sy moeder het aanvanklik as regentes opgetree, maar sy is in 1538 oorlede<ref>[[#Martin|Martin]], p. 331</ref><ref>Pushkareva, N. (1997) ''Women in Russian History''. M.E. Sharpe. pp. 65–67. {{ISBN|0765632705}}.</ref> toe Iwan net agt jaar oud was; baie glo sy is vergiftig. Die regentskap het daarna gewissel tussen verskeie strydende bojarefamiljies wat om beheer baklei het. Volgens sy eie briewe het Iwan en sy jonger broer, Joeri, dikwels verwaarloos en beledig gevoel deur die magtige bojare van die Sjoeiski- en Belski-familie. In 'n brief aan Andrei Koerbski onthou Iwan hy en Joeri is soos die kinders van armes grootgemaak. "Hoe het ek nie gely weens 'n gebrek aan kos en klere nie!"<ref>Kurbsky, Andrey, Ivan IV, ''The Correspondence Between Prince A.M. Kurbsky and Tsar Ivan IV, of Russia, 1564–1579'', Cambridge University Press, 1955, 275 pp., p. 75.</ref> Die gebeure word deur die historikus Edward Keenan in twyfel getrek omdat hy onseker is oor die egtheid van die bron daarvan.<ref>{{Cite book | url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674181724 | title=The Kurbskii-Groznyi Apocrypha – Edward L. Keenan &#124; Harvard University Press| series=Russian Research Center Studies| date=January 1971| publisher=Harvard University Press| isbn=9780674181724}}</ref> [[Beeld:Facial Chronicle - b.22, p. 43 - Birth of Ivan Ivanovich.gif|thumb|180px|Die geboorte van Iwan Iwanowitsj, die seun van Iwan IV en Anastasia Romanowna, 'n miniatuur uit die ''Geïllustreerde Kroniek van Iwan die Verskriklike''.]] Op 16 Januarie 1547, op 16-jarige ouderdom, is Iwan in die [[Moskouse Kremlin]] tot tsaar gekroon. Hy was die eerste Russiese monarg wat as "Tsaar van die Hele Rusland" gekroon is, deels in navolging van sy oupa, Iwan III. Voorheen is heersers van Moskou as grootprinse (groothertoë) gekroon, maar Iwan III het die titel "Monarg van die Hele Rusland" aangeneem en die titel [[tsaar]] in sy korrespondensie met ander monarge gebruik.<ref>{{cite book |last1=Riasanovsky |first1=Nicholas V. |title=Russian Identities: A Historical Survey |date=29 September 2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534814-9 |url=https://books.google.com/books?id=T6Qb2vqUa9YC |language=en |page=65}}</ref> Twee weke ná sy kroning is Iwan die Verskriklike getroud met sy eerste vrou, [[Anastasia Romanowna]], 'n lid van die [[Huis van Romanof|Romanof-familie]], wat die land se eerste [[Tsaar#Titels_in_die_Russiese_keisergesin|tsaritsa]] geword het. Deur as tsaar gekroon te word het Iwan 'n boodskap aan die wêreld en aan Rusland gestuur dat hy nou die opperheerser van die land is, en dat sy wense nie bevraagteken moet word nie. Volgens die historikus Janet Martin het die nuwe titel "'n aanname van mag gesimboliseer wat gelykstaande en parallel was met dié van die voormalige Bisantynse keiser en die Tartaarse khan, wat albei in Russiese bronne as tsaar bekend was. Die politieke effek was om Iwan se posisie te verhef."<ref>[[#Martin|Martin]], p. 377</ref> Die titel het nie net die kroon gewaarborg nie, maar ook aan Iwan 'n nuwe dimensie van mag gegee wat op die ou end aan [[godsdiens]] verbind was. Hy was nou 'n "goddelike" leier wat aangestel is om God se wil uit te voer, want in "kerklike geskrifte is konings van die [[Ou Testament]] "tsaars" genoem en [[Christus]] die "Hemelse Tsaar".<ref>[[#Bogatyrev|Bogatyrev]], p. 245</ref> Die nuwe titel is daarna van geslag tot geslag oorgedra en "daaropvolgende Moskouse heersers het voordeel getrek uit die goddelike aard van die Russiese monarg se mag".<ref name="Bogatyrev, Sergei 1584" >Bogatyrev, Sergei (2006). "10. Ivan IV (1533–1584)". In Maureen Perrie (ed.). The Cambridge History of Russia. Vol. 1: From Early Rus' to 1689. Cambridge Histories Online. pp. 240–63. doi:10.1017/CHOL9780521812276.011. {{ISBN|978-0-521-81227-6}}. Besoek op 7 Desember 2011.</ref> Nes monarge van Europa het die eerste Russiese tsaars [[mitologie]]se stamboeke aanvaar wat hulle aan antieke [[Rome]] gekoppel het. In ''Die Verhaal van die Prinse van Wladimir'' is hulle afkoms teruggespeur na [[Rjoerik]], die eerste prins van [[Nowgorod]] in Noord-Rusland.<ref name="Wortman">{{cite book |last1=Wortman |first1=Richard S. |title=Scenarios of Power: Myth and Ceremony in Russian Monarchy from Peter the Great to the Abdication of Nicholas II - New Abridged One-Volume Edition |date=31 October 2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4969-7 |pages=9–10 |url=https://books.google.com/books?id=ykaVAQAAQBAJ |language=en}}</ref> ==Binnelandse beleid== Ondanks die rampspoedige gevolge van die Groot Brand van 1547 in Moskou, was die vroeë deel van Iwan se bewind vol vreedsame hervormings en modernisering. Iwan het die regskode hersien; 'n staande leër (die [[streltsi]]) op die been gebring;<ref>{{cite journal |first=Michael C. |last=Paul |title=The Military Revolution in Russia 1550–1682 |journal=The Journal of Military History |volume=68 |issue=1 |year=2004 |pages=9–45 [esp. pp. 20–22] |doi=10.1353/jmh.2003.0401|s2cid=159954818 }}</ref> die eerste Russiese parlement van feodale landgoede (die Zemski Sobor) en die raad van die adellikes (die Verkose Raad) daargestel; en die Kerk se rituele en ekklesiastiese regulasies oor die hele land gelykvormig gemaak. Hy het ook plaaslike selfregering in plattelandse gebiede ingestel. [[Beeld:Ivan IV the Terrible portrait by Weigel 1882.jpg|thumb|180px|'n 16de-eeuse portret van Iwan deur Hans Weigel.]] In 1553 het Iwan 'n ernstige siekte opgedoen waarvan hy vermoedelik nie sou herstel nie. Terwyl hy op sy veronderstelde sterfbed was, het hy die bojare gevra om 'n eed van getrouheid af te lê aan sy oudste seun, wat toe 'n baba was. Baie bojare het geweier, want hulle het geglo hy sou nie sy siekte oorleef nie. Dit het Iwan woedend gemaak en sy wantroue in die bojare vergroot. Wreedaardige vergeldings en teregstellings het gevolg.<ref>{{cite book |last1=Riasanovsky |first1=Nicholas V. |title=A History of Russia |date=2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=0195121791 |chapter = The Second Part of Ivan the Terrible's Rule}}</ref> In 1553 het Iwan die stigting van die Moskouse drukkerswerf gelas en die eerste drukpers is ingevoer en in Rusland bekend gestel. Verskeie godsdiensboeke in Russies is in die 1550's en 1560's gedruk. Die nuwe tegnologie het ontevredenheid onder die tradisionele [[skriba]]s veroorsaak, en die drukkerswerf is afgebrand. Die druk van boeke is egter in 1568 hervat. Iwan het die [[Sint Basilius-katedraal]] in Moskou laat bou ter herdenking van die oorname van [[Kazan]]. Ander gebeure uit dié periode sluit in die bekendstelling van die eerste wette wat die beweegbaarheid van die kleinboere beperk het. Dit sou eindelik lei tot die instelling van [[Slawerny|lyfeienskap]] onder die bewind van tsaar [[Boris Godoenof]] in 1597.<ref name=EB1911>Bain, Robert (1911). "Boris Fedorovich Godunov". In Chisholm, Hugh (red.). Encyclopædia Britannica. Vol. 4 (11de uitg.). Cambridge University Press. p. 254.</ref><ref>Platon Vasilievich Pavlov, ''On the Historical Significance of the Reign of Boris Godunov'' (Moskou, 1850)</ref><ref>Sergey Mikhailivich Solovev, ''History of Russia'' (2de uitg., vol. vii-viii, Sint Petersburg, 1897).</ref> Die kombinasie van swak oeste, verwoesting wat deur die [[opritsjnina]] en Tartaarse plundertogte meegebring is, die uitgerekte oorlog en oorbevolking het 'n ernstige sosiale en ekonomiese krisis in die tweede helfte van Iwan se bewind teweeggebring. ===Opritsjnina=== {{Hoofartikel|Opritsjnina}} [[Beeld:Vasnetsov Ioann 4.jpg|thumb|180px|'n Portret van Iwan IV deur [[Wiktor Wasnetsof]], 1897.]] Probleme in die 1560's het 'n verandering in Iwan se beleide teweeggebring. Rusland is verwoes deur 'n kombinasie van [[droogte]], [[hongersnood]], onsuksesvolle oorloë teen die [[Pools-Litause Gemenebes]], [[Tartare|Tartaarse]] invalle en die seehandelsblokkade wat ingestel is deur [[Swede]], [[Pole]] en die [[Hanse]]verbond. Iwan se eerste vrou, [[Anastasia Romanowna]], is in 1560 oorlede en vergifting is vermoed. Die persoonlike tragedie het Iwan swaar getref en vermoedelik sy persoonlikheid, indien nie sy [[geestesgesondheid]] nie, ernstig beïnvloed. Terselfdertyd het een van Iwan se raadgewers, prins Andrei Koerbski, na Litaue oorgeloop, bevel van die Litause troepe oorgeneem en die Russiese streek Welikije Loeki verwoes. Dié reeks gebeure het Iwan die adel laat wantrou. Op 3 Desember 1564 het Iwan Moskou verlaat vir Aleksandrowa Sloboda. Hier het hy twee briewe gestuur waarin hy sy abdikasie aankondig weens die beweerde bedrog en verraad van die [[aristokrasie]] en kerklikes. Die bojarehof was nie in staat om te regeer in Iwan se afwesigheid nie en was bang vir wraak deur die Moskouse burgers. 'n Afvaardiging van bojare is na Aleksandrowa Sloboda om Iwan te smeek om die troon te herbestyg.{{sfn|Madariaga|2006|pp=176–178}}<ref name="Pavlov">Pavlov, Andrei and Perrie, Maureen (2003) ''Ivan the Terrible (Profiles in Power)''. Harlow, VK: Longman. pp. 112–113. {{ISBN|058209948X}}.</ref> Iwan het ingestem op voorwaarde dat hy absolute mag kry. Hy het die reg opgeëis om verraaiers skuldig te vind, tereg te stel en beslag te lê op hulle eiendom sonder inmenging deur die Bojareraad of Kerk. Iwan het ook die stigting van die opritsjnina aangekondig.{{sfn|Madariaga|2006|pp=179–180}} Aleksandrowa Sloboda was 'n aparte gebied binne die grense van Rusland, hoofsaaklik in die streek van die voormalige [[Republiek Nowgorod]] in die noorde. Iwan het eksklusiewe mag in die gebied gehad. Die Bojareraad het oor die res van die land regeer. Iwan het ook 'n persoonlike wag bekend as die opritsjniki aangestel. Daar was aanvanklik 1&nbsp;000 van hulle.<ref name=Pavlov/>{{sfn|Madariaga|2006|pp=182–183}} Die opritsjniki het sosiale en ekonomiese voorregte gehad en moes net aan Iwan verantwoording doen.<ref name=Pavlov/> Die teiken van die eerste golf vervolgings was hoofsaaklik die prinslike clans van Rusland, veral die invloedryke families van [[Soezdal]]. Iwan het vooraanstaande lede van die bojareclans laat teregstel, verban of die [[Monnik|tonsuur gegee]] (hulle kruin laat skeer en hulle so gedwing om monnike te word) op twyfelagtige aanklagte van sameswering. In 1566 het Iwan die opritsjnina na agt sentrale distrikte uitgebrei. Van die 12&nbsp;000 adellikes het 570 opritsjniki geword en die res is verban.{{sfn|Madariaga|2006|p=183}} Onder die nuwe politieke stelsel is landgoede aan die opritsjniki gegee, maar anders as vorige grondbesitters kon hulle nie vir hulle dade verantwoordelik gehou word nie. Die mans "het feitlik alles gevat wat die kleinboere besit het en hulle gedwing om in een jaar soveel te betaal as wat hulle voorheen in tien jaar betaal het".<ref>[[#Martin|Martin]], p. 410</ref> Dié onderdrukking het daartoe gelei dat al hoe meer kleinboere gevlug het. Dit het weer die algehele produksie verlaag en die prys van graan het vertiendubbel. Iwan was boetvaardig ná die dood van sy seun en sy dade met die opritsjnina, en hy het agterna lyste van Christelike gestorwenes na kloosters gestuur en gevra dat vir almal gebid word.<ref>{{Cite book |title=Great Mysteries of the Past: Experts Unravel Fact and Fallacy Behind the Headlines of History |date=April 1997 |publisher=Reader's Digest |isbn=978-0-89577-377-7 |location=Pleasantville, New York |pages=188–189}}</ref> ===Verwoesting van Nowgorod=== Toestande onder die opritsjnina is versleg deur die epidemie van 1570, 'n pes wat 10&nbsp;000 lewens in Nowgorod en daagliks 600 tot 1&nbsp;000 in Moskou geëis het. Tyens die skrikwekkende toestande van die epidemie, 'n hongersnood en die voortslepende Lyflandse Oorlog het Iwan begin vermoed die adel van die ryk stad Nowgorod beplan om te vlug en die stad onder beheer van die [[Groothertogdom Litaue]] te plaas. 'n Burger van Nowgorod, Pjotr Wolinets, het die tsaar gewaarsku oor die beweerde sameswering, wat volgens moderne historici nie waar was nie. In 1570 het Iwan die opritsjniki opdrag gegee om die stad te plunder. Hulle het die stad en omringende dorpe afgebrand en gestroop, en die stad sou nooit weer sy voormalige prominensie terugkry nie.<ref name="Novgorod1911">{{cite EB1911 |wstitle=Novgorod (town) |display=Novgorod |volume=19 |pages=839–840 |first1=Peter |last1=Kropotkin |first2=John Thomas |last2=Bealby}}</ref> [[Beeld:0NevrevNV Oprichniki BISH.jpg|thumb|links|240px|''Die Opritsjniki'', deur Nikolai Newref (1888).]] Die ongevallesyfer verskil grootliks van bron tot bron. Die Eerste Pskofse Kroniek raam die getal slagoffers op 60&nbsp;000.<ref name=Novgorod1911/><ref>[http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#IvanT Ivan the Terrible, Russia, (r. 1533–84)]. Users.erols.com. Besoek op 7 Desember 2011</ref> Volgens die Derde Nowgorodse Kroniek het die slagting vyf weke geduur. Mans, vroue en kinders is op grond van onbewese beskuldigings van verraad aan sleë vasgemaak en in die vriesende water van die Wolchofrivier gejaag. Iwan het die res van die inwoners laat martel en duisende laat vermoor.<ref name="Hays">{{cite book|last1=Hays|first1=Jeffrey|title=Ivan the Terrible |publisher=Facts and Details|url=http://factsanddetails.com/russia/History/sub9_1b/entry-4935.html|ref=Jeffrey|language=en}}</ref> Feitlik elke dag is 500 of 600 inwoners vermoor, baie deur verdrinking. Die amptelike syfer is egter net 1&nbsp;500 van Nowgorod se "groot" inwoners (adellikes) en omtrent dieselfde getal "kleiner" inwoners. Baie moderne navorsers raam die slagoffers op 2&nbsp;000 tot 3&nbsp;000.<ref>Skrynnikov R.G., "Ivan Grosny", M., AST, 2001</ref> Baie oorlewendes is verban. Die opritsjnina het nie lank ná die verwoesting van Nowgorod voortbestaan nie. Tydens die Russies-Krimse Oorlog van 1571-'72 kon die opritsjniki hulle nie teen 'n gewone leër waardig bewys nie. In 1572 het Iwan die opritsjnina beëindig en die opritsjniki ontbind. ===Aanstelling van Simjon Bekboelatowitsj=== In September of Oktober 1575<ref name="lloyd">{{cite book |title=Rude & barbarous kingdom: Russia in the accounts of sixteenth-century English voyagers |date=1968 |publisher=Univ. of Wisconsin Press |location=Madison, Wis. |isbn=0299047644 |page=166}}</ref> het Iwan sy staatsman van Tartaarse afkoms, Simjon Bekboelatowitsj, as nuwe grootprins van die hele Rusland aangestel.{{sfn|Madariaga|2006|p=301}} Simjon was omtrent 'n jaar lank 'n soort seremoniële staatshoof. Volgens die Engelse gesant Giles Fletcher die Ouere het Simjon op Iwan se bevel beslag gelê op al die grond wat aan kloosters behoort het, en Iwan het gemaak of hy die besluit teenstaan. Toe Iwan die troon in September 1576 terugkry,<ref name="lloyd"/> het hy 'n deel van die gekonfiskeerde grond teruggegee en die res gehou. ==Buitelandse beleid== ===Diplomasie en handel=== [[Beeld:Alexander Litovchenko - Ivan the Terrible Showing Treasures to the English Ambassador Jerome Horsey.jpg|thumb|300px|''Iwan die Verskriklike wys sy skatte vir Jerome Horsey'', deur Aleksander Litowtsjenko (1875). Horsey was 'n Engelse ontdekkingsreisiger, diplomaat en politikus.]] In 1547 het Hans Schlitte, Iwan se agent, ambagslui uit Duitsland gewerf om in Rusland te werk. Hulle is almal in [[Lübeck]] in hegtenis geneem op versoek van Pole en Lyfland. Die Duitse handelaarsmaatskappye het die nuwe hawe geïgnoreer wat Iwan in 1550 aan die Narwarivier in die [[Oossee]] laat bou het en steeds goedere in die Oosseehawens van Lyfland laat aflewer. Rusland het afgeslote van die seehandel gebly. Iwan het noue bande met [[Engeland]] aangeknoop. Russies-Engelse betrekkinge kan teruggespeur word na 1551, toe die Muscovy Company deur Londense handelaars gestig is. Iwan het die [[Witsee]] en die hawe van [[Archangelsk]] vir die maatskappy oopgestel en aan hulle die voorreg om handel te dryf toegeken sonder dat hulle die gewone doeaneheffings betaal het.<ref>[[#Martin|Martin]], p. 407.</ref> Deur middel van Engelse handelaars het Iwan 'n lang korrespondensie met [[Elizabeth I van Engeland]] gevoer. Die koningin was meer op handel ingestel, maar Iwan was geïnteresseerd in 'n militêre bondgenootskap.<ref>{{cite book |last=Dmytryshyn |first=Basil |date=2000 |title=Medieval Russia: A Source Book, 850–1700 |url=https://www.worldcat.org/oclc/21443219 |location=Gulf Breeze, FL |publisher=Academic International Press |page=301 |isbn=0-875-69-218-4|oclc=21443219 }}</ref> Iwan het haar selfs eenkeer gevra om te trou, en tydens sy swak verhouding met die bojare het hy haar 'n waarborg gevra dat hy [[asiel]] in Engeland kan kry as sy bewind in gevaar sou wees.<ref name="muscovy">Crankshaw, Edward, ''Russia and Britain'', Collins, ''The Nations and Britain'' series.</ref> Elizabeth het ingestem, solank hy vir homself kon sorg tydens sy verblyf daar.<ref>{{cite news|title=Russians in London: Government in exile|url=https://www.economist.com/news/europe/21692934-new-generation-migr-s-has-plans-homeland-they-never-wanted-flee-government|access-date=12 February 2016|newspaper=The Economist|date=12 February 2016}}</ref> Iwan het ook met oorsese Ortodokse leiers gekorrespondeer.<ref>[http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=5142 ХОЖДЕНИЕ НА ВОСТОК ГОСТЯ ВАСИЛИЯ ПОЗНЯКОВА С ТОВАРИЩИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629045743/http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=5142 |date=29 Junie 2017 }} (The travels to the Orient by the merchant Vasily Poznyakov and his companions) {{ru}}</ref> Hy was die eerste leier wat op groot skaal met die vrye [[kosakke]] begin saamwerk het. In 1549 het Iwan die [[Kosakke#Don-Kosakke|Don-Kosakke]] opdrag gegee om die [[Krim]] aan te val.<ref>{{cite book |last1=Alexander Filjushkin |title=Ivan the Terrible: A Military History |date=2008 |publisher=Frontline Books |isbn=978-1473815599 |url=https://books.google.com/books?id=dQDSAwAAQBAJ&q=cossacks |chapter=Chapter 1 Russian Military Forces in the Sixteenth Century: Infrastructure of the Russian Army}}</ref> ===Verowering van Kazan en Astrachan=== [[Beeld:ChurchMilitant.jpg|thumb|right|'n Russiese ikoon van omstreeks 1550-'60, 'n [[allegorie]] op die verowering van [[Kazan]].]] Toe Iwan 'n kind was, het leërs van die khanaat Kazan Noordoos-Rusland herhaaldelik aangeval.<ref>''The Full Collection of the Russian Annals'', vol. 13, SPb, 1904</ref> In die 1530's het die [[khan]] van die [[Krim]] 'n aanvalsverbond gesluit met Safa Giray van Kazan, 'n familielid van hom. Toe Safa Giray Rusland in Desember 1540 inval, het die Russe Tartare van die Qasimkhanaat gebruik om hom te keer. Safa Giray moes noodgedwonge na sy eie grense terugtrek. [[Beeld:Siege of Kazan (Pyotr Korovin, 1890).jpeg|thumb|links|200px|''Iwan IV voor die mure van Kazan'', deur Pjotr Korowin (1890).]] 'n Faksie het die gesag van Safa Giray in Kazan ondermyn. 'n Pro-Russiese groep, wat deur Sjah-Ali van die Qasimkhanaat verteenwoordig is, het genoeg gewilde steun gekry om verskeie pogings aan te wend om die troon in Kazan oor te neem. In 1545 het Iwan 'n ekspedisie na die [[Wolga]]rivier gestuur om sy steun aan die pro-Russe te wys. [[Beeld:Crimean Khanate 1550.png|thumb|240px|Die khanate Krim, Astrachan en Kazan in 1550, voor Iwan se uitbreiding tot in die Wolgabekken.]] Op 16 Junie 1552 het Iwan 'n sterk Russiese leër na Kazan gelei. Die laaste beleg van die Tartaarse hoofstad het op 30 Augustus begin. Die stad se watertoevoer is afgesny en die mure deurbreek. Kazan is eindelik op 2 Oktober verower en 'n groot deel van die bevolking is vermoor. Iwan het sy oorwinning gevier deur verskeie kerke met Oosterse kenmerke te laat bou, waarvan die [[Sint Basilius-katedraal]] op [[Rooiplein]] in [[Moskou]] die bekendste is. In veldtogte in 1554 en 1556 het Russiese soldate die khanaat Astrachan aan die mond van die Wolgarivier verower. Die anneksasie van die Tartaarse khanate het die verowering van groot gebiede beteken, asook toegang tot groot markte en beheer oor die hele lengte van die Wolga. Die onderwerping van die Moslemse khanate het Rusland in 'n ryk omskep.<ref>Janet Martin, ''Medieval Russia: 980–1584'', (Cambridge University Press, 2007), p. 396</ref> ===Russies-Turkse Oorlog=== In 1568 het die [[Ottomaanse Ryk]] 'n plan bedink om die Wolga en die [[Don]] met 'n kanaal te verbind. In die somer van 1569 het 'n groot mag van duisende soldate Astrachan beleër en die werk aan die kanaal begin, terwyl 'n Ottomaanse vloot Azof beleër het. Vroeg in 1570 het Iwan se ambassadeurs 'n verdrag in [[Konstantinopel]] onderteken wat vriendskaplike betrekkinge tussen die sultan en die tsaar herstel het.<ref>{{cite book |last1=Garvin |first1=James Louis |last2=Hooper |first2=Franklin Henry |last3=Cox |first3=Warren E. |title=The Encyclopedia Britannica |date=1929 |publisher=Encyclopedia britannica Company, Limited |page=307 |url=https://books.google.com/books?id=38J1JzYsy1oC |language=en}}</ref> ===Lyflandse Oorlog=== [[Beeld:Ivan IV Ortelius 1574.JPG|thumb|180px|''Ioannes Basilius Magnus Imperator Russic, Dux Moscovic'', Abraham Ortelius (1574).]] In 1558 het Iwan die Lyflandse Oorlog begin in 'n poging om toegang tot die [[Oossee]] en sy groot handelsroetes te kry. Die oorlog, wat 24 jaar geduur het, was eindelik onsuksesvol; dit het [[Swede]], die [[Groothertogdom Litaue]], die [[Pools-Litause Gemenebes]] en die [[Duitse Orde]] van Lyfland betrek. Die uitgerekte oorlog het byna die ekonomie vernietig, en die opritsjnina het die regering versteur. Intussen het die Groothertogdom Litaue en Pole verenig, en die Pools-Litause Gemenebes het 'n energieke leier, Stephen Báthory, gekry wat ondersteun is deur Rusland se suidelike vyand, die Ottomaanse Ryk. Iwan se ryk is van weerskante deur twee van dié tyd se grootste moondhede gedruk. In 1579-'81 het Báthory 'n reeks aanvalle teen Moskowië geloods om Lyfland van Moskowië te probeer afsny. In die eerste aanval in 1579 het hy Polotsk met 22&nbsp;000 soldate terugverower. In die tweede aanval, in 1580, het hy Welikije Loeki met 'n mag van 29&nbsp;000 soldate ingeneem. In 1581 het hy die Beleg van Pskof begin met 'n leër van 100&nbsp;000 soldate. ===Krimaanvalle=== [[Beeld:Ivans ivory throne.jpg|thumb|180px|Iwan se troon van [[ivoor]], [[metaal]] en [[hout]].]] In die latere jare van Iwan se bewind is Moskowië se suidelike grense deur Tartare van die Krim versteur, hoofsaaklik om [[slawe]] te vang.<ref>{{cite journal |author=Kizilov, Mikhail |title=Slave Trade in the Early Modern Crimea From the Perspective of Christian, Muslim and Jewish Sources |journal=Journal of Early Modern History |volume=11 |page=1 |url=https://www.academia.edu/2971600 |doi=10.1163/157006507780385125|year=2007 |issue=1–2 }}</ref> Khan Devlet I Giray van die Krim het die Moskoustreek herhaaldelik aangeval. In 1571 het 'n Krim- en Turkse leër van 40&nbsp;000 soldate 'n grootskaalse strooptog geloods. Weens die Lyflandse Oorlog was Moskou se garnisoen net 6&nbsp;000 soldate sterk, en hulle kon nie die khan se aantog verhinder nie. Sonder teenstand het Devlet onbeskermde dorpe om Moskou verwoes en die Groot Brand in Moskou (1571) veroorsaak. Historici raam die slagoffers van die brand op tussen 10&nbsp;000 en 80&nbsp;000. Om vrede met Devlet Giray te koop, moes Iwan afstand doen van sy aanspraak op Astrachan ten gunste van die Krim. Die voorgestelde oordrag was egter net 'n diplomatieke skuif en is nooit regtig voltooi nie. Die nederlaag het Iwan woedend gemaak. Tussen 1571 en 1572 is voorbereidings in opdrag van hom getref en innoverende versterkings is aan die ander kant van die [[Oka]]rivier opgestel. Dit het die grens afgebaken. Die volgende jaar het Devlet Moskou weer aangeval, dié keer met 'n sterk horde.<ref>Van 120&nbsp;000 soldate, volgens die Russiese Kroniek (Новгородская вторая летопись). Год 7080(1572). ПСРЛ т. III, СПб, 1841</ref> Die Russiese leër was die helfte so groot, maar was ervare en is deur die streltsi met moderne wapens ondersteun. Anders as in die nederlaag van 1571, was hulle ook nie meer deur die opritsjnina verdeel nie.{{sfn|Skrynnikov|2015|p=427}} Op 27 Julie het die horde deur die verdedigingslinie aan die Oka gebreek en na Moskou beweeg. Die Russiese troepe het nie tyd gehad om hulle voor te keer nie, maar het die Tartare van agter af aangeval. Die khan het net 30&nbsp;km van Moskou halt geroep, omgedraai en sy hele leër op die Russe afgestuur. Ná 'n paar dae van gevegte het die Russe die Tartare omsingel en aangeval. Die Tartare is heeltemal verslaan en het gevlug.{{sfn|Skrynnikov|2015|pp=417–21}} ===Verowering van Siberië=== [[Beeld:Growth of Russia 1547-1725.png|thumb|270px|Die Russiese uitbreiding in [[Siberië]] strek terug na die 16de eeu, toe Iwan die Stroganof-familie toestemming gegee het om die khanaat Sibir te verower. Die gebied wat deur Iwan verower is, is donkergroen.]] Gedurende Iwan se bewind het Rusland 'n grootskaalse verkenning en kolonialisasie van [[Siberië]] begin. In 1555, kort ná die verowering van Kazan, het die Siberiese khan, Jadegar, en die Nogai-horde, onder khan Ismail, trou aan Iwan gesweer in die hoop dat hy hulle teen hulle teenstanders sou help. Jadegar kon egter nie die volle som van die heffings wat hy aan die tsaar moes betaal, insamel nie en Iwan het dus niks gedoen om dié onbevoegde [[vasal]] te red nie. In 1563 is Jadegar se bewind deur khan Koetsjoem omvergewerp en hy het Jadegar vermoor. Koetsjoem het geweier om heffings aan Moskou te betaal. In 1558 het Iwan die Stroganof-handelaarsfamilie die patent gegee vir die kolonisasie van die streek aan die Kamarivier en in 1574 die grond oor die [[Oeral]]gebergte aan die riviere Toera en Tobol. Die familie het ook toestemming gekry om forte aan die [[Ob]]- en [[Irtisj]]rivier te bou. Omstreeks 1577 het die Stroganofs die kosakleier [[Jermak|Jermak Timofejewitsj]] aangestel om hulle grondgebied teen aanvalle van Koetsjoem te beskerm. [[Beeld:Surikov Pokoreniye Sibiri Yermakom.jpg|thumb|links|280px|''Die Verowering van Siberië deur Jermak Timofejewitsj'', deur [[Wasili Soerikof]].]] In 1580 het Jermak sy verowering van Siberië begin. Met 540 [[kosakke]] het hy gebiede geïnfiltreer wat aan Koetsjoem heffings betaal het. Hy het druk op die verskeie familiegebaseerde stamme uitgeoefen en hulle oorreed om hulle lojaliteit te verskuif en eerder heffings aan Rusland te betaal. Sommige het vrywillig ingestem, terwyl ander beter terme as met Koetsjoem aangebied is en nog ander gedwing is. Jermak het ook forte in die nuut verowerde gebiede laat oprig. Die veldtog was suksesvol en Jermak het die Siberiese leër in 'n geveg verslaan, maar hy het versterkings nodig gehad. Hy het gesante na Iwan die Verskriklike gestuur en verklaar dat die gebiede van Siberië wat hy verower het, deel van Rusland is. Dit het die Stroganofs, wat Siberië vir hulleself wou hou, woedend gemaak. Iwan het ingestem om die kosakke te help deur streltsi te stuur, maar dié is op pad van verhongering dood. Die plaaslike volke het die kosakke verslaan, Jermak is dood en die oorlewendes het Siberië onmiddellik verlaat. Eers in 1586, twee jaar ná Iwan se dood, sou die Russe daarin slaag om 'n vastrapplek in Siberië te kry deur die stad [[Tjoemen]] te stig. ==Persoonlike lewe== ===Huwelike en kinders=== [[Beeld:Grigory Sedov - Ivan the Terrible admiring Vasilisa Melentieva.jpg|thumb|240px|Tsaar Iwan IV bewonder sy vrou Wasilisa Melentjewa, deur Grigori Sedof (1875).]] [[Beeld:REPIN Ivan Terrible&Ivan.jpg|duimnael|240px|Iwan die Verskriklike en die seun wat hy per ongeluk doodgeslaan het, deur [[Ilja Repin]].]] Iwan die Verskriklike het minstens ses vroue (moontlik agt) gehad, maar net vier is deur die Kerk erken. Drie van hulle is na bewering vermoor, óf deur sy vyande óf deur mededingende aristokratiese families wat wou hê hulle dogters moes met hom trou.<ref name=rbth/> Hy het nege kinders gehad. In 1580 het sy erfgenaam, tsarewitsj Iwan Iwanowitsj, getrou met Jelena Sjeremetewa van die adellike familie Sjeremetef,<ref>{{cite book |last1=Bushkovitch |first1=Paul |title=Succession to the Throne in Early Modern Russia: The Transfer of Power 1450–1725 |date=18 March 2021 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-47934-9 |page=99 |url=https://books.google.com/books?id=pAEbEAAAQBAJ |language=en}}</ref> wat 'n seldsame voorbeeld was van die dogter van 'n bojaar wat in die dinastie ingetrou het.{{sfn|Martin|2012|p=158}} Op {{OuVormDatum|19 November|1581|9 November}} het Iwan Jelena betig omdat sy nie behoorlik aangetrek was vir haar gevorderde swangerskap nie, en dit het tot 'n rusie tussen Iwan en sy seun gelei.<ref name="Crummey"/> Historici glo oor die algemeen Iwan het sy seun in 'n woedeaanval vermoor{{sfn|Perrie|Pavlov|2014|p=192}} deur die jonger man met sy gepunte staf te slaan.<ref name="Zimin">{{cite book|chapter-url=http://www.portal-slovo.ru/rus/history/89/11372/ |chapter=Отечественные историки о государе Иване IV Грозном |script-title=ru:Россия времен Ивана Грозного |place=Moscow |year=1982 |author1=Zimin, A.A |author2=Khoroshkevich, A.L. |pages=147–51 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080320001845/http://www.portal-slovo.ru/rus/history/89/11372/ |archive-date=20 March 2008 |language=ru}}</ref> Jelena het ook binne 'n paar uur ná die voorval 'n miskraam gehad.<ref name="Crummey">{{cite book |last1=Crummey |first1=Robert O. |title=The Formation of Muscovy 1300 - 1613 |date=6 June 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-87200-9 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=MMwFBAAAQBAJ |language=en}}</ref> ====Bevestigde huwelike==== # [[Anastasia Romanowna]] (3 Februarie 1547 - 7 Augustus 1560; oorlede):{{sfn|Martin|2012|p=160}} #* Anna Iwanowna (10 Augustus 1548 - 20 Julie 1550) #* Maria Iwanowna (getroud 17 Maart 1551) #* Dmitri Iwanowitsj (Oktober 1552 - 26 Junie 1553) #* Iwan Iwanowitsj (28 Maart 1554 19 November 1581) #* Jewdoksia Iwanowna (26 Februarie 1556 - Junie 1558) #* [[Fjodor I van Rusland]] (31 Mei 1557 - 6 Januarie 1598) # Maria Temrjoekowna (21 Augustus 1561 - 1 September 1569; oorlede):{{sfn|Martin|2012|p=160}} #* Wasili Iwanowitsj (21 Maart 1563 - 3 Mei 1563) # Marfa Sobakina (28 Oktober 1571 - 13 November 1571; oorlede){{sfn|Martin|2012|p=160}} # Anna Koltofskaja (29 April 1572 - 31 Mei 1572; na klooster gestuur);{{sfn|Martin|2012|p=160}} dit was sy laaste huwelik wat deur die Kerk erken is. Sy is later heilig verklaar as sint Daria.<ref>{{Cite web|title=ДАРИЯ|url=https://www.pravenc.ru/text/171388.html|access-date=20 August 2021|website=www.pravenc.ru}}</ref> # Anna Wasiltsjikowa (7-30 Januarie 1575 of September-Oktober 1574; na klooster gestuur) # Maria Nagaja (6 September 1580; weduwee):{{sfn|Martin|2012|p=160}} #* [[Dmitri Iwanowitsj van Rusland|Dmitri Iwanowitsj]] (19 Oktober 1582 - 15 Mei 1591); hy is later heilig verklaar as sint Demetrius van Oeglitsj en Moskou, tsarewitsj.<ref>{{Cite web|title=Благоверный Дими́трий Угличский и Московский, царевич|url=https://azbyka.ru/days/sv-dimitrij-uglichskij-i-moskovskij|access-date=20 August 2021|website=azbyka.ru|language=ru}}</ref> ====Onbevestigde huwelike==== # Wasilisa Melentjewa (?–1579) (bestaan betwis) # Maria Dolgoroekaja (1580) (bestaan betwis) Volgens die historikus [[Simon Sebag Montefiore]] het Iwan ook 'n affair gehad met die howeling Fjodor Basmanof. Toe die magnaat Dmitri Oblenski Owtsjinin vir Basmanof toesnou: "Ons dien die tsaar op nuttige maniere, soos jy met jou vuil sodomitiese dade," het Iwan hom met warm water gebrand en doodgesteek.<ref>{{Cite book |last=Sebag Montefiore |first=Simon |title=The world: a family history of humanity |date=2023 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-525-65953-2 |location=New York}}</ref> [[Beeld:Ivan Bilibin 131.jpg|thumb|160px|''Die dood van Iwan die Verskriklike'', deur [[Iwan Bilibin]] (1935).]] ===Kunste=== Iwan was 'n taamlik talentvolle [[digter]] en [[komponis]]. Sy Ortodokse liturgiese himne, "Stichiron No. 1 ter Ere van sint Petrus", en dele van sy briewe is deur die Sowjetse komponis Rodion Sjtsjedrin getoonset. Die opname, die eerste CD wat in die Sowjetunie vervaardig is, is in 1988 uitgereik ter herdenking van 'n millennium van die [[Christendom]] in Rusland.<ref>{{cite web|title=Иван IV Грозный / Родион Константинович Щедрин – Стихиры (Первый отечественный компакт-диск)|url=http://www.intoclassics.net/news/2009-08-09-7942|work=intoclassics.net|date=9 August 2009|access-date=13 Julie 2024|archive-date=23 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723155901/http://intoclassics.net/news/2009-08-09-7942|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Kuzin|first=Viktor|title=Первый русский компакт-диск|url=http://www.rarity.ru/CONSALTING.htm|work=rarity.ru|access-date=20 August 2010|archive-date=23 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123125830/http://www.rarity.ru/CONSALTING.htm|url-status=dead}}</ref> ==Dood== Iwan is op {{OuVormDatum|28 Maart|1584|18 Maart}}<ref name=Waliszewski/> aan 'n [[beroerte]] dood terwyl hy [[skaak]] met die Russiese staatsman Bogdan Belski gespeel het.<ref name="Waliszewski">{{cite book|last=Waliszewski|first=Kazimierz|author2=Mary Loyd|title=Ivan the Terrible|publisher=J.B. Lippincott|year=1904|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/ivanterrible00loydgoog/page/n398 377]–78|url=https://archive.org/details/ivanterrible00loydgoog}}</ref> Hy is opgevolg deur sy middelste seun, [[Fjodor I van Rusland|Fjodor]],<ref name="Zimin" /> 'n swaksinnige figuur.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Fyodor-I|title=Fyodor I {{!}} tsar of Russia|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=19 November 2019}}</ref> Fjodor is in 1598 kinderloos dood, en dit het die [[Tyd van Beroeringe]] begin. ===Herkoms deur die vaderlike linie=== {{chart top|text-align=left|Patrilineale herkoms}} Patrilineale (ook patriliniêre of patrilineêre) herkoms is die beginsel agter lidmaatskap in koningshuise, want dit kan deur die eeue nagespeur word. Dit beteken as Iwan IV 'n histories akkurate huisnaam moes kies, dit die [[Huis van Rjoerik]] sou gewees het, omdat al die mans deur die vaderlike linie in sy stamboek afstammelinge van dié huis was. # [[Rjoerik]], prins van Nowgorod, oorlede in 879 # [[Igor van Kiëf|Igor]], prins van Kiëf, omstreeks 877-945 # [[Swjatoslaf I van Kiëf|Swjatoslaf I]], prins van Kiëf, omstreeks 943-972 # [[Wladimir die Grote|Wladimir]], grootprins van Kiëf, omstreeks 958-1015 # [[Jaroslaf die Wyse|Jaroslaf]], grootprins van Kiëf, omstreeks 978-1054 # [[Wsewolod I van Kiëf|Wsewolod I]], grootprins van Kiëf, omstreeks 1030-1093 # [[Wladimir Monomach|Wladimir II Monomach]], grootprins van Kiëf, 1053-1125 # [[Joeri Dolgoroeki]], grootprins van Kiëf, 1099-1157 # [[Wsewolod die Groot Nes]], grootprins van Wladimir, 1154-1212 # [[Jaroslaf II van Wladimir|Jaroslaf II]], grootprins van Wladimir, 1191-1246 # [[Aleksander Nefski]], grootprins van Wladimir, 1221-1263 # Daniël, prins van Moskou, 1261-1303 # [[Iwan I van Moskou|Iwan I]], grootprins van Wladimir en Moskou, 1288-1341 # [[Iwan II van Moskou|Iwan II]], grootprins van Wladimir en Moskou, 1326-1359 # [[Dmitri Donskoi]], grootprins van Wladimir en Moskou, 1350-1389 # [[Wasili I van Moskou|Wasili I]], grootprins van Wladimir en Moskou, 1371-1425 # [[Wasili II van Moskou|Wasili II]], grootprins van Wladimir en Moskou, 1415-1462 # [[Iwan III van Rusland|Iwan III]], grootprins van Moskou en die hele Rusland, 1440-1505 # [[Wasili III van Rusland|Wasili III]], grootprins van Moskou en die hele Rusland, 1479-1533 # '''Iwan IV''', tsaar en grootprins van die hele Rusland, 1530-1584 {{chart bottom}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bibliografie=== {{Refbegin|3}} * {{cite book |last1=Filyushkin |first1=A. I. |title=Титулы русских государей |date=2006 |publisher=Альянс-Архео |isbn=978-5-98874-011-7 |url=https://books.google.com/books/about/Титулы_русских_госуда.html?id=BQtoAAAAMAAJ |language=ru}} * {{Cite book |title=The Cambridge History of Russia |last=Bogatyrev, Sergei |publisher=Cambridge Histories Online |year=2006 |isbn=978-0-521-81227-6 |editor-last=Maureen Perrie |volume=1: From Early Rus' to 1689 |pages=240–63 |chapter=10. Ivan IV (1533–1584) |doi=10.1017/CHOL9780521812276.011 |ref=Bogatyrev |chapter-url=http://histories.cambridge.org/extract?id=chol9780521812276_CHOL9780521812276A011 |access-date=7 December 2011 |archive-date=17 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120917053106/http://histories.cambridge.org/extract?id=chol9780521812276_CHOL9780521812276A011 |url-status=dead }} * {{cite book |last1=Madariaga |first1=Isabel de |title=Ivan the Terrible |date=25 September 2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11973-2 |url=https://www.google.com/books/edition/Ivan_the_Terrible/xdFVn1v3FMUC |language=en}} * {{Cite book |title=Medieval Russia 980–1584 |last=Martin, Janet |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |isbn=978-0-521-85916-5 |edition=2nd |location=New York |chapter=Ivan IV the Terrible |ref=Martin |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9JHwVtL7qDcC&pg=PA407 }} * {{cite book |last1=Martin |first1=Russell E. |title=A Bride for the Tsar: Bride-Shows and Marriage Politics in Early Modern Russia |date=15 June 2012 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-5665-8 |url=https://books.google.com/books?id=vf7-DwAAQBAJ |language=en}} * {{cite book |last1=Perrie |first1=Maureen |last2=Pavlov |first2=Andrei |title=Ivan the Terrible |date=10 July 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-89468-1 |page=192 |url=https://books.google.com/books?id=mooABAAAQBAJ |language=en}} * {{Cite book |url=https://archive.org/details/bub_gb_HA423-LLsv4C |title=The Origins of Autocracy |last=Yanov, Alexander |publisher=University of California Press |year=1981 |isbn=978-0-520-04282-7 |location=Los Angeles |ref=Yanov }} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=UP7dCgAAQBAJ |title=Reign of Terror: Ivan IV |last=Skrynnikov |first=Ruslan G. |date=2015 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-30401-7 |pages=439–41 }} {{Refend}} ===Algemene verwysings=== {{Refbegin|3}} * Bobrick, Benson. ''Ivan the Terrible''. Edinburg: Canongate Books, 1990 (hardeband), {{ISBN|0-86241-288-9}}). * Hosking, Geoffrey. ''Russia and the Russians: A History''. Cambridge: Harvard University Press, 2004 (paperback, {{ISBN|0-674-01114-7}}). * Payne, Robert; Romanoff, Nikita. ''Ivan the Terrible''. Lanham, Maryland: Cooper Square Press, 2002 (sagteband, {{ISBN|0-8154-1229-0}}). * Troyat, Henri. ''Ivan the Terrible''. New York: Buccaneer Books, 1988 (hardeband, {{ISBN|0-88029-207-5}}); Londen: Hodder & Stoughton, 1985 (hardeband, {{ISBN|978-0-45006-119-6}}); Londen: Phoenix Press, 2001 (sagteband, {{ISBN|1-84212-419-6}}). {{Refend}} ==Nog leesstof== * Cherniavsky, Michael. "Ivan the Terrible as Renaissance Prince", ''Slavic Review'', Vol.&nbsp;27, No.&nbsp;2. (Junie 1968), pp.&nbsp;195–211. * Hunt, Priscilla. "Ivan IV's Personal Mythology of Kingship", ''Slavic Review'', Vol.&nbsp;52, No.&nbsp;4. (Winter, 1993), pp.&nbsp;769–809. * Menken, Jules. "Ivan the Terrible." ''History Today'' (Maart 1953) 3#3, Vol. 3 Uitg. 3, pp.&nbsp;167–73. * Perrie, Maureen. ''The Image of Ivan the Terrible in Russian Folklore'' (Cambridge University Press, 1987; {{ISBN|0-521-33075-0|0-521-89100-0}}). * Perrie, Maureen. ''The Cult of Ivan the Terrible in Stalin's Russia''. (New York: Palgrave, 2001 {{ISBN|0-333-65684-9}}). * Platt, Kevin M.F.; Brandenberger, David. "Terribly Romantic, Terribly Progressive, or Terribly Tragic: Rehabilitating Ivan&nbsp;IV under I.V. Stalin", ''Russian Review'', Vol.&nbsp;58, No.&nbsp;4. (Oktober 1999), pp.&nbsp;635–54. * Isolde Thyrêt, "The Royal Women of Ivan IV's Family and the Meaning of Forced Tonsure," in Anne Walthall (red.), ''Servants of the Dynasty: Palace Women in World History'' (Berkeley, Univ. California Press, 2008), 159–71. ==Skakels== * [https://web.archive.org/web/20080302130527/http://textplay.net/pages/0003.htm The throne of Ivan the Terrible] * [https://web.archive.org/web/20080302130537/http://textplay.net/pages/0004.htm The holy gospel of Ivan the Terrible] * [http://www.awesomestories.com/biographies/ivan-terrible Ivan the Terrible] met video's, foto's en vertalings uir die Russiese Argief en Staatsmuseums {{CommonsKategorie-inlyn|Ivan IV of Russia}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ivan the Terrible}} {{Tsare van Rusland|state=expanded}} {{Rjoerik-dinastie|state=expanded}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geboortes in 1530]] [[Kategorie:Huis van Rjoerik]] [[Kategorie:Russiese tsare]] [[Kategorie:Sterftes in 1584]] 2w3741jjqwiv1g1nhzf8thurucb03a2 0 21944 2922973 2818006 2026-08-07T19:30:05Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2922973 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Superrugby | huidige_seisoen = [[2027 Superrugbyseisoen]] | beeld = Superrugby Logo.jpg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van Superrugby | sportsoort = [[Rugby]] | gestig = 1996 (as Super 12)<br />2006 (as Super 14)<br />2011 (as Superrugby) | gestaak = | vervang = | eienaar = [[SANZAAR]] | inougureel = [[1996 Super 12-seisoen|1996]] (Super 12)<br />[[2006 Super 14-seisoen|2006]] (Super 14)<br />[[2011 Superrugbyseisoen|2011]] (Superrugby) | lande = {{vlagland|Australië}} (4 spanne)<br />{{vlagland|Nieu-Seeland}} (5 spanne)<br />{{vlagland|Fidji}} (1 span)<br />Stille Oseaan-eilande (1 span)<br />Voorheen:<br />{{vlagland|Argentinië}} (1 span)<br />{{vlagland|Japan}} (1 span)<br />{{vlagland|Suid-Afrika}} (8 spanne) | divisies = | spanne = 11 | onlangse_kamp = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] ([[2026 Superrugbyseisoen|2026]]) | verwante_komps = Mitre 10-beker<br />Nasionale Rugbykampioenskap | borg = Investec<br />Vodafone }} '''Superrugby''' (in die logo word dit geskryf as ''SupeRugby'') is die grootste [[rugby]]klubkampioenskap in die [[Suidelike Halfrond]] en bestaan (sedert 2025) uit 11 spanne van [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]). Tot in 2015 het 16 spanne elk een keer teen mekaar gespeel en die top vier spanne het deurgedring na die halfeindstryd. Die wenners van die halfeindstryd speel dan in die eindstryd om die algehele wenner te bepaal. == Geskiedenis == === Super 6 === [[Lêer:Super 14 LineOut Bulls.JPG|duimnael|Bulls in 'n lynstaan teen die Western Force.]] [[Lêer:Brumbies vs Waratahs.jpg|duimnael|Die Brumbies veg verbete teen die Western Force.]] [[Lêer:Stormers super 14.jpg|duimnael|Die stormers se 2006 Super 14 span hou 'n spanpraatjie.]] Voor 1996 het gereelde mededingende rugby in kompetisies van lande in die Suidelike Halfrond vorm begin aanneem, waarvan die vroegste die [[Suidseekampioenskap]] was wat in 1986 begin het. Die oorspronklike kompetisie het bestaan uit drie spanne van Nieu-Seeland ([[Auckland]], Canterbury en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) saam met twee Australiese spanne ([[Queensland]] en [[Nieu-Suid-Wallis]]) en [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]]. Die kompetisie is in 1992 herbekendgestel as die Super Ses. === Super 10 === In 1993 het die [[Super 10 (Suidelike Halfrond kompetisie)|Super 10]] die Suidseekampioenskap en Super Ses-toernooie vervang. Met Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale sport in 1992 was daar 'n geleentheid om 'n uitgebreide weergawe van die kompetisie die lig te laat sien. Die aanvangskompetisie het die volgende spanne ingesluit: Waikato, Auckland, Otago en North Harbour (Nieu-Seeland); Natal, Transvaal en Noord-Transvaal (Suid-Afrika); Queensland en Nieu-Suid-Wallis (Australië) en Wes-Samoa (as verteenwoordiger van die Suidsee-nasies). Die Super 10 is deur Transvaal in 1993 gewen en deur Queensland in 1994 en 1995. === Super 12 === Die amptelike verklaring van die professionalisering van rugby in Augustus 1995 het gely tot ’n herstrukturering van die Super 10-kompetisie. Na die sukses van die [[Rugbywêreldbeker 1995|Wêreldbeker in 1995]] het die [[Rugby Australia|Australiese]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse Rugbyrade]] [[SANZAR]] (Suid-Afrikaanse, Nieu-Seelandse en Australiese Rugby) gestig om ’n jaarlikse 12-span provinsiale kompetisie te administreer waarin streekspanne van die drie nasies teen mekaar sou speel. Hiermee saam is besluit om ’n jaarlikse [[Drienasiesreeks|Drienasiestoetsreeks]] tussen die drie lande te hou. ’n Noemenswaardige rede vir die ontwikkeling van die Super 12 was die bedreiging vir rugby van die ander rugbysport, [[Rugby League|rugby league]]. Deur die instelling van die Super 12 het die drie rade ’n produk gehad waarna die vraag hoog was (veral vir televisie), wat hulle in staat gestel het om ’n 10-jaar kontrak te sluit met News Corp vir eksklusiewe uitsaairegte van [[Amerikaanse dollar|VS$]] 555 miljoen. Dit het die unies dekking en finansiële ondersteuning gebied om die kompetisie te begin.<ref name="sanzardeal">{{en}} {{cite web | title=More for players in new SANZAR deal | work=worldcupweb.com | url=http://www.worldcupweb.com/WCrugby/item.asp?NewsID=845 | accessdate=20 Maart 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060320101141/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/item.asp?NewsID=845 | archive-date=20 Maart 2006 | url-status=dead }}</ref> Met noemenswaardige borgskappe en die professionalisering van rugby in 1995, het die Super 12-kompetisie suksesvol afgeskop in [[1996 Super 12-seisoen|1996]] met vyf spanne van Nieu-Seeland, vier van Suid-Afrika en drie van Australië. Nieu-Seeland se oorheersing van die kompetisie het reeds in die eerste jaar begin toe die [[Blues (Superrugbyspan)|Auckland Blues]] die aanvangskompetisie gewen het deur die [[Sharks (Superrugbyspan)|Natal Sharks]] met 45–21 in ’n tuiseindstryd te klop. Die Blues het 1996 se sukses herhaal in [[1997 Super 12-seisoen|1997]] toe hulle die Australiese [[Brumbies (Superrugbyspan)|ACT Brumbies]] met 23–7 in die eindstryd geklop het. In [[1998 Super 12-seisoen|1998]] het Auckland in sy derde agtereenvolgende eindrondte gespeel maar het verloor teen die [[Crusaders (Superrugbyspan)|Canterbury Crusaders]] met 13–20. Dit het die begin van die Crusaders se drie-jaar oorheersing van die kompetisie ingelui. Hulle het die [[1999 Super 12-seisoen|1999]] en [[2000 Super 12-seisoen|2000]]-seisoene gewen teen onderskeidelik die [[Highlanders (Superrugbyspan)|Otago Highlanders]] en die ACT Brumbies. Die [[2001 Super 12-seisoen|2001]]-seisoen was die eerste waarin geen Nieu-Seelandse span die eindrondte kon haal nie. Dit is gespeel tussen die ACT Brumbies en die Natal Sharks waarin die Brumbies oortuigend gewen het met 36–6. In [[2002 Super 12-seisoen|2002]] het die Crusaders hulle vierde titel ingepalm en hul vyfde net gemis in [[2003 Super 12-seisoen|2003]] toe hulle met vier punte teen die Blues verloor het. In [[2004 Super 12-seisoen|2004]] het die Brumbies wraak geneem in die 2000-eindstryd toe hulle die Crusaders met 47–38 geklop het voor die Crusaders se tuisskare. Die Crusaders het egter in [[2005 Super 12-seisoen|2005]] weer die kompetisie gewen toe hulle teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Wallis Waratahs]] (wat in hul eerste eindrondte gespeel het) gewen het met 35–25. Dit was die laaste jaar van die 12-spanformaat van die kompetisie. Van die vroeë 2000’s af het Australië begin vra vir die insluiting van ’n vierde Australiese span en Suid-Afrika vir ’n vyfde Suid-Afrikaanse span. Daar was ook gissings oor die insluiting van ’n span van die Suidsee-nasies soos [[Fidji]]; of ’n gekombineerde Suidsee-eilandespan van Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]. Argentinië het ook navraag gedoen om insluiting in die Super 12. === Super 14 === [[Lêer:Super14 Cup.JPG|duimnael|links|Die Super 14 trofee.]] [[Lêer:Super 14 logo.png|duimnael|Amptelike logo van die Super 14.]] In September 2004 het SANZAR met onderhandelinge begin vir 'n nuwe televisiekontrak wat in 2006 in werking sou tree. Daardie Desember het SANZAR aangekondig dat 'n nuwe TV-kontrak onderteken is met [[News Corporation]] wat die uitsaairegte vir die [[Verenigde Koninkryk]], Australië en Nieu-Seeland bekom het en [[Supersport]] vir Suid-Afrika. Die kontrak was V$323 miljoen oor vyf jaar werd, wat 'n 16% jaarlikse styging is in vergelyking met die vorige kontrak.<ref name="sanzardeal" /> Dit dek internasionale sowel as Super 14-wedstryde. SANZAR kon self nog ander transaksies met lande soos [[Frankryk]], [[Japan]] en Amerika sluit. Die [[Drienasiesreeks|Drienasies]] was die "melkkoei" vir die SANZAR-vennote, aangesien dit ongeveer 60% van die geld van News Ltd. voorsien het. Die Super 14 het slegs omtrent 30% van die kontrak uitgemaak. Onder die nuwe kontrak het Australië en Suid-Afrika elk 'n ekstra span in die kompetisie gekry en elke Drienasiespan sou nou ses wedstryde speel in plaas van die gebruiklike vier. Die voorstel het ook die moontlikheid van 'n splitsing van die huidige formaat in twee afdelings met sewe spanne oopgehou, maar daar is besluit om die kompetisie in die huidige eentabel-formaat te hou. Argentinië en die Suidsee-eilande is egter steeds onder hierdie voorstel uit die kompetisie gehou. In 2005 is bevestig dat die nuwe Australiese span in die kompetisie die [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]], met hul basis in [[Perth]] sou wees. Die toevoeging van 'n nuwe Suid-Afrikaanse span het egter tot onmin gelei, en selfs die regering het ingemeng. Uiteindelik is die vyf Suid-Afrikaanse spanne vasgestel en daar is besluit om die vier bestaande spanne te hou met die toevoeging van die [[Cheetahs (Superrugbyspan)|Cheetahs]], met hul basis in [[Bloemfontein]]. [[Lêer:Skrum.jpg|duimnael|Die Lions speel teen die Sharks]] Die twee nuwe spanne het nie baie goed gevaar nie en die Cheetahs was die beste van die twee. Die Cheetahs het tiende geëindig met vyf seges en die Western Force kon net een wedstryd wen en het heel onder aan die punteleer geëindig. Die hoogtepunt vir die Force was hulle gelykop uitslag teen die uiteindelike kampioene, die Crusaders. Die Crusaders het met die [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]], wie se eerste eindstryd dit was, afgereken met 19–12. Vir die 2007-seisoen het 22 [[All Blacks]] die kompetisie se eerste sewe rondtes misgeloop as deel van 'n All Black-"kondisioneringsprogram".<ref name="2007Conditioning">{{en}} {{cite web |title=All Blacks pulled out of the Super 14 |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692051,00.html |publisher=planet-rugby.com |date=20 Augustus 2006 |accessdate=28 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228193631/http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692051,00.html |archive-date=28 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hierdie program was deel van die All Blacks se voorbereidings vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] en elke Nieu-Seelandse konsessie moes sonder sy sleutelspelers klaarkom in die eerste sewe rondtes.<ref name="ConditioningSquad">{{en}} {{cite web |title=Henry reveals his 'World Cup team' |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692085,00.html |publisher=planet-rugby.com |date=11 September 2006 |accessdate=28 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228193636/http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692085,00.html |archive-date=28 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="ConditioningSquad2">{{en}} {{cite web | last=Leggat| first=David|title=Getting the balance in Super 14|url=http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10402597 |publisher=nzherald.co.nz |date=22 September 2006 |accessdate=24 September 2006}}</ref> Aan die einde van die seisoen kon geen Australiese span deurdring tot die uitspeelwedstryde nie (die eerste keer sedert 1998). Alhoewel die Brumbies goed vertoon het en die Western Force baie beter vertoon het, was dit nie 'n goeie jaar vir die Reds en die Waratahs nie, wat onderskeidelik laaste en tweede laaste geëindig het. Met die terugkeer van die 22 All Blacks kon die Nieu-Seelandse spanne steeds nie hul volle sterkte bereik nie en die seisoen se kompetisie is vir die eerste keer deur 'n Suid-Afrikaanse span gewen. Die Sharks (tweede op die punteleer) en die [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] (bo-aan die punteleer) het dinge uitgespook om die trofee. Die eindwedstryd is op die [[Kings Park-stadion|ABSA-stadion]] in [[Durban]] deur die Bulls met 20–19 gewen. === Suid-Afrikaanse onttrekking en herorganisasie === Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] moes die [[2020 Superrugbyseisoen]] kortgeknip word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/all-super-rugby-matches-to-be-cancelled-after-sunday-s-fixtures-20200314-p54a4u.html |title=All Super Rugby matches to be cancelled after Sunday's fixtures |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Tom Decent |date=14 Maart 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> Vervolgens het die Japannese [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] in Junie 2020 ontbind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0601/1143755-sunwolves-confirm-time-in-super-rugby-is-over/ |title=Sunwolves confirm time in Super Rugby is over as 2020 plans fail |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=1 Junie 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> In September dieselfde jaar het die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] aangekondig dat al sy spanne uit Superrugby onttrek word en waarskynlik by 'n uitgebreide [[Verenigde Rugbykampioenskap|Pro14/Verenigde Rugbykampioenskap]] sal aansluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2020/09/29/saru-members-vote-to-seek-northern-hemisphere-future/ |title=SARU members vote to seek northern hemisphere future |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=29 September 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> In 2021 is die plaaslike toernooie "Super Rugby Aotearoa" (Nieu-Seeland) en "Super Rugby AU" (Australië) beslis,<ref name="SR Aotearoa 2021">{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/sky-super-rugby-aotearoa-draw-announced/ |title=Sky Super Rugby Aotearoa draw announced |publisher=Super Rugby NZ |date=10 November 2020 |accessdate=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116115022/https://www.superrugby.co.nz/news/sky-super-rugby-aotearoa-draw-announced/ |archive-date=16 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="SR AU 2021">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2020/11/10/2021-australia-super-rugby-draw-revealed-with-new-zealand-crossover-set-to-follow |title=Revealed: Rugby Australia announce 2021 Super Rugby AU draw |publisher=[[Rugby Australia]] |date=11 November 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> "Super Rugby Trans-Tasman" is ook in 2021 beslis, waartydens die Australiese spanne teen die Nieu-Seelandse spanne te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2020/11/12/2021-set-for-thrilling-trans-tasman-crossover |title=2021 set for thrilling Trans-Tasman crossover |publisher=[[Rugby Australia]] |date=13 November 2020 |accessdate=13 November 2020}}</ref> Gevolglik het die Argentynse [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] ná 2020 nie meer aan Superrugby deelgeneem nie en pleks daarvan in 2021 aan die Amerikaanse Superrugbyliga (nou Superrugby Amerikas) deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/01/06/jaguares-to-play-in-super-liga-americana-de-rugby/ |title=Jaguares to play in Súper Liga Americana de Rugby |publisher=Americas Rugby News |date=6 Januarie 2021 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> In Desember 2022 is hulle uiteindelik verdeel in die twee spanne Dogos en Pampas wat sedertdien aan die Superrugby Amerikas deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/rugby/jaguares-se-divide-para-multiplicar-la-base-del-rugby-argentino-y-potenciar-la-competencia-regional-nid25122022/ |title=Jaguares se divide para multiplicar la base del rugby argentino y potenciar la competencia regional |publisher=La Nación |author=Alejo Miranda |date=25 Desember 2022 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Vanaf die 2022-seisoen is 'n nuwe 12-span-toernooi aangekondig met die vyf Australiese en vyf Nieu-Seelandse spanne wat deur [[Moana Pasifika]] en 'n Fidjiaanse span aangevul sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |website=www.sarugbymag.co.za |accessdate=27 Desember 2020}}</ref> [[Nieu-Seeland Rugby]] het bevestig dat dit met Fiji Rugby en Moana Pasifika wil saamwerk en ook met Australië wil voortgaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-confirms-fiji-rugby-and-moana-pasifika-as-preferred-partners/ |title=New Zealand Rugby confirms Fiji Rugby & Moana Pasifika as preferred partners |publisher=[[All Blacks]] |accessdate=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127134347/https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-confirms-fiji-rugby-and-moana-pasifika-as-preferred-partners/ |archive-date=27 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In April 2021 is aangekondig dat lisensies aan beide [[Fijian Drua]] en Moana Pasifika gegee is om in 2022 by Superrugby aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |title=Next steps in Pacific Island professional teams journey confirmed by NZ Rugby |publisher=[[All Blacks]] |date=14 April 2021 |archive-date=5 Februarie 2024 |accessdate=5 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205120957/https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe formaat is in Augustus 2021 bevestig, dit sal onder die naam ''Super Rugby Pacific'' plaasvind en na 'n groepfase terugkeer, hoewel die afdelings met een been vervang sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format confirmed |work=Super Rugby NZ |date=30 Augustus 2021 |accessdate=9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |archive-date=9 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Spanne == {{Hoofartikel|Superrugby konsessie-areas}} {| class="wikitable" style="width: 100%" | bgcolor="#ABCDEF" align="center" colspan="4"|'''Oorsig van spanne''' |- !Land !Span !Stad/Area !Stadion/s (Kapasiteit) |- ! rowspan="5" | [[Australië]] | [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] | [[Australiese Hoofstadgebied]] AHG en Suidelike NSW insluitend [[Canberra]], [[Queanbeyan]], [[Nowra]] en [[Albury]] | [[Canberrastadion]], (25&nbsp;011) |- | [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] | [[Nieu-Suid-Wallis]] Noordelike en sentrale NSW insluitend [[Sydney]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]], Wollongong, Tamworth en Coffs Harbour | [[Sydney Voetbalstadion]], (45&nbsp;500) |- | [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] | [[Queensland]] Die hele Queensland insluitend [[Brisbane]], [[Goudkus, Queensland|Goudkus]], [[Cairns]] en [[Rockhampton]] | [[Suncorpstadion]], (52&nbsp;500) |- | [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] | [[Wes-Australië]] Die hele WA insluitend [[Perth]], [[Mandurah]], [[Bunbury]] and [[Kalgoorlie]] | [[Perth Ovaal|nib-stadion]], (20&nbsp;500) |- | [[Fijian Drua]] | [[Fidji]] | ''verskeie tuisstadions'' |- ! rowspan="6" | [[Nieu-Seeland]] | [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] | [[Auckland]], [[North Harbour]] en [[Northland]]. ([[Noord-Auckland Skiereiland]] aan die [[Noordeiland]] en die meeste van metropolitaanse [[Auckland]]). | [[Edenpark]], (47&nbsp;500)<br />[[North Harbour-stadion]], (25&nbsp;000) |- | [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] | Waikato, Bay of Plenty en Counties Manukau Sentraal en oostelike [[Noordeiland]] insluitend [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]; [[Suid-Auckland|Suidelike Auckland]], [[Tauranga]] en [[Rotorua]] | [[Waikatostadion]], (25&nbsp;800) |- | [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] | [[Canterbury Crusaders]], [[Buller]] en [[Tasman]]. Noordelike en sentrale [[Suideiland]] insluitend [[Christchurch]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], [[Blenheim]] en [[Timaru]] | [[Rugby League Park]], (36&nbsp;000) |- | [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Otago]] en [[Southland]]. Suidelike [[Suideiland]] insluitend [[Dunedin]] en [[Invercargill]] | [[Carisbrook]], (29&nbsp;000)<br />[[Rugbypark-stadion]], (17&nbsp;000) |- | [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] | [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Wanganui, Taranaki, Manawatu en Hawke’s Baai. Suidelike en suidwestelike [[Noordeiland]] insluitend [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Palmerston-Noord]], [[Nieu-Plymouth]] en [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | [[Westpacstadion]], (34&nbsp;500) |- | [[Moana Pasifika]] | [[Oseanië]] ([[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) | [[Mount Smart-stadion]], (30&nbsp;000) |} [[Lêer:Scrum.JPG|duimnael|Die Crusaders skrum teen die Brumbies in Mei 2006]] Die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]] (aanvanklik die [[Southern Spears (Superrugbyspan)|Southern Spears]]), wat hul basis in [[Port Elizabeth]] het, is aanvanklik op die been gebring om die Suid-Afrikaanse span in die Super 14 van 2007 te vervang wat laagste op die punteleër eindig in die 2006-seisoen. Die bestaande Super 14 konsessies het egter hierdie plan teengestaan omdat hulle geglo het die kontroversiële voormalige president van die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]], Brian van Rooyen, dit afgedwing het. Op 16 April 2006, nadat Van Rooyen as president vervang is, het SARU aangekondig dat die Spears nie aan die kompetisie sal deelneem nie.<ref name="spears">{{en}} {{cite web | title=It is official: Spears shafted | work=rugbyrugby.com | url=http://www.rugbyrugby.com/news/story_50529.shtml | accessdate=9 Julie 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110709120342/http://www.rugbyrugby.com/news/story_50529.shtml | archive-date=9 Julie 2011 | url-status=dead }}</ref> SARU het 'n kommissie van ondersoek aangestel om te kyk of die Spears lewensvatbaar sou wees nadat dit aan die lig gekom het dat die unie ernstige finansiële probleme gehad het.<ref name="spearstwo">{{en}} {{cite web | title=Spears' CEO to be held accountable | work=rugbyrugby.com | url=http://www.rugbyrugby.com/news/story_50306.shtml | accessdate=29 Julie 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130729020323/http://www.rugbyrugby.com/news/story_50306.shtml | archive-date=29 Julie 2013 | url-status=dead}}</ref> In Augustus 2006 het die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] beslis dat die Spears 'n geldige kontrak met SANZAR en SARU gehad het om aan die Super 14 en die [[Curriebeker]] deel te neem. Weens die unie se finansiële en administratiewe probleme is in November 2006 'n ooreenkoms bereik. Die Spears het hul regsaak laat vaar en sal bly voortbestaan maar hulle sal nie deelneem in die Super 14 nie.<ref>{{en}} {{cite web | work=Planet Rugby | title=Spears abandon their Super conquest | url=http://www.planet-rugby.com/Teams/South_Africa/story_55239.shtml | date=16 November 2006 | accessdate=12 September 2012 | archive-url=https://archive.is/20120912014430/http://www.planet-rugby.com/Teams/South_Africa/story_55239.shtml | archive-date=12 September 2012 | url-status=dead}}</ref> Alhoewel daar geen amptelike verbintenis is nie, is die oorblyfsels van die Spears omgeskakel in die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]]. Die Kings se aansoek om aan die 2011-seisoen deel te neem het misluk. Hulle het verloor teen die [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Melbourne Rebels]]. Op 16 Augustus 2012 is bekendgemaak dat die Lions nie aan die [[2013 Superrugbyseisoen]] gaan deelneem nie. Die span is weens sy teleurstellende seisoen in 2012 weggelaat ten koste van die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]]. Die span het egter na afloop van die 2013-seisoen in twee promosie/relegasiewedstryde die Kings, die swakste span in die Suid-Afrikaanse groep, geklop, om weer ingesluit te word vir die 2014-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.za/2012/08/saru-confirms-vodacom-super-rugby-participation-for-2013/ |title=SARU bevestig Superrugbydeelname vir 2012 |accessdate=14 Maart 2016 |last=Piek |first=Morgan |publisher=Rugby15.co.za |format=html |date=16 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314091513/http://www.rugby15.co.za/2012/08/saru-confirms-vodacom-super-rugby-participation-for-2013/ |archive-date=14 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Vorige konsessies === {| class="wikitable" style="width: 100%" | bgcolor="#ABCDEF" align="center" colspan="4"|'''Oorsig van spanne''' |- !Land !Span !Stad/Area !Stadion/s (Kapasiteit) |- ! [[Australië]] | [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Rebels]] | Victoria Melbourne Rugby | [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]], (31&nbsp;500) |- ! rowspan="5" | [[Suid-Afrika]] | [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] | [[Pretoria]] plus die [[Oos-Rand]] en [[Limpopo]]provinsie | [[Loftus Versfeld]], (51&nbsp;762) |- | [[Cheetahs (Superrugbyspan)|Cheetahs]] | [[Bloemfontein]] en [[Kimberley]] Die hele [[Vrystaat]] en die [[Noord-Kaap]] | [[Vrystaatstadion]], (48&nbsp;000)<br />[[Hoffepark]], (18&nbsp;000) |- | [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Kings]] | [[Port Elizabeth]] Suidelike [[Wes-Kaap]] en die hele [[Oos-Kaap]] | [[Nelson Mandelabaai-stadion]], (48&nbsp;459) |- | [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | [[Durban]] Die hele [[KwaZulu-Natal]] | [[Kings Park-stadion]], (55&nbsp;000) |- | [[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] | [[Kaapstad]] Skiereiland, Boland, plus die noordelike [[Wes-Kaap]] | [[Nuwelandstadion|Nuweland]], (51&nbsp;900) |} == Vorige wenners == === Super 12 === {{Hoofartikel|Lys van Super 12-kampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=12| !colspan=3|Eindronde |width=1% rowspan=12| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |1996<br />''[[1996 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''45–21''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |1997<br />''[[1997 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''23–7''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |- |1998<br />''[[1998 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–13''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- style="background: #D0E6FF;" |1999<br />''[[1999 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''24–19''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |- |2000<br />''[[2000 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Cats]] |- style="background: #D0E6FF;" |2001<br />''[[2001 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]]''' |'''36–6''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Cats]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |- |2002<br />''[[2002 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''31–13''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- style="background: #D0E6FF;" |2003<br />''[[2003 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''21–17''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2004<br />''[[2004 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]]''' |'''47–38''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |- style="background: #D0E6FF;" |2005<br />''[[2005 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''35–25''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |} === Super 14 === {{Hoofartikel|Lys van Super 14-kampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=7| !colspan=3|Eindrondte |width=1% rowspan=7| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |2006<br />''[[2006 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''19–12''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |2007<br />''[[2007 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |- |2008<br />''[[2008 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–12''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2009<br />''[[2009 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''61–17''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |- |2010<br />''[[2010 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |} === Superrugby === {{Hoofartikel|Lys van Superrugbykampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=18| !colspan=3|Eindrondte |width=1% rowspan=18| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |2011<br />''[[2011 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]]''' |'''18–13''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |- style="background: #D0E6FF;" |2012<br />''[[2012 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]]''' |'''37–6''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |- |2013<br />''[[2013 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]]''' |'''27–22''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |2014<br />''[[2014 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]]''' |'''27–22''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2015<br />''[[2015 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]]''' |'''21–14''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2016<br />''[[2016 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]]''' |'''20–3''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- |2017<br />''[[2017 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''25–17''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2018<br />''[[2018 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''37–18''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |- |2019<br />''[[2019 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''19–3''' |[[Lêer:Flag of Argentina.svg|33px]]<br />[[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2020<br />''[[2020 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' | colspan=3" |''seisoen afgelas, plaaslike toernooie gespeel nadat seisoen afgelas is'' | – | – |- |2021<br />''[[2021 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' | colspan=3" |''plaaslike toernooie gespeel, geen algehele kampioen nie'' | – | – |- style="background: #D0E6FF;" |2022<br />''[[2022 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''21–7''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2023<br />''[[2023 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''25–20''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2024<br />''[[2024 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''41–10''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- |2025<br />''[[2025 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''16–12''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2026<br />''[[2026 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]]''' |'''60–5''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |} '''Totale seges''' {| class="wikitable" ! Span !! Seges !! Tweede plekke |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || 13 || 4 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] || 4 || 2 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] || 3 || 0 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] || 2 || 5 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || 2 || 4 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] || 2 || 2 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || 1 || 2 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] || 1 || 1 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || 1 || 0 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] || 0 || 4 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] || 0 || 3 |- | {{vlagikoon|ARG}} [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] || 0 || 1 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] || 0 || 1 |} '''Seges per land''' {| class="wikitable" ! Land !! Deelnames !! Seges !! Tweede plekke |- | {{NZL}} || 36 || 22 || 14 |- | {{AUS}} || 10 || 4 || 6 |- | {{ZAF}} || 11 || 3 || 8 |- | {{ARG}} || 1 || 0 || 1 |- | {{JPN}} || 0 || 0 || 0 |} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book | last = Gifford | first = Phil | year = 2004 | title = The Passion – The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby | publisher = Wilson Scott Publishing | isbn = 0-9582535-1-X }} * {{en}} {{cite book | last = Howitt | first = Bob | year = 2005 | title = SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby | publisher = Harper Collins Publishers | isbn = 1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |last=McIlraith|first= Matt |year=2005 |title=Ten Years of Super 12 |publisher=Hodder Moa |isbn=1-86971-025-8 }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Super Rugby|Superrugby}} * {{en}} [http://www.sanzarrugby.com/superrugby/ Amptelike SANZAR Superrugby-webwerf] * {{en}} [http://www.aru.com.au/superrugby Amptelike ARU Superrugby-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904134605/http://www.aru.com.au/superrugby |date=4 September 2016}} * {{en}} [http://www.superrugby.co.nz/ Amptelike NZRU Superrugby-webwerf] * {{en}} [http://www.superrugby.co.za/ Amptelike SARU Superrugby-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127195330/https://superrugby.co.za/ |date=27 November 2018}} {{Superrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Superrugby| ]] 86n2aru8w4rpqobw9sultcai3yiqs2y 2922998 2922973 2026-08-07T20:45:44Z SpesBona 2720 Bygewerk 2922998 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Superrugby | huidige_seisoen = [[2027 Superrugbyseisoen]] | beeld = Superrugby Logo.jpg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van Superrugby | sportsoort = [[Rugby]] | gestig = 1996 (as Super 12)<br />2006 (as Super 14)<br />2011 (as Superrugby) | gestaak = | vervang = | eienaar = [[SANZAAR]] | inougureel = [[1996 Super 12-seisoen|1996]] (Super 12)<br />[[2006 Super 14-seisoen|2006]] (Super 14)<br />[[2011 Superrugbyseisoen|2011]] (Superrugby) | lande = {{vlagland|Australië}} (4 spanne)<br />{{vlagland|Nieu-Seeland}} (5 spanne)<br />{{vlagland|Fidji}} (1 span)<br />Stille Oseaan-eilande (1 span)<br />Voorheen:<br />{{vlagland|Argentinië}} (1 span)<br />{{vlagland|Japan}} (1 span)<br />{{vlagland|Suid-Afrika}} (8 spanne) | divisies = | spanne = 11 | onlangse_kamp = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] ([[2026 Superrugbyseisoen|2026]]) | verwante_komps = Mitre 10-beker<br />Nasionale Rugbykampioenskap | borg = Investec<br />Vodafone }} '''Superrugby''' (in die logo word dit geskryf as ''SupeRugby'') is die grootste [[rugby]]klubkampioenskap in die [[Suidelike Halfrond]] en bestaan (sedert 2025) uit 11 spanne van [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]). Tot in 2015 het 16 spanne elk een keer teen mekaar gespeel en die top vier spanne het deurgedring na die halfeindstryd. Die wenners van die halfeindstryd speel dan in die eindstryd om die algehele wenner te bepaal. == Geskiedenis == === Super 6 === [[Lêer:Super 14 LineOut Bulls.JPG|duimnael|Bulls in 'n lynstaan teen die Western Force.]] [[Lêer:Brumbies vs Waratahs.jpg|duimnael|Die Brumbies veg verbete teen die Western Force.]] [[Lêer:Stormers super 14.jpg|duimnael|Die stormers se 2006 Super 14 span hou 'n spanpraatjie.]] Voor 1996 het gereelde mededingende rugby in kompetisies van lande in die Suidelike Halfrond vorm begin aanneem, waarvan die vroegste die [[Suidseekampioenskap]] was wat in 1986 begin het. Die oorspronklike kompetisie het bestaan uit drie spanne van Nieu-Seeland ([[Auckland]], Canterbury en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) saam met twee Australiese spanne ([[Queensland]] en [[Nieu-Suid-Wallis]]) en [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]]. Die kompetisie is in 1992 herbekendgestel as die Super Ses. === Super 10 === In 1993 het die [[Super 10 (Suidelike Halfrond kompetisie)|Super 10]] die Suidseekampioenskap en Super Ses-toernooie vervang. Met Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale sport in 1992 was daar 'n geleentheid om 'n uitgebreide weergawe van die kompetisie die lig te laat sien. Die aanvangskompetisie het die volgende spanne ingesluit: Waikato, Auckland, Otago en North Harbour (Nieu-Seeland); Natal, Transvaal en Noord-Transvaal (Suid-Afrika); Queensland en Nieu-Suid-Wallis (Australië) en Wes-Samoa (as verteenwoordiger van die Suidsee-nasies). Die Super 10 is deur Transvaal in 1993 gewen en deur Queensland in 1994 en 1995. === Super 12 === Die amptelike verklaring van die professionalisering van rugby in Augustus 1995 het gely tot ’n herstrukturering van die Super 10-kompetisie. Na die sukses van die [[Rugbywêreldbeker 1995|Wêreldbeker in 1995]] het die [[Rugby Australia|Australiese]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse Rugbyrade]] [[SANZAR]] (Suid-Afrikaanse, Nieu-Seelandse en Australiese Rugby) gestig om ’n jaarlikse 12-span provinsiale kompetisie te administreer waarin streekspanne van die drie nasies teen mekaar sou speel. Hiermee saam is besluit om ’n jaarlikse [[Drienasiesreeks|Drienasiestoetsreeks]] tussen die drie lande te hou. ’n Noemenswaardige rede vir die ontwikkeling van die Super 12 was die bedreiging vir rugby van die ander rugbysport, [[Rugby League|rugby league]]. Deur die instelling van die Super 12 het die drie rade ’n produk gehad waarna die vraag hoog was (veral vir televisie), wat hulle in staat gestel het om ’n 10-jaar kontrak te sluit met News Corp vir eksklusiewe uitsaairegte van [[Amerikaanse dollar|VS$]] 555 miljoen. Dit het die unies dekking en finansiële ondersteuning gebied om die kompetisie te begin.<ref name="sanzardeal">{{en}} {{cite web | title=More for players in new SANZAR deal | work=worldcupweb.com | url=http://www.worldcupweb.com/WCrugby/item.asp?NewsID=845 | accessdate=20 Maart 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060320101141/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/item.asp?NewsID=845 | archive-date=20 Maart 2006 | url-status=dead }}</ref> Met noemenswaardige borgskappe en die professionalisering van rugby in 1995, het die Super 12-kompetisie suksesvol afgeskop in [[1996 Super 12-seisoen|1996]] met vyf spanne van Nieu-Seeland, vier van Suid-Afrika en drie van Australië. Nieu-Seeland se oorheersing van die kompetisie het reeds in die eerste jaar begin toe die [[Blues (Superrugbyspan)|Auckland Blues]] die aanvangskompetisie gewen het deur die [[Sharks (Superrugbyspan)|Natal Sharks]] met 45–21 in ’n tuiseindstryd te klop. Die Blues het 1996 se sukses herhaal in [[1997 Super 12-seisoen|1997]] toe hulle die Australiese [[Brumbies (Superrugbyspan)|ACT Brumbies]] met 23–7 in die eindstryd geklop het. In [[1998 Super 12-seisoen|1998]] het Auckland in sy derde agtereenvolgende eindrondte gespeel maar het verloor teen die [[Crusaders (Superrugbyspan)|Canterbury Crusaders]] met 13–20. Dit het die begin van die Crusaders se drie-jaar oorheersing van die kompetisie ingelui. Hulle het die [[1999 Super 12-seisoen|1999]] en [[2000 Super 12-seisoen|2000]]-seisoene gewen teen onderskeidelik die [[Highlanders (Superrugbyspan)|Otago Highlanders]] en die ACT Brumbies. Die [[2001 Super 12-seisoen|2001]]-seisoen was die eerste waarin geen Nieu-Seelandse span die eindrondte kon haal nie. Dit is gespeel tussen die ACT Brumbies en die Natal Sharks waarin die Brumbies oortuigend gewen het met 36–6. In [[2002 Super 12-seisoen|2002]] het die Crusaders hulle vierde titel ingepalm en hul vyfde net gemis in [[2003 Super 12-seisoen|2003]] toe hulle met vier punte teen die Blues verloor het. In [[2004 Super 12-seisoen|2004]] het die Brumbies wraak geneem in die 2000-eindstryd toe hulle die Crusaders met 47–38 geklop het voor die Crusaders se tuisskare. Die Crusaders het egter in [[2005 Super 12-seisoen|2005]] weer die kompetisie gewen toe hulle teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Wallis Waratahs]] (wat in hul eerste eindrondte gespeel het) gewen het met 35–25. Dit was die laaste jaar van die 12-spanformaat van die kompetisie. Van die vroeë 2000’s af het Australië begin vra vir die insluiting van ’n vierde Australiese span en Suid-Afrika vir ’n vyfde Suid-Afrikaanse span. Daar was ook gissings oor die insluiting van ’n span van die Suidsee-nasies soos [[Fidji]]; of ’n gekombineerde Suidsee-eilandespan van Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]. Argentinië het ook navraag gedoen om insluiting in die Super 12. === Super 14 === [[Lêer:Super14 Cup.JPG|duimnael|links|Die Super 14 trofee.]] [[Lêer:Super 14 logo.png|duimnael|Amptelike logo van die Super 14.]] In September 2004 het SANZAR met onderhandelinge begin vir 'n nuwe televisiekontrak wat in 2006 in werking sou tree. Daardie Desember het SANZAR aangekondig dat 'n nuwe TV-kontrak onderteken is met [[News Corporation]] wat die uitsaairegte vir die [[Verenigde Koninkryk]], Australië en Nieu-Seeland bekom het en [[Supersport]] vir Suid-Afrika. Die kontrak was V$323 miljoen oor vyf jaar werd, wat 'n 16% jaarlikse styging is in vergelyking met die vorige kontrak.<ref name="sanzardeal" /> Dit dek internasionale sowel as Super 14-wedstryde. SANZAR kon self nog ander transaksies met lande soos [[Frankryk]], [[Japan]] en Amerika sluit. Die [[Drienasiesreeks|Drienasies]] was die "melkkoei" vir die SANZAR-vennote, aangesien dit ongeveer 60% van die geld van News Ltd. voorsien het. Die Super 14 het slegs omtrent 30% van die kontrak uitgemaak. Onder die nuwe kontrak het Australië en Suid-Afrika elk 'n ekstra span in die kompetisie gekry en elke Drienasiespan sou nou ses wedstryde speel in plaas van die gebruiklike vier. Die voorstel het ook die moontlikheid van 'n splitsing van die huidige formaat in twee afdelings met sewe spanne oopgehou, maar daar is besluit om die kompetisie in die huidige eentabel-formaat te hou. Argentinië en die Suidsee-eilande is egter steeds onder hierdie voorstel uit die kompetisie gehou. In 2005 is bevestig dat die nuwe Australiese span in die kompetisie die [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]], met hul basis in [[Perth]] sou wees. Die toevoeging van 'n nuwe Suid-Afrikaanse span het egter tot onmin gelei, en selfs die regering het ingemeng. Uiteindelik is die vyf Suid-Afrikaanse spanne vasgestel en daar is besluit om die vier bestaande spanne te hou met die toevoeging van die [[Cheetahs (Superrugbyspan)|Cheetahs]], met hul basis in [[Bloemfontein]]. [[Lêer:Skrum.jpg|duimnael|Die Lions speel teen die Sharks]] Die twee nuwe spanne het nie baie goed gevaar nie en die Cheetahs was die beste van die twee. Die Cheetahs het tiende geëindig met vyf seges en die Western Force kon net een wedstryd wen en het heel onder aan die punteleer geëindig. Die hoogtepunt vir die Force was hulle gelykop uitslag teen die uiteindelike kampioene, die Crusaders. Die Crusaders het met die [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]], wie se eerste eindstryd dit was, afgereken met 19–12. Vir die 2007-seisoen het 22 [[All Blacks]] die kompetisie se eerste sewe rondtes misgeloop as deel van 'n All Black-"kondisioneringsprogram".<ref name="2007Conditioning">{{en}} {{cite web |title=All Blacks pulled out of the Super 14 |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692051,00.html |publisher=planet-rugby.com |date=20 Augustus 2006 |accessdate=28 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228193631/http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692051,00.html |archive-date=28 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hierdie program was deel van die All Blacks se voorbereidings vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] en elke Nieu-Seelandse konsessie moes sonder sy sleutelspelers klaarkom in die eerste sewe rondtes.<ref name="ConditioningSquad">{{en}} {{cite web |title=Henry reveals his 'World Cup team' |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692085,00.html |publisher=planet-rugby.com |date=11 September 2006 |accessdate=28 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228193636/http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,3562_1692085,00.html |archive-date=28 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="ConditioningSquad2">{{en}} {{cite web | last=Leggat| first=David|title=Getting the balance in Super 14|url=http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10402597 |publisher=nzherald.co.nz |date=22 September 2006 |accessdate=24 September 2006}}</ref> Aan die einde van die seisoen kon geen Australiese span deurdring tot die uitspeelwedstryde nie (die eerste keer sedert 1998). Alhoewel die Brumbies goed vertoon het en die Western Force baie beter vertoon het, was dit nie 'n goeie jaar vir die Reds en die Waratahs nie, wat onderskeidelik laaste en tweede laaste geëindig het. Met die terugkeer van die 22 All Blacks kon die Nieu-Seelandse spanne steeds nie hul volle sterkte bereik nie en die seisoen se kompetisie is vir die eerste keer deur 'n Suid-Afrikaanse span gewen. Die Sharks (tweede op die punteleer) en die [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] (bo-aan die punteleer) het dinge uitgespook om die trofee. Die eindwedstryd is op die [[Kings Park-stadion|ABSA-stadion]] in [[Durban]] deur die Bulls met 20–19 gewen. === Suid-Afrikaanse onttrekking en herorganisasie === Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] moes die [[2020 Superrugbyseisoen]] kortgeknip word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/all-super-rugby-matches-to-be-cancelled-after-sunday-s-fixtures-20200314-p54a4u.html |title=All Super Rugby matches to be cancelled after Sunday's fixtures |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Tom Decent |date=14 Maart 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> Vervolgens het die Japannese [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] in Junie 2020 ontbind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0601/1143755-sunwolves-confirm-time-in-super-rugby-is-over/ |title=Sunwolves confirm time in Super Rugby is over as 2020 plans fail |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=1 Junie 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> In September dieselfde jaar het die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] aangekondig dat al sy spanne uit Superrugby onttrek word en waarskynlik by 'n uitgebreide [[Verenigde Rugbykampioenskap|Pro14/Verenigde Rugbykampioenskap]] sal aansluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2020/09/29/saru-members-vote-to-seek-northern-hemisphere-future/ |title=SARU members vote to seek northern hemisphere future |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=29 September 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> In 2021 is die plaaslike toernooie "Super Rugby Aotearoa" (Nieu-Seeland) en "Super Rugby AU" (Australië) beslis,<ref name="SR Aotearoa 2021">{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/sky-super-rugby-aotearoa-draw-announced/ |title=Sky Super Rugby Aotearoa draw announced |publisher=Super Rugby NZ |date=10 November 2020 |accessdate=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116115022/https://www.superrugby.co.nz/news/sky-super-rugby-aotearoa-draw-announced/ |archive-date=16 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="SR AU 2021">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2020/11/10/2021-australia-super-rugby-draw-revealed-with-new-zealand-crossover-set-to-follow |title=Revealed: Rugby Australia announce 2021 Super Rugby AU draw |publisher=[[Rugby Australia]] |date=11 November 2020 |accessdate=11 November 2020}}</ref> "Super Rugby Trans-Tasman" is ook in 2021 beslis, waartydens die Australiese spanne teen die Nieu-Seelandse spanne te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2020/11/12/2021-set-for-thrilling-trans-tasman-crossover |title=2021 set for thrilling Trans-Tasman crossover |publisher=[[Rugby Australia]] |date=13 November 2020 |accessdate=13 November 2020}}</ref> Gevolglik het die Argentynse [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] ná 2020 nie meer aan Superrugby deelgeneem nie en pleks daarvan in 2021 aan die Amerikaanse Superrugbyliga (nou Superrugby Amerikas) deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/01/06/jaguares-to-play-in-super-liga-americana-de-rugby/ |title=Jaguares to play in Súper Liga Americana de Rugby |publisher=Americas Rugby News |date=6 Januarie 2021 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> In Desember 2022 is hulle uiteindelik verdeel in die twee spanne Dogos en Pampas wat sedertdien aan die Superrugby Amerikas deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/rugby/jaguares-se-divide-para-multiplicar-la-base-del-rugby-argentino-y-potenciar-la-competencia-regional-nid25122022/ |title=Jaguares se divide para multiplicar la base del rugby argentino y potenciar la competencia regional |publisher=La Nación |author=Alejo Miranda |date=25 Desember 2022 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Vanaf die 2022-seisoen is 'n nuwe 12-span-toernooi aangekondig met die vyf Australiese en vyf Nieu-Seelandse spanne wat deur [[Moana Pasifika]] en 'n Fidjiaanse span aangevul sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |website=www.sarugbymag.co.za |accessdate=27 Desember 2020}}</ref> [[Nieu-Seeland Rugby]] het bevestig dat dit met Fiji Rugby en Moana Pasifika wil saamwerk en ook met Australië wil voortgaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-confirms-fiji-rugby-and-moana-pasifika-as-preferred-partners/ |title=New Zealand Rugby confirms Fiji Rugby & Moana Pasifika as preferred partners |publisher=[[All Blacks]] |accessdate=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127134347/https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-confirms-fiji-rugby-and-moana-pasifika-as-preferred-partners/ |archive-date=27 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In April 2021 is aangekondig dat lisensies aan beide [[Fijian Drua]] en Moana Pasifika gegee is om in 2022 by Superrugby aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |title=Next steps in Pacific Island professional teams journey confirmed by NZ Rugby |publisher=[[All Blacks]] |date=14 April 2021 |archive-date=5 Februarie 2024 |accessdate=5 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205120957/https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe formaat is in Augustus 2021 bevestig, dit sal onder die naam ''Super Rugby Pacific'' plaasvind en na 'n groepfase terugkeer, hoewel die afdelings met een been vervang sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format confirmed |work=Super Rugby NZ |date=30 Augustus 2021 |accessdate=9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |archive-date=9 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2024 is die [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Melbourne Rebels]] ná jare se finansiële probleme onder administrasie geplaas en uiteindelik deur Rugby Australia geskrap; dié besluit word sedertdien in die hof betwis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/melbourne-rebels-players-called-to-emergency-meeting-at-aami-park-20240530-p5jhul.html |title=Collapse of Rebels sparks legal battle, puts MCG World Cup final in doubt |publisher=Sydney Morning Herald |author=Sarah Danckert |date=30 Mei 2024 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> == Spanne == {{Hoofartikel|Superrugby konsessie-areas}} {| class="wikitable" style="width: 100%" | bgcolor="#ABCDEF" align="center" colspan="4"|'''Oorsig van spanne''' |- !Land !Span !Stad/Area !Stadion/s (Kapasiteit) |- ! rowspan="5" | [[Australië]] | [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] | [[Australiese Hoofstadgebied]] AHG en Suidelike NSW insluitend [[Canberra]], [[Queanbeyan]], [[Nowra]] en [[Albury]] | [[Canberrastadion]] (25&nbsp;011) |- | [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] | [[Nieu-Suid-Wallis]] Noordelike en sentrale NSW insluitend [[Sydney]], [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis|Newcastle]], Wollongong, Tamworth en Coffs Harbour | [[Sydney Voetbalstadion]] (45&nbsp;500) |- | [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] | [[Queensland]] Die hele Queensland insluitend [[Brisbane]], [[Goudkus, Queensland|Goudkus]], [[Cairns]] en [[Rockhampton]] | [[Suncorpstadion]] (52&nbsp;500) |- | [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] | [[Wes-Australië]] Die hele WA insluitend [[Perth]], [[Mandurah]], [[Bunbury]] and [[Kalgoorlie]] | [[Perth Ovaal|nib-stadion]] (20&nbsp;500) |- | [[Fijian Drua]] | [[Fidji]] | ''verskeie tuisstadions'' |- ! rowspan="6" | [[Nieu-Seeland]] | [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] | [[Auckland]], [[North Harbour]] en [[Northland]]. ([[Noord-Auckland Skiereiland]] aan die [[Noordeiland]] en die meeste van metropolitaanse [[Auckland]]). | [[Edenpark]] (47&nbsp;500)<br />[[North Harbour-stadion]] (25&nbsp;000) |- | [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] | Waikato, Bay of Plenty en Counties Manukau Sentraal en oostelike [[Noordeiland]] insluitend [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]; [[Suid-Auckland|Suidelike Auckland]], [[Tauranga]] en [[Rotorua]] | [[Waikatostadion]] (25&nbsp;800) |- | [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] | [[Canterbury Crusaders]], [[Buller]] en [[Tasman]]. Noordelike en sentrale [[Suideiland]] insluitend [[Christchurch]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], [[Blenheim]] en [[Timaru]] | [[Rugby League Park]] (36&nbsp;000) |- | [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Otago]] en [[Southland]]. Suidelike [[Suideiland]] insluitend [[Dunedin]] en [[Invercargill]] | [[Carisbrook]] (29&nbsp;000)<br />[[Rugbypark-stadion]] (17&nbsp;000) |- | [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] | [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Wanganui, Taranaki, Manawatu en Hawke’s Baai. Suidelike en suidwestelike [[Noordeiland]] insluitend [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Palmerston-Noord]], [[Nieu-Plymouth]] en [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | [[Westpacstadion]] (34&nbsp;500) |- | [[Moana Pasifika]] | [[Oseanië]] ([[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) | [[Mount Smart-stadion]] (30&nbsp;000) |} [[Lêer:Scrum.JPG|duimnael|Die Crusaders skrum teen die Brumbies in Mei 2006]] Die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]] (aanvanklik die [[Southern Spears (Superrugbyspan)|Southern Spears]]), wat hul basis in [[Port Elizabeth]] het, is aanvanklik op die been gebring om die Suid-Afrikaanse span in die Super 14 van 2007 te vervang wat laagste op die punteleër eindig in die 2006-seisoen. Die bestaande Super 14 konsessies het egter hierdie plan teengestaan omdat hulle geglo het die kontroversiële voormalige president van die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]], Brian van Rooyen, dit afgedwing het. Op 16 April 2006, nadat Van Rooyen as president vervang is, het SARU aangekondig dat die Spears nie aan die kompetisie sal deelneem nie.<ref name="spears">{{en}} {{cite web | title=It is official: Spears shafted | work=rugbyrugby.com | url=http://www.rugbyrugby.com/news/story_50529.shtml | accessdate=9 Julie 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110709120342/http://www.rugbyrugby.com/news/story_50529.shtml | archive-date=9 Julie 2011 | url-status=dead }}</ref> SARU het 'n kommissie van ondersoek aangestel om te kyk of die Spears lewensvatbaar sou wees nadat dit aan die lig gekom het dat die unie ernstige finansiële probleme gehad het.<ref name="spearstwo">{{en}} {{cite web | title=Spears' CEO to be held accountable | work=rugbyrugby.com | url=http://www.rugbyrugby.com/news/story_50306.shtml | accessdate=29 Julie 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130729020323/http://www.rugbyrugby.com/news/story_50306.shtml | archive-date=29 Julie 2013 | url-status=dead}}</ref> In Augustus 2006 het die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] beslis dat die Spears 'n geldige kontrak met SANZAR en SARU gehad het om aan die Super 14 en die [[Curriebeker]] deel te neem. Weens die unie se finansiële en administratiewe probleme is in November 2006 'n ooreenkoms bereik. Die Spears het hul regsaak laat vaar en sal bly voortbestaan maar hulle sal nie deelneem in die Super 14 nie.<ref>{{en}} {{cite web | work=Planet Rugby | title=Spears abandon their Super conquest | url=http://www.planet-rugby.com/Teams/South_Africa/story_55239.shtml | date=16 November 2006 | accessdate=12 September 2012 | archive-url=https://archive.is/20120912014430/http://www.planet-rugby.com/Teams/South_Africa/story_55239.shtml | archive-date=12 September 2012 | url-status=dead}}</ref> Alhoewel daar geen amptelike verbintenis is nie, is die oorblyfsels van die Spears omgeskakel in die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]]. Die Kings se aansoek om aan die 2011-seisoen deel te neem het misluk. Hulle het verloor teen die [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Melbourne Rebels]]. Op 16 Augustus 2012 is bekendgemaak dat die Lions nie aan die [[2013 Superrugbyseisoen]] gaan deelneem nie. Die span is weens sy teleurstellende seisoen in 2012 weggelaat ten koste van die [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Southern Kings]]. Die span het egter na afloop van die 2013-seisoen in twee promosie/relegasiewedstryde die Kings, die swakste span in die Suid-Afrikaanse groep, geklop, om weer ingesluit te word vir die 2014-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.za/2012/08/saru-confirms-vodacom-super-rugby-participation-for-2013/ |title=SARU bevestig Superrugbydeelname vir 2012 |accessdate=14 Maart 2016 |last=Piek |first=Morgan |publisher=Rugby15.co.za |format=html |date=16 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314091513/http://www.rugby15.co.za/2012/08/saru-confirms-vodacom-super-rugby-participation-for-2013/ |archive-date=14 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Vorige konsessies === {| class="wikitable" style="width: 100%" | bgcolor="#ABCDEF" align="center" colspan="4"|'''Oorsig van spanne''' |- !Land !Span !Stad/Area !Stadion/s (Kapasiteit) |- ! [[Argentinië]] | [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] | [[Buenos Aires]], [[Buenos Aires (provinsie)|Buenos Aires-provinsie]] | [[José Amalfitani-stadion]] (49&nbsp;540) |- ! [[Australië]] | [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Rebels]] | [[Melbourne]], [[Victoria (Australië)|Victoria]] | [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] (31&nbsp;500) |- ! [[Japan]] | [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] | [[Tokio]] | [[Chichibunomiya Rugbystadion]] (31&nbsp;500)<br />[[Mong Kok-stadion]] (6&nbsp;664)<br />[[Nasionale Stadion, Singapoer|Nasionale Stadion Singapoer]] (55&nbsp;000) |- ! rowspan="5" | [[Suid-Afrika]] | [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] | [[Pretoria]] plus die [[Oos-Rand]] en [[Limpopo]]provinsie | [[Loftus Versfeld]] (51&nbsp;762) |- | [[Cheetahs (Superrugbyspan)|Cheetahs]] | [[Bloemfontein]] en [[Kimberley]]<br />Die hele [[Vrystaat]] en die [[Noord-Kaap]] | [[Vrystaatstadion]] (48&nbsp;000)<br />[[Griekwapark|Hoffepark]] (18&nbsp;000) |- | [[Southern Kings (Superrugbyspan)|Kings]] | [[Gqeberha|Port Elizabeth]]<br />Suidelike [[Wes-Kaap]] en die hele [[Oos-Kaap]] | [[Nelson Mandelabaaistadion]] (48&nbsp;459) |- | [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | [[Durban]]<br />Die hele [[KwaZulu-Natal]] | [[Kings Park-stadion|Kings Park]] (55&nbsp;000) |- | [[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] | [[Kaapstad]]<br />Skiereiland, Boland, plus die noordelike [[Wes-Kaap]] | [[Nuwelandstadion|Nuweland]] (51&nbsp;900) |} == Vorige wenners == === Super 12 === {{Hoofartikel|Lys van Super 12-kampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=12| !colspan=3|Eindronde |width=1% rowspan=12| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |1996<br />''[[1996 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''45–21''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |1997<br />''[[1997 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''23–7''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |- |1998<br />''[[1998 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–13''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- style="background: #D0E6FF;" |1999<br />''[[1999 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''24–19''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |- |2000<br />''[[2000 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Cats]] |- style="background: #D0E6FF;" |2001<br />''[[2001 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]]''' |'''36–6''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Cats]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] |- |2002<br />''[[2002 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''31–13''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- style="background: #D0E6FF;" |2003<br />''[[2003 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''21–17''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2004<br />''[[2004 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]]''' |'''47–38''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |- style="background: #D0E6FF;" |2005<br />''[[2005 Super 12-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''35–25''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |} === Super 14 === {{Hoofartikel|Lys van Super 14-kampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=7| !colspan=3|Eindrondte |width=1% rowspan=7| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |2006<br />''[[2006 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''19–12''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |2007<br />''[[2007 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |- |2008<br />''[[2008 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''20–12''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2009<br />''[[2009 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''61–17''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |- |2010<br />''[[2010 Super 14-seisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]''' |'''20–19''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |} === Superrugby === {{Hoofartikel|Lys van Superrugbykampioene}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" !rowspan=2 width=5%|Jaar |width=1% rowspan=18| !colspan=3|Eindrondte |width=1% rowspan=18| !colspan=2|Verloorspanne in halfeindrondte |- !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Naaswenner !width=15%|1^ste halfeindrondte verloorder !width=15%|2^de halfeindrondte verloorder |- |2011<br />''[[2011 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Reds (Superrugbyspan)|Reds]]''' |'''18–13''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |- style="background: #D0E6FF;" |2012<br />''[[2012 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]]''' |'''37–6''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] |- |2013<br />''[[2013 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]]''' |'''27–22''' |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] |- style="background: #D0E6FF;" |2014<br />''[[2014 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]]''' |'''27–22''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2015<br />''[[2015 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]]''' |'''21–14''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2016<br />''[[2016 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]]''' |'''20–3''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] |- |2017<br />''[[2017 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''25–17''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2018<br />''[[2018 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''37–18''' |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|33px]]<br />[[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |- |2019<br />''[[2019 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''19–3''' |[[Lêer:Flag of Argentina.svg|33px]]<br />[[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- style="background: #D0E6FF;" |2020<br />''[[2020 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' | colspan=3" |''seisoen afgelas, plaaslike toernooie gespeel nadat seisoen afgelas is'' | – | – |- |2021<br />''[[2021 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' | colspan=3" |''plaaslike toernooie gespeel, geen algehele kampioen nie'' | – | – |- style="background: #D0E6FF;" |2022<br />''[[2022 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''21–7''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- |2023<br />''[[2023 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''25–20''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2024<br />''[[2024 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]]''' |'''41–10''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] |- |2025<br />''[[2025 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]''' |'''16–12''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |[[Lêer:Flag of Australia.svg|33px]]<br />[[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] |- style="background: #D0E6FF;" |2026<br />''[[2026 Superrugbyseisoen|Besonderhede]]'' |'''[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]]''' |'''60–5''' |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] |[[Lêer:Flag of New Zealand.svg|33px]]<br />[[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] |} '''Totale seges''' {| class="wikitable" ! Span !! Seges !! Tweede plekke |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || 13 || 4 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] || 4 || 2 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] || 3 || 0 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] || 2 || 5 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || 2 || 4 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] || 2 || 2 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || 1 || 2 |- | {{vlagikoon|NZL}} [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] || 1 || 1 |- | {{vlagikoon|AUS}} [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || 1 || 0 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] || 0 || 4 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] || 0 || 3 |- | {{vlagikoon|ARG}} [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] || 0 || 1 |- | {{vlagikoon|ZAF}} [[Stormers (Superrugbyspan)|Stormers]] || 0 || 1 |} '''Seges per land''' {| class="wikitable" ! Land !! Deelnames !! Seges !! Tweede plekke |- | {{NZL}} || 36 || 22 || 14 |- | {{AUS}} || 10 || 4 || 6 |- | {{ZAF}} || 11 || 3 || 8 |- | {{ARG}} || 1 || 0 || 1 |- | {{JPN}} || 0 || 0 || 0 |} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book | last = Gifford | first = Phil | year = 2004 | title = The Passion – The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby | publisher = Wilson Scott Publishing | isbn = 0-9582535-1-X }} * {{en}} {{cite book | last = Howitt | first = Bob | year = 2005 | title = SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby | publisher = Harper Collins Publishers | isbn = 1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |last=McIlraith|first= Matt |year=2005 |title=Ten Years of Super 12 |publisher=Hodder Moa |isbn=1-86971-025-8 }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Super Rugby|Superrugby}} * {{en}} [http://www.sanzarrugby.com/superrugby/ Amptelike SANZAR Superrugby-webwerf] * {{en}} [http://www.aru.com.au/superrugby Amptelike ARU Superrugby-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904134605/http://www.aru.com.au/superrugby |date=4 September 2016}} * {{en}} [http://www.superrugby.co.nz/ Amptelike NZRU Superrugby-webwerf] * {{en}} [http://www.superrugby.co.za/ Amptelike SARU Superrugby-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127195330/https://superrugby.co.za/ |date=27 November 2018}} {{Superrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Superrugby| ]] 3escsm7n9wfv704uq07iluy426tq1qm 0 25108 2922964 2921609 2026-08-07T18:35:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922964 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Engelse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Engeland | beeld = Kenteken van die Engelse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) | bynaam = Die Rose | embleem = Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]] | kaptein = [[Maro Itoje]] | afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Steve Borthwick]] <small>(sedert 2022)</small> | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | kapasiteit = 82&nbsp;000 | patroon_la1 = | patroon_b1 = _thinredsides | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _2_stripes_white | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _lightbluelower | patroon_b2 = | patroon_ra2 = _lightbluelower | patroon_sh2 = _skysides | patroon_so2 = _2_stripes_white | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Ben Youngs]] (127)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Owen Farrell]] (1&nbsp;237)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rory Underwood]] (49)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = (''ook die wêreld se eerste'')<br />{{SCOru}} 1–0 {{ENGru-r}}<br />([[Edinburg]], [[Skotland]]; 27 Maart 1871) | grootwen = {{ENGru}} 134–0 {{ROMru-r}}<br /> ([[Londen]], [[Engeland]]; 17 November 2001) | grootverloor = {{AUSru}} 76–0 {{ENGru-r}}<br />([[Brisbane]], [[Australië]]; 6 Junie 1998) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] | url = | unieurl = www.englandrugby.com }} Die '''Engelse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''England national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Engeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Engeland deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (''Rugby Football Union'', RFU) geadministreer. Engeland neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Engeland het die kampioenskap reeds 29 keer gewen, insluitende 13 [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slams]], en nog tien ander kere die titel gedeel. Engeland ding as deel van die Sesnasies-toernooi met Skotland om die Calcuttabeker mee, die oudste rugbytrofee. Engeland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Engeland is genooi om aan die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] deel te neem en het daarna in die eindstryd van die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker in 1991]] gespeel waar hulle teen [[Wallabies|Australië]] verloor het. Ná die span se 2003-Sesnasies Grand Slam het Engeland die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen deur Australië met 20–17 in [[ekstra tyd]] te klop, tot dusver die eerste span van die [[Noordelike Halfrond]] wat dit kon vermag. Daarbenewens is dit ná [[sokker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]] die tweede wêreldbekertrofee in een van Engeland se gewildste sportsoorte wat die onderskeidelike nasionale span ingepalm het; in [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] sou nog die [[Krieket|krieketwêreldbekertitel]] volg. Hulle het in die eindstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] as verdedigende kampioen gespeel, maar met 6–15 teen Suid-Afrika verloor; albei spanne het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] weer in die eindstryd ontmoet, en Engeland is dié keer deur die Springbokke met 12–32 geklop. Engeland het sy eerste toetswedstryd in 1871 gespeel, toe hulle op Raeburn Place in [[Edinburg]] deur Skotland verslaan is. Aansluitend het Engeland die Tuisuniekampioenskap (Engels: ''Home Nations Championship'', nou die Sesnasies) wat in 1883 ’n aanvang geneem het, gedomineer. Ná die skeuring in rugbyvoetbal in 1895 (veral in Noord-Engeland), wat ook die nasionale span geraak het, het Engeland tot in 1910 nie weer die kampioenskap gewen nie. Engeland het in 1905 vir die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel, in 1906 teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en in 1909 teen die [[Australië|Australiese]] Wallabies. Engeland is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Engeland mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus. Engelse spelers dra tradisioneel wit broeke, vlootblou kouse en wit truie met ’n geborduurde rooi roos – wat aan die [[Huis van Lancaster]] ontleen is – daarop. Die span se tuisstadion is sedert 1910 oorwegend [[Twickenham-stadion|Twickenham]]. In 2003 is Engeland deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 17 voormalige Engelse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Engeland is tans (Maart 2026) sesde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Engelse Rugbyvoetbalunie}} [[Lêer:Rugby football museum.jpg|duimnael|Die ''Webb Ellis Rugby Football Museum'' in Rugby]] Die beheerliggaam vir rugby in Engeland is die Rugbyvoetbalunie (''Rugby Football Union'', RFU). Die RFU is op 26 Januarie 1871 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |title=History |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120121829/https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is die oudste rugbybeheerliggaam ter wêreld en het in 1890 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/england |title=England |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1999 het England met die aansluiting van die ''Fédération Internationale de Rugby Amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) by die IRVR ook ’n lid van dié kontinentale beheerliggaam geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste Engelse rugbytoernooi is die Engelse Premierskap, waaraan tien klubs deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/clubs |title=Clubs |publisher=Premiership Rugby |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugby-uitdaagbeker uitgespeel. Naas die amptelike nasionale span roep die RFU ook ander keurspanne byeen. Die ''England Saxons'' is die tweede nasionale span van Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |title=England A becomes England Saxons |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=18 Mei 2006 |accessdate=27 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927174442/http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |archive-date=27 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net soos ander rugbylande beskik Engeland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |title=England U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=31 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031204738/https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |archive-date=31 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Engeland beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Engelse nasionale rugbyspan dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/participation/education/schools |title=Schools |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Gedurende die 19de eeu === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]]]] [[Lêer:Rugby School 850.jpg|duimnael|Die skoolgebou van die privaatskool in [[Rugby, Engeland|Rugby]]]] [[Lêer:England 1871 first.jpg|duimnael|Engeland voordat hulle in 1871 in die eerste internasionale wedstryd teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] in [[Edinburg]] gespeel het]] [[Lêer:A Football Match.jpg|duimnael|Rugbywedstryd tussen Engeland en Skotland, ca. 1893]] Rugby is glo deur [[William Webb Ellis]] uitgevind, toe hy in 1823 in die Engelse dorp [[Rugby, Engeland|Rugby]] tydens ’n [[sokker]]wedstryd vir die eerste keer die bal met die hand opgetel en weggehardloop het om ’n punt aan te teken. Leerlinge van die Rugby-skool het die nuwe sport in die eerste helfte van die 19de eeu na universiteite, na [[Londen]], en na die graafskappe saamgeneem en oor die hele land versprei. In 1848 het verteenwoordigers van ses openbare skole op ’n algemene stel reëls besluit.<ref name="OriginsofRugby">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 26 Januarie 1871 is die beheerliggaam [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) gestig. Die eerste wedstryd van ’n Engelse keurspan is twee maande later op Maandag, 27 Maart 1871, teen Skotland gespeel. Dit was nie net Engeland se eerste wedstryd teen ’n ander land nie, maar ook die eerste internasionale rugbywedstryd en die eerste internasionale wedstryd tussen albei lande in enige sportsoort.<ref name="ShortHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |title=Short history of rugby |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215165655/http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |archive-date=15 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skotland het die kragmeting gewen met twee drieë en ’n verdoeling van een van die drieë; ’n 4–1 oorwinning voor ’n skare van 4&nbsp;000 by Raeburn Place, [[Edinburg]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Marshall, Francis |title=Football; the Rugby union game |pages=140 |year=1892 |location=Londen, Parys, Melbourne |publisher=Cassell and company, limited}})</ref><ref name="Lewis">{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |page=274}}</ref><ref name="Rugby1870s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1870s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1870s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die terugwedstryd, en Engeland se eerste tuiswedstryd, is op die Londense [[The Oval (Londen)|Oval]] gehou en deur Engeland met 8–3 gewen.<ref name="First3Games">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |title=England vs Scotland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nFeCq?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="5Feb1872">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |title=5 Februarie 1872 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nxgbD?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vroeë wedstryde het nie oor ’n gestruktureerde puntestelsel beskik nie; dit sou eers ná 1890 ingestel word nadat ’n geskikte formaat vir die puntestelsel ontwerp is.<ref name="Rugby1870s" /> Tot in 1875 is – soos in sokker – internasionale rugbywedstryde beslis deur die aangetekende aantal doele (beide doelskoppe en skepdoele), maar vanaf 1876 het die aantal drieë ’n wedstryd beslis as die spanne gelykop was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/79004.html |title=Scoring & Player Numbers Explanation |publisher=ESPNscrum |date=1 October 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n aantal wedstryde teen Skotland het Engeland in 1875 op die Londense Oval vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] gespeel en hulle met 7–0 verslaan.<ref name="Lewis" /> Dié wedstryd was Ierland se eerste toets.<ref name="15feb1875">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |title=15 Februarie 1875 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1kbvAH?url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="IreFirstGames">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |title=Ireland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1lUyYT?url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir albei spanne het 20 spelers uitgedraf,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |title=Irish International Teams: Results, Scorers, Dates and Venues – 1874 to June 1999 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=21 Desember 2018 |archive-date=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221100551/http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> soos dit in die vroeë jare van rugby gebruiklik was; die aantal spelers wat tydens een wedstryd vir een span mag uitdraf is eers in 1877 van 20 tot 15 verminder. In 1879 het Engeland en Skotland vir die eerste keer die in [[Indië]] geskenkte Calcuttabeker uitgespeel wat deur Engeland gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Ben Johnson |url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofBritain/The-Calcutta-Cup/ |title=The Calcutta Cup |publisher=Historic UK |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul eerste wedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (die laaste van die vier Tuisnasies) is op 19 Februarie 1881 op Richardson’s Field in Blackheath gespeel.<ref name="Timelines1880s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="19Feb1881">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |title=19th February 1881 ''Richardsons Field'', Blackheath, England. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1oPnsn?url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Engeland het sy grootste oorwinning tot op daardie stadium behaal toe hulle Wallis met 30–0 (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 82–0-oorwinning gewees het) verslaan en in die proses 13 drieë gedruk het.<ref name="19Feb1881" /> Die opvolgwedstryd die volgende jaar by St Helens in [[Swansea]] was ’n nouer oorwinning; met Engeland wat 10–0 gewen het.<ref name="16Dec1882">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |title=16th December 1882 St Helens, Swansea, Wales. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1pN5Ep?url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n aantal sporadiese wedstryde tussen die vier Tuisnasies het die beheerliggame in 1883 die eerste Tuisnasies-toernooi gereël wat deur Engeland gewen is.<ref name="6nations">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm |title=6 Nations History |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SixNationsWinners">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3422419.stm |title=Six Nations roll of honour |publisher=[[BBC]] |date=19 Januarie 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste Tuisnasies-toernooie is deur konflikte met ander beheerliggame oorskadu. In 1884 het die Engelse RFU met die [[Skotse Rugbyunie|Skotse Rugbyvoetbalunie]] (SRU) oor die reëlinterpretasie geskil. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsland” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die Skotte het hiermee nie saamgestem nie en die volgende jaar geweier om teen Engeland te speel. Op 5 Desember 1887 het verteenwoordigers van die SRU, [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) in [[Manchester]] vergader en die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig. Die RFU is vir toetreding genooi, maar hulle het die IRVR se eis oor die alleenlike opstel van die reëls verwerp. Vervolgens het die ander beheerliggame Engeland geboikot, waardeur die Tuisnasies-toernooie in 1888 en 1889 sonder Engeland uitgespeel is. In 1890 het hulle net met voorbehoude deelgeneem en in April dieselfde jaar het die RFU wél by die IRVR aangesluit, nadat ’n Arbitrasieraad – bestaande uit John Macdonald (Lord Justice Clerk) en Francis Marindin (president van die Sokkervereniging) – met die Iere, Skotte en Walliesers saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die boikot het Engeland in 1889 sy eerste wedstryd teen ’n nie-tuisuniespan gespeel: die ''New Zealand Natives'', ’n [[Maori|Māori]]-span wat deur Australië en Europa getoer het. Engeland het die wedstryd op ''Rectory Field'' in Blackheath met 7–0 gewen.<ref name="NativeTour1888">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/unsporting-behaviour |title=Unsporting behaviour? – the New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=20 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="NZNativesMatches">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/matches-played |title=Matches played – New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=13 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1890 het Engeland die Tuisnasies-titel met Skotland gedeel.<ref name="RugbyHist6N">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 29 Augustus 1895 het 21 klubs die RFU verlaat en in [[Huddersfield]] ’n nuwe beheerliggaam gestig, die Noordelike Rugbyvoetbalunie (sedert 1922 Rugbyvoetballeague). Dié afstigting, wat as begin van die spel [[Rugby League|rugby league]] beskou word, is gedoen aangesien veral Noord-Engelse klubs hulle uit die werkersklas afkomstige spelers tydens beserings finansieel wou vergoed. Die RFU, wat deur Suid-Engelse spelers uit die Hoër- en boonste middelklas gedomineer is, het hierdie stap as die begin van ’n professionele sport beskou en tevergeefs vir die handhawing van ’n streng amateurstatus gepleit. Sedertdien domineer rugby league veral die Noord-Engelse grafskappe [[Lancashire]] en [[Yorkshire]]. Tot die rugbyspel se professionalisering ’n honderd jaar later is spelers nie toegelaat om van sportkode te verander nie. As gevolg van die splitsing het die nasionale span ’n lang tydperk sonder noemenswaardige sukses beleef, aangesien baie van die beste spelers ’n professionele loopbaan verkies het. Vanaf 1892 tot 1910 het Engeland geen Tuisnasies-toernooi gewen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Tydperk voor die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:England vs allblacks Gillett 1905.jpg|duimnael|links|Engeland teen die Nieu-Seelandse oorspronklike [[All Blacks]] in 1905; die All Blacks het met 15–0 gewen]] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Prince Alexander S. Obolensky.jpg|duimnael|links|upright|Die ingeburgerde Russiese vors Alexander Obolensky het in 1936 twee beslissende drieë teen die All Blacks gedruk]] [[Lêer:Starting-An-Attack-.jpg|duimnael|Skets van ’n wedstryd tussen Engeland en Wallis op Twickenham in 1931]] Op 2 Desember 1905 het Engeland die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel. Die All Blacks het vyf drieë gedruk, wat op daardie stadium drie punte getel het (vandaar die [[Afrikaans]]e term “drie”) en met 15–0 gewen.<ref name="ABGame79">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1079 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul eerste Europatoer het die All Blacks 34 van hul 35 wedstryde gewen en sodoende hul oorheersing van die rugbyspel tot vandag toe begin. Op 22 Maart 1906 het Engeland in die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] hul eerste wedstryd teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |title=Match report – France v England, 1906 |publisher=World Rugby Museum |date=14 Augustus 2015 |accessdate=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418230650/https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |archive-date=18 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 8 Desember dieselfde jaar het die Engelse vir die eerste keer teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] gespeel en ’n 3-elk aangeteken. Voor die wedstryd het hulle net onwillig die keuring van die [[Jamaika]]anse speler James Peters teruggetrek, nadat die Suid-Afrikaners onwrikbaar geweier het om teen ’n swart speler te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/bhm-firsts/james-peters-the-1st-black-rugby-player/ |title=James Peters the 1st Black Rugby Player |publisher=Black History Month |date=26 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engelse keurspanne het twee keer aan rugbytoernooie tydens [[Olimpiese Somerspele]] deelgeneem, alhoewel dit nie die nasionale span was nie. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in Parys het die span Moseley RFC uit [[Birmingham]] die bronsmedalje gewen. Die silwermedalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]] is deur ’n span uit die graafskap [[Cornwall]] gewen. Die eerste wedstryd van die Engelse teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] het op 9 Januarie 1909 met ’n 3–9-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1900s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1900s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1910 is [[Twickenham-stadion|Twickenham]] as die RFU se nuwe tuiste geopen wat ’n “goue era” in Engelse rugby ingelui het. Engeland se eerste internasionale wedstryd op Twickenham het aan hulle ’n oorwinning oor Wallis besorg en Engeland het voortgegaan om dieselfde jaar die Tuisnasies-toernooi vir die eerste keer sedert die groot skeuring van 1895 wat gelei het tot die ontstaan van rugby league te wen; die toernooi het ná die toetreding van Frankryk die Vyfnasies geword. Alhoewel Engeland nie die titel in 1911 verdedig het nie, het hulle dit in 1912 gedeel. In 1913 en 1914 het Engeland sy eerste Grand Slams aangeteken, nadat hulle al die deelnemende spanne verslaan het. In 1913 het Engeland ook sy eerste wegoorwinning sedert 1895 in Cardiff aangeteken en gelyktydig die Walliese tuiswenreeks beëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |publisher=University of Wales Press |date=1980 |ISBN=0-7083-0766-3 |pages=198}}</ref> Tussen 1915 en 1919 is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen toetswedstryde gespeel nie. Nadat die Vyfnasies-toernooi in 1920 hervat is, het Engeland sy wenreeks voortgesit. Gedurende die 1920’s het hulle die toernooi vyf keer gewen, waarvan vier met ’n Grand Slam (in 1921, 1923, 1924 en 1928).<ref name="SNHiistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> As die belangrikste boumeester van hierdie wenstreep word Wavell Wakefield beskou: Die taktiese nuwighede wat deur hom ingevoer is, het die rol van die spelers op die agterste ry heeltemal verander. Hulle het voorheen net standaardsituasies uitgevoer, maar was nou baie meer buigsaam, wat hul teenstanders oor ’n lang tyd laat sukkel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bowker, Barry |title=England Rugby |year=1978 |publisher=Cassell |isbn=978-0-304-30214-7 |pages=60}}</ref> Een van hul min nederlae gedurende hierdie tydperk was aan die begin van Januarie 1925 teen die All Blacks tydens hul Europatoer, wat weens hul onoorwonne toer (oorwinnings in al hul 36 wedstryde) as ''The Invincibles'' (“die onoorwinlikes”) bekend gestaan het, voor ’n skare van 60&nbsp;000 op Twickenham.<ref name="Invincibles">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1199 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1926 het Skotland as eerste van die Tuisnasies ’n wegwen op Twickenham aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/news-comment/england-v-scotland-the-greatest-moments-1647958.html?action=gallery&ino=2 |title=England v Scotland: The greatest moments |publisher=The Independent |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die 1930’s het Engeland vyf keer die Tuisnasies-toernooi gewen – maar sonder ’n Grand Slam, nadat Frankryk weens beweerde professionalisme en onvoldoende beheerliggaambestuur vanaf 1932 tot 1939 uit die toernooi gesit is en dit na die Tuisnasies-toernooi teruggekeer het. Desondanks het Engeland in 1934 en 1937 daarin geslaag om die Tuisnasies-toernooi met ’n driekroon te wen, nadat hulle al die ander Tuisnasies verslaan het.<ref name="SNHisBBC">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1776391.stm |title=Six Nations history |publisher=[[BBC]] |date=28 Januarie 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie dekade het Engeland op Twickenham twee toerende spanne van die Suidelike Halfrond gehuisves. Aan die begin van Januarie 1932 het hulle teen Suid-Afrika gespeel, maar Engeland is deur die Springbokke met 7–0 verslaan. Die onaantreklike taktiek van die Springbokke wat hoofsaaklik uit skoppe bestaan het, is deur die skare van 70&nbsp;000 en die pers nie goed ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van Januarie 1936 het die Engelse die All Blacks gehuisves. Hul 13–0-oorwinning was die eerste Engelse sukses oor die oormatig skynende All Blacks. Dié oorwinning is veral deur twee drieë van die ingeburgerde vors Alexander Obolensky teweeggebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="ABGame311">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1311 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="Polanski38-19">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |year=2003 |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=38–39}}</ref> === ’n Lang tydperk van mislukking === [[Lêer:England vs scotland 1959.jpg|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Vyfnasies 1959]] Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is al die internasionale rugby stopgesit. In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' uitgespeel – ’n reeks van wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie. Die jaarlikse toernooi is vanaf 1947 hervat en met Frankryk se hertoelating was die toernooi vir die volgende vyf dekades weer die Vyfnasies. In dieselfde jaar het Engeland die kampioenskap met Wallis gedeel. In 1948 het hulle egter geen wedstryd gewen nie en net die ongewilde “houtleupel” ingepalm. Die tydperk van mislukking het tot in 1953 geduur, toe hulle weer die Vyfnasies-toernooi gewen het.<ref name="SNHiistory" /> In 1954 het hulle die titel met Frankryk en Wallis gedeel en in 1957 is die sewende Grand Slam behaal. Verdere toernooi-oorwinnings het in 1958, 1960 en 1963 gevolg.<ref name="SNHiistory" /> Suid-Afrika het in 1952 na Engeland getoer, Nieu-Seeland in 1954 en Australië in 1948 asook in 1958; net in die laaste van hierdie wedstryde het Engeland ’n oorwinning aangeteken. Oor dekades heen het Engelse spelers net na die Suidelike Halfrond getoer as hulle deur die Britse en Ierse Leeus saamgeneem is. Dit het in 1963 verander, toe die RFU vir die eerste keer op sy eie ’n toer gereël het. Engeland het na Nieu-Seeland en Australië getoer, maar hulle is in al hul toetswedstryde deur die All Blacks en die Wallabies verslaan.<ref name="RugbyData22">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/gamesplayed/22 |title=International Teams > England > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1wPSQ7?url=http://www.rugbydata.com/england/gamesplayed/22 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hierdie toer het die nasionale span ’n lang krisistydperk beleef. Die tweede helfte van die 1960’s en die hele 1970’s is hul onsuksesvolste era nog. Met uitsondering van die Vyfnasies 1973, toe al die vyf spanne vir die enigste keer twee oorwinnings én twee nederlae elk aangeteken het, het Engeland nie een toernooi-oorwinning ingepalm nie en is deur beide Wallis en Frankryk oorskadu. In kontras hiermee het Engeland op 20 Desember 1969 op Twickenham sy eerste oorwinning oor Suid-Afrika (met 11–8) aangeteken. Die Springbokke se toer is begelei deur hewige anti-apartheidsproteste, wat onder andere deur [[Peter Hain]] en die latere Britse eerste minister [[Gordon Brown]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Carolyn Hitt |url=https://www.thefreelibrary.com/Rebel+with+a+cause+Hain+recalls+his+days+on+the+rugby+protest...-a094440166 |title=Rebel with a cause Hain recalls his days on the rugby protest frontline |publisher=Western Mail |date=19 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kort tevore het die RFU Don White as Engeland se eerste afrigter aangestel. Alhoewel hy as “die mees vooruitdenkende afrigter in Engeland” beskou is, het hy nie daarin geslaag om die Engelse span na sukses terug te neem nie en twee jaar later bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/news/2007/jun/07/guardianobituaries.rugbyunion |title=Don White |publisher=The Guardian |location=UK |author=Paul Stephens |date=7 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van die elf Engelse wedstryde onder White se beheer het hulle drie gewen, in een gelykop gespeel en sewe verloor. Ter geleentheid van hul eeufees het die RFU in April 1971 ’n toetswedstryd gereël teen die ''President’s Overseas XV'', ’n deur die beheerliggaam se president saamgestelde wêreldspan bestaande uit die beste spelers destyds.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/one-team-100-winning-record-england/ |title=Only one team in history has a 100% winning record against England |publisher=ruck.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1972 het Engeland die Vyfnasies-toernooi ná vier swak nederlae op die laaste plek beëindig. Die toernooi kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in [[Dublin]] deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Skotland en Wallis het geweier om hul oorblywende wedstryde in Ierland te speel en die gebrek aan veiligheid aangevoer. Tydens die Vyfnasies 1973 het Engeland ten spyte van soortgelyke dreigemente vir hul wedstryd in Dublin opgedaag en ná hul aankoms by die Lansdowne Road ’n staande applous van vyf minute lank ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/the-day-england-won-a-lansdowne-ovation-1.353883 |title=The day England won a Lansdowne ovation |publisher=The Irish Times |date=29 Mei 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat die span met 18–9 verslaan is, het die Engelse [[Kaptein (sport)|kaptein]], John Pullin, skertsend daarna verwys: “Ons is miskien nie baie goed nie, maar ten minste het ons opgedaag” (''We might not be very good but at least we turned up'').<ref name="TurnedUp">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2350186/Breaking-the-losing-streak.html |title=Breaking the losing streak |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=12 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne op dieselfde plek geëindig en die titel gedeel. Terwyl die Vyfnasies-toernooi vir die Engelse minder suksesvol verloop het, het hulle teen spanne van die Suidelike Halfrond ’n aantal suksesse behaal, waaronder die eerste wegoorwinnings oor Suid-Afrika (in 1972) en Nieu-Seeland (in 1973). In 1980 was Engeland weer vir ’n kort tydperk die beste Europese span. Die deur kaptein Bill Beaumont aangevoerde span het ná 23 jaar weer die Vyfnasies-toernooi, insluitende ’n Grand Slam, gewen.<ref name="1980GS">{{en}} {{cite web| url=https://www.directart.co.uk/mall/more.php?ProdID=7798 |title=1980 Grand Slam by James Owen. |publisher=directart.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die destydse [[skrumskakel]] Steve Smith het die vorige jare se mislukking toegeskryf aan die swak bestuurde beheerliggaam, wat reëlmatig versuim het om die beste spelers saam te roep en hulle te koördineer. Die sukses van 1980 word onder hierdie omstandighede as ’n soort “wonderwerk” beskou. Bedankings van sleutelspelers soos Beaumont, Fran Cotton en Clive Woodward het die span dadelik weer laat verswak en dit sou meer as ’n dekade tot die volgende titel duur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/213557.html |title=‚Of all the people that hate the English, I can honestly say the Scots hate us the most‘ |author=Tom Hamilton |publisher=ESPNscrum |date=6 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Enkele uitskieters teen spanne van die Suidelike Halfrond het die nuwe mislukking versteek. Onder andere het Engeland in 1982 en 1983 elk ’n tuisoorwinning oor Australië en Nieu-Seeland aangeteken. Ondanks groot kritiek en politieke weerstand het die RFU gedurende somer 1984 weer ’n toer na Suid-Afrika gereël, waar die nasionale span sewe wedstryde gespeel het (waaronder twee toetswedstryde teen die Springbokke). Daarbenewens was dit tot die einde van die apartheidsera die laaste toer van ’n vername span na Suid-Afrika. Die onverskilligheid van die Britse regering onder [[Margaret Thatcher]] teenoor die RFU se optrede was een van die redes vir die boikot van die [[Statebondspele]] 1986 in Edinburg deur 32 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |author=Dan Feather |publisher=The Conversation |date=31 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1984 is Engeland ook tuis verslaan deur die Australiese Wallabies, wat op hul beurt hul eerste Grand Slam aangeteken het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het. === Laaste jare van die amateurtydperk === [[Lêer:Banco nacion vs england.jpg|duimnael|Engeland teen Argentinië tydens hul Suid-Amerikaanse toer in 1990]] Vir meer as ’n eeu was toetswedstryde op die Tuisnasies, Frankryk, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beperk, maar met die toenemende vestiging van die rugbyspel in ander lande kon hierdie eksklusiwiteit nie meer geregverdig word nie. In 1981 het Engeland die eerste amptelike toer na [[Argentinië]] onderneem en twee toetswedstryde teen die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gespeel (’n oorwinning en ’n gelykop). Verdere suksesvolle premières het in 1985 teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en in 1988 teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gevolg. Daarteenoor het die 1985-toer na Nieu-Seeland met twee nederlae geëindig. Gedurende dieselfde tydperk het Engeland tydens die Vyfnasies-toernooi gereeld op die laaste plekke geëindig, in 1983 en in 1987 sonder oorwinnings selfs op die laaste plek. Op 15 Februarie 1986 is Engeland deur Skotland met 33–6 op [[Murrayfield-stadion]] verslaan; dit was die hoogste Skotse oorwinning in 102 pogings en die ergste Engelse nederlaag in meer as ’n eeu.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=3bdAAAAAIBAJ&sjid=y6UMAAAAIBAJ&pg=4443%2C3815038 |title=Records tumble as Scots triumph |author=Bill McMurtie |publisher=The Herald |date=17 Februarie 1986 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het die beheerliggame van Australië en Nieu-Seeland vir die invoering van ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gepleit. Die RFU en die ander Tuisnasies se beheerliggame het die idee aanvanklik verwerp, aangesien hulle ’n verandering in die rugbyspel se amateurstatus gevrees het. Nadat tydens die beslissende IRVR-vergadering in Maart 1985 die Franse en Suid-Afrikaanse beheerliggame vir die voorstel gestem het, het die RFU se president [[John Kendall-Carpenter]] van mening verander, waarvolgens die voorstel goedgekeur is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |title=Rugby World Cup History |publisher=worldcupweb.com |date=13 Mei 2008 |accessdate=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422111953/http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |archive-date=22 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Australië en Nieu-Seeland het die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Engeland is saam met Australië, [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Groep 1 geloot. Ná ’n 6–19-nederlaag teen die Wallabies het maklike oorwinnings oor die ander twee spanne gevolg. In die kwarteindstryd in [[Brisbane]] is Engeland deur Wallis met 16–3 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2964265.stm |title=1987 (New Zealand/Australia) |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1989 het Engeland Frankryk met ’n 11–0 tuisoorwinning van die Grand Slam ontneem, maar hulle het die titel misgeloop, nadat hulle in die laaste wedstryd deur Wallis verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2013/mar/20/remembering-england-cardiff-five-nations-1989 |title=Remembering England’s woe in Cardiff in the 1989 Five Nations |author=Steven Pyem |publisher=[[The Guardian]] |date=20 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1990 was Engeland blykbaar weer op die punt om die titel te wen, maar in die beslissende wedstryd op Murrayfield is hulle verrassend met 13–7 verslaan, wat aan die Skotte die Grand Slam besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-1162492/SIX-NATIONS-SPECIAL-A-trip-memory-lane-England-Scotland.html |title=SIX NATIONS SPECIAL: A trip down rugby's memory lane with England and Scotland |author=Nick Metcalfe |publisher=Daily Mail |date=20 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hierdie misgelope kanse het egter die begin van die Engelse rugby se Renaissance ingelui, wat in die volgende jare tot ’n beter wenrekord sou lei. Dit is veral deur ’n nuwe generasie aan spelers rondom Will Carling, Jeremy Guscott, Jason Leonard en Rory Underwood teweeggebring.<ref name="years">{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/news/article/england-rugby-the-grand-slam-years |title=England Rugby: the Grand Slam years |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=19 Maart 2019 |accessdate=25 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225055926/https://www.englandrugby.com/news/article/england-rugby-the-grand-slam-years |archive-date=25 Februarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1991 het Engeland sy eerste titel sedert 1980 ingepalm, weer met ’n Grand Slam. In dieselfde jaar was Engeland die nominale gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] wat in al die Vyfnasies aangebied is. Engeland is in die eerste wedstryd naelskraap deur Nieu-Seeland verslaan, maar hulle het die volgende twee groepwedstryde teen Italië en die VSA maklik gewen. Ná oorwinnings oor Frankryk in die kwarteindstryd (met 19–10) en oor Skotland in die halfeindstryd (met 9–6) het Engeland in die eindstryd teen Australië te staan gekom, maar hulle is met 12–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het Engeland sy nuwe sterkte gewys, nadat hulle tydens die Vyfnasies 1992 ’n verdere Grand Slam ingepalm het.<ref name="years" /> In dieselfde jaar is op Twickenham die Springbokke, wat weens die onlangs geligte boikot net oor min speelondervinding beskik het, met 33–16 buitengewoon maklik verslaan. In 1994 het Engeland hierdie prestasie herhaal, nadat hulle die Springbokke in [[Pretoria]] verslaan het. Die Vyfnasies 1995 het Engeland gewen en die derde Grand Slam binne vyf jaar ingepalm, veral danksy Rob Andrew se uitstekende skoppe.<ref name="years" /> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika is Engeland derhalwe as een van die gunstelinge beskou. Tydens die groepfase het Engeland Argentinië, Italië en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan, al was dit redelik naelskraap. In die kwarteindstryd het hulle teen die verdedigende kampioen Australië wraak geneem en die Wallabies met 25–22 verslaan. Engeland se halfeindstryd is egter oorheers deur die All Blacks en [[Jonah Lomu]] se vier drieë in die wedstryd wat hulle met 29–45 verloor het.<ref name="ABGame992">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1992 |title=All Blacks vs England |publisher=All Blacks |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het daarna ook teen Frankryk verloor in die klein finale om die derde plek en toe vierde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Vanaf professionalisering tot die wêreldbekertitel === [[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul oorwinningsmars deur die middestad van London, hier op [[Trafalgarplein]] afgeneem]] [[Lêer:England world cup.jpg|duimnael|Feesvieringe op Trafalgarplein ná Engeland se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-oorwinning]] In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Tydens die Vyfnasies 1996 het Engeland sy titel saam met die Driekroon suksesvol verdedig. In Julie dieselfde jaar het die RFU ’n eksklusiewe kontrak met British Sky Broadcasting gesluit, waarvolgens die Engelse tuiswedstryde uitsluitlik op die betaalkanaal gebeeldsend sou word. Die beheerliggame van die ander deelnemende lande was verras en het aangekondig, as hul eise vir ’n billike ooreenkoms met al die deelnemende partye nie nagekom word nie, nie meer teen Engeland te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/england-out-of-the-five-nations-1328755.html |title=England out of the Five Nations |author=Paul Trown |publisher=The Independent |date=14 Julie 1996 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná onderhandelinge agter geslote deure is Engeland in September 1996 hertoegelaat, nadat die RFU ingestem het om die inkomste vir die volgende tien jaar te deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/4392795.stm |title=Rugby professionalism timeline |publisher=[[BBC]] |date=31 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="threat">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |author=Chris Rea, Paul Trow |publisher=The Independent |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1997 en 1998 het Engeland twee verdere driekrone ingepalm, maar tydens albei toernooie ná nederlae teen Frankryk die titel misgeloop. Die vroeëre nasionale speler Clive Woodward, wat in September 1997 as nuwe hoofafrigter aangestel is, het opdrag gekry om Engeland na groot suksesse te neem. Aan die begin van sy ampstermyn was daarvan nog min te siene, aangesien die RFU gedurende somer 1998 weer in ’n groot konflik betrokke was. Die klubs van die Engelse Premierskap – bowenal Bath Rugby en Northampton Saints – het geweier om van hul spelers vir die nasionale span beskikbaar te stel. Hulle het op dié manier protes teen die beheerliggaam aangeteken, nadat geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums by die Europese toernooie bereik is nie. Die somertoer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika moes Woodward sonder die meeste sleutelspelers aanpak, wat die [[Rugby Australia|Australiese Rugbyunie]] as die “grootste verraad sedert [[Slag van Gallipoli|Gallipoli]]” bestempel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/351366.stm |title=Sport: Rugby Union Mutiny, expulsion and 'old farts' |publisher=[[BBC]] |date=24 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die toer na die Suidelike Halfrond is ná drie swak nederlae die “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') gedoop. Die 0–76-nederlaag teen Australië op 6 Junie 1998 is die ergste Engelse nederlaag nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6703425.stm |title=How do England bounce back? |publisher=[[BBC]] |author=Rob Hodgetts |date=30 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Drie weke voor die afskop van die Vyfnasies 1999 was Engeland weer op die punt om uit die toernooi gesit te word, nadat die RFU die 1996-ooreenkoms bevraagteken het. Die Vyfnasies-toernooi se reëlingskomitee het gedreig om Engeland te vervang met Italië, wie se opname in elk geval vir die volgende jaar beplan was.<ref name="threat" /> Ná net een dag se onderhandelinge het die RFU en die reëlingskomitee ooreengekom om hierdie saak later billik te reël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-01-22-in-out-then-in-again/ |title=In, out, then in again |publisher=Mail & Guardian |date=22 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens het die Vyfnasies-toernooi soos beplan plaasgevind, en Engeland het beide die titel en Grand Slam op ’n uiters dramatiese manier misgeloop: In die laaste minuut van die laaste wedstryd het die Walliese speler Scott Gibbs deur Engelse duikslae gesny en die beslissende drie gedruk wat deur Neil Jenkins verdoel is. Wallis het vervolgens die wedstryd met 32–31 gewen en die titel aan Skotland besorg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/five_nations/316807.stm |title=Wales snatch glory from England |publisher=[[BBC]] |date=11 April 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] in Wallis het Engeland nie oortuig nie. Hulle het hul groepwedstryde teen Italië en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] maklik gewen, maar Engeland is deur Nieu-Seeland verslaan en moes tydens die uitspeelrondte ’n bykomende wedstryd speel. Hulle het Fidji verslaan, maar in die kwarteindstryd is Engeland deur Suid-Afrika uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met die toetrede van Italië in 2000 het die jaarlikse Vyfnasies-toernooi die huidige Sesnasies-toernooi geword. Engeland het die eerste Sesnasies-toernooi gewen, maar ná ’n nederlaag teen Skotland in die laaste wedstryd die Grand Slam misgeloop.<ref name="2000SN">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/698769.stm |title=Brave Scots defeat England |publisher=[[BBC]] |date=2 April 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop, maar dié keer het Ierland Engeland in ’n uitgestelde wedstryd met 20–14 verslaan om hulle by Lansdowne Road van die Grand Slam te ontneem. Dié toernooi kon egter eers in Oktober dieselfde jaar voltooi word, nadat die laaste wedstryde weens die [[Bek-en-klouseer]] in Ierland uitgestel moes word.<ref name="2001SN">{{en}} {{cite web |url=http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |title=The longest six nations … with a sting in the tail |publisher=[[The Guardian]] |author=Greg Wilcox |date=27 Januarie 2002 |accessdate=21 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521075849/http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |archive-date=21 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=24072&league=180659 |title=Ireland rain on English parade |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Terwyl die 2002-Sesnasies-titel deur Frankryk gewen is, het Engeland as ’n troosprys die Driekroon gewen.<ref name="2002SN">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/mar/24/rugbyunion.sixnations |title=Clive is reluctantly happy |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=24 Maart 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2002 het Engeland Argentinië in [[Buenos Aires]] verslaan en daarna ’n historiese prestasie behaal, nadat hulle tydens die [[2002 jaareindrugbytoetsreeks]] in November binne 14 dae die drie groot spanne van die Suidelike Halfrond (die All Blacks, die Wallabies en die Springbokke) op Twickenham verslaan het. Vir die Springbokke was dit hul ergste nederlaag tot dusver.<ref name="Argentina2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2060216.stm |title=Argentina beaten by England youngsters |publisher=[[BBC]] |date=22 Mei 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="ABs2002">{{en}} {{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |title=England make history as All Blacks plot future |publisher=iht.com |author=Peter Berlin |date=11 November 2002 |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012154705/http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Aust2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SA2002">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2506421.stm |title=England rout sorry Springboks |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=23 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2003 het Engeland vir die eerste keer sedert 1995 ’n Grand Slam gewen, hul altesaam twaalfde. In Junie dieselfde jaar het hulle beide Australië en Nieu-Seeland weg verslaan. Met hierdie prestasies het Engeland vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |title=England top rugby world rankings |publisher=[[CNN]] |date=11 September 2003 |accessdate=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109161330/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |archive-date=9 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die aanloop tot die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië was Engeland onder hul kaptein Martin Johnson een van die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref name="RWC03Favourites">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10459885 |title=RWC 2003: The All Blacks peak too early |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Gregor Paul |date=26 Augustus 2007 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=24 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624231524/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10459885 |url-status=dead }}</ref> Tydens die groepfase het Engeland sy wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], Suid-Afrika, Samoa en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] deels maklik gewen. In die kwarteindstryd het hulle Wallis met 28–17 verslaan en in die halfeindstryd Frankryk met 24–7. Vervolgens het hulle in die eindstryd in [[Sydney]] teen die gasheer te staan gekom. Ná afloop van die gereelde speeltyd was die telling op 14–14. Enkele sekondes voor die einde van die ekstra tyd het [[Jonny Wilkinson]] die beslissende skepdoel aangeteken en Engeland die eindstryd met 20–17 laat beklink, waarvolgens hulle vir die eerste keer die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3228728.stm |title=England win Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee weke later is die Engelse span deur 750&nbsp;000 ondersteuners verwelkom op die [[Londen]]se [[Trafalgarplein]] tydens hul oorwinningsparade oppad na hul ontmoeting met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] in die [[Buckingham-paleis]].<ref name="bigcrowd">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk/2003/dec/09/rugbyworldcup2003.rugbyunion |title=England 750,000, Australia nil |publisher=[[The Guardian]] |author=Andrew Anthony |date=9 Desember 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die spelers het verskeie toekennings deur die IRR ontvang, waaronder “span van die jaar”, Clive Woodward as “afrigter van die jaar” en Jonny Wilkinson as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2003 |title=IRB Awards 2003 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies voor en tydens die rugbywêreldbekertoernooi het die span in 2004 Laureus se toekenning as “beste span” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004/laureus-world-team-of-the-year/england-rugby-union-team |title=Team Of The Year 2004: England Rugby Union Team |publisher=Laureus World Sports Awards |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens is die Engelse kaptein Jonny Wilkinson as “speler van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004 |title=Laureus World Sports Awards 2004 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Twee nederlae tydens wêreldbekereindstryde === [[Lêer:England rugby training at bath arp.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul voorbereidings op die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (6).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]] [[Lêer:Scoeng2.JPG|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Sesnasies 2016]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs England (66).jpg|duimnael|Bronseindstryd tussen Argentinië en Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]] Ná hierdie groot sukses het ’n aantal sleutelspelers hul uittrede uit internasionale rugby aangekondig, wat dadelik die nasionale span geraak het. Tydens die Sesnasies 2004 het Engeland teen beide Frankryk en Ierland verloor en toe derde geëindig.<ref name="2004SN">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3565059.stm |title=Six Nations: End of term report |publisher=[[BBC]] |author=Jonathon Moore |date=27 Maart 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook die meeste wedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond het teleurstellend verloop, waarvolgens Clive Woodward op 2 September 2004 bedank het.<ref name="WoodResign">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3613610.stm |title=Woodward quits England |publisher=[[BBC]] |date=3 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het nie daarin geslaag om die nasionale span te laat herstel nie en hulle het tydens die Sesnasies 2005 en 2006 net die vierde plek behaal.<ref name="2005SNTables">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4366751.stm |title=Wonderful Wales exude joy of Six |publisher=[[BBC]] |author=Bryn Palmer |date=21 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul 26–16-oorwinning oor Australië,<ref name="AustEng051112">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4420364.stm |title=England 26–16 Australia |publisher=[[BBC]] |date=12 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland die jaar 2005 met ’n 19–23-nederlaag teen die All Blacks afgesluit.<ref name="ABEng051119">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2368525/Englands-onslaught-ends-in-gallant-failure.html |title=England's onslaught ends in gallant failure |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=19 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul nederlaag teen Suid-Afrika in die 2006-eindjaarrugbytoetsreeks,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6177734.stm |title=England 14–25 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=25 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland dié jaar nege van twaalf toetswedstryde verloor – hul ergste verloorlopie ooit. Onder andere het Argentinië op 11 November vir die eerste keer op Twickenham teen Engeland gewen. Die RFU het hierna in Desember 2006 Andy Robinson vervang deur die aanvalsafrigter Brian Ashton wat voorheen die Ierse nasionale rugbyspan afgerig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6185090.stm |title=Robinson is forced out by England |publisher=[[BBC]] |date=29 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="AshtonCoach">{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2006/12/21/2003341389 |title=Ashton confirmed as new England rugby head coach |publisher=Taipei Times |date=21 Desember 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die Sesnasies 2007 met ’n Calcuttabekeroorwinning oor Skotland afgeskop.<ref name="EngSco1-07">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6320339.stm |title=England 42–20 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Phil Harlow |date=3 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi het ook ’n geskiedkundige wedstryd op Croke Park teen Ierland ingesluit wat Engeland met 13–43 verloor het, hul ergste nederlaag nog teen Ierland.<ref name="RecordIreLoss">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/2308240/England-suffer-record-defeat.html |title=England suffer record defeat |publisher=The Telegraph |date=24 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Desondanks het Engeland ’n goeie derde plek behaal. Dit het geblyk asof die afrigter Ashton die Engelse nie in ’n kragtige span kon omskep nie, veral nadat hulle gedurende somer 2007 twee toetswedstryde elk teen Suid-Afrika en Frankryk deels swak verloor het. Sommige deskundiges het self bevraagteken of die verdedigende kampioen Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk hoegenaamd van die groepfase na die uitklopfase sou kon vorder. ’n Verpletterende 0–36-nederlaag teen Suid-Afrika het hierdie menings blykbaar onderstreep.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6994767.stm |title=England 0-36 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=14 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die van hul kaptein Jonny Wilkinson aangevoerde span het egter die verrassing van die toernooi geword. Hulle het ná oorwinnings oor die VSA, Samoa en Tonga tot die kwarteindstryd gevorder. Ná naelskraapse oorwinnings oor Australië (met 12–10) en Frankryk (met 14–9) het hulle in die eindstryd die Springbokke herontmoet. In ’n hoofsaaklik defensiewe wedstryd is hulle met 15–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |author=James Standley |publisher=[[BBC]] |date=20 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> By die daaropvolgende Laureus Wêreldsporttoekenning 2008 is Jonny Wilkinson weer genomineer, dié keer as “terugkoms van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n wisselvallige Sesnasies 2008 – Engeland het as naaswenner agter Wallis geëindig – het die RFU in April 2008 die hoofafrigter Brian Ashton deur die voormalige spankaptein Martin Johnson vervang. Dié stap was hoogs omstrede, aangesien Johnson destyds oor geen ondervinding as ’n afrigter beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7349845.stm |title=Johnson named as England supremo |publisher=[[BBC]] |date=16 April 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het aanvanklik gesukkel om sy sukses op die veld as afrigter te herhaal. Tydens die Sesnasies 2009 het Engeland weer as naaswenner geëindig, dié keer agter Ierland. Nadat Johnson twee en ’n half jaar as hoofafrigter gedien het, het Engeland die Sesnasies 2011 gewen. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland is Engeland saam met maklike teenstanders in een groep geloot. Hulle het die groepfase ná oorwinnings oor Argentinië, Georgië, Roemenië en Skotland op die eerste plek van die tabel afgesluit, maar hulle is in die kwarteindstryd deur Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15210221 |title=Rugby World Cup 2011: England 12-19 France |author=Tom Fordyce |publisher=[[BBC]] |date=11 Augustus 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span het ook verskeie skandes buite die veld beleef: ''The Sun'' het onthul dat vier spelers heelnag in ’n kroeg in die toeristeoord [[Queenstown, Nieu-Seeland|Queenstown]] deurgebring het. Manu Tuilagi is deur die polisie aangehou nadat hy tydens ’n borguitstappie van ’n veerboot in die hawe van [[Auckland]] gespring het. Daarbenewens moes drie ander spelers om verskoning vra nadat hulle suggestiewe opmerkings aan ’n hotelklerk in [[Dunedin]] gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15238395 |title=Rugby World Cup 2011: England's troubles on and off the pitch |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/14/premiership-apologises-england-behaviour |title=Premiership Rugby apologises for England's World Cup transgressions |publisher=[[The Guardian]] |date=14 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Johnson het ná die mislukte Rugbywêreldbeker 2011 as hoofafrigter bedank. Op 29 Maart 2012 is Stuart Lancaster, die voormalige Elite Rugby-direkteur van Leeds Carnegie, deur die Rugbyvoetbalunie as Engeland se hoofafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/29/stuart-lancaster-appointed-england-coach-rfu |title=Lancaster appointed England Coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=29 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Lancaster is voorheen vir ’n kort tydperk as hoofafrigter benoem en deur die sittende aanvalafrigters Graham Rowntree en Andy Farrell bygestaan. Lancaster is in sy eerste veldtog as Engelse afrigter as ’n sukses beskou – gedurende die Sesnasies 2012 het die verdedigende kampioen Engeland die tweede plek behaal nadat hulle met 19–12 teen Wallis op Twickenham verloor, maar die Calcuttabeker teen Skotland met 13–6 op Murrayfield suksesvol verdedig het. Engeland het die jaar met ’n hoogtepunt afgesluit, nadat hulle die 2011-wêreldbekerwenners Nieu-Seeland op 1 Desember met 38–21 verslaan het. Die All Blacks was vir 20 wedstryde onoorwonne, maar is deur Engeland heeltemal gedomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/9718512/England-beat-the-All-Blacks-New-Zealand-media-reaction.html |title=England beat the All Blacks |publisher=The Telegraph |author=Emily Benammar |location=Londen |date=3 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2013 het Engeland weer agter Wallis as naaswenner geëindig, nadat hulle ná ’n 3–30-nederlaag teen Wallis in Cardiff die moontlikheid om vir die eerste keer sedert 2003 Grand Slam-wenners te wees misgeloop het. Engeland het egter weer Skotland met 38–18 op Twickenham geklop en sodoende die Calcuttabeker behou. Dit was ook die eerste keer sedert 1974 wat elke span daarin geslaag het om minstens drie toernooipunte aan te teken (gelykstaande aan een oorwinning en een gelykopuitslag of drie gelykopuitslae). Tydens hul 2013-somertoer na [[Suid-Amerika]] het Lancaster ’n “eksperimentele” en onervare span saamgeneem en ’n Suid-Amerikaanse verteenwoordigende XV geklop, gevolg deur ’n 2–0-wenreeks oor Argentinië; die eerste wegwenreeks teen Argentinië in 32 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22923002 |title=England defeat Argentina |publisher=[[BBC]] |date=16 Junie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook in 2014 en 2015 het Engeland die Sesnasies as naaswenner afgesluit, albei agter Ierland. Engeland het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] aangebied, maar hulle het nie daarin geslaag om aan die groot verwagtinge van die publiek te voldoen nie. Hulle is saam met Australië en Wallis in ’n soort “doodsgroep” geloot. Engeland het wel die wedstryde teen Fidji en Uruguay gewen, maar hulle is in die ander twee wedstryde verslaan en sodoende reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34438147 |title=England's Rugby World Cup: Where did it all go wrong? |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=4 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle was egter nie die eerste gasheer wat op hierdie manier ’n toernooi moes verlaat nie, aangesien Wallis op ’n soortgelyke wyse tydens die Rugbywêreldbeker 1991 uitgeskop is. Ná die groot teleurstelling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is Eddie Jones in November 2015 as nuwe hoofafrigter aangestel en het die eerste buitelander in hierdie pos geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/nov/20/eddie-jones-appointed-england-coach-rfu |title=Eddie Jones appointed England head coach by RFU |publisher=[[The Guardian]] |date=20 November 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het die nasionale span dadelik na sukses teruggeneem en tydens die Sesnasies 2016 die titel saam met die Grand Slam ingepalm. Die hele 2016 het Engeland onoorwonne gebly, insluitende ’n suiwer wenreeks oor Australië in Juniemaand in Sydney. In November dieselfde jaar het in Twickenham die vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Wallabies gevolg. Daarbenewens het hulle die wêreldrekord van 18 agtereenvolgende toetswenne met ’n indrukwekkende 61–21-oorwinning oor Skotland geëwenaar en gelyktydig die Sesnasies 2017 ingepalm. Dié wenstreep is egter in die volgende toetswedstryd deur Ierland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39223528 |title=Six Nations 2017: England 61–21 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Later die jaar het Engeland drie agtereenvolgende oorwinnings oor Argentinië aangeteken. Ook in 2017 is die Engelse afrigter Jones deur Wêreldrugby aangewys as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/11145973/englands-eddie-jones-named-world-rugby-coach-of-the-year |title=England's Eddie Jones named World Rugby Coach of the Year |publisher=[[Sky Sports]] |author=Matthew Treadwell |date=26 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die jaar 2018 het vir Engeland goed afgeskop, nadat hulle Italië met 46–15 en ’n taai wedstryd teen Wallis met 12–6 in die eerste twee rondtes van die Sesnasies-toernooi gewen het. Hulle het egter tot in Juniemaand nie ’n verdere oorwinning aangeteken nie, nadat Engeland hul oorblywende wedstryde teen Skotland (met 13–25), Frankryk (met 16–22) en die latere Grand Slam-wenners Ierland (met 15–24) tuis op Twickenham verloor het. ’n Verlore nietoets teen die [[Britse Barbarians]] (met 45–63) het gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/44273946 |title=England v Barbarians: Chris Ashton hat-trick inspires Baa-Baas to victory |publisher=[[BBC]] |date=27 Mei 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul 2018-somertoer na Suid-Afrika het Engeland die eerste twee wedstryde met 39–42 en met 12–23 verloor, nadat hulle in albei wedstryde gedurende die eerste helfte voorgeloop het; hulle het egter die derde toets teen ’n meestal tweede Springbokspan met 25–10 gewen. Daardie herfs, ná die aansluiting van die voormalige afrigter van beide die All Blacks en die VSA Arende, John Mitchell by die afrigtingspan, het Engeland die terugwedstryd teen Suid-Afrika met ’n enkele punt (met 12–11) gewen en ’n ewe taai wedstryd teen Nieu-Seeland met 15–16 verloor, albei in omstrede omstandighede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/03/england-south-africa-autumn-international-match-report |title=Owen Farrell's kicks and hits help England overcome South Africa |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/nov/10/england-v-new-zealand-all-blacks-rugby-union-international-live |title=England 15–16 New Zealand: rugby union international – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=James Piercy |date=10 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die jaar met oorwinnings oor Japan (met 35–15) en Australië (met 37–18) afgesluit. Hul oorwinning oor Australië het ’n ononderbroke reeks van ses oorwinnings oor die Wallabies onder die voormalige Australiese afrigter Eddie Jones voortgesit. Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was Engeland weer een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Tydens die groepfase het Engeland maklik teen Tonga, die VSA en Argentinië gewen. Hulle het vervolgens eerste in hul groep bo Frankryk geëindig, danksy meer bonuspunte. Hul laaste groepwedstryd teen Frankryk is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49995604 |title=Rugby World Cup: Typhoon Hagibis forces England-France off; Scotland wait & Ireland play |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die kwarteindstryd teen Australië met 40–16 gewen en sodoende wraak geneem vir die voortydige uitskakeling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase. Hulle het daarna in die halfeindstryd teen die verdedigende kampioen en groot gunsteling voor die toernooi, Nieu-Seeland, te staan gekom en gedurende die hele wedstryd die All Blacks gedomineer en met 19–7 verslaan. Die Engelse Rose kon egter nie in die eindstryd teen die Springbokke seëvier nie en is soos twaalf jaar gelede deur Suid-Afrika geklop (met 12–32).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=27 Maart 2021}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 1999 het Engeland elk van sy vier konfrontasies teen Suid-Afrika in die laaste fase van ’n rugbywêreldbekertoernooi verloor. Tydens die Sesnasies 2020, wat vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] eers in Oktober afgesluit kon word, het Engeland sy altesaam 39ste titel met Driekroon ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/54720100 |title=France 35–27 Ireland: England win Six Nations despite hosts sealing bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=31 Oktober 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die daaropvolgende Herfsnasiesbeker, wat pleks van die tradisionele [[eindjaarrugbytoetsreeks]] beslis is, het Engeland in die eindstryd teen Frankryk beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55204300 |title=Autumn Nations Cup: England beat France in sudden death |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=6 Desember 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2021 het Engeland ná nederlae teen Skotland, Wallis en Ierland in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2021/03/20/ireland-v-england-live-six-nations-2021-score-latest-updates/ |title=Tame England suffer third Six Nations defeat in comprehensive loss to Ireland |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs, Charles Richardson |date=20 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] kon hulle oorwinnings oor Tonga, Australië en Suid-Afrika aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se wegreeks in Australië het Engeland met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Desember 2022 is die hoofafrigter Eddie Jones deur Steve Borthwick vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/64039136 |title=Steve Borthwick: New England coach signals new era |publisher=[[BBC]] |author=Chris Jones |date=20 Desember 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Engeland op Twickenham sy eerste nederlaag teen Fidji gely, gelyk aan hul eerste nederlaag teen ’n tweede-vlak-span nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66629208 |title=England 22–30 Fiji: Pacific island nation beat England for first time |publisher=[[BBC]] |date=26 Augustus 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi het Engeland sy eerste groepwedstryd teen die Poemas met 27–10 gewen, hoewel hulle vanweë ’n rooikaart van die derde minuut af een speler minder op die veld gehad het. Daarop het oorwinnings oor Japan (met 34–12), [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] (met 71–0) en Samoa (met 18–17) gevolg. In die kwarteindstryd het die Engelse teen die Fidjiane wraak geneem (met 30–24), maar hulle is in die halfeindstryd deur die verdedigende kampioen en latere wêreldkampioen Suid-Afrika naelskraap geklop (met 15–16). In die bronseindstryd het hulle vir die tweede keer Argentinië ontmoet en dié keer naelskraap met 26–23 gewen, waarmee hulle vir die eerste keer die bronsmedalje ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/884028/england-rugby-world-cup-2023-review |title=England: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die toernooi het [[Owen Farrell]] [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord oortref en met 1237 punte Engeland se beste puntemaker geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/owen-farrell-england-points-record-jonny-wilkinson-b2417247.html |title=Owen Farrell breaks Jonny Wilkinson’s long-standing England record |publisher=[[The Independent]] |author=Harry Latham-Coyle |date=7 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2026 het die Engelse slegs Wallis geklop, maar vir die eerste keer ooit teen Italië verloor. Hulle het die toernooi in die voorlaaste plek, voor Wallis, beëindig, hul swakste prestasie sedert die Sesnasies se stigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en naam == [[Lêer:England-Scotland-3-2-07-CC-6.jpg|duimnael|links|Engeland teen Skotland tydens die Calcuttabeker in 2007]] [[Lêer:Red Rose Badge of Lancaster.svg|duimnael|Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]]]] [[Lêer:Jonny Wilkinson 2009 08 england training 2.jpg|duimnael|links|Jonny Wilkinson met die Engelse span tydens ’n oefensessie op Twickenham, 12 Augustus 2009]] [[Lêer:Argentina England rugby.jpg|duimnael|Die Poemas tydens hul oorwinning oor Engeland (wit en rooi) op Twickenham in November 2006]] [[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Engeland (in swart) teen Argentinië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland]] Engelse rugbyspelers speel gewoonlik in wit truie en ’n wit kortbroek met oorwegend donkerblou sokkies. Die embleem op die trui is ’n rooi [[roos]] pleks van die drie leeus op die truie van die [[Engelse nasionale sokkerspan|sokkerspan]] en die [[Engelse nasionale krieketspan|krieketspan]]. Die klere word deur Castore vervaardig en die truiborg is tans O₂.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/england-countries/castore-has-released-its-first-england-rugby-kit-here-is-what-it-looks-like-176725 |title=Castore has released its first England rugby kit, here is what it looks like |publisher=Rugby World |author=Joe Harvey |date=21 Mei 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui is algemeen rooi of donkergrys (“antrasiet” genoem); voor die bekendstelling van die grystrui was rooi die tradisionele tweede kleur. Donkerblou is voorheen ook gebruik en is vir die 2016–17- asook die 2020–21-seisoene heringevoer. Pers is tydens die [[2009 jaareindrugbytoetsreeks]] gebruik en het die tradisionele kleure van die oorspronklike Engelse sweetpakke uit die 1960’s, 1970’s en 1980’s versinnebeeld. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland was die wegtrui vir die eerste keer swart. Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) het die nasionale span se embleem voor die eerste wedstryd teen Skotland in [[Edinburg]] in 1871 ontwerp. ’n Rooi roos – glo dié van die [[Huis van Lancaster]] – is as die span se embleem gekies.<ref name="rose">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st74325.htm |title=England's Rose – The Official History |author=the Museum of Rugby, Twickenham |publisher=Unofficial England Rugby Union |date=3 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nasionale span se wit trui is ontleen aan dié wat by die Rugby-skool gedra is.<ref name="rose" /> Die ontwerp en standardisering van die roos – wat tot 1920 in verskeie variasies uitgebeeld is – word aan Alfred Wright, ’n werknemer by die Rugbyvoetbalunie, toegeskryf.<ref name="rose" /> Wright se ontwerp is glo tot in die laat 1990’s met min veranderinge gebruik.<ref name="rose" /> Die roos is eers in 1997 verander, toe Nike die amptelike truiverskaffer geword het. In 2003 het Engeland eers ’n stywe trui gedra. Die doel was om dit vir die teenstander moeiliker te maak om aan die hemp tydens aksies vas te klou.<ref name="TightStrip">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3190313.stm |title=England trial World Cup kit |publisher=[[BBC]] |date=29 Augustus 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die tuis- en wegtruie vir 2007 is op 15 Mei daardie jaar bekendgemaak. Die materiaal was beter en het ’n beter prestasie teenoor die 2003-trui gebied. ’n Ingrypende rooi merk op die wit agtergrond het links bo ’n Sint Joriskruis gevorm, en ’n veranderde wegtrui (donkerblou pleks van rooi), het kritiek ontlok omdat daar glo ’n klem op die Sint Joriskruis pleks van die tradisionele rooi roos geplas is.<ref name="UnhappyStrip">{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-454438/Seeing-red-Englands-new-World-Cup-shirt.html |title=Seeing red over England's new World Cup shirt |publisher=The Daily Mail |location=UK |date=13 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nuwe trui is tydens Engeland se tuiswedstryd teen Wallis op 4 Augustus ingevoer, terwyl die wegtrui vir die eerste keer teen Frankryk op 18 Augustus gebruik is.<ref name="NewStrip">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2007/May/News%20Articles/NewEnglandNikeRugbyKitLaunched.aspx |title=New England Nike Rugby Kit Launched |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=15 Mei 2007 |accessdate=3 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603122845/http://www.rfu.com/news/2007/may/news%20articles/newenglandnikerugbykitlaunched.aspx |archive-date=3 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die voormalige tuistrui van Engeland was wit met ’n rooi strook om die nek en die wegtrui was swart (wat groot omstredenheid weens die beroemde ''All Black''-trui van Nieu-Seeland veroorsaak het), albei truie het ’n baanbrekende nuwe tegnologie in die vorm van ’n grypdruk gehad. ’n Besondere trui, wat aan dié van 1910 herinner het, is tydens die wedstryd teen Wallis tydens die 2010-Sesnasies-toernooi ter geleentheid van Twickenham se eeufees gedra. Die huidige trui vir die 2025–26-seisoen word deur Castore vervaardig. Dit bevat ’n eenvoudige wit kortbroek en ’n gewone wit hemp met rooi strepe aan albei sye. Die wegtrui is swart met blou strepe aan albei sye. Die broeke is ook wit. Die sokkies vir tuiswedstryde is swart, en die sokkies vir wegwedstryde is heeltemal swart. == Truiverskaffers en -borge == Sedert die professionalisering van rugby in 1995 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | ?–? |{{vlagikoon|Engeland}} [[Bukta]] | — |- | 1991–1997 | {{vlagikoon|Engeland}} [[Cotton Traders]] | [[BT Cellnet]] (1996–2002) |- | 1997–2012 | {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Nike (maatskappy)|Nike]] |rowspan=4| [[O2 (selfoonmerk)|O₂]] (sedert 2002) |- | 2012–2020 | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Canterbury of New Zealand]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/9119457/Nike-loses-England-rugby-shirt-deal-to-Canterbury.html |title=Nike loses England rugby shirt deal to Canterbury |publisher=Daily Telegraph |author=Harry Wallop |date=2 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- | 2020–2025 | {{vlagikoon|Engeland}} [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |title=Umbro to become official England Rugby Kit partner |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=5 Mei 2020 |accessdate=6 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506232252/https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/confirmed-england-announce-theyre-dumping-canterbury-for-new-kit-provider/ |title=Confirmed {{!}} England announce they’re dumping Canterbury for new kit provider |publisher=Ruck |date=5 Mei 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- | sedert 2025 | [[Castore]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://no.fashionnetwork.com/news/Castore-signs-major-kit-deal-with-england-rugby-ahead-of-women-s-world-cup,1722915.html |title=Castore signs major kit deal with England Rugby ahead of Women's World Cup |publisher=Fashion Network |author=Nigel Taylor |date=23 April 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |} == Tuisstadion == {{Hoofartikel|Twickenham-stadion}} [[Lêer:Stade de Twickenham à Londres.jpg|duimnael|’n Lugaansig van Twickenham-stadion in Londen]] [[Lêer:Twickenham Rugby Pitch - England vs Australia.png|duimnael|Binnekant van Twickenham-stadion]] Twickenham in die suidweste van [[Londen]] is die grootste suiwer rugbystadion wêreldwyd. In hul vroeë jare het die Engelse rugbyspan ’n aantal stadions dwarsdeur Engeland vir toetswedstryde gebruik, voordat Twickenham in 1910 hul tuiste geword het. Ná uitverkope wedstryde op Kristalpaleis se Nasionale Sportsentrum teen Nieu-Seeland in 1905 en Suid-Afrika in 1906 het die Rugbyvoetbalunie (RFU) besluit om in sy eie stadion te belê en met die krieketspeler en entrepreneur Billy Williams ooreengekom om ’n tuiste vir Engelse rugby te vind. Die grond vir die stadion is in 1907 vir £5&nbsp;572 12s en 6d aangekoop, en die sooi is die volgende jaar gespit.<ref name="Twickenhamhist">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |title=Twickenham Stadium Time Line |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120115050016/http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |archive-date=15 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste toetswedstryd op Twickenham was op 15 Januarie 1910 die wedstryd tussen Engeland en Wallis. Die tuisspan het ná ’n 11–6-oorwinning met die wins weggestap, nadat hulle Wallis vir die eerste keer sedert 1898 geklop het.<ref name="FirstTest">{{en}} {{cite web |url=http://www.twickenham-museum.org.uk/detail.php?aid=162&cid=1&ctid=2 |title=The Rugby ground |publisher=twickenham-museum.org.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die stadion is in 1927 en weer in 1932 uitgebrei; maar tot in die 1990’s is die stadion nie verder opgeknap nie, toe nuwe pawiljoens in die noorde, ooste en weste gebou is;<ref name="Twickenhamhist" /> in 2005 en 2006 is ’n pawiljoen in die suide opgerig, waardeur die stadion ’n volledige bak met ’n kapasiteit van 82&nbsp;000 geword het. Engeland het sy eerste toetswedstryd in die herontwikkelde Twickenham op 5 November 2006 teen die All Blacks gespeel,<ref name="CeleMatch">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st106836.htm |title=England v New Zealand Celebration Match Twickenham |publisher=rugbynetwork.net |author=Sally Price |date=29 Oktober 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> wat Nieu-Seeland met 41–20 gewen het, nadat hulle Engeland voor ’n rekordskare van 82&nbsp;076 gedomineer het.<ref name="RuthlessABs">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2349780/Ruthless-All-Blacks-make-England-pay.html |title=Ruthless All Blacks make England pay |publisher=The Daily Telegraph |location=Londen |author=Mick Cleary |date=6 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Alhoewel Engeland sy tuiswedstryde sedert 1910 byna uitsluitlik op Twickenham gespeel het, het hulle in 1998 twee keer op Huddersfield se [[Kirklees-stadion]], in 1997 op [[Old Trafford]] (teen Nieu-Seeland) en in 1992 op [[Wembley-stadion]] (teen Kanada) te staan gekom.<ref name="Trafford">{{en}} {{cite journal |title=Eeh-bah-scrum, Woody;Rugby Union |journal=The Sun |date=9 Desember 1997 |page=29}}</ref><ref name="Huddersfield">{{en}} {{cite journal |title=England not good enough |journal=The Sunday Times |location=Londen |author=Stephen Jones |date=22 November 1998}}</ref> Hulle het in Junie 2009 ook die eerste toets van ’n twee-toetsreeks teen Argentinië op Old Trafford gespeel; ’n wedstryd wat oorspronklik in Argentinië beplan was, maar deur dié land se rugbyunie weens finansiële omstandighede na Engeland verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7867120.stm |title=England to play at Old Trafford |publisher=[[BBC]] |date=3 Februarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die grond van Twickenham is in Junie 2012 deur ’n hibride ''Desso''-tipe vervang wat gebruik maak van kunsvesels verweef met egte gras. Dit maak dit baie makliker om in nat omstandighede te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/9327536/Twickenham-to-get-a-new-pitch-as-part-of-75m-makeover-in-major-modernisation-ahead-of-2015-World-Cup.html |title=Twickenham to get a new pitch as part of £75m makeover in major modernisation ahead of 2015 World Cup |publisher=The Telegraph |author=Gavin Mairs |location=Londen |date=12 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tot in 1910 het die Engelse span verskeie rugbystadions dwarsdeur Engeland gebruik: {| | * [[The Oval (Londen)|Kennington-ovaal]], [[Londen]] * Whalley Range, [[Manchester]] * St John’s Ground, [[Leeds]] * Rectory Field, [[Blackheath, Londen|Blackheath]] * Richardson’s Field, Blackheath | * Crown Flatt, [[Dewsbury]] * Athletic Ground, [[Richmond, Londen|Richmond]] * [[Headingley-stadion]], Leeds * [[Birkenhead Park]], [[Birkenhead, Verenigde Koninkryk|Birkenhead]] * Meanwood Road, Leeds | valign="top" | * [[Fallowfield-stadion]], Manchester * [[Kingsholm-stadion]], [[Gloucester]] * [[Welford Road-stadion]], [[Leicester]] * [[Ashton Gate-stadion]], Bristol * [[Crystal Palace National Sports Centre|Crystal Palace]], Londen |} === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2015}} [[Lêer:Rwc15 venues.png|duimnael|Stadions in Engeland tydens die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 1991 is deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat sewe wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep 1 (wat Engeland ingesluit het) is dwarsdeur Engeland uitgespeel. Twickenham in Londen het beide die openingswedstryd en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Welford Road-stadion in [[Leicester]], [[Kingsholm-stadion]] in [[Gloucester]] en Cross Green in Otley. Die Rugbywêreldbeker 1999 is ook deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat nege wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep B (wat Engeland ingesluit het), asook Engeland se wedstryd tydens die uitspeelrondte en die twee halfeindwedstryde is op verskeie stadions dwarsdeur Engeland uitgespeel. Twickenham in Londen het ses wedstryde tydens dié toernooi gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Kirklees-stadion in Huddersfield, Ashton Gate-stadion in [[Bristol]] en Welford Road-stadion in [[Leicester]]. Die Rugbywêreldbeker 2015 is deur Engeland en Wallis saam aangebied, met elf stadions wat dwarsdeur Engeland vir 40 wedstryde gebruik is, terwyl in Wallis net die Millenium-stadion vir agt wedstryde gebruik is. Engeland se Twickenham is onder andere vir die openings- en die eindstryd tussen die All Blacks en die Wallabies gebruik. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Wembley-stadion]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] in [[Londen]], [[St. James’ Park]] in [[Newcastle upon Tyne]], [[Stad Manchester-stadion]] in [[Manchester]], [[Villa Park]] in [[Birmingham]], [[Elland Road]] in [[Leeds]], [[King Power-stadion]] in Leicester, [[Stadion MK]] in [[Milton Keynes]], [[Falmer-stadion]] in [[Brighton]], Kingsholm-stadion in Gloucester en [[Sandy Park]] in [[Exeter]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:England IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Engeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Engeland het 468 van sy 839 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,78%. Engeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – England |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | align="left" | {{ARGru}} || 30 || 24 || 5 || 1 || 80,00 |- | align="left" | {{AUSru}} || 57 || 29 || 27 || 1 || 50,88 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 18 || 10 || 8 || 0 || 55,56 |- | align="left" | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{FIJru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | align="left" | {{FRAru}} || 113 || 61 || 45 || 7 || 53,98 |- | align="left" | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{IRLru}} || 144 || 81 || 55 || 8 || 56,25 |- | align="left" | {{ITAru}} || 33 || 32 || 1 || 0 || 96,97 |- | align="left" | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{CANru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Māori All Blacks || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | align="left" | {{NEDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{NZLru}} || 47 || 9 || 36 || 2 || 19,15 |- | align="left" | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{geenvlag|Presidents XV}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{ROMru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SCOru}} || 144 || 77 || 48 || 19 || 53,47 |- | align="left" | {{RSAru}} || 47 || 16 || 29 || 2 || 34,04 |- | align="left" | {{TGAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{WALru}} || 144 || 71 || 61 || 12 || 49,31 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''839''' || '''468''' || '''319''' || '''52''' || '''55,78''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Terwyl die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' nie as toetswedstryde beskou word nie, erken die RFU in teenstelling met ander beheerliggame al die wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] as toetswedstryde. == Wedywering met ander nasionale spanne == [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: Engeland teen Skotland op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] [[Lêer:Frace england first rugby 1906.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Frankryk op 22 Maart 1906 in [[Parys]]]] [[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Australië op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]] Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Engelse ’n intensiewe wedywering. Die eerste toetswedstryd ter wêreld is in 1871 teen Skotland gespeel en sedert 1879 ding albei spanne mee om die Calcuttabeker, die oudste trofee in internasionale sport. Van die 144 toetswedstryde tot dusver het Engeland 77 gewen, Skotland 48, met 19 gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver twee keer ontmoet (in 1991 en 2011) en Engeland het albei wedstryde gewen. Daarbenewens is die toetswedstryd om die 1938-Calcuttabeker noemenswaardig. Dit was die eerste rugbywedstryd wat in televisie gebeeldsend is en is deur die [[BBC]] uitgesaai.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.radiotimesarchive.co.uk/pdf/RT-TV-1938.pdf |title=TELEVISION – Monday, March 14 to Saturday, March 19 |publisher=RadioTimes |date=11 Maart 1938 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland en Frankryk het tot dusver in 113 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 61 gewen het en Frankryk 45, met sewe gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vyf keer ontmoet; Engeland het drie keer gewen en Frankryk twee keer. Wedstryde tussen albei spanne word deur die pers en die ondersteuners in albei lande ''Le Crunch'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/570281 |title=Le Crunch: What is it? Where is it? And who wins it? |publisher=[[Rugbywêreldbeker]] |date=10 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Veral tydens rugbywêreldbekertoernooie is Engeland en Frankryk die suksesvolste spanne van die Noordelike Halfrond. Albei spanne het amper afwisselend die eindstryd behaal (slegs in 1995, 2015 en 2023 het spanne van die Suidelike Halfrond die [[Webb Ellis-beker]] uitgespeel). Engeland het tot dusver in vier eindstryde gespeel, terwyl Frankryk tot dusver in drie eindstryde gespeel het, gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie. Albei spanne beskik ook oor die finansieel sterkste ligas ter wêreld (die Engelse Premierskap en die Franse Top 14). Engeland en Ierland het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 81 gewen het en Ierland 55, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver nog nie ontmoet nie. Sedert 1988 ding albei spanne mee om die Millenniumtrofee wat ter geleentheid van [[Dublin]] se 1000ste herdenking geskenk is.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |url-status=dead }}</ref> Engeland het dié trofee tot dusver 22 keer gewen en Ierland 17 keer. Engeland en Wallis het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 71 gewen het en Wallis 61, met twaalf gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet, waarvan Engeland een gewen het en Wallis twee, met die laaste wedstryd in 2015. Wat die Sesnasies-toernooi aanbetref is beide Engeland en Wallis is die gesamentlik suksesvolste spanne met ’n algehele 39 titels elk. Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Engeland ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Eweneens het Engeland tydens al sy eindstrydverskynings teen spanne van die Suidelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen die Wallabies en Springbokke elk). Teen die Wallabies het Engeland die eindstryde van 1991 en 2003 uitgespeel, waarvan Engeland laasgenoemde gewen het. In 2007 en 2019 het hulle teen die Springbokke gespeel, maar hulle is in albei eindstryde verslaan. Gedurende wêreldbekertoernooie het Engeland teen Suid-Afrika net een oorwinning aangeteken: tydens die groepfase in 2003. Teen die All Blacks het Engeland gedurende wêreldbekertoernooie tot dusver vier wedstryde gespeel, waarvan Engeland die halfeindstryd in 2019 gewen het. Teen die Wallabies is hul wenrekord meer gebalanseerd: Van tot dusver sewe wedstryde het Engeland vier gewen en Australië drie. ’n Bykomende aspek in hul wedywering met die Wallabies is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Engeland en Australië, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en die [[Statebondspele]]) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vanaf 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]) en sedert 2008 ding Engeland en Nieu-Seeland mee om die Hillary-skild (genoem na [[Edmund Hillary]] wat in 2008 oorlede is).<ref name="Part One" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:William Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Engeland het in 2003 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Engeland het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, een keer omhoog gehou: tydens die vyfde Rugbywêreldbeker 2003 in Australië. Daarmee is Engeland die eerste en tot dusver enigste rugbyspan van die Noordelike Halfrond wat dié trofee ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is Engeland in die kwarteindstryd deur Wallis uitgeskakel. Tydens die Rugbywêreldbeker 1991 het Engeland die eindstryd gemaak, maar hulle is deur Australië verslaan. In 1995 het Engeland die halfeindstryd bereik, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop en is ook in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Frankryk verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Engeland in die kwarteindstryd deur die Springbokke uitgeskakel. In 2003 het hulle hul grootste sukses aangeteken, toe Engeland in die eindstryd die gasheer Australië verslaan het. In 2007 is hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop. In 2011 is Engeland in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel en tydens die Rugbywêreldbeker 2015 tuis reeds in die groepfase. In 2019 het hulle die uitslag van 2007 herhaal, toe hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop is. In 2023 het Engeland vir die eerste keer in die derde plek geëindig. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Kwarteindrondte |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || '''Kampioen''' |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Naaswenner |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Naaswenner |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies === [[Lêer:Calcutta Cup, England vs Scotland.jpg|duimnael|upright|Die Calcuttabeker is een van die oudste trofeë in die rugbywêreld en word sedert 1879 tussen Engeland en Skotland uitgespeel]] Engeland se enigste jaarlikse toernooi is die [[Sesnasies-toernooi]] waartydens hulle teen vyf ander Europese lande speel: Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies het begin as die Tuisnasies-toernooi in 1883 wat Engeland met ’n Driekroon gewen het. Engeland het die titel tot dusver 29 keer ongedeeld gewen en die kampioenskap tien keer gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span se langste tussenpose in titels was 18 jaar (1892–1910). Engeland het tot dusver 13 Grand Slams aangeteken, d.w.s. ’n Driekroon saam met ’n oorwinning oor Frankryk gedurende dieselfde toernooi. As deel van die Sesnasies-toernooi ding hulle ook met Skotland mee om die Calcuttabeker wat Engeland vir die eerste keer in 1880 gewen het. Sedert 1988 ding Engeland tydens die Sesnasies-toernooi met Ierland mee om die Millenniumtrofee. Die wedstryde tussen Engeland en Frankryk word dikwels “Le Crunch” genoem.<ref>{{en}} ''The Irish Times'', 27 Mei 1981, bl. 27.</ref> * 29 ongedeelde titels (1883, 1884, 1892, 1910, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1930, 1934, 1937, 1953, 1957, 1958, 1963, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 2000, 2001, 2003, 2011, 2016, 2017, 2020) * 10 gedeelde titels (1886, 1890, 1912, 1920, 1932, 1939, 1947, 1954, 1960, 1973) * 13 Grand Slams (1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1957, 1980, 1991, 1992, 1995, 2003, 2016) * 26 Driekrone (1883, 1884, 1892, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1934, 1937, 1954, 1957, 1960, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 2002, 2003, 2014, 2016, 2020) {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Engeland maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Engeland getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Engeland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Engeland as gasheer op. As deel daarvan het Engeland van 1997 tot 2022 met Australië meegeding om die Cookbeker en sedert 2008 teen Nieu-Seeland om die Hillary-skild.<ref name="Part One" /> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang. === Olimpiese Spele === Engeland is twee keer tydens Olimpiese rugbytoernooie deur ’n span verteenwoordig. * [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]]: Derde plek (verteenwoordig deur Moseley Wanderers RFC) * [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]]: Tweede plek (verteenwoordig deur Cornwall se keurspan) == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Engelse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/follow/news-and-media/england-rugbys-2026-guinness-six-nations-squad-announced |title=England Rugby's 2026 Guinness Six Nations squad announced |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie]] |date=23 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Alex Mitchell]] || [[Skrumskakel]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}27 |- | [[Ben Spencer]] || Skrumskakel || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Jack van Poortvliet]] || Skrumskakel || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[George Ford]] || [[Losskakel]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | 105 |- | [[Marcus Smith]] || Losskakel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}46 |- | [[Seb Atkinson]] || [[Senter]] || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Fraser Dingwall]] || Senter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7 |- | [[Max Ojomoh]] || Senter || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Henry Slade]] || Senter || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}74 |- | [[Henry Arundell]] || [[Vleuel]] || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}11 |- | [[Immanuel Feyi-Waboso]] || Vleuel || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}13 |- | [[Tommy Freeman]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}23 |- | [[Cadan Murley]] || Vleuel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Elliot Daly]] || [[Heelagter]] || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}74 |- | [[George Furbank]] || Heelagter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Freddie Steward]] || Heelagter || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}41 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Luke Cowan-Dickie]] || [[Haker]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Theo Dan]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}20 |- | [[Jamie George]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | 105 |- | [[Trevor Davison]] || [[Stut]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Ellis Genge]] || Stut || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}75 |- | [[Joe Heyes]] || Stut || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Emmanuel Iyogun]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Bevan Rodd]] || Stut || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}10 |- | [[Billy Sela]] || Stut || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ollie Chessum]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}30 |- | [[Arthur Clark]] || Slot || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Alex Coles]] || Slot || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Maro Itoje]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}97 |- | [[Chandler Cunningham-South]] || [[Losvoorspeler]] || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}20 |- | [[Tom Curry]] || Losvoorspeler || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}65 |- | [[Ben Earl]] || Losvoorspeler || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}46 |- | [[Greg Fisilau]] || Losvoorspeler || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Guy Pepper]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7 |- | [[Henry Pollock]] || Losvoorspeler || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}5 |- | [[Sam Underhill]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}45 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Edgar Mobbs.jpg|duimnael|upright|Edgar Mobbs (voor 1917)]] [[Lêer:Ronald Poulton-Palmer.jpg|duimnael|upright|Ronald Poulton (1911)]] [[Lêer:Wavell Wakefield, 1st Baron Wakefield of Kendal.jpg|duimnael|upright|Wavell Wakefield (1922)]] 17 voormalige Engelse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[William Percy Carpmael]] || Voorspeler || 2010 |- | [[Alan Rotherham]] || Agterspeler || 2010 |- | [[Harry Vassall]] || Voorspeler || 2010 |- | [[Martin Johnson]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[John Kendall-Carpenter]] || Voorspeler || 2011 |- | [[Alfred Hamersley]] || Voorspeler || 2013 |- | [[Jason Leonard]] || [[Stut]] || 2014 |- | [[Bill Beaumont]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2014 |- | [[Edgar Mobbs]] || [[Vleuel]] || 2015 |- | [[Ronald Poulton]] || [[Vleuel]] || 2015 |- | [[Wavell Wakefield]] || [[Losvoorspeler]] || 2015 |- | [[Lawrence Dallaglio]] || [[Vleuel]], [[Agsteman]] || 2016 |- | [[Jeremy Guscott]] || [[Senter]] || 2016 |- | [[Jonny Wilkinson]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2016 |- | [[Rob Andrew]] || [[Losskakel]] || 2017 |- | [[Will Carling]] || [[Senter]] || 2021 |- | [[Richard Hill]] || [[Losskakel]] || 2025 |} Daarbenewens is [[William Webb Ellis]] (glo die uitvinder van rugby), die Rugby-skool (die privaatskool waar die rugbyspel uitgedink is), die wêreldkampioenafrigter [[Clive Woodward]] en die [[Varsity-wedstryd]] (sedert 1872 jaarliks tussen die universiteite [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] en [[Universiteit van Oxford|Oxford]] beslis) ingeskryf. [[Wêreldrugby]] het een Engelse speler as speler van die jaar benoem: [[Jonny Wilkinson]] (in 2003). === Spelerkeuring === Terwyl die RFU toesig oor die nasionale span hou, is die nasionale spelers sedert die rugbyspel se professionalisering in 1995 deur kontrakte aan hul klubs in die Engelse Premierskap gebonde. Sedertdien is hulle deel van ’n magstryd ''club v country'' (“klub teen land”) tussen die klubs en die RFU.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tuck, Jason |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |publisher=International Review for the Sociology of Sport |edition=38 |series=2 |pages=195 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}}</ref> Hierdie konflik het in 1998 vir die eerste keer die nasionale span geraak, toe ’n aantal klubs geweier het om spelers vir die nasionale span se toer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskikbaar te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-woodward-embroiled-in-club-v-country-spat-rears-its-face-again-1148115.html |title=Woodward embroiled in club v country spat rears its face again |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=3 Maart 1998 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') is Engeland met tweede-keur-spelers in al die vier toetswedstryde verslaan, insluitende ’n 0–76-nederlaag teen Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Baldwin, Mark |date=2 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Engelse klubs het ook uit die Heineken-beker 1998/99 onttrek, nadat met die RFU geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums bereik is nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Morgan, Michael |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |publisher=Managing Leisure |edition=7 |pages=56 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}}</ref> In 2001 het van die klubs saam met die RFU die organisasie “England Rugby” gestig om die Engelse Premierskap met die nasionale span te koördineer. Albei partye het ooreengekom om die aantal liga- en toetswedstryde vir sleutelspelers (’n groep van 50 tot 60 spelers wat deur die RFU benoem is) te reduseer en sodoende beserings en uitputtings te voorkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1454059.stm |title=New deal to protect England stars |publisher=[[BBC]] |date=24 Julie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In ruil vir geleende spelers het die klubs ’n vergoeding van die RFU ontvang. Hierdie ooreenkoms word as ’n baanbreker vir die nasionale span se sukses tydens die Rugbywêreldbeker 2003 beskou. In 2004 het Clive Woodward ná ’n ampstermyn van sewe jaar as hoofafrigter bedank, nadat hy nie toegang tot die spelers verkry het soos hy dit geëis het nie: ''I wanted more from the union – more training days with the players, more influence over the way they were treated – and ended up with less.'' (“Ek wou meer van die unie hê – meer oefendae met die spelers, meer invloed op die manier waarop hulle behandel is – en ek het uiteindelik minder gekry.”)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/woodward-i-wasnt-ready-to-compromise-i-wanted-more-and-i-got-less-551277.html |title=I wasn't ready to compromise. I wanted more and I got less... |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=4 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het die gebrek aan beheer oor die nasionale spelers vir die negatiewe wenrekord van sy span aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-big-interview-andy-robinson-k3lkthb2mkv |title=The Big Interview: Andy Robinson |publisher=The Times |author=David Walsh |date=5 Augustus 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Brian Ashton, wat Robinson as hoofafrigter opgevolg het, het sy span vir die Sesnasies-toernooi 2007 vroegtydig bekend gemaak, en gehoop dat die klubs in die week voor ’n toetswedstryd geen ligawedstryd sou speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/six-nations/2007/0213/214443-england/ |title=Ashton set to name side for Croker |publisher=rte.ie |date=14 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die RFU en die Premierskap se klubs het toe ’n soortgelyke ooreenkoms soos dié van 2001 gesluit, wat die nasionale span van nasionale spelers uit die klubs vir toetswedstryde voorsien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/peace-deal-agreed-in-club-v-country-row-36hn0qlf07h |title=Peace deal agreed in club v country row |publisher=The Times |author=Cain, Nick |date=24 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Martin Johnson Leicester.jpg|duimnael|upright|Martin Johnson (2007)]] [[Lêer:Jonathan Peter Wilkinson London 2015 (4)-trimmed.jpg|duimnael|upright|Jonny Wilkinson (2015)]] [[Lêer:Jason Leonard 2018 cropped.jpg|duimnael|upright|Jason Leonard (2018)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Engeland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Ben Youngs]] || 2010–2023 || 127 |- | {{0}}2 || [[Dan Cole]] || 2010–2025 || 118 |- | {{0}}3 || [[Jason Leonard]] || 1990–2003 || 114 |- | {{0}}4 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 112 |- | {{0}}5 || [[Jamie George]] * || 2015–2026 || 109 |- | {{0}}6 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || 108 |- | {{0}}7 || [[Courtney Lawes]] || 2009–2023 || 105 |- | {{0}}8 || [[Danny Care]] || 2008–2024 || 101 |- | {{0}}9 || [[Maro Itoje]] * || 2016–2026 || 109 |- | 10 || [[Dylan Hartley]] || 2008–2018 || {{0}}97 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Will Carling]] || 1988–1996 || 59 |- | {{0}}2 || [[Owen Farrell]] || 2018–2024 || 48 |- | {{0}}3 || [[Chris Robshaw]] || 2012–2017 || 42 |- | {{0}}4 || [[Martin Johnson]] || 1998–2003 || 39 |- | {{0}}5 || [[Dylan Hartley]] || 2012–2018 || 30 |- | {{0}}6 || [[Lawrence Dallaglio]] || 1997–2004 || 22 |- | {{0}}7 || [[Bill Beaumont]] || 1978–1982 || 21 |- | {{0}}8 || [[Steve Borthwick]] || 2008–2010 || 21 |- | {{0}}9 || [[Martin Corry]] || 2005–2007 || 17 |- | 10 || [[Phil Vickery]] || 2002–2008 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 1237 |- | {{0}}2 || [[Jonny Wilkinson]] || 1998–2011 || 1179 |- | {{0}}3 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || {{0}}496 |- | {{0}}4 || [[Paul Grayson]] || 1995–2004 || {{0}}400 |- | {{0}}5 || [[Rob Andrew]] || 1985–1997 || {{0}}396 |- | {{0}}6 || [[Marcus Smith]] * || 2021–2026 || {{0}}314 |- | {{0}}7 || [[Toby Flood]] || 2006–2013 || {{0}}301 |- | {{0}}8 || [[Jon Webb]] || 1987–1993 || {{0}}296 |- | {{0}}9 || [[Charlie Hodgson]] || 2001–2012 || {{0}}269 |- | 10 || [[Dusty Hare]] || 1974–1984 || {{0}}240 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rory Underwood]] || 1984–1996 || 49 |- | {{0}}2 || [[Jonny May]] || 2013–2023 || 36 |- | {{0}}3 || [[Ben Cohen]] || 2000–2006 || 31 |- | {{0}}4 || [[Will Greenwood]] || 1997–2004 || 31 |- | {{0}}5 || [[Jeremy Guscott]] || 1989–1999 || 30 |- | {{0}}6 || [[Jason Robinson]] || 2001–2007 || 28 |- | {{0}}7 || [[Dan Luger]] || 1998–2003 || 24 |- | {{0}}8 || [[Anthony Watson]] || 2014–2024 || 23 |- | {{0}}9 || [[Josh Lewsey]] || 1998–2007 || 22 |- | 10 || colspan=3 | Vyf spelers met 20 drieë elk |} |} == Afrigters == [[Lêer:Clive Woodward.jpg|duimnael|upright|Clive Woodward (2013)]] [[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]] Engeland het in 1969 sy eerste hoofafrigter benoem: Don White. Die huidige hoofafrigter is Steve Borthwick wat die pos in 2022 oorgeneem het. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | Don White || 1969–1971 || 27 |- | John Elders || 1972–1974 || 38 |- | John Burgess || 1975 || 17 |- | Peter Colston || 1976–1979 || 33 |- | Mike Davis || 1979–1982 || 63 |- | Dick Greenwood || 1983–1985 || 24 |- | Martin Green || 1985–1987 || 36 |- | Geoff Cooke || 1988–1994 || 72 |- | Jack Rowell || 1994–1997 || 72 |- | Clive Woodward || 1997–2004 || 71 |- | Andy Robinson || 2004–2006 || 41 |- | Brian Ashton || 2006–2008 || 55 |- | Rob Andrew || 2008 || 0 |- | Martin Johnson || 2008–2011 || 55 |- | Stuart Lancaster || 2011–2015 || 61 |- | Eddie Jones || 2015–2022 || 72,8 |- | Richard Cockerill (tussentyds) || 2022 || 0 |- | Steve Borthwick || sedert 2022 || 60,5 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Engelse nasionale span in 2003 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het England dieselfde jaar as “span van die jaar” benoem. Engeland het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2004). == Swing Low, Sweet Chariot == [[Lêer:SwingLowSweetChariot1873.jpg|duimnael|''Swing Low, Sweet Chariot'', gepubliseer in ''The Jubilee Singers'', 1873]] ''Swing Low, Sweet Chariot'' is ’n onder Engelse ondersteuners gewilde lied – veral tydens tuiswedstryde op Twickenham. Gedurende die 1988-seisoen se laaste wedstryd teen Ierland het Chris Oti drie drieë vir Engeland gedruk. ’n Groep leerlinge van die [[Benediktyne|Benediktynse]] skool Douai het die lied – soos dit tydens rugbywedstryde op die skool gebruiklik is – gedurende sy derde drie begin sing en ander ondersteuners in die stadion het begin saamsing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/feb/05/rugbyunion.features |title=Blood, mud and aftershave |publisher=The Observer |author=Oliver Price |date=5 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SwingLow2">{{en}} {{cite web |url=http://www.everyhit.com/stories/swing_low_sweet_chariot.html |title=The story behind "Swing Low Sweet Chariot" and how it became a rugby anthem |publisher=everyhit.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedertdien word ''Swing Low, Sweet Chariot'' tydens Engelse tuiswedstryde deur rugby-ondersteuners gesing.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7049496.stm#jokes |title=All you need to know about rugby: Rugby songs and jokes |publisher=[[BBC]] |author=Tom Geoghegan |date=19 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1991 het die RFU se bemarkingsbestuurder, Mike Coley, opdrag gekry om ’n liedjie vir die komende Rugbywêreldbeker 1991 te vind. Hy het voorkeur gegee aan die liedjie ''Jerusalem'', wat egter reeds vir die Rugbyligawêreldbeker 1989–1992 gebruik is, waarvolgens hy sy voorstel spontaan in ''Swing Low'' verander het. Verskillende variante is opgeneem en die gepubliseerde weergawe het tydens die toernooi die top-40 van die Britse enkelsnittreffers behaal.<ref name="SwingLow2" /> In 2020 het die Wêreldrugbymuseum tot dusver onbekende argiefmateriaal uitgereik, waarin ''Swing Low'' op Twickenham gesing word, as Martin Offiah (met die bynaam “Chariots” na ’n woordspeel met die oorspronklike titel van die rolprent ''Chariots of Fire'' uit die jaar 1981), tydens die Middlesex Sewes-toernooi 1987 speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-51646140 |title=Swing Low, Sweet Chariot rugby 'mystery solved' |publisher=[[BBC]] |author=Lowbridge, Caroline |date=3 Julie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die museumdirekteur is van mening dat die Twickenham-skare die lied al geken het, aangesien dit sedert die 1960’s in rugbyklubs gesing is, met eenvoudige gebare wat die lirieke illustreer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/i-hate-swing-low-sweet-chariot-says-former-hooker-brian-moore-2890266 |title='I hate Swing Low Sweet Chariot' says former hooker Brian Moore |publisher=The Scotsman |author=Jamie Gardner |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die nasleep van die wêreldwye ''Black Lives Matter''-beweging ná die dood van George Floyd het die RFU in Junie 2020 aangekondig dat hulle die gebruik van die lied deur rugby-ondersteuners sal ondersoek, aangesien dit oorspronklik ’n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] spirituele lied is. Beide die voormalige rugbyspeler Brian Moore en [[Prins Harry, Hertog van Sussex|Prins Harry]] het daarvoor gepleit die liedjie nie meer tydens rugbywedstryde te sing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/prince-harry-backs-rugby-move-to-kick-out-slavery-song-swing-low-sweet-chariot-93bdw2qjk |title=Prince Harry backs rugby move to kick out slavery song Swing Low, Sweet Chariot |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/300039265/exengand-hooker-brian-moore-says-swing-low-sweet-chariot-must-go |title=Ex-Engand hooker Brian Moore says Swing Low, Sweet Chariot must go |publisher=Stuff |date=21 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Martin Offiah het hom kort daarna beywer om die liedjie te behou en dit as ’n geleentheid te gebruik om Engelse en rugby-ondersteuners van ander nasionaliteite oor diskriminasie en die geskiedenis van swartes in die [[Verenigde Koninkryk]] in te lig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/53096584 |title=Black Lives Matter: RFU reviewing use of slave song Swing Low, Sweet Chariot |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 202 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die voormalige nasionale speler Maggie Alphonsi het gesê: “Ek verwelkom die RFU se ondersoek van die liedjie, maar ek dink nie dat die liedjie verbied sal moet word nie”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/12010398/swing-low-debate-a-chance-to-educate-will-greenwood-maggie-alphonsi-topsy-ojo-discuss |title='Swing Low debate a chance to educate' – Will Greenwood, Maggie Alphonsi, Topsy Ojo discuss |publisher=Sky |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste minister [[Boris Johnson]] was van mening dat die lied nie verbied moes word nie en dat daar minder op die simbole van diskriminasie gefokus sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/53096584 |title=Swing Low, Sweet Chariot: Boris Johnson says song should not be banned |publisher=[[BBC]] |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Engelse nasionale krieketspan]] * [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Barry Bowker |title=England Rugby |publisher=Cassell |year=1978 |isbn=978-0-304-30214-7}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7}} * {{en}} {{cite book |author=Stuart Farmer |title=The Official England Rugby Miscellany |publisher=Vision Sports Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-1-905326-12-9 }} * {{en}} {{cite journal |author=Michael Morgan |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |journal=Managing Leisure |volume=7 |pages=41–60 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |year=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 }} * {{en}} {{cite journal |author=Jason Tuck |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |journal=International Review for the Sociology of Sport |volume=38 |issue=2 |pages=177–199 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|England national rugby union team|Engelse nasionale rugbyspan}} * {{en}} [http://www.englandrugby.com/ Amptelike webwerf van die Engelse Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/england Engeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/england/ Engeland op Planet Rugby] * {{en}} [http://www.sporting-heroes.net/rugby/ Spelerbiografieë] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Engeland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] qgbv73h5uvkzj4idtmboepnh0vqx2j5 0 25250 2922999 2921253 2026-08-07T21:00:22Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2922999 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Argentinië | beeld = Los Pumas.svg | unie = [[Argentynse Rugbyunie]] (UAR) | bynaam = ''Los Pumas'' (“die [[Poema]]s”) | embleem = Poema | stadion = [[José Amalfitani-stadion]], [[Buenos Aires]] | kapasiteit = 49&nbsp;540 | kaptein = [[Julián Montoya]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Felipe Contepomi]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = _Pumasleft19 | patroon_b1 = _Pumaskit19 | patroon_ra1 = _Pumasright19 | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _ArgentinasocksRWC | linkerarm1 = 4AB1EC | liggaam1 = 4AB1EC | regterarm1 = 4AB1EC | broek1 = FFFFFF | kouse1 = | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 262F51 | liggaam2 = 262F51 | regterarm2 = 262F51 | broek2 = 262F51 | kouse2 = 262F51 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Pablo Matera]] (118)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=10;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Nicolás Sánchez]] (902)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=10;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Núñez Piossek]] (29)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=10;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{ARGru}} 3–28 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}<br />([[Buenos Aires]], [[Argentinië]]; 12 Junie 1910) | grootwen = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza]], Argentinië; 1 Mei 2002) | grootverloor = {{NZLru}} 93–8 {{ARGru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Nieu-Seeland]]; 21 Junie 1997) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Derde in [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] | url = www.lospumas.com.ar | unieurl = www.uar.com.ar }} Die '''Argentynse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Argentina'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Argentinië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die span wat in [[hemelblou]] en [[wit]] [[Trui#Sporttruie|truie]] speel, dra die bynaam ''los Pumas'' (Spaans vir: “die [[Poema]]s”) en hulle word as die beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou. Rugby word in Argentinië geadministreer deur die [[Argentynse Rugbyunie]] (UAR, van Spaans: ''Unión Argentina de Rugby''). Aan die einde van die 19de eeu het emigrante van die [[Britse Eilande]] die rugbyspel na Argentinië gebring. Argentinië se eerste internasionale rugbywedstryd was in 1910 teen die Britse keurspan [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]]. Sy belangrikste internasionale verskyning het Argentinië tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 gehou word. Sedert die [[Rugbywêreldbeker]] in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ingevoer is, het die span aan al tien toernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]]. Argentinië is onoorwonne ten opsigte van die meeste ander nasionale rugbyspanne van die Amerikaanse vasteland met uitsondering van [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], deur wie Argentinië drie keer verslaan is (die laaste keer was in 2005). Vervolgens het hulle ook die Suid-Amerikaanse en die Pan-Amerikaanse rugbykampioenskappe oorheers. Vir ’n lang tydperk was Argentinië die enigste vlak-een-span wat nie aan ’n jaarlikse toernooi deelgeneem het nie. Dit het in 2012 verander, toe die Drienasiesreeks met die opname van die Poemas [[die Rugbykampioenskap]] geword het. Sedertdien speel hulle jaarliks teen die [[All Blacks]] van [[Nieu-Seeland]], die [[Springbokke]] van [[Suid-Afrika]] en die [[Wallabies]] van [[Australië]] om die titel as beste span van die [[Suidelike Halfrond]]. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] ag Argentinië saam met tien ander as ’n vlak-een-span. Die Argentynse rugbyspan is tans (Oktober 2025) sesde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vier voormalige Argentynse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Argentinië speel tradisioneel in gestreepte hemelblou en wit truie, wit broeke en sokkies in hemelblou en wit – wat aan die kleure van die [[vlag van Argentinië]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Argentynse Rugbyunie}} [[Lêer:Uniones Miembros de la Unión Argentina de Rugby (UAR).png|duimnael|’n Kaart van die Argentynse plaaslike beheerliggame]] Die beheerliggaam vir rugby in Argentinië is die Argentynse Rugbyunie (''Unión Argentina de Rugby'', UAR). Die UAR is op 10 April 1899 as ''River Plate Rugby Union'' gestig en het in 1987 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/argentina |title=Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarbenewens was die Argentynse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Argentynse Rugbyunie bestaan uit 25 plaaslike beheerliggame, wat grotendeels met die Argentynse provinsies ooreenstem. Die belangrikste rugbyliga in Argentinië is die ''Nacional de Clubes'', waar die helfte van die spanne uit [[Buenos Aires]] en die ander helfte uit die provinsies afkomstig is. Van 2016 tot 2020 het met die [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] ’n Argentynse span deelgeneem aan die [[Superrugby]]toernooi, die [[Suidelike Halfrond]] se internasionale rugbyliga. Sedert 2026 neem die vier Argentynse keurspanne Capibaras, Dogos, Pampas en Tarucas deel aan die professionele Superrugby Amerikas. Hieraan neem ook spanne uit [[Brasilië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Die meeste nasionale spelers is veral aktief by Europese klubs in Engeland of Frankryk. Naas die amptelike nasionale span roep die Argentynse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Die ''Pumitas'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die ''Argentina XV'' (XV verwys na die aantal spelers in rugby) is die tweede nasionale span van Argentinië. Vanaf 2010 het die keurspan [[Pampas XV]] bestaan, wat slegs uit Argentynse spelers saamgestel is, maar aan die Suid-Afrikaanse [[Vodacombeker]] (en aansluitend tot hul ontbinding aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi) deelgeneem het.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.diario26.com/168060--pampas-xv-el-equipo-nacional-que-nos-representa-en-un-torneo-sudafricano |title=Pampas XV, el equipo nacional que nos representa en un torneo sudáfricano |publisher=Diario26 |date=22 Maart 2013 |accessdate=13 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613180021/https://www.diario26.com/168060--pampas-xv-el-equipo-nacional-que-nos-representa-en-un-torneo-sudafricano |archive-date=13 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Argentina equipo v britishlions 1910.jpg|duimnael|Die eerste Argentynse nasionale rugbyspan voor hul wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in 1910]] Soos in die geval van [[sokker]] het Britse emigrante, wat vir banke en spoorwegmaatskappye onder Britse beheer gewerk het, die rugbyspel na Argentinië gebring. Die eerste rugbyspanne is ook deur Britte gestig en hulle het oor die eerste dekades heen veral onder mekaar verkeer. Die meeste klubs het inheemse spelers nie toegelaat nie en enkele Argentyne is net stadigaan en op uitsondering opgeneem.<ref>{{es}} {{cite book |author=Victor Raffo |title=El origen británico del deporte argentino |publisher=Gráfica MPS |location=[[Buenos Aires]] |year=2009 |isbn=9789874381071}}</ref><ref name="spinetto9">{{es}} {{cite book |author=Horacio J. Spinetto |title=Ciento veinte años de rugby argentino |publisher=Todo es Historia |edition=XXV |volume=295 |location=Buenos Aires |year=1992 |issn=0040-8611 |pages=9}}</ref> In 1873 is die eerste wedstryd op die Buenos Aires Krieket- en Rugbyklub met ’n mengsel aan rugby en sokker gespeel. Op 14 Mei 1874 het die eerste wedstryd volgens die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] (RFU) se reëls gevolg.<ref>{{es}} {{cite book |author=Horacio J. Spinetto |title=Ciento veinte años de rugby argentino |publisher=Todo es Historia |edition=XXV |volume=295 |location=Buenos Aires |year=1992 |issn=0040-8611 |pages=8}}</ref> In 1899 het ses spanne uit [[Buenos Aires]] en [[Rosario]] die beheerliggaam ''River Plate Rugby Union'', die latere [[Argentynse Rugbyunie]] (UAR), gestig. Tot die ontstaan van die eerste suiwer Argentynse span sou dit ’n verdere vyf jaar neem. Onder sy lede was die lugvaartpionier [[Jorge Newbery]].<ref name="spinetto9" /> [[Lêer:R. Cooper - El Gráfico 477.jpg|duimnael|links|upright|R. Cooper, spankaptein in 1928]] Ter geleentheid van die Meirewolusie se eeufees in 1910 het ’n aantal [[Engelse]] en [[Skotte|Skotse]] spelers na Argentinië vertrek. Die Argentynse koerante het na die besoekende span as ''Combinado Británico'' (“Gekombineerde Britte”) verwys; vandag word dit beskou as ’n reserwespan van die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] wat op dieselfde tydstip deur [[Suid-Afrika]] getoer het. Die span het al die ses wedstryde gewen, waaronder die eerste toetswedstryd teen ’n keurspan van die Argentynse beheerliggaam, wat op 12 Junie 1910 op die ''Sociedad Sportiva Argentina'' se grond plaasgevind en met ’n 28–3-oorwinning vir die besoekers geëindig het. Die Argentynse span het amper net uit nasate van Britse emigrante bestaan.<ref name="Debut">{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/rugby/centenario-debut_0_HJ-gceWAwXe.html |title=El centenario del debut |publisher=Clarín |date=13 Junie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die enigste uitsondering was [[Barry Heatlie]], wat voorheen vir [[Springbokke|Suid-Afrika]] uitgedraf en tydens die verderverspreiding van die rugbyspel in Argentinië ’n leidende rol beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://punditarena.com/rugby/thepateam/a-true-fairy-tale-the-story-of-south-africas-barry-heatlie/ |title=A True Fairy Tale: The Story Of South Africa’s Barry Heatlie |publisher=Pundit Arena |date=2 Junie 2016 |accessdate=20 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020114159/https://punditarena.com/rugby/thepateam/a-true-fairy-tale-the-story-of-south-africas-barry-heatlie/ |archive-date=20 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op uitnodiging deur die ''River Plate Rugby Union'' het die Britse Leeus in Julie en Augustus 1927 vir die tweede keer Argentinië besoek. Die besoekers is deur James Baxter, die destydse RFU-president, aangevoer. Die Britte het in Buenos Aires nege wedstryde gespeel en onoorwonne gebly. Dit het vier toetswedstryde ingesluit wat Argentinië almal met meer as 30 punte verloor het. Ondanks die maklike oorheersing deur die gaste was die toer ’n groot finansiële sukses.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lionsrugby.com/history/5037.php |title=1927 Argentina |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=2013 |accessdate=21 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121005922/http://www.lionsrugby.com/history/5037.php |archive-date=21 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Junior Bokke]], die Suid-Afrikaanse jeugspan, het Argentinië in Julie 1932 besoek; hulle het in twee nieamptelike toetswedstryde gespeel en albei maklik gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar/pdf/memorias/1932.pdf |title=Visita del equipo sudafricano |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=1932 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101073408/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1932.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 1936 het die Britse Leeus Argentinië vir die derde (en tot dusver laaste) keer besoek en al die tien wedstryde gewen, insluitende ’n wedstryd teen die Argentynse nasionale span, wat ondanks dié toer se goedkeuring deur die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) nie as ’n toetswedstryd erken is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lionsrugby.com/history/5041.php |title=1936 Argentina |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=2013 |accessdate=22 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122061048/http://www.lionsrugby.com:80/history/5041.php |archive-date=22 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Maand later het die nasionale span sy eerste oorsese toer aangepak. Tydens dié toer het hulle in [[Valparaíso]] albei toetswedstryde teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] maklik gewen. In Augustus 1938 het die Chileense teenbesoek plaasgevind, waartydens Argentinië sy eerste tuisoorwinning aangeteken het. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Argentina rugby 1951.jpg|duimnael|links|Die Argentynse span wat die eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951 gewen het]] [[Lêer:Argentina France rugby 1954.jpeg|duimnael|upright|Wedstryd tussen Argentinië en Frankryk se rugbyspanne in 1954, voorblad van ''El grafico'']] As gevolg van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die internasionale spelbedryf vir elf jaar onderbreek. In Augustus en September 1949 was [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] die eerste Europese nasionale span wat Argentinië besoek het. Hulle het die twee toetswedstryde teen die Franse aan die einde van die nege wedstryde omvattende toer verloor, maar elkeen minder maklik as verwag.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://diarioepoca.com/739205/aquella-tactica-correntina-que-freno-al-rugby-frances/ |title=Aquella táctica correntina que frenó al rugby francés |publisher=Diario epoca |date=2 Julie 2017 |accessdate=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007022352/https://www.diarioepoca.com/739205/aquella-tactica-correntina-que-freno-al-rugby-frances/ |archive-date=7 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die verdere ontwikkeling van die Argentynse rugby is veral deur sy geografiese isolasie teen opsigte van ander vername rugbyland gekniehalter. Hoewel daar ook in Chili, [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] rugby gespeel word, is die gehalte in Argentinië sedert die begin aansienlik hoër, waarvolgens die nasionale span in [[Suid-Amerika]] heeltemal oorheersend is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Bpk. |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}</ref> ’n Goeie voorbeeld is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap wat in 1951 vir die eerste keer aangebied is, waartydens die Argentyne al die ander deelnemers heeltemal oorheers het. Tot hul laaste deelname in 2013 het hulle nie ’n enkele wedstryd verloor nie. In Augustus en September 1952 het [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] na Suid-Amerika getoer, maar dié toer het aanvanklik onseker gelyk. Kort ná die Iere se vertrek is die Argentynse presidentsvrou [[Eva Perón]] oorlede, waarvolgens Argentinië in nasionale rou verkeer het. Al die nege in Buenos Aires beplande wedstryde het nogtans plaasgevind, insluitende die twee wedstryde teen die Argentynse nasionale span. Hulle het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir Ierland geëindig, maar aan hierdie wedstryde is geen toetsstatus toegeken nie. Nogtans het die Argentyne gewys dat hulle in staat is om met die Europese spanne mee te ding, wat die beheerliggaam bemoedig het.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1952.pdf |title=Memoria y Balance 1952 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=24 November 1952 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926030705/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1952.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Franse hul tweede besoek in Argentinië afgelê en albei toetswedstryde in Buenos Aires redelik maklik gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1954.pdf |title=Memoria y Balance 1954 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=21 Desember 1954 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926024622/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1954.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat ’n aantal mislukte pogings om die universiteite van [[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] vir ’n gesogte besoek aan Argentinië uit te nooi, het hulle in 1956 eindelik daarin geslaag. Die gemeensame keurspan van albei universiteite, wat ook verskeie Engelse nasionale spelers ingesluit het, het albei wedstryde teen die Argentynse nasionale span gewen en ook die ander wedstryde beklink.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1956.pdf |title=Memoria y Balance 1956 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=27 Desember 1956 |accessdate=24 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324231736/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1956.pdf |archive-date=24 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 1959 kon die Argentyne nog beter met die internasionale teenstanders meeding, toe die Junior Bokke ná ’n kwarteeu weer na Suid-Amerika getoer het. In albei wedstryde teen die Suid-Afrikaanse jeugspan het Argentinië slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1959.pdf |title=Memoria y Balance 1959 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=22 Desember 1959 |accessdate=15 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015031237/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1950/1959.pdf |archive-date=15 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Julie en Augustus 1960 het die Franse nasionale span vir die derde keer Argentinië besoek. Tydens hul Suid-Amerikaanse toer het die gaste al die 13 wedstryde gewen, insluitende drie toetswedstryde. Nogtans was hulle van die gasheer se prestasies baie beïndruk.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1960.pdf |title=Memoria y Balance 1960 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=31 Oktober 1960 |accessdate=24 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324231744/https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1960.pdf |archive-date=24 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Toenemende internasionale kontak === [[Lêer:Argentina los pumas 1965.jpg|duimnael|links|Die Argentynse span wat in 1965 na Rhodesië en Suid-Afrika getoer het]] [[Lêer:Los pumas 1970.jpg|duimnael|upright|Die voorry van 1970: García Yáñez, Handley en Foster]] [[Lêer:Pumas try 1965.jpg|duimnael|links|Marcelo Pascual se drie teen die Junior Springbokke in 1965]] [[Lêer:Angel guastella.jpg|duimnael|upright|Die voormalige speler Angel Guastella was die Argentynse afrigter gedurende die 1965-toer]] [[Lêer:Argentina australia ferro 1979.jpg|duimnael|links|Die Poemas wat in 1979 Australië tuis in Buenos Aires geklop het]] In 1964 het die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] die UAR vir ’n toer na Suid-Afrika en [[Rhodesië]] uitgenooi. Ter voorbereiding het die UAR met die Suid-Afrikaner [[Izak van Heerden]] die eerste buitelandse hoofafrigter aangestel. In Mei en Junie 1965 het hul eerste besoek oorkant die [[Atlantiese Oseaan]] plaasgevind en hulle het in 16 wedstryde gespeel. Hulle het egter geen toetswedstryde gespeel nie, maar die teenstanders was nogtans deurgaans ernstige keurspanne met ’n hoë spelvlak. Tydens hierdie toer het die bynaam “Poemas” vir die Argentyne gevestig. Ná twee aanvanklike nederlae (insluitende teen die Rhodesiese span) het hulle aan die omstandighede gewoon geraak en altesaam elf keer geseëvier. Veral hul 11–6-oorwinning oor die Junior Bokke op 19 Junie voor ’n skare van 40&nbsp;000 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] is noemenswaardig. Tydens hul terugkeer is die Poemas deur ’n groot skare verwelkom. Hierdie toer word as die begin van die moderne rugbytydperk in Argentinië beskou en dit het tot ’n toenemende groei in gewildheid gelei. Vervolgens het ook meer internasionale spanne daarin belanggestel om teen die Poemas te speel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.telam.com.ar/notas/201506/109583-hace-50-anos-en-una-gira-por-sudafrica-nacian-los-pumas.html |titel=Hace 50 años, en una gira por Sudáfrica nacían Los Pumas |publisher=Télam |date=19 Junie 2015 |accessdate=29 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829151638/https://www.telam.com.ar/notas/201506/109583-hace-50-anos-en-una-gira-por-sudafrica-nacian-los-pumas.html |archive-date=29 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aansluitend het Argentinië tuis teen die besoekende Franse kampioen [[Section Paloise]] te staan gekom; dié wedstryd word veral vir die oproer en oortredings van albei spanne, maar nie die Argentynse oorwinning onthou nie. Die gebeurtenisvolle jaar 1965 is afgesluit met die besoek deur die gemeensame keurspan van die twee universiteite van Oxford en Cambridge; die drie wedstryde teen die nasionale span het in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1965.pdf |title=Memoria y Balance 1965 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=20 Desember 1965 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926020708/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1965.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 1968 het die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] na Buenos Aires getoer en onder andere in twee wedstryde teen Argentinië gespeel, wat egter nie as toetswedstryde erken is nie. Die Walliesers het in die eerste wedstryd ’n verrassende nederlaag gely en in die tweede is hulle in ’n gelykopwedstryd vasgebind. Daarmee het die Poemas vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeks teen ’n gevestigde rugbyland te beklink.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1968.pdf |title=Memoria y Balance 1968 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=18 Desember 1968 |accessdate=25 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925135649/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1968.pdf |archive-date=25 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Jaar later het die [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotte]] vir die eerste keer Argentinië besoek en ook in twee nieamptelike toetswedstryde teen die Poemas gespeel. Argentinië het die eerste maklik gewen, maar in die tweede ’n naelskraapse nederlaag gely, waardeur dié reeks gelykop geëindig het.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1969.pdf |title=Memoria y Balance 1969 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=22 Desember 1969 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926033523/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1960/1969.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1970’s het Argentinië sy opkoms as ’n topspan voortgesit. [[Hugo Porta]], wat vanaf 1971 tot 1990 vir die Poemas uitgedraf het, het ’n leidende rol ingeneem en was in hierdie tydperk een van die wêreld se beste spelers op [[losskakel]]. In Junie en Julie 1971 het Argentinië ’n verdere toer na Suid-Afrika onderneem en soos ses jaar tevore weer goeie resultate behaal. Hulle het onder andere teen die ''Gaselle'', die Suid-Afrikaanse o/23-span, ’n oorwinning en ’n nederlaag aangeteken. Oorspronklik was ’n wedstryd ook in Rhodesië beplan, maar dié moes onder druk van die Argentynse regering afgelas word.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar/pdf/memorias/1971.pdf |title=Memoria y Balance 1971 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=27 Desember 1971 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101073132/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1971.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober en November 1973 het die Poemas na Ierland en Skotland getoer en in agt wedstryde gespeel. Hulle het albei nieamptelike wedstryde teen die nasionale spanne verloor, maar teen Skotland met slegs één punt.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar/pdf/memorias/1973.pdf |title=Memoria y Balance 1973 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=20 Desember 1973 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101074125/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1973.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul onoorwonne lopie in amptelike toetswedstryde sedert 1961 het in Junie 1974 geëindig, nadat die Poemas teen die Franse twee naelskraapse nederlae gely het. In Oktober 1975 het twee verdere toetsnederlae tydens hul Franse toer gevolg, waar hulle in sewe wedstryde gespeel het.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar:80/pdf/memorias/1975.pdf |title=Memoria y Balance 1975 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 Desember 1975 |accessdate=4 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130904000217/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1975.pdf |archive-date=4 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Jaar later het die Argentyne Wallis en Engeland vir ses wedstryde besoek. In die nieamptelike wedstryd teen die Walliese span op 16 Oktober 1976 in [[Cardiff]] was die Poemas op die punt van ’n historiese oorwinning oor die destyds beste span van die [[Noordelike Halfrond]]. Slegs ’n strafskop deur [[Phil Bennett]] ná ’n oortreding deur [[Gabriel Travaglini]] in die doodsnikke van die wedstryd het die Walliesers die wedstryd met 20–19 laat beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/john-taylor-dan-biggar-top-10726060 |title=From John Taylor to Dan Biggar… the top 10 greatest pressure kicks in Welsh rugby's modern era |publisher=Wales Online |date=13 Januarie 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Maand later het die Poemas vir die eerste keer die [[All Blacks]] uit [[Nieu-Seeland]] vir twee nieamptelike tuiswedstryde verwelkom, maar albei swak verloor. Op 2 Julie 1977 het die Poemas tuis vir die eerste keer gelykop teen Frankryk gespeel. In September en Oktober 1978 het hulle weer deur Europa getoer en in nege wedstryde gespeel. Hul eerste ontmoeting met die [[Engelse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale span]] (sonder toetswedstrydstatus) het op 14 Oktober 1978 in ’n verrassende 13–13-gelykop geëindig. Tien dae later is hulle in die eerste toetswedstryd teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] met 19–6 verslaan.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1970/1978.pdf |title=Memoria y Balance 1978 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=28 Desember 1978 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926032301/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1970/1978.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Vestiging en erkenning === [[Lêer:Argentina v uruguay final sudamericano rugby 1983.jpg|duimnael|links|Argentinië teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1983]] [[Lêer:Porta pumas vs france.jpg|duimnael|upright|Hugo Porta het 19 jaar vir die Poemas gespeel en 590 punte aangeteken]] [[Lêer:Pumas allblacks 1985.jpg|duimnael|links|Die Poemas kon op 2 November 1985 ’n 21–21-gelykop teen die All Blacks afdwing]] In Augustus en September 1979 het die Poemas op uitnodiging deur die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie]] vir die eerste keer deur Nieu-Seeland getoer, waar hulle ses van sewe wedstryde teen plaaslike spanne gewen het. Hulle is egter in albei nieamptelike toetswedstryde deur die All Blacks naelskraap verslaan. Sowat twee maande later het Argentinië vir die eerste keer die [[Wallabies]], die Australiese nasionale span, gehuisves. Die eerste toetswedstryd op 27 Oktober het die Poemas met 24–13 gewen en in die tweede op 3 November het die Wallabies wraak geneem en met 17–12 gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1970/1979.pdf |title=Memoria y Balance 1979 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=17 Desember 1979 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926041732/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1970/1979.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedertdien erken al die lede van die redelik eksklusiewe IRVR elke wedstryd teen die Poemas as ’n toetswedstryd. Net soos die ander leidende rugbylande was die Argentynse verhoudinge met die [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] ambivalent. Ter omseiling van die regering se verbod op alle wedstryde teen Suid-Afrikaanse spanne is in 1980 die “skaduspan” [[Sudamérica XV]] gestig. Vir die span het spelers uit vyf Suid-Amerikaanse lande uitgedraf, maar die Argentyne het die meeste spelers beskikbaar gestel (insluitende baie nasionale spelers). Die span is nie deur die UAR amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die ''Sudamérica XV'' agt keer teen die Springbokke gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen, op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]].<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> In November 1980 het die Poemas vir die eerste keer [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gehuisves en albei toetswedstryde gewen. In Mei en Junie 1981 het die Engelse vir die eerste keer Argentinië vir toetswedstryde besoek en die Poemas het in die eerste wedstryd gelykop gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://uar.com.ar/pdf/memorias/1981.pdf |title=Memoria y Balance 1981 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=14 Desember 1981 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101072403/http://uar.com.ar/pdf/memorias/1981.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As gevolg van die [[Falklandoorlog]] sou die Poemas oor die volgende nege jaar in geen wedstryd teen die vier Britse Tuisnasies speel nie. Aangesien dié oorlog ná slegs twee en ’n half maande beëindig is en grootliks buite die rugbyseisoen besleg is, is die speelprogram min aangetas. Reeds in November 1982 het die Poemas weer deur Europa getoer; hulle het twee keer teen Frankryk en vir die eerste keer teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] te staan gekom.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1980/1982.pdf |title=Memoria y Balance 1982 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=27 Desember 1982 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926030434/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1980/1982.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens hul toer na Australië in Julie en Augustus 1983 het die Poemas hul eerste wegoorwinning oor die Wallabies aangeteken. Die jaar 1985 word as een van die mees suksesvolle in die Argentynse rugbygeskiedenis beskou. Frankryk het na Suid-Amerika getoer en onder andere twee keer teen die Poemas gespeel. In die eerste toetswedstryd op 22 Junie het Argentinië sy eerste oorwinning oor dié span aangeteken. Vyf maande later het hulle die onoorwinlik blykende All Blacks gehuisves. In die eerste toetswedstryd is hulle soos verwag met 33–20 verslaan, maar die Poemas kon hiervan herstel en hulle in ’n 21–21-gelykop vasbind; selfs ’n oorwinning was glo moontlik. Die uitstekende Hugo Porta het al die punte van die Poemas aangeteken. Tot vandag toe word dié wedstryd as ’n mylpaal beskou.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/rugby/a-mano-con-los-all-blacks-nid527829/ |title=A mano con los All Blacks |publisher=La Nación |date=16 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1986 het Argentinië Frankryk gehuisves en die eerste van die twee toetswedstryde gewen. In dieselfde jaar het hulle deur Australië getoer, maar die Poemas is in albei toetswedstryde deur die Wallabies verslaan. In Mei 1985 het die IRVR op invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Aan die nuwe toernooi sou oorspronklik slegs lede kon deelneem, maar die Franse beheerliggaamspresident [[Albert Ferrasse]] het vir sy instemming geëis, dat ook nielede mag deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vervolgens is onder andere Argentinië vir die toernooi genooi. In Maart 1987 het die Argentynse beheerliggaam ’n volle lid van die IRVR geword.<ref name="Wêreldrugby" /><ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1980/1987.pdf |title=Memoria y Balance 1987 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=4 Desember 1987 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926031219/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1980/1987.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 1988 was die UAR in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> Aan die begin van die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Australië en Nieu-Seeland was die Argentyne vol selfvertoue dat hulle ten minste die kwarteindstryd sou haal. In die eerste wedstryd het hulle egter ’n onverwagse 9–28-nederlaag teen Fidji gely. Aansluitend het hulle Italië met 25–16 verslaan en is soos verwag deur Nieu-Seeland geklop (met 15–46), waarvolgens Argentinië met die Fidjiane en die Italianers gelyk aan punte was en die laaste plek beklee het. In teenstelling met latere toernooie, waar die punteverskil beslissend is, was vir die kwarteindstrydkwalifisering die aantal gedrukte [[Drie (sport)|drieë]] belangrik; andersins sou Argentinië die tweede plek behaal en tot die uitklopfase gevorder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tyd van oorgang === [[Lêer:Agustín Pichot - En Casa Rosada - 08FEB07 -presidencia-govar.jpg|duimnael|links|upright|Agustín Pichot het tussen 1995 en 2007 in vier rugbywêreldbekertoernooie vir die Poemas gespeel]] In 1988 het Argentinië vier keer teen Frankryk gespeel (elk twee keer tuis en weg) en een tuisoorwinning aangeteken. In 1989 het die Poemas tuis vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekertoernooi teen Italië wraak geneem en aansluitend vir nege wedstryde na Nieu-Seeland getoer, maar hulle het die twee toetswedstryde teen die All Blacks swak verloor. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in 1989/90 het die Poemas gesukkel: Hulle het albei wedstryde teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] gewen, maar hulle is ook twee keer deur [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In Julie en Augustus 1990 het Engeland Argentinië besoek. Dit was die eerste besoek deur ’n Britse span sedert die Falklandoorlog; vervolgens is dit deur struwelinge tussen die spelers en die toeskouers gekenmerk. Engeland het oor ’n oorwegend onervare span beskik en die Poemas het die tweede toetswedstryd naelskraap gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/jason-leonard-the-day-the-england-fun-bus-started/ |title='My jersey was covered in blood' – The day the England Fun Bus started its record breaking journey |publisher=rugbypass.com |author=Chris Jones |date=26 April 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Poemas se toer na Groot-Brittanje in Oktober en November dieselfde jaar was minder suksesvol. Hulle het hul eerste amptelike toetswedstryd teen Ierland naelskraaps verloor. Die wedstryde teen Engeland (met 0–51) en die eerste ontmoeting met [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] (3–49) het rampspoedig verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/jason-leonard-the-day-the-england-fun-bus-started/ |title=Ackford felled as England trounce Pumas |publisher=rugbypass.com |author=Richard Seeckts |date=3 November 1990 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks se toer na Argentinië in Julie 1991 het nie veel beter verloop nie, aangesien albei toetswedstryde in nederlae geëindig het. Hierdie swak fase aan die begin van die 1990’s was die gevolg van ’n grootskaalse verandering in die span, nadat baie sleutelspelers hul loopbane beëindig het. Vervolgens is baie spelers met min ondervinding vir die nasionale span gekies. Hiervan getuig veral die [[Rugbywêreldbeker 1991]] in die destydse Vyfnasies. Argentinië is in al drie poelwedstryde deur Australië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] oorrompel en hulle is met die laaste plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná twee tuisnederlae teen Frankryk in Julie 1992 het die Poemas gedurende [[herfs]] deur Europa getoer. Hulle het Spanje twee keer en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] een keer geklop. Hul noemenswaardigste prestasie was ’n 24–20-oorwinning oor Frankryk in [[Nantes]], hul eerste wegoorwinning oor dié span. Die jaar 1993 het twee premières gesien: In Mei het hulle vir die eerste keer [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gehuisves en in November het hulle in Buenos Aires hul eerste amptelike toetswedstryde teen [[Springbokke|Suid-Afrika]] gespeel, nadat die apartheidsboikot beëindig is. Terwyl hulle die Japannese twee keer verslaan het, is die Poemas twee keer deur die Springbokke geklop.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1990/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=20 Desember 1993 |accessdate=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926022912/https://www.uar.com.ar/wp-content/themes/wpbootstrap/pdf/1990/1993.pdf |archive-date=26 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in Mei 1994 het die Poemas die enigste plek van die Amerikas teen die Verenigde State beklink. ’n Maand later het Skotland Argentinië besoek en is in albei toetswedstryde verslaan. Daarteenoor het die Suid-Afrika-toer in Oktober in twee toetsnederlae teen die Springbokke geëindig, in April en Mei 1995 het hulle tydens hul toer na Australië twee verdere nederlae teen die Wallabies gely. Die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het soos vier jaar tevore teleurstellend verloop. Die Poemas is deur Engeland, Wes-Samoa en Italië elk naelskraap met ses punte verslaan en hulle het weereens in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Nogtans bly rugby in Argentinië tot op hede veral ’n amateursport. Van die beste spelers wat ’n professionele loopbaan nastreef, sluit dus by oorsese klubs aan (veral in Engeland en Frankryk). In teenstelling met die meeste ander tradisionele rugbylande mag dié spelers vir die nasionale span uitdraf en hulle vorm die grootste deel van die span. Enkele spelers met ’n Italiaanse herkoms verkies die Italiaanse span bo die Argentynse s’n; bekende voorbeelde sluit in [[Martin Castrogiovanni]], [[Diego Domínguez]] en [[Sergio Parisse]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/17/italy-name-all-time-6-nations-dream-team-with-argentine-players/ |title=Italy names All-time 6 Nations Dream Team with Argentine players |publisher=Americas Rugby News |date=17 Mei 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Lêer:Gonzalo Quesada - US Oyonnax vs. Stade français, 30th August 2014.jpg|duimnael|Gonzalo Quesada]] Omdat die Argentynse beheerliggaam destyds nie ’n lid van die konsortium [[SANZAAR|SANZAR]] was nie, het die Poemas aanvanklik nie aan die nuwe [[Die Rugbykampioenskap|Drienasiereeks]] deelgeneem nie. Hulle was dus vir ’n lang tydperk die enigste vlak-een-span wat nie aan ’n jaarlikse toernooi deelgeneem het nie. Die Poemas het voortgegaan om aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap en die kortstondige Pan-Amerikaanse kampioenskap deel te neem. Hulle het ook in die ''Copa Latina'' gespeel (saam met Italië, Frankryk en Roemenië), maar dit is ná slegs twee seisoene weer geskrap. Gedurende die tradisionele toere was oorwinnings oor vlak-een-spanne skaars: Die Poemas het in 1997 Engeland en Australië tuis een keer elk verslaan en in 1999 Skotland weg. Die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998 het deel gevorm van die rugbywêreldbekerkwalifisering. Tydens dié toernooi het Argentinië die Verenigde State, Kanada en Uruguay maklik verslaan. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] in die destydse Vyfnasies was Argentinië in teenstelling met vorige toernooie baie suksesvol. Ná hul naelskraapse nederlaag teen die nominelle gasheer Wallis het hulle Samoa en Japan verslaan. Met hul derde plek in die poel het die Poemas aan die uitspeelrondte deelgeneem en vir die eerste keer Ierland verslaan. In die daaropvolgende kwarteindstryd is hulle deur Frankryk uit die toernooi geskakel. Oor die hele toernooi heen was die losskakel [[Gonzalo Quesada]] die speler wat die meeste punte aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Die nuwe millennium === [[Lêer:Argentina England rugby.jpg|duimnael|Die Poemas tydens hul oorwinning in November 2006 oor Engeland op Twickenham]] In April 2000 is [[Marcelo Loffreda]] as die nuwe hoofafrigter aangestel; hy het die eerste geword wat die span vir meer as twee jaar afgerig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15344448/loffreda-named-new-pumas-coach |title=Loffreda is named new Pumas coach |publisher=ESPNscrum |date=5 April 2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Intussen het baie spelers in Europa kontrakte gesluit, waarvolgens hy die seisoenvoorbereiding vir die eerste keer in Frankryk gehou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15347069/pumas-make-history |title=Pumas make history |publisher=ESPNscrum |date=27 September 2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder sy leierskap het die Poemas noemenswaardige prestasies behaal. In November 2001 het hulle in Cardiff Wallis vir die eerste keer verslaan. ’n Maand later is hulle in Buenos Aires naelskraap deur die All Blacks met 24–20 geklop, nadat hulle tot net voor die eindfluitjie voor was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-three-times-argentina-almost-beat-the-all-blacks/S545ZIFBOLV5IITHRSUUELB5ZY/ |title=Rugby: Three times Argentina almost beat the All Blacks |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Februarie 2016 |accessdate=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007022353/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-three-times-argentina-almost-beat-the-all-blacks/S545ZIFBOLV5IITHRSUUELB5ZY/ |archive-date=7 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die Poemas hulle hoogste oorwinning in dié tyd aangeteken: 152–0 teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> In 2002/03 het hulle drie opeenvolgende oorwinnings oor Frankryk aangeteken. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië het op die nederlaag in die eerste wedstryd teen die gasheer twee oorwinnings oor [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië gevolg. Voor die laaste poelwedstryd in [[Adelaide, Australië|Adelaide]] het beide Argentinië en Ierland die kans gehad om tot die kwarteindrondte te vorder, maar die Poemas is naelskraap met 16–15 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks hierdie teleurstelling het die Poemas hul goeie prestasies voortgesit. Onder andere het hulle in November 2004 die destyds leidende Sesnasies-span Frankryk in [[Marseille]] met 24–14 geklop, dit was die Franse se eerste nederlaag in dié stad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4015729.stm |title=France 14–24 Argentina |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> in Mei 2005 het die [[Britse en Ierse Leeus]] in voorbereiding op hul Nieu-Seeland-toer in Cardiff teen die Poemas gespeel. Aangesien baie sleutelspelers deur hul klubs nie vrygestel is nie, moes die Poemas tweede- en derdekeusespelers inspan. Die Leeus se lustelose houding het die Argentyne amper aan die rand van ’n verrassende oorwinning gebring. Slegs ’n strafskop deur [[Jonny Wilkinson]] in beseringstyd het dié wedstryd in ’n 25–25-gelykop laat eindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4571967.stm |title=Lions 25–25 Argentina |publisher=[[BBC]] |date=23 Mei 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2005/06 het die Poemas Italië en Skotland verslaan. Die 2006 midjaarrugbytoetsreeks was op verskeie maniere onvergeetlik, waartydens Argentinië die Walliesers gehuisves het. Die Poemas het vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeks van twee toetswedstryde teen dié span te beklink. Die eerste wedstryd op 11 Junie was ook die eerste toetswedstryd wat in [[Patagonië]] aangebied is. Die gaste is deur die bevolking in [[Puerto Madryn]], een van die plekke waar gedurende die 1860’s ’n groter aantal [[Walliesers]] hulle gevestig het en waar die [[Wallies]]e taal tot op hede gepraat word, warm verwelkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/5063934.stm |title=Argentina 27–25 Wales |publisher=[[BBC]] |date=11 Junie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Week ná die tweede oorwinning oor Wallis het die Poemas die All Blacks in Buenos Aires amper weer oorrompel, maar het naelskraap met 19–25 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/5101456.stm |title=Argentina 19–25 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=25 Junie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Julie 2006 het die Poemas ná oorwinnings oor Chili en Uruguay maklik vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk gekwalifiseer. Tydens die 2006 eindjaarrugbytoetsreeks in November het hulle met hul eerste wegoorwinning oor Engeland ’n verdere mylpaal aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6133484.stm |title=England 18–25 Argentina |publisher=[[BBC]] |date=11 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Februarie 2007 het die [[Londen]]se ''The Sunday Times'' berig, dat die IRR met die SANZAR-konsortium oor ’n moontlike aansluiting van Argentinië en vervolgens hul deelname aan die Drienasiesreeks vanaf 2008 onderhandel. Weens logistiese oorwegings (veral die groot afstand tussen Argentinië en Europa) het die [[Sesnasies-toernooi]] nie ingestem om Argentinië op te neem nie. Die IRR was derhalwe oortuig dat die Drienasies ’n geskikte toernooi vir ’n span van die Suidelike Halfrond sou wees en hulle is deur Suid-Afrika daarin ondersteun. Australië en Nieu-Seeland was blykbaar ook nie daarteen gekant nie. Aan die begin was die UAR self die grootste hindernis, aangesien baie beheerliggaamslede aan die Argentynse rugby se amateurstatus vasgeklou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://timesonline.co.uk/tol/sport/rugby/article1434537.ece |title=Ambitious Argentina poised to secure Tri Nations place |publisher=[[The Times]] |author=Nick Cain |date=25 Februarie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> === Aansluiting by die wêreldklas === [[Lêer:2007 Corleto Paris.jpg|duimnael|links|Argentinië se Corleto op pad om ’n drie te druk in die openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2007]] waar die Argentynse span verras het met ’n oorwinning oor Frankryk]] [[Lêer:Paul O'Connell Ireland Rugby.jpg|duimnael|Argentinië teen Ierland tydens die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk. Die Poemas het die wedstryd met 30–15 gewen.]] [[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|links|Die Poemas teen Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland]] [[Lêer:Manchester-Rugby-Push-ups-at-Old-Trafford.jpg|duimnael|Opstote op Old Trafford, Manchester, voor ’n rugbywedstryd tussen Argentinië en Engeland in 2009]] [[Lêer:Contepomi taking kick.jpg|duimnael|upright|Felipe Contepomi, die Argentynse [[Kaptein (sport)|kaptein]] tydens die Rugbywêreldbeker 2011]] Die 2007 midjaarrugbytoetsreeks het as ’n voorbereiding op die volgende Rugbywêreldbeker in Frankryk gedien. In die twee tuiswedstryde teen Ierland het albei spanne nie met hul beste spelers uitgedraf nie; die gasheer het albei wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/6715723.stm |title=Argentina 16–0 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=2 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarop het ’n tuisoorwinning oor Italië en ’n wegnederlaag teen Wallis gevolg. Voor die Rugbywêreldbeker 2007 is die Poemas in die sogenaamde “doodsgroep” met twee van die beste spanne op die wêreldranglys geloot: Ierland en Frankryk. Hulle het vir die derde keer in die openingswedstryd teen die gasheer te staan gekom. Teen alle verwagtinge het die Argentyne met 17–12 ’n verrassende oorwinning aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6984647.stm |title=Coach asks Argentina to stay calm |publisher=[[BBC]] |date=8 September 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aansluitend het hulle [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] met 33–3 en Namibië met 63–3 verslaan. Met hul 30–15-oorwinning oor Ierland in [[Parys]] het hulle die eerste plek op die punteleër beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/7018298.stm |title=Argentina 30–15 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=30 September 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die kwarteindstryd het die Poemas Skotland met 19–13 geklop. Hul wenreeks is eers in die halfendstryd deur die latere kampioen Suid-Afrika met 13–37 beëindig. In die wedstryd om die derde plek op die Paryse [[Parc des Princes]] het die Poemas weer Frankryk ontmoet en die gasheer met 34–10 maklik verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die derde plek was tot dusver Argentinië se beste prestasie tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi. Vir die eerste keer het ’n span wat aan nóg die Sesnasies-toernooi nóg die Drienasiesreeks deelneem die halfeindstryd gehaal. Die Poemas is deur die sokker-gekke Argentyne só sterk ondersteun, dat die ''Superclásico'', die [[Derby (sport)|derby]] tussen die sokkerklubs [[Boca Juniors]] en [[River Plate]] herskeduleer is om nie met die Poemas se kwarteindstryd te bots nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sportal.co.nz/default.aspx/rugby-union-rwc-news-display/contepomis-field-of-dreams-36998 |title=Contepomi's field of dreams |publisher=Sportal.co.nz |date=9 Oktober 2007 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011153113/http://sportal.co.nz/default.aspx/rugby-union-rwc-news-display/contepomis-field-of-dreams-36998 |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die nasleep van die Argentynse prestasies tydens die Rugbywêreldbeker het die IRR tydens ’n vergadering op verskeie aktiwiteite ter wêreldwye bevordering van die rugbyspel besluit. Onder andere sou die Poemas, wat destyds die derde plek op die wêreldranglys beklee het, se aantal jaarlikse toetswedstryde tot in 2010 van voorheen ses tot tien verhoog word. Eweneens sou in Argentinië tussen 2008 en 2010 ’n plaaslike professionele infrastruktuur implementeer word, waardeur die meeste Argentynse spelers tuis professionele rugby sou kon speel. Teen 2012 sou die Poemas “volledig in die Suidelike Halfrond se hoëklasstruktuur geïntegreer wees”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2007/11/30/rugby-lays-foundations-for-continued-growth/ |title=Rugby lays foundations for continued growth |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=30 November 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Maart 2008 het Marcelo Loffreda as hoofafrigter bedank en hy is deur Santiago Phelan opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7295542.stm |title=Phelan named new Argentina coach |publisher=[[BBC]] |date=13 Maart 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder sy leiding het die span ’n lang swak fase ondergaan. Tydens die 2008 midjaarrugbytoetsreeks is die Poemas deur Skotland, Italië en Suid-Afrika verslaan, tydens die 2008 eindjaarrugbytoetsreeks ook deur Frankryk en Ierland. In Junie 2009 het die Britse pers berig, dat die UAR vir die Britse en Ierse Leeus gevra het om tydens hul beplande 2013-toer na Australië ook in Argentinië toetswedstryde en wedstryde teen plaaslike spanne te speel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/britishandirishlionsrugby/5517563/Lions-2009-Argentina-look-for-future-tour.html |title=Lions 2009: Argentina look for future tour While the British and Irish Lions play in front of apathetic half-empty stadiums in South Africa, Argentina look on with growing frustration and anger |publisher=[[The Daily Telegraph]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> wat egter nie gebeur het nie. In 2009 het die Poemas ondanks die IRR se voorneme slegs vyf toetswedstryde gespeel, waartydens hulle ’n oorwinning elk teen Engeland en Skotland aangeteken het. Vanaf die volgende jaar het hul aantal wedstryde teen spanne van die eerste vlak egter aansienlik toegeneem, maar die Poemas het gemengde resultate behaal. Tydens die 2010 midjaarrugbytoetsreeks het hulle twee opeenvolgende nederlae teen die Skotte gely, voordat hulle ’n uitstekende 41–13-oorwinning oor die destydse Sesnasies-kampioen Frankryk aangeteken het (hul hoogste teen dié span).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8765454.stm |title=Felipe Contepomi stars as Argentina thrash France |publisher=[[BBC]] |date=26 Junie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná gemengde resultate tydens hul voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland met wedstryde teen keurspanne en Ierland was die Poemas nie een van die gunstelinge tydens dié toernooi nie. Die Poemas het hul poelfase met ’n 9–13-nederlaag teen Engeland begin, hoewel hulle 60 minute lang voor was. Ná hul 43–8-oorwinning oor Roemenië was die derde poelwedstryd teen Skotland vir albei spanne beslissend. ’n Laat drie deur die plaasvervanger [[Agsteman]] [[Lucas González Amorosino]] en die doelskop het die Poemas dié wedstryd met 13–12 laat beklink. Met ’n 25–9-oorwinning oor Georgië het die Poemas die tweede plek behaal. In die kwarteindstryd teen die gasheer en latere kampioen het die Poemas ná 30 minuut verrassend met 7–6 voorgeloop. Maar die All Blacks het die wedstryd begin oorheers en eindelik met 33–10 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks hierdie nederlaag is die Poemas se toernooi as ’n sukses beskou, nadat hulle vir die tweede opeenvolgende keer tot die uitklopfase gevorder het. === Opname in die Rugbykampioenskap === [[Lêer:Rugby Italy vs Argentina 2013.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Italië en Argentinië in Rome, 2013]] [[Lêer:15-09 RWC New Zealand vs Argentina 107 (21588741841).jpg|duimnael|Die Poemas teen die All Blacks op [[Wembley-stadion|Wembley]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] In November 2011 het die SANZAR-konsortium aangekondig, dat die Argentynse beheerliggaam aangesluit het en die Poemas vanaf die volgende jaar aan die Suidelike Halfrond se toernooi sou kon deelneem (saam met Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika). Dié toernooi se naam sou van Drienasiesreeks na [[die Rugbykampioenskap]] verander. Dit het vir die Poemas die moontlikheid gebied om vanaf nou jaarliks teen internasionale topspanne te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15637018 |title=Argentina join Tri-Nations trio Australia, New Zealand & South Africa |publisher=[[BBC]] |date=8 November 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 18 August 2012 het Argentinië in [[Kaapstad]] teen Suid-Afrika sy eerste wedstryd tydens die [[2012-Rugbykampioenskapreeks]] gespeel. Hulle het met 6–27 verloor, maar een week later kon die Poemas die Springbokke in [[Mendoza]] in ’n gelykop vasbind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/argentina-vs-south-africa/51892 |title=Pumas halt Springboks charge |publisher=Sky Sports |date=25 Augustus 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Argentinië was ook in staat om teen die Wallabies mee te ding en hulle is in albei wedstryde net naelskraap verslaan, terwyl die nederlae teen die All Blacks swak was. Ondanks hul laaste plek het die Poemas gewys dat hulle mededingend is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/argentina-countries/the-rugby-championship-review-argentina-23468 |title=The Rugby Championship Review: Argentina |publisher=Rugby World |author=Owain Jones |date=9 Oktober 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In April en Mai 2013 het Argentinië vir die laaste keer aan ’n Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem en weer onoorwonne gebly. Andersins was dié jaar minder suksesvol. Op twee swak nederlae teen Engeland tydens die 2013 midjaarrugbytoetsreeks het in Johannesburg in die eerste wedstryd tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] met 13–73 hul ergste nederlaag teen Suid-Afrika gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/195009.html |title=Springboks power to record victory over Pumas |author=Owain Jones |publisher=ESPNscrum |date=17 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die ander wedstryde tydens dié toernooi het die Poemas ook sonder ’n oorwinning gebly. In die laaste wedstryd in Rosario het hulle teen die Wallabies met 17–54 nog ’n rekordnederlaag gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/201041.html |title=Wallabies humble Pumas in Rosario |publisher=ESPNscrum |date=6 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Oktober 2013 het Santiago Phelan weens die reeks swak nederlae as hoofafrigter bedank. ’n Week later het die UAR hom met Daniel Hourcade vervang.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uar.com.ar/noticias/noticias.asp?idinfo=2287 |title=Daniel Hourcade, nuevo Head Coach de Los Pumas |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=29 Oktober 2013 |accessdate=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101201418/http://www.uar.com.ar/noticias/noticias.asp?idinfo=2287 |archive-date=1 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het aanvanklik ook nie daarin geslaag om die Poemas se afwaartse neiging om te keer nie. Onder hom het die Poemas binne ses maande teen al die vier Tuisunies verloor. Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die Poemas weer beter gevaar en slegs drie naelskraapse nederlae gely. Aansluitend het hulle in Mendoza die Wallabies verslaan, hul eerste oorwinning in dié toernooi en hul eerste teen dié span sedert 1997.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/243331.html |title=Pumas win first Rugby Championship match |publisher=ESPNscrum |date=5 Oktober 2014 |accessdate=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007022347/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/243331.html |archive-date=7 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Poemas hul opwaartse neiging onderstreep en beide Italië en Frankryk weg verslaan. In hul laaste wedstryd tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle in [[Durban]] Suid-Afrika met 37–25 geklop, hul eerste oorwinning oor dié span. Hulle het ook vir die eerste keer nie in die laaste plek geëindig nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/33838013 |title=Rugby Championship: South Africa 25–37 Argentina |publisher=[[BBC]] |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Argentinië ook oortuig. In hul eerste poelwedstryd teen Nieu-Seeland het die Poemas taai geveg en was teen halftyd met 13–12 voor, maar hulle het eindelik met 16–26 verloor. Aansluitend het hulle Georgië (met 54–9), [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] (met 45–16) en Namibië (met 64–19) verslaan. Die Poemas het die tweede plek agter Nieu-Seeland behaal en tot die uitklopfase gevorder. Hul speel was deur ’n vloeiende, vermaaklike en aggressiewe styl gekenmerk, waardeur hulle altesaam 22 drieë in die vier poelwedstryde gedruk het. In die kwarteindstryd teen Ierland was Argentinië op een stip met 17–0 voor. Die Iere was aan die begin van die tweede helfte op 20–17, maar die Poemas het weer die leisels oorgeneem en die wedstryd met 43–20 beklink. In die halfeindstryd het hulle teen Australië te staan gekom, maar teen die Wallabies se verdediging gesukkel en met 15–29 verloor. In die wedstryd om die derde plek is die Poemas deur Suid-Afrika met 13–24 verslaan. Nogtans was die vierde plek hul naasbeste prestasie tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2016 het hulle drie tuisoorwinnings oor Italië, Frankryk en Suid-Afrika aangeteken, maar gedurende die volgende jare was daar min suksesse. Die Poemas is drie opeenvolgende keer deur Engeland verslaan en tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle nie ’n oorwinning aangeteken nie. Ná verdere nederlae teen al die vier Britse Tuisunies het Daniel Hourcade in Junie 2018 as hoofafrigter bedank. Hy is aan die begin van Augustus deur die voormalige nasionale speler Mario Ledesma opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2018/08/01/mario-ledesma-named-new-head-coach-of-argentina/ |title=Mario Ledesma named Head Coach of Argentina |publisher=Americas Rugby News |date=1 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] het die Poemas beide Australië en Suid-Afrika verslaan, waardeur hulle vir die eerste keer twee oorwinnings tydens dié toernooi aangeteken het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] is Argentinië saam met Engeland en Frankryk in ’n “doodsgroep” geplaas. Hulle is in die eerste groepwedstryd deur die Franse naelskraap met 21–23 verslaan. Aansluitend het hulle Tonga met 28–12 verslaan. Nadat hul mededinger Frankryk ook goed presteer het, het hul toernooiverloop op die derde groepwedstryd teen Engeland neergekom. ’n Rooi kaart teen [[Tomás Lavanini]] in die 17de minuut het alle hoop laat vaar en die Engelse het die wedstryd maklik met 39–10 beklink. Die Poemas het die laaste wedstryd teen die Verenigde State maklik met 47–17 gewen, maar hulle het slegs in die derde plek geëindig en is vervolgens uit die toernooi geskakel, maar hulle het hul regstreekse kwalifisering vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/pools |title=Pools |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Onlangse ontwikkeling === Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] en die daarmee gepaardgaande reisbeperkings het Argentinië in 2020 slegs vier toetswedstryde gespeel. Nadat Suid-Afrika homself aan die jaarlikse toernooi onttrek het, is dit as die 2020-Drienasiesreeks beslis. Al die wedstryde is etlike maande later in Australië aangebied en ’n tweeweekse kwarantyn het die Poemas se voorbereiding erg ontwrig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/rugby-union-championship-argentina-idUKL4N2HT05O |title=Rugby-Argentina win last Tri-Nations warmup 57-24 |publisher=Reuters |date=7 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nogtans het hulle reeds in die eerste wedstryd ’n groot verrassing behaal, nadat hulle Nieu-Seeland met 25–15 verslaan en hul eerste oorwinning oor dié span aangeteken het. Aansluitend het hulle die Wallabies in twee taai gelykopwedstryde vasgebind en teen Nieu-Seeland verloor, waardeur Argentinië die tweede plek beklee het. As gevolg van hul onverwagse sukses onder hierdie ongunstige omstandighede is die Poemas in 2021 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2021/laureus-world-team-of-the-year/argentina-men-s-rugby-team |title=Argentina Men's Rugby Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Diego Maradona]] se afsterwe het die Poemas se sukses in Australië oorskadu. In die tweede wedstryd teen Nieu-Seeland op 28 November het die Argentynse rugbyspelers aan hul truie ’n skaars sigbare swart band gedra, wat deur die publiek as onvoldoende beskou is. Twee dae later het die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Pablo Matera]] vir die “halfhartige huldeblyk” om verskoning gevra.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.cronica.com.ar/info-general/Los-Pumas-pidieron-perdon-por-el-tibio-homenaje-a-Diego-Maradona-20201130-0031.html |title=Los Pumas pidieron perdón por el "tibio" homenaje a Diego Maradona |publisher=Cronica |date=28 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gelyktydig het in sosiale netwerke en in die media dosyne boodskappe die rondte gedoen, waarin Matera en twee ander spelers rassistiese, seksistiese en verregse menings uitgedruk het.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.cronica.com.ar/info-general/Tras-el-pobre-homenaje-de-Los-Pumas-a-Maradona-se-viralizaron-tuits-racistas-del-capitan-20201130-0046.html |titel=Tras el pobre homenaje de Los Pumas a Maradona, se viralizaron tuits racistas del capitán |publisher=Cronica |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná baie ontstoke reaksies en afdankingseise het die beheerliggaam die drie betrokke spelers dadelik geskors, maar dié sanksies weens druk deur Argentynse rugbyklubs en persoonlikhede reeds op 1 Desember weer opgehef.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.infobae.com/deportes/2020/12/03/sorpresa-la-uar-levanto-las-sanciones-a-los-tres-jugadores-de-los-pumas-suspendidos-por-mensajes-xenofobos-y-discriminatorios/?outputType=amp-type |title=Sorpresa: la UAR levantó las sanciones a los tres jugadores de los Pumas suspendidos por mensajes xenófobos y discriminatorios |publisher=Infobae |date=2 Desember 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs New Zealand 01.jpg|duimnael|Halfeindstryd tussen die Poemas en die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]] In Julie 2021 kon Argentinië hul hoogste wegoorwinning ooit oor Wallis aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.wales/report/wales-outmuscled-by-powerful-pumas/#report |title=Wales outmuscled by powerful Pumas |publisher=[[Walliese nasionale rugbyspan]] |date=21 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het die Argentyne egter sonder ’n oorwinning in die laaste plek afgesluit. Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het Argentinië sy tuisreeks teen Skotland beklink.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62194161 |title=Argentina 34–31 Scotland: Tourists undone as Pumas fight back for series win |publisher=[[BBC]] |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Poemas hul hoogste oorwinning ooit oor Australië aangeteken (met 48–17)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul eerste oorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd3-argentina-make-history-in-new-zealand/ |title=Argentina Make History in New Zealand |publisher=[[Superrugby]] |date=27 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nogtans het hulle dié toernooi ná twee oorwinnings en vier nederlae in die laaste plek beëindig. In November 2022 het hulle Engeland geklop, maar teen Wallis en Skotland verloor. Nadat die Argentyne tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] hul tweede agtereenvolgende oorwinning oor die Australiërs aangeteken het, het hulle vir die eerste keer die [[Poematrofee]] gewen, maar ná nederlae teen Nieu-Seeland en Suid-Afrika die derde plek beklee. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Poemas hul eerste groepwedstryd teen Engeland met 10–27 verloor, hoewel hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Engelse speler van die derde minuut af een speler meer op die veld gehad het. Daarop het oorwinnings oor Samoa (met 19–10), Chili (met 59–5) en Japan (met 27–39) gevolg. Die wedstryd teen Chili was die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna kon hulle in die kwarteindstryd hul eerste oorwinning oor Wallis tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aanteken (met 29–17), maar in die halfeindstryd is hulle deur die All Blacks oorrompel (met 6–44). In die bronseindstryd het hulle vir die tweede keer Engeland ontmoet en dié keer naelskraap met 23–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888431/argentina-rugby-world-cup-2023-review |title=Argentina: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert Januarie 2024 is die voormalige nasionale speler [[Felipe Contepomi]] die hoofafrigter van Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/autumn-nations-series/news/argentina-and-the-contepomi-effect |title=Felipe Contepomi’s appointment as head coach of Argentina in 2023 marked a new chapter in a fascinating career. |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=3 Oktober 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Argentyne met een oorwinning elk oor die ander drie deelnemers hul beste uitslag ooit behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/09/21/argentina-upset-south-africa-for-historic-rugby-championship-triple-crown/ |title=Argentina Upset South Africa for Historic Rugby Championship Triple Crown |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor hul vertrek vir hul Australiese 2025-toer het die Britse en Ierse Leeus ’n opwarmingswedstryd teen die Poemas gereël waarin die Argentyne hul eerste oorwinning ooit oor die Leeus aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c8e4k9ykk5ko |title=Lions must learn from errors in Pumas loss – Farrell |publisher=[[BBC]] |author=Matt Gault |date=21 Junie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Pumas ook daarin geslaag om een oorwinning elk oor die All Blacks en die Wallabies aan te teken, maar hulle het albei hul wedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Argentina rugby vs lions 31july1927.jpg|duimnael|links|300px|Die span wat teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] gespeel het, het vir die eerste keer op 31 Julie 1927 in die hemelblou en wit trui uitgedraf]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | header = | image1 = Jaguar head shot-edit2.jpg | alt1 = | caption1 = Die [[jaguar]], inheems aan die noordoostelike Argentinië, het in 1941 die embleem van die span geword | image2 = Puma face.jpg | alt2 = | caption2 = Die Argentynse nasionale rugbyspan is na die [[poema]] genoem, inheems aan die grootste deel van Argentinië | footer = }} [[Lêer:Pumas y granaderos en buenos aires 2023.jpg|duimnael|Argentynse rugbyspelers en ’n grenadier met die wegtrui vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]] Argentinië het gedurende sy eerste toetswedstryde in 1910 afwisselend blou en wit truie gedra. In 1927 het Abelardo Gutiérrez van die klub ''Gimnasia y Esgrima de Buenos Aires'' voorgestel dat Argentinië in ’n gestreepte hemelblou en wit trui teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] moet speel. Die beheerliggaam het dié voorstel aanvaar en Argentinië het vir die eerste keer in sy rugbygeskiedenis in die gestreepte trui gespeel.<ref name=lapasion>{{es}} {{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/la-pasion-cumple-cien-anos-nid134355/ |title=La pasión cumple 100 años |publisher=La Nación |date=10 April 1999 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Poemas speel sedertdien hul toetswedstryde in ’n trui met die [[Vlag van Argentinië|landsvlag]] se kleure (en sportkleure) hemelblou en wit, wit broeke en sokkies in hemelblou en wit. In 2011 onderteken die UAR ’n kontrak met Nike wat die eksklusiewe vervaardiger van al die nasionale senior- en juniorspanne se truie word, insluitende die keurspan [[Pampas XV]] s’n.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.cronista.com/contratapa/El-pase-del-verano-Los-Pumas-dejan-Adidas-para-vestirse-con-Nike-20111227-0036.html |title=El pase del verano: Los Pumas dejan Adidas para vestirse con Nike |publisher=El Cronista |date=27 November 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die eerste deur dié Amerikaanse maatskappy vervaardigde trui het met die tradisionele horisontaal-gestreepte trui weggedoen, en is net hemelblou met wit skouers, die Poemas het egter aangekondig dat hulle tydens die [[2012-Rugbykampioenskapreeks]] weer hul tradisionele trui sou dra.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.prematch.com.ar/post/3649/nike-presenta-su-camiseta-de-los-pumas.html |title=Nike presenta su camiseta de Los Pumas |publisher=Prematch |date=1 Junie 2012 |accessdate=14 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114202657/http://www.prematch.com.ar/post/3649/nike-presenta-su-camiseta-de-los-pumas.html |archive-date=14 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 1941 het Abelardo Gutiérrez (wie 14 jaar gelede die hemelblou en wit trui vir die span voorgestel het) ’n wapen met ’n [[leeu]] as kenteken voorgestel. Die kleur van die kenteken was blou (soos by die Buenos Aires Krieket- en Rugbyklub, waar die eerste rugbywedstryd in Argentinië gespeel is). ’n Rukkie later wou die Argentynse beheerliggaam egter ’n aan Argentinië inheemse dier hê en die [[jaguar]] is weens sy “behendigheid en moed” gekies.<ref name="lapasion" /> Interessant genoeg was die rugbyspan wat Argentinië van 2016 tot 2020 in [[Superrugby]] verteenwoordig, die [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]], na die inheemse jaguar genoem. Die Poemas-bynaam het ontstaan deur ’n fout van Carl Köhler, ’n joernalis van die destydse Suid-Afrikaanse koerant ''[[Die Transvaler]]'', wat die Argentynse span tydens hul eerste oorsese toer na [[Suider-Afrika]] in 1965 dopgehou het. Hy het probeer om ’n ewe pakkende bynaam, soortgelyk aan die ''All Blacks'', ''Springbokke'' en ''Wallabies'', te kry. Hy het vir Isak van Heerden, die destydse afrigter van die Natalse rugbyspan, wat deur die SARR opdrag gegee is om die toer te begelei, vir voorstelle gevra. Hulle het ’n prent van ’n soort leeu met kolle op die UAR-kenteken gesien. Köhler was bewus daarvan dat jaguars en poemas inheems is aan die Amerikas, en omdat hy onder druk was om sy artikel in te dien, het hy ’n raaiskoot gemaak en hulle die Poemas genoem, pleks van die eintlike jaguar. Die foutiewe bynaam het vasgebrand en is later deur die Argentyne self oorgeneem.<ref name="PumaPower">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5389512.stm |title=Puma power: Argentinian rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=26 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Argentynse speler Agustín Silvera onthou ’n effens ander staaltjie:<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/rugby/rugido-pumas-1965-sudafrica_0_ByzWs_Fw7x.html |title=Aquella confusión entre un yaguareté y un puma que modificó todo para siempre |publisher=Clarín |date=29 Mei 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|Veníamos caminando tras bajar del avión y un periodista se me acerca a preguntarme por el yaguareté. Como yo no hablaba muy bien inglés, le dije que era un puma.}} {{cquote|Nadat ons uit die vliegtuig geklim en geloop het, het ’n joernalis (wat Carl Köhler was) my oor die jaguar ondervra. Omdat ek nie vlot Engels kon praat nie, het ek vir hom gesê dié dier is ’n poema.}} In April 2023 het die Argentynse Rugbyunie sy nuwe visuele identiteit bekendgestel wat ’n verandering van die embleme van die beheerliggaam en die nasionale spanne behels, insluitende die sewesrugby- en jeugspanne. Dié proses sluit in die verwydering van die jaguarembleem se kenmerkende kolle en die terugkeer na die embleem wat gedurende die 1965-toer na Rhodesië en Suid-Afrika gebruik is.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/nuestra-nueva-identidad/ |title=Nuestra nueva identidad |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=17 April 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Argentynse beheerliggaam die Poemas se nuwe wegtrui bekendgestel, wat beïnvloed is deur die uniforms van die Berede Grenadiersregiment en die presidensiële erewag wat in 1812 gestig is.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.argentina.gob.ar/noticias/el-regimiento-de-granaderos-caballo-cumple-207-anos |title=El Regimiento de Granaderos a Caballo cumple 207 años |publisher=Argentynse regering |date=15 Maart 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wegtrui is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] gedra.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.argentina.gob.ar/noticias/los-pumas-jugaran-el-mundial-con-una-camiseta-en-homenaje-los-granaderos |title=Los Pumas jugarán el Mundial con una camiseta en homenaje a los Granaderos |publisher=Argentynse regering |date=29 Junie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://7enpunto.com/los-pumas-usaran-una-camiseta-en-honor-a-los-granaderos/ |title=Los Pumas usarán una camiseta en honor a los Granaderos |publisher=7enpunto |date=2 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == Sedert 1978 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- |1978–1998 |rowspan=2| [[Adidas]] ||Geen truiborg |- |1999–2000 |rowspan=5|[[Visa (maatskappy)|Visa]] |- |2000–2003 | [[Topper (maatskappy)|Topper]] |- |2004–2011 | Adidas |- |2012–2023 || [[Nike Inc.|Nike]] |- |2024–hede || [[Le Coq Sportif]] |} == Tuisstadions == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | header = | image1 = Desfile militar sportiva.jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = Argentina A vs Inglaterra A 02.JPG | alt2 = | caption2 = | footer = Sociedad Sportiva Argentina (bo) was Argentinië se eerste tuisstadion in 1910. [[José Amalfitani-stadion]] (onder), een van die huidige stadions van die Poemas in Buenos Aires }} Net soos ander vername rugbylande soos Australië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Argentinië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Poemas span vir hul toetse eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Argentinië in. Een van die mees gebruikte stadion vir toetse is die [[José Amalfitani-stadion]], tuiste van [[Club Atlético Vélez Sarsfield]] en geleë in [[Buenos Aires]]. Toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in 1910 na Argentinië getoer het, het die nasionale span teen hulle op Sociedad Sportiva Argentina in die voorstad Palermo gespeel. Dié toets was ook die eerste Argentynse wedstryd.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.periodismo-rugby.com.ar/2017/05/16/lions-5/ |title="Lions": Los viajes olvidados |publisher=Periodismo Rugby |author=Ricardo Sabanes |date=16 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="Debut" /> Toe die Britte in 1927 na Argentinië teruggekeer het, het die nasionale span begin om beide die [[Estadio G.E.B.A.|GEBA]] en [[Buenos Aires Krieket- en Rugbyklub]] as hul tuistes te gebruik, albei is in Palermo geleë. Die GEBA was gedurende die volgende dekades ’n gereelde tuiste, maar dit het ná die 1960’s slegs drie wedstryde gehuisves (met die laaste in 1993), nadat die Poemas begin het om groter stadions in te span.<ref name=gebaground>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;ground=73;orderby=date;team=10;template=results;type=team;view=match |title=Argentina at ground: GEBA |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114202702/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;ground=73;orderby=date;team=10;template=results;type=team;view=match |archive-date=14 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Buenos Aires Krieket- en Rugbyklub is ook vir ’n groter aantal wedstryde gebruik, tot dit in 1948 deur ’n brand vernietig is.<ref name=rugbytime>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbytime.com/noticia.php?id=12634 |title=El club de rugby más antiguo de la Argentina |publisher=Rugbytime.com |date=19 September 2008 |accessdate=12 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140112235626/http://www.rugbytime.com/noticia.php?id=12634 |archive-date=12 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=cedirh>{{es}} {{cite web |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:fnkeOKsKMR0J:www.danielpallarola.com.ar/cedirh/Buenos_Aires_Cricket_Rugby.doc+&hl=es&gl=ar&pid=bl&srcid=ADGEESjVkekDmZ23Fcqs2Sq6aMkDHf1uMO7b1wSLZh2RI-HQILgZzsc1qoT7dH6hAraDr0PtcSQbTqKmR768pReoeY-kzuHJwwPlZkulEMrAyan0Hp-4BjqVS5XTtIv1u5V6S__uMeyO&sig=AHIEtbRW46C1WrQJsr3ovJOADh1MT4bPvw |title=Buenos Aires Cricket & Rugby Club |publisher=Centro de Documentación, Investigación y Referencia Histórica-Deportiva |date=Junie 2009 |accessdate=29 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629065200/https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache%3AfnkeOKsKMR0J%3Awww.danielpallarola.com.ar%2Fcedirh%2FBuenos_Aires_Cricket_Rugby.doc+&hl=es&gl=ar&pid=bl&srcid=ADGEESjVkekDmZ23Fcqs2Sq6aMkDHf1uMO7b1wSLZh2RI-HQILgZzsc1qoT7dH6hAraDr0PtcSQbTqKmR768pReoeY-kzuHJwwPlZkulEMrAyan0Hp-4BjqVS5XTtIv1u5V6S__uMeyO&sig=AHIEtbRW46C1WrQJsr3ovJOADh1MT4bPvw |archive-date=29 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1970’s en 1980’s het die Poemas die Estadio Ferro Carril Oeste in die voorstad Caballito gereeld vir toetswedstryde gebruik, onder andere teen Ierland, Nieu-Seeland, Frankryk en Australië.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://canchallena.lanacion.com.ar/1817488-el-historial-de-los-pumas-contra-los-grandes-los-all-blacks-el-unico-al-que-no-le-pudieron-ganar |title=El historial de los Pumas contra los grandes: los All Blacks, el único al que no le pudieron ganar |publisher=Cancha Llena |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206142233/http://canchallena.lanacion.com.ar/1817488-el-historial-de-los-pumas-contra-los-grandes-los-all-blacks-el-unico-al-que-no-le-pudieron-ganar |archive-date=6 Februarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.infobae.com/2015/10/18/1763176-el-historial-los-pumas-australia-la-tercera-potencia/ |title=El historial de Los Pumas ante Australia, la tercera potencia |publisher=Infobae |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is Argentinië se eerste suiwer rugbystadion deur BACRC in Los Polvorines, [[Groter Buenos Aires]], ingewy. Altesaam nege toetswedstryde is op dié stadion gespeel, totdat die stadion in 2005 verkoop is.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/ediciones-anteriores/adios-escenario-triunfos-historicos_0_S1sXsLyAte.html |title=Adiós a un escenario de triunfos históricos |publisher=Clarín |date=4 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die eerste tuiswedstryde buite die hoofstadgebied is eers tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 gespeel. Destyds het Argentinië op die Estadio Monumental José Fierro in [[San Miguel de Tucumán]] teen Brasilië, Uruguay, Paraguay en Chili te staan gekom. Sedert die middel-1990’s let die UAR daarop, dat die nasionale span se toetswedstryde gelyk tussen die streke verdeel en nie slegs in die hoofstadgebied gehuisves word nie. Naas San Miguel de Tucumán het ook die Estadio Malvinas Argentinas in Mendoza, die Estadio Padre Ernesto Martearena in [[Salta]], die Estadio Mario Alberto Kempes in [[Córdoba, Argentinië|Córdoba]] en die Estadio del Bicentenario in [[San Juan, Argentinië|San Juan]] gewilde stadions (met meer as vyf toetswedstryde) geword. Net soos Italië is Argentinië die enigste vlak-een-rugbyland wat tot dusver nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie, alhoewel hulle vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]] aansoek gedoen, maar dié bod ter ondersteuning van die Australiese s’n laat vaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/international/2027-rugby-world-cup-australia-argentina-host-nation-a9467981.html |title=Argentina ready to abandon 2027 Rugby World Cup bid making Australia strong favourites to host tournament |publisher=[[The Independent]] |author=Nick Mulvanney |date=16 April 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1093218/argentina-withdraw-rugby-world-cup-bid |title=Argentina withdraw 2027 Rugby World Cup bid to strengthen Australian campaign |publisher=insidethegames.biz |author=Nancy Gillen |date=16 April 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Argentina IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Argentinië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Argentinië het 226 van sy 458 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 49,34%. Argentinië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results_year.html?id=10;type=team |title=International Rugby Union Statistics – Argentina |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{AUSru}} || 43 || 10 || 30 || 3 || 23,26 |- | {{BRAru}} || 10 || 10 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BILru}} || 7 || 0 || 6 || 1 || 0,00 |- | {{CHIru}} || 32 || 32 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ENGru}} || 29 || 5 || 23 || 1 || 17,24 |- | {{FIJru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{FRAru}} || 56 || 15 || 40 || 1 || 26,79 |- | {{GEOru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 20 || 6 || 14 || 0 || 30,00 |- | {{ITAru}} || 24 || 18 || 5 || 1 || 75,00 |- | {{JPNru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71 |- | {{CANru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 41 || 4 || 36 || 1 || 9,76 |- | {{PARru}} || 17 || 17 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{SCOru}} || 22 || 11 || 11 || 0 || 50,00 |- | {{ESPru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{RSAru}} || 40 || 4 || 35 || 1 || 10,00 |- | {{TGAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 35 || 35 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 22 || 7 || 14 || 1 || 31,82 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''458''' || '''226''' || '''222''' || '''10''' || '''49,34''' |} Omdat die [[Argentynse Rugbyunie]] (UAR) ’n lang tyd nie ’n lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) was nie, het hul lede die wedstryde teen Argentinië nie as amptelike toetswedstryde erken nie. Eweneens word hul enigste wedstryd teen [[Rhodesië]] nie as ’n toetswedstryd erken nie, aangesien dié land nie internasionaal erken is nie. In teenstelling met baie ander beheerliggame erken die UAR die wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] nie as toetswedstryde nie. Terwyl die Britse en Ierse Leeus se opwarmingswedstryd voor hul Nieu-Seelandse 2005-toer teen Argentinië as ’n toetswedstryd erken is, word die Britse en Ierse Leeus se voorbereidingswedstryd voor hul Australiese 2025-toer nie as sulks erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/featured/have-the-british-irish-lions-ever-played-in-the-uk-or-ireland-177414 |title=Have the British & Irish Lions ever played in the UK or Ireland? |publisher=Rugby World |author=Richard Edwards |date=20 Junie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Argentinië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en tydens drie toernooie tot die halfeindstryd gevorder, maar hulle is onderskeidelik deur Suid-Afrika (in [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]]), Australië (in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]) en Nieu-Seeland (in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]) verslaan. Tydens die 2007-toernooi het die Poemas die wedstryd om die derde plek teen die gasheer Frankryk gewen. Daarmee is Argentinië naas die drie veelvuldige wêreldkampioene Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika die mees suksesvolle span van die Suidelike Halfrond. Daarbenewens het Argentinië twee keer die kwarteindstryd gehaal, maar teen Frankryk (in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]) en Nieu-Seeland (in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]) verloor. Tydens al die ander rugbywêreldbekertoernooie is die Poemas reeds in die poelfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Vierde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Die Rugbykampioenskap (sedert 2012) === Argentinië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap, waaraan hulle sedert 2012 deelneem en teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Voor die Poemas se opname in 2012 het dié toernooi as Drienasiesreeks bekend gestaan. Die Argentyne het tot dusver nog geen toernooi gewen nie. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Poemas met die Wallabies om die [[Poematrofee]] (sedert 2000) mee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[2020-Drienasiesreeks|2020]] het die toernooi vir een jaar na die ou formaat teruggekeer, nadat Suid-Afrika vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie daaraan deelgeneem het nie. {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde en toernooie === Gedurende die amateurtydperk het die Poemas maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Argentinië getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Argentinië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Poemas na Europa. As deel daarvan ding Argentinië sedert 2012 met Ierland mee om die Admiral Brown-trofee (genoem na die Iers-gebore admiral William Brown wat die [[Argentynse Vloot]] gestig het).<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2012/11/21/irlanda-v-argentina-la-copa-almirante-brown/ |title=Irlanda v Argentina: La Copa Almirante Brown |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=21 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vanaf 1951 tot in 2013 het Argentinië aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Van die 35 toernooie gedurende dié tydperk het die Poemas 34 beklink, waartydens hulle elke wedstryd gewen het. Slegs in 1981, toe die Poemas hulle aan die toernooi onttrek het, het met [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] ’n ander span die titel ingepalm. Sedert 2014 neem die Poemas nie meer aan dié toernooi deel nie en Argentinië word deur die reserwespan ''Argentina XV'' verteenwoordig. * Toernooititels (34): in 1951, 1958, 1961, 1964, 1967, 1969, 1971, 1973, 1975, 1977, 1979, 1983, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 en 2013 Die Poemas het vanaf 1995 tot in 2003 aan al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem en elke toernooi beklink. * Toernooititels (5): in 1995, 1996, 1998, 2001 en 2003 Daarbenewens neem die Argentynse reserwespanne sedert 2009 aan die Amerikas se Rugbykampioenskap deel (nieamptelik as die “Amerikas se Sesnasies-toernooi” bekend) en hulle speel tydens dié toernooi teen ander spanne van Noord- en Suid-Amerika. Van tot dusver nege toernooie het hulle sewe gewen; slegs in 2017 en 2018 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met die titel weggestap. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Argentynse span gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/plantel-para-recibir-a-los-all-blacks-en-argentina |title=Plantel para recibir a los All Blacks en Argentina |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=4 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Simón Benítez Cruz]] || [[Skrumskakel]] || Tarucas || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Gonzalo García]] || Skrumskakel || [[Zebre]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Agustín Moyano]] || Skrumskakel || [[Dogos XV|Dogos]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Tomás Albornoz]] || [[Losskakel]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Gerónimo Prisciantelli]] || Losskakel || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Santiago Chocobares]] || [[Senter]] || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Lucio Cinti]] || Senter || [[Saracens]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Justo Piccardo]] || Senter || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Mateo Carreras]] || [[Vleuel]] || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Bautista Delguy]] || Vleuel || [[ASM Clermont Auvergne|Clermont]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Rodrigo Isgró]] || Vleuel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Ignacio Mendy]] || Vleuel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Santiago Carreras]] || [[Heelagter]] || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | 55 |- | [[Benjamín Elizalde]] || Heelagter || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Mallía]] || Heelagter || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | 42 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Bautista Bernasconi]] || [[Haker]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Julián Montoya]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Haker || [[Section Paloise|Pau]] || style="text-align:center" | 108 |- | [[Ignacio Ruiz]] || Haker || [[USA Perpignan|Perpignan]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Nahuel Tetaz Chaparro]] || [[Stut]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}78 |- | [[Francisco Coria Marchetti]] || Stut || [[CA Brive|Brive]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Pedro Delgado]] || Stut || [[Dogos XV|Dogos]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Joel Sclavi]] || Stut || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | {{0}}27 |- | [[Mayco Vivas]] || Stut || [[Oyonnax Rugby|Oyonnax]] || style="text-align:center" | {{0}}30 |- | [[Boris Wenger]] || Stut || [[Dogos XV|Dogos]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Franco Molina]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Pedro Rubiolo]] || Slot || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}23 |- | [[Lucas Paulos]] || Slot || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | {{0}}17 |- | [[Guido Petti]] || Slot || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}89 |- | [[Nicolás D’Amorim]] || [[Losvoorspeler]] || [[Pampas XV|Pampas]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Juan Martín González]] || Losvoorspeler || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}42 |- | [[Santiago Grondona]] || Losvoorspeler || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}21 |- | [[Marcos Kremer]] || Losvoorspeler || [[ASM Clermont Auvergne|Clermont]] || style="text-align:center" | {{0}}73 |- | [[Pablo Matera]] || Losvoorspeler || [[Mie Honda Heat]] || style="text-align:center" | 112 |- | [[Joaquín Oviedo]] || Losvoorspeler || [[USA Perpignan|Perpignan]] || style="text-align:center" | {{0}}12 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Hugo Porta cropped.jpg|duimnael|upright|Hugo Porta (2007)]] [[Lêer:Agustín Pichot - En Casa Rosada - 08FEB07 -presidencia-govar.jpg|duimnael|upright|Agustín Pichot (2007)]] [[Lêer:Felipe Contepomi Stade francais training 2012-03-03.jpg|duimnael|upright|Felipe Contepomi (2012)]] [[Lêer:Juan Martin Hernandez 2012 (cropped).jpg|duimnael|upright|Juan Martín Hernández (2012)]] Vier voormalige Argentynse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Felipe Contepomi]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2017 |- | [[Juan Martín Hernández]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2023 |- | [[Agustín Pichot]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Hugo Porta]] || [[Losskakel]] || 2008 |} Drie rugbyspeler is as Argentynse sportlui van die jaar aangewys en met die ''Olimpia de Oro'' vereer: [[Bernardo Otaño]] (in 1965), Hugo Porta (in 1985) en [[Gonzalo Quesada]] (in 1999).<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/todos-los-ganadores-del-oro-desde-1954-nid972375/ |title=Todos los ganadores del oro, desde 1954 |publisher=La Nación |date=18 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Argentinië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=10;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Pablo Matera]] * || 2013–2025 || 118 |- | {{0}}2 || [[Julián Montoya]] * || 2014–2025 || 114 |- | {{0}}3 || [[Agustín Creevy]] || 2005–2024 || 110 |- | {{0}}4 || [[Nicolás Sánchez]] || 2010–2023 || 104 |- | {{0}}5 || [[Matías Alemanno]] * || 2014–2025 || {{0}}98 |- | {{0}}6 || [[Guido Petti]] * || 2014–2025 || {{0}}95 |- | {{0}}7 || [[Tomás Cubelli]] || 2010–2023 || {{0}}93 |- | {{0}}8 || [[Matías Moroni]] * || 2014–2025 || {{0}}92 |- | {{0}}9 || [[Tomas Lavanini]] * || 2012–2025 || {{0}}91 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 87 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=10;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Agustín Creevy]] || 2014–2018 || 51 |- | {{0}}2 || [[Julián Montoya]] * || 2021–2025 || 51 |- | {{0}}3 || [[Lisandro Arbizu]] || 1992–2003 || 48 |- | {{0}}4 || [[Hugo Porta]] || 1977–1990 || 38 |- | {{0}}5 || [[Agustín Pichot]] || 2000–2007 || 30 |- | {{0}}6 || [[Felipe Contepomi]] || 2007–2013 || 25 |- | {{0}}7 || [[Juan Martín Fernández Lobbe|J. M. Fernández Lobbe]] || 2008–2014 || 20 |- | {{0}}8 || [[Pedro Sporleder]] || 1996–1999 || 20 |- | {{0}}9 || [[Pablo Matera]] || 2018–2022 || 17 |- | 10 || [[Héctor Silva]] || 1967–1971 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=10;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Nicolás Sánchez]] || 2010–2023 || 902 |- | {{0}}2 || [[Felipe Contepomi]] || 1998–2013 || 651 |- | {{0}}3 || [[Hugo Porta]] || 1971–1990 || 590 |- | {{0}}4 || [[Gonzalo Quesada]] || 1996–2003 || 486 |- | {{0}}5 || [[Santiago Mesón]] || 1987–1997 || 365 |- | {{0}}6 || [[Emiliano Boffelli]] * || 2017–2025 || 340 |- | {{0}}7 || [[Federico Todeschini]] || 1998–2008 || 256 |- | {{0}}8 || [[Lisandro Arbizu]] || 1990–2005 || 183 |- | {{0}}9 || [[Santiago Carreras]] * || 2019–2025 || 181 |- | 10 || [[Juan Martín Hernández]] || 2003–2017 || 176 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=10;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Núñez Piossek]] || 2001–2008 || 29 |- | {{0}}2 || [[Diego Cuesta Silva]] || 1983–1995 || 28 |- | {{0}}3 || [[Gustavo Jorge]] || 1989–1994 || 24 |- | {{0}}4 || [[Rolando Martín]] || 1994–2003 || 18 |- | {{0}}5 || [[Facundo Soler]] || 1996–2002 || 18 |- | {{0}}6 || [[Joaquín Tuculet]] || 2012–2019 || 18 |- | {{0}}7 || [[Santiago Cordero]] * || 2013–2025 || 17 |- | {{0}}8 || [[Juan Imhoff]] || 2009–2023 || 17 |- | {{0}}9 || [[Hernán Senillosa]] || 2002–2007 || 17 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 16 drieë elk |} |} == Afrigters == [[Lêer:Hector silva gira.jpg|duimnael|upright|Hector Silva (1978)]] [[Lêer:Mario Ledesma.jpg|duimnael|upright|Mario Ledesma (2009)]] [[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]] Die Poemas het in die verlede die volgende hoofafrigters gehad:<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uar.com.ar/pumas/estadisticas/entrenadores.htm |title=Entrenadores de toda la historia de los Pumas |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=2007 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055740/http://www.uar.com.ar/pumas/estadisticas/entrenadores.htm |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class=wikitable !Tydperk !Naam |- |1932||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Edmundo Stanfield]] |- |1936||{{vlagikoon|Argentinië}} Luis Cilley, {{vlagikoon|Argentinië}} [[Carlos Huntley-Robertson]], {{vlagikoon|Argentinië}} [[Edmundo Stanfield]] |- |1954||{{vlagikoon|Argentinië}} Juan C. Wells |- |1956||{{vlagikoon|Ierland|rugby}} Dermot Cavanagh, {{vlagikoon|Argentinië}} Horacio Savino |- |1959||{{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Merelle |- |1960||{{vlagikoon|Argentinië}} Robert Galarga |- |1960||{{vlagikoon|Argentinië}} Saturnino Racimo |- |1965||{{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Izak Van Heerden]] |- |1965–1973||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Ángel Guastella]] |- |1974||{{vlagikoon|Argentinië}} Carlos Villegas |- |1975||{{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Poggi |- |1976–1977||{{vlagikoon|Argentinië}} Carlos Villegas |- |1978||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Ángel Guastella]] |- |1978–1980||{{vlagikoon|Argentinië}} Aitor Otaño |- |1980–1983||{{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo O’Reilly |- |1983–1987||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Héctor Silva]] |- |1987–1990||{{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo O’Reilly |- |1990–1993||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Luis Gradín]] |- |1993–1994||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Héctor Méndez]] |- |1994–1995||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Alejandro Petra]] |- |1995||{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Alex Wyllie]], {{vlagikoon|Argentinië}} [[Héctor Méndez]] |- |1995–1999||{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Alex Wyllie]] |- |1999–2007||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Marcelo Loffreda]] |- |2007–2013||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Santiago Phelan]] |- |2013–2018||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Daniel Hourcade]] |- |2018–2022||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Mario Ledesma]] |- |2022–2023||{{vlagikoon|Australië}} [[Michael Cheika]] |- |sedert 2024||{{vlagikoon|Argentinië}} [[Felipe Contepomi]] |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Argentynse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{es}} {{cite book |author=Horacio J. Spinetto |title=Ciento veinte años de rugby argentino |publisher=Todo es Historia |edition=XXV |number=295 |location=Buenos Aires |year=1992 |issn=0040-8611}} * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Argentina national rugby union team|Argentynse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://lospumas.com.ar/ Amptelike webwerf] * {{es}} [https://www.uar.com.ar/ Amptelike webwerf van die Argentynse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/argentina Argentinië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/argentina/ Argentinië op Planet Rugby] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/argentina/ Argentinië op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Argentinië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] k0lfao1a3ob4dp2ynep1sgpzkxtpesr 0 36514 2922996 2399832 2026-08-07T20:28:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922996 wikitext text/x-wiki [[Lêer:FIBD.jpg|duimnael|regs|200px|Internasionale Strokiesprentfees van Angoulême.]] Die '''Festival International de la Bande Dessinée d'Angoulême''' ("Internasionale Strokiesprentfees van Angoulême") is die beduidendste Europese [[strokiesverhaal|strokiesprentfees]] wat sedert 1974 jaarliks in Januarie in die [[Frankryk|Wes-Franse]] stad [[Angoulême]] gehou word. Die fees het sy oorsprong in 'n uitstalling, ''Dix millions d'images'' ("Tien miljoen beelde"), wat in 1972 in Angoulême plaasgevind het en só suksesvol was dat die besluit geneem is om meer soortgelyke uitstallings en uiteindelik ook 'n fees te organiseer. Die eerste strokiesprentfees in sy huidige vorm is op 25 Januarie 1974 geopen. In die volgende jare is die fees steeds verder uitgebou en bekende strokiesprent-tekenaars soos [[Hergé]], Will Eisner en Moebius het 'n besoek aan die strokiesprentfees afgelê. Na mate die fees meer bekendheid verwerf het, is na Angoulême ook as die Franse "Stad van die Strokiesprent" verwys. Die fees van die jaar 2009, wat op 29 Januarie geopen is, het met sy uitstalling oor Suid-Afrikaanse strokiesprente ook Afrikaanse bydraes tot hierdie genre soos [[Conrad Botes]] en Anton Kannemeyer se ''Bitterkomix'' aan die internasionale publiek bekend gestel.<ref>[http://www.bdangouleme.com/program,south-africa,1,385 ''An exploration of South African comic strips'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sedert 1974 ken deskundige beoordelaars 'n reeks toekennings in verskillende kategorieë aan strokiesprent-tekenaars toe. Die eerste wenners was onder meer Christian Godard, Victor de la Fuente en Roy Thomas. Met die "Groot Prys van die Stad Angoulême" of ''Grand Prix de la Ville d'Angoulême'' word tekenaars vir hul lewenswerk of hul buitengewone betekenis in die geskiedkundige ontwikkeling van die strokiesprent vereer. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Angoulême]] [[Kategorie:Kultuur in Frankryk]] [[Kategorie:Kunsfeeste]] 99bjzxz331yx0miyagjco4q6yxkrgdp 0 39134 2922988 2601838 2026-08-07T20:09:59Z Sobaka 328 skakel 2922988 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Plaid Cymru – the Party of Wales | afkorting = Plaid | party_logo = | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Rhun ap Iorwerth]] | slagspreuk = | gestig = [[5 Augustus]] [[1925]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Tŷ Gwynfor, Marine Chambers, Anson Court, Atlantic Wharf, [[Cardiff]], [[Wallis]], CF10 4AL | studente_vleuel = | jeugvleuel = Plaid Cymru Youth | ideologie = Walliese nasionalisme, Walliese onafhanklikheid, Sosiale demokrasie, Demokratiese sosialisme, [[Omgewingsbewustheid]], [[Burgerlike nasionalisme]] | nasionaal = | internasionaal = European Free Alliance | kleure = groen | webwerf = [http://www.plaidcymru.org ''plaidcymru.org''] }} [[Lêer:Rhun ap Iorwerth official portrait (cropped).jpg|links|duimnael|Rhun ap Iorwerth, die huidige leier van die Plaid Cymru]] '''Plaid Cymru''' (uitgespreek as [plaɪd ˈkəmri], en [[Wallies]] vir '''Party van Wallis''') is 'n politieke party in [[Wallis]] (in die [[Verenigde Koninkryk]]), en is gestig in [[1925]], deur [[Lewis Valentine]]. Die huidige leier van Plaid Cymru is [[Rhun ap Iorwerth]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Wallis]] 87a0hbk1jo7ero09p2kt79t26chtdjv 0 39341 2923028 2843505 2026-08-08T02:50:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923028 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = | beeld1 = Voyager 1 tree sonskede binne.jpg | width1 = 350 | onderskrif1 = [[Voyager&nbsp;1]] beweeg in die sonskede in. Voyager&nbsp;1 en 2 is albei nou buite die heliopouse. Sien teks vir terme. | beeld2 = Heliosfeer en Voyaer.jpg | width2 = 350 | onderskrif2 = Skaal van die [[Sonnestelsel]] en Voyager&nbsp;1 se posisie. Die skaal is in [[AE]]; elke gemerkte afstand ná 1&nbsp;AE is 10 keer so ver as die vorige. Die [[ster]] Gliese&nbsp;445 ({{nowrap|AC +79 3888}}) heel regs is sowat 10&nbsp;000 keer so ver van die [[Son]] as Voyager. }} Die '''heliosfeer''' of '''sonsfeer''' is die [[magnetosfeer]], [[Sterwind|astrosfeer]] en buitenste [[atmosfeer]]laag van die [[Son]]. Dit het die vorm van 'n groot, borrelagtige streek van die ruimte. In terme van plasmafisika is dit die holte wat deur die [[Son]] gevorm word in die omringende [[interstellêre medium]]. Die "borrel" word aanhoudend "opgeblaas" deur [[plasma]] van die Son af, bekend as die [[sonwind]]. Buite die heliosfeer maak dié sonplasma plek vir die interstellêre plasma wat die [[Melkweg]] deurtrek. As deel van die interplanetêre [[magneetveld]] beskerm die heliosfeer die Sonnestelsel van aansienlike hoeveelhede [[Kosmiese straling|kosmiese geïoniseerde straling]]; elektries neutrale [[Gammastraal|gammastrale]] word egter nie geraak nie.<ref>{{cite web | title=The Sun's Heliosphere | author=Gale Martha | date=April 1, 2013 | url=http://sciexplorer.blogspot.com/2013/04/the-sun-part-8-suns-heliosphere.html}}</ref> Die term is waarskynlik uitgedink deur Alexander J. Dessler, wat glo die woord die eerste keer in 1967 in wetenskaplike geskrifte gebruik het.<ref name="dessler-revgeophys" /> Die sonwind vloei miljarde kilometers ver deur die Sonnestelsel, tot ver anderkant selfs die [[Kuipergordel]], waar [[Pluto]] is, totdat dit die '''grensskok''' teenkom, waar sy snelheid skielik afneem vanweë die druk van buite in die interstellêre medium. Die '''sonskede''' is 'n breë oorgangsgebied tussen die grensskok en die heliosfeer se buitegrens, die '''heliopouse'''. Die punt waar die interstellêre materie (wat in die teenoorgestelde rigting beweeg) tydens sy botsing met die sonsfeer vertraag word, staan bekend as die '''boegskok'''. Die vorm van die heliosfeer lyk soos 'n [[komeet]]; dit is rofweg sferies aan die een kant met 'n lang stert aan die ander kant, bekend as die heliostert. Die wetenskaplike studie van die heliosfeer is heliofisika, wat {{nowrap|ruimteweer en -klimaat}} insluit. Twee [[Voyager-program|Voyagerruimtetuie]] het die buitestreke van die heliosfeer verken en deur die grensskok en sonskede beweeg. [[Voyager 1]] het op 25&nbsp;Augustus 2012 die heliopouse verbygesteek en die heliosfeer verlaat, toe die tuig 'n skielike, veertigvoudige toename in plasmadigtheid gemeet het.<ref name="voyager-historic" /> [[Voyager 2]] het op 5&nbsp;November 2018 die heliopouse verbygesteek.<ref name="v2-heliopause" /> Omdat die heliopouse die grens is tussen materie van die Son afkomstig en dié wat in die res van die sterrestelsel ontstaan, is ruimtetuie wat die heliosfeer verbysteek (soos die twee Voyagers) in die interstellêre ruimte. ==Struktuur== [[Beeld:The Sun as seen in January 1st 2015.jpg|thumb|220px|links|Die [[Son]] afgeneem by 'n [[golflengte]] van 19,3 nanometer ([[ultraviolet]]).]] Ondanks sy naam is die heliosfeer nie 'n perfekte vorm nie.<ref name="nasa-voyager-proves" /> Sy vorm word deur drie faktore bepaal: die interstellêre medium (ISM), die sonwind en die algehele beweging van die Son en heliosfeer terwyl dit deur die ISM beweeg. Omdat die sonwind en ISM albei [[Vloeistof|vloeistowwe]] is, is die vorm en grootte van die heliosfeer ook vloeibaar. Veranderings in die sonwind verander egter die veranderlike posisies van die grense die meeste op kort tydskale (ure tot 'n paar jaar). Die sonwind se druk wissel op enige oomblik baie vinniger as die druk van die ISM van buite af. Veral die uitwerking van die [[sonsiklus]] van 11 jaar, wat met 'n minimum en maksimum in sonwindaktiwiteit gepaardgaan, is vermoedelik belangrik. Op 'n breër skaal lei die beweging van die heliosfeer deur die vloeistofmedium van die ISM tot 'n algehele komeetagtige vorm. Die sonwindplasma wat min of meer in dieselfde rigting as die Son deur die sterrestelsel beweeg, word deur die ISM in 'n byna sferiese vorm saamgepers, terwyl die plasma wat in die teenoorgestelde rigting vloei, oor 'n veel langer afstand beweeg voordat dit plek maak vir die ISM, en dit veroorsaak die lang heliostert. Die beperkte data wat beskikbaar is en die onverkende aard van dié strukture het gelei tot baie teorieë oor hulle vorm.<ref name="scientificamerican-voyager" /> In 2020 het Merav Opher die span navorsers gelei wat vasgestel het die vorm van die heliosfeer is 'n halfmaan<ref>{{Cite journal|last1=Opher|first1=Merav|last2=Loeb|first2=Abraham|last3=Drake|first3=James|last4=Toth|first4=Gabor|date=2020-07-01|title=A small and round heliosphere suggested by magnetohydrodynamic modelling of pick-up ions|url=http://www.nature.com/articles/s41550-020-1036-0|journal=Nature Astronomy|language=en|volume=4|issue=7|pages=675–683|doi=10.1038/s41550-020-1036-0|arxiv=1808.06611 |bibcode=2020NatAs...4..675O|s2cid=216241125|issn=2397-3366}}</ref> wat as 'n pap croissant beskryf kan word.<ref>{{Cite web|last1=Jean|first1=Celia|last2=Reich|first2=Aaron|date=August 9, 2020|title=Solar system's heliosphere may be croissant-shaped – study|url=https://www.jpost.com/health-science/solar-systems-heliosphere-may-be-croissant-shaped-study-637997|access-date=2021-12-17|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Crowley|first=James|date=2020-08-11|title=NASA says we all live inside a giant "deflated croissant", yes really|url=https://www.newsweek.com/nasa-data-solar-system-deflated-cocoon-1524373|access-date=2021-12-17|website=Newsweek|language=en}}</ref> ===Sonwind=== {{hoof|Sonwind}} Die sonwind bestaan uit deeltjies [[Ioon|geïoniseerde]] atome van die Son se [[korona]] en velde soos die [[magneetveld]] wat deur die Son geskep word en die ruimte in vloei. Omdat die Son min of meer elke 25 dae roteer, word die heliosferiese magneetveld,<ref>{{cite journal|last1=Owens|first1=Mathew J.|last2=Forsyth|first2=Robert J.|date=2013-11-28|title=The Heliospheric Magnetic Field|journal=Living Reviews in Solar Physics|language=en|volume=10|issue=1|pages=5|doi=10.12942/lrsp-2013-5|issn=1614-4961|doi-access=free|bibcode=2013LRSP...10....5O}}</ref> wat deur die sonwind vervoer word, in 'n [[spiraal]] gedraai. [[Beeld:Heliospheric-current-sheet.gif|thumb|220px|Die heliosferiese stroomlaag tot by [[Jupiter]] se wentelbaan.]] Die sonwind beïnvloed baie ander stelsels in die Sonnestelsel; 'n voorbeeld is die wisselings in die Son se eie magneetveld wat deur die sonwind na buite gedra word en geomagnetiese storms in die [[Aarde]] se [[magnetosfeer]] veroorsaak. ===Heliosferiese stroomlaag=== Die heliosferiese stroomlaag is 'n rimpeling in die heliosfeer wat deur die roterende megneetveld van die Son veroorsaak word. Dit dui die grens aan tussen heliosferiese magneetveldstreke van teenoorgestelde polariteit. Die heliosferiese stroomlaag strek deur die hele heliosfeer en kan beskou word as die grootste struktuur in die Sonnestelsel; dit lyk glo soos 'n "ballerina se rok".<ref>{{cite journal |author1=Mursula, K. |author2=Hiltula, T. |bibcode=2003GeoRL..30.2135M |title=Bashful ballerina: Southward shifted heliospheric current sheet |date=2003 |journal=Geophysical Research Letters |volume=30 |issue=22 |page=2135 |doi=10.1029/2003GL018201|doi-access=free }}</ref> ==Kant van die heliosfeer== Die buitenste struktuur van die heliosfeer word bepaal deur die wisselwerkings tussen die sonwind en die winde van die interstellêre ruimte. Die sonwind stroom weg van die Son af in alle rigtings teen snelhede van verskeie honderde kilometers per sekonde. Op 'n punt ver anderkant [[Neptunus]] se [[wentelbaan]] moet dié supersoniese wind, wat vinniger as klank beweeg, se snelheid afneem wanneer dit die gasse van die interstellêre medium teenkom. Die snelheid word dan subsonies. Die buitenste oppervlak van die sonskede, waar dit by die interstellêre medium kom, is bekend as die heliopouse. Dit is die kant van die hele heliosfeer. Teoreties gesproke veroorsaak die heliopouse onstuimigheid in die interstellêre medium terwyl die Son om die galaktiese middelpunt wentel. Buite die heliopouse sal daar 'n onstuimige streek wees wat veroorsaak word deur die druk van die bewegende heliopouse teen die interstellêre medium. ===Grensskok=== [[Beeld:Heliosphere-washbasin-af.svg|thumb|links|220px|Water wat in 'n wasbak inloop, is analoog aan die heliosfeer en sy verskillende sones. (''Termination shock'' is die grensskok.)]] Die grensskok is die punt in die heliosfeer waar die sonwind spoed verminder tot subsoniese snelhede (relatief tot die Son) vanweë wisselwerkings met die plaaslike interstellêre medium. Dit veroorsaak samepersing, verhitting en 'n verandering in die [[magneetveld]]. In die Sonnestelsel is die grensskok vermoedelik 75 tot 90&nbsp;[[AE]] van die Son af. In 2004 het [[Voyager 1]] die Son se grensskok verbygesteek, gevolg deur [[Voyager 2]] in 2007.<ref name="voyager-historic" /><ref name="nasa-voyager-proves" /> <ref name=Voy2-term2007>{{cite web |date=10 December 2007 |title=Voyager 2 probe reaches solar system boundary |publisher=New Scientist |author=David Shiga |url=https://www.newscientist.com/article/dn13029-voyager-2-probe-reaches-solar-system-boundary.html |access-date=6 February 2008}}</ref> Die skok ontstaan omdat die deeltjies van die sonwind teen sowat 400&nbsp;km/s van die Son af wegbeweeg, terwyl die klanksnelheid (in die interstellêre medium) sowat 100&nbsp;km/s is. (Die presiese snelheid hang af van die [[digtheid]], wat aansienlik wissel. In vergelyking hiermee wentel die Aarde teen sowat 30&nbsp;km/s om die Son, die [[Internasionale Ruimtestasie]] wentel teen sowat 7,7&nbsp;km/s om die Aarde, [[Vliegtuig|vliegtuie]] vlieg teen sowat 0,2-0,3&nbsp;km/s, 'n motor op die snelweg bereik 'n snelheid van sowat 0,03&nbsp;km/s en [[mens]]e loop teen sowat 0,001&nbsp;km/s.) Die interstellêre medium het egter 'n relatief konstante druk, hoewel dit 'n lae digtheid het; die druk van die sonwind neem af met die afstand van die Son af. Eindelik neem die druk af totdat die sonwind nie meer supersoniese snelhede teen die druk van die interstellêre medium kan handhaaf nie. Dan verminder die spoed tot subsoniese snelhede, en dit veroorsaak 'n [[boegskok]]. Verder van die Son af word die grensskok gevolg deur die heliopouse, waar die druk ewe groot raak en die deeltjies van die sonwind deur die interstellêre medium tot stilstand gebring word. Ander grensskokke kan in verskeie stelsels op Aarde gesien word. Die maklikste een om te sien is waarskynlik deur 'n kraan in 'n wasbak oop te draai. Waar die water op die bodem van die wasbak tap, vorm dit 'n vlak vloei wat vinnig uitsprei (analoog aan die supersoniese sonwind). Daaromtrent vorm 'n grensskok van opwellende water, en daarbuite sprei die water stadiger uit (analoog aan die subsoniese interstellêre medium). Bewyse voor die Amerikaanse Geofisiese Vereniging in Mei 2005 dui aan Voyager&nbsp;1 het die grensskok in Desember 2004 verbygesteek, toe dit sowat 94&nbsp;AE van die Son af was. Dit kon gesien word aan die verandering in magnetiese lesings wat van die ruimtetuig geneem is. In teenstelling daarmee het Voyager&nbsp;2 terugkerende deeltjies begin teenkom toe dit net 76&nbsp;AE van die Son af was, in Mei 2006. Dit dui daarop dat die heliosfeer dalk onreëlmatig gevorm is; dit bult dalk uit in die Son se noordelike halfrond en word na binne gedruk in die suide.<ref name="voyager_II_cnn">{{cite news | first=Ker | last=Than | title=Voyager II detects solar system's edge | publisher=CNN | date=24 May 2006 | url=http://www.cnn.com/2006/TECH/space/05/23/voyager.2/index.html | access-date=25 May 2007}}</ref> [[Beeld:Transitional regions.jpg|thumb|220px|'n Illustrasie van die heliosfeer, soos uitgereik op 28 Junie 2013, met 'n Voyagerruimtetuig se posisie aangedui.<ref>{{cite web|url=http://voyager.jpl.nasa.gov/news/transitional_regions.html|title=Voyager – The Interstellar Mission|last=JPL.NASA.GOV|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708092850/http://voyager.jpl.nasa.gov/news/transitional_regions.html|archive-date=8 July 2013}}</ref> Die sonskede is tussen die grensskok en die heliopouse.]] ===Sonskede=== Die sonskede is die streek van die heliosfeer buite die grensskok. Hier word die sonwind vertraag, saamgepers en onstuimig gemaak deur sy wisselwerking met die interstellêre medium. Op sy naaste punt lê die binnekant van die sonskede omtrent 80 tot 100&nbsp;AE van die Son af. Volgens 'n voorgestelde model is die sonskede soos die [[Komeet#Koma en stert|koma]] van 'n [[komeet]] gevorm en sleep dit verskeie kere dié afstand in die teenoorgestelde kant van die Son deur die ruimte. Aan sy [[Loef- en lykant|windkant]] word sy dikte op tussen sowat 10 en 100&nbsp;AE geraam.<ref name="Brandt-2007" /> Wetenskaplikes van die Voyagerprojek het vasgestel die sonskede is nie "glad" nie – dit is eerder 'n "skuimerige sone" wat gevul is met magnetiese borrels wat elk sowat 1&nbsp;AE breed is.<ref name=surprise/> Dié magnetiese borrels word geskep deur die impak van die sonwind met die interstellêre medium.<ref name="Cook">{{cite web |last=Cook |first=J.-R. |title=NASA Probes Suggest Magnetic Bubbles Reside At Solar System Edge |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2011/jun/HQ_11-174_Voyager_Update.html |publisher=NASA/JPL |date=9 June 2011 |access-date=10 June 2011}}</ref><ref name="Rayl">{{cite web |last = Rayl |first = A. j. s. |title = Voyager Discovers Possible Sea of Huge, Turbulent, Magnetic Bubbles at Solar System Edge |publisher = The Planetary Society |date = 12 June 2011 |url = http://www.planetary.org/news/2011/0612_Voyager_Discovers_Possible_Sea_of_Huge.html |access-date = 13 June 2011 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110616125502/http://www.planetary.org/news/2011/0612_Voyager_Discovers_Possible_Sea_of_Huge.html |archive-date = 16 June 2011 }}</ref> Voyager&nbsp;1 en 2 het in 2007 en 2008 onderskeidelik bewyse van die borrels begin bespeur. Die moontlik worsvormige borrels word gevorm deur magnetiese rekonneksies tussen teenoorgestelde sektore van die son se magneetveld terwyl die sonwind stadiger beweeg. Op 'n afstand van sowat 113&nbsp;AE het Voyager&nbsp;1 'n "stagnante streek" in die sonskede bespeur.<ref name=stag>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20111205.html|title=NASA's Voyager Hits New Region at Solar System Edge|first=Holly|last=Zell|date=5 December 2011|publisher=NASA|access-date=5 September 2018|archive-date= 8 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150308091540/http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20111205.html|url-status=dead}}</ref> Hier het die sonwind se snelheid afgeneem tot feitlik nul,<ref name = "Amos">{{cite news| first=Jonathan | last=Amos | date=14 December 2010 |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11988466 | title=Voyager near Solar Systems edge |access-date=10 December 2010 |work=BBC News}}</ref><ref name="Brumfiel">{{cite journal | last = Brumfiel | first = G. | title = Voyager at the edge: spacecraft finds unexpected calm at the boundary of Sun's bubble | journal = Nature | date = 15 June 2011 | doi = 10.1038/news.2011.370 }}</ref><ref name = "Krimigis">{{cite journal | last1 = Krimigis | first1 = S. M. | last2 = Roelof | first2 = E. C. | last3 = Decker | first3 = R. B. | last4 = Hill | first4 = M. E. | title = Zero outward flow velocity for plasma in a heliosheath transition layer | journal = Nature | volume = 474 | issue = 7351| pages = 359–361 | date = 16 June 2011 | doi = 10.1038/nature10115 | pmid = 21677754 |bibcode = 2011Natur.474..359K }}</ref> die intensiteit van die magneetveld het verdubbel en [[elektron]]e van die sterrestelsel met 'n hoë energie het honderdvoudig vermeerder. By omtrent 122&nbsp;AE het die ruimtetuig 'n nuwe streek binnegegaan wat wetenskaplikes die "magnetiese snelweg" genoem het: 'n streek steeds onder die Son se invloed, maar met sommige drastiese verskille.<ref name=voyager>{{cite web|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2012-381|title=NASA Voyager 1 Encounters New Region in Deep Space|website=Jet Propulsion Laboratory}}</ref> ===Heliopouse=== Die heliopouse is die teoretiese grens waar die sonwind tot stilstand gebring word deur die interstellêre medium; waar die sonwind se snelheid nie meer groot genoeg is om die sterwinde van die omringende sterre terug te stoot nie. Dit is waar die druk van die sonwind en die interstellêre medium balanseer. Die verbysteek van die heliopouse behoort gekenmerk te word deur 'n skerp daling in die temperatuur van sonwinddeeltjies,<ref name = "Space.Com"/> 'n verandering in die rigting van die magneetveld en 'n toename in die hoeveelheid [[Kosmiese straling|galaktiese kosmiese strale]].<ref name=rays/> In Mei 2012 het Voyager&nbsp;1 'n skerp toename in sodanige kosmiese strale bespeur ('n toename van 9% binne 'n maand, gevolg deur 'n geleideliker toename van 25% van Januarie 2009 tot Januarie 2012), wat daarop gedui het dat dit die heliopouse nader.<ref name=rays/> Tussen laat Augustus en vroeg September 2012 het Voyager&nbsp;1 'n skerp daling in [[proton]]e van die Son bespeur, van 25 deeltjies per sekonde in laat Augustus tot sowat 2 deeltjies per sekonde teen vroeg Oktober.<ref name="nbc-voyager" /> In September 2013 het Nasa aangekondig Voyager&nbsp;1 het die heliopouse teen 25&nbsp;Augustus 2012 verbygesteek.<ref name=":2" /> Dit was op 'n afstand van 121&nbsp;AE van die Son af.<ref name="Cowen2013">{{cite journal |last1=Cowen | first1= R. |doi=10.1038/nature.2013.13735 |title=Voyager 1 has reached interstellar space |journal=Nature |year=2013 }}</ref> In teenstelling met voorspellings het data van Voyager&nbsp;1 aangedui die magneetveld van die sterrestelsel lyn op met die Son se magneetveld.<ref>{{cite web |last1=Vergano |first1=Dan |title=Voyager 1 Leaves Solar System, NASA Confirms |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2013/13/130911-voyager-interstellar-solar-system-nasa-science-space/ |publisher=National Geographic |access-date=9 February 2015 |date=14 September 2013}}</ref> Op 5 November 2018 het die Voyager&nbsp;2-sending 'n skielike afname in die vloei van lae-energie-ione bespeur. Terselfdertyd het die vlak van kosmiese strale toegeneem. Dit was 'n aanduiding dat die ruimtetuig die heliopouse op 'n afstand van 119&nbsp;AE van die Son af verbygesteek het. Anders as Voyager&nbsp;1, het Voyager&nbsp;2 nie interstellêre vloeibuise bespeur terwyl dit die sonskede verbygesteek het nie.<ref>{{cite journal | title=Cosmic ray measurements from Voyager 2 as it crossed into interstellar space | last1=Stone | first1=E. C. | last2=Cummings | first2=A. C. | last3=Heikkila | first3=B.C. | last4=Lal | first4=Nand | journal=Nature Astronomy | volume=3 | pages=1013–1018 | year=2019 | issue=11 | doi=10.1038/s41550-019-0928-3 | bibcode=2019NatAs...3.1013S }}</ref> ===Heliostert=== Die heliostert is die stert van die heliosfeer, en dus van die Sonnestelsel. Dit kan vergelyk word met die stert van 'n komeet (hoewel 'n komeet se stert nie agter hom aanbeweeg nie; dit wys altyd weg van die Son af). Die stert is 'n streek waar die sonwind in snelheid afneem en eindelik uit die heliosfeer ontsnap terwyl dit geleidelik verdamp vanweë ladingsuitruilings.<ref>[http://www.astrobio.net/pressrelease/5553/the-unexpected-structure-of-the-heliotail "The Unexpected Structure of the Heliotail"], ''Astrobiology''. 12 July 2013</ref> [[Beeld:STEREO ENAs-af.jpg|thumb|220px|Die waarneming van energieke neutrale atome, gekonsentreerd in een rigting.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/news/invisible_frontier.html|title=NASA – STEREO Creates First Images of the Solar System's Invisible Frontier|access-date=11 Junie 2023|archive-date=24 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220724142409/https://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/news/invisible_frontier.html|url-status=dead}}</ref>.]] Die vorm van die heliostert (wat nuut ontdek is deur Nasa se Interstellar Boundary Explorer, IBEX) is dié van 'n vierblarige klawer.<ref name="ReferenceA">Cole, Steve. [http://www.nasa.gov/press/2013/july/nasa-satellite-provides-first-view-of-the-solar-systems-tail/#.UmxeevmkrJa "NASA Satellite Provides First View of the Solar System's Tail"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123230114/https://www.nasa.gov/press/2013/july/nasa-satellite-provides-first-view-of-the-solar-systems-tail/#.UmxeevmkrJa |date=23 January 2021 }} NASA News Release 12-211, 10 July 2013</ref> Die deeltjies in die stert skyn nie en kan dus nie met konvensionele optiese instrumente gemeet word nie. IBEX het die eerste waarnemings van die stert gedoen deur die energie te meet van "energieke neutrale atome", neutrale deeltjies wat geskep word deur botsings in die Sonnestelsel se grensstreek.<ref name="ReferenceA"/> Die stert bevat vinnige en stadige deeltjies; die stadige deeltjies is aan die kant en die vinnige deeltjies in die middel. Die vorm van die stert kan verbind word met die Son wat vinnige sonwinde naby sy pole uitstuur en stadige sonwinde naby se ewenaar. Data van [[Cassini–Huygens|Cassini]] en IBEX het die "heliostert"-teorie in 2009 bevraagteken.<ref name="Cassini-shape-solar-system" /><ref name="IBEX-2009" /> In Julie 2013 het IBEX-resultate 'n vierlobbige stert aan die Sonnestelsel se heliosfeer onthul.<ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/content/nasa-s-ibex-provides-first-view-of-the-solar-system-s-tail/|title=IBEX Provides First View Of the Solar System's Tail|first=Holly|last=Zell|date=6 March 2015|access-date=11 Junie 2023|archive-date= 9 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909080030/http://www.nasa.gov/content/nasa-s-ibex-provides-first-view-of-the-solar-system-s-tail/|url-status=dead}}</ref> ==Buitestrukture== Die heliopouse is die finale bekende grens tussen die heliosfeer en die interstellêre ruimte, wat gevul is met materiaal, veral plasma, wat nie van die Son af kom nie maar van ander sterre.<ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/glossary.html#.UjjiKW1pP3Uis|title=Voyager Glossary|first=Tony|last=Greicius|date=11 September 2013|access-date=11 Junie 2023|archive-date=11 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311134224/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/glossary.html#.UjjiKW1pP3Uis|url-status=dead}}</ref> Tog is daar net buite die heliosfeer 'n oorgangstreek, soos deur Voyager&nbsp;1 bespeur.<ref name=interstellar>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html|title=NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey Into Interstellar Space|first=Tony|last=Greicius|date=5 May 2015|access-date=10 Junie 2023|archive-date=11 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html|url-status=dead}}</ref> Net soos interstellêre druk in 2004 al waargeneem is, sypel van die Son se materiaal in die interstellêre medium in.<ref name=interstellar/> Die heliosfeer is vermoedelik geleë in die [[Plaaslike Interstellêre Wolk]] binne die [[Plaaslike Borrel]], wat 'n streek in die [[Orion-Cygnus-arm]] van die Melkweg is. Buite die heliosfeer is daar 'n veertigvoudige toename in die digtheid van plasma.<ref name=interstellar/> Daar is ook 'n radikale afname in die bespeuring van sekere soorte deeltjies van die Son, asook 'n groot toename in galaktiese kosmiese strale.<ref>{{cite web|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-278|title=How Do We Know When Voyager Reaches Interstellar Space?|website=Jet Propulsion Laboratory}}</ref> Die vloei van die interstellêre medium in die heliosfeer in is sedert 2013 deur minstens 11 verskillende ruimtetuie gemeet.<ref name=flow>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/content/goddard/interstellar-wind-changed-direction-over-40-years/|title=Interstellar Wind Changed Direction Over 40 Years|first=Holly|last=Zell|date=6 March 2015|access-date=11 Junie 2023|archive-date= 1 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801053147/https://www.nasa.gov/content/goddard/interstellar-wind-changed-direction-over-40-years/|url-status=dead}}</ref> Teen 2013 is vermoed dat die vloeirigting mettertyd verander het.<ref name=flow/> Die vloei, wat uit die Aarde se perspektief uit die sterrebeeld [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] kom, het moontlik sedert die 1970's verskeie kere van rigting verander.<ref name=flow/> ===Waterstofmuur=== Die bestaan van 'n waterstofmuur is voorspel; dit is vermoedelik 'n streek van warm [[waterstof]] wat tussen die boegskok en heliopouse geleë is.<ref>{{cite web |author1=Wood, B. E. |author2=Alexander, W. R. |author3=Linsky, J. L. |date=13 July 2006 |url=http://www.aas.org/publications/baas/v27n4/aas187/S045002.html |title=The Properties of the Local Interstellar Medium and the Interaction of the Stellar Winds of \epsilon Indi and \lambda Andromedae with the Interstellar Environment |publisher=American Astronomical Society |access-date=25 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000614062528/http://www.aas.org/publications/baas/v27n4/aas187/S045002.html |archive-date=14 June 2000 }}</ref> Die muur bestaan uit interstellêre materiaal in 'n wisselwerking met die kant van die heliosfeer. 'n Verslag wat in 2013 uitgereik is, het die idee van 'n booggolf en waterstofmuur bestudeer.<ref name=zank /> Volgens nog 'n hipotese kan die heliopouse kleiner wees aan die kant van die Sonnestelsel wat na die Son se wentelbeweging deur die Melkweg wys. Dit kan ook wissel na gelang van die stroomsnelheid van die sonwind en die plaaslike digtheid van die interstellêre medium. Dit lê ver anderkant die wentelbaan van [[Neptunus]]. Die doel van die Voyagersending is om die grensskok, sonskede en heliopouse te vind en bestudeer. In Augustus 2018 het studies op lang termyn oor die waterstofmuur deur die ruimtetuig [[New Horizons]] die resultate bevestig wat in 1992 die eerste keer deur die twee Voyagers bespeur is.<ref name="GRL-20180807">{{cite journal |last1=Gladstone |first1=G. Randall |last2=Pryor |first2=W. R. |last3=Stern |first3=S. Alan |last4=Ennico |first4=Kimberly |last5=Olkin |first5=Catherine B. |last6=Spencer |first6=John R. |last7=Weaver |first7=Harold A. |last8=Young |first8=Leslie A. |last9=Bagenal |first9=Fran |last10=Cheng |first10=Andrew F. |last11=Cunningham |first11=Nathaniel J. |last12=Elliott |first12=Heather A. |last13=Greathouse |first13=Thomas K. |last14=Hinson |first14=David P. |last15=Kammer |first15=Joshua A. |last16=Linscott |first16=Ivan R. |last17=Parker |first17=Joel Wm. |last18=Retherford |first18=Kurt D. |last19=Steffl |first19=Andrew J. |last20=Strobel |first20=Darrell F. |last21=Summers |first21=Michael E. |last22=Throop |first22=Henry |last23=Versteeg |first23=Maarten H. |last24=Davis |first24=Michael W. |display-authors=4|title=The Lyman‐α Sky Background as Observed by New Horizons |date=7 August 2018 |journal=Geophysical Research Letters |volume=45 |issue=16 |pages=8022–8028 |doi=10.1029/2018GL078808 |arxiv=1808.00400 |bibcode=2018GeoRL..45.8022G |s2cid=119395450 }}</ref><ref name="LS-20180809">{{cite web |last=Letzter |first=Rafi |title=NASA Spotted a Vast, Glowing 'Hydrogen Wall' at the Edge of Our Solar System |url=https://www.livescience.com/63297-hydrogen-wall-glowing-interstellar-space.html |date=9 August 2018 |website=Live Science |access-date=10 August 2018 }}</ref> Hoewel die waterstof bespeur word vanweë ekstra ultravioletlig (wat dalk van 'n ander bron af kom) stem die bespeuring deur New Horizons ooreen met die vorige waarnemings deur Voyager teen 'n veel hoër graad van sensitiwiteit.<ref>{{cite news|url=https://www.livescience.com/63297-hydrogen-wall-glowing-interstellar-space.html|title=NASA Spotted a Vast, Glowing 'Hydrogen Wall' at the Edge of Our Solar System|work=Live Science|access-date=12 October 2018}}</ref> ===Boegskok=== Daar word al lank voorspel dat die Son 'n "boegskok" skep terwyl dit deur die interstellêre medium beweeg. Dit sal ontstaan as die interstellêre medium teen supersoniese snelhede "na" die Son beweeg, want die sonwind beweeg weg van die Son teen supersoniese snelhede. Wanneer die interstellêre wind die heliosfeer tref, begin dit stadiger beweeg en skep dit 'n streek van onstuimigheid. Daar word geglo 'n boegskok kom dalk voor 230&nbsp;AE van die Son af. In 2012 is bepaal die boegskok bestaan dalk nie.<ref name="No-Bow-Shock" /> [[Beeld:PioneerH2011.jpg|thumb|200px|Die gekanselleerde ruimtetuig Pioneer H wat die Son sou bestudeer, word in 'n museum vertoon.]] [[Beeld:IBEXmagneticfieldinfluence.jpg|thumb|200px|IBEX-heliosfeerkaart.]] Boegskokke is egter al buite die Sonnestelsel waargeneem deur Nasa se nou onaktiewe GALEX-wentelteleskoop. Die [[rooireus]] [[Mira]] in die sterrebeeld [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] het beide 'n stert van afwerpsels van die ster af en 'n definitiewe skok in die rigting van sy beweging deur die ruimte. ==Waarnemingsmetodes== Die presiese afstand en vorm van die heliopouse is steeds onseker. Interplanetêre/interstellêre ruimtetuie soos [[Pioneer 10]], [[Pioneer 11]] en [[New Horizons]] reis na buite die Sonnestelsel en sal eindelik deur die heliopouse beweeg. Kontak met Pioneer 10 en 11 is verloor. Data van [[Cassini–Huygens|Cassini]] se Ion and Neutral Camera (MIMI/INCA) dui daarop dat die heliosfeer eerder borrelvormig as komeetvormig kan wees. Eerder as om oorheers te word deur die botsings tussen die sonwind en interstellêre medium, dui die energieke-neutrale-atoom- (ENA-)kaarte daarop dat die wisselwerking beheer word deur deeltjiedruk en die digtheid van magneetveldenergie.<ref name="Cassini-shape-solar-system" /><ref name="photojournal" /> Aanvanklike data van die Interstellar Boundary Explorer (IBEX), wat in Oktober 2008 gelanseer is, het 'n voorheen onvoorspelde baie smal band onthul "wat twee tot drie keer helderder is as enigiets anders in die lug".<ref name="IBEX-2009" /> Aanvanklike vertolkings dui aan "die interstellêre omgewing het 'n veel groter invloed op die struktuur van die heliosfeer as wat enigiemand voorheen geglo {{nowrap|het ...}}<ref>Oct.15/09 IBEX team announcement at http://ibex.swri.edu/</ref> Niemand weet wat die ENA-band (van energieke neutrale atome) skep nie."<ref name="Kerr-2009" /> IBEX-data het ook nie die bestaan van 'n boegskok ondersteun nie,<ref name="No-Bow-Shock" /> maar volgens een studie kan daar 'n "boeggolf" wees.<ref name=zank/> ==Verkenningstydlyn== * 1904: Die Potsdam- Groot Refraktor neem die interstellêre medium met 'n spektrograaf waar.<ref name=":5">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VYvQ_8I_kTwC&q=hartmann+interstellar+matter+potsdam&pg=PA154|title=The Cosmic Connection: How Astronomical Events Impact Life on Earth|last=Kanipe|first=Jeff|date=2011-01-27|publisher=Prometheus Books|isbn=9781591028826|language=en}}</ref> Daar word vasgestel die [[dubbelster]] [[Mintaka]] in die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] het die element [[kalsium]] in die ruimte tussenin.<ref name=":5" /> * Januarie 1959: [[Loena-ruimteprogram|Loena 1]] is die eerste ruimtetuig wat die sonwind bespeur.<ref>{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1959-012A|title=Luna 1|website=nssdc.gsfc.nasa.gov|access-date=15 December 2018|archive-date= 2 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602031816/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1959-012A|url-status=dead}}</ref> *1962: [[Mariner 2]] bespeur die sonwind.<ref>{{cite web|url=https://www.jpl.nasa.gov/mariner2/|title=50th Anniversary: Mariner 2, The Venus Mission – NASA Jet Propulsion Laboratory|website=www.jpl.nasa.gov|access-date=2019-11-06|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517103038/https://www.jpl.nasa.gov/mariner2/|url-status=dead}}</ref> * 1972-1973: [[Pioneer 10]] is die eerste tuig wat die heliosfeer anderkant [[Mars]] verken toe dit op 4 Desember 1973 verby [[Jupiter]] vlieg. Dit stuur sonwinddata terug van tot 67&nbsp;AE.<ref name="Pioneer 10-11"/> * Februarie 1992: Ná 'n verbyvlug van Jupiter is die Ulysses die eerste ruimtetuig wat die middelste en hoë breedtes van die heliosfeer verken.<ref name="Ulysses-summary" /> * 1992: Pioneer en Voyager-tuie bespeur Ly-α-straling wat kort tevore deur heliosferiese [[waterstof]] verstrooi is.<ref name="Thomas. 1992"/> * 2004: [[Voyager 1]] is die eerste tuig wat die grensskok bereik.<ref name=voyager/> * 2005: SOHO-waarnemings van die sonwind wys die vorm van die heliosfeer is nie aksisimmetries nie, maar verwronge, heel waarskynlik onder invloed van die plaaslike galaktiese [[magneetveld]].<ref name="Lallement-2005" /> * 2009: IBEX-wetenskaplikes ontdek en karteer 'n bandvormige gebied wat intense energieke neutrale atome (ENA's) uitstraal. Dié neutrale atome ontstaan vermoedelik in die heliosfeer.<ref name="IBEX-2009" /> * Oktober 2009: Die heliosfeer is dalk 'n borrel en nie komeetvormig nie.<ref name="Cassini-shape-solar-system" /> * Oktober 2010: Aansienlike veranderings word ná ses maande in die ENA-band bespeur, gebaseer op 'n tweede stel IBEX-waarnemings.<ref name=change/> * Mei 2012: IBEX-data dui daarop daar is dalk nie 'n "boegskok" nie.<ref name="No-Bow-Shock" /> * Junie 2012: Op 'n afstand van 119&nbsp;AE, of 17,8&nbsp;miljard&nbsp;km, bespeur Voyager&nbsp;1 'n toename in kosmiese strale.<ref name=rays/> * 25 Augustus 2012: Voyager 1 steek die heliopouse verby en word die eerste mensgemaakte voorwerp wat die heliosfeer verlaat.<ref name="voyager-historic" /> * Augustus 2018: Langtermynstudies oor die waterstofmuur deur [[New Horizons]] bevestig resulte wat die eerste keer in 1992 waargeneem is, deur die twee Voyagers.<ref name="GRL-20180807" /><ref name="LS-20180809" /> * 5 November 2018: Voyager 2 steek die heliopouse verby en verlaat ook die heliosfeer.<ref name="v2-heliopause" /> ==Verwysings== {{Verwysings|25em |verwysings= <ref name="dessler-revgeophys">{{cite journal |author = Alexander J. Dessler |title = Solar wind and interplanetary magnetic field |journal = Reviews of Geophysics and Space Physics |date = Februarie 1967 |volume = 5 |issue = 1 |pages = 1–41 |doi = 10.1029/RG005i001p00001 |bibcode= 1967RvGSP...5....1D }}</ref> <ref name="voyager-historic">{{cite web |title = NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey Into Interstellar Space |website = [[Nasa]] |date = 12 September 2013 |url = http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html |access-date = 8 Maart 2016 |archive-date = 11 Junie 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html |url-status = dead }}</ref> <ref name="v2-heliopause">{{cite web |title = NASA's Voyager 2 Probe Enters Interstellar Space |website = Nasa Jet Propulsion Laboratory |date = 10 Desember 2018 |url = https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7301 |access-date = 14 Desember 2018}}</ref> <ref name="nasa-voyager-proves">{{cite web |title = Voyager 2 Proves Solar System Is Squashed |url = http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager-20071210.html |website = Nasa |date = 10 Desember 2007 |access-date = 8 Maart 2016 |archive-date = 25 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211125030815/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager-20071210.html |url-status = dead }}</ref> <ref name="scientificamerican-voyager">{{cite web |author = J. Matson |title = Voyager 1 Returns Surprising Data about an Unexplored Region of Deep Space |website = Scientific American |date = 27 Junie 2013 |url = http://blogs.scientificamerican.com/observations/voyager-1-returns-surprising-data-about-an-unexplored-region-of-deep-space/ |access-date = 8 Maart 2016}}</ref> <ref name="IBEX-2009">{{cite web |title = First IBEX Maps Reveal Fascinating Interactions Occurring At The Edge Of The Solar System |url = https://www.sciencedaily.com/releases/2009/10/091016142056.htm |date = 16 Oktober 2009 |access-date = 8 Maart 2016}}</ref> <ref name=surprise>{{cite web |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/heliosphere-surprise.html |title=A Big Surprise from the Edge of the Solar System |first=Holly |last=Zell |date=7 Junie 2013 |access-date=11 Junie 2023 |archive-date=17 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617084808/http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/heliosphere-surprise.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="No-Bow-Shock">{{cite web |title = New Interstellar Boundary Explorer data show heliosphere's long-theorized bow shock does not exist |website = Phys.org |date = 10 Mei 2012 |url = http://phys.org/news/2012-05-interstellar-boundary-explorer-heliosphere-long-theorized.html |access-date = 8 Maart 2016}}</ref> <ref name="Cassini-shape-solar-system">{{cite web |author = Johns Hopkins University |title = New View Of The Heliosphere: Cassini Helps Redraw Shape Of Solar System |website = ScienceDaily |date = 18 Oktober 2009 |url = https://www.sciencedaily.com/releases/2009/10/091016101807.htm |access-date = 8 Maart 2016}}</ref> <ref name="Brandt-2007"> {{cite conference |first = Pontus|last=Brandt |title = Imaging of the Heliospheric Boundary |book-title = NASA Advisory Council Workshop on Science Associated with the Lunar Exploration Architecture: White Papers |publisher = Lunar and Planetary Institute |date=27 February – 2 March 2007 |location = Tempe, Arizona |url = http://www.lpi.usra.edu/meetings/LEA/whitepapers/Brandt_whitepaper_heliospheric_imaging.pdf |access-date = 25 May 2007}}</ref> <ref name="Space.Com">{{cite web|title=NASA's Voyager 1 Spacecraft Nearing Edge of the Solar System|website=Space.Com |date = 13 December 2010|url=http://www.space.com/scienceastronomy/nasa-voyager-1-leaving-solar-system-101213.html|access-date=15 December 2010}}</ref> <ref name=rays>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20120614.html|title=NASA – Data From NASA's Voyager 1 Point to Interstellar Future|date=14 June 2012|publisher=Nasa|access-date=5 September 2018|archive-date=17 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617040828/http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20120614.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="nbc-voyager">{{cite web |title = Voyager probes to leave solar system by 2016 |website = NBCnews |date = 30 April 2011 |url = http://www.nbcnews.com/id/42836027/ns/technology_and_science-space/t/voyager-probes-leave-solar-system/ |access-date = 8 March 2016}}</ref> <ref name=":2">{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjJLPZKR86s|title=NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey Into Interstellar Space|first=Tony|last=Greicius|date=5 May 2015|access-date=11 Junie 2023|archive-date=11 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjJLPZKR86s|url-status=dead}}</ref> <ref name=zank>{{cite journal|title=Heliospheric Structure: The Bow Wave and the Hydrogen Wall|first1=G. P.|last1=Zank|first2=J.|last2=Heerikhuisen|first3=B. E.|last3=Wood|first4=N. V.|last4=Pogorelov|first5=E.|last5=Zirnstein|first6=D. J.|last6=McComas|date=1 January 2013|journal=Astrophysical Journal|volume=763|issue=1|pages=20|doi=10.1088/0004-637X/763/1/20|doi-access=free|bibcode = 2013ApJ...763...20Z }}</ref> <ref name="photojournal">{{cite web |title = The Bubble of Our Solar System |author = NASA – photojournal |date = 15 October 2009 |url = http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA12310 |access-date = 8 March 2016}}</ref> <ref name="Kerr-2009">{{cite journal |last = Kerr |first=Richard A. |title = Tying Up the Solar System With a Ribbon of Charged Particles |journal = Science |date = 2009 |volume = 326 |issue = 5951 |pages = 350–351 |doi = 10.1126/science.326_350a}}</ref> <ref name="Pioneer 10-11">{{cite web|url=http://www.astronautix.com/p/pioneer10-11.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820131018/http://www.astronautix.com/p/pioneer10-11.html|url-status=dead|archive-date=20 August 2016|title=Pioneer 10–11|website=www.astronautix.com|access-date=12 October 2018}}</ref> <ref name="Ulysses-summary">{{cite web |title = Fact Sheet |website = European Space Agency |date = 15 March 2013 |url = http://sci.esa.int/ulysses/47369-fact-sheet/ |access-date = 15 December 2018}}</ref> <ref name="Thomas. 1992">{{cite journal |journal=University of Arizona Repository |last=Thomas |first=Hall, Doyle |date=1992 |title=Ultraviolet resonance radiation and the structure of the heliosphere. |bibcode=1992PhDT........12H |url=https://repository.arizona.edu/handle/10150/186043?show=full |language=en |access-date=12 Junie 2023 |archive-date=18 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718151813/https://repository.arizona.edu/handle/10150/186043?show=full |url-status=dead }}</ref> <ref name="Lallement-2005">{{cite journal |first1 = R. |last1 = Lallement |first2 = E. |last2 = Quémerais |first3 = J. L. |last3 = Bertaux |first4 = S. |last4 = Ferron |first5 = D. |last5 = Koutroumpa |first6 = R. |last6 = Pellinen |date = March 2005 |title = Deflection of the Interstellar Neutral Hydrogen Flow Across the Heliospheric Interface |journal = Science |volume = 307 |issue = 5714 |pages = 1447–1449.(SciHomepage) |bibcode = 2005Sci...307.1447L |doi = 10.1126/science.1107953 }}</ref> <ref name=change>{{cite web|url=http://www.astrobio.net/pressrelease/3634/the-ever-changing-edge-of-the-solar-system|title=The Ever-Changing Edge of the Solar System|date=2 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190206013822/https://www.astrobio.net/outer-solar-system/the-ever-changing-edge-of-the-solar-system/ |archive-date=2019-02-06 |url-status=usurped}}</ref> }} ==Nog leesstof== * {{cite news |url=http://www.universetoday.com/am/publish/size_of_heliopause.html |title=Heliopause Seems to Be 23 Billion Kilometres |publisher=Universe Today |date=9 December 2003 |access-date=8 August 2007}} * {{cite news |title=Space probes reveal Solar System's bullet shape |url=http://www.cosmosmagazine.com/node/1296 |publisher=COSMOS magazine |date=11 May 2007 |access-date=12 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513025659/http://www.cosmosmagazine.com/node/1296 |archive-date=13 May 2007}} * {{cite journal | last = Schwadron | first = N. A. |display-authors=etal | title = Does the Space Environment Affect the Ecosphere? | journal = Eos | volume = 92 | issue = 36 | pages = 297–301 | date = 6 September 2011 | doi = 10.1029/2011eo360001|bibcode = 2011EOSTr..92..297S }} ==Skakels== * [https://www.universetoday.com/147338/this-is-what-the-solar-system-really-looks-like/#more-147338 Universe Today this-is-what-the-solar-system-really-looks-like] *[http://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar.html Voyager Interstellar Mission Objectives] *[http://www.galex.caltech.edu/ NASA GALEX (Galaxy evolution Explorer) webtuiste by Caltech] *[http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/heliosphere-surprise.html A Big Surprise from the Edge of the Solar System] (Nasa 06.09.11) {{CommonsKategorie-inlyn|Heliosphere}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Heliosphere}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Sonnestelsel]] 3hd4f4v57kq8nyu30cs3p05bxjabege 0 39876 2923035 2917075 2026-08-08T05:07:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923035 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Humansdorp | ander_naam = <small>(KwaNomzamo ingesluit)</small> | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Humansdorp Station c.JPG | beeldbyskrif = Humansdorp se spoorwegstasie | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie=bokant | latd = 34 |latm = 02 |lats = | longd = 24 |longm = 46 |longs = | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Sarah Baartman | munisipaliteit = Kouga | stigtingsdatum = [[1849]] | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | bevolkingnota = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/268007 Humansdorp] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/268008 KwaNomzamo] tydens 2011-sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 34.5 | hoogte_m = 120 | bevolking_totaal = 28990 | bevolking_soos_op = 2011 <!-- demografie (deel 1) --> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_kleurling = 54.3% | persent_swart = 38.0% | persent_wit = 6.7% | persent_asiër = 0.3% | persent_ander = 0.6% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas =<ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 63.1% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 31.4% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 2.6% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.9% | poskode = 6300 | poskode2 = 6300 | skakelkode = 042 | sensuskode = | webwerf = http://www.portalfred.co.za/ }} [[Lêer:NG kerkgebou Humansdorp.jpg|duimnael|links|220px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Humansdorp]].]] [[Lêer:Museum Humansdorp.jpg|duimnael|links|230px|Die museum op Humansdorp.]] '''Humansdorp''' is 'n landelike dorp in die westelike gedeelte van die [[Oos-Kaap]] in [[Suid-Afrika]]. Humansdorp lê op ongeveer 4 kilometer afstand van die belangrike [[N2 (Suid-Afrika)|N2 nasionale pad]] tussen [[George]] en [[Gqeberha]]. Die dorp vorm deel van die [[Kouga Munisipaliteit]] wat [[Jeffreysbaai]], [[Patensie]], [[Hankey]], [[St. Francisbaai]] en [[Oesterbaai]] insluit. == Geskiedenis == Die dorp se ontstaan kan terugvoer word na die afstiging van die [[NG gemeente Humansdorp]] in 1849 van die [[NG gemeente Uitenhage]]. M.G. Human het in latere jare 'n stuk grond aan die Kerkraad van die NG Gemeente Humansdorp geskenk waarop dorpserwe uitgelê is in [[1853]]. Aanvanklik was die kerkgebou opgerig te Kerkplaas in die distrik. Met die ontwikkeling van die dorpserwe het die kerkgebou geskuif na die nuwe dorp wat knus ontwikkel het naby die [[Kromrivier]]. == Ligging en afstande == Humansdorp is baie strategies geleë, slegs 15&nbsp;km van die bekende branderplankmekka Jeffreysbaai. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=3 | Afstande vanaf Humansdorp |- ! !Plek !Padafstand |- bgcolor="#d0ffd0" | rowspan = 1 | 1. || align="left" | [[Gqeberha]] || 90 km |- | rowspan = 1 | 2. || align="left" | [[Groot Stormsrivierbrug]] || 70 km |- |- bgcolor="#d0ffd0" | rowspan = 1 | 3. || align="left" | [[Kareedouw]] || 60 km |- | rowspan = 1 | 4. || align="left" | [[Patensie]] || 45 km |- |- bgcolor="#d0ffd0" | rowspan = 1 | 5. || align="left" | [[Jeffreysbaai]] || 15 km |- | rowspan = 1 | 6. || align="left" | [[St. Francisbaai]] || 15 km |- |- bgcolor="#d0ffd0" | rowspan = 1 | 7. || align="left" | [[Kaap St. Francis]] || 20 km |- | rowspan = 1 | 8. || align="left" | [[Oesterbaai]] || 26 km |- |} Die bekende [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] begin hier. == Landboubedrywighede == Vandag is Humansdorp die hartklop van die Kougastreek. Daar kan tereg verwys word na die streek as die "melkspens" van Suid-Afrika. Die Woodlands-melkery se aanleg is in die nywerheidsgebied, Panorama, geleë. Humansdorp is ook die sentrale punt van landboubedrywighede vir die nabye distrikte van die [[Gamtoosvallei]], [[Langkloof]] en Tsitsikamma. Die Humansdorp Koöperasie is ook op die dorp geleë, met 'n ryk geskiedenis van diens aan die landbougemeenskap. == Skole en hospitale == Die dorp beskik oor 'n hele aantal skole onder meer die Laerskool Stulting, Graslaagte, Kruisfontein en Mzingizi. Die Hoërskole van Humansdorp is Nico Malan, Humansdorp Sekondêr en Lungiso. Die eerste vennootskapshospitaal in die Oos-Kaap was ook in 2005 op Humansdorp gevestig. Die vennootskap tussen die Oos-Kaapse Departement van Gesondheid en die Life-Hospitaalgroep het gelei tot die Kouga Vennootskapshospitaal wat uit twee afdelings bestaan, naamlik die Humansdorp Provinsiale (Staats-) Hospitaal en die Isivivana Privaat Hospitaal.<ref>{{Cite web |url=http://www.echealth.gov.za/?page_id=32 |title=Oos-Kaapse Departement van Gesondheid se webtuiste |access-date=20 November 2014 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923232941/http://www.echealth.gov.za/?page_id=32 |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == * [[Kruisfontein]] * [[NG gemeente Humansdorp]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} * Steyn, M. (1989). Honderd en Vyftig Jaar. Feesblad van die Nederduitse Gereformeerde Kerk Humansdorp, Humansdorp: NMB {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC10}} [[Kategorie:Nedersettings in die Oos-Kaap]] qbo4ygs4rscrgt9935xsq4e75fz3dxv 0 42463 2923003 2920118 2026-08-07T21:00:33Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2923003 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Uruguay | beeld = Kenteken van die Uruguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Uruguaanse Rugbyunie]] (URU) | bynaam = ''Los Teros'' (“die Teros”) | embleem = die [[bronskiewiet]] | stadion = [[Charrúa-stadion]], [[Montevideo]] | kapasiteit = 14&nbsp;000 | kaptein = [[Santiago Civetta]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Rodolfo Ambrosio]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _vneck | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 22BDF6 | liggaam1 = 22BDF6 | regterarm1 = 22BDF6 | broek1 = ffffff | kouse1 = 22BDF6 | patroon_la2 = _skyblueborder | patroon_b2 = _vnecklightblue | patroon_ra2 = _skyblueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = FEC352 | liggaam2 = FEC352 | regterarm2 = FEC352 | broek2 = 22BDF6 | kouse2 = FEC352 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Diego Magno]] (107)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Felipe Berchesi]] (381)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Diego Ormaechea]] (33)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 21–3 {{URUru-r}}<br />([[Buenos Aires]], [[Argentinië]]; 5 Augustus 1948) | grootwen = {{PARru}} 6–102 {{URUru-r}}<br />([[Puerto Iguazú]], Argentinië; 14 Mei 2011) | grootverloor = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]]; 11 Junie 2005) | Wêreldbekerverskynings = 5/10 | jaar = 1999 | beste = Een oorwinning elk in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.uru.org.uy }} Die '''Uruguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Uruguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Uruguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Teros'' (Spaans vir: “die Teros”), ontleen aan die [[bronskiewiet]] (''Vanellus chilensis''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Uruguay geadministreer deur die [[Uruguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Uruguay'', URU) wat in 1951 gestig is. Uruguay word as die vierde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Uruguaanse rugbyspan is tans (September 2025) 19de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een voormalige Uruguaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Uruguay het in 1948 sy eerste internasionale wedstryd teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gespeel. Uruguay het tot dusver vir vyf van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle het nie die uitklopfase gehaal nie. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap vyf titels ingepalm, 27-keer keer tweede en agt keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Uruguay ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Chili, Kanada en die Verenigde State. Uruguay speel tradisioneel in hemelblou truie met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Uruguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Uruguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Uruguay is die Uruguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Uruguay'', URU). Die Uruguaanse Rugbyunie is in 1951 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay |title=Uruguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Uruguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' wat in 1950 gestig is en tans deur elf spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Montevideo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Uruguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Uruguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Peñarol]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Paraguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Uruguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. ''Uruguay A'' is die tweede nasionale span van Uruguay en hulle neem aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel. Net soos ander rugbylande beskik Uruguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Uruguay Sevens'' is die Uruguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Waarskynlik was dit in Uruguay ook die geval, maar die bronne is nie eens nie. [[Krieket]]klubs wat deur [[Engelse]] gestig is, het rugby saam na [[Suid-Amerika]] geneem, wat in hierdie lande heelwat langer voortgegaan het as van die klubs se hoofaktiwiteit.<ref name="richards54">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=54}}</ref> Die [[Montevideo-krieketklub]] (MVCC) beweer dat hulle in 1865 die eerste rugbywedstryd in Uruguay gereël het.<ref name="richards54" /> Die eerste bekende rugbywedstryd is in 1880 tussen Uruguaanse en Britse MVCC-lede gespeel.<ref name="richards54" /> Die MVCC is volgens sy eie siening die oudste rugbyklub buite [[Europa]] en ondanks sy naam het hy nie meer ’n krieketafdeling nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |title=Montevideo Cricket Club in history |publisher=[[Montevideo-krieketklub]] |accessdate=14 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113342/http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |archive-date=14 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Waarnemer, wat oënskynlik die vermenging van Britte met “inheemses” afgekeur het, het die 1880-wedstryd soos volg beskryf:<ref name="richards54" /> {{cquote|… at the same time sublime and ridiculous … [that the] young sons of distinguished families practising the games of the Anglo-Saxon in their youth and young Englishmen of blond Albion, face to face … and on all sides [were] people strangely dressed who ran and shouted, pushed, fell, rose and finished by joining to form now a circle, now a pyramid, now a compact mass in which one could only distinguish heads without shoulders, legs without bodies and hands without arms.}} {{cquote|… terselfdertyd subliem en belaglik … [dat die] jong seuns van vooraanstaande gesinne wat die spele van die Anglo-Sakse in hul jeug beoefen en jong Engelse van die blonde Albion, van aangesig tot aangesig … en aan al die kante [was] mense vreemd geklee wat gehardloop en geskree, gedruk, geval, opgestaan en klaargemaak het deur saam te voeg om nou ’n sirkel te vorm, nou ’n piramide, nou ’n kompakte massa waarin ’n mens slegs koppe sonder skouers, bene sonder liggame en hande sonder arms kon onderskei.}} Dit is nie bekend watter spanne die eerste rugbywedstryd in Uruguay gespeel het nie, maar dit word algemeen erken dat Britse emigrante dié sport in die 19de eeu saam na Uruguay geneem het, terwyl dit veral deur die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van die Gemeente van Christenbroers, wat van Ierse herkoms was, versprei is. Vervolgens beskik Uruguay oor een van die oudste rugbykulture buite die [[Britse Eilande]]. Rugby was egter vir ’n lang tyd die hoërklas se sport, terwyl die onderklas veral [[sokker]] gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irlandeses.org/0803ryan2.htm |title=The Development of Rugby in the River Plate Region: Irish Influences |publisher=Society for Irish Latin American Studies |author=Hugh FitzGerald Ryan |date=Maart 2008 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Uruguaanse rugbyklubs het ’n nieamptelike speelprogram gehandhaaf en volgens die tradisionele amateurisme van vaste strukture afstand gedoen. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit verander veral danksy die moeite van Carlos E. Cat, wat gedurende die 1920’s in die Argentynse hoofstad [[Buenos Aires]] vir die [[CA San Isidro]] gespeel het. Hy was in 1950 by die stigting van die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' betrokke. Die stigting van die nasionale kampioenskap het geslaag, waarvolgens in 1951 die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] gestig is met Cat wat tot in 1957 as eerste president gedien het.<ref name="richards164">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken toon van die begin af ’n [[bronskiewiet]], wat in Spaans ''Tero'' genoem word. Reeds drie jaar voor die beheerliggaam se stigting het die land se leidende klubs ooreengekom om ’n amptelike nasionale span te stig en spelers beskikbaar te stel. Op 5 Augustus 1948 het Uruguay sy internasionale verskyning (toetswedstryd) teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gemaak. Dit is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] aangebied en het in ’n 3–21-nederlaag geëindig. Op 11 September 1950 het die eerste tuiswedstryd in [[Montevideo]] gevolg wat die gasheer teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] met 8–6 kon wen. In Februarie 1951 sou die ''Teros'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Uruguane verrassend goed presteer en die tweede plek behaal. Hulle het beide Chili en Brasilië naelskraap geklop, maar hulle is deur die baie meer ervare [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentyne]] met 62–0 verneder.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die daaropvolgende jare het hulle slegs twee toetswedstryde teen Brasilië en Chili gespeel. In 1958 het Uruguay aan die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Ná swak nederlae teen Chili en Argentinië het hulle in hul laaste wedstryd [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] met 10–6 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 1960 het Uruguay vir die eerste keer een van Europa se leidende rugbylande gehuisves en hulle het teen die deur Suid-Amerika toerende [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] met 0–59 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Uruguay in die eerste taai wedstryd Brasilië met 11–8 verslaan, maar daarna is hulle deur beide Chili en Argentinië maklik geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 het hulle ’n oorwinning oor Chili aangeteken, maar ook nederlae teen Argentinië en – ietwat verrassend – Brasilië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Uruguay deur beide Argentinië en Chili geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Geleidelike vestiging === [[Lêer:Argentina v uruguay final sudamericano rugby 1983.jpg|duimnael|Uruguay teen Argentinië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1983]] Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, het Uruguay vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 56–3 geseëvier. Daarop het ’n oorwinning oor Brasilië en nederlae teen beide Chili en Argentinië gevolg, waarna die ''Teros'' met hul derde plek vir die eerste keer ’n positiewe punteverskil behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Uruguay sy beste prestasie by dié vastelandse toernooi ooit behaal, toe hulle Brasilië, Chili en Paraguay geklop en in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weereens sonder enige kans.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Teros'' twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se 1976-toer deur Suid-Amerika het in die Estadio Centenario in Montevideo afgeskop. Die wedstryd, wat nie amptelike toetsstatus geniet het nie, het in ’n 3–64-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1977–78 |publisher=Queen Anne Press |year=1977 |isbn=0-354-09020-8 |pages=40–42}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 het die ''Teros'' oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay aangeteken, waarvolgens hulle in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weer sonder enige kans en is met 0–70 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 se eerste wedstryd teen Argentinië het hulle amper ’n sensasie behaal, toe hulle naelskraap met 16–19 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Net soos die ander rugbylande was die Uruguaanse verhoudinge met die [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] ambivalent. Ter omseiling van die regering se verbod op al die wedstryde teen Suid-Afrikaanse spanne is in 1980 onder Argentynse leiding die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Vir die span het spelers uit vyf Suid-Amerikaanse lande uitgedraf, maar die Argentyne het meer as die helfte van die spelers beskikbaar gestel. Die span is deur die betrokke beheerliggame nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie. Dit het aan die ander deelnemers die kans gebied om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Uruguay kon al sy drie wedstryde teen Paraguay, Brasilië en Chili maklik wen en sodoende die grootste sukses in die beheerliggaam se geskiedenis behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Uruguay kon slegs die tweede plek beklee, in 1985 later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 1985 het Frankryk aan die einde van sy 1985-toer deur Suid-Amerika Uruguay besoek en met 34–6 gewen; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Uruguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === Op 2 Augustus 1987 het met [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste Europese span Uruguay besoek wat aan die ''Teros'' toetsstatus toegeken het; die besoekers het die wedstryd met 16–8 gewen. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Teros'' weer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In September 1988 het hulle teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] hul eerste oorwinning oor ’n Europese span ooit aangeteken (met 39–13). ’n Maand later was die Uruguaanse beheerliggaam in [[Asunción]] een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR); die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]] en [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]].<ref name="SAR" /> In April 1989 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword.<ref name="Wêreldrugby" /> In November dieselfde jaar het hulle vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom, maar die ''Teros'' is met 6–60 maklik verslaan. Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Uruguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het hulle weer in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die 1993-toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aangesien die Uruguane weer in die tweede plek geëindig het, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die uitslag was baie naelskraap: Die ''Teros'' het op ’n stadium met 10–6 voorgeloop, totdat een van hul spelers van die veld gesit is; die Argentyne kon die wedstryd draai en die Uruguane met 19–10 klop.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=78}}</ref> Van 1995 tot 2003 het Uruguay aan al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Dié toernooi het tot meer ontmoetings met die Verenigde State en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gelei, waarby die ''Teros'' soms tred kon hou, maar in al die wedstryde verslaan is. Die wedstryde teen albei [[Noord-Amerika]]anse spanne in September 1996 was die eerstes ooit wat hulle buite Suid-Amerika gespeel het. In 1995, 1997 en 1998 se Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe het Uruguay weer in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1999 |title=Sudamericano de Rugby 1999 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Maart 1998 het die span aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. In die eerste rondte het hulle teen Chili en Paraguay te staan gekom en albei wedstryde gewen. Die tweede kwalifiseringsrondte was gelyk aan die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998. Met hul laaste plek het Uruguay die kans gehad om in vroeg 1999 deur twee interkontinentale uitkloprondtes te kwalifiseer. Die ''Teros'' het [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] twee keer geklop met die terugwedstryd in [[Lissabon]] wat hul eerste wedstryd in Europa was. Die laaste struikelblok was [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]]. Die ''Teros'' het hul tuiswedstryd in Montevideo met 18–3 gewen, maar die wegwedstryd in [[Casablanca]] met 18–21 verloor. Met ’n algehele telling van 36–24 het hulle vir die eerste keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is in Oktober en November in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Uruguay is in Groep 1 geloot en al die drie groepwedstryde is in [[Skotland]] beslis. In [[Galashiels]] het die ''Teros'' in die eerste wedstryd ’n 27–15-oorwinning oor Spanje aangeteken, waartoe die 40-jarige [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Diego Ormaechea]], tot op hede die oudste speler tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi, ’n [[Drie (sport)|drie]] bygedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-10-04-uruguay-get-first-world-cup-victory/ |title=Uruguay get first world cup victory |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=4 Oktober 1999 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In [[Edinburg]] het hulle teen die [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotte]] met 12–43 verloor, in [[Glasgow]] teen die verdedigende wêreldkampioen Suid-Afrika met 3–39. Vervolgens is hulle met hul derde plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - h.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] (2014)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup, Wales vs. Uruguay (21447984240).jpg|duimnael|Uruguay teen Wallis tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In September 2000 het Uruguay die eerste toetswedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gewen. Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2010 het Uruguay elf agtereenvolgende keer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2001 is die ''Teros'' tydens die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap deur die Argentyne met slegs vyf punte geklop, later dié jaar het hulle tuistoetswedstryde teen beide [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en Spanje verloor. Van Julie tot September 2002 het Uruguay ses wedstryde tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering gespeel. Hulle het die eerste drie wegwedstryde teen Chili, Kanada en die Verenigde State verloor. Die ''Teros'' kon egter herstel en al die drie tuiswedstryde wen, waarby hulle die Kanadese en Amerikaners vir die eerste keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay het daarmee vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in [[Australië]] gekwalifiseer. In Groep C het hulle ná drie swak nederlae teen Suid-Afrika (met 6–72), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 13–60) en die latere wêreldkampioen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 13–111) [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] met 24–12 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Uruguay aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem en teen Portugal asook Georgië te staan gekom. In 2005 het die span met die 14de plek op Wêreldrugby se wêreldranglys hul beste plek ooit beklee. Die rugbywêreldbekerkwalifisering het in Julie 2006 met die vastelandse rondte 3a afgeskop. Ná ’n 0–26-wegnederlaag teen Argentinië in die eerste wedstryd het die ''Teros'' tuis Chili met 43–15 geklop en die rondte 4 gehaal. In dié rondte het hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Teros'' het tydens die internasionale uitspeelrondte die laaste kans vir kwalifisering gehad. Hulle het die wegwedstryd in Lissabon verloor (met 5–12) en die tuiswedstryd in Montevideo gewen (met 18–12), waardeur hulle met ’n naelskraapse algehele telling van 23–24 uitgeskakel is en die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 2008 het Uruguay vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Hulle het die vyfde plek onder ses deelnemers beklee, nadat hulle slegs [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2008 |title=2008 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een jaar later het hulle in die laaste plek geëindig. Die rugbywêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] het in April/Mei 2009 met twee wedstryde in rondte 3a teen Brasilië en Chili afgeskop, wat Uruguay albei maklik kon wen. Daarop het weer twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State gevolg en slegs soos vier jaar voorheen het die ''Teros'' twee nederlae gely (met onderskeidelik 22–27 tuis en 6–27 weg).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die aansluitende interkontinentale uitspeelrondte het Uruguay [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] met 44–7 geklop. Die laaste plek is in November 2010 in twee wedstryde teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] beslis: In die tuiswedstryd het hulle met 21–21 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd in [[Boekarest]] met 12–39 verloor het, het Uruguay met ’n algehele telling van 33–60 die toernooi in Nieu-Seeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9234995.stm |title=Romania beat Uruguay to reach 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=27 November 2010 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Ná drie jare se afwesigheid het Uruguay in 2012 weer aan die Nasiesbeker deelgeneem en in die vierde plek geëindig. Die wêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het in Mei 2013 afgeskop en die Uruguane het in rondte 3a weer beide Brasilië en Chili geklop. In Maart 2014 het hulle in rondte 4 weer teen die Verenigde State te staan gekom. In die tuiswedstryd het hulle met 27–27 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd met 13–32 verloor het, het hulle die regstreekse kwalifisering misgeloop en moes net soos vier jaar voorheen aan die interkontinentale uitspeelwedstryde deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Voor ’n tuisskare het hulle [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] met 28–7 geklop. Die laaste plek is in September en Oktober 2014 teen Rusland beslis: Op die naelskraapse 21–22-wegnederlaag in [[Krasnojarsk]] het ’n 36–27-tuisoorwinning gevolg, waarmee Uruguay met ’n algehele telling van 57–49 die laaste plek bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens en ná die suksesvolle rugbywêreldbekerkwalifisering het hulle ook in ander belangrike wedstryde gespeel. Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Uruguay het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 die nuwe kans konsekwent benut en ná drie maklike oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay ná 25 jaar sy tweede Suid-Amerikaanse titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 is hulle egter deur Chili geklop, wat op sy beurt sy eerste Suid-Amerikaanse titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Rugbywêreldbeker 2015 was vir Uruguay die ergste ooit. Die ''Teros'' is in al die vier Groep A-wedstryde deur [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (met 9–54), [[Australiese nasionale rugbyspan|Australië]] (met 3–65), [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 15–47) en die gasheer Engeland (met 3–60) oorrompel, waarvolgens hulle met hul laaste plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:2019 Rugby World Cup - Americas play-off - Uruguay vs Canada - 15.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen Kanada (2018)]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup - Americas qualifier - Uruguay vs United States 07.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen die VSA (2021)]] Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Uruguay ná drie oorwinnings en twee nederlae in die vierde plek geëindig. ’n Maand later het die span ná drie maklike oorwinnings die derde Suid-Amerikaanse titel ingepalm. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het hulle weer drie oorwinnings aangeteken (en twee nederlae gely), waarmee hulle die derde plek behaal het. Later in 2017 het hulle ook die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Nasiesbeker beklink. Met sy titels tydens die twee vorige Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe moes Uruguay eers in rondte 4 van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin en in Januarie en Februarie 2018 in twee uitspeelwedstryde teen Kanada te staan kom. Hulle kon albei wedstryde wen (met onderskeidelik 38–29 weg en met 32–31 tuis), waarmee Uruguay vir die vierde keer vir die toernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-beat-canada-to-qualify-for-rugby-world-cup/ |title=Uruguay beat Canada to qualify for Rugby World Cup |publisher=Planet Rugby |date=4 Februarie 2018 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Na aanleiding van die Argentynse voorbeeld neem sedert 2018 slegs die Uruguaanse reserwespan aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2019 het die nasionale span ná vier oorwinnings in die tweede plek geëindig, hul enigste nederlaag was teen die Argentynse reserwespan. In die eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het die ''Teros'' ’n verrassende 30–27-oorwinning oor Fidji aangeteken. Dit was die Uruguane se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/12668 |title=Rugby: Uruguay deliver World Cup's 1st shock with defeat of Fiji |publisher=Kyodo News |author=Joel Fitzpatrick |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was dit Uruguay se eerste rugbywêreldbekeroorwinning in 16 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/25/uruguay-shock-fiji-to-pull-off-historic-victory-in-classic-encounter |title=Uruguay shock Fiji in World Cup thriller to pull off historic victory |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/berchesi-kicks-uruguay-4823835-Sep2019/ |title=Uruguay pull off massive shock with World Cup win over Fiji |publisher=The 42 |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle egter teen Georgië (met 7–33), Australië (met 10–45) en Wallis (met 13–35) verloor, waardeur die ''Teros'' weer in die laaste plek uit die toernooi geskakel is. ’n Nagklub in [[Kumamoto]] het tydens die toernooi kriminele klagte teen spelers van die Uruguaanse span weens beweerde skade aan eiendom ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |title=Rugby: Nightclub files criminal complaint against Uruguay players |publisher=[[Kyodo News]] |date=30 Oktober 2019 |accessdate=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031233712/https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In 2020 kon slegs twee tuiswedstryde teen Spanje gespeel word. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in Julie 2021 het Uruguay in rondte 2a beide Chili (met 15–10) en Brasilië (met 36–13) geklop. Aansluitend het die span in Oktober in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom. Op ’n 16–19-wegnederlaag het ’n 34–15-tuisoorwinning gevolg; met ’n algehele telling van 50–34 het Uruguay regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-see-off-usa-to-qualify-for-rugby-world-cup-2023-in-france/ |title=Uruguay see off USA to qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=Planet Rugby |date=10 Oktober 2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens dié toernooi is die span deur die gasheer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] (met 12–27), Italië (met 17–38) en [[All Blacks|Nieu-Seeland]] (met 0–73) geklop, terwyl hulle teen Namibië hul vierde wêreldbekeroorwinning in hul geskiedenis kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870350/uru-36-26-nam-uruguay-comeback-denies-namibia-first-ever-rugby-world-cup-win |title=URU 36–26 NAM: Uruguay comeback denies Namibia first-ever Rugby World Cup win |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 September 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Julie 2025 in die derde rondte afgeskop, waar die Uruguane in die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Paraguane maklike oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle die twee uitspeelwedstryde teen Chili volgens algehele telling naelskraap beklink en daarmee hulle sesde toernooideelname bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Quero-quero (REFON).JPG|duimnael|Die [[bronskiewiet]], embleem van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay speel tradisioneel in ’n hemelblou trui met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Uruguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en blou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |title=Every new international rugby jersey for the Autumn Nations Series 2021 |publisher=Rugby Shirt Watch |date=2 November 2021 |accessdate=20 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820154158/https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |archive-date=20 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die truiborg is die Spaanse [[Banco Santander]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.empresasdeluruguay.com.uy/2021/07/25/santander-se-une-a-la-uru-para-apoyar-al-rugby-nacional/ |title=Santander se une a la URU para apoyar al rugby nacional |publisher=Empresas del Uruguay |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n hemelblou [[bronskiewiet]] op ’n swart agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Teros'' (“die Teros”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Charadriidae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio-charrua-montevideo-2017.jpg|duimnael|Die [[Charrúa-stadion]] in [[Montevideo]], tuisstadion van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay se tuisstadion is die [[Charrúa-stadion]] in die hoofstad [[Montevideo]] met ’n kapasiteit van 14&nbsp;000. Dit is in besit van die [[Departamento Montevideo]], wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie en die sokkervereniging beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |title=Contrato de concesión de uso |publisher=[[Uruguaanse Rugbyunie]] |date=2012 |format=PDF, 1,1&nbsp;MB |accessdate=14 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214033705/http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |archive-date=14 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Peñarol]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychampagneweb.com/Noticia/penarol-sera-local-en-el-estadio-charrua_3250 |title=Peñarol será local en el Estadio Charrúa |publisher=Rugby Champagne |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[Montevideo City Torque]] en ook die Uruguaanse nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Vorige tuisstadions was die fasiliteite van die [[Montevideo-krieketklub]] en die [[Carrasco Poloklub]], die [[Estadio Gran Parque Central|Parque Central]], die [[Estadio Luis Franzini]] en die [[Estadio Parque Federico Omar Saroldi|Estadio Saroldi]] – almal in Montevideo. Tot op hede het die nasionale span slegs drie tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, in 2017 twee keer in [[Maldonado]] en in 2014 een keer in [[Paysandú]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:Uruguay IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Uruguay se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Uruguay het 144 van sy 281 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 51,25%. Uruguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Uruguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay kon tot dusver nie ’n oorwinning oor Argentinië aanteken nie, terwyl hul wenrekord teen Brasilië, Chili en Paraguay positief is. {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 34 || 0 || 34 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 30 || 27 || 3 || 0 || 90,00 |- | {{CHIru}} || 55 || 42 || 12 || 1 || 76,36 |- | {{GERru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ENGru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{FIJru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{JPNru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{CANru}} || 12 || 5 || 7 || 0 || 41,67 |- | {{KASru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NZLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 28 || 27 || 0 || 1 || 96,43 |- | {{PERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{ROMru}} || 15 || 5 || 9 || 1 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 14 || 7 || 7 || 0 || 50,00 |- | {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 20 || 4 || 15 || 1 || 20,00 |- | {{WALru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''281''' || '''144''' || '''133''' || '''4''' || '''51,25''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Uruguay het tot dusver vir vyf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer. Hul beste prestasie tot dusver was een oorwinning elk tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 het Uruguay tot in 2017 aan al die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Hulle het die toernooi vyf keer gewen en 27-keer as naaswenner geëindig. Sedert 2018 neem Uruguay slegs met die reswerespan aan dié toernooi deel.<ref name="sudamericano" /> * Titeloorwinnings (5): 1981, 2014, 2016, 2017, 2025 === Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay het van 1995 tot 2003 an al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay neem sedert 2009 aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deel, waar hulle teen Brasilië, Chili, Kanada en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste prestasie tot dusver was die tweede plek in 2019. === Nasiesbeker === Sedert 2008 neem Uruguay deel aan die Nasiesbeker, waartydens nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak ontmoet. Ná gemengde resultate tydens die eerste toernooie het Uruguay die toernooi van 2017 tot 2019 drie agtereenvolgende keer gewen. * Titeloorwinnings (3): 2017, 2018, 2019 === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Uruguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Uruguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Uruguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Uruguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Uruguaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/01/regulars-and-rookies-on-uruguay-roster-for-july-internationals |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=1 Julie 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Santiago Álvarez]] || [[Skrumskakel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Juan Manuel Tafernaberry]] || Skrumskakel || Uruguay Sewes || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ignacio Álvarez]] || [[Losskakel]] || [[Lobos Rugby|Lobos]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Ícaro Amarillo]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Felipe Etcheverry]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Felipe Arcos Pérez]] || [[Senter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Alfonso Perillo Albarracín]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Joaquín Suárez]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Andrés Vilaseca]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 82 |- | [[Diego Ardao]] || [[Vleuel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Bautista Basso]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ignacio Facciolo]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Justo Ferrario]] || [[Heelagter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Juan González]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Francisco Landauer]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Germán Kessler]] || [[Haker]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 68 |- | [[Joaquín Myszka]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Sebastián Pérez]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Diego Arbelo]] || [[Stut]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Facundo Gattas]] || Stut || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Ignacio Péculo]] || Stut || [[Chicago Hounds]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Reinaldo Piussi]] || Stut || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Mateo Perillo]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Mateo Sanguinetti]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 91 |- | [[Francisco Suárez (rugbyspeler)|Francisco Suárez]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Felipe Aliaga]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Tomás Etcheverry]] || Slot || [[Old Christians Club]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Federico de Los Santos]] || Slot || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Ignacio Dotti]] || Slot || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Manuel Leindekar]] || Slot || [[Oyonnax Rugby|Oyonnax]] || style="text-align:center" | 39 |- | [[Manuel Ardao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Lucas Bianchi]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Santiago Civetta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Carlos Deus]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Manuel Diana]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Manuel Rosmarino]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Los Teros de Uruguay 2015 - Carlos Arboleya.JPG|duimnael|upright|Carlos Arboleya (2015)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Agustín Ormaechea.JPG|duimnael|upright|Agustín Ormaechea (2015)]] [[Lêer:2016 Americas Rugby Championship - Uruguay vs United States - 12.JPG|duimnael|upright|Alejandro Nieto (2016)]] [[Lêer:Felipe Berchesi 2018-02-03.jpg|duimnael|upright|Felipe Berchesi (2018)]] Een voormalige Uruguaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Diego Ormaechea]] || [[Agsteman]] || 2019 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Uruguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 107 |- | {{0}}2 || [[Mateo Sanguinetti]] * || 2014–2025 || {{0}}96 |- | {{0}}3 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || {{0}}86 |- | {{0}}4 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || {{0}}86 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || {{0}}78 |- | {{0}}6 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}7 || [[Mario Sagario]] || 2006–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Dotti]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | {{0}}9 || [[German Kessler]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 71 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Juan Manuel Gaminara]] || 2016–2019 || 40 |- | {{0}}2 || [[Diego Ormaechea]] || 1985–1999 || 37 |- | {{0}}3 || [[Andres Vilaseca]] || 2018–2024 || 24 |- | {{0}}4 || [[Jorge Zerbino]] || 1975–1985 || 20 |- | {{0}}5 || [[Diego Aguirre]] || 2002–2003 || 16 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Klappenbach]] || 2005–2015 || 15 |- | {{0}}7 || [[Mario Lame]] || 1995–2001 || 14 |- | {{0}}8 || [[Eduardo Cerruti]] || 1985–1989 || 10 |- | {{0}}9 || [[Santiago Vilaseca]] || 2015 || 10 |- | 10 || [[Arturo Avalo]] || 2012–2014 || {{0}}9 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Felipe Berchesi]] || 2011–2023 || 381 |- | {{0}}2 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 272 |- | {{0}}3 || [[Juan Menchaca]] || 1998–2007 || 254 |- | {{0}}4 || [[Jerónimo Etcheverry]] || 2008–2016 || 213 |- | {{0}}5 || [[Mathias Arocena]] || 2005–2014 || 204 |- | {{0}}6 || [[Federico Favaro]] || 2013–2021 || 200 |- | {{0}}7 || [[Marcelo Nicola]] || 1998–1995 || 178 |- | {{0}}8 || [[Agustín Ormaechea]] || 2011–2023 || 159 |- | {{0}}9 || [[Jorge Zerbino]] || 1973–1985 || 157 |- | 10 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 151 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 33 |- | {{0}}2 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || 24 |- | {{0}}3 || [[Germán Kessler]] * || 2015–2025 || 22 |- | {{0}}4 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || 19 |- | {{0}}5 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || 18 |- | {{0}}6 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || 16 |- | {{0}}7 || [[Santiago Arata]] * || 2016–2025 || 16 |- | {{0}}8 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 14 |- | {{0}}9 || [[Alfonso Cardoso]] || 1995–2003 || 13 |- | 10 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 12 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Uruguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Daniel Herrera || 1994–2000 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Diego Ormaechea || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Nicolás Inciarte en Fernando Silva || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} José Brancato en Francisco Berrutti || 2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Alberico Passadore || 2007–2008 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} García Porcel || 2008–2009 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Felipe Puig || 2009 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Camardón || 2010 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2011 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || 2011–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Esteban Meneses || 2015–2024 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Uruguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Uruguay national rugby union team|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.uru.org.uy/ Amptelike webwerf van die Uruguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay Uruguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.elpais.com.uy/ovacion/rugby Uruguaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/uruguay/ Uruguay op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Uruguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] r8pspdl59hti6xspk30x6io10hie5pf 2923007 2923003 2026-08-07T21:30:33Z SpesBona 2720 Herbewoord 2923007 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Uruguay | beeld = Kenteken van die Uruguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Uruguaanse Rugbyunie]] (URU) | bynaam = ''Los Teros'' (“die Teros”) | embleem = die [[bronskiewiet]] | stadion = [[Charrúa-stadion]], [[Montevideo]] | kapasiteit = 14&nbsp;000 | kaptein = [[Santiago Civetta]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Rodolfo Ambrosio]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _vneck | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 22BDF6 | liggaam1 = 22BDF6 | regterarm1 = 22BDF6 | broek1 = ffffff | kouse1 = 22BDF6 | patroon_la2 = _skyblueborder | patroon_b2 = _vnecklightblue | patroon_ra2 = _skyblueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = FEC352 | liggaam2 = FEC352 | regterarm2 = FEC352 | broek2 = 22BDF6 | kouse2 = FEC352 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Diego Magno]] (107)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Felipe Berchesi]] (381)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Diego Ormaechea]] (33)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 21–3 {{URUru-r}}<br />([[Buenos Aires]], [[Argentinië]]; 5 Augustus 1948) | grootwen = {{PARru}} 6–102 {{URUru-r}}<br />([[Puerto Iguazú]], Argentinië; 14 Mei 2011) | grootverloor = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]]; 11 Junie 2005) | Wêreldbekerverskynings = 5/10 | jaar = 1999 | beste = Een oorwinning elk in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.uru.org.uy }} Die '''Uruguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Uruguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Uruguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Teros'' (Spaans vir: “die Teros”), ontleen aan die [[bronskiewiet]] (''Vanellus chilensis''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Uruguay geadministreer deur die [[Uruguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Uruguay'', URU) wat in 1951 gestig is. Uruguay word as die vierde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Uruguaanse rugbyspan is tans (September 2025) 19de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een voormalige Uruguaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Uruguay het in 1948 sy eerste internasionale wedstryd teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gespeel. Uruguay het tot dusver vir vyf van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle het nie die uitklopfase gehaal nie. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap vyf titels ingepalm, 27-keer keer tweede en agt keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Uruguay ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Chili, Kanada en die Verenigde State. Uruguay speel tradisioneel in hemelblou truie met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Uruguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Uruguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Uruguay is die Uruguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Uruguay'', URU). Die Uruguaanse Rugbyunie is in 1951 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay |title=Uruguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Uruguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' wat in 1950 gestig is en tans deur elf spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Montevideo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Uruguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Uruguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Peñarol]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Paraguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Uruguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. ''Uruguay A'' is die tweede nasionale span van Uruguay en hulle neem aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel. Net soos ander rugbylande beskik Uruguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Uruguay Sevens'' is die Uruguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Waarskynlik was dit in Uruguay ook die geval, maar die bronne is nie eens nie. [[Krieket]]klubs wat deur [[Engelse]] gestig is, het rugby saam na [[Suid-Amerika]] geneem, wat in hierdie lande heelwat langer voortgegaan het as van die klubs se hoofaktiwiteit.<ref name="richards54">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=54}}</ref> Die [[Montevideo-krieketklub]] (MVCC) beweer dat hulle in 1865 die eerste rugbywedstryd in Uruguay gereël het.<ref name="richards54" /> Die eerste bekende rugbywedstryd is in 1880 tussen Uruguaanse en Britse MVCC-lede gespeel.<ref name="richards54" /> Die MVCC is volgens sy eie siening die oudste rugbyklub buite [[Europa]] en ondanks sy naam het hy nie meer ’n krieketafdeling nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |title=Montevideo Cricket Club in history |publisher=[[Montevideo-krieketklub]] |accessdate=14 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113342/http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |archive-date=14 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Waarnemer, wat oënskynlik die vermenging van Britte met “inheemses” afgekeur het, het die 1880-wedstryd soos volg beskryf:<ref name="richards54" /> {{cquote|… at the same time sublime and ridiculous … [that the] young sons of distinguished families practising the games of the Anglo-Saxon in their youth and young Englishmen of blond Albion, face to face … and on all sides [were] people strangely dressed who ran and shouted, pushed, fell, rose and finished by joining to form now a circle, now a pyramid, now a compact mass in which one could only distinguish heads without shoulders, legs without bodies and hands without arms.}} {{cquote|… terselfdertyd subliem en belaglik … [dat die] jong seuns van vooraanstaande gesinne wat die spele van die Anglo-Sakse in hul jeug beoefen en jong Engelse van die blonde Albion, van aangesig tot aangesig … en aan al die kante [was] mense vreemd geklee wat gehardloop en geskree, gedruk, geval, opgestaan en klaargemaak het deur saam te voeg om nou ’n sirkel te vorm, nou ’n piramide, nou ’n kompakte massa waarin ’n mens slegs koppe sonder skouers, bene sonder liggame en hande sonder arms kon onderskei.}} Dit is nie bekend watter spanne die eerste rugbywedstryd in Uruguay gespeel het nie, maar dit word algemeen erken dat Britse emigrante dié sport in die 19de eeu saam na Uruguay geneem het, terwyl dit veral deur die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van die Gemeente van Christenbroers, wat van Ierse herkoms was, versprei is. Vervolgens beskik Uruguay oor een van die oudste rugbykulture buite die [[Britse Eilande]]. Rugby was egter vir ’n lang tyd die hoërklas se sport, terwyl die onderklas veral [[sokker]] gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irlandeses.org/0803ryan2.htm |title=The Development of Rugby in the River Plate Region: Irish Influences |publisher=Society for Irish Latin American Studies |author=Hugh FitzGerald Ryan |date=Maart 2008 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Uruguaanse rugbyklubs het ’n nieamptelike speelprogram gehandhaaf en volgens die tradisionele amateurisme van vaste strukture afstand gedoen. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit verander veral danksy die moeite van Carlos E. Cat, wat gedurende die 1920’s in die Argentynse hoofstad [[Buenos Aires]] vir die [[CA San Isidro]] gespeel het. Hy was in 1950 by die stigting van die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' betrokke. Die stigting van die nasionale kampioenskap het geslaag, waarvolgens in 1951 die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] (Spaans: ''Unión de Rugby del Uruguay'', URU) gestig is met Cat wat tot in 1957 as eerste president gedien het.<ref name="richards164">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken toon van die begin af ’n [[bronskiewiet]], wat in Spaans ''Tero'' genoem word. Reeds drie jaar voor die beheerliggaam se stigting het die land se leidende klubs ooreengekom om ’n amptelike nasionale span te stig en spelers beskikbaar te stel. Op 5 Augustus 1948 het Uruguay sy internasionale verskyning (toetswedstryd) teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gemaak. Dit is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] aangebied en het in ’n 3–21-nederlaag geëindig. Op 11 September 1950 het die eerste tuiswedstryd in [[Montevideo]] gevolg wat die gasheer teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] met 8–6 kon wen. In Februarie 1951 sou die ''Teros'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Uruguane verrassend goed presteer en die tweede plek behaal. Hulle het beide Chili en Brasilië naelskraap geklop, maar hulle is deur die baie meer ervare [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentyne]] met 62–0 verneder.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die daaropvolgende jare het hulle slegs twee toetswedstryde teen Brasilië en Chili gespeel. In 1958 het Uruguay aan die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Ná swak nederlae teen Chili en Argentinië het hulle in hul laaste wedstryd [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] met 10–6 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 1960 het Uruguay vir die eerste keer een van Europa se leidende rugbylande gehuisves en hulle het teen die deur Suid-Amerika toerende [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] met 0–59 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Uruguay in die eerste taai wedstryd Brasilië met 11–8 verslaan, maar daarna is hulle deur beide Chili en Argentinië maklik geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 het hulle ’n oorwinning oor Chili aangeteken, maar ook nederlae teen Argentinië en – ietwat verrassend – Brasilië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Uruguay deur beide Argentinië en Chili geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Geleidelike vestiging === [[Lêer:Argentina v uruguay final sudamericano rugby 1983.jpg|duimnael|Uruguay teen Argentinië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1983]] Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, het Uruguay vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 56–3 geseëvier. Daarop het ’n oorwinning oor Brasilië en nederlae teen beide Chili en Argentinië gevolg, waarna die ''Teros'' met hul derde plek vir die eerste keer ’n positiewe punteverskil behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Uruguay sy beste prestasie by dié vastelandse toernooi ooit behaal, toe hulle Brasilië, Chili en Paraguay geklop en in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weereens sonder enige kans.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Teros'' twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se 1976-toer deur Suid-Amerika het in die Estadio Centenario in Montevideo afgeskop. Die wedstryd, wat nie amptelike toetsstatus geniet het nie, het in ’n 3–64-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1977–78 |publisher=Queen Anne Press |year=1977 |isbn=0-354-09020-8 |pages=40–42}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 het die ''Teros'' oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay aangeteken, waarvolgens hulle in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weer sonder enige kans en is met 0–70 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 se eerste wedstryd teen Argentinië het hulle amper ’n sensasie behaal, toe hulle naelskraap met 16–19 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Net soos die ander rugbylande was die Uruguaanse verhoudinge met die [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] ambivalent. Ter omseiling van die regering se verbod op al die wedstryde teen Suid-Afrikaanse spanne is in 1980 onder Argentynse leiding die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Vir die span het spelers uit vyf Suid-Amerikaanse lande uitgedraf, maar die Argentyne het meer as die helfte van die spelers beskikbaar gestel. Die span is deur die betrokke beheerliggame nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie. Dit het aan die ander deelnemers die kans gebied om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Uruguay kon al sy drie wedstryde teen Paraguay, Brasilië en Chili maklik wen en sodoende die grootste sukses in die beheerliggaam se geskiedenis behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Uruguay kon slegs die tweede plek beklee, in 1985 later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 1985 het Frankryk aan die einde van sy 1985-toer deur Suid-Amerika Uruguay besoek en met 34–6 gewen; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Uruguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === Op 2 Augustus 1987 het met [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste Europese span Uruguay besoek wat aan die ''Teros'' toetsstatus toegeken het; die besoekers het die wedstryd met 16–8 gewen. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Teros'' weer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In September 1988 het hulle teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] hul eerste oorwinning oor ’n Europese span ooit aangeteken (met 39–13). ’n Maand later was die URU in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]] en [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]].<ref name="SAR" /> In April 1989 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword.<ref name="Wêreldrugby" /> In November dieselfde jaar het hulle vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom, maar die ''Teros'' is met 6–60 maklik verslaan. Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Uruguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het hulle weer in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die 1993-toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aangesien die Uruguane weer in die tweede plek geëindig het, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die uitslag was baie naelskraap: Die ''Teros'' het op ’n stadium met 10–6 voorgeloop, totdat een van hul spelers van die veld gesit is; die Argentyne kon die wedstryd draai en die Uruguane met 19–10 klop.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=78}}</ref> Van 1995 tot 2003 het Uruguay aan al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Dié toernooi het tot meer ontmoetings met die Verenigde State en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gelei, waarby die ''Teros'' soms tred kon hou, maar in al die wedstryde verslaan is. Die wedstryde teen albei [[Noord-Amerika]]anse spanne in September 1996 was die eerstes ooit wat hulle buite Suid-Amerika gespeel het. In 1995, 1997 en 1998 se Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe het Uruguay weer in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1999 |title=Sudamericano de Rugby 1999 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Maart 1998 het die span aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. In die eerste rondte het hulle teen Chili en Paraguay te staan gekom en albei wedstryde gewen. Die tweede kwalifiseringsrondte was gelyk aan die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998. Met hul laaste plek het Uruguay die kans gehad om in vroeg 1999 deur twee interkontinentale uitkloprondtes te kwalifiseer. Die ''Teros'' het [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] twee keer geklop met die terugwedstryd in [[Lissabon]] wat hul eerste wedstryd in Europa was. Die laaste struikelblok was [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]]. Die ''Teros'' het hul tuiswedstryd in Montevideo met 18–3 gewen, maar die wegwedstryd in [[Casablanca]] met 18–21 verloor. Met ’n algehele telling van 36–24 het hulle vir die eerste keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is in Oktober en November in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Uruguay is in Groep 1 geloot en al die drie groepwedstryde is in [[Skotland]] beslis. In [[Galashiels]] het die ''Teros'' in die eerste wedstryd ’n 27–15-oorwinning oor Spanje aangeteken, waartoe die 40-jarige [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Diego Ormaechea]], tot op hede die oudste speler tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi, ’n [[Drie (sport)|drie]] bygedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-10-04-uruguay-get-first-world-cup-victory/ |title=Uruguay get first world cup victory |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=4 Oktober 1999 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In [[Edinburg]] het hulle teen die [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotte]] met 12–43 verloor, in [[Glasgow]] teen die verdedigende wêreldkampioen Suid-Afrika met 3–39. Vervolgens is hulle met hul derde plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - h.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] (2014)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup, Wales vs. Uruguay (21447984240).jpg|duimnael|Uruguay teen Wallis tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Uruguay teen Chili tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In September 2000 het Uruguay die eerste toetswedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gewen. Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2010 het Uruguay elf agtereenvolgende keer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2001 is die ''Teros'' tydens die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap deur die Argentyne met slegs vyf punte geklop, later dié jaar het hulle tuistoetswedstryde teen beide [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en Spanje verloor. Van Julie tot September 2002 het Uruguay ses wedstryde tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering gespeel. Hulle het die eerste drie wegwedstryde teen Chili, Kanada en die Verenigde State verloor. Die ''Teros'' kon egter herstel en al die drie tuiswedstryde wen, waarby hulle die Kanadese en Amerikaners vir die eerste keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay het daarmee vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in [[Australië]] gekwalifiseer. In Groep C het hulle ná drie swak nederlae teen Suid-Afrika (met 6–72), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 13–60) en die latere wêreldkampioen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 13–111) [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] met 24–12 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Uruguay aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem en teen Portugal asook Georgië te staan gekom. In 2005 het die span met die 14de plek op Wêreldrugby se wêreldranglys hul beste plek ooit beklee. Die rugbywêreldbekerkwalifisering het in Julie 2006 met die vastelandse rondte 3a afgeskop. Ná ’n 0–26-wegnederlaag teen Argentinië in die eerste wedstryd het die ''Teros'' tuis Chili met 43–15 geklop en die rondte 4 gehaal. In dié rondte het hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Teros'' het tydens die internasionale uitspeelrondte die laaste kans vir kwalifisering gehad. Hulle het die wegwedstryd in Lissabon verloor (met 5–12) en die tuiswedstryd in Montevideo gewen (met 18–12), waardeur hulle met ’n naelskraapse algehele telling van 23–24 uitgeskakel is en die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 2008 het Uruguay vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Hulle het die vyfde plek onder ses deelnemers beklee, nadat hulle slegs [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2008 |title=2008 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een jaar later het hulle in die laaste plek geëindig. Die rugbywêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] het in April/Mei 2009 met twee wedstryde in rondte 3a teen Brasilië en Chili afgeskop, wat Uruguay albei maklik kon wen. Daarop het weer twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State gevolg en slegs soos vier jaar voorheen het die ''Teros'' twee nederlae gely (met onderskeidelik 22–27 tuis en 6–27 weg).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die aansluitende interkontinentale uitspeelrondte het Uruguay [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] met 44–7 geklop. Die laaste plek is in November 2010 in twee wedstryde teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] beslis: In die tuiswedstryd het hulle met 21–21 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd in [[Boekarest]] met 12–39 verloor het, het Uruguay met ’n algehele telling van 33–60 die toernooi in Nieu-Seeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9234995.stm |title=Romania beat Uruguay to reach 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=27 November 2010 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Ná drie jare se afwesigheid het Uruguay in 2012 weer aan die Nasiesbeker deelgeneem en in die vierde plek geëindig. Die wêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het in Mei 2013 afgeskop en die Uruguane het in rondte 3a weer beide Brasilië en Chili geklop. In Maart 2014 het hulle in rondte 4 weer teen die Verenigde State te staan gekom. In die tuiswedstryd het hulle met 27–27 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd met 13–32 verloor het, het hulle die regstreekse kwalifisering misgeloop en moes net soos vier jaar voorheen aan die interkontinentale uitspeelwedstryde deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Voor ’n tuisskare het hulle [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] met 28–7 geklop. Die laaste plek is in September en Oktober 2014 teen Rusland beslis: Op die naelskraapse 21–22-wegnederlaag in [[Krasnojarsk]] het ’n 36–27-tuisoorwinning gevolg, waarmee Uruguay met ’n algehele telling van 57–49 die laaste plek bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens en ná die suksesvolle rugbywêreldbekerkwalifisering het hulle ook in ander belangrike wedstryde gespeel. Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Uruguay het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 die nuwe kans konsekwent benut en ná drie maklike oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay ná 25 jaar sy tweede Suid-Amerikaanse titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 is hulle egter deur Chili geklop, wat op sy beurt sy eerste Suid-Amerikaanse titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Rugbywêreldbeker 2015 was vir Uruguay die ergste ooit. Die ''Teros'' is in al die vier Groep A-wedstryde deur [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (met 9–54), [[Australiese nasionale rugbyspan|Australië]] (met 3–65), [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 15–47) en die gasheer Engeland (met 3–60) oorrompel, waarvolgens hulle met hul laaste plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:2019 Rugby World Cup - Americas play-off - Uruguay vs Canada - 15.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen Kanada (2018)]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup - Americas qualifier - Uruguay vs United States 07.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen die VSA (2021)]] Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Uruguay ná drie oorwinnings en twee nederlae in die vierde plek geëindig. ’n Maand later het die span ná drie maklike oorwinnings die derde Suid-Amerikaanse titel ingepalm. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het hulle weer drie oorwinnings aangeteken (en twee nederlae gely), waarmee hulle die derde plek behaal het. Later in 2017 het hulle ook die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Nasiesbeker beklink. Met sy titels tydens die twee vorige Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe moes Uruguay eers in rondte 4 van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin en in Januarie en Februarie 2018 in twee uitspeelwedstryde teen Kanada te staan kom. Hulle kon albei wedstryde wen (met onderskeidelik 38–29 weg en met 32–31 tuis), waarmee Uruguay vir die vierde keer vir die toernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-beat-canada-to-qualify-for-rugby-world-cup/ |title=Uruguay beat Canada to qualify for Rugby World Cup |publisher=Planet Rugby |date=4 Februarie 2018 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Na aanleiding van die Argentynse voorbeeld neem sedert 2018 slegs die Uruguaanse reserwespan aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2019 het die nasionale span ná vier oorwinnings in die tweede plek geëindig, hul enigste nederlaag was teen die Argentynse reserwespan. In die eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het die ''Teros'' ’n verrassende 30–27-oorwinning oor Fidji aangeteken. Dit was die Uruguane se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/12668 |title=Rugby: Uruguay deliver World Cup's 1st shock with defeat of Fiji |publisher=Kyodo News |author=Joel Fitzpatrick |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was dit Uruguay se eerste rugbywêreldbekeroorwinning in 16 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/25/uruguay-shock-fiji-to-pull-off-historic-victory-in-classic-encounter |title=Uruguay shock Fiji in World Cup thriller to pull off historic victory |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/berchesi-kicks-uruguay-4823835-Sep2019/ |title=Uruguay pull off massive shock with World Cup win over Fiji |publisher=The 42 |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle egter teen Georgië (met 7–33), Australië (met 10–45) en Wallis (met 13–35) verloor, waardeur die ''Teros'' weer in die laaste plek uit die toernooi geskakel is. ’n Nagklub in [[Kumamoto]] het tydens die toernooi kriminele klagte teen spelers van die Uruguaanse span weens beweerde skade aan eiendom ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |title=Rugby: Nightclub files criminal complaint against Uruguay players |publisher=[[Kyodo News]] |date=30 Oktober 2019 |accessdate=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031233712/https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In 2020 kon slegs twee tuiswedstryde teen Spanje gespeel word. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in Julie 2021 het Uruguay in rondte 2a beide Chili (met 15–10) en Brasilië (met 36–13) geklop. Aansluitend het die span in Oktober in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom. Op ’n 16–19-wegnederlaag het ’n 34–15-tuisoorwinning gevolg; met ’n algehele telling van 50–34 het Uruguay regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-see-off-usa-to-qualify-for-rugby-world-cup-2023-in-france/ |title=Uruguay see off USA to qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=Planet Rugby |date=10 Oktober 2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens dié toernooi is die span deur die gasheer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] (met 12–27), Italië (met 17–38) en [[All Blacks|Nieu-Seeland]] (met 0–73) geklop, terwyl hulle teen Namibië hul vierde wêreldbekeroorwinning in hul geskiedenis kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870350/uru-36-26-nam-uruguay-comeback-denies-namibia-first-ever-rugby-world-cup-win |title=URU 36–26 NAM: Uruguay comeback denies Namibia first-ever Rugby World Cup win |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 September 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Julie 2025 in die derde rondte afgeskop, waar die Uruguane in die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Paraguane maklike oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle die twee uitspeelwedstryde teen Chili volgens algehele telling naelskraap beklink en daarmee hulle sesde toernooideelname bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Quero-quero (REFON).JPG|duimnael|Die [[bronskiewiet]], embleem van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay speel tradisioneel in ’n hemelblou trui met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Uruguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en blou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |title=Every new international rugby jersey for the Autumn Nations Series 2021 |publisher=Rugby Shirt Watch |date=2 November 2021 |accessdate=20 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820154158/https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |archive-date=20 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die truiborg is die Spaanse [[Banco Santander]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.empresasdeluruguay.com.uy/2021/07/25/santander-se-une-a-la-uru-para-apoyar-al-rugby-nacional/ |title=Santander se une a la URU para apoyar al rugby nacional |publisher=Empresas del Uruguay |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n hemelblou [[bronskiewiet]] op ’n swart agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Teros'' (“die Teros”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Charadriidae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio-charrua-montevideo-2017.jpg|duimnael|Die [[Charrúa-stadion]] in [[Montevideo]], tuisstadion van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay se tuisstadion is die [[Charrúa-stadion]] in die hoofstad [[Montevideo]] met ’n kapasiteit van 14&nbsp;000. Dit is in besit van die [[Departamento Montevideo]], wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie en die sokkervereniging beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |title=Contrato de concesión de uso |publisher=[[Uruguaanse Rugbyunie]] |date=2012 |format=PDF, 1,1&nbsp;MB |accessdate=14 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214033705/http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |archive-date=14 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Peñarol]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychampagneweb.com/Noticia/penarol-sera-local-en-el-estadio-charrua_3250 |title=Peñarol será local en el Estadio Charrúa |publisher=Rugby Champagne |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[Montevideo City Torque]] en ook die Uruguaanse nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Vorige tuisstadions was die fasiliteite van die [[Montevideo-krieketklub]] en die [[Carrasco Poloklub]], die [[Estadio Gran Parque Central|Parque Central]], die [[Estadio Luis Franzini]] en die [[Estadio Parque Federico Omar Saroldi|Estadio Saroldi]] – almal in Montevideo. Tot op hede het die nasionale span slegs drie tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, in 2017 twee keer in [[Maldonado]] en in 2014 een keer in [[Paysandú]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:Uruguay IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Uruguay se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Uruguay het 144 van sy 281 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 51,25%. Uruguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Uruguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay kon tot dusver nie ’n oorwinning oor Argentinië aanteken nie, terwyl hul wenrekord teen Brasilië, Chili en Paraguay positief is. {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 34 || 0 || 34 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 30 || 27 || 3 || 0 || 90,00 |- | {{CHIru}} || 55 || 42 || 12 || 1 || 76,36 |- | {{GERru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ENGru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{FIJru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{JPNru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{CANru}} || 12 || 5 || 7 || 0 || 41,67 |- | {{KASru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NZLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 28 || 27 || 0 || 1 || 96,43 |- | {{PERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{ROMru}} || 15 || 5 || 9 || 1 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 14 || 7 || 7 || 0 || 50,00 |- | {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 20 || 4 || 15 || 1 || 20,00 |- | {{WALru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''281''' || '''144''' || '''133''' || '''4''' || '''51,25''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Uruguay het tot dusver vir vyf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer. Hul beste prestasie tot dusver was een oorwinning elk tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 het Uruguay tot in 2017 aan al die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Hulle het die toernooi vyf keer gewen en 27-keer as naaswenner geëindig. Sedert 2018 neem Uruguay slegs met die reswerespan aan dié toernooi deel.<ref name="sudamericano" /> * Titeloorwinnings (5): 1981, 2014, 2016, 2017, 2025 === Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay het van 1995 tot 2003 an al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay neem sedert 2009 aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deel, waar hulle teen Brasilië, Chili, Kanada en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste prestasie tot dusver was die tweede plek in 2019. === Nasiesbeker === Sedert 2008 neem Uruguay deel aan die Nasiesbeker, waartydens nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak ontmoet. Ná gemengde resultate tydens die eerste toernooie het Uruguay die toernooi van 2017 tot 2019 drie agtereenvolgende keer gewen. * Titeloorwinnings (3): 2017, 2018, 2019 === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Uruguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Uruguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Uruguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Uruguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Uruguaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/01/regulars-and-rookies-on-uruguay-roster-for-july-internationals |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=1 Julie 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Santiago Álvarez]] || [[Skrumskakel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Juan Manuel Tafernaberry]] || Skrumskakel || Uruguay Sewes || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ignacio Álvarez]] || [[Losskakel]] || [[Lobos Rugby|Lobos]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Ícaro Amarillo]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Felipe Etcheverry]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Felipe Arcos Pérez]] || [[Senter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Alfonso Perillo Albarracín]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Joaquín Suárez]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Andrés Vilaseca]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 82 |- | [[Diego Ardao]] || [[Vleuel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Bautista Basso]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ignacio Facciolo]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Justo Ferrario]] || [[Heelagter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Juan González]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Francisco Landauer]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Germán Kessler]] || [[Haker]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 68 |- | [[Joaquín Myszka]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Sebastián Pérez]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Diego Arbelo]] || [[Stut]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Facundo Gattas]] || Stut || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Ignacio Péculo]] || Stut || [[Chicago Hounds]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Reinaldo Piussi]] || Stut || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Mateo Perillo]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Mateo Sanguinetti]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 91 |- | [[Francisco Suárez (rugbyspeler)|Francisco Suárez]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Felipe Aliaga]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Tomás Etcheverry]] || Slot || [[Old Christians Club]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Federico de Los Santos]] || Slot || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Ignacio Dotti]] || Slot || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Manuel Leindekar]] || Slot || [[Oyonnax Rugby|Oyonnax]] || style="text-align:center" | 39 |- | [[Manuel Ardao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Lucas Bianchi]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Santiago Civetta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Carlos Deus]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Manuel Diana]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Manuel Rosmarino]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Los Teros de Uruguay 2015 - Carlos Arboleya.JPG|duimnael|upright|Carlos Arboleya (2015)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Agustín Ormaechea.JPG|duimnael|upright|Agustín Ormaechea (2015)]] [[Lêer:2016 Americas Rugby Championship - Uruguay vs United States - 12.JPG|duimnael|upright|Alejandro Nieto (2016)]] [[Lêer:Felipe Berchesi 2018-02-03.jpg|duimnael|upright|Felipe Berchesi (2018)]] Een voormalige Uruguaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Diego Ormaechea]] || [[Agsteman]] || 2019 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Uruguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 107 |- | {{0}}2 || [[Mateo Sanguinetti]] * || 2014–2025 || {{0}}96 |- | {{0}}3 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || {{0}}86 |- | {{0}}4 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || {{0}}86 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || {{0}}78 |- | {{0}}6 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}7 || [[Mario Sagario]] || 2006–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Dotti]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | {{0}}9 || [[German Kessler]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 71 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Juan Manuel Gaminara]] || 2016–2019 || 40 |- | {{0}}2 || [[Diego Ormaechea]] || 1985–1999 || 37 |- | {{0}}3 || [[Andres Vilaseca]] || 2018–2024 || 24 |- | {{0}}4 || [[Jorge Zerbino]] || 1975–1985 || 20 |- | {{0}}5 || [[Diego Aguirre]] || 2002–2003 || 16 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Klappenbach]] || 2005–2015 || 15 |- | {{0}}7 || [[Mario Lame]] || 1995–2001 || 14 |- | {{0}}8 || [[Eduardo Cerruti]] || 1985–1989 || 10 |- | {{0}}9 || [[Santiago Vilaseca]] || 2015 || 10 |- | 10 || [[Arturo Avalo]] || 2012–2014 || {{0}}9 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Felipe Berchesi]] || 2011–2023 || 381 |- | {{0}}2 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 272 |- | {{0}}3 || [[Juan Menchaca]] || 1998–2007 || 254 |- | {{0}}4 || [[Jerónimo Etcheverry]] || 2008–2016 || 213 |- | {{0}}5 || [[Mathias Arocena]] || 2005–2014 || 204 |- | {{0}}6 || [[Federico Favaro]] || 2013–2021 || 200 |- | {{0}}7 || [[Marcelo Nicola]] || 1998–1995 || 178 |- | {{0}}8 || [[Agustín Ormaechea]] || 2011–2023 || 159 |- | {{0}}9 || [[Jorge Zerbino]] || 1973–1985 || 157 |- | 10 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 151 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 33 |- | {{0}}2 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || 24 |- | {{0}}3 || [[Germán Kessler]] * || 2015–2025 || 22 |- | {{0}}4 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || 19 |- | {{0}}5 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || 18 |- | {{0}}6 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || 16 |- | {{0}}7 || [[Santiago Arata]] * || 2016–2025 || 16 |- | {{0}}8 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 14 |- | {{0}}9 || [[Alfonso Cardoso]] || 1995–2003 || 13 |- | 10 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 12 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Uruguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Daniel Herrera || 1994–2000 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Diego Ormaechea || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Nicolás Inciarte en Fernando Silva || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} José Brancato en Francisco Berrutti || 2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Alberico Passadore || 2007–2008 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} García Porcel || 2008–2009 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Felipe Puig || 2009 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Camardón || 2010 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2011 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || 2011–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Esteban Meneses || 2015–2024 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Uruguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Uruguay national rugby union team|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.uru.org.uy/ Amptelike webwerf van die Uruguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay Uruguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.elpais.com.uy/ovacion/rugby Uruguaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/uruguay/ Uruguay op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Uruguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] krc492389jo2yp9x0h54dbs2aeu299s 0 43458 2923049 2437251 2026-08-08T10:11:46Z AFM 21229 2923049 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Die Kerkbode 8 Sept 1937.jpg|duimnael|links|240px|''Die Kerkbode'' het op 8 September 1937 'n foto van die kerkgebou van die [[NG gemeente Johannesburg]] op sy voorblad geplaas ter viering van die 50ste bestaansjaar van die oudste gemeente aan die [[Witwatersrand|Rand]]. Daar was toe reeds 22 gemeentes in die gebied met 62&nbsp;000 lidmate.]] [[Beeld:George Malan.jpg|duimnael|160px|Ds. [[George Stephanus Malan|G.S. Malan]], redakteur van 1913 tot 1918.]] [[Beeld:PGJ_Meiring.jpg|duimnael|160px|Ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], redakteur van 1921 tot 1938.]] [[Beeld:Ds GSJ Möller.jpg|duimnael|160px|Ds. Gideon Möller, redakteur van 1970 tot 1986.]] Die '''''Kerkbode''''' is die amptelike orgaan van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] wat in [[1849]] deur dr. [[Abraham Faure]] as ''De Gereformeerde Kerkbode'' opgerig is. Later het dit as ''De Kerkbode'' en ''Die Kerkbode'' bekendgestaan, maar in [[2003]] is die "die" in die titel laat vaar. Die blad verskyn elke twee weke. Dit is die oudste blad van sy soort in [[Suid-Afrika]]. In sy eerste 160 jaar het die ''Kerkbode'' 19 redakteurs gehad, onder wie bekende figure soos die omstrede teoloog prof. [[John du Plessis]], ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], latere leier van die [[Konserwatiewe Party]] dr. [[Andries Treurnicht]], kerkleier en skrywer dr. [[Frits Gaum]] en skrywer en voormalige moderator [[Johann Symington]]. Die ''Kerkbode'' se sirkulasie het deur die jare gewissel tussen 10&nbsp;000 en 50&nbsp;000 en dit was in 'n stadium veel invloedryker as wat die omset 'n mens sou laat vermoed. In [[2009]] skakel die blad oor na 'n formaat wat meer aan 'n tydskrif as koerant herinner, maar dit dra steeds al die kerk se amptelike berigte asook die meeste betrekkings in die NG Kerk en in sy meer as 1&nbsp;100 gemeentes. Dit word op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] uitgegee. Adri-Louise van Renen-Fourie was van 2011<ref>{{Cite web |url=http://mediamense.co.za/index.php?frontend_action=display_compound_text_content&item_id=2630 |title=Mediamense.co.za |access-date=15 Junie 2014 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305234138/http://mediamense.co.za/index.php?frontend_action=display_compound_text_content&item_id=2630 |url-status=dead }}</ref> die eerste vroulike redakteur van die ''Kerkbode'' tot sy in 2013 om gesondheidsredes moes bedank.<ref>[http://kerkbode.co.za/10-vrae-aan-adri-louise-van-renen-fourie/ 10 vrae aan … Adri-Louise van Renen-Fourie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624004340/http://kerkbode.co.za/10-vrae-aan-adri-louise-van-renen-fourie/ |date=24 Junie 2014 }}, ''Kerkbode'', [[19 September]] [[2013]].</ref> Sy is op Sondag [[15 Junie]] [[2014]] oorlede nadat lewerkanker twee jaar vantevore by haar gediagnoseer is. == Bronne == * [[Frits Gaum|Gaum, Frits]], dr. (hoofred.), ''Christelike Kernensiklopedie'', Lux Verbi.BM, Wellington, 2008. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.kerkbode.co.za/ Die Kerkbode se tuisblad] * [http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Oudredakteur-van-Kerkbode-sterf-20100617 Beeld oor afsterwe van oudredakteur ds. Tappies Möller] [[Kategorie: Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie: Afrikaanse tydskrifte]] lmcbz1dn8ycqcvkl3cfjkq4sorig1a5 0 44291 2922981 2902177 2026-08-07T19:57:57Z Labrang 143115 upd. 2922981 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Suid-Ossetië – die Staat Alanië |volle_naam = <small>Республикӕ Хуссар Ирыстон / Паддзахад Аллонстон<br /> ''Respublikæ Xussar Iryston / Paddzaxad Allonston'' ([[Osseties]])<br />სამხრეთი ოსეთი<br />''Samkhreti Oseti'' ([[Georgies]])<br />Республика Южная Осетия / Государство Алания<br />''Respublika Yuzhnaya Osetiya / Gosudarstvo Alaniya'' ([[Russies]])</small> |algemene_naam = Suid-Ossetië |beeld_vlag = Flag of South Ossetia.svg |beeld_wapen = Coat of arms of South Ossetia.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = South Ossetia (orthographic projection).svg |leuse = |volkslied = <br />[[Respublikæ Hussar Irystony Paddzahadon Gimn|Республикӕ Хуссар Ирыстоны Паддзахадон Гимн]]<br /><small>([[Transliterasie|tr.]]: ''Respublikæ Hussar Irystony Paddzahadon Gimn'')</small><br /><small>''(Osseties vir: "Volkslied van die Republiek Suid-Ossetië")''</small><br /><center>[[Lêer:Anthem of South Ossetia (vocal).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Osseties]] en [[Russies]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.neweasterneurope.eu/node/117 |title=Presidential Elections in South Ossetia – Plan B |publisher=New Eastern Europe |accessdate=9 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509075727/http://www.neweasterneurope.eu/node/117 |archive-date=9 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Zchinwali]] {{Koördinate|42|14|N|43|58|O}} |latd = 42 |latm = 14 |latNS = N |longd = 43 |longm = 58 |longEW = O |grootste_stad = [[Zchinwali]] |regeringsvorm = Semi-presidensiële [[republiek]] |leiertitels = • [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Marat Kambolov]] <small>(tussentydse)</small><br>Marat Kambolov |oppervlak_rang = |oppervlak_grootte = |oppervlak = 3&nbsp;900 |oppervlakmi² = 1&nbsp;500 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = 56&nbsp;520<ref name="MFA">{{ru}} {{cite web |url=https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |title=Статистический сборник за январь-декабрь 2021 г. |publisher=Departement van Staatsstatistiek van die Republiek Suid-Ossetië |date=29 Maart 2022 |accessdate=4 November 2022 |archive-date=28 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128005918/https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |url-status=dead }}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = 53&nbsp;532<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://sputnik-ossetia.ru/South_Ossetia/20160811/2874839.html |title=Окончательные данные переписи: в Южной Осетии живут 53 532 человека |publisher=sputnik-ossetia.ru |date=11 Augustus 2016 |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119003015/https://sputnik-ossetia.ru/South_Ossetia/20160811/2874839.html |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2015 |bevolkingsdigtheid = 13,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 35,5 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $100&nbsp;miljoen<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://investrso.su/ekonomika/valovoj-vnutrennij-produkt |title=Валовой внутренний продукт |accessdate=12 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413124653/http://investrso.su/ekonomika/valovoj-vnutrennij-produkt |archive-date=13 April 2018 |url-status=live}}</ref> |BBP_rang = – |BBP_jaar = 2017 |BBP_per_kapita = $2&nbsp;000 |BBP_per_kapita_rang = – |onafhanklikheidstipe = Gedeeltelik erkende staat |onafhanklikheidsgebeure = • Verklaar<br />• Erkenning |onafhanklikheidsdatums = <br />van [[Georgië]]<br />[[29 Mei]] [[1992]]<br />[[26 Augustus]] [[2008]] (beperk) |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Roebel|Russiese roebel]] |geldeenheid_kode = RUB |land_kode = |tydsone = MSK |utc_afwyking = [[UTC+03:00|+3]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = ''geen'' |skakelkode = 995 34 |voetskrif = }} '''Suid-Ossetië''' ([[Osseties]]: Хуссар Ирыстон, ''Chussar Iryston''; [[Georgies]]: სამხრეთი ოსეთი, ''Samchreti Osseti''; [[Russies]]: Южная Осетия, ''Juschnaja Ossetija''), amptelik die '''Republiek Suid-Ossetië – die Staat Alanië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rferl.org/a/caucasus-report-south-ossetia-referendum-name-change/28298590.html |title=South Ossetia Referendum On Name Change Steers Clear Of Thornier Unification Issue |website=RadioFreeEurope/RadioLiberty |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223134003/https://www.rferl.org/a/caucasus-report-south-ossetia-referendum-name-change/28298590.html |archive-date=23 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://oc-media.org/referendum-to-rename-south-ossetia-alania-set-for-april/ |title=Referendum to rename South Ossetia ‘Alania’ set for April |website=oc-media.org |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416234554/https://oc-media.org/referendum-to-rename-south-ossetia-alania-set-for-april/ |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (Osseties: Республикӕ Хуссар Ирыстон / Паддзахад Аллонстон, ''Respublikæ Xussar Iryston / Paddzaxad Allonston''; Russies: Республика Южная Осетия / Государство Алания, ''Respublika Yuzhnaya Osetiya / Gosudarstvo Alaniya''), is volgens [[internasionale reg]] 'n deel van [[Georgië]], maar vorm ''[[de facto]]'' 'n onafhanklike<ref>{{en}} {{cite book |author=Olga Oliker, Thomas S. Szayna |title=Faultlines of Conflict in Central Asia and the South Caucasus: Implications for the U.S. Army |publisher=[[RAND Korporasie]] |year=2003 |isbn=0-8330-3260-7}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Emmanuel Karagiannis |title=Energy and Security in the Caucasus |publisher=Routledge |year=2002 |isbn=0-7007-1481-2}}</ref> republiek,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/aug/07/russia.sport |title=Georgia up in arms over Olympic cash |publisher=[[The Guardian]] |author=Tom Parfitt |date=7 Augustus 2007 |accessdate=4 November 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.isn.ethz.ch/news/sw/details.cfm?id=15265 |title=Kosovo wishes in Caucasus |publisher=International Relations and Security Network |author=Simon Saradzhyan |date=28 Maart 2006 |accessdate=23 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080223001504/http://www.isn.ethz.ch/news/sw/details.cfm?id=15265 |archive-date=23 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> sonder algemene internasionale erkenning. [[Lêer:Georgia high detail map.png|duimnael|links|’n Kaart van [[Georgië]] wat die gebiede [[Abchasië]] (groen) en Suid-Ossetië (pers) aandui, wat albei de facto onafhanklik is]] [[Lêer:South Ossetian landscape.JPG|duimnael|links|Landskap in Suid-Ossetië se Ezhawa-distrik]] Alhoewel Georgië nie beheer oor Suid-Ossetië uitoefen nie, beskou die Georgiese regering, die [[Verenigde Nasies]] en die meerderheid van die wêreld se regerings Suid-Ossetië as deel van Georgië, wie se grondwet ná dié gebied as ''die voormalige outonome distrik Suid-Ossetië'' verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=222 |title=The former autonomous district of South Ossetia |publisher=Regering van Georgia |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527011043/http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Ossetië is in die suidelike Groter [[Kaukasus]] geleë. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Zchinwali]]. Suid-Ossetië beslaan 'n oppervlakte van 3&nbsp;900&nbsp;km² en het 'n bevolking van 56&nbsp;520 in 2022 gehad. Suid-Ossetië grens in die noorde aan die [[Rusland|Russiese]] deelgebied [[Noord-Ossetië-Alanië]]. Soms word na Suid-Ossetië, [[Abchasië]] en [[Transnistrië]] as post-Sowjetse "bevrore konfliksones" verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2006/05/mil-060523-rferl01.htm |title=OSCE: De Gucht Discusses Montenegro Referendum, Frozen Conflicts |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130080608/https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2006/05/mil-060523-rferl01.htm |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iasps.org/eng_editor/socor_show.php?lang=&main=&type=6&article_id=356 |title=Frozen Conflicts in the Black Sea-South Caucasus Region |publisher=IASPS Policy Briefings |date=1 Maart 2004 |accessdate=26 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605100210/http://www.iasps.org/eng_editor/socor_show.php?lang=&main=&type=6&article_id=356 |archive-date=5 Junie 2013}}</ref> Almal is lidlande van die Gemeenskap vir Demokrasie en Regte van Nasies. == Politiek == === Internasionale erkenning === [[Lêer:Abkhazia and South Ossetia international recognition.svg|duimnael|links|Internasionale erkenning van Abchasië en Suid-Ossetië: {{sleutel|#ff0000|Abchasië en Suid-Ossetië}} {{sleutel|#008800|VN-lidlande wat Abchasië en Suid-Ossetië se onafhanklikheid erken}} {{sleutel|#ff8c00|''De facto'' lande wat Abchasië en Suid-Ossetië se onafhanklikheid erken}} {{sleutel|#e6ea40|''De facto'' lande wat Suid-Ossetië se onafhanklikheid erken}} {{sleutel|#c0c0c0|Lande wat die onafhanklikheid van Abchasië en Suid-Ossetië nie erken nie}}]] ; VN-lidlande * {{vlagland|Rusland}} erken Suid-Ossetië sedert 26 Augustus 2008 ná die Suid-Ossetië-oorlog van 2008.<ref name="chinadaily.com.cn">{{en}} {{cite web |url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2008-09/06/content_7005202.htm |title=Russia welcomes Nicaragua's recognition of South Ossetia, Abkhazia |work=China Daily |date=6 September 2008 |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118230558/http://www.chinadaily.com.cn/world/2008-09/06/content_7005202.htm |archive-date=18 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagland|Nicaragua}} erken Suid-Ossetië op 5 September 2008.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.rian.ru/world/20080904/116538071.html |title=Nicaragua recognizes South Ossetia and Abkhazia &#124; Top Russian news and analysis online &#124; 'RIA Novosti' newswire |publisher=En.rian.ru |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501202433/http://en.rian.ru/world/20080904/116538071.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagland|Venezuela}} erken Suid-Ossetië op 10 September 2009.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rferl.org/content/Chavez_Visits_Russia_To_Discuss_Arms_Energy_Deals/1819273.html |title=Chavez Recognizes South Ossetia, Abkhazia As Independent – Radio Free Europe/Radio Liberty © 2009 |publisher=Rferl.org |date=10 September 2009 |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821182449/http://www.rferl.org/content/Chavez_Visits_Russia_To_Discuss_Arms_Energy_Deals/1819273.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagland|Sirië}} erken Suid-Ossetië op 29 Mei 2018.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rferl.org/a/georgia-syria-establishes-diplomatic-relations-with-abkhazia-south-ossetia/29257063.html |title=Georgia Severs Relations With Syria For Recognizing Abkhazia, South Ossetia |work=rferl.org |date=29 Mei 2018 |accessdate=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407200611/https://www.rferl.org/a/georgia-syria-establishes-diplomatic-relations-with-abkhazia-south-ossetia/29257063.html |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ; Gedeeltelik erkende en nie-erkende gebiede * {{vlagland|Abchasië}} erken Suid-Ossetië op 17 November 2006.<ref name="Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же">{{ru}} {{cite web |url=http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html |title=Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же |publisher=Newsru |date=17 November 2006 |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203203941/https://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagland|Transnistrië}} erken Suid-Ossetië op 17 November 2006.<ref name="Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же" /> ; Voormalige erkenning * {{vlagland|Tuvalu}} erken Suid-Ossetië op 18 September 2011,<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://cominf.org/node/1166489404 |title=Сообщение МИД РЮО &#124; Информационное агентство Рес |publisher=Cominf.org |date=23 September 2011 |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221084527/http://cominf.org/node/1166489404 |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar neem die erkenning op 31 Maart 2014 terug.<ref>{{en}} [http://www.mfa.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=59&info_id=17401 mfa.gov.ge: ''Statement of the Georgian Foreign Ministry regarding the establishment of diplomatic and consular relations''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331144318/http://mfa.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=59&info_id=17401 |date=31 Maart 2014 }}</ref> * {{vlagland|Nauru}} erken Suid-Ossetië op 16 Desember 2009,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.rian.ru/exsoviet/20091215/157242695.html |title=Pacific island recognizes Abkhazia's independence |publisher=RIA Novosti |accessdate=22 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508215546/http://en.rian.ru/exsoviet/20091215/157242695.html |archive-date=8 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar neem die erkenning in juli 2026 terug.<ref>{{cite web |url=https://civil.ge/archives/746547 |title=Nauru Withdraws Recognition of Georgia’s Occupied Regions |publisher=Civil Georgia | date=2026-07-30 |accessdate=2026-08-07 | language=en}}</ref> == Etniese samestelling == [[Lêer:Caucasus-ethnic en.svg|duimnael|links|Etniese kaart van die [[Kaukasus]]-streek]] [[Ossetiërs]] vorm met 48&nbsp;146 inwoners die meerderheid van die bevolking (89,9 persent).<ref name="sensus">{{en}} [http://pop-stat.mashke.org/rso-ethnic2015.htm Ethnic composition of Ossetia 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706014845/http://pop-stat.mashke.org/rso-ethnic2015.htm |date= 6 Julie 2018 }}</ref> {| class="wikitable" width="40%" ! colspan=4 | Etniese samestelling van Suid-Ossetië (2015)<ref name="sensus" /> |- ! Etniese groep !! Aantal !! % |- | '''[[Ossetiërs]]'''|| '''48&nbsp;146''' || '''89,9''' |- | [[Georgiërs]] || 3&nbsp;966 || 7,4 |- | [[Russe]] || 610 || 1,1 |- | [[Armeniërs]] || 378 || 0,7 |- | Ander || 432 || 0,8 |- ! Suid-Ossetië (totaal) || 53&nbsp;532 || 100 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Ossetia|Suid-Ossetië}} * {{en}} {{Wikivoyage|South_Ossetia|Suid-Ossetië}} * {{os}} [https://presidentruo.org/ President van Suid-Ossetië] {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Suid-Ossetië}} [[Kategorie:Omstrede gebiede]] [[Kategorie:Suid-Ossetië| ]] rnt45z3ibmfyn36jp71hmse5tmp2hv7 10 45544 2922983 2767418 2026-08-07T20:00:19Z SpesBona 2720 + 2026 2922983 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = Superrugby |title = [[Superrugby]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |above = '''[[SANZAAR]]''' • [[Superrugby-konsessiegebiede]] • [[Superrugbytrofee|Trofee]] • [[Lys van Superrugbyrekords|Rekords]] |group1 = '''Spanne''' |list1 = {{Navigasieboks|subgroup |group1 = '''Huidige''' |list1 = [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] • [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] • [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] • [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] • [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] • [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] • [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] • [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] |group2 = '''Vorige''' |list2 = [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] • [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] • [[Jaguares (Superrugbyspan)|Jaguares]] • [[Southern Kings (Pro14-rugbyspan)|Kings]] • [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] • [[Melbourne Rebels (Superrugbyspan)|Rebels]] • [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] • [[Southern Spears (Superrugbyspan)|Southern Spears]] • [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] • [[Sunwolves (Superrugbyspan)|Sunwolves]] • [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] }} |group2 = Super 12-seisoene |list2 = [[1996 Super 12-seisoen|1996]] • [[1997 Super 12-seisoen|1997]] • [[1998 Super 12-seisoen|1998]] • [[1999 Super 12-seisoen|1999]] • [[2000 Super 12-seisoen|2000]] • [[2001 Super 12-seisoen|2001]] • [[2002 Super 12-seisoen|2002]] • [[2003 Super 12-seisoen|2003]] • [[2004 Super 12-seisoen|2004]] • [[2005 Super 12-seisoen|2005]] |group3 = Super 14-seisoene |list3 = [[2006 Super 14-seisoen|2006]] • [[2007 Super 14-seisoen|2007]] • [[2008 Super 14-seisoen|2008]] • [[2009 Super 14-seisoen|2009]] • [[2010 Super 14-seisoen|2010]] |group4 = Superrugbyseisoene |list4 = [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] • [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] • [[2013 Superrugbyseisoen|2013]] • [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] • [[2015 Superrugbyseisoen|2015]] • [[2016 Superrugbyseisoen|2016]] • [[2017 Superrugbyseisoen|2017]] • [[2018 Superrugbyseisoen|2018]] • [[2019 Superrugbyseisoen|2019]] • [[2020 Superrugbyseisoen|2020]] • [[2021 Superrugbyseisoen|2021]] • [[2022 Superrugbyseisoen|2022]] • [[2023 Superrugbyseisoen|2023]] • [[2024 Superrugbyseisoen|2024]] • [[2025 Superrugbyseisoen|2025]] • [[2026 Superrugbyseisoen|2026]] |group5 = Kampioene |list5 = [[Lys van Super 12-kampioene|Super 12]] • [[Lys van Super 14-kampioene|Super 14]] • [[Lys van Superrugbykampioene|Superrugby]] }} <noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorie:Rugbysjablone]] </noinclude> 75t1z1lananbawj5a8zx7irn67r4x4r 0 46461 2922920 2894382 2026-08-07T12:36:17Z Oesjaar 7467 /* A */ Ek hoop so! 2922920 wikitext text/x-wiki Dit is 'n poging hierdie om [[Afrikaans]]e woorde vir algemene [[Engels]]e '''lugvaartterme''' weer te gee of te skep. {{abc}} == A == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Abeam || Dwars, langsaan, regteenoor || |- | Abort/Reject || Aborteer, afgelas || |- | Accelerate || Versnel || |- | Acceleration || [[Versnelling]] || |- | Action list || Aksielys || |- | Advance angle || Voorloophoek || |- | Advancing blade || Voorwaartse lem || |- | Adverse || Ongunstig || |- | Adverse aileron yaw || Rolroergier || |- | Adverse yaw || Ongunstige gier || |- | Advisory airspace || Advieslugruim || |- | Aerobatic || Kunsvlieg, kunsvlug || |- | Aerodrome || Vliegveld || |- | Aerofoil || Stroomblad, [[vlerkprofiel]] || Britse Engels |- | Aerodynamic (adj) || Lugdinamies || |- | Aerodynamics (n) || [[Lugdinamika]] || |- | Aeronautics || [[Lugvaartkunde]] || |- | Aeroplane || [[Vliegtuig]] || |- | Aft || Agter || |- | Aileron || [[Rolroer]] || |- | Air force || [[Lugmag]] || |- | Air freight || [[Lugvrag]] || |- | Air traffic control || Lugverkeerleiding || |- | Air wing || Lugvleuel || |- | Airbrake || [[Lugrem]] || |- | Aircraft || Lugvaartuig || “vliegtuig” is iets anders! |- | Aircraft carrier || [[Vliegdekskip]] || |- | Airfield || Vliegveld || |- | Airframe || Lugraam || |- | Airflow || Lugvloei || |- | Airfoil || [[Vlerkprofiel]] || Amerikaanse Engels |- | Airmanship || Lugsin, vliegkuns || |- | Airport || [[Lughawe]] || |- | Airspace || Lugruim || |- | Airspeed || Lugspoed || |- | Airspeed indicator || Lugspoedwyser || |- | Airway || Lugweg || |- | Alternator || [[Alternator|Wisselstroomopwekker]] || |- | Altimeter || [[Altimeter]], [[hoogtemeter]] || |- | Altitude || Hoogte, (hoogte bo seespieël of hoogte bo seevlak) || |- | Angle || Hoek || |- | Angle of attack || Invalshoek || |- | Angle of incidence || Steekhoek || |- | Angular momentum || Hoekmomentum || |- | Annunciator || Waarskuwingslig || |- | Antenna || [[Lugdraad]] || |- | Anti-aircraft || Lugafweer || |- | Anti-ice || Yswering || |- | Apparatus || Toestel || |- | Approach (n) || Nadering || |- | Apron || Aansitblad, laaiblad, staanblad || |- | APU access door || Hulpkrageenheidstoegangsdeur || |- | Arc || Boog || |- | Arrester hook || Landingshaak || |- | Articulated rotor || Gelede rotor || |- | Artificial || Kunsmatig || |- | Artificial horison || Kunsmatige horison || Meer korrek is standwyser |- | Aspect ratio || Aspekverhouding, slankheidsverhouding || |- | ATB (air turnback) || OIL (omdraai in lug) || |- | Attitude (aircraft, disc) || Stand || |- | Attitude (pilot) || Houding || |- | Attitude indicator || Standwyser || |- | Audio || Klank- (voorvoegsel) || |- | Autogiro || Outogiro || |- | Autopilot || [[Stuuroutomaat]] || |- | Autorotation || Outorotasie || |- | Auxiliary || Hulp || |- | Auxiliary power unit || Hulpkrageenheid || |- | Avionics || [[Avionika]] || |- | Avoidance || Vermyding || |- | Axis || As || |- | Azimuth || Rigting ([[Asimut]]) || |- |} == B == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Backfire || Terugplof || |- | Bank || Krink, kanteling || |- | Bank angle || Krinkhoek || |- | Bar || Staaf || |- | Barrel roll || Spiraalrol || Nie vaatjierol nie. |- | Base leg || Indraaisy || |- | Beacon || Baken || |- | Bearing (machine) || Laer || |- | Bearing (radio) || Peiling || |- | Before landing checks || Voorlandingsgebooie || |- | Bendix || Glyrat || |- | Bernoulli’s principle || [[Bernoulli se beginsel]] || |- | Biplane || Dubbeldekker || |- | Black box || Vlugopnemer || |- | Blade (rotor) || Blad || |- | Blade angle || Bladhoek || |- | Blade sailing || Bladseil## || |- | Bleed air || Bloeilug || |- | Blimp ||| Ballonskip || |- | Blowback || Terugflap || |- | Boundary || Grens || |- | Boundary layer || Grenslaag || |- | Brake || Rem || |- || Briefing || Voorligting || |- | Bus bar || Bus, stam, geleistam || |- | Butterfly valve || Vlinderklep, vleuelklep || |- |} == C == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Calibrate || Yk || |- | Calibrated || Geyk || |- | Cam || Nok || |- | Camber || Kromming || Ook welwing |- | Camshaft || [[Nokas]] || |- | Canard || Neusvlerk || Onsekerheid oor die woord |- | Canopy || Kap, kajuitkap || |- | Carbon dioxide || [[Koolsuurgas]] || |- | Carburettor || [[Vergasser]] || |- | Carburettor heat || Vergasserhitte || |- | Cargo plane || Vragvliegtuig || |- | Caution || Versigtigheid || |- || Ceiling || Plafon, klimplafon || |- | Centre of gravity || Swaartepunt || |- | Centre of pressure || Drukmiddelpunt || |- | Centreline || Middellyn || |- | Centrifugal || [[Middelpuntvliedende krag|Middelpuntvliedend]] || |- | Centripetal || [[Middelpuntsoekende krag|Middelpuntsoekend]] || |- | Chord || [[Koord (lugvaart)|Koord]] || |- | Clearance || Klaring || |- | Cockpit || Kajuit || |- | Collective Pitch || Gesamentlike steek reëlaar || |- | Confirm || Bevestig || |- | Control yoke || Stuurstang || |- | Course || Koers || |- | Cruise || Kruis || |- | Cruise speed || Kruisspoed || |- |} == D == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Density altitude || Digtheidshoogte || |- | Dorsal || || |- | Downwind leg || Windaf || |- | Drag || [[Sleurkrag|Sleur]] || |- | Drag coefficient ||[[Sleurkoëffisiënt]]|| |- | Drain cap heater || Aftapdopverwarmer || |- |} == E == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Elevation || Hoogte || |- | Elevator || [[Hoogteroer]] || |- | Empennage || Stertvlakke || |- | Endurance || Uithouvermoë || |- | Endurance || Reikafstand || |- | Engine cowl || Enjinkap || |- | Engine cowl || Enjinkappaneel || |- |} == F== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Fan belt || Waaierband || |- | Feathering (propeller) || [[Skroef (lugvaart)|Faanposisie]] || Posisie van minste weerstand |- | Final approach || Finale nadering || |- | Flameout || Uitvlam<ref>DICTIONARY CONTAINING ELECTRICAL, ELECTRONIC AND RELATED TERMS deur CHRIS CILLIE</ref> || |- | Flaperon || Klaprolroer || |- | Flaps || [[Klappe]] || |- | Flight level || Vlugvlak || |- | Flutter || Vladder || |- | Forced landing || Noodlanding || |- | Fuselage || Romp || |- |} == G == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Gain || Wins || |- | Gauge || Meter || |- | Gear || Rat || |- | Gearbox || Ratkas || |- | General aviation || Algemene lugvaart || |- | Generator || Opwekker || |- | Gimbal || || |- | Glide || Sweef || |- | Glider || [[Sweeftuig]] || |- | Glidepath || Glybaan || |- | Glideslope || Glyhelling || |- | Go-around || Verbyskiet || |- | Governor || [[Reëlaar]] || |- | Gradient || Helling || |- | Gravity || [[Swaartekrag]] || |- | Ground cushion || Grondkussing || |- | Ground effect || Grondeffek || |- | Ground speed || Grondspoed || |- | Guidance || Leiding || |- | Gust || Vlaag || |- | Gyrocopter || Girokopter || |- | Gyroscope || [[Giroskoop]] || |- |} == H == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Hangar || Loods || |- | Harness || Harnas || |- | Hatch || Luik || |- | Header tank || Houtenk || |- | Heading || Neusrigting, rigting || |- | Heads-up display || Opkykskerm || |- | Height || Hoogte bo grond || |- | Helicopter || [[Helikopter]] || |- | Heliport || Helihawe || |- | Hemisphere || Halfrond || |- | Hijack (n) || Skaking, kaping || |- | Hijack (v) || Skaak, kaap || |- | Hinge || Skarnier || |- | Holding pattern || Houpatroon || |- | Holding point || Houpunt || |- | Holding RPM || Houtoertal || |- | Holdoff || Afhou || |- | Hooke’s joint || Hooke-koppeling || |- | Horsepower || [[Perdekrag]] || |- | Hot air balloon || Warmlugballon || |- | Hover || Stilhang || |- | Hub || [[Naaf]] || |- || Hull || Romp || |- | Humid || Vogtig || |- | Humidity || Voggehalte || |- | Hydraulic || Hidrolies || |- | Hydraulics || Hidrolika || |- | Hysteresis || [[Histerese]] || |- |} == J == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Jet (aircraft) || [[Straalvliegtuig]], spuitvliegtuig || |- | Jet engine || [[Straalmotor]] || |- | Jet fuel || Stralerbrandstof || |- | Jet plane || Spuitvliegtuig || |- | Jumbo jet || Makrostraler || |- |} == K == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Kit || Boustel || |- | Knot || [[Knoop (snelheid)|Knoop]] || |- |} == L == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Landing checks ||Eindnaderingsgebooie || |- | Leading edge || Leirand || |- | Leaning (as in mixture) || Verarm (in arm en ryk mengsel) || |- | Lift || [[Hefkrag]] || |- | Longitudinal axis || Langskeepsas || |- | Loop || Lus || |- |} == M == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Manifold || Spruitstuk || |- | Manifold drain cock || Spruitstukaftapkraan || |- | Monoplane || Enkelvlerk || |- |} == N == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Nacelle || [[Enjinhulsel]] || Ook nasel. |- | Nautical || Seevaarts- (voorvoegsel) || |- | Nautical mile || [[Seemyl]] || |- | Navaid || Navigasiehulpmiddel || |- | Navigation || [[Navigasie]] || |- | Navigation flight || Oorlandse vlug || |- | Nitrogen || [[Stikstof]] || |- | Noise (electrical) || Ruis || |- | Noise (environmental) || Geraas || |- | Normal axis || Normale as || |- | Nosewheel || Neuswiel || |- | Notch || Keep || |- |} == O == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Overhead || Oorhoofs || |- | Offset || Afset || |- | Operation complete || Missie klaar / missie voltooi || |- | Operational || Bedryfs- (voorvoegsel) || |- | Orbit (n) || [[Wentelbaan]] || |- | Orbit (v) || Wentel || |- | Oscillation || Ossillasie || |- | Overhaul || Opknap, opknapping || |- | Overhead (adj) || Bo-oor || |- | Overlap || Oorvleueling || |- | Over-pitching || ## || |- | Oxygen || [[Suurstof]] || |- | Oxygen mask ||Suurstofmasker || |- |} == P== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Piston rod || Suierstang || |- | Pitch || Opwip || |- | Pitch || Hei || |- | Precautionary landing || Voorsorglanding || |- | Prime || Voorlaai || |- | Primer || Inspuitpompie || |- | Propeller || [[Skroef (lugvaart)|Lugskroef]] || |- | Propeller blade || Skroefblad, Skroeflem |- | Propellor Pitch || Skroefsteek || |- | Pully || Katrol || |- | Pump interstage return port || Pomptussentrapterugvloeipoort || |- | Push Back || Terugstoot || |- |} == R == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Ram air turbine || [[Stulugturbine]] || |- | Rocket Propusion || Vuurpylaandrywing || |- | Roll || Rol || |- | Root fairing || Wortelstroomkap || |- | Rudder || Rigtingroer || |- | Rudder ratio changer || Rigtingroerverhoudingwisselaar || |- |} == S == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Service ceiling || Diensplafon || |- | Side wind || Dwarswind || |- | Sideslip || Glip || |- | Slats || Leirandklappe || |- | Slip and turn indicator || Draaiaanwyser || |- | Slipstream || Glystroom || |- | Spanner || Moersleutel || |- | Spin || Tolvlug || |- | Spin recovery || Tolvlugherstel || |- | Splice terminal || Splitlasaansluiter || |- | Spoiler || Stromingsversteurder || Versteurder is aanvaarbaar. |- | Squawk || Kekkel || |- | Stall || Staak || |- | Stall recovery || Staakherstel || |- | Start Valve || Moerklep || |- | Straight and level || Reguit en gelyk || |- | Stressed skin wing || Gespannehuidvlerk || |- | Swing wing || Swaaivlerk || |- |} == T == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Tail plane || Stertvlak || |- | Taxiing || Ry na die aanloopbaan || of ry na die houpunt |- | Taxiway || Rybaan || |- | Throttle || Gasarm || |- | Throttle friction nut || Gasarm skroefklemmoer || |- | Thrust || [[Stukrag]] || |- | Thrust reverser fan sleeve || Stukragtrustellerwaaierhuls || |- | Torque || [[Wringkrag]] || |- | Torque wrench || [[Wringsleutel]] || |- | Track || Grondbaan || |- | Track || Vlugbaan || |- | Trailing edge || Agterrand || |- | Trailing edge || Volgrand || |- | Transition altitude || Oorgangshoogte || |- | Transition level || Oorgangsvlak || |- | Trim || Trim || |- | Trim tabs || Trimvlak || |- | Triplane || Trippeldekker || Driedubbele dekker <small>(suiwerder :af)</small> |- | Turboprop(eller) || [[Turboskroef]] || |- | Turret || Skiettoring || |- |} == U == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Undercarriage || Onderstel || |- | Unmanned || Onbeman || |- | Unserviceable || Ondiensbaar || |- | Upper limit || Bogrens, boperk || |- |} == V == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Vacuum pump || Suigpomp || |- | Variable-pitch propeller || [[Veranderbare steekhoekskroef]] |- | Variable sweep wing || Vlerk met reëlbare pylhoek || |- | Validation (licence) || Bekragtiging || |- | Vapour || Damp || |- | Vaporise || Verdamp || |- | Vapour lock || Dampborrel || |- | Variation (change) || Wisseling || |- | Variation (magnetic) || Variasie || |- | Vector || Vektor || |- | Velocity || [[Snelheid]] || |- | Venturi effect || [[Venturi-effek]] || |- | Vertical || [[Vertikaal]] || |- | Vertical speed indicator || Vertikale spoedwyser || |- | Visual flight || Sigvlug || |- | Voltage || Spanning || |- | Vortex || Warreling, dwarreling || |- | Vortex ring || Warrelring || |- | Vortices || Werwels of vortekse || |- |} == W == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Wake || Volgstroom || |- | Washout || || |- | Waypoint || Draaipunt || |- | Weight || Massa (korrek), gewig (uitgedien)|| |- | Windscreen || Windskerm, voorruit || |- | Windsock || [[Windkous]] || |- | Wing || [[Vlerk (lugvaart)|Vlerk]] || |- |} == Y == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Yaw || Gier || |- | Yaw damper || Gierdemper || |- | Yoke || Stuurstang || |- |} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * http://b.org.za/fly/Lugvaartterme.pdf [[Kategorie:Lugvaart]] [[Kategorie:Afrikaanse woorde]] mh0zm6mgadkyr424aaljmg4mu55gef3 2922933 2922920 2026-08-07T13:51:14Z Oesjaar 7467 /* A */ Skakel 2922933 wikitext text/x-wiki Dit is 'n poging hierdie om [[Afrikaans]]e woorde vir algemene [[Engels]]e '''lugvaartterme''' weer te gee of te skep. {{abc}} == A == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Abeam || Dwars, langsaan, regteenoor || |- | Abort/Reject || Aborteer, afgelas || |- | Accelerate || Versnel || |- | Acceleration || [[Versnelling]] || |- | Action list || Aksielys || |- | Advance angle || Voorloophoek || |- | Advancing blade || Voorwaartse lem || |- | Adverse || Ongunstig || |- | Adverse aileron yaw || Rolroergier || |- | Adverse yaw || Ongunstige gier || |- | Advisory airspace || Advieslugruim || |- | Aerobatic || Kunsvlieg, kunsvlug || |- | Aerodrome || Vliegveld || |- | Aerofoil || Stroomblad, [[vlerkprofiel]] || Britse Engels |- | Aerodynamic (adj) || Lugdinamies || |- | Aerodynamics (n) || [[Lugdinamika]] || |- | Aeronautics || [[Lugvaartkunde]] || |- | Aeroplane || [[Vliegtuig]] || |- | Aft || Agter || |- | Aileron || [[Rolroer]] || |- | Air force || [[Lugmag]] || |- | Air freight || [[Lugvrag]] || |- | Air traffic control || Lugverkeerleiding || |- | Air wing || Lugvleuel || |- | Airbrake || [[Lugrem]] || |- | Aircraft || Lugvaartuig || “vliegtuig” is iets anders! |- | Aircraft carrier || [[Vliegdekskip]] || |- | Airfield || Vliegveld || |- | Airframe || Lugraam || |- | Airflow || Lugvloei || |- | Airfoil || [[Vlerkprofiel]] || Amerikaanse Engels |- | Airmanship || Lugsin, vliegkuns || |- | Airport || [[Lughawe]] || |- | Airspace || Lugruim || |- | Airspeed || Lugspoed || |- | Airspeed indicator || Lugspoedwyser || |- | Airway || Lugweg || |- | Alternator || [[Alternator|Wisselstroomopwekker]] || |- | Altimeter || [[Altimeter]], [[hoogtemeter]] || |- | Altitude || Hoogte, (hoogte bo seespieël of hoogte bo seevlak) || |- | Angle || Hoek || |- | Angle of attack || Invalshoek || |- | Angle of incidence || Steekhoek || |- | Angular momentum || Hoekmomentum || |- | Annunciator || Waarskuwingslig || |- | Antenna || [[Lugdraad]] || |- | Anti-aircraft || Lugafweer || |- | Anti-ice || Yswering || |- | Apparatus || Toestel || |- | Approach (n) || Nadering || |- | Apron || Aansitblad, laaiblad, staanblad || |- | APU access door || Hulpkrageenheidstoegangsdeur || |- | Arc || Boog || |- | Arrester hook || Landingshaak || |- | Articulated rotor || Gelede rotor || |- | Artificial || Kunsmatig || |- | Artificial horison || Kunsmatige horison || Meer korrek is standwyser |- | Aspect ratio || Aspekverhouding, slankheidsverhouding || |- | ATB (air turnback) || OIL (omdraai in lug) || |- | Attitude (aircraft, disc) || Stand || |- | Attitude (pilot) || Houding || |- | Attitude indicator || Standwyser || |- | Audio || Klank- (voorvoegsel) || |- | Autogiro || Outogiro || |- | Autopilot || [[Stuuroutomaat]] || |- | Autorotation || Outorotasie || |- | Auxiliary || Hulp || |- | Auxiliary power unit || [[Hulpkrageenheid]] || |- | Avionics || [[Avionika]] || |- | Avoidance || Vermyding || |- | Axis || As || |- | Azimuth || Rigting ([[Asimut]]) || |- |} == B == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Backfire || Terugplof || |- | Bank || Krink, kanteling || |- | Bank angle || Krinkhoek || |- | Bar || Staaf || |- | Barrel roll || Spiraalrol || Nie vaatjierol nie. |- | Base leg || Indraaisy || |- | Beacon || Baken || |- | Bearing (machine) || Laer || |- | Bearing (radio) || Peiling || |- | Before landing checks || Voorlandingsgebooie || |- | Bendix || Glyrat || |- | Bernoulli’s principle || [[Bernoulli se beginsel]] || |- | Biplane || Dubbeldekker || |- | Black box || Vlugopnemer || |- | Blade (rotor) || Blad || |- | Blade angle || Bladhoek || |- | Blade sailing || Bladseil## || |- | Bleed air || Bloeilug || |- | Blimp ||| Ballonskip || |- | Blowback || Terugflap || |- | Boundary || Grens || |- | Boundary layer || Grenslaag || |- | Brake || Rem || |- || Briefing || Voorligting || |- | Bus bar || Bus, stam, geleistam || |- | Butterfly valve || Vlinderklep, vleuelklep || |- |} == C == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Calibrate || Yk || |- | Calibrated || Geyk || |- | Cam || Nok || |- | Camber || Kromming || Ook welwing |- | Camshaft || [[Nokas]] || |- | Canard || Neusvlerk || Onsekerheid oor die woord |- | Canopy || Kap, kajuitkap || |- | Carbon dioxide || [[Koolsuurgas]] || |- | Carburettor || [[Vergasser]] || |- | Carburettor heat || Vergasserhitte || |- | Cargo plane || Vragvliegtuig || |- | Caution || Versigtigheid || |- || Ceiling || Plafon, klimplafon || |- | Centre of gravity || Swaartepunt || |- | Centre of pressure || Drukmiddelpunt || |- | Centreline || Middellyn || |- | Centrifugal || [[Middelpuntvliedende krag|Middelpuntvliedend]] || |- | Centripetal || [[Middelpuntsoekende krag|Middelpuntsoekend]] || |- | Chord || [[Koord (lugvaart)|Koord]] || |- | Clearance || Klaring || |- | Cockpit || Kajuit || |- | Collective Pitch || Gesamentlike steek reëlaar || |- | Confirm || Bevestig || |- | Control yoke || Stuurstang || |- | Course || Koers || |- | Cruise || Kruis || |- | Cruise speed || Kruisspoed || |- |} == D == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Density altitude || Digtheidshoogte || |- | Dorsal || || |- | Downwind leg || Windaf || |- | Drag || [[Sleurkrag|Sleur]] || |- | Drag coefficient ||[[Sleurkoëffisiënt]]|| |- | Drain cap heater || Aftapdopverwarmer || |- |} == E == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Elevation || Hoogte || |- | Elevator || [[Hoogteroer]] || |- | Empennage || Stertvlakke || |- | Endurance || Uithouvermoë || |- | Endurance || Reikafstand || |- | Engine cowl || Enjinkap || |- | Engine cowl || Enjinkappaneel || |- |} == F== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Fan belt || Waaierband || |- | Feathering (propeller) || [[Skroef (lugvaart)|Faanposisie]] || Posisie van minste weerstand |- | Final approach || Finale nadering || |- | Flameout || Uitvlam<ref>DICTIONARY CONTAINING ELECTRICAL, ELECTRONIC AND RELATED TERMS deur CHRIS CILLIE</ref> || |- | Flaperon || Klaprolroer || |- | Flaps || [[Klappe]] || |- | Flight level || Vlugvlak || |- | Flutter || Vladder || |- | Forced landing || Noodlanding || |- | Fuselage || Romp || |- |} == G == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Gain || Wins || |- | Gauge || Meter || |- | Gear || Rat || |- | Gearbox || Ratkas || |- | General aviation || Algemene lugvaart || |- | Generator || Opwekker || |- | Gimbal || || |- | Glide || Sweef || |- | Glider || [[Sweeftuig]] || |- | Glidepath || Glybaan || |- | Glideslope || Glyhelling || |- | Go-around || Verbyskiet || |- | Governor || [[Reëlaar]] || |- | Gradient || Helling || |- | Gravity || [[Swaartekrag]] || |- | Ground cushion || Grondkussing || |- | Ground effect || Grondeffek || |- | Ground speed || Grondspoed || |- | Guidance || Leiding || |- | Gust || Vlaag || |- | Gyrocopter || Girokopter || |- | Gyroscope || [[Giroskoop]] || |- |} == H == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Hangar || Loods || |- | Harness || Harnas || |- | Hatch || Luik || |- | Header tank || Houtenk || |- | Heading || Neusrigting, rigting || |- | Heads-up display || Opkykskerm || |- | Height || Hoogte bo grond || |- | Helicopter || [[Helikopter]] || |- | Heliport || Helihawe || |- | Hemisphere || Halfrond || |- | Hijack (n) || Skaking, kaping || |- | Hijack (v) || Skaak, kaap || |- | Hinge || Skarnier || |- | Holding pattern || Houpatroon || |- | Holding point || Houpunt || |- | Holding RPM || Houtoertal || |- | Holdoff || Afhou || |- | Hooke’s joint || Hooke-koppeling || |- | Horsepower || [[Perdekrag]] || |- | Hot air balloon || Warmlugballon || |- | Hover || Stilhang || |- | Hub || [[Naaf]] || |- || Hull || Romp || |- | Humid || Vogtig || |- | Humidity || Voggehalte || |- | Hydraulic || Hidrolies || |- | Hydraulics || Hidrolika || |- | Hysteresis || [[Histerese]] || |- |} == J == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Jet (aircraft) || [[Straalvliegtuig]], spuitvliegtuig || |- | Jet engine || [[Straalmotor]] || |- | Jet fuel || Stralerbrandstof || |- | Jet plane || Spuitvliegtuig || |- | Jumbo jet || Makrostraler || |- |} == K == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Kit || Boustel || |- | Knot || [[Knoop (snelheid)|Knoop]] || |- |} == L == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Landing checks ||Eindnaderingsgebooie || |- | Leading edge || Leirand || |- | Leaning (as in mixture) || Verarm (in arm en ryk mengsel) || |- | Lift || [[Hefkrag]] || |- | Longitudinal axis || Langskeepsas || |- | Loop || Lus || |- |} == M == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Manifold || Spruitstuk || |- | Manifold drain cock || Spruitstukaftapkraan || |- | Monoplane || Enkelvlerk || |- |} == N == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Nacelle || [[Enjinhulsel]] || Ook nasel. |- | Nautical || Seevaarts- (voorvoegsel) || |- | Nautical mile || [[Seemyl]] || |- | Navaid || Navigasiehulpmiddel || |- | Navigation || [[Navigasie]] || |- | Navigation flight || Oorlandse vlug || |- | Nitrogen || [[Stikstof]] || |- | Noise (electrical) || Ruis || |- | Noise (environmental) || Geraas || |- | Normal axis || Normale as || |- | Nosewheel || Neuswiel || |- | Notch || Keep || |- |} == O == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Overhead || Oorhoofs || |- | Offset || Afset || |- | Operation complete || Missie klaar / missie voltooi || |- | Operational || Bedryfs- (voorvoegsel) || |- | Orbit (n) || [[Wentelbaan]] || |- | Orbit (v) || Wentel || |- | Oscillation || Ossillasie || |- | Overhaul || Opknap, opknapping || |- | Overhead (adj) || Bo-oor || |- | Overlap || Oorvleueling || |- | Over-pitching || ## || |- | Oxygen || [[Suurstof]] || |- | Oxygen mask ||Suurstofmasker || |- |} == P== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Piston rod || Suierstang || |- | Pitch || Opwip || |- | Pitch || Hei || |- | Precautionary landing || Voorsorglanding || |- | Prime || Voorlaai || |- | Primer || Inspuitpompie || |- | Propeller || [[Skroef (lugvaart)|Lugskroef]] || |- | Propeller blade || Skroefblad, Skroeflem |- | Propellor Pitch || Skroefsteek || |- | Pully || Katrol || |- | Pump interstage return port || Pomptussentrapterugvloeipoort || |- | Push Back || Terugstoot || |- |} == R == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Ram air turbine || [[Stulugturbine]] || |- | Rocket Propusion || Vuurpylaandrywing || |- | Roll || Rol || |- | Root fairing || Wortelstroomkap || |- | Rudder || Rigtingroer || |- | Rudder ratio changer || Rigtingroerverhoudingwisselaar || |- |} == S == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Service ceiling || Diensplafon || |- | Side wind || Dwarswind || |- | Sideslip || Glip || |- | Slats || Leirandklappe || |- | Slip and turn indicator || Draaiaanwyser || |- | Slipstream || Glystroom || |- | Spanner || Moersleutel || |- | Spin || Tolvlug || |- | Spin recovery || Tolvlugherstel || |- | Splice terminal || Splitlasaansluiter || |- | Spoiler || Stromingsversteurder || Versteurder is aanvaarbaar. |- | Squawk || Kekkel || |- | Stall || Staak || |- | Stall recovery || Staakherstel || |- | Start Valve || Moerklep || |- | Straight and level || Reguit en gelyk || |- | Stressed skin wing || Gespannehuidvlerk || |- | Swing wing || Swaaivlerk || |- |} == T == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Tail plane || Stertvlak || |- | Taxiing || Ry na die aanloopbaan || of ry na die houpunt |- | Taxiway || Rybaan || |- | Throttle || Gasarm || |- | Throttle friction nut || Gasarm skroefklemmoer || |- | Thrust || [[Stukrag]] || |- | Thrust reverser fan sleeve || Stukragtrustellerwaaierhuls || |- | Torque || [[Wringkrag]] || |- | Torque wrench || [[Wringsleutel]] || |- | Track || Grondbaan || |- | Track || Vlugbaan || |- | Trailing edge || Agterrand || |- | Trailing edge || Volgrand || |- | Transition altitude || Oorgangshoogte || |- | Transition level || Oorgangsvlak || |- | Trim || Trim || |- | Trim tabs || Trimvlak || |- | Triplane || Trippeldekker || Driedubbele dekker <small>(suiwerder :af)</small> |- | Turboprop(eller) || [[Turboskroef]] || |- | Turret || Skiettoring || |- |} == U == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Undercarriage || Onderstel || |- | Unmanned || Onbeman || |- | Unserviceable || Ondiensbaar || |- | Upper limit || Bogrens, boperk || |- |} == V == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Vacuum pump || Suigpomp || |- | Variable-pitch propeller || [[Veranderbare steekhoekskroef]] |- | Variable sweep wing || Vlerk met reëlbare pylhoek || |- | Validation (licence) || Bekragtiging || |- | Vapour || Damp || |- | Vaporise || Verdamp || |- | Vapour lock || Dampborrel || |- | Variation (change) || Wisseling || |- | Variation (magnetic) || Variasie || |- | Vector || Vektor || |- | Velocity || [[Snelheid]] || |- | Venturi effect || [[Venturi-effek]] || |- | Vertical || [[Vertikaal]] || |- | Vertical speed indicator || Vertikale spoedwyser || |- | Visual flight || Sigvlug || |- | Voltage || Spanning || |- | Vortex || Warreling, dwarreling || |- | Vortex ring || Warrelring || |- | Vortices || Werwels of vortekse || |- |} == W == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Wake || Volgstroom || |- | Washout || || |- | Waypoint || Draaipunt || |- | Weight || Massa (korrek), gewig (uitgedien)|| |- | Windscreen || Windskerm, voorruit || |- | Windsock || [[Windkous]] || |- | Wing || [[Vlerk (lugvaart)|Vlerk]] || |- |} == Y == {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! [[Engels]] !! [[Afrikaans]] !! Kommentaar |- | Yaw || Gier || |- | Yaw damper || Gierdemper || |- | Yoke || Stuurstang || |- |} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * http://b.org.za/fly/Lugvaartterme.pdf [[Kategorie:Lugvaart]] [[Kategorie:Afrikaanse woorde]] bxawlk6yn021i4cnh79eze3wudz0gkz 0 47760 2923021 2883813 2026-08-08T01:36:28Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2923021 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Suid-Afrika nasionale sokkerspan embleem.png|180px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Bafana Bafana''<br />("Seuns Seuns" of<br />"gaan Seuns gaan Seuns") | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 53&nbsp;400 | voorsitter = | afrigter = | kaptein = [[Ronwen Williams]] | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = FFDD00 | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23a | patroon_b2 = _rsa23a | patroon_ra2 = _rsa23a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 03785D | liggaam2 = 03785D | regterarm2 = 03785D | broek2 = 03785D | kouse2 = 03785D |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} Die '''Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan''' of '''Bafana Bafana''' is [[Suid-Afrika]] se nasionale [[sokker]]span vir mans. Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle keer in [[1992]] tot die wêreldarena terug nadat hulle vir jare deur [[FIFA]] verban was. Die vroue-sokkerspan se bynaam is die [[Banyana-Banyana]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> [[Lêer:Southafrica soccerteam.PNG|duimnael|links|Bafana Bafana tydens 'n opwarmingswedstryd in 2008]] Die span het die 19de [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] in Junie 2010 aanbied nadat hulle die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|Konfederasiebeker]] suksesvol in 2009 aangebied het. Hiermee is hulle is die eerste [[Afrika]]-land wat geleentheid gegun is om die Wêreldbekertoernooi aan te bied. Bafana Bafana is egter in die groepfase uitgeskakel. Die span behaal in Augustus 1996 die 16de plek op die FIFA-wêreldranglys, die hoogste posisie wat hulle beklee het. In Desember 1992 bereik hulle hul laagste plek met die 124de posisie op die wêreldranglys. Die span word tans deur [[Hugo Broos]] afgerig. == Deelname aan die FIFA-Wêreldbeker == Suid-Afrika was tussen 1966–1974 uitgesluit van deelname. Tussen 1978 en 1990 was Suid-Afrika nie 'n FIFA-lid nie. In 1992 speel Suid-Afrika sy eerste Wêreldbeker kwalifikasie-wedstryd. {| class="toccolours" width=60% | valign=left align=top width=33% | 1994 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 1998 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|Eerste ronde]]<br /> 2002 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|Eerste ronde]]<br /> 2006 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 2010 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Eerste ronde (Organiseerder)]] <br /> | valign=left align=top width=33% | 2014 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 2018 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 2022 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 2026 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Nog nie bekend nie]]<br /> 2030 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|Nog nie bekend nie]]<br /> |} == Deelname aan die Konfederasiebeker == {| class="toccolours" width=60% | valign=left align=top width=33% | 1997 · [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1997|Eerste ronde]]<br /> 2009 · [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|Vierde]]<br /> 2013 · [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> | valign=left align=top width=33% | 2017 · [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> 2021 · [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Nie gekwalifiseer nie]]<br /> |} == Deelname aan die Afrikabeker == {| class="toccolours" width=60% | valign=left align=top width=33% | 1957 · Gediskwalifiseer<br /> 1994 · Nie gekwalifiseer nie<br /> 1996 · [[Afrikanasiesbeker 1996|'''Wenner''']]<br /> 1998 · Tweede<br /> 2000 · Derde<br /> 2002 · Kwarteindrondte<br /> 2004 · Eerste ronde<br /> 2006 · Eerste ronde<br /> 2008 · Eerste ronde<br /> | valign=left align=top width=33% | 2010 · Nie gekwalifiseer nie<br /> 2012 · Nie gekwalifiseer nie<br /> 2013 · [[Afrikanasiesbeker 2013|Kwarteindrondte]]<br /> 2015 · Groepfase<br /> 2017 · Nie gekwalifiseer nie<br /> 2019 · Kwarteindrondte<br /> 2021 · Nie gekwalifiseer nie<br /> 2023 · Halfeindrondtee<br /> 2025 · Nog nie bekend nie<br /> |} == Deelname aan die Afrika-kampioenskappe van Nasies == {| class="toccolours" width=60% | valign=left align=top width=33% | 2009 · Nie gekwalifiseer nie<br /> | valign=left align=top width=33% | | valign=left align=top width=33% | |} == Deelname aan die COSAFA-beker == Suid-Afrika is een van die lande wat aan die [[COSAFA-beker]] deelneem. {| class="toccolours" width=60% | valign=left align=top width=33% | 1997 · <small>Nie deelgeneem nie</small><br /> 1998 · Kwarteindstryd<br /> 1999 · Kwarteindstryd<br /> 2000 · Derde<br /> 2001 · Kwarteindstryd<br /> 2002 · '''Wenner'''<br /> 2003 · Kwarteindstryd<br /> 2004 · Eerste ronde<br /> 2005 · Derde<br /> | valign=left align=top width=33% | 2006 · Eerste ronde<br /> 2007 · '''Wenner'''<br /> 2008 · '''Wenner''' * <br /> 2009 · Vierde * <br /> 2013 · Derde<br /> 2015 · Kwarteindstryd<br /> 2016 · '''Wenner'''<br /> 2017 · Kwarteindstryd<br /> 2018 · Kwarteindstryd<br /> |} : * <small>Deelname deur 'n B-elftal (bestaande uit tweede divisiespelers).</small> == Top-spelers == === Meeste wedstryde === {| class="wikitable" |- align=center !Speler !Loopbaan !Wedstryde (Doele) |- |[[Aaron Mokoena]] |1999–2010 |107 (1) |- |[[Siphiwe Tshabalala]] |2006–nou |88 (12) |- |[[Siyabonga Nomvethe]] |1999–2012 |81 (16) |- |[[Benni McCarthy]] |1997–2012 |80 (32) |- |[[Shaun Bartlett]] |1995–2005 |74 (28) |- |[[John Moshoeu]] |1993–2004 |73 (8) |- |[[Delron Buckley]] |1998–2008 |72 (10) |- |[[Bernard Parker]] |2007-nou |68 (23) |- |[[Lucas Radebe]] |1992–2003 |70 (2) |- |[[Andre Arendse]] |1995–2004 |67 (0) |- |[[Sibusiso Zuma]] |1998–2008 |67 (13) |- |[[Helman Mkhalele]] |1994–2001 |66 (7) |- |[[Mark Fish]] |1993–2004 |62 (2) |} === Meeste doelskoppe === {| class="wikitable" |- align=center !Speler !Loopbaan !Doele (Wedstryde) |- | [[Benni McCarthy]] |1997–2012 |32 (80) |- | [[Shaun Bartlett]] |1995–2005 |28 (74) |- |[[Katlego Mphela]] |2005-nou |23 (68) |- |[[Bernard Parker]] |2007-nou |23 (38) |- | [[Phil Masinga]] |1992–2001 |18 (58) |- | [[Siyabonga Nomvethe]] |1999–2012 |16 (81) |- | [[Sibusiso Zuma]] |1998–2008 |13 (67) |- | [[Siphiwe Tshabalala]] |2006–nou |12 (88) |- | [[Teko Modise]] |2007–2012 |10 (66) |- |[[Delron Buckley]] |1998–2008 |10 (72) |} == Bekende (oud-)spelers == {{div col}} * [[Benni McCarthy]] * [[John Moshoeu]] * [[Bernard Parker]] * [[Steven Pienaar]] * [[Lucas Radebe]] * [[Hans Vonk (doelman)|Hans Vonk]] {{Div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|South Africa national association football team}} * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] {{Portaalbalk|Sport|Suid-Afrika|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] 5163etybhijt25f5lir84wzvcxbuzxi 0 51142 2922995 2918630 2026-08-07T20:18:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922995 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Fargo'''<br /> [[Lêer:Broadway Downtown Fargo, North Dakota.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:ND Cass County Fargo.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of North Dakota.svg|20px]] [[Noord-Dakota]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|46|52|N|96|47|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 98,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 274 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 105&nbsp;549 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 922/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;777 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT (UTC -5) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -12,5 / 22,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 576,3 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tim Mahoney (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cityoffargo.com ''cityoffargo.com''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Fargo''' is die grootste stad in die [[Amerikaanse]] [[deelstaat]] van [[Noord-Dakota]]. Tydens die 2020-sensus het die stad 'n bevolking van 125&nbsp;900 gehad, wat in 2024 op 136 285 geraam is.<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/profile/Fargo_city,_North_Dakota?g=160XX00US3825700 |publisher=United States Census Bureau |access-date=June 13, 2024}}</ref> Fargo en sy tweelingstad Moorhead, Minnesota, vorm die kern van die Fargo-Moorhead- metropolitaanse gebied, wat in 2020 'n bevolking van 248 591 gehad het. Dit is die setel van Cass County. Fargo is in 1871 aan die Red River of the North se vloedvlakte gestig.<ref name="NYT4213">{{cite news|title=Sandbag Season Has Fargo Thinking of a Better Way|url=https://www.nytimes.com/2013/04/03/us/fargo-nd-seeks-flood-protection.html|access-date=April 3, 2013|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2013|author=John Eligon|quote="When you have a 100-year flood four years out of five, that's a great challenge," Gov. Jack Dalrymple said.}}</ref> Dit is 'n kulturele, kleinhandel-, gesondheidsorg-, opvoedkundige en industriële sentrum vir suidoostelike Noord-Dakota en noordwestelike Minnesota. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit is in die stad. == Geskiedenis == Die Noord-Dakota Landboukollege is in 1890 gestig as Noord-Dakota se grondtoelae-universiteit en is in 1915 vir die eerste keer deur die North Central Association geakkrediteer. In 1960 het NDAC bekend geword as die Noord-Dakota Staatsuniversiteit.<ref>{{Cite web |title=History and Traditions {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320041104/https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-date=March 20, 2022 |access-date=August 11, 2023 |website=www.ndsu.edu}}</ref> ===20ste eeu=== Vroeg in die 20ste eeu het die motorbedryf gefloreer, en in 1905 het Fargo die tuiste geword van die Pence Automobile Company, 'n maatskappy wat op 'n stadium 29% van alle [[Buick]]s versprei het.<ref>{{Cite web |last=Halgrimson |first=Andrea |date=September 12, 2010 |title=Halgrimson: Pence building in Fargo has had many tenants |url=https://www.inforum.com/lifestyle/arts-entertainment/halgrimson-pence-building-in-fargo-has-had-many-tenants |access-date=August 13, 2023 |website=InForum |publisher=The Forum of Fargo-Moorhead |language=en}}</ref> Daarbenewens het Fargo ook 'n streeks Ford- monteeraanleg gehuisves, wat teen 1917 sowat 70 motors per monteer het. Die aanleg het tot 1956 in werking gebly.<ref>{{Cite web |title=Section 2: Manufacturers {{!}} 8th Grade North Dakota Studies |url=https://www.ndstudies.gov/gr8/content/unit-iii-waves-development-1861-1920/lesson-2-making-living/topic-11-age-automobiles/section-2-manufacturers |access-date=August 13, 2023 |website=North Dakota Studies |publisher=State Historical Society of North Dakota |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ford Building {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210056/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-date=April 3, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> Op Werkersdag in 1910 het Theodore Roosevelt Fargo besoek om die hoeksteen van die kollege se nuwe biblioteek te lê.<ref name=":0">{{Cite book|title=Almanac of North Dakota mysteries & oddities, 2009–2010|last=Jackson|first=William|date=2008|publisher=Valley Star Books|isbn=978-0967734989|pages=14|oclc=259419005}}</ref> Voor 'n skare van 30 000 het Roosevelt gepraat oor sy eerste besoek aan Fargo 27 jaar tevore, en sy ervaring met plaasboerdery in Noord-Dakota gekrediteer vir sy uiteindelike opgang tot die presidentskap.<ref name=":0"/> [[Lêer:1957 Fargo tornado.jpg|duimnael|links|F5 tornado bereik die Hector Internasionale Lughawe, 1957]] Fargo-Moorhead het na die [[Tweede Wêreldoorlog]] gefloreer, en die stad het vinnig gegroei. In 1957 het dit die 1957 Fargo-tornado beleef wat 'n groot deel van die noordelike punt van die stad vernietig het.<ref>{{Cite book |last=Jackson |first=William |title=North Dakota Tornadoes Twisters & Cyclones |publisher=Valley Star Publications |year=2024 |isbn=979-8-89480-378-4 |location=Dickinson, ND |pages=46 |language=English}}</ref> Ted Fujita, bekend vir sy Fujita-tornadoskaal, het foto's van die Fargo-tornado geanaliseer en hom gehelp om sy idees vir "muurwolk" en "stertwolk" te ontwikkel. Dit was die eerste belangrike wetenskaplike beskrywende terme wat met tornado's geassosieer word.<ref>{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=NOAA |title=Fargo 1957 F5 Tornado |url=https://www.weather.gov/fgf/fargo57tornado |access-date=August 13, 2023 |website=www.weather.gov |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fujita |first=Tetsuya Theodore |date=1959 |title="Detailed Analysis of the Fargo Tornadoes of June 20, 1957," by Fujita, Tetsuya, University of Chicago, Department of Meteorology, Severe Local Storms Project, Technical Report Number 5 to U.S. Weather Bureau, 1959. |url=https://swco-ir.tdl.org/handle/10605/262088 |access-date=August 13, 2023 |website=swco-ir.tdl.org |publisher=Texas Tech University Southwest Collection/Special Collections Library |language=en}}</ref> Die konstruksie van twee snelweë (I-29 en I-94) het reis in die streek gerevolusioneer en die groei van Fargo na die suide en weste van die stadsgrense gestoot. In 1972 is die West Acres-winkelsentrum, die grootste winkelsentrum in Noord-Dakota, naby die kruising van die twee snelweë gebou. Hierdie winkelsentrum het 'n katalisator vir kleinhandelgroei in die gebied geword.<ref>{{Cite web |title=West Acres {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601025036/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-date=June 1, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> == Onlangse geskiedenis == Fargo het vinnig maar bestendig uitgebrei. Sedert die middel-1980's het die grootste deel van nuwe residensiële groei in die suidelike en suidwestelike sones van die gebied plaasgevind (byvoorbeeld in Wes-Fargo) as gevolg van geografiese beperkings aan die noordekant.<ref>{{Cite web |title=The City of Fargo - Find Your Neighborhood |url=https://fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202021553/https://www.fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-date=February 2, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=fargond.gov}}</ref> Die stad se belangrikste kleinhandeldistrikte aan die suidwestekant het eweneens vinnige ontwikkeling ervaar. Die middestad van Fargo is [[Gentrifikasie|gentrifiseer]], deels danksy beleggings deur die stad en private ontwikkelaars in die Renaissance-sone.<ref>{{Cite web |title=Downtown gentrification: the good, the bad, and the unaffordable |url=https://hpr1.com/index.php/arts-entertainment/arts/downtown-gentrification-the-good-the-bad-and-the-unaffordable |access-date=August 11, 2023 |website=High Plains Reader, Fargo ND |language=en}}</ref> Die meeste ouer woonbuurte, soos Horace Mann, het óf agteruitgang vermy óf is herleef deur behuisingsrehabilitasie wat deur beplanningsagentskappe bevorder word om die stad se kern te versterk. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit (NDSU) het vinnig gegroei tot 'n belangrike navorsingsuniversiteit en vorm 'n belangrike komponent van die stad se identiteit en ekonomie.<ref>{{Cite web |title=Study: NDSU has major impact on region's economy {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/news/view/detail/29367 |access-date=August 13, 2023 |website=www.ndsu.edu |archive-date=22 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722110231/https://www.ndsu.edu/news/view/detail/29367 |url-status=dead }}</ref> Die meeste studente woon buite die kampus in die omliggende Roosevelt-woonbuurt. Die universiteit het 'n teenwoordigheid in die middestad gevestig deur beide akademiese geboue en woonstelbehuising. Daarbenewens het NDSU Bison Football 'n beduidende aanhang onder baie inwoners van die omgewing gekry. In onlangse jare het Fargo ook 'n streekstegnologie- en gesondheidsorgsentrum geword, as gevolg van Microsoft en Sanford Health wat albei streekskampusse in die middestad gebou het.<ref>{{Cite web |date=July 9, 2019 |title=What's behind Fargo-Moorhead's boom? |url=https://www.minnpost.com/economy/2019/07/whats-behind-fargo-moorheads-boom/ |access-date=August 13, 2023 |publisher=MinnPost |language=en}}</ref> Sedert die laat 1990's het die Fargo-Moorhead Metropolitaanse Statistiese Gebied konsekwent een van die laagste werkloosheidsyfers onder Metro's in die Verenigde State gehad.<ref>{{Cite web |title=Fargo, ND-MN Economy at a Glance |url=https://www.bls.gov/eag/eag.nd_fargo_msa.htm |access-date=August 19, 2023 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Dakota]] 7qteix0wca7x4mbzb4u4o8rndm03moq 0 52169 2922986 2809529 2026-08-07T20:08:42Z Sobaka 328 skakel 2922986 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rainbow nation flag.jpg|duimnael|Patriotte waai die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] tydens 'n sportbyeenkoms by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Pretoria]].]] '''Patriotisme''' of '''vaderlandsliefde''' is 'n gevoel van trots teenoor (bepaalde aspekte van) 'n persoon se [[land]] van herkoms of (na emigrasie) die land waarin 'n persoon woonagtig is. Volgens [[HAT]] word patriotisme gedefinieer as: ''Bereidheid om jou eie belang op te offer, vir die welsyn van jou volk.'' 'n Persoon wat vaderlandsliefde betoon word 'n '''patriot''' genoem. Patriotisme is dus die gevoel van liefde, toewyding en gevoel van gehegtheid aan 'n mens se land. Hierdie gehegtheid kan 'n kombinasie wees van baie verskillende gevoelens, [[taal]] wat verband hou met 'n mens se eie vaderland, insluitend etniese, kulturele, politieke of historiese aspekte. Dit sluit 'n stel konsepte in wat nou verwant is aan [[nasionalisme]], meestal [[burgerlike nasionalisme]] en soms kulturele nasionalisme.<ref na oo5seyxq2x1wvfr21eqrcq14mi20pz1 2922993 2922986 2026-08-07T20:14:49Z Sobaka 328 Rol weergawe [[Special:Diff/2922986|2922986]] deur [[Special:Contributions/Sobaka|Sobaka]] ([[User talk:Sobaka|bespreek]]) terug. 2922993 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rainbow nation flag.jpg|duimnael|Patriotte waai die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] tydens 'n sportbyeenkoms by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Pretoria]].]] '''Patriotisme''' of '''vaderlandsliefde''' is 'n gevoel van trots teenoor (bepaalde aspekte van) 'n persoon se [[land]] van herkoms of (na emigrasie) die land waarin 'n persoon woonagtig is. Volgens [[HAT]] word patriotisme gedefinieer as: ''Bereidheid om jou eie belang op te offer, vir die welsyn van jou volk.'' 'n Persoon wat vaderlandsliefde betoon word 'n '''patriot''' genoem. Patriotisme is dus die gevoel van liefde, toewyding en gevoel van gehegtheid aan 'n mens se land. Hierdie gehegtheid kan 'n kombinasie wees van baie verskillende gevoelens, [[taal]] wat verband hou met 'n mens se eie vaderland, insluitend etniese, kulturele, politieke of historiese aspekte. Dit sluit 'n stel konsepte in wat nou verwant is aan [[nasionalisme]], meestal burgerlike nasionalisme en soms kulturele nasionalisme.<ref name="books.google.com">{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=5N-wqTXwiU0C&pg=PA313 |title= Historical Dictionary of the Enlightenment |author= Harvey Chisick |date= 2005-02-10|access-date= 2013-11-03|isbn= 9780810865488 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://plato.stanford.edu/entries/nationalism/ |title= Nationalism (Stanford Encyclopedia of Philosophy) |publisher= Plato.stanford.edu |access-date= 2013-11-03}}</ref><ref>{{cite web|url= http://plato.stanford.edu/entries/patriotism/ |title= Patriotism (Stanford Encyclopedia of Philosophy) |publisher= Plato.stanford.edu |access-date= 2013-11-03}}</ref> Sommige manifestasies van patriotisme beklemtoon die "grond"-element in liefde vir 'n mens se geboorteland en gebruik die [[Simbool|simboliek]] van [[landbou]] en die [[grond]].<ref> {{cite journal | url = https://books.google.com/books?id=0pmFAAAAIAAJ | title = Organic gardening and farming | journal = Organic Gardening and Farming | publisher = Rodale Press | date = 1966 | volume = 13 | page = 109 | access-date = 2018-04-28 | quote = 'n Land begin met sy grond. ’n Land moet op sy grond staan. Sy mense moet lief wees vir sy grond. Die grond is sy basiese kapitaal. Patriotisme beteken 'n liefde vir 'n mens se grond [...]. }} </ref><ref> {{cite book | last1 = Bašić | first1 = Ferdo | title = The Soils of Croatia | url = https://books.google.com/books?id=VbJEAAAAQBAJ | series = World Soils Book Series | location = Dordrecht | publisher = Springer Science & Business Media | date = 2013 | pages = 16–17 | isbn = 9789400758155 | access-date = 2018-04-28 | quote = Grond is die basis van Kroatiese natuurskoon en 'n emosionele grondslag van patriotisme! [...] Landskap is die 'emosionele grondslag' van patriotisme en die gevoel dat die mens tot 'n gebied behoort. ’n Sleutelfunksie in die vorming en instandhouding daarvan is grond, want dit bepaal landskapkenmerke en die voordele van opsies vir moontlike vorme van grondgebruik. Die mens het 'indrukke', dit wil sê 'boodskappe', op die landskap gelaat. Om die natuurlike plantegroei te verander en die ruimte wat deur landbou geskep word binne te gaan, is die 'kultuurlandskap' wat deur natuurlike toestande geskep word, wat hierdie ruimte [...] verryk. [...] Geveg vir oorlewing, het ons hardwerkende voorvaders, sonder enige meganisasie, 'n 'vloeiende menssgemaakte gebied' voorberei as 'n stomme getuie van vorige lewensomstandighede op Kroatiese eilande [...]. }} </ref> – soos ook vertoon in die konsep "''Blut und Boden''". ==Terminologie en gebruik== 'n Oormaat patriotisme in die verdediging van 'n volk word chauvinisme genoem; 'n ander verwante term is jingoisme. Die [[Engels]]e woord ''Patriot'' is afgelei van "''Compatriot''", in die 1590's, van Middel-Frans "''Patriot''" in die 15de eeu. Die Franse woord se "Landgenoot" en "Patriote" het direk van Laat [[Latyn]] ''Patriota'' "landgenoot" in die 6de eeu ontstaan. Van [[Grieks]]e ''Patriote'' "landgenoot", van ''Patrios'' "van 'n mens se vaders," Patris "vaderland." Die term Patriot is "toegepas op barbare wat as onbeskaafd of primitief beskou is wat slegs 'n gemeenskaplike ''Patris'' of vaderland gehad het." Die oorspronklike Europese betekenis van Patriotte was van toepassing op enigiemand wat 'n landgenoot was wat van daardie land afkomstig is, ongeag die sosiaal-ekonomiese status. == Geskiedenis == [[Lêer:Paul Stahr - Be Patriotic, Sign your Country's Pledge to Save the Food.jpg|duimnael|'n Amerikaanse plakkaat met 'n patriotiese tema (1917), uitgereik deur die Amerikaanse Voedseladministrasie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]].]] Die algemene idee van burgerlike deug en groeptoewyding is deur die historiese tydperk wêreldwyd in [[kultuur]] getuig. Vir die [[Verligting]]sdenkers van 18de-eeuse [[Europa]], is lojaliteit aan die [[staat]] hoofsaaklik beskou as in teenstelling met lojaliteit aan die Kerk. Daar is geargumenteer dat geestelikes nie toegelaat moet word om in openbare skole skool te gee nie, aangesien hul fokus op godsdiens was, sodat hulle nie liefde vir die vaderland by hul studente kon inspireer nie. Een van die mees invloedryke voorstanders van hierdie klassieke idee van patriotisme was [[Jean-Jacques Rousseau]].<ref name="books.google.com"/> Sommige Verligtingsdenkers het ook gekritiseer wat hulle as die oormaat van patriotisme beskou het. In 1774 het [[Samuel Johnson]] ''The Patriot'' gepubliseer, 'n kritiek op wat hy as vals patriotisme beskou het. Op die aand van 7 April 1775 het hy die beroemde stelling gemaak: "Patriotisme is die laaste toevlug van die skurk."<ref>{{Citation|last=Boswell|first=James|title=The Life of Samuel Johnson|year=1986|editor-last=Hibbert|editor-first=Christopher|publisher=Penguin Classics|location=New York|isbn=978-0-14-043116-2}}</ref> James Boswell, wat hierdie opmerking in sy ''Life of Johnson'' gerapporteer het, verskaf nie konteks vir die aanhaling nie, en daar is dus aangevoer dat Johnson in werklikheid die valse gebruik van die term "patriotisme" deur tydgenote soos John Stuart, 3de Graaf van Bute (die patriot-minister) en sy ondersteuners aanval; Johnson het elders gepraat ten gunste van wat hy as "ware" patriotisme beskou het.<ref name="Griffin bl. 21">{{Citation|last=Griffin|first=Dustin|title=Patriotism and Poetry in Eighteenth-Century Britain|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2005|isbn=978-0-521-00959-1}}</ref> Daar is egter geen direkte bewyse wat die algemeen aanvaarde oortuiging weerspreek dat Johnson se beroemde opmerking 'n kritiek op patriotisme self was nie. ==Kulturele aspekte== Kultuur is dikwels 'n integrale aspek van patriotisme. Baie patriotiese mense is trots daarop om 'n duidelike, gemeenskaplike kultuur te deel, en glo dat dit sentraal staan tot hul nasionale identiteit en eenheid. Baie is toegewy aan die behoud van hul tradisionele kultuur en moedig kulturele assimilasie aan. Sommige van die meer burgerlike vorme van patriotisme is egter geneig om etniese kultuur te ontklemtoon ten gunste van 'n gedeelde politieke kultuur.<ref>{{cite encyclopedia |title=Patriotism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |last=Baumeister |first=Andrea |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |location=United States |url=https://www.britannica.com/topic/patriotism-sociology }}</ref><ref>{{cite magazine |last=Schmidt |first=Royal J. |date=1956 |title=Cultural Nationalism in Herder |magazine=Journal of the History of Ideas |location=Philadelphia, Pennsylvania |publisher=University of Pennsylvania Press }}</ref> ==Filosofiese kwessies== Patriotisme kan versterk word deur die aanhang van 'n nasionale [[godsdiens]] ('n burgerlike godsdiens of selfs 'n [[teokrasie]]). Dit is die teenoorgestelde van die skeiding van kerk en staat wat deur die Verligtingsdenkers geëis word wat patriotisme en geloof as soortgelyke en opponerende magte beskou het. Michael Billig en Jean Bethke Elshtain het albei aangevoer dat die verskil tussen patriotisme en geloof moeilik is om te onderskei en grootliks staatmaak op die houding van die een wat die etikettering doen.<ref>Billig, Michael. ''Banal Nationalism.'' London: Sage Publishers, 1995, bl. 56–58.</ref> Christopher Heath Wellman,<ref>{{cite web| url = http://www.carnegiecouncil.org/people/data/christopher_heath__wellman.html| title = Christopher Wellman, Professor of Philosophy at Washington University in St. Louis, and Professorial Research Fellow at Charles Sturt University in the Centre for Applied Philosophy and Public Ethics.| access-date = 3 Januarie 2023| archive-date = 25 Maart 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170325071008/http://www.carnegiecouncil.org/people/data/christopher_heath__wellman.html| url-status = dead}}</ref> professor in filosofie aan die Washington Universiteit in [[St. Louis]], beskryf dat 'n gewilde siening van die "patriotistiese" posisie sterk verpligtinge teenoor landgenote is en slegs minimale Samaritaanse verantwoordelikhede teenoor buitelanders.<ref name="LRRECS">{{Cite book|title=Liberal Rights and Responsibilities: Essays on Citizenship and Sovereignty|url=https://books.google.com/books?id=Sco4AAAAQBAJ|first=Christopher Heath|last=Wellman|publisher=Oxford University Press|location=New York|year=2014|pages=32, 50|isbn=9780199982189}}</ref> Wellman noem hierdie posisie "patriotisties" eerder as "nasionalisties" om die lede van territoriale, politieke eenhede eerder as kulturele groepe uit te sonder.<ref name="LRRECS"/> [[George Orwell]] het in sy invloedryke opstel ''Notes on Nationalism'' patriotisme van die verwante konsep van [[nasionalisme]] onderskei: "Met 'patriotisme' bedoel ek toewyding aan 'n bepaalde plek en 'n bepaalde lewenswyse, wat 'n mens glo die beste in die wêreld is, maar wat nie op ander mense wil afdwing nie. Patriotisme is van sy aard defensief, beide [[militêr]] en kultureel. Nasionalisme, aan die ander kant, is onlosmaaklik van die begeerte na [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]]. Die blywende doel van elke nasionalis is om meer mag en meer aansien te verseker, nie vir homself nie, maar vir die nasie of ander eenheid waarin hy gekies het om sy eie individualiteit te versink."<ref>Orwell, George ''Essays,'' John Carey, Ed., Alfred A. Knopf, New York, 2002</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Patriotism}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionalisme]] [[Kategorie:Politieke terme]] b3rq9lfs4h54cnzwz9d0qgm9ocn75fg 2922994 2922993 2026-08-07T20:15:39Z Sobaka 328 2922994 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rainbow nation flag.jpg|duimnael|Patriotte waai die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] tydens 'n sportbyeenkoms by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Pretoria]].]] '''Patriotisme''' of '''vaderlandsliefde''' is 'n gevoel van trots teenoor (bepaalde aspekte van) 'n persoon se [[land]] van herkoms of (na emigrasie) die land waarin 'n persoon woonagtig is. Volgens [[HAT]] word patriotisme gedefinieer as: ''Bereidheid om jou eie belang op te offer, vir die welsyn van jou volk.'' 'n Persoon wat vaderlandsliefde betoon word 'n '''patriot''' genoem. Patriotisme is dus die gevoel van liefde, toewyding en gevoel van gehegtheid aan 'n mens se land. Hierdie gehegtheid kan 'n kombinasie wees van baie verskillende gevoelens, [[taal]] wat verband hou met 'n mens se eie vaderland, insluitend etniese, kulturele, politieke of historiese aspekte. Dit sluit 'n stel konsepte in wat nou verwant is aan [[nasionalisme]], meestal [[burgerlike nasionalisme]] en soms kulturele nasionalisme.<ref name="books.google.com">{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=5N-wqTXwiU0C&pg=PA313 |title= Historical Dictionary of the Enlightenment |author= Harvey Chisick |date= 2005-02-10|access-date= 2013-11-03|isbn= 9780810865488 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://plato.stanford.edu/entries/nationalism/ |title= Nationalism (Stanford Encyclopedia of Philosophy) |publisher= Plato.stanford.edu |access-date= 2013-11-03}}</ref><ref>{{cite web|url= http://plato.stanford.edu/entries/patriotism/ |title= Patriotism (Stanford Encyclopedia of Philosophy) |publisher= Plato.stanford.edu |access-date= 2013-11-03}}</ref> Sommige manifestasies van patriotisme beklemtoon die "grond"-element in liefde vir 'n mens se geboorteland en gebruik die [[Simbool|simboliek]] van [[landbou]] en die [[grond]].<ref> {{cite journal | url = https://books.google.com/books?id=0pmFAAAAIAAJ | title = Organic gardening and farming | journal = Organic Gardening and Farming | publisher = Rodale Press | date = 1966 | volume = 13 | page = 109 | access-date = 2018-04-28 | quote = 'n Land begin met sy grond. ’n Land moet op sy grond staan. Sy mense moet lief wees vir sy grond. Die grond is sy basiese kapitaal. Patriotisme beteken 'n liefde vir 'n mens se grond [...]. }} </ref><ref> {{cite book | last1 = Bašić | first1 = Ferdo | title = The Soils of Croatia | url = https://books.google.com/books?id=VbJEAAAAQBAJ | series = World Soils Book Series | location = Dordrecht | publisher = Springer Science & Business Media | date = 2013 | pages = 16–17 | isbn = 9789400758155 | access-date = 2018-04-28 | quote = Grond is die basis van Kroatiese natuurskoon en 'n emosionele grondslag van patriotisme! [...] Landskap is die 'emosionele grondslag' van patriotisme en die gevoel dat die mens tot 'n gebied behoort. ’n Sleutelfunksie in die vorming en instandhouding daarvan is grond, want dit bepaal landskapkenmerke en die voordele van opsies vir moontlike vorme van grondgebruik. Die mens het 'indrukke', dit wil sê 'boodskappe', op die landskap gelaat. Om die natuurlike plantegroei te verander en die ruimte wat deur landbou geskep word binne te gaan, is die 'kultuurlandskap' wat deur natuurlike toestande geskep word, wat hierdie ruimte [...] verryk. [...] Geveg vir oorlewing, het ons hardwerkende voorvaders, sonder enige meganisasie, 'n 'vloeiende menssgemaakte gebied' voorberei as 'n stomme getuie van vorige lewensomstandighede op Kroatiese eilande [...]. }} </ref> – soos ook vertoon in die konsep "''Blut und Boden''". ==Terminologie en gebruik== 'n Oormaat patriotisme in die verdediging van 'n volk word chauvinisme genoem; 'n ander verwante term is jingoisme. Die [[Engels]]e woord ''Patriot'' is afgelei van "''Compatriot''", in die 1590's, van Middel-Frans "''Patriot''" in die 15de eeu. Die Franse woord se "Landgenoot" en "Patriote" het direk van Laat [[Latyn]] ''Patriota'' "landgenoot" in die 6de eeu ontstaan. Van [[Grieks]]e ''Patriote'' "landgenoot", van ''Patrios'' "van 'n mens se vaders," Patris "vaderland." Die term Patriot is "toegepas op barbare wat as onbeskaafd of primitief beskou is wat slegs 'n gemeenskaplike ''Patris'' of vaderland gehad het." Die oorspronklike Europese betekenis van Patriotte was van toepassing op enigiemand wat 'n landgenoot was wat van daardie land afkomstig is, ongeag die sosiaal-ekonomiese status. == Geskiedenis == [[Lêer:Paul Stahr - Be Patriotic, Sign your Country's Pledge to Save the Food.jpg|duimnael|'n Amerikaanse plakkaat met 'n patriotiese tema (1917), uitgereik deur die Amerikaanse Voedseladministrasie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]].]] Die algemene idee van burgerlike deug en groeptoewyding is deur die historiese tydperk wêreldwyd in [[kultuur]] getuig. Vir die [[Verligting]]sdenkers van 18de-eeuse [[Europa]], is lojaliteit aan die [[staat]] hoofsaaklik beskou as in teenstelling met lojaliteit aan die Kerk. Daar is geargumenteer dat geestelikes nie toegelaat moet word om in openbare skole skool te gee nie, aangesien hul fokus op godsdiens was, sodat hulle nie liefde vir die vaderland by hul studente kon inspireer nie. Een van die mees invloedryke voorstanders van hierdie klassieke idee van patriotisme was [[Jean-Jacques Rousseau]].<ref name="books.google.com"/> Sommige Verligtingsdenkers het ook gekritiseer wat hulle as die oormaat van patriotisme beskou het. In 1774 het [[Samuel Johnson]] ''The Patriot'' gepubliseer, 'n kritiek op wat hy as vals patriotisme beskou het. Op die aand van 7 April 1775 het hy die beroemde stelling gemaak: "Patriotisme is die laaste toevlug van die skurk."<ref>{{Citation|last=Boswell|first=James|title=The Life of Samuel Johnson|year=1986|editor-last=Hibbert|editor-first=Christopher|publisher=Penguin Classics|location=New York|isbn=978-0-14-043116-2}}</ref> James Boswell, wat hierdie opmerking in sy ''Life of Johnson'' gerapporteer het, verskaf nie konteks vir die aanhaling nie, en daar is dus aangevoer dat Johnson in werklikheid die valse gebruik van die term "patriotisme" deur tydgenote soos John Stuart, 3de Graaf van Bute (die patriot-minister) en sy ondersteuners aanval; Johnson het elders gepraat ten gunste van wat hy as "ware" patriotisme beskou het.<ref name="Griffin bl. 21">{{Citation|last=Griffin|first=Dustin|title=Patriotism and Poetry in Eighteenth-Century Britain|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2005|isbn=978-0-521-00959-1}}</ref> Daar is egter geen direkte bewyse wat die algemeen aanvaarde oortuiging weerspreek dat Johnson se beroemde opmerking 'n kritiek op patriotisme self was nie. ==Kulturele aspekte== Kultuur is dikwels 'n integrale aspek van patriotisme. Baie patriotiese mense is trots daarop om 'n duidelike, gemeenskaplike kultuur te deel, en glo dat dit sentraal staan tot hul nasionale identiteit en eenheid. Baie is toegewy aan die behoud van hul tradisionele kultuur en moedig kulturele assimilasie aan. Sommige van die meer burgerlike vorme van patriotisme is egter geneig om etniese kultuur te ontklemtoon ten gunste van 'n gedeelde politieke kultuur.<ref>{{cite encyclopedia |title=Patriotism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |last=Baumeister |first=Andrea |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |location=United States |url=https://www.britannica.com/topic/patriotism-sociology }}</ref><ref>{{cite magazine |last=Schmidt |first=Royal J. |date=1956 |title=Cultural Nationalism in Herder |magazine=Journal of the History of Ideas |location=Philadelphia, Pennsylvania |publisher=University of Pennsylvania Press }}</ref> ==Filosofiese kwessies== Patriotisme kan versterk word deur die aanhang van 'n nasionale [[godsdiens]] ('n burgerlike godsdiens of selfs 'n [[teokrasie]]). Dit is die teenoorgestelde van die skeiding van kerk en staat wat deur die Verligtingsdenkers geëis word wat patriotisme en geloof as soortgelyke en opponerende magte beskou het. Michael Billig en Jean Bethke Elshtain het albei aangevoer dat die verskil tussen patriotisme en geloof moeilik is om te onderskei en grootliks staatmaak op die houding van die een wat die etikettering doen.<ref>Billig, Michael. ''Banal Nationalism.'' London: Sage Publishers, 1995, bl. 56–58.</ref> Christopher Heath Wellman,<ref>{{cite web| url = http://www.carnegiecouncil.org/people/data/christopher_heath__wellman.html| title = Christopher Wellman, Professor of Philosophy at Washington University in St. Louis, and Professorial Research Fellow at Charles Sturt University in the Centre for Applied Philosophy and Public Ethics.| access-date = 3 Januarie 2023| archive-date = 25 Maart 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170325071008/http://www.carnegiecouncil.org/people/data/christopher_heath__wellman.html| url-status = dead}}</ref> professor in filosofie aan die Washington Universiteit in [[St. Louis]], beskryf dat 'n gewilde siening van die "patriotistiese" posisie sterk verpligtinge teenoor landgenote is en slegs minimale Samaritaanse verantwoordelikhede teenoor buitelanders.<ref name="LRRECS">{{Cite book|title=Liberal Rights and Responsibilities: Essays on Citizenship and Sovereignty|url=https://books.google.com/books?id=Sco4AAAAQBAJ|first=Christopher Heath|last=Wellman|publisher=Oxford University Press|location=New York|year=2014|pages=32, 50|isbn=9780199982189}}</ref> Wellman noem hierdie posisie "patriotisties" eerder as "nasionalisties" om die lede van territoriale, politieke eenhede eerder as kulturele groepe uit te sonder.<ref name="LRRECS"/> [[George Orwell]] het in sy invloedryke opstel ''Notes on Nationalism'' patriotisme van die verwante konsep van [[nasionalisme]] onderskei: "Met 'patriotisme' bedoel ek toewyding aan 'n bepaalde plek en 'n bepaalde lewenswyse, wat 'n mens glo die beste in die wêreld is, maar wat nie op ander mense wil afdwing nie. Patriotisme is van sy aard defensief, beide [[militêr]] en kultureel. Nasionalisme, aan die ander kant, is onlosmaaklik van die begeerte na [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]]. Die blywende doel van elke nasionalis is om meer mag en meer aansien te verseker, nie vir homself nie, maar vir die nasie of ander eenheid waarin hy gekies het om sy eie individualiteit te versink."<ref>Orwell, George ''Essays,'' John Carey, Ed., Alfred A. Knopf, New York, 2002</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Patriotism}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionalisme]] [[Kategorie:Politieke terme]] rsk91bjoz5lgzxe1495k6k1rmdthr2d 6 57653 2922944 829759 2026-08-07T15:36:08Z JMK 649 +kat 2922944 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Van Riebeeckfees]], buiteblad van amptelike feesprogram |bron=Amptelike Feesprogram |datum=1952 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Sentrale Feeskomitee |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Van Riebeeckfees]] hstuph6mobf3zuy0ap6fibcp40bpsuj 6 57656 2922945 1805967 2026-08-07T15:37:04Z JMK 649 +kat 2922945 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Van Riebeeckfees]]-terrein |bron=Amptelike Feesprogram |datum=1952 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Sentrale Feeskomitee |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Van Riebeeckfees]] jhs2zvcd9gb35wzhyj2929crrkw13z7 6 57659 2922946 829781 2026-08-07T15:39:07Z JMK 649 +kat 2922946 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Boodskap van dr. Abraham van der Merwe vir die [[Van Riebeeckfees]] |bron=Amptelike Feesprogram |datum=1952 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Feeskomitee |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Van Riebeeckfees]] p91eb67l60zhog53hj01h8cy0pu1ln5 0 66239 2922989 2671077 2026-08-07T20:10:44Z Sobaka 328 skakel 2922989 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Skotse Nasionale Party<br />Scottish National Party<br />Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba<br />Scottis Naitional Pairtie | afkorting = SNP | party_logo = Scottish National Party Logo svg.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[John Swinney]] | slagspreuk = | gestig = [[1934]] | ontbind = | samesmelting_van = National Party of Scotland, Scottish Party | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Gordon Lamb House, 3 Jackson's Entry, [[Edinburg]], EH8 8PJ | studente_vleuel = Federation of Student Nationalists | jeugvleuel = Young Scots for Independence | ideologie = Skotse onafhanklikheid, Skotse nasionalisme, sosiale demokrasie, [[Burgerlike nasionalisme]] | nasionaal = | internasionaal = European Free Alliance | kleure = Geel en lila | webwerf = [http://www.snp.org mw9hgyklyx4ck302mehp8f7knvbyfst 2922992 2922989 2026-08-07T20:14:12Z Sobaka 328 Rol weergawe [[Special:Diff/2922989|2922989]] deur [[Special:Contributions/Sobaka|Sobaka]] ([[User talk:Sobaka|bespreek]]) terug. 2922992 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Skotse Nasionale Party<br />Scottish National Party<br />Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba<br />Scottis Naitional Pairtie | afkorting = SNP | party_logo = Scottish National Party Logo svg.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[John Swinney]] | slagspreuk = | gestig = [[1934]] | ontbind = | samesmelting_van = National Party of Scotland, Scottish Party | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Gordon Lamb House, 3 Jackson's Entry, [[Edinburg]], EH8 8PJ | studente_vleuel = Federation of Student Nationalists | jeugvleuel = Young Scots for Independence | ideologie = Skotse onafhanklikheid, Skotse nasionalisme, sosiale demokrasie, Burgerlike nasionalisme | nasionaal = | internasionaal = European Free Alliance | kleure = Geel en lila | webwerf = [http://www.snp.org/ ''snp.org''] }} Die '''Skotse Nasionale Party''' ('''SNP'''; [[Engels]]: Scottish National Party; [[Skots-Gaelies]]: ''Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba''; [[Skots]]: ''Scottis Naitional Pairtie'') is 'n sosiaal-demokratiese politieke party in [[Skotland]] wat die Skotse onafhanklikheid van die [[Verenigde Koninkryk]] nastreef. Die SNP is in [[1934]] gestig en is sedert Winnie Ewing se baanbrekende oorwinning in die Hamilton-byverkiesing in [[1967]] ononderbroke in die Parlement van die Verenigde Koninkryk verteenwoordig. In die algemene Skotse verkiesing van [[2007]] het die SNP vir die eerste keer die sterkste politieke party in die Skotse parlement geword en 'n minderheidsregering onder leiding van [[Alex Salmond]] as Eerste Minister gevorm. Ná die volgende verkiesing in [[2011]] kon die SNP danksy 'n groot stemverskuiwing 'n meerderheidsregering vorm – die eerste sedert die heropening van die Skotse Parlement in [[1999]]. Die SNP is tans met 44 van altesaam 59 Skotse setels in die Britse Laerhuis verteenwoordig. Die SNP is daarnaas ook die sterkste politieke groepering in Skotland se plaaslike administrasie en vorm twaalf van altesaam 32 Council Area-regerings in koalisie met ander partye. == Verkiesingsresultate == === Algemene verkiesings === {| class=wikitable |- ! Verkiesing ! # van<br />algehele stemme ! % van<br />algehele stemme ! # van<br />algehele setels gewen ! +/– |- ! [[Britse algemene verkiesing van 1992|1992]] | align="right" | 629&nbsp;564 | 21,5 (Skotland) | 3/72 (Skotland) | {{bestendig}} |- ! [[Britse algemene verkiesing van 1997|1997]] | align="right" | 621&nbsp;550 | 22,1 (Skotland) | 6/72 (Skotland) | {{wins}}3 |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2001|2001]] | align="right" | 464&nbsp;314 | 20,1 (Skotland) | 5/72 (Skotland) | {{daal}}1 |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2005|2005]] | align="right" | 412&nbsp;267 | 17,7 (Skotland) | 6/59 (Skotland) | {{wins}}1 |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2010|2010]] | align="right" | 491&nbsp;386 | 19,9 (Skotland) | 6/59 (Skotland) | {{bestendig}} |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2015|2015]] | align="right" | 1&nbsp;454&nbsp;436 | 50,0 (Skotland) | 56/59 (Skotland) | {{wins}}50 |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2017|2017]] | align="right" | 959&nbsp;090 | 36,9 (Skotland) | 35/59 (Skotland) | {{daal}}21 |- ! [[Britse algemene verkiesing van 2019|2019]] | align="right" | 1&nbsp;242&nbsp;380 | 45,0 (Skotland) | 48/59 (Skotland) | {{wins}}13 |- |} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Skotland]] mynuydjhkt7becdrwir42kz2pg4ii8k 0 76045 2922916 1617381 2026-08-07T12:15:18Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Iranse kookkuns]] verwyder; [[:Kategorie:Irannese kookkuns]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2922916 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:Khoresht-e fesenjan.jpg|220px]]<br /><br /> <big>'''Fesenjan'''</big><br /> ''''n Bredie in die Persiese en Mesopotamiese kookkuns'''<br /><br /> ---- '''{{vlagland|Iran}}''' ---- '''{{vlagland|Irak}}''' ---- '''{{vlagland|Azerbeidjan}}''' ---- '''{{vlagland|Afghanistan}}''' ---- '''{{vlagland|Turkye}}''' </div> '''''Khoresht-e fesenjān''''' ([[Farsi]]: خورشت فسنجان), of kort '''''fesenjān''''' (فسنجان), is 'n gereg in die Persiese en Mesopotamiese kookkuns. Dit is 'n dik bredie met 'n soet-pikante smaak en Persiese granaatappelstroop, gemaalde [[okkerneut]]e, advieh ('n Persiese [[spesery]]mengsel wat soms deur kurkuma vervang word) en [[ui]]e as sy basis. Tradisioneel word die bredie van hoender- of eendevleis berei, maar daar is ook variante van fesenjan waarvoor maalvleisbolletjies, lamvleis, beesvleis, vis of uitsluitlik vegetariese bestanddele gebruik word. Die smaak hang van die kookmetode af en kan soet of suur wees. Fesenjan word gewoonlik met Persiese wit of geel [[saffraan]]rys (''polo'' of ''chelo'') bedien. [[Kategorie:Azerbeidjanse kookkuns]] [[Kategorie:Irannese kookkuns]] [[Kategorie:Turkse kookkuns]] pfx83a37ptowesh6zk1gdp1y7hn23yw 14 76046 2922912 2075433 2026-08-07T12:15:05Z SpesBona 2720 SpesBona het bladsy [[Kategorie:Iranse kookkuns]] na [[Kategorie:Irannese kookkuns]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Spelling 2075433 wikitext text/x-wiki {{CommonsKategorie|Cuisine of Iran}} [[Kategorie:Kultuur in Iran|Kookkuns]] [[Kategorie:Kookkuns volgens land]] 91wqb1pkrkm2r4ixuy8yl82xmbrjbkj 0 84013 2922914 2922315 2026-08-07T12:15:13Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Iranse kookkuns]] verwyder; [[:Kategorie:Irannese kookkuns]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2922914 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kare-karejf.JPG|duimnael|links|250px|Beestong met witsous]] [[Lêer:Beef tongue pancetta.jpg|duimnael|regs|250px|'n Tonggereg]] '''Beestong''' is 'n dis of gereg wat gemaak word van die tong van 'n koei of enige ander [[bees]]. Dit kan gekook, gepekel, gebraai of in sous gesmoor word. Beestong is baie hoog in [[vet]]persentasie, byna 75% van sy kalorieë is afkomstig van vet. <ref>http://www.calorie-count.com/calories/item/13340.html</ref> == Voorbereiding == 'n Tong word dikwels gesout en met [[ui]]e en ander [[spesery]]e in 'n pot geplaas om te kook. Nadat dit gaar is, word die [[vel]] verwyder. 'n Gepekelde tong kan soms deur die kok gebruik word, want dit is reeds met geurmiddels behandel. As die tong in 'n sous gaargemaak word, kan die sous weer later gebruik word vir [[frikkadel]]le of enige ander gereg. Nog 'n manier van voorbereiding van tong is om dit in kookwater te plaas (dit word grys van kleur) en dan die vel af te trek. Hierna word die tong in 'n oond gebak en met behulp van die pandrupsels kan dan 'n heerlike sous berei word. == Oor die wêreld heen == Lande soos [[Kanada]], spesifiek die [[provinsie]] [[Alberta]], voer groot hoeveelhede beestong uit. In [[Frankryk]] en [[België] word beestong gewoonlik voorberei met [[sampioen]]e en in 'n Madeira-sous bedien. In [[Pole]], [[Duitsland]] en [[Oostenryk]] word dit met [[peperwortel]]sous voorgesit. Duitsers maak wit roux met asyn en kappertjies, of peperwortelroom, wat ook gewild is in Poolse kookkuns. Beestong word ook genuttig in [[Noord-Amerika]] en die [[Verenigde Koninkryk]] as 'n belangrike bestanddeel van die tong[[roosterbrood]], 'n oop broodjie voorberei vir [[ontbyt]], middagete of [[aandete]] en soms aangebied as 'n aptytwekker. Dit is ook ryk aan [[magnesium]] en [[natrium]] en kan bydra tot die herstel ná 'n hartaanval. Die tonge van ander diere, veral [[varkvleis|varke]] en [[skaapvleis|lammers]], word ook geëet, en is soortgelyk aan beestong. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Beef tongue}} [[Kategorie:Afval (kos)]] [[Kategorie:Amerikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Boheemse kookkuns]] [[Kategorie:Duitse kookkuns]] [[Kategorie:Franse kookkuns]] [[Kategorie:Irannese kookkuns]] [[Kategorie:Japannese kookkuns]] [[Kategorie:Kanadese kookkuns]] [[Kategorie:Koreaanse kookkuns]] [[Kategorie:Oekraïense kookkuns]] [[Kategorie:Russiese kookkuns]] [[Kategorie:Turkse kookkuns]] e3m2xc1mb79ds5q35re3iliasw3sput 0 87795 2923014 2859055 2026-08-07T22:38:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923014 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas siekte |naam = Gemoedsteuring |beeld = |beeldgrootte = 200px |onderskrif = | DiseasesDB = | ICD10 = {{ICD10|F|30||f|30}}-{{ICD10|F|39||f|30}} | ICD9 = {{ICD9|296}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D019964 }} '''Gemoedsteurings''' is ’n groep [[geestesteuring]]s wat veroorsaak word deur ’n versteuring van die persoon se gemoedstoestand.<ref name="Sadok534">Sadock, Benjamin J.; Sadock, Virginia A. (2002). ''Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry'' (9de uitg.). Lippincott Williams & Wilkins. {{ISBN|0-7817-3183-6}}.</ref> Twee soorte gemoedsteurings word onderskei; dit hang af of daar maniese of hipomanies episodes betrokke is of was. Daar is dus depressiesteurings, waarvan '''[[kliniese depressie]]''' die bekendste en beste nagevors is, en '''[[bipolêre gemoedsteuring]]''', voorheen bekend as "maniese depressie", wat gekenmerk word deur afwisselende episodes van manie (of hipomanie) en depressie. Daar is ook depressiesteurings met minder ernstige simptome bekend as [[distimie]] en [[siklotimie]].<ref>Carlson, C. Donald; Heth (2007). ''Psychology the science of behaviour'' (4de uitg.). Pearson Education Inc. {{ISBN|0-205-64524-0}}.</ref> Dit kan ook beïnvloed word deur middelgebruik of voorkom weens ’n mediese toestand. == Oorsprong == Verskeie skrywers het al voorgestel dat gemoedsteurings ’n [[evolusie|evolusionêre]] aanpassing van die mens is. ’n Depressiewe gemoed kan ’n individu se vermoë verhoog om situasies te hanteer waar ’n poging om ’n belangrike doel na te streef, kan lei tot gevaar, verlies of ’n vermorsing van tyd.<ref name="Nesse00">{{cite journal |author=Nesse R |title=Is Depression an Adaptation? |journal=Arch. Gen. Psychiatry |volume=57 |issue=1 |pages=14–20 |year=2000 |pmid=10632228 |doi=10.1001/archpsyc.57.1.14 |url=http://www-personal.umich.edu/%7Enesse/Articles/IsDepAdapt-ArchGenPsychiat-2000.pdf |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=25 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125222523/http://www-personal.umich.edu/%7Enesse/Articles/IsDepAdapt-ArchGenPsychiat-2000.pdf |url-status=dead }}</ref> In sulke situasies kan ’n lae motivering die voordeel inhou dat sekere aksies vermy word. Dit kan verduidelik hoekom dié steurings so algemeen is en dikwels voorkom tydens ’n persoon se produktiefste jare. Dié eienskappe sou moeilik verstaan kon word as depressie ’n disfunksie was.<ref name="Nesse00" /> ’n Depressiewe gemoed is ’n voorspelbare reaksie op sekere soorte gebeure in die lewe, soos die verlies aan status, egskeiding of die dood van ’n kind of lewensmaat. Veral vroeër in die mens se ontwikkeling het sulke gebeure gelei tot ’n verlies aan voortplantingsvermoëns of -potensiaal. ’n Depressiewe gemoed kan beskou word as ’n aangepaste reaksie deurdat die persoon afgesien het van die vroeëre (en wat voortplanting betref, onsuksesvolle) gedrag. ’n Depressiewe gemoed is ook algemeen tydens siektes soos [[griep]]. Daar word geglo dit is ’n meganisme wat deur evolusie ontstaan het om die persoon te help herstel deur sy fisieke aktiwiteite te beperk.<ref name="Nesse94">''Why We Get Sick: The New Science of Darwinian Medicine'', Randolphe M. Nesse and George C. Williams | Vintage Books | 1994 | {{ISBN|0-8129-2224-7}}</ref> Die voorkoms van depressie in die winter kan ’n aanpassing wees om die mens se aktiwiteite te beperk in die tyd dat kos skaars was.<ref name="Nesse94" /> Die mens het daardie instink behou, al is kos nie meer noodwendig skaars in die winter nie.<ref name="Nesse94" /> == Behandeling == Verskeie soorte behandeling bestaan vir gemoedsteurings, soos [[terapie]] en [[medikasie]]. Bewussynsgedragsterapie is ook al beproef. Medisynes vir kliniese depressie sluit in [[antidepressant]]e, terwyl bipolêre steurings behandel word met antipsigotiese middels, gemoedstabiliseerders en [[litium]].<ref>http://simplelink.library.utoronto.ca/url.cfm/329406{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == : ''[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Mood disorder|Engelse Wikipedia]]'' {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geestesteurings]] ircwoj63fiyx7izbtmluljjxhuj87d1 0 88260 2923036 2922518 2026-08-08T05:10:04Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2923036 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 2 Eskader SALM | beeld = F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg | beeld_byskrif = 2 Eskader Mustang-vegters tydens die [[Korea-oorlog]] | gestig = [[1 Oktober]] [[1940]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Aanval/onderskepping | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Makhado]] | leuse = ''Sursam Prorsusque''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Opwaarts en vorentoe")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''2 Eskader SALM''' is 'n aktiewe eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM), is die gevegseskader van die SALM en gebruik die [[JAS39 Gripen]]-straalvliegtuig. Die eenheid is by die [[Lugmagbasis Makhado]] naby [[Louis Trichardt, Limpopo]] gestasioneer.<ref name=saaf>{{en}}{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/1/2-squadron|title=2 Squadron SAAF|publisher=www.saairforce.co.za|accessdate=29 Junie 2014}}</ref> LEUSE: Sursum Prorsusque (“Opwaarts en Voorwaarts”) == Geskiedenis == 2 Eskader is in Januarie [[1939]] by [[Lugmagbasis Waterkloof]] gevorm.<ref name=saaf/> === Tweede Wêreldoorlog tot 1950 === 2 Eskader het gedurende en ná die Tweede Wêreldoorlog Spitfire IX’s gebruik. Die kodeletters van die eenheid was “DB”. Ná die oorlog is die eenheidskodeletters “DB” kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is aan die Spitfires van 2 Eskader toegeken. ’n Voorbeeld van ‘n vliegtuig met hierdie kodeletters ná 1945 was Spitfire Merk IX reeksnommer 5543 (DB-A). Teen 1950 is die kodeletters nie meer gebruik nie.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=13, 22, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=35, 36 |language=en}}</ref> === Koreaanse Oorlog, 1950 tot 1953 === 2 Eskader het die North American F-51D Mustang by Lugmagbasis Johnson naby Tokio in ontvangs geneem. Die meeste van hulle was voorheen by USAF Air National Guard-eenhede. Tagtig van hulle is aanvanklik vir diens in Korea toegewys. Die Vlieënde Tiere het op 19 November 1950 hulle eerste operasie onderneem en het op 27 Desember 1952 hulle laaste Mustang-krygsvlug in Korea onderneem/gevlieg.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=128 |language=en}}</ref> Die F-51D Mustang met die SALM-reeksnommer 361 was voorheen USAF 44-74863, is op 21 September 1951 afgelewer, het op 22 Oktober 1952 neergestort en het die naam ''Miss Marunouchi'' gehad. Die vlieënier van die masjien was Tweede Luitenant BM Forsyth.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=130 |language=en}}</ref> North American F-86F Sabre reeksnommer 603 het die kodeletter B en die naam ''Ruth II'' gehad en was voorheen USAF 52-4315.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=131 |language=en}}</ref> === 1955/1956, Canadair CL-13B Sabre Mk 6 === ’n Bestelling vir 34 Canadair CL-13B Sabre Mk 6-vliegtuie is in 1955 geplaas en hulle is vanaf Augustus 1956 afgelewer. Die Sabre Mk 6 in die SALM was in die reeks 350 tot 383 genommer. Daar was teen 1957 altesaam 16 eenhede van hierdie tipe op 2 Eskader se boeke. Die Sabres het aanvanklik ’n silwer kleurskema met identifiserende eskaderkleure gehad maar is later gekamoefleer. Die CL-13B Sabres is ook deur 1 Eskader en (later) 85 Gevorderde Vliegskool bedryf. Die tipe is in 1980 amptelik aan diens onttrek. 2 Eskader se Canadair CL-13B Sabre Mk 6-straalvegvliegtuie het in die vroeë 1960’s ’n onderskeidende kleurskema gehad. Rooi was die onderskeidende kleur van 2 Eskader, en ’n rooi strook (met swart strepe) is teen 1959 op die vliegtuie aangebring. Die vlerkpunte en valtenke is in soortgelyke kleure geverf. Daar was ook rooi kodeletters op die vliegtuie. Die Canadair CL-13B Sabre Mk 6 was vanaf 1956 tot 1963 op die boeke van 2 Eskader.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=333 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Volume 1, Number 5 |date=2004 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=0-620-27419-0 |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=27 |language=en}}</ref> === 1963, Dassault Mirage III === 2 Eskader was vanaf 1963 die permanente eenheid vir die Dassault Mirage IIICZ, BZ, RZ en R2Z totdat die Mirage III se laaste amptelike vlug op 5 Oktober 1990 plaasgevind het, maar hierdie modelle is aanvanklik by Waterkloof (tot Desember 1978) en later by Hoedspruit (vanaf Desember 1978 tot November 1990) gehuisves.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=39, 41, 44 |language=en}}</ref> ==== Mirage IIICZ ==== Die eerste twee van 16 Mirage IIICZ’s is in April 1963 afgelewer (hulle het in die vragruim van ’n Lockheed Hercules aangekom) en die tipe is in Julie daardie jaar vir die eerste keer aan die publiek getoon. Die Mirage IIICZ was vir die onderskeppingsrol geoptimaliseer en was soortgelyk aan die oorspronklike Mirage IIIC en was ’n enkelsitplekvliegtuig wat onderskeppings in alle weersomstandighede kon uitvoer. Dit het twee intern gemonteerde 30 mm-kanonne gehad en kon ’n verskeidenheid bomme en missiele op monterings onder die vlerk en buik dra. Die Mirage IIICZ’s was van 800 tot 815 genommer.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=345 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Van Schalkwyk and Marshall |first=Piet and William |title=South African Colours and Markings Number 8 |date=2014 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=978-0-620-39988-3 |pages=18 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=40 |language=en}}</ref> Die volgende Mirage IIICZ-kodenommers is met behulp van foto’s en prente bevestig: A = 800; B = 801; C = 815; E = 805; G = 807; K = 810; L = 802; P = 813; S = 803 ==== Die Mirage IIIBZ-opleidingsvariant ==== Om die vlieëniers van die Mirage IIICZ op te lei is tweesitplek-Mirage III’s afgelewer. Drie BZ’s (reeksnommers 816 tot 818) is in 1964 as opleidingsvliegtuig vir die Mirage IIICZ afgelewer. (Die Mirage IIIBZ was die tweede Mirage III-variant wat aan die SALM afgelewer is.)<ref name=":0" /> ==== Die SALM-verkenningsweergawes van die Mirage III ==== Die SALM het twee verkenningsweergawes van die Mirage III gebruik, naamlik die RZ (reeksnommers 835 tot 838, in 1967 afgelewer) en die R2Z (reeksnommers 854 tot 857; in Desember 1972 bestel, in 1974 afgelewer). Die SALM-Mirage IIIRZ’s was aanvanklik in ’n NAVO-kamoefleerskema geverf (sien die foto hieronder). Die Mirage IIIR2Z was die laaste Mirage III-variant wat aan die SALM afgelewer is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=345, 346 |language=en}}</ref> <ref name=":1" /> <ref>{{Cite book |last=Van Schalkwyk and Marshall |first=Piet and William |title=South African Colours and Markings Number 8 |date=2014 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=978-0-620-39988-3 |pages=19, 23 |language=en}}</ref> Die Mirage IIIR2Z is ook gedurende die Grensoorlog gebruik. IIIR2Z reeksnommer 856 is op 6 Julie 1979 verloor in ’n missie wat tipies was van die soort wat deur verkenningsvliegtuie onderneem is. Die vlieënier van IIIR2Z reeksnommer 856 moes ná ’n aanval foto’s van ’n teiken neem om die omvang van die skade te bepaal, maar die vliegtuig se elektriese stelsel het onklaar geraak nadat dit deur lugafweergeskut getref is en die vliegtuig het buite beheer grond toe getuimel. Die vlieënier het uitgeskiet, gevangeneskap vermy en is na Lugmagbasis Ondangwa afgevoer.<ref>{{Cite book |last=Lord |first=Dick |title=From Fledgling to Eagle: The South African Airforce during the Border War |date=October 2008 |publisher=30º South Publishers (Pty) Ltd. |year=2008 |isbn=978-1-920143-30-5 |location=Newlands, Johannesburg, South Africa |pages=493 |language=en}}</ref> === 1970's === ==== Lugmagbasis Ysterplaat Februarie 1970 ==== ==== 2 Eskader tydens die Aviation Africa-tentoonstalling in Oktober1977 ==== Daar is in die ''World Airnews-''tydskrif van Oktober 1977 berig dat die Suid-Afrikaanse Lugmag se vertoning by Aviation Africa die grootste burgerlike vertoning sal wees vir meer as twee dekades. Die SALM se vertoning het formasievlugte deur vier Mirage IIICZ’s van 2 Eskader ingesluit.<ref>{{Cite journal |date=October 1977 |title=Biggest SAAF display for 20 years |journal=World Airnews |pages=68}}</ref> === 1980's === === 1990's === ==== Lugmagbasis Pietersburg-lugskou 24 Maart 1990 ==== ==== Vliegtuie en eenheidwapens in 1990 gesien ==== ==== Onttrekking aan diens van die Mirage III en 50ste verjaarsdag van 2 Eskader op 5 Oktober 1990 ==== 2 Eskader het op 5 Oktober 1990 sy 50ste verjaarsdag<ref name=":2">{{Cite book |last=Crinall |first=R |title=2 Squadron 1940 – 1990 2 Squadron 50th Anniversary Souvenir Brochure |date=1990 |pages=19 |language=en}}</ref> met ’n lugskou en statiese vertoning gevier (streng gesproke was dit op hierdie datum die 52ste verjaarsdag van die eenheid)<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=29 |language=en}}</ref>. Vir hierdie geleentheid is Mirage IIICZ reeksnommer 800 en IIIBZ reeksnommer 816 in spesiale skemas geverf. CZ 800 het ’n kleurskema gehad wat uit swart en goud bestaan het en BZ 816 was in ’n skema wat verteenwoordigend was van die kleurskemas wat die Mirage III’s in die 1960’s gehad het. Nommer 800 het ’n sololugvertoning gelewer en is staties vertoon, nommer 816 is staties vertoon en Mirage IIICZ reeksnommer 809 is staties in ’n laesigbaarheid-kamoefleerskema vertoon.Die 2000 vliegure van ’n 2 Eskader-vlieënier is ook op 5 Oktober 1990 herdenk.<ref name=":2" /> Mirage IIICZ reeksnommer 800 is tydens ’n spesiale seremonie na ’n vliegtuigloods geneem. Altesaam 12 Mirage III’s het ’n verbyvlug in die vorm van die syfer 2 gelewer. Al die Mirage III-variante wat op daardie tydstip deur 2 Eskader bedryf is, is in die lugskou, statiese vertoning en verbyvlug verteenwoordig. 5 Oktober 1990 was ook die laaste amptelike vlug van die Mirage III in SALM-diens.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> ===== Die statiese vertoning en 2000-vliegure-seremonie ===== ===== Sololugvertoning ===== ===== Verbyvlug van 12 Mirage III’s ===== Die volgende Mirage III’s het aan die verbyvlug deelgeneem: CZ: 801, 804, 805, 807, 808, 811, 815 BZ: 817, 818 RZ: 835, 837, 838 ====== Die vliegtuie ry na die aanloopbaan ====== ====== Die verbyvlug ====== ====== Die vliegtuie land ná die verbyvlug ====== ==== Die ingebruikneming van die Cheetah ==== Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> 2 Eskader is vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer (die basis is later Makhado herdoop). === 1995 === Die SALM het gedurende 1995 as deel van die verrigtinge om sy 75ste bestaansjaar te vier opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. ==== Sentrale Vliegskool Langebaanweg-lugskou 4 Maart 1995 ==== Vyf Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader is op 4 Maart 1995 by Langebaanweg gesien. Hulle het die reeksnommers 355, 358, 369, 370 en 377 gehad. Die vliegtuie word in die meegaande foto’s geïllustreer. ==== Lugmagbasis Durban 8 April 1995 ==== ==== Lugmagbasis Bloemspruit 13 Mei 1995 ==== ==== Lugmagbasis Louis Trichardt 26 Augustus 1995 ==== ==== Lugmagbasis Hoedspruit 23 September 1995 ==== ==== Herdenkingskleurskema gedurende SALM 75 gesien ==== Atlas Cheetah C reeksnommer 342 is vir die SALM se verjaarsdagvieringe in 1995 in ’n spesiale kleurskema geverf. Dit het bestaan uit die kolle van die tipe se eweknie in die diereryk en blou asook spesiale merke. Daar was THE PRIDE OF THE NATION-driehoeke op die stertvin en onder die vlerk asook die syfer 75 en die SALM-arend in goud op die stertvin. Die vliegtuig het as gevolg van die kleurskema die bynaam “Spotty” gekry. Die kleure en merke word op verskillende datums en by verskillende plekke in die meegaande foto’s uitgebeeld. === 2000 === ==== Parade om Generaal Hechter vaarwel toe te roep en bevel aan Generaal Beukes te oorhandig ==== ’n Parade is op 29 Februarie 2000 gehou om afskeid van Luitenant-Generaal WH Hechter te neem en die bevel aan Luitenant-Generaal RJ Beukes te oorhandig. Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag het aan verbyvlugte deelgeneem. Dit het Cheetahs van 2 Eskader ingesluit. ==== SALM 80 Internasionale Lugskou en Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling ==== Die SALM was 80 jaar oud in 2000 en het hierdie geleentheid op verskillende plekke in Suid-Afrika gevier. Die hoogtepunt van hierdie vieringe was ongetwyfeld die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens die internasionale deelname, veral deur Afrika-lande. Die militêre lugskou het van 8 tot 9 September plaasgevind en het saamgeval met die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling, wat van 5 tot 7 September 2000 gehou is (AAD 2000). (Africa Aerospace and Defence 2000-katalogus) === 2002 === ==== AAD ==== Africa Aerospace and Defence 2002 het van 18 tot 22 September plaasgevind. Die SALM was ook by AAD 2002 teenwoordig. === 2004 === ==== Africa Aerospace and Defence ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag was van 21 tot 23 September 2004 by Lugmagbasis Waterkloof een van die uitstallers gedurende AAD 2004. === 2005 === ==== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==== In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die Polokwane Internasionale Lughawe in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. ==== Swartkop 17 September 2005 ==== ==== Die byeenkoms vir vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 ==== Lugmagbasis Makhado het ’n byeenkoms vir vegvliegtuie in Oktober 2005 gehou. ’n Lugskou het op Saterdag, 8 Oktober 2005 plaasgevind Die basis was voorheen as Louis Trichardt bekend en is herdoop om die naam van die naby geleë dorp te weerspieël. Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan. Hierdie kleurskema word in die volgende drie foto’s op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado geïllustreer. Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf. === 2006 === ==== Suid-Afrika se Gripen D-vegvliegtuig ==== Suid-Afrika se nuwegenerasie-Gripen-vegvliegtuig, wat in Julie 2006 in die land aangekom het, is gedurende AAD 2006 staties en in die lug vertoon. Geen lugtoertjies is uitgevoer nie omdat die vliegtuig instrumente vir die toetsvlug-en-ontwikkelingsprogram gehad het, wat ontwerp was om toerusting wat spesifiek vir die Suid-Afrikaanse weergawe van die vliegtuig ontwerp was, te valideer. Die vliegtuig het vir die eerste keer op Dinsdag, 19 September 2006, op die vooraand van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling (AAD), by Lugmagbasis Ysterplaat naby Kaapstad in die openbaar verskyn. Die tweesitplek-weergawe van die Gripen-vegvliegtuig (SA01), met ’n Suid-Afrikaanse Lugmag-kleurskema en die 1994- Suid-Afrikaanse vlag, was by die Toetsvlug-en-ontwikkelingsentrum naby Bredasdorp in die suidelike Kaap gebaseer, waar dit vir ’n deeglike Suid-Afrikaanse vliegtoetsprogram voorberei is. Suid-Afrika het in 1999 ’n kontrak van VSA$ twee miljard met Saab-BAE Systems onderteken waarvolgems ’n vloot Gripen-nuwegenerasie-vegvliegtuie en Hawk Lead-in Fighter Trainers as deel van die Strategiese Verdedigingverkrygingsprogram verskaf sou word. Dit sou die modernisering van die SALM se vegvliegtuigvloot tot gevolg hê en verseker dat die SALM al sy nasionale, streeks- en vredesondersteuningspligte kan nakom. (Persverklaring 19 September 2006 deur British Aerospace/Saab en pamflet verskaf deur Saab gedurende AAD 2006) === 2010 en 2014 === ==== Swartkop 13 en 14 Augustus 2010 ==== Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Let daarop dat daar sedert 2006 ’n verandering plaasgevind het wat die lengte van die reeksnommers van SALM Gripens betref. In 2006 het die Gripen D byvoorbeeld die reeksnommer 392801 gehad. ==== Africa Aerospace and Defence 20 September 2014 ==== == Bewaarde vliegtuie met 2 Eskader-kleurskemas == === PV260 === Spitfire F.IX BR601/SALM 5631 is ’n tyd lank in die Barnetts-skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad vertoon. Die skema van die vliegtuig het bestaan uit die kleure en merke van ’n 2 Eskader-vliegtuig wat uit die Tweede Wêreldoorlog dateer en het die reeksnommer PV260, eenheidkode DB-P asook die naam ''Estwolf'' gehad. Die Spitfire wat eens by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad vertoon is, het die lewe as Spitfire F.IX BR601 in Brittanje begin. Dáár het die vliegtuig deel uitgemaak van verskillende instandhoudingseenhede en eskaders, onder andere 45 Instandhoudingseenheid by Kinloss, 8 Instandhoudingseenheid by Little Rissington en die General Aircraft Beperk-herstelfasiliteit by Hanworth. Britse eenhede sluit in 64 Eskader by Hornchurch en 129 Eskader. Die vliegtuig is ook bedryf deur ’n Poolse eskader, naamlik 316, Stad van Warskou. Die masjien is uiteindelik op 11 Oktober 1948 na 47 Instandhoudingseenheid by Sealand oorgeplaas, waar dit gekrat is. Daarna is die vliegtuig aan boord die stoomskip ''Clan Mackellar'' na Suid-Afrika, waar dit op 13 Maart 1949 aangekom het. In Suid-Afrika is die reeksnommer 5631 aan die masjien toegeken. By aankoms in Suid-Afrika is die vliegmasjien by 15 Lugdepot by Snake Valley gestoor voordat dit op 26 Januarie 1951 aan 1 Eskader uitgereik is. Dit is egter kort daarna, op 15 Februarie, na die Sentrale Vliegskool by Nigel. Op 16 Maart 1951 is die vliegtuig aan die Lugoperasiesskool by Langebaanweg uitgereik. By hierdie skool was die vliegtuig in drie verskillende landingsongelukke betrokke voordat dit geringe herstelwerk ondergaan het en deur 7 Eskader by Ysterplaat as grondopleidingsvliegtuig gebruik is. Vervolgens is die masjien op 10 Maart 1955 aan Harold Barnett van South African Metal and Machinery verkoop. Die masjien is as patroonvliegtuig gebruik om MA793 te herbou en is daarna tot statiese-uitstalling-toestand deur die Atlasvliegtuigkorporasie herbou. Aanvanklik het die vliegtuig die merke “DB-U” gehad, maar is uiteindelik as DB-P voltooi. “DB” was die kode van 2 Eskader in die Tweede Wêredoorlog. In die meegaande foto’s word die vliegtuig as PV260 met 2 Eskader-merke (insluitende die kodeletters DB-P en die eskaderwapen) asook die naam ''Estwolf'' gesien. Later het die eskaderwapen die woorde “UPWARDS AND ONWARDS” bygekry. Dit is die Engelse woorde van 2 Eskader se leuse, naamlik Sursum Prorsusque.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=133 and134 |language=en}}</ref> === Canadair CL-13B Sabre Mk 6 reeksnommer 372 === Canadair CL-13B Sabre Mk 6 reeksnommer 372 is ná onttrekking aan diens na die SALM-museum Ysterplaat oorgeplaas. Daar is die vliegtuig as ’n Koreaanse Oorlog North American F-86F Sabre met die reeksnommer 601 en die naam ''Sherdanor II'' gerestoureer. === Mustang ''Patsy Dawn'' === Die SALM-museum North American Mustang met die reeksnommer 325 is op 9 Januarie 1945 as 44-72202 aan die USAAF afgelewer. Voordat die masjien deur die SALM-museum gebruik is, was dit as FAD 1917 in diens van die Dominikaanse Lugmag. FAD 1917 het op 14 November 1987 in Kaapstad aangekom en is daarna deur SALM-museumpersoneel gerestoureer. Hierdie projek is in September/Oktober 1998 voltooi. Die eerste vlug van die vliegmasjien was op 13 Oktober 1998.<ref>{{Cite web|url=https://aircraftnut.blogspot.com/2012/12/flying-cheetahs-saaf-p51-mustangs-in.html|title=Flying Cheetahs: SAAF P51 Mustangs in Korea|date=Sunday, 2 December 2012|website=Aircraft Nut|access-date=26 Julie 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aircraftinformation.info/JB_AIF/usaf_serials/1944_5.html|title=1944 USAAF Serial Numbers (44-70255 to 44-83885)|website=Aircraft Information|access-date=26 Julie 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://flightsim.to/addon/77946/aeroplane-heaven-p-51d-south-african-air-force-patsy-dawn-nr-325|title=Aeroplane Heaven P-51D (South African Air Force , Patsy Dawn ,Nr:325)|website=Flightsim|access-date=26 Julie 2026}}</ref> Gedurende die Koreaanse Oorlog is twee verskillende North American F-51D Mustangs met die reeksnommer 325 deur die SALM gebruik. Die eerste een het op 4 Desember 1950 tydens ’n afleweringsvlug na Lugmagbasis Johnson neergestort. Die tweede een is uit wrakke van drie verskillende neergestorte vliegtuie opgebou, naamlik 364, 365 en 359. Die tweede een het die naam ''Patsy Dawn'' gehad. “Patsy Dawn” verwys na die name van ’n grondbemanningslid se twee dogters.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=129 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] igf25pgy573nxrfo0lnz80mb53qubno 0 90342 2922927 2888862 2026-08-07T13:45:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922927 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Darwin Internasionale Lughawe | nativename = <small>Dien ook as Darwin Lugmagbasis</small> | nativename-a = | nativename-r = | image = <!--Darwin International Airport logo.svg--> | image-width = 200px | image2 = Darwin 6398.jpg | image-width2 = 240px | caption2 = Darwin se lughaweterminaal | IATA = DRW | ICAO = YPDN | type = Militêr/Openbaar | owner = | operator = Darwin International Airport Pty Ltd / RAAF Darwin | city-served = [[Darwin]], [[Noordelike Gebied]] | location = Marrara (voorstad) | hub = Airnorth | focus_city = [[Qantas]] | elevation-m = 31 | elevation-f = 103 | latd = 12 | latm = 24 | lats = 53 | latNS = S | longd= 130 | longm= 52 | longs= 36 | longEW= E | coordinates_region = AU | pushpin_map = Australië | pushpin_label = YPDN | pushpin_map_caption = Ligging in Australië | website = [http://www.darwinairport.com.au www.darwinairport.com.au] | metric-rwy = y | r1-number = 11/29 | r1-length-m = 3,354 | r1-length-f = 11,004 | r1-surface = Teer | r2-number = 18/36 | r2-length-m = 1,524 | r2-length-f = 5,000 | r2-surface = Teer | stat-year = 2013 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 1,925,093 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 26,259 | footnotes = Bronne: Australiese lugvaartpublikasie en lughawekaart, <ref>{{Cite web |url=http://www.airservicesaustralia.com/aip/current/dap/TEMAD01-119.pdf |title=Aeronautical Chart |access-date=15 Augustus 2014 |archive-date=25 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325121507/http://www.airservicesaustralia.com/aip/current/dap/TEMAD01-119.pdf |url-status=dead }}</ref><br />passasiers en lugbewegings van die Australiese Departement van Infrastruktuur en Vervoer<ref name="dit">{{Cite web |url=http://www.bitre.gov.au/publications/ongoing/files/WebMonthlyAirportMay2014.xls |title=Airport traffic data |access-date=18 Augustus 2014 |archive-date=19 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819082830/http://www.bitre.gov.au/publications/ongoing/files/WebMonthlyAirportMay2014.xls |url-status=dead }}</ref> }} [[Lêer:New Darwin Airport Terminal opening in December 1991.jpg|duimnael|Opening van die nuwe lughaweterminaal in Desember 1991]] '''Darwin Internasionale Lughawe''' ([[IATA-kode]]: '''DRW''', [[ICAO]]: '''YPDN''') is die besigste lughawe in diens van die Noordelike Gebied en die tiende besigste lughawe in [[Australië]]. Dit is die enigste lughawe wat [[Darwin]] bedien. Die lughawe is geleë in Darwin, Noordelike Gebied, se noordelike voorstede, 13 km (8,1 myl) van die stadsentrum van Darwin, in die voorstad van Marrara. Dit deel aanloopbane met die [[Koninklike Australiese Lugmag]] se Darwin Lugmagbass. Darwin Lughawe het 'n internasionale terminaal, 'n binnelandse terminaal en vragterminale. Beide die passasiersterminale het 'n aantal winkels en kafeterias. In 2012/13 het die lughawe 26&nbsp;259 vlugte en 1&nbsp;925&nbsp;093 passasiers hanteer. == Geskiedenis == ===Vroee jare === In 1919, toe die lugwedren van Engeland na Australië aangekondig is, is Parap Airfield in die voorstad Parap gestig om as die Australiese eindpunt te dien.<ref name="Darwin">{{cite web | title = History of the Qantas Hangar | work = Northern Territory Government | publisher = Natural Resources, Environment and The Arts | url = http://www.nt.gov.au/nreta/heritage/visit/qantas/history.html | access-date = 16 June 2008 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20080830061339/http://www.nt.gov.au/nreta/heritage/visit/qantas/history.html | archive-date = 30 August 2008 | df = dmy-all }}</ref> Dit werk as twee lughawens, 'n burgerlughawe en 'n militêre vliegveld. Die vliegveld is gereeld deur [[Japannese Keiserryk|Japannese]] bombardemente bestook tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en is deur die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] gebruik om hul lugmagte in die [[Stille Oseaan]] te projekteer. Die lughawe was 'n gasheer vir [[Spitfire]]s, [[Lockheed Hudson|Hudson bomwerpers]], [[Curtiss P-40 Warhawk|Kittyhawk]]s, [[Douglas C-47 Skytrain|C-47]]s, [[Consolidated B-24 Liberator|B-24 Liberators]], die [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17 Fortress]] en [[Consolidated PBY Catalina|PBY Catalina]]s.<ref>{{cite web|url=http://www.darwin-airport.com.au/Terminal/HistoryoftheTerminal/tabid/191/Default.aspx|title=Darwin Airport – History of the Terminal|date=28 January 2008|access-date=13 June 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080128195834/http://www.darwin-airport.com.au/Terminal/HistoryoftheTerminal/tabid/191/Default.aspx|archive-date=28 January 2008}}</ref> In 1945 het die Lugvaartdepartement die bestaande Darwin militêre vliegveld vir burgerlugvaartdoeleindes beskikbaar gestel. As gevolg hiervan is die burgerlike lughawe by Parap gesluit en lughawebedrywighede gekombineer met die militêre lughawe.<ref name="Darwin"/> Op 20 April 1954 het die Sowjet-spioen Evdokia Petrova by die Darwin-lughawe oorgeloop terwyl sy deur KGB-agente uit Australië begelei is. Tussen 1950 en 1974 het Darwin-lughawe opgetree as die primêre binnelandse en internasionale lughawe vir die [[Noordelike Gebied]] en 'n belangrike stop vir lugrederye wat tussen Australië en Asië en verder na Europa vlieg. UTA,<ref>{{cite web |url=http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ut64/ut64-01.jpg |title=UTA timetable, 1964 |access-date=30 May 2011 |archive-date=12 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612111043/http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ut64/ut64-01.jpg |url-status=dead }}</ref> BOAC,<ref>{{cite web |url=http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ba62/ba62-03.jpg |title=BOAC timetable, 1964 |access-date=30 May 2011 |archive-date=12 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612111141/http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/ba62/ba62-03.jpg |url-status=dead }}</ref> [[Alitalia]]<ref>{{cite web |url=http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/az61/az61-11.jpg |title=Alitalia timetable, 1961 |access-date=30 May 2011 |archive-date=12 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612111158/http://www.timetableimages.com/ttimages/complete/az61/az61-11.jpg |url-status=dead }}</ref> en [[Air India]]<ref>{{cite web |url=http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/Time-line-1951-1960.aspx?MID=196 |title=Air India website |publisher=Home.airindia.in |access-date=30 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111229031053/http://home.airindia.in/SBCMS/Webpages/Time-line-1951-1960.aspx?MID=196 |archive-date=29 December 2011 }}</ref> was van die lugrederye wat geskeduleerde dienste na Darwin aangebied het. Die bekendstelling van langreikafstandvliegtuie in die 1970's het egter beteken dat meeste lugrederye nie nodig gehad het om in Darwin te stop nie, en het verkies om hul dienste te staak. Toe Sikloon Tracy Darwin in 1974 getref en die stad platgevee het, is die lughawe gebruik om 25&nbsp;628 mense uit Darwin te ontruim.<ref>{{Cite web |title=Darwin International Airport - Airport Meet And Greet Services {{!}} Airport Assistance Services Worldwide - JODOGO |url=https://www.jodogoairportassist.com/airport/darwin-international-airport |access-date=2023-08-20 |website=www.jodogoairportassist.com |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820110837/https://www.jodogoairportassist.com/airport/darwin-international-airport |url-status=dead }}</ref> Darwin-lughawe is op groot skaal gebruik om VN-operasies in [[Oos-Timor]] vanaf 1999 te ondersteun, en om mediese ontruimings te doen na die [[2002 Bali-bomaanvalle]]. == Fasiliteite == [[File:Airnorth Embraer 170.jpg|thumb|Airnorth Aircraft by Darwin Internasionale Lughawe]] [[File:Darwin Airport.jpg|thumb|Darwin Internasionale Lughawe teerblad, 2007]] [[File:DarwinAirport2019.png|thumb|Darwin Internasionale Lughawe teerbad, 2019]] [[File:Darwin 6398.jpg|thumb|Darwin Internasionale Lughawe snags, 2007.]] Darwin-lughawe bied geskeduleerde vlugte na streekbestemmings in die Noordelike Gebied, binnelands regdeur Australië en in Suidoos-Asië. Binnelandse en internasionale dienste bedryf vanuit 'n enkele terminaal.<ref>{{cite web |author=Pike |first=John |date=27 April 2005 |title=Space Shuttle Emergency Landing Sites |url=http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm |access-date=30 May 2011 |publisher=Globalsecurity.org}}</ref> Burgerlike bedrywighede is gekonsentreer aan die noordekant van die vlieg<ref>[http://www.airnorth.com.au/about-airnorth/contact-us Contact us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208171421/http://www.airnorth.com.au/about-airnorth/contact-us |date=8 February 2011 }}. Verkry op 10 Februarie 2011. "Administration 4 Lancaster Road MARRARA."</ref> Airnorth veld, waar die hoofterminaalgebou geleë is. Die streekslugredery Airnorth het sy hoofkantoor en instandhoudingsfasiliteite op die lughawe-eiendom en Bristow Helicopters handhaaf ook 'n basis van bedrywighede om die hulpbronbedryf te ondersteun. Daar is twee algemene lugvaartvoorskote noord van die hoofterminaalgebou. Die gebied suid van aanloopbaan 11/29 en aangrensend aan die Stuart-hoofweg word beset deur RAAF Base Darwin en Darwin Lugvaartmuseum. Dit word hoofsaaklik vir militêre operasies gebruik. Darwin-lughawe se elektrisiteitsbehoeftes word gedeeltelik deur twee fotovoltaïese sonpanele vervul. Fase 1 beslaan ses hektaar naby die oostelike punt van die hoofaanloopbaan en genereer tot 4,0MW elektrisiteit, geopen op 5 Augustus 2016. Ten tyde van konstruksie is dit beskryf as die grootste lugkant fotovoltaïese stelsel in die wêreld.<ref>{{cite web |url=https://www.darwinairport.com.au/news/darwin-airport-completes-4mw-large-scale-solar-power-facility |title=Darwin Airport completes 4MW large scale solar array |publisher=Darwin International Airport |date=5 August 2016 |access-date=16 September 2019 |archive-date=12 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312112208/https://www.darwinairport.com.au/news/darwin-airport-completes-4mw-large-scale-solar-power-facility |url-status=dead }}</ref> Fase 2 verskaf 'n verdere 1,5 MW wat in Desember 2016 geopen is naby die algemene lugvaart voorskoot aan die westekant van die lughawe.<ref>{{cite web |url=https://www.darwinairport.com.au/node/641/attachment |page=13 |title=Annual Report 2016-17 |publisher=Airport Development Group |access-date=16 September 2019 |archive-date= 1 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301100626/https://www.darwinairport.com.au/node/641/attachment |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Darwin International Airport}} [[Kategorie:Lughawens in Australië]] 800az96zbgw9p311zvym33htvdb5aww 0 93459 2922948 2541953 2026-08-07T15:55:30Z AFM 21229 2922948 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kosti,cape gauge.jpg|duimnael|260px|Kaapspoor in Kosti, Soedan.]] Spoorweë met 'n spoorwydte van 1067&nbsp;mm (3 voet 6 duim) is die eerste keer gebou vir waens wat deur perde getrek is. Vanaf die middel-negentiende eeu word veel meer 3 vt 6 dm netwerke gebou in die Britse kolonies (ook die [[Kaapkolonie]] en [[Natal]]) en [[Japan]]. Later het ook die destydse Belgiese [[Kongo]] en [[Angola]] Kaapspoor (Kapspur) gebruik. Teen die begin van die twintigste eeu het talle 3 voet 6 duim tramnetwerke die lig gesien. Met die ontwikkeling van [[Tanganjika]] (Duits-Oos-Afrika) het die Duitse owerhede daar Meterspur, 'n spoorbreedte van 1 meter, gebruik. Daar is ongeveer 112&nbsp;000 kilometer (70&nbsp;000 myl) van 3 vt 6 dm se spore oor die wêreld gelê. Die hele nasionale spooruitleg in [[Suider-Afrika]] bestaan uit Kaapspoorwydte, met die '''uitsondering''' van 3 trajekte: * Die Apple Express van [[Port Elizabeth]]-Humewoodstasie via die [[Gamtoosvallei]] na [[Avontuur]] in die [[Langkloof]] (smalspoor, 610&nbsp;mm). * Die verlate Banana Express (Alfred County Railway) van [[Port Shepstone]] na [[Harding]], [[KwaZulu-Natal]] loop vir 122 kilometer op 2 voetspoor (610&nbsp;mm). * Die [[Gautrein]] tussen [[Johannesburg]] en [[Pretoria]] maak gebruik van standaardspoor (1&nbsp;435&nbsp;mm) vir beter stabiliteit teen hoë spoed. Dr. Berks T. Hutchinson, 'n tandarts van Kaapstad, het by die regering van die [[Kaapkolonie]] aanbeveel om van die Europese spoorwydte van 4 vt 8½ dm afstand te doen en om die wydte van 3 vt 6 dm te gebruik. {{Treinsaadjie}} {{en-vertaal|3 ft 6 in gauge railways}} [[Kategorie:Spoorvervoer]] pvfu78iq1vx6osnhhm2p437tmlpqw29 0 93959 2923030 2862991 2026-08-08T03:30:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923030 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hermann Kallenbach | bynaam = | beeld = Hermann Kallenbach.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Hermann Kallenbach | geboortenaam = Hermann Kallenbach | geboortedatum = [[1 Maart]] [[1871]] | geboorteplek = [[Žemaičių Naumiestis]], Russiese Ryk (nou deel van [[Litaue]]) | dood_datum = [[22 Maart]] [[1945]] | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]] | ouers = Kalman Leib Kallenbach en Rachel (nooiensvan onbekend) | titel = | nasionaliteit = [[Duitsland|Duits]], [[Suid-Afrika]]ans | beroep = Argitek | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = Joods | huweliksmaat = Ongetroud | kinders = Geen | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Synagogue Zemaiciu Naumiestis.jpg|duimnael|regs|270px|Die eertydse Joodse sinagoge op Kallenbach se geboortedorp, [[Žemaičių Naumiestis]].]] [[Lêer:NG kerk Riversdal.jpg|duimnael|links|200px|Die [[NG gemeente Riversdal|NG kerk op Riversdal]] word toegeskryf aan Kallenbach en A. Reynolds, maar die eintlike argitek was die [[Skotland|Skots]] gebore Alexander Forrest (1878–1943) wat by hulle firma gewerk het.<ref>Goosen, ds. Chris. 1989. ''Kronieke van Riversdal 1839–1989''. Riversdal: NG kerkraad.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=527 |title=Artefcats.co.za se besonderhede oor Alexander Forrest |access-date= 9 November 2014 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005183715/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=527 |url-status=dead }}</ref> Ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]] het die hoeksteen op [[4 Maart]] [[1908]] gelê.]] [[Lêer:Dutch Reformed Church in Jeppestown.JPG|duimnael|links|200px|Jeppestown se kerkgebou, ontwerp deur Kallenbach en Kennedy, is in Mei 1946 heringewy nadat dit vernuwe en opgeknap is. Genl. [[Koos de la Rey]] het die hoeksteen van die karaktervolle kerkgebou op die hoek van Corrie en Op-de-Bergenstraat, Fairview, op [[5 Mei]] [[1906]] gelê. Sedert die stigting van die [[NG gemeente Kensington]] word dit nie meer as NG kerk gebruik nie.]] [[Lêer:Gandhi, Sonia Schlesin, Hermann Kallenbach.jpg|duimnael|regs|upright|[[Mahatma Gandhi]], Sonia Schlesin (Gandhi se sekretaresse) en Hermann Kallenbach.]] [[Lêer:NG kerk Laingsburg.jpg|duimnael|links|200px|Dr. [[Adriaan Moorrees]] het die hoeksteen van Laingsburg se NG kerkgebou op [[4 Junie]] [[1904]] gelê. Die argitekte was Kallenbach en Reynolds.]] [[Lêer:Gandhi Tolstoy Farm.jpg|duimnael|Kallenbach, Gandhi (regs voor, 4de en 5de) met die lede van die ''Tolstoy Farm'', 1910.]] [[Lêer:NG kerk Thaba 'Nchu-Tweespruit, George Pietersen.jpg|duimnael|200px|links|Die argitek [[William Henry Ford]] het toesig gehou oor die bouwerk aan drie van die NG kerke wat Kallenbach en Reynolds ontwerp het, dié een op [[Thaba Nchu]], asook dié op Laingsburg en Barkly-Oos.]] [[Lêer:NG kerk Barkly-Oos 2012 2.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. F.W.R. Gie het die hoeksteen van die klipkerk van die [[NG gemeente Barkly-Oos]], ontwerp deur Kallenbach, op [[15 Desember]] [[1906]] gelê. Die argitek [[William Henry Ford]], wat ook opsigter was van die bouwerk aan die kerke op Laingsburg en Thaba Nchu, het ook hier opsig gehou.]] '''Hermann Kallenbach''' (Žemaičių Naumiestis, Russiese Ryk [nou deel van [[Litaue]]], [[1 Maart]] [[1871]] – [[22 Maart]] [[1945]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse argitek en sakeman van Duits-Joodse afkoms wat vir die ontwerp van sommige van die mooiste NG kerke in [[Suid-Afrika]] verantwoordelik was. Hy het in vennootskap met A. Reynolds tussen omstreeks 1904 en 1908 NG kerke in die destydse [[Transvaal]], [[Vrystaat]] en [[Kaapland]] ontwerp, onder meer vir die [[NG gemeente Jeppestown]], wat as een van die aantreklikste kerke van enige genootskap in [[Johannesburg]] beskou word,<ref>{{Cite web |url=http://www.joburg.org.za/index.php?option=com_content&task=view&id=256&Itemid=51 |title=Joburg.org.za |access-date= 7 November 2014 |archive-date=16 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516033434/http://www.joburg.org.za/index.php?option=com_content&task=view&id=256&Itemid=51 |url-status=dead }}</ref> op [[Laingsburg]], [[Barkly-Oos]] en [[Riversdal]]. Ander geboue wat hy ontwerp het, sluit die Joodse sinagoge in [[Benoni]]<ref>[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=1613 Artefacts.co.za]</ref> en [[Krugersdorp]], die Lewis & Marks-gebou (1937) in [[Johannesburg]] se middestad en die Langlaagte-weeshuis in. == Herkoms en opleiding == Kallenbach is [[Žemaičių Naumiestis]], Russiese Ryk (nou [[Litaue]]), gebore as die derde oudste van die sewe kinders van die [[Hebreeus]]e onderwyser Kalman Leib Kallenbach en sy vrou, Rachel. Hy ontvang sy onderwys aan die Tilsit-kollege in Duitsland van 1882 tot 1890. Hy studeer argitektuur in Strelitz, [[Stuttgart]] en [[München]] en verrig sy militêre diens met die Koninklike Ingenieurs in München van Oktober 1894 tot Oktober 1985. In 1896 kom hy na Suid-Afrika in vestig hom in [[Johannesburg]]. Blykbaar het twee van sy broers hom hierheen vergesel. Kort ná sy aankoms het hy ’n vennootskap gesluit met ene Philips. Die plan vir die Maurice-gebou (1897) is deur die vennote opgestel en onderteken. == In Durban en Johannesburg == Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] verlaat Kallenbach Johannesburg en gaan na [[Durban]], waar hy talle geboue ontwerp het, waarvan die belangrikste die Koenig-gebou (voltooi in 1903) was en later die St. Andrew-gebou genoem is. Omstreeks 1903 keer Kallenbach terug na die Goudstad, waar hy in vennootskap was met Philips, maar ná 1903 blykbaar met A. Reynolds. Sekere geboue van dié vennootskap dateer van 1903. Hulle het kantore gehad in Durban, Johannesburg en Pretoria. Baie min is vandag nog oor Reynolds bekend. Hy was omstreeks 1899 blykbaar in vennootskap met G.G. Fleming, maar teen 1903 met Kallenbach. Tydens die [[Tweede vryheidsoorlog]] het hy die Goudstad verlaat en teen 1903 nog daar gewoon. Terug in Johannesburg het hy in Van Beekstraat in die weste van die middestad (naby die huidige [[Ellispark-stadion]]) gaan woon en in vennootskap met Kallenbach gebly tot omstreeks 1907, waarna geen rekords oor hom behoue gebly het nie.<ref>[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1447&countadd=1 Inskrywing op Artefacts.co.za oor A. Reynolds]</ref> == Vriendskap met Gandhi == Volgens die ''Indian Opinion'' van [[28 Januarie]] [[1955]] het Kallenbach [[Mohandas Gandhi]] in 1904 ontmoet (ander bronne vermeld 1906). Gandhi het ’n perseel by Kallenbach in Pretoria gehuur. Hul [[vriendskap]] het ’n belangrike deel van Kallenbach se lewe geword en Gandhi se geskrifte bied die enigste karaktersketse van Kallenbach wat tot dusver aan die lig gekom het. Gandhi skryf Kallenbach was baie lief vir weelde en uitspattigheid. Hy het luukseartikels ingevoer en later met grond en dorpsontwikkeling gespekuleer. Dis hoe dit gebeur het dat Kallenbach-rylaan in Linksfield Ridge, Johannesburg, na hom genoem is. Hy het glo ook dié voorstad besit en self daar gewoon. Hy was blykbaar verantwoordelik vir die bou van Munro-rylaan en het Sylviapas met behulp van enige arbeiders gebou. Danksy sy rykdom het Kallenbach die vryheid gehad om aandag aan al sy ander belange te skenk en het hy bedrewe vennote aangestel wat moes omsien na sy argiteksfirma. == Vennootskap met Kennedy == Sy vennootskap met A.M. Kennedy het waarskynlik in 1903 begin. Kennedy het Suid-Afrika in 1913 vir [[Kanada]] verlaat. Saam het hulle die NG kerke in [[Jeppestown]] en op [[Riversdal]], [[Laingsburg]], [[Barkly-Oos]] en [[Thaba Nchu]] ontwerp. Teen dié tyd was Kallenbach sterk verbind tot die Indiese burgerregtebeweging, wat waarskynlik beteken het Kennedy was hoofsaaklik verantwoordelik daarvoor om die firma te bestuur. Omstreeks 1909 het hy die Phoenix-plaas gekoop en in 1910 grond naby Lawley buite Johannesburg, waarna hy net die plaas aan Satyagraha geskenk het. Kallenbach het dit Tolstoy Farm genoem ter ere van Leo Tolstoi met wie hy gekorrespondeer het en vir wie hy groot agting gehad het. Op die plaas het Kallenbach onderrig aan onder andere Gandhi gegee vervaardiging van sandale, wat hy geleer het by Trappistemonnike wat hy tydens die Driejarige Oorlog ontmoet het by Marianhill in Natal.<ref>[http://www.shoreditchcollege.org/pages/gandhi.html Toespraak wat Gandhi in 1938 gelewer het met onder meer 'n verwysings na Kallenbach]</ref> Kallenbach het deurgaans die belangrikheid van ’n fikse, gesonde lewe beklemtoon. Hy was ’n vrugte-eter en in ’n sekere stadium van sy lewe het ene Sandor hom leer boks. Nog ontwrigting van sy argiteksfirma was toe hy in November 1913 in hegtenis geneem is op [[Newcastle]] vir sy deelname aan ’n protesoptog. Hy is ná etlike weke vrygelaat nadat die koloniale sekretaris in Londen tussenbeide getree het. Die vennote Kallenbach en Kennedy het ingeskryf vir die wedstryd vir die ontwerp van die nuwe sinagoge in Wolmaransstraat, Johannesburg, omstreeks 1911, maar die wenner was T. Schaerer. Nietemin het Kallenbach die opdrag gekry vir die ontwerp van die Griekse Ortodokse kerk van St. Konstantyn die Grote (1912–1913) in dieselfde straat en het hy waarskynlik dieselfde of soortgelyke ontwerpe vir albei geboue voorgelê, aangesien albei geboue in ’n Bisantynse styl ontwerp is en ’n reuse-koepel het. === Meisieskoshuis, Langlaagte-weeshuis === [[Lêer:Meisieskoshuis, Langlaagte-weeshuis.jpg|regs|250px|duimnael|Die meisieskoshuis van die Langlaagte-weeshuis, ontwerp deur Kallenbach.]] Omstreeks 1906 was die plan deur Kallenbach en Reynolds vir die nuwe meisieskoshuis van die Langlaagte-weeshuis reeds geruime tyd gemaak. Die ontwerp was vir 'n gebou wat 150 meisies sou kon huisves. Dit sou 150 voet lank en 75 breed wees, uit twee verdiepings bestaan en £11 000 kos. Ds. [[Abraham Kriel]] was nie van plan om meer as £4 500 aan die gebou te bestee nie. Kallenbach het verklaar dat hy daarvoor geen kans sien nie, maar hy was gewillig om sy vergoeding te ontvang volgens die kontant-uitgawe aan die gebou. Die werk is nie aan 'n kontrakteur toevertrou nie, maar werkslui is daarvoor aangestel, onder toesig van J. Overbeek, die weeshuistimmerman. Twee hoekstene vir dié gebou is op [[4 September]] [[1907]] gelê deur mev. genl. [[Piet Joubert]] en ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]] onderskeidelik. Die naam Talita Kumi is aan die gebou gegee. By voltooiing het ds. Kriel aan die argitek meegedeel die boukoste was £4 550 13s. 10d. Kallenbach het uitgeroep: "That's a miracle!" Alles is gebou ooreenkomstig die argitek se plan tot in die fynste besonderhede. Op die dag van die gebou se opening was daar 'n groot skare teenwoordig. Kallenbach het die sleutel aan ds. Kriel oorhandig en 'n kort toespraak gelewer. Onder meer hy gesê: "Toe ds. Kriel dit verklaar het dat hy nie wou bou vir die som deur ons genoem nie, en dat hy self die werk in hande sou neem, het ek dit ten sterkste afgekeur, aangesien dit meer werk en verantwoordelikheid op ds. Kriel se skouers en op dié van die argitekte sou werp. Maar ons het hom tog ondersteun omdat ons geweet het wat hy vir die inrigting oor het." (Ds. Kriel en Kallenbach is terloops albei op 1 Maart gebore, onderskeidelik in 1850 en 1871.) == In Engeland == In 1914 verlaat Kallenbach Suid-Afrika saam met Gandhi en sy vrou. Kallenbach wou hulle na [[Indië]] vergesel, maar is verhoed deur die Britse owerheid weens sy Duitse herkoms omdat die [[Eerste Wêreldoorlog]] toe al aan die gang moes gewees het. Gandhi het hieroor geskryf: “Dit was baie swaar om afskeid van mnr. Kallenbach te neem, maar ek kon sien dat sy pyn groter as myne was. As hy Indië toe kon gekom het, sou hy vandag die eenvoudige lewe van ’n boer of wewer gelei het. Nou is hy in Suid-Afrika waar hy sy ou lewe lei van flinke handel as argitek.” Kallenbach het etlike jare in Brittanje vertoef, waar hy ’n geesgenoot van [[Olive Schreiner]] was. Dit blyk uit ’n uittreksel uit ’n biografie oor haar waarin sy melding maak van “Hermann Kallenbach, ’n Duitse sakeman, het hom gevestig aan die [[Witwatersrand]] om 1896. ’n Vennoot van Gandhi wat gekorrespondeer het met Tolstoi en glo aan vegetarianisme.” Hy het Schreiner tydens haar verblyf in Londen gehelp met haar dieet en takies vir haar verrig, veral terwyl sy ongesteld was. Kallenbach is geruime tyd tydens die Oorlog aangehou in die aanhoudingskamp vir vreemdelinge in Douglas op die [[Eiland Man]]. == Terug in Suid-Afrika == Dis nie seker wanneer hy na Suid-Afrika teruggekeer het nie, maar hy word weer vermeld in die 1921-uitgawe van die United Transvaal Directory, hoewel nie as argitek nie. Al het sy vriendskap met Gandhi voortgeduur, blyk dit dat Kallenbach in Johannesburg teruggekeer het na sy beroepslewe en Sionisme. Die ''[[Rand Daily Mail]]'' skryf op [[26 Maart]] [[1945]]: "Hy was ’n Sionis, maar vir hom was dit nie ’n negatiewe verskynsel nie. Vir hom was die moderne Palestina ’n etiese en maatskaplike proefneming met ’n boodskap vir die Jodedom en die wêreld." Ná sy terugkeer na Suid-Afrika het Kallenbach A.M. Kennedy oorreed om Kanada te verlaat en die ou vennootskap omstreeks 1921 te hervat. Luidens gerugte was Kallenbach die sakeman in die vennootskap wat die werk ingebring het, gerugsteun deur Kennedy se sterkpunte in die kantoor. Van ongeveer 1923/’24 het die vennote heelwat geboue in Durban, Pretoria en Johannesburg ontwerp. In 1928 het A.S. Furner by die firma aangesluit. Argitektonies gesproke was die firma se rykste jare tussen 1928 en Kallenbach se dood in 1945 omdat Furner ’n begaafde ontwerper was wat bewus was tendense in moderne argitektuur wêreldwyd. == Dood == Kallenbach se laaste buitelandse besoek was aan Indië en Gandhi in 1945. Tydens dié besoek het Gandhi Kallenbach probeer oorreed om die Nazi-[[holocaust]] te vergewe, maar Kallenbach het gesê hy kon dit nie doen nie. In die 1940’s het hy ’n eenvoudige baksteenhuis vir die Gandhi-familie wat nog in Phoenix gewoon het, ontwerp en is enkele weke later oorlede. Sy biblioteek van sowat 5 000 boeke is in 1955 na die Universiteit van Jerusalem gestuur soos hy in sy testament versoek het en die grootste deel van sy rykdom is tot voordeel van [[Israel]] bemaak. 'n Biografie oor Hermann Kallenbach, geskryf deur Isa Sarid, die dogter van sy susterskind Hanna Lazar en Christian Bartolf, skets Kallenbach se persoonlikheid en sy vriendskap met Gandhi breedvoerig. In sy boek, ''Great Soul: Mahatma Gandhi and his struggles with India'', haal Joseph Lelyveld die kultuurhistorikus Tripid Suhrud aan waar hy beweer: "Hulle as 'n paartjie." Dié stelling het tot omstredenheid aanleiding gegee. Nietemin dui Gandhi se briefwisseling met Kallenbach op die diep wedersydse respek wat die twee vir mekaar gehad het en hoe hulle mekaar se idees beïnvloed het. Lelyveld het later gesê sy bedoeling was nooit om die vriendskap in 'n seksuele lig te beskryf nie. In Julie 2012 het die Indiese regering die Gandhi-Kallenbach-argief vir meer as $1,2 miljoen op 'n veiling deur Sotheby's aangekoop.<ref>{{Cite web |url=http://newamericamedia.org/2012/07/gay-or-not-the-real-cost-of-the-gandhi-auction-that-never-was.php |title=Newamericamedia.org |access-date= 8 November 2014 |archive-date=11 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811111641/http://newamericamedia.org/2012/07/gay-or-not-the-real-cost-of-the-gandhi-auction-that-never-was.php |url-status=dead }}</ref> In 2012 het die skrywer en fotograaf Shimon Lev in sy boek ''Soulmates: The The Story of Mahatma Gandhi and Hermann Kallenbach'' die verhouding uitgebeeld tussen die twee idealiste en Gandhi se houding jeens Zionisme. In die rolprent van 1982 oor Gandhi se lewe deur die regisseur [[Richard Attenborough]] en skrywer John Briley het Günther Maria Halmer (as Gunter Maria Halmer) die rol van Kallenbach vertolk.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0083987/ Internet Movie Database]</ref> Die hoofrolle is vertolk deur Ben Kingsley, John Gielgud en Candice Bergen. == Ontwerpe == [[Lêer:Hermann Kallenbach ouer.jpg|duimnael|regs|180px|Kallenbach in sy later jare.]] === NG kerkgeboue === * NG kerk op [[Laingsburg]]. Hoeksteen gelê op [[4 Junie]] [[1904]] deur dr. [[Adriaan Moorrees]]. Ontwerp in vennootskap met A. Reynolds. * [[NG gemeente Jeppestown|NG kerk Jeppestown]]. Hoeksteen gelê op [[5 Mei]] [[1906]] deur genl. [[Koos de la Rey]]. Ontwerp in vennootskap met A. Reynolds. * [[NG gemeente Barkly-Oos|NG kerk Barkly-Oos]]. Hoeksteen gelê op [[15 Desember]] [[1906]] deur ds. F.W.R. Gie. Ontwerp in vennootskap met A. Reynolds. * NG moederkerk op Riversdal. Hoeksteen gelê op [[4 Maart]] [[1908]] deur ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]. Ontwerp in vennootskap met A. Reynolds. * [[NG gemeente Thaba 'Nchu-Tweespruit|NG kerk Thaba Nchu]], 1906. === Ander geboue<ref>[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=864&countadd=1 Besonderhede oor Kallenbach op artefacts.com]</ref> === * Kerk van Sint Konstantyn en Sint Helena Griekse Ortodokse Kerk, Johannesburg, 1912. * Ritz-hotel, Johannesburg, voor 1912. * Wyham-woonstelle, Johannesburg, voor 1929. === In vennootskap met A. Reynolds === * African Buildings, African Arcade, Pretoria, omstreeks 1907. * Buxton House, Doornfontein, Johannesburg, 1906. * Koening-gebou, later genoem St. Andrew-gebou, Durban, omstreeks 1903. * Langlaagte-weeshuis, Langlaagte, Johannesburg, voor 1908. * Sint Andrew Presbiteriaanse kerk, Fairview, Johannesburg, 1903. * Sinagoge, Krugersdorp, 1903. == Fotogalery == <gallery mode=packed heights=170px style="text-align:left"> Lêer:Presbiteriaanse kerk St Andrew, Commissionerstraat, Johannesburg, Morné van Rooyen, 29 Desember 2017.jpg|Die Presbiteriaanse kerk St. Andrew (1903) in Commissionerstraat, [[Fairview, Johannesburg]], wat Kallenbach saam met Reynolds ontwerp het, nes die nabygeleë [[NG gemeente Jeppestown|NG kerk Jeppestown]]. Lêer:Satyagraha House 2.jpg|Die huis wat Kallenbach vir homself en Gandhi ontwerp het. Lêer:Hoeksteenlegging NG kerk Laingsburg.jpg|Ds. [[Adriaan Moorrees]] het op [[4 Junie]] [[1904]] die hoeksteen van die NG kerk op [[Laingsburg]] gelê. Lêer:Jeppestown vroeg 1900's.jpg|'n Uitsig van die brandweertoring in Fairview op onder meer die Jeppestownse NG kerk omstreeks 1912. Lêer:NG kerk Riversdal portret.jpg|Dié portret van die NG kerk Riversdal is waarskynlik kort ná die voltooiing daarvan in 1909 geneem. Lêer:Abraham Paul Kriel Sy lewe en werk.jpg|'n Skets van die meisieskoshuis van die Langlaagte-weeshuis, ontwerp deur Kallenbach en Reynolds, is gebruik op die buiteblad van ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] se biografie oor ds. [[Abraham Kriel]]. </gallery> == Bronne == * [[John Daniel Kestell|Kestell, J.D.]] ''Abraham Paul Kriel. Sy lewe en werk''. [[Kaapstad]]: [[Nasionale Pers]] Beperk. * [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Boeke oor Kallenbach == * Christian Bartolf en Isa Sarid: ''Hermann Kallenbach, Mahatma Gandhis Freund in Südafrika.'' Berlyn 1997, {{ISBN|3-930093-13-8}} * Joseph Lelyveld: ''Great Soul: [[Mahatma Gandhi]] and His Struggle with India.'' New York 2011 * Raimund Wolfert: ''Das Foto auf dem Kaminsims. Hermann Kallenbach – die „große Liebe“ Mahatma Gandhis?'' In: ''Lambda Nachrichten'' 33 (2011), Nr. 4, S. 36–39. * Shimon Lev, ''Soulmates, The Story of Mahatma Gandhi and Hermann Kallenbach'', Orient BlackSwan, 2012 * Gandhi-Informations-Zentrum (Hg.): ''My life is my message : Das Leben und Wirken von M.K. Gandhi'', Kassel 1988. {{ISBN|3-88713-033-2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.heritageportal.co.za/article/monument-south-african-friendship-gandhi-and-kallenbach 'n Standbeeld is in Oktober 2015 in Litaue onthul wat Kallenbach en Gandhi se vriendskap gedenk]. URL besoek op 5 Oktober 2015. * [http://www.gandhiserve.org/cwmg/VOL015.PDF Briewe deur Gandhi geskryf, onder meer aan Kallenbach]. * [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/9836759/Was-Gandhi-gay-Intimate-letters-go-on-display-in-India.html The Telegraph berig oor Gandhi en Kallenbach se vriendskap]. * [http://www.dailymail.co.uk/news/article-2270778/Was-Gandhi-gay-Letters-Mahatma-Gandhi-bodybuilding-friend-fuel-speculation-true-nature-relationship.html Die Daily Mail berig oor die briefwisseling tussen Gandhi en Kallenbach en gis oor die moontlikheid van 'n homoseksuele verhouding]. * {{af}} [http://www.netwerk24.com/stemme/2015-01-04-gandhi-leuenaar-rassis-seksbelus ''Gandhi: Leuenaar. Rassis. Seksbelus?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150107141325/http://www.netwerk24.com/stemme/2015-01-04-gandhi-leuenaar-rassis-seksbelus |date=2015-01-07 }}. Netwerk24.com. 4 Januarie 2015. * [https://www.google.co.za/maps/place/Langlaagte/@-26.207304,27.9895361,3a,82.1y,98.42h,85.39t/data=!3m4!1e1!3m2!1sNt16rxM8rusAIYuJb7QlCw!2e0!4m2!3m1!1s0x1e950bdc6037120f:0x2fb7cff4ebb81063 Die destydse Langlaagte-weeshuis, later die Abraham Kriel-kinderhuis genoem, soos te sien op Google Maps]. * [https://www.google.co.za/maps/@-29.217163,26.8479797,3a,75y,135.9h,101.33t/data=!3m4!1e1!3m2!1sFapDIX78UIPBb2buf7W9bw!2e0 Die NG kerk Thaba Nchu soos te sien op Google Maps]. * [https://www.google.co.za/maps/@-26.1940532,28.0514739,3a,75y,221.98h,89.18t/data=!3m4!1e1!3m2!1s0_kH06MjnnChBzT-vyI9bg!2e0 Die Griekse Ortodokse kerk in Johannesburg soos te sien op Google Maps]. * [https://www.google.co.za/maps/@-26.2025482,28.0679735,3a,75y,173.65h,104.86t/data=!3m4!1e1!3m2!1sD8-CzRkecMK-Dw-BZMNhxg!2e0 Die Presbiteriaans kerk Sint Andrew, Fairview, Johannesburg, soos te sien op Google Maps]. * [https://www.youtube.com/watch?v=m4rPLlkjMnY Die laaste diens in Krugersdorp se Joodse sinagoge, wat die gebou deur Kallenbach ontwerp in 1968 vervang het.]. {{Commonskat|Hermann Kallenbach}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kallenbach, Hermann}} [[Kategorie:Duitse Jode]] [[Kategorie:Litause Jode]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Litaue]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode]] [[Kategorie:Geboortes in 1871]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] m4rue85pgc5kkccnuiuy7it2c3b4meg 0 95701 2923033 2862146 2026-08-08T04:25:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923033 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas siekte | naam = Hondsdolheid | beeld = Dog with rabies.jpg | onderskrif = 'n Hond wat hondsdolheid onder lede het. | DiseasesDB = 11148 | ICD10 = {{ICD10|A|82||a|82}} | ID9 = {{ICD9|071}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001334 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1374 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|eerg|493}} {{eMedicine2|ped|1974}} | MeshID = D011818 }} '''Hondsdolheid''', ook bekend as ''rabies (uitgespreek "ry-bies")'', is 'n dodelike virussiekte wat in [[dier]]e soos [[hond]]e, [[jakkals]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, [[vlermuis]]e asook die [[mens]] voorkom. Die [[virus]] word in speeksel uitgeskei en tas die senustelsel aan. Die virus word deur die byt van 'n doldier na die mens oorgedra. Alle besmette diere is gevaarlik aggressief in die dolstadium van die siekte. [[Louis Pasteur]] het in 1885 'n [[entstof]] teen die siekte ontwikkel. Hondsdolheid word veroorsaak deur die [[Lyssa virus]] ([[hondsdolheidvirus]]).<ref name="The Department of Health">{{cite web |title=Rabies, Australian bat lyssavirus and other lyssaviruses |url=http://www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/ohp-rabies-consumer-info.htm |work=The Department of Health |access-date=1 Maart 2014 |date=Dec 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503000652/https://www1.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/ohp-rabies-consumer-info.htm |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die siekte word versprei wanneer 'n besmette dier speeksel oordra of wanneer 'n mens of 'n ander dier gebyt of gekrap word.<ref name="WHO2013">{{cite web |title=Rabies Fact Sheet N°99 |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs099/en/ |work=World Health Organization |access-date=28 Februarie 2014 |date=July 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418150500/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs099/en/ |archive-date=18 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die speeksel kan die siekte oordra wanneer dit in aanraking kom met die oë, mond of neus.<ref name="WHO2013" /> In 99% van hondsdolheidgevalle, in lande waar die siekte voorkom, word dit deur hondebyt veroorsaak.<ref name="Tint2010">{{Cite book|author=Tintinalli, Judith E.|title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli))|publisher=McGraw-Hill|year=2010|pages=Hoofstuk 152|isbn=0-07-148480-9}}</ref> In die Amerikas is vlêrmuisbyte die mees algemene oorsaak van hondsdolheid by mense en minder as 5% is afkomstig van honde.<ref name="WHO2013" /><ref name="Tint2010"/> Knaagdiere word selde met hondsdolheid besmet.<ref name="Tint2010"/> Die hondsdolheidvirus reis na die brein deur die perifere senuwees te volg. Die siekte kan slegs gediagnoseer word na die aanvang van simptome.<ref name="WHO2013" /> Inentingsprogramme en dierebeheer het die risiko van hondsdolheid, afkomstig van honde, verlaag in talle wêrelddele.<ref name="WHO2013" />  Hondsdolheid veroorsaak elke jaar ongeveer 24&nbsp;000 to 60&nbsp;000 sterftes ter wêreld.<ref name="Giesen2015"/><ref>{{Cite journal |title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=Lancet (Londen, Engeland)|date=10 January 2015|volume=385|issue=9963|pages=117–71|doi=10.1016/s0140-6736(14)61682-2}}</ref> Meer as 95% van die sterftes onder mense kom in Afrika en Asië voor.<ref name="WHO2013" /> Hondsdolheid is teenwoordig in meer as 150 lande en op al die vastelande behalwe Antarktika. Verskeie lande insluitend Amerika, Kanada, Japan, Australië en Wes-Europa het geen hondsdolheid onder honde nie,<ref name="WHO2013" /><ref>{{Cite book|title=WHO Expert Consultation on Rabies: second report |date=2013 |publisher=WHO |location=Geneva |isbn=9789241209823 |page=3 |edition=2de |url= http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/85346/1/9789240690943_eng.pdf}}</ref><ref>{{cite news |title=Penang on rabies alert |url= http://www.thestar.com.my/News/Nation/2015/09/17/Penang-on-rabies-alert/ |access-date=19 September 2015 |publisher= The Star |date=17 September 2015 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20191009122242/https://www.thestar.com.my/news/nation/2015/09/17/penang-on-rabies-alert |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in talle klein eilandnasies is hondsdolheid ook afwesig.<ref>{{cite web |title=Rabies-Free Countries and Political Units |url=http://www.cdc.gov/animalimportation/rabies-free-countries.html |work=CDC |access-date=1 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171123023530/https://www.cdc.gov/animalimportation/rabies-free-countries.html |archive-date=23 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Suid-Afrika is dit endemies en is daar in 2021 nog meer as 'n dosyn gevalle by mense aangeteken.<ref>Lyse Comins, [https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-news-human-rabies-south-africa-latest/ RABIES ALERT: City warns of spike in human cases of deadly disease] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130140556/https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-news-human-rabies-south-africa-latest/ |date=30 November 2021 }}, ''The South African'' (29 November 2021)</ref> Meer as 3 miljard mense woon in streke van die wêreld waar hondsdolheid voorkom. == Tekens en simptome == [[Lêer:Rabies patient.jpg|regs|duimnael|'n Persoon met hondsdolheid, 1959]]    Die tydperk wat verloop vandat die infeksie plaasvind in mense totdat die eerste simptome verskyn (inkubasietydperk) duur tipies 1 – 3 maande.<ref name="Giesen2015">{{Cite journal|title=30 Years of rabies vaccination with Rabipur: a summary of clinical data and global experience |journal=Expert Review of Vaccines|volume=14|issue=3|pages=351–67|date=March 2015|doi=10.1586/14760584.2015.1011134}}</ref> Inkubasietydperke so kort as vier dae en langer as ses jaar is gedokumenteer.<ref name="Giesen2015"/> Die aanvanklike tekens en simptome is dikwels aspesifiek soos bv. koors en hoofpyn.<ref name="Giesen2015"/> Die hondsdolheid vorder en veroorsaak [[inflammasie]] van die brein en/of meninges. Tekens en simptome kan insluit gedeeltelike verlamming, [[angstigheid]], [[slaaploosheid]],verwarring, abnormale gedrag, [[waansin]], hallusinasies en soms selfs 'n [[koma]].<ref name="Robbins">{{Cite book|author=Cotran RS|title=Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease|edition=7de |publisher=Elsevier/Saunders|year=2005|page=1375|isbn=0-7216-0187-1}}</ref><ref name="Giesen2015"/> Die persoon kan ook hidrofobie ontwikkel.<ref name="WHO2013" /> Mense sterf gewoonlik 2 tot 10 dae nadat die eerste simptome verskyn het. Oorlewing is seldsaam;<ref name="Giesen2015"/> selfs wanneer die korrekte en intensiewe sorg toegepas word.<ref name="Expert Review of Anti-infective Therapy">{{Cite journal|title=Current and future trends in the prevention, treatment and control of rabies|journal=Expert Review of Anti-infective Therapy|volume=4|issue=6|pages=1021–38|year=2006|doi=10.1586/14787210.4.6.1021}}</ref> [[Jeanna Giese]] was die eerste pasiënt om in 2004 met die [[Milwaukee protokol]] behandel te word,<ref name="Lite2009">{{cite magazine |url= http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=jeanna-giese-rabies-survivor |title=Medical Mystery: Only One Person Has Survived Rabies without Vaccine—But How? |magazine=[[Scientific American]] |author=Jordan Lite |date=2008-10-08 |accessdate=2010-01-30 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091105091606/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=jeanna-giese-rabies-survivor |archivedate=2009-11-05 |df= }}</ref> en was ook die eerste mens op rekord om hondsdolheid te oorleef sonder om [[profilakse]] te ontvang na blootstelling aan die virus. === Hidrofobie === [[Lêer:Rabid dog.jpg|duimnael|'n Hondsdol hond]] Hidrofobie of [[watervrees]] is die historiese naam vir hondsdolheid. <ref>{{Cite book|title=World atlas of epidemic diseases |date=2004 |publisher=Arnold |location=Londen |isbn=978-0-340-76171-7|page=51|url=https://books.google.com/books?id=yNVCiNnGVvsC&pg=PA51}}</ref> Dit verwys na bepaalde simptome in die latere stadium van infeksie wat behels dat pasiënte met moeite sluk, paniekerig raak wanneer vloeistof aangebied word en nie hul dors kan les nie. Enige soogdier wat met die virus besmet is, kan met hidrofobie manifesteer.<ref name="NHS">{{cite web |title=Symptoms of rabies |url=http://www.nhs.uk/Conditions/Rabies/Pages/Symptoms.aspx |access-date=3 September 2014 |date=12 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224125351/http://www.nhs.uk/Conditions/Rabies/Pages/Symptoms.aspx/ |archive-date=24 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die afskeiding van [[speeksel]] word uitermate verhoog en enige poging om iets te drink, of self die suggestie om te drink, kan ondraaglike, pynlike spasmas van die spiere in die keel en larinks veroorsaak.<ref>{{cite web |url=http://www.animalswecare.com/home_section/rabies/ |title=Rabies |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141123033511/http://www.animalswecare.com/home_section/rabies/ |archive-date=23 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=27 Oktober 2016 }}</ref> Hidrofobie word algemeen assosieër met rasende hondsdolheid wat 80% van alle mense affekteer wat besmet word. Die oorblywende 20% kan 'n verlammende vorm van hondsdolheid ervaar wat gekenmerk word deur spierswakheid, verlies aan sensasie en verlamming. Hierdie tipe hondsdolheid veroorsaak nie watervrees nie.<ref name="NHS" /> === Oordrag ===  Alle warmbloedige spesies – insluitend mense – kan met hondsdolheid besmet raak en simptome ontwikkel.<ref name="serological">{{Cite journal|title=Serological survey for rabies antibodies in raptors from California|journal=J. Wildl. Dis.|volume=24|issue=2|pages=264–7|date=April 1988|doi=10.7589/0090-3558-24.2.264|url=http://www.jwildlifedis.org/doi/abs/10.7589/0090-3558-24.2.264}}</ref> Die virus is gewoonlik teenwoordig in die senuwees en speeksel van 'n simptomatiese doldier.<ref>{{Cite book|title=The Merck Manual|edition=11de|date=1983|page=183}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Merck manual of Medical Information|edition=Second Home|date=2003|page=484}}</ref> Die roete van [[infeksie]] is gewoonlik, maar nie altyd nie, deur die byt van 'n besmette dier. In baie gevalle is die besmette dier uitermate aggressief en vertoon hulle nie-kenmerkende gedrag.<ref>{{Cite web |last=Turton |first=Jenny |title=Rabies: a killer disease |publisher=National Department of Agriculture |year=2000 |url=http://www.nda.agric.za/docs/rabies/rabies.htm |access-date=27 Oktober 2016 |archive-date=23 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060923103559/http://www.nda.agric.za/docs/rabies/rabies.htm |url-status=dead }}</ref> Oordrag van mens tot mens is baie seldsaam, alhoewel 'n paar gevalle aangemeld is deur oorplantingchirurgie.<ref>{{Cite journal |title=Transmission of rabies virus from an organ donor to four transplant recipients|journal=[[New England Journal of Medicine|N Engl J Med]] |volume=352 |issue=11|pages=1103–11|date=March 2005 |doi=10.1056/NEJMoa043018 |url=http://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa043018|format=PDF}}</ref> Terloopse kontak, soos om aan iemand te raak wat hondsdolheid het, of om kontak te maak met nie-aansteeklike vloeistof of weefsel (urine, bloed, ontlasting), konstitueer nie blootstelling nie en vereis ook nie na-blootstelling profilakse nie. Die virus is wel teenwoordig in semen en vaginale vloeistof en kan deur seksuele kontak versprei.<ref>[https://rabiesalliance.org/rabies/what-is-rabies-and-frequently-asked-questions/exposure-prevention-treatment RabiesAlliance.org]</ref> Nadat 'n mens deur 'n byt geinfekteer is, dring die virus die perifere senuweestelsel binne. Dit volg dan die afferente senuwees in die rigting van die sentrale senuweestelsel.<ref>{{Cite book|title=Rabies|url=https://books.google.com/books?id=p8rMezRaD4oC&pg=PA290|year=2002|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-379077-4|page=290}}</ref> Gedurende hierdie fase is dit moeilik om die virus in die gasheer waar te neem. Wanneer die virus die brein bereik veroorsaak dit [[enkefalitis]]; die prodromale stadium wat die beginpunt van die simptome is. Wanneer die pasiënt simptome begin vertoon, is die behandeling nie meer effektief nie en die [[mortaliteit]] is 99%.<ref name="LynnNewton2012">{{Cite book|title=The 5-Minute Neurology Consult|url=http://books.google.com/books?id=kTzlC4UbFdcC&pg=PA414|year=2012|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-1-4511-0012-9|pages=414–}}</ref><ref>{{Cite book|title=Fundamentals of neurologic disease|url=https://books.google.com/books?id=moRp2jWZp0QC&pg=PA73|date=June 15, 2005|publisher=Demos Medical Publishing|isbn=978-1-888799-84-2|page=73}}</ref> == Diagnose ==  Hondsdolheid kan baie moeilik wees om te diagnoseer omdat dit maklik verwar word met ander siektes of met blote aggressiwiteit.<ref name="Merck">{{Cite book|title=The Merck Veterinary Manual|year=2010|publisher=Courier Kendallville, Inc|location=Kendallville, Indiana |isbn=0-911910-93-X |page=1193 |edition=10de |editor=Cynthia M.}}</ref> Bevestiging van die diagnose word deur fluoresserende teenliggaamtoetse gedoen, 'n [[immunohistochemiese]] prosedure wat deur die [[Wêreld Gesondheidsorganisasie]] aanbeveel word.<ref>{{Cite book |last=Dean |first=D.J.|chapter=Ch. 6: The fluorescent antibody test|title=Laboratory techniques in rabies|publisher=World Health Organization|series=Monograph series|year=1973|isbn=|page=73|url=https://books.google.com/books?id=0jciAQAAIAAJ|edition=3de}}</ref> Die mikroskopiese analise van monsters is die enigste direkte manier om die hondsdol antigeen te identifiseer binnne 'n kort tyd en teen verlaagde koste – ongeag die geografiese oorsprong en status van die gasheer. Diagnose kan ook baie betroubaar na-doods gedoen word op monsters van die brein. Alhoewel diagnose ook moontlik is van speeksel, urine en serebrospinale vloeistofmonsters, is dit nie so sensitief en betroubaar soos breinmonsters nie. Indien moontlik, moet die dier wat betrokke was by die toediening van die byt, ook ondersoek word vir hondsdolheid.<ref name="Fooks AR 2009">{{Cite journal|title=Emerging technologies for the detection of rabies virus: challenges and hopes in the 21st century|journal=PLoS Neglected Tropical Diseases|volume=3|issue=9|pages=e530|year=2009|doi=10.1371/journal.pntd.0000530}}</ref>  As dit moontlik is moet die dier wat betrokke is by die byt, ook ondersoek word vir hondsdolheid.<ref name="Ly2009">{{Cite journal|title=Rabies situation in Cambodia|journal=PLoS Neglected Tropical Diseases |volume=3 |issue=9 |pages=e511 |year=2009 |doi=10.1371/journal.pntd.0000511 |url=http://www.plosntds.org/article/fetchObjectAttachment.action?uri=info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pntd.0000511&representation=PDF |format=PDF |id=e511}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Goedkoper diagnose sal beskikbaar raak vir lae-inkomste omgewings; akkurate diagnose kan gemaak word teen 'n tiende van die koste van tradisionele toetsing deur gebruik te maak van ligmikroskopietegnieke.<ref>{{Cite journal|title=Rabies diagnosis for developing countries |journal=PLoS Neglected Tropical Diseases |volume=2 |issue=3 |pages=e206 |year=2008 |doi=10.1371/journal.pntd.0000206 |url=http://www.plosntds.org/article/fetchObjectAttachment.action?uri=info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pntd.0000206&representation=PDF |format=PDF|id=e206}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Voorkoming ==  Byna alle gevalle van hondsdolheid was fataal totdat 'n entstof in 1885 deur [[Louis Pasteur]] en [[Emile Roux]] ontwikkel is. Hulle oorspronklike entstof is geoes uit besmette hase nadat die virus in die senuweeweefsel uitgedroog is vir 5 tot 10 dae om dit te laat verswak.<ref>{{Cite journal|author=Geison GL|title=Pasteur's work on rabies: Reexamining the ethical issues|journal=Hastings Center Report|volume=8|issue=2|pages=26–33|date=April 1978|doi=10.2307/3560403}}</ref> Soortgelyke entstowwe, afkomstig van senuweeweefsel, word steeds in sommige lande gebruik en dit is baie goedkoper as moderne selkultuur-entsof.<ref name="pmid15069272">{{Cite journal |title=Diagnostic dilemma in flaccid paralysis following anti-rabies vaccine|journal=Neurol India|volume=52|issue=1|pages=132–3 |date=March 2004 |url=http://www.neurologyindia.com/article.asp?issn=0028-3886;year=2004;volume=52;issue=1;spage=132;epage=133;aulast=Srivastava}}</ref> Die Missouri Departement van Gesondheid se verslag (''The Missouri Department of Health and Senior Services Communicable Disease Surveillance 2007 Annual Report'') dui aan dat daar maatreëls is wat die risiko verlaag om hondsdolheid op te doen:<ref>{{Cite report |date=2007 |title=2007 Annual Report |url=http://www.dhss.mo.gov/living/healthcondiseases/communicable/communicabledisease/annual07/Annual07.pdf |publisher=Bureau of Communicable Disease Control and Prevention |access-date=27 Oktober 2016 |archivedate=11 Mei 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200511190553/https://health.mo.gov/living/healthcondiseases/communicable/communicabledisease/annual07/Annual07.pdf }}</ref> * Katte en honde moet geënt word teen hondsdolheid * Troeteldiere moet onder toesig gehou word * Geen wilde of rondloperdiere moet hanteer word nie * Maak kontak met dierebeheer-owerhede wanneer diere opgemerk word wat rondloop of vreemde gedrag vertoon * Was bytplekke met seep en water vir 10–15 minute en kry mediese hulp om te bepaal of na-blootstelling profilakse benodig word. 28 September is Internasionale dag teen Hondsdolheid wat poog om inligting te versprei en die voorkoming van die siekte bevorder.<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/events/annual/world_rabies_day/en/ |title=World Rabies Day |publisher=World Health Organization (WHO) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231050504/http://www.who.int/mediacentre/events/annual/world_rabies_day/en/ |archive-date=31 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=27 Oktober 2016 }}</ref> == Behandeling == Behandeling na blootstelling kan die siekte verhoed, indien die behandeling binne 10 dae van infeksie toegedien word.<ref name="Sherris">{{Cite book|author=Drew WL|chapter=Chapter 41: Rabies|title=Sherris Medical Microbiology|edition=4de|pages=597–600|publisher=McGraw Hill|year=2004|isbn=0-8385-8529-9}}</ref> Was die wond so gou as moontlik met seep en water vir sowat vyf minute.<ref>{{Cite web|url=http://www.health.vic.gov.au/ideas/bluebook/rabies_info|title=Rabies & Australian bat lyssavirus information sheet|publisher=Health.vic.gov.au|accessdate=2012-01-30|archive-date=2011-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818081218/http://www.health.vic.gov.au/ideas/bluebook/rabies_info|url-status=dead}}</ref> Povidoonjodium of alkohol word aanbeveel om die virus verder te verswak.<ref>{{Cite web|title=National Guidelines on Rabies Prophylaxis|url=http://nicd.nic.in/Rabies_guidelines2014.pdf|accessdate=5 September 2014|format=pdf|year=2014|archive-date= 5 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905235321/http://nicd.nic.in/Rabies_guidelines2014.pdf|url-status=dead}}</ref> Wanneer 'n [[vlermuis]] in die slaapkamer gevind word, word dit beskou as 'n rede om na-blootstelling profilakse (''post-exposure prophylaxis, PEP'') toe te pas omdat 'n mens nie weet of die dier jou dalk in die nag gebyt het nie. Wanneer dit sonder verwyl toegedien word, is  ''PEP'' 100% doeltreffend teen hondsdolheid.<ref name="Lite2009" /> == Prognose == In mense wat nie geënt is nie, is hondsdolheid byna altyd noodlottig nadat neurologiese simptome ontwikkel het.<ref name="WHO2013" /> Vyf van die eerste 43 pasiënte (12%) wat behandel is met die Milwaukee-protokol, het oorleef  en diegene wat behandeling ontvang het, het langer oorleef as diegene wat nie behandel is nie.<ref>{{cite web |url=http://www.mcw.edu/rabies |title=Rabies Registry |publisher=Medical College of Wisconsin |access-date=29 Desember 2009 |year=2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006194429/http://www.mcw.edu/rabies |archive-date= 6 Oktober 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Ander soogdiere == Hondsdolheid is aansteeklik in [[soogdier]]e; drie fases word erken. Die eerste fase is 'n een- tot drie dag tydperk wat gekenmerk word deur gedragsveranderinge en is bekend as die prodromale fase. Die tweede is die opwekkende stadium, wat drie tot vier dae duur. Hierdie fase is dikwels bekend as "woedende hondsdolheid", vanweë die neiging van die betrokke dier om hiper-reaktief te wees teenoor eksterne stimuli en enigiets te byt wat naby is. Die derde is die verlamde stadium en word veroorsaak deur skade aan die motorneurone. Inkoördinasie word opgemerk weens verlamming in die agterste ledemate; slagoffers kwyl en sukkel om te sluk, wat veroorsaak word deur die verlamming van die gesig- en keelspiere. Die dood word gewoonlik veroorsaak deur respiratoriese arres.<ref name="Ettinger_1995">{{Cite book|author=Ettinger, Stephen J|title=Textbook of Veterinary Internal Medicine|edition=4de|publisher=W.B. Saunders Company|year=1995|isbn=0-7216-6795-3}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bron == * ''Dokter in die huis'', Dr [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Rabies}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Virussiektes]] evjm00yd8xj70veqdw06sd2yuoibv46 0 99589 2922915 1972818 2026-08-07T12:15:15Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Iranse kookkuns]] verwyder; [[:Kategorie:Irannese kookkuns]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2922915 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = Dille |image = Illustration Anethum graveolens0.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Apiales]] |familia = [[Apiaceae]] |genus = '''''Anethum''''' |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |species = '''''A. graveolens''''' |binomial = ''Anethum graveolens'' |binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | synonyms = ''Peucedanum graveolens'' <small>(L.) C. B. Clarke</small> }} '''Dille''' (''Anethum graveolens'') is 'n eenjarige [[krui]]eplant in die selderyfamilie ''Apiaceae''. Dit is die enigste spesie van die genus ''Anethum''. {{voedingswaarde | name=Dillebossie, vars | kJ = 180 | carbs = 7 g | fiber = 2.1 g | fat = 1.1 g | protein = 3.5 g | vitA_iu = 7717 (154%) | thiamin_mg = 0.1 | riboflavin_mg = 0.3 | niacin_mg = 1.6 | pantothenic_mg = 0.4 | vitB6_mg = 0.2 | folate_ug = 150 | vitB12_ug = 0 | vitC_mg = 85 | calcium_mg = 208 | iron_mg = 6.6 | magnesium_mg = 55 | manganese_mg = 1.3 | phosphorus_mg = 66 | potassium_mg = 738 | sodium_mg = 61 | zinc_mg = 0.9 | opt1n = [[Koper]] | opt1v = 0.14 mg (7%) | source_usda = 1 }} {{en-vertaal|Dill}} {{Saadjie}} {{Kruie en speserye}} [[Kategorie:Kruie]] [[Kategorie:Irannese kookkuns]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Speserye]] 0853y1lmpl9j0buq37ayh0kilina9wa 0 100436 2923046 2634105 2026-08-08T09:40:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923046 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Jerry Collins | beeld = [[Lêer:Jerry Collins 2015-05-03.jpg|250px]] | byskrif = | vollenaam = | bynaam = Terminator | geboortedatum = 4 November 1980 | geboorteplek = [[Apia]], [[Samoa]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1980|11|4|2015|6|5}} | sterfteplek = [[Béziers]], [[Frankryk]] | lengte = 1,91 m | gewig = 108 kg | ru_posisies = Flank, agtsteman | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = Northern United | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2008–2009<br />2009–2011<br />2011–2013<br />2015 | ru_proklubs = [[RC Toulonnais|Toulon]]<br />[[Ospreys]]<br />[[Yamaha Júbilo]]<br />[[RC Narbonne]] | ru_klubwedstryde = 22<br />56<br />11<br />8 | ru_klubpunte = (20)<br />(30)<br />(5)<br />(15) | ru_klubopdatering = 5 Junie 2015 | super14 = [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] | super14jare = 2001–2008 | super14wedstryde = 85 | super14punte = (27) | ru_currentclub = | super14opdatering = 5 Junie 2015 | ru_provinsie = Wellington | ru_provinsiejare = 1999–2007 | ru_provinsiewedstryde = 47 | ru_provinsiepunte = (55) | ru_provinsieopdatering = 5 Junie 2015 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{nowrap|{{ru-rt|NZL}}}} | ru_nasionalejare = 2001–2007 | ru_nasionalewedstryde = 48 | ru_nasionalepunte = (25) | ru_nsopdatering = 5 Junie 2015 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = [[Tana Umaga]] | skool = [[St. Patrick’s-kollege]] | universiteit = [[Victoria-universiteit]] | url = }} '''Jerry Collins''' (*4 November 1980, Apia, Samoa – †5 Junie 2015, Béziers, Frankryk) was ’n professionele [[Nieu-Seeland]]se [[rugby]]speler. Hy het onder meer tydens die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] en [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] vir [[All Blacks|Nieu-Seeland]] uitgedraf. == Vroeë loopbaan == Collins is gekies vir die Nieu-Seelandse Hoërskolespan terwyl hy vir St. Patrick’s-kollege, in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] se eerste span gespeel het in 1997 en 1998. Tydens die 1999 Wêreld Juniorkampioenskap (o/19) is Collins aangewys as speler van die toernooi as deel van ’n seëvierende Nieu-Seelandse span. Hy was ook die eerste speler van daardie groep om vir die [[All Blacks]] gekies te word. == Professionele loopbaan == Collins het sy debuut vir Wellington in die [[National Provincial Championship|NPC]] in 1999 gemaak en in 2001 vir die [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]]. Hy het tussen 2001 en 2008 in geheel in 78 wedstryde vir die Hurricanes gespeel, waaronder die eindstryd van die [[2006 Super 14-seisoen]] teen die [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] op [[Lancaster Park|Jade-stadion]]. Nadat hy in 2001 sy buiging vir die All Blacks gemaak het, het Collins in 48 toetse gespeel en vyf drieë gedruk. In Junie 2006 was hy kaptein van die All Blacks in ’n eenmalige toets teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] waarin die All Blacks met 25– 19 gewen het in [[Buenos Aires]]. Collins het tydens hierdie geleentheid die 61ste kaptein van Nieu-Seeland se nasionale rugbyspan geword. Hy is ook as kaptein benoem vir Nieu-Seeland se wedstryde teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] gedurende die [[Rugbywêreldbeker 2007]]. Collins het in Mei 2008 uit internasionale rugby getree. Kort daarna het hy in ’n rugbyligawedstryd in die Wellingtonkompetisie gespeel maar hy was onder ’n ander naam geregistreer, waarvoor die span ’n boete opgelê is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/482768/Jerry-Collins-league-outing-not-a-wise-move |title=Jerry Collins se ligaskuif nie ’n slim besluit |publisher=Stuff.co.nz |date=10 Junie 2008 |accessdate=5 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122556/http://www.stuff.co.nz/sport/482768/Jerry-Collins-league-outing-not-a-wise-move |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná Nieu-Seeland se uittog uit die Rugbywêreldbeker 2007 het Collins in Oktober in [[Devon]] vakansie gehou waar hy deur Kevin Squire, Barnstaple se hoofafrigter gewaar wat hom genooi het oor ’n naweek na ’n wedstryd te kom kyk. Tot die verbasing van die klub het Collins opgedaag, waarop hulle hom gevra het of hy sou omgee om ’n afrigtingsessie met die juniorspan te hou. Squire het na afloop hiervan gevra of daar enigiets is wat hy vir Collins kan doen, waarop Collins geantwoord het dat hy net eenvoudig rugby wil speel. Die volgende Saterdag het Collins vir die klub se tweede span uitgedraf teen Newton Abbott. ’n Paar weke later, in ’n wedstryd vir die [[Britse Barbarians|Barbarians]], het Collins met Barnstaple se kouse uitgedraf. Nadat hy die Hurricanes verlaat het, het Collins in die 2008/’09-seisoen vir [[RC Toulon|Toulon]] gespeel en hom by [[Sonny Bill Williams]] aangesluit in die klub se aggressiewe werwingsveldtog.<ref>{{en}} {{cite news |author1=Rob Wildman |title=Sonny Bill Williams keer rug op rugbyliga vir Toulon |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/club/2517585/Sonny-Bill-Williams-turns-back-on-rugby-league-for-union-side-Toulon.html |accessdate=5 Junie 2015 |work=Telegraph |date=7 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122604/https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/club/2517585/Sonny-Bill-Williams-turns-back-on-rugby-league-for-union-side-Toulon.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2009 het hy ’n tweejaarkontrak met [[Ospreys]] in [[Swansea]] onderteken. Hy is vir die 2009/’10-seisoen as die Spelers se Speler aangewys. Daarna het hy vir [[Yamaha Júbilo]] in die Topliga in Japan gespeel, waarby hy aan die begin van die 2011-seisoen aangesluit het. Hy het in 2013 vir die oud-All Black-span teen Fidji gespeel en 2014 sy stewels vir die jaar weggebêre. In Januarie 2015 het Collins ’n kontrak met die Franse klub Racing Club Narbonne geteken waar hy hoofsaaklik gespeel het wanneer [[Rocky Elsom]] beseer was. == Persoonlike lewe == Collins was ’n neef van [[Tana Umaga]], oud-All Black-kaptein en spanmaat by die Hurricanes. In Maart 2013 is hy in ’n afdelingswinkel in [[Hamamatsu]] gearresteer nadat hy met ’n 17&nbsp;cm lang mes gewaar is.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.3news.co.nz/Reports-Jerry-Collins-arrested-in-Japan/tabid/415/articleID/290636/Default.aspx |work=3 News |title=Jerry Collins na bewering in Japan gearresteer |date=17 Maart 2013 |accessdate= 5 Junie 2015 |archive-date=25 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025164549/http://www.3news.co.nz/Reports-Jerry-Collins-arrested-in-Japan/tabid/415/articleID/290636/Default.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.radionz.co.nz/news/national/130734/former-all-black%27s-arrest-in-japan-confirmed |work=Radio NZ |title=Voormalige All Black se arres in Japan bevestig |date=18 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180412150124/http://www.radionz.co.nz/news/national/130734/former-all-black%27s-arrest-in-japan-confirmed |archive-date=12 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 5 Junie 2015 }}</ref> Vriende van hom het beweer dat hy die mes om selfverdedigingsredes by hom gedra het nadat hy met sy lewe gedreig is.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.3news.co.nz/Jerry-Collins-carrying-knife-in-self-defence/tabid/417/articleID/290775/Default.aspx |work=3 News |title=Jerry Collins dra met vir ‘selfverdediging’ |date=18 Maart 2013 |accessdate= 5 Junie 2015 |archive-date=25 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025180905/http://www.3news.co.nz/Jerry-Collins-carrying-knife-in-self-defence/tabid/417/articleID/290775/Default.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.stuff.co.nz/dominion-post/news/8437557/Ex-All-Black-Jerry-Collins-arrested-in-Japan |work=Dominion Post |title=Oud-All Black Jerry Collins in Japan gearresteer |date=18 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122559/http://www.stuff.co.nz/dominion-post/news/8437557/Ex-All-Black-Jerry-Collins-arrested-in-Japan |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy toetse vir verbode middele was negatief. ’n Paar dae na die arrestasie het Collins gesê dat hy “verlig” was om gearresteer te word omdat hy vir sy lewe gevrees het.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.3news.co.nz/Jerry-Collins-relieved-to-be-arrested-in-Japan/tabid/423/articleID/291784/Default.aspx |work=3 News NZ |title=Jerry Collins verlig na arrestasie |date=26 Maart 2013 |accessdate= 5 Junie 2015 |archive-date=25 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025171447/http://www.3news.co.nz/Jerry-Collins-relieved-to-be-arrested-in-Japan/tabid/423/articleID/291784/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> == Afsterwe == Collins is op die oggend van 5 Junie 2015 oorlede nadat ’n bus met sy motor gebots het op die A9 autoroute naby Béziers in die suide van Frankryk. Sy vrou, Alana, is ook in die ongeluk oorlede terwyl sy twee maande oue babadogter Ayla in ’n kritieke toestand na ’n hospitaal in Montpelliers geneem is.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3111910/Former-All-Black-Jerry-Collins-dies-French-car-crash.html |title=Voormalige All Black Jerry Collins en vrou Alana Madill sterf in motorongeluk in Frankryk |work=Mail Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503092409/https://www.dailymail.co.uk/news/article-3111910/Former-All-Black-Jerry-Collins-dies-French-car-crash.html |archive-date=3 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11460544 |title=Oud-All Black Jerry Collins sterf in motorongeluk in Frankryk |work=The New Zealand Herald |date=5 Junie 2015 |accessdate=5 Junie 2015 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003405/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11460544 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.theguardian.com/sport/2015/jun/05/former-all-black-jerry-collins-car-crash |title=Voormalige All Black Jerry Collins sterf in motorongeluk |date=5 Junie 2015 |work=Guardian |accessdate=5 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122604/https://www.theguardian.com/sport/2015/jun/05/former-all-black-jerry-collins-car-crash |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy woon tans by haar ouma in Kanada. == Eksterne skakels == * [http://stats.allblacks.com/asp/Profile.asp?ABID=1002 Profiel] op Allblacks.com == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Jerry Collins}} {{DEFAULTSORT:Collins, Jerry}} [[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] 5og2yper4cjzzwsvdfml6sbvzdtwfdi 0 107233 2923043 2688482 2026-08-08T07:26:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923043 wikitext text/x-wiki '''Izak de Vries''' (*[[19 Januarie]] [[1969]], [[Port Elizabeth]] –) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer]], akteur en fotograaf.<ref>Izak de Vries: http://www.izakdevries.co.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131202239/http://www.izakdevries.co.za/ |date=31 Januarie 2016 }}</ref>As skrywer verwerf hy hoofsaaklik bekendheid vir sy kortverhale. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Izak Daniël de Vries<ref>Lchr: http://www.lchr.org/a/3/i0/who.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> is op 19 Januarie 1969 in [[Port Elizabeth]] gebore as die oudste kind en enigste seun van Johan de Vries en Marianne Nienaber, die dogter van [[C.J.M. Nienaber]] en Miep Nienaber-Luitingh. Sy pa is 'n maatskaplike werker en sy ma 'n [[Wiskunde]] en [[Wetenskap]] onderwyseres. Hy het twee jonger susters, Willemien en Marianne. Kort na sy geboorte verhuis die gesin na [[Johannesburg]] en daarna na [[Laaiplek]] naby [[Velddrif]]. Hy begin sy laerskoolloopbaan op [[Dwarskersbos]] aan die [[Weskus]]. In 1976 trek die gesin na [[De Doorns]], waar sy pa eers by die kerk werk en later 'n plaas koop. Hier gaan hy skool aan die Hoërskool Hexvallei. Die gesin verhuis in 1983 na [[Pietermaritzburg]], waar sy ma 'n pos as onderwyseres kry en hy matrikuleer hier in 1986 aan die [[Hoërskool Voortrekker]]. Hy verwerf erekleure vir akademie, [[fotografie]],<ref>LinkedIn: https://za.linkedin.com/in/izak-de-vries-b0154b19{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ekologie]], debat, [[skaak]] en prefekskap. Sy twee jaar verpligte militêre diensplig volg, waarin hy hoofsaaklik as interne verslaggewer werk en die kwartaallikse tweetalige nuusbrief van die 5-Seinregiment in [[Pretoria]] uitgee. Hy slaag ook 'n kursus in Ekonomie deur die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. === Loopbaan === Hierna sluit hy in 1989 as vrywilliger in [[Kaapstad]] <ref>Steyn, Antonia Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/mond/Izak.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031155656/http://oulitnet.co.za/mond/Izak.asp |date=31 Oktober 2012 }}</ref> aan by 'n Nie-Regerings Organisasie wat hulp verskaf aan onder meer straatkinders, prostitute en boemelaars. Hy werk hoofsaaklik by die koffiewinkeltjie in die middestad, waar hierdie mense gratis koffie kon kry. Dan skryf hy hom in 1990 in [[Pietermaritzburg]] by die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in en voltooi sy B.A.-graad in 1992 met [[Filosofie]] en Afrikaans-Nederlands as hoofvakke. Hy verower verskeie toekennings, waaronder die [[J.J. le Roux-prys]] as beste student in die Departement Afrikaans en Nederlands, die Perskorprys as beste student in [[Taalwetenskappe|Taalkunde]], die HAUM-prys in Literatuurstudie en 'n verdienstesertifikaat van die universiteit. As derdejaarstudent lewer hy 'n referaat oor die houding van swart Suid-Afrikaners teenoor Afrikaans by die jaarkongres van die Linguistevereniging van Suider-Afrika. In hierdie tyd is hy betrokke by 'n Nie-Regerings Organisasie wat hulle toespits daarop om brûe te bou tussen die rasverdeelde gemeenskappe en doen hy ook 'n jaar lange kursus in vertaling en proefleeswerk. As deel van sy graad voltooi hy in 1990 'n kursus in kreatiewe skryfwerk onder Dietlof van der Berg aan die Universiteit van Natal. In 1993 is hy die eerste ontvanger van die [[M-Net]]-beurs<ref>Anoniem. Izak wen groot beurs. Die Transvaler, 17 Maart 1993.</ref> vir Skeppende Skryfwerk onder leiding van [[Etienne van Heerden]] aan die [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] op [[Grahamstad]], waar hy sy [[B.A. Honneurs-graad]] behaal.<ref>LitNet: http://www.litnet.co.za/author/izak-de-vries/</ref> Hy ontvang akademiese kleure van Rhodes Universiteit asook 'n toekenning vir akademiese prestasie. In 1994 doen sy vriendin, Elma Erasmus, haar huisdokterjaar in [[Port Elizabeth]] en hy volg haar. Hulle trou aan die einde van 1994 en neem in 2003 'n seun aan wat hulle Jabu noem. In 1995 werk sy vrou by Grey’s Hospitaal in Pietermaritzburg en hy sluit weer by die Nie-Regerings Organisasie aan waar hy voorheen gewerk het. Hierna doseer hy in 1996 Afrikaanse letterkunde aan die Universiteit van Venda in [[Thohoyandou]], terwyl sy vrou by die Tshilidzini Hospitaal werk. Hy skryf hom in 1997 deeltyds by die [[Universiteit van Kaapstad]] in vir 'n [[M.A.-graad]] oor die historiografiese metafiksie van [[André P. Brink]], 'n graad wat hy in 1999 verwerf. Aan die begin van 1999 word hy redaksionele bestuurder van [[LitNet]] in [[Kaapstad]], waarna hy as vryskut werk as skrywer, redakteur, vertaler en uitgewer, asook by M-Web se “Learning Online”. In 2001 en 2002 bied hy ook soms 'n kursus aan in Kreatiewe Skryfwerk by die Universiteit van Stellenbosch. Met die aanvang van die nuwe leerkurrikulum in die skole sluit hy in Junie 2002 by Bateleur Books aan om die oorgang te help bestuur. Hierdie maatskappy word in 2007 deur Nasou Via Afrika gekoop, waarna hy in Desember 2007 by Pearson Education aansluit en as senior uitgewer aan boeke werk vir die VOO-Kolleges. Vanaf Mei 2010 is hy uitgewerskonsultant wat werk doen vir [[Lapa uitgewers]] en ander. As akteur vertolk hy die hoofrol in ''Die trommel'' van [[André P. Brink]] en hy speel ook in rolprente soos ''Choices'' en ''The graveyards of creation'', in die kabaret ''Songs my lover stole'' en in ''Rainbow Afrikaans'', waarvan hy die medeskrywer is. Hy lewer ook boekbesprekings vir ''[[Die Burger]]'', ''Beeld'', ''[[Volksblad]]'', LitNet en ''Insig'' en skryf artikels wat onder meer in ''Insig'' verskyn. == Skryfwerk == Sy eerste gepubliseerde werk verskyn in 1981 in die Hoërskool Hexvallei se kwartaalblad, onder die titel ''Van die Karoo gepraat''. In 1991 wen hy die Inklings-kompetisie se kortverhaalafdeling wat deur die [[Universiteit van Pretoria]] aangebied is. === Kortverhale === Sy eerste bundel kortverhale is ''Kom slag 'n bees''<ref>Aucamp, Hennie “Insig” Februarie 1999; Burger, Willem “Beeld” 14 Desember 1998; Pieterse, H.J. “Rapport” 27 Desember 1998</ref>” en dit word as 'n belangwekkende debuut beskou. Hy slaag daarin om die verhale wat oor siekte, wroeging, skuld en boetedoening handel in 'n hegte bundeleenheid saam te snoer. Om 'n bees te slag is beide 'n offer, wat boete en skuld in die verlede impliseer, en 'n feesviering, en hierdie tema word deur al die verhale getrek. In ''Ons moet vir jou 'n bees slag'' kry 'n voormalige wit soldaat kwytskelding van sy wandade deur sy deelname aan 'n inheemse suiweringritueel. Met sy ironiese titel konsentreer ''Die verlede lê nog voor'' op die gedwonge verskuiwing tydens die apartheidsjare waardeur mense in groot mate nie net hulle wonings, wortels en privaatheid verloor nie, maar ook hulle mensheid. Dit word alles dinge wat by die verteller spook en sy toekoms beïnvloed. Hierdie boek word deur D.Z. van der Berg in Engels vertaal as ''Rites of the ox''. ''Spesiale dae'' is 'n skoolleerboek, ryklik geïllustreer deur [[Alida Bothma]]. Daar verskyn ook 'n Engelse weergawe onder die titel ''Special days''. Sy tweede bundel kortverhale is ''Byna liefde''.<ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 27 Oktober 2008.</ref><ref>Cloete, Eckhard. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009.</ref><ref>Kemp, Theo. Beeld, 3 November 2008.</ref><ref>Prins, M.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009.</ref> Hierin konsentreer hy op die liefde self (wat in verskillende vorms van erotika en ware liefde voorkom en beskryf word) en die skryf oor die liefde, waaruit blyk die frustrasie, onmag en verlange om hierdie gevoel betekenisvol weer te gee. Hierdie tweespalt veroorsaak dat die karakters merendeels hunker na 'n onbereikbare liefde met komplekse en ongewone verhoudings die gevolg. Om eenheid te skep word sommige van die karakters in verskillende stories gebruik (sonder om dit romanmatig te laat verloop), terwyl die verhale ook mildelik gebruik maak van die nuutste tegnologie, soos e-pos en sms’e en die gebruik van die internet om nuwe seksmaats te vind. In 2009 is ''Byna liefde'' op die kortlys vir die [[Jan Rabie]]-prys vir innoverende Afrikaanse skryfwerk en ook op die kortlys vir die [[W.A. Hofmeyr]]-prys. === Versamelbundels === Van sy verhale word ook in versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''In 'n neutedop'' (waarvan hy saam met Karen Simpson die samesteller is), ''Die melkweg het 'n ster laat val'', ''Liefde, natuurlik'', ''Kruis en dwars'', ''Biltong en Barakat'', ''Alles goed en wel'', ''Storiejoernaal'', ''Oorbrugging'' en ''Die mooiste liefde is verby''. Vir Bateleur Books, Nasou Via Afrika en Tafelberg skryf hy ook meer as sestig skoolhandleidings. == Publikasies<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/1674 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315211541/http://www.nb.co.za/Authors/1674 |date=15 Maart 2016 }}</ref> == * ''Kom slag 'n bees'', 1998 * ''Spesiale dae'', 2003 * ''Special days'' * ''Rites of the ox'', 2005 * ''Byna liefde'', 2008 '''<u>Samesteller</u>''' * ''In 'n neutedop'' (saam met Karen Simpson), 2006 == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Swanepoel, Attie. ''Hierdie is ’n taai bees''. Vrydag, 18 Desember 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:De Vries, Izak}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] 1mnq481sfoc50ubt3y0wrkhtta25afn 0 113936 2923022 2922689 2026-08-08T01:37:04Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2923022 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Suid-Afrika nasionale sokkerspan embleem.png|180px]] | klubnaam = Suid-Afrika | vollenaam = SA nasionale vrouesokkerspan | bynaam = ''Banyana-Banyana''<br />(die meisies) | stigting = | stadion = [[ENB-stadion]], [[Soweto]], [[Johannesburg]] | kapasiteit = 94 700 | voorsitter = | afrigter = [[Desiree Ellis]] | kaptein = Refiloe Jane | liga = | patroon_la1 = _rsa23h | patroon_b1 = _rsa23h | patroon_ra1 = _rsa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFDD00 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = FFDD00 | broek1 = 03785D | kouse1 = FFDD00 | patroon_la2 = _rsa23f | patroon_b2 = _rsa23f | patroon_ra2 = _rsa23f | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 |konfederasie=[[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]]|beheerliggaam=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging|SAFA]]}} '''Banyana-Banyana''' is die bynaam van [[Suid-Afrika]] se vrouesokkerspan.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Banyana-Banyana beteken letterlike "die meisies". Die span word deur die [[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] bestuur. Hulle het hul eerste amptelike wedstryd op 30 Mei 1993 teen [[Eswatini|Swaziland]] (nou Eswatini) gespeel. Die span het vir die eerste keer in 2012 vir die Olimpiese sokkertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |title=Banyana secure historic passage to London |publisher=FIFA |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023170255/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het vir die eerste keer in 2019 vir [[FIFA]] se [[Vrouesokkerwêreldbeker|wêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer. Hul beste prestasie was vier jaar later toe hulle die agtste eindrondte bereik het. By die [[Afrika-vrouesokkerkampioenskap|Afrikanasiesbeker]] was hul grootste triomf in 2022 toe hulle die hele toernooi gewen het nadat hulle die gashere, Marokko, in die eindstryd geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|date=2022-07-23|website=BBC Sport|access-date=2025-11-14}}</ref> Hulle neem ook gereeld deel aan die minder gesogte [[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA-kampioenskap]], waar hulle reeds die titel sewe keer verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesc/cosafa-wom.html|title=COSAFA Women Tournaments|website=rsssf.org|access-date=2025-11-14}}</ref> == Toernooirekord == === Wêreldbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" !colspan=10|Wêreldbekertoernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]]|| colspan="8" rowspan="1" |Verban |- ||{{vlagikoon|Swede}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Duitsland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Kanada}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]||''Groepfase''||3||0||0||3||1||8||–7 |- ||{{vlagikoon|Australië}}{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023|2023]]||''Agtste eindrondte''||4||1||1||2||6||8||−2 |- !Totaal||2/9||7||1||1||5||7||16||−9 |} === Olimpiese Spele === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" ! colspan="9" |Olimpiese toernooie |- !Jaar !Resultaat !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- ||{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Olimpiese Somerspele 1996|1996]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Australië}} [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Griekeland}} [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]||Groepfase||3||0||1||2||1||7||−6 |- ||{{vlagikoon|Brasilië}} [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]||Groepfase||3||0||1||2||0||3||−3 |- ||{{vlagikoon|Japan}} [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- ||{{vlagikoon|Frankryk}} [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]||''Nie gekwalifiseer nie''||–||–||–||–||–||–||– |- !Totaal||2/7||6||0||2||4||1||10||−9 |} === Afrikanasiesbeker === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:70%;" ! colspan="9" |Afrikanasiesbeker-toernooie |- !Jaar !Rondte !GP !W !G* !V !Doele vir !Doele teen !Verskil |- | 1991||colspan=8|Verban |- bgcolor=silver | 1995||Naaswenners||6||3||1||2||19||20||−1 |- |{{vlagikoon|Nigerië}} 1998||Groepfase||2||0||0||2||2||7||−5 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2000||Naaswenners||5||4||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Nigerië}} 2002||Vierde plek||5||2||1||2||6||11||−5 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2004||Groepfase||3||0||0||3||2||7||−5 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Nigerië}} 2006||Derde plek||5||2||1||2||8||5||+3 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2008||Naaswenners||5||3||0||2||7||4||+3 |- bgcolor=cfaa88 |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} 2010||Derde plek||5||3||1||1||10||6||+4 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} 2012||Naaswenners||5||3||0||2||6||6||0 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Namibië}} 2014||Vierde plek||5||1||1||3||7||6||+1 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Kameroen}} 2016||Vierde plek||5||1||1||3||5||3||+2 |- bgcolor=silver |{{vlagikoon|Ghana}} 2018||Naaswenners||5||3||0||2||11||2||+9 |- | 2020|| colspan="8" |''Gekanselleer weens die [[Covid-19-pandemie|Covid-pandemie]]'' |- bgcolor=#FFD700 |{{vlagikoon|Marokko}} 2022||Kampioene||6||6||0||0||10||3||+7 |- bgcolor=#9acdff |{{vlagikoon|Marokko}} 2024||Vierde plek||6||2||3||1||9||4||+5 |- !Total!!Kampioene: 1 keer||68||33||11||24||111||87||+24 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.safa.net/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA-profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212070113/https://www.fifa.com/associations/association=rsa/ |date=12 Desember 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouesokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sokkerspanne in Suid-Afrika]] i8ayzy287cngz4z2uo9kc5sfcii7ftr 0 124094 2922982 2857649 2026-08-07T20:00:08Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2922982 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Verenigde Rugbykampioenskap | huidige_seisoen = [[2026-’27 Verenigde Rugbykampioenskap-seisoen|2026-’27]] | beeld = | beskrywing = | beeldonderskrif = | sportsoort = [[Rugby]] | gestig = 2001 (as Keltiese Liga)<br />2011 (as Pro12)<br />2017 (as Pro14)<br />2021 (as Verenigde Rugbykampioenskap) | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRFU]], [[Italiaanse Rugbyfederasie|FIR]], [[Skotse Rugbyunie|SRU]], [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|SARU]], [[Walliese Rugbyunie|WRU]] | inougureel = [[2001-’02 Keltiese Liga|2001-’02]] (Keltiese Liga)<br />[[2011-’12 Pro12-seisoen|2011-’12]] (Pro12)<br />[[2017-’18 Pro14-seisoen|2017-’18]] (Pro14)<br />[[2021-’22 Verenigde Rugbykampioenskap-seisoen|2021-’22]] (Verenigde Rugbykampioenskap) | lande = {{vlagland|Ierland|rugby}}<br />{{vlagland|Italië}}<br />{{vlagland|Skotland}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Wallis}} | divisies = | spanne = 16: vier uit Ierland, twee uit Italië, twee uit Skotland, vier uit Suid-Afrika en vier uit Wallis | onlangse_kamp = {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Leinster Rugby|Leinster]] ([[2025-’26 Verenigde Rugbykampioenskap-seisoen|2025-’26]]) | verwante_komps = [[Europese Rugbykampioenbeker]] | borg = Roc Nation }} Die '''Verenigde Rugbykampioenskap''' is ’n jaarlikse [[rugby]]kompetisie met spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]]. Die toernooi is een van die drie hoof- professionele toernooie in [[Europa]] (naas die Engelse Premierskap en die Franse Top 14) en die suksesvolste spanne in hierdie toernooi ding mee om die [[Europese Rugbykampioenbeker]]. [[Lêer:The United Rugby Championship trophy in 2024.png|duimnael|links|upright|Die trofee waarom meegeding word]] Die eerste seisoen van die toernooi, 2001-’02, het bekend gestaan as die '''Keltiese Liga'''<ref>([[Iers-Gaelies]]: ''An tSraith Cheilteach''; [[Italiaans]]: ''La Lega Celtica''; [[Skots-Gaelies]]: ''An Lìog Cheilteach''; [[Wallies]]: ''Y Gynghrair Geltaidd'') {{cy}} {{cite web |title=Y Gynghrair Geltaidd |url=http://www.bbc.co.uk/cymru/chwaraeon/safle/rygbi_rhanbarthol/pages/canlyniadau_celtaidd.shtml |publisher=BBC Chwaraeon |date=28 September 2005 |accessdate=7 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106035020/http://www.bbc.co.uk/cymru/chwaraeon/safle/rygbi_rhanbarthol/pages/canlyniadau_celtaidd.shtml |archive-date=6 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het bestaan uit spanne van Ierland, Skotland en Wallis. Aan die begin van die 2010-’11-seisoen is die toernooi van tien na twaalf spanne uitgebrei om twee Italiaanse spanne te inkorporeer. Die naam “Pro12” is in 2011 aanvaar om aan te dui dat spanne buite die Keltiese nasies nou ook aan die toernooi deelneem. In 2017 is aangekondig dat twee [[Suid-Afrika]]anse spanne ook aan die toernooi deelneem.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.netwerk24.com/Sport/Rugby/sa-spanne-se-deelname-aan-pro12-bevestig-20170719 |title=SA spanne se deelname aan Pro12 bevestig |format=html |date=19 Julie 2017 |accessdate=19 Julie 2017 |publisher=[[Netwerk24]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113404/https://www.netwerk24.com/Sport/Rugby/sa-spanne-se-deelname-aan-pro12-bevestig-20170719 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Spanne == Die toernooi is gebaseer op streeks-/provinsiale verteenwoordiging van deelnemende lande, behalwe vir [[Benetton Rugby Treviso|Treviso]] wat die stad Treviso self verteenwoordig. Benetton Treviso is weens sy lang geskiedenis gekies nadat ’n projek om ’n tweede streekspan, Praetorians Roma, saam te stel, misluk het.<ref>{{it}} {{cite news |title=Treviso in Celtic League Praetorians Roma bocciati |url=http://www.repubblica.it/2009/10/sport/vari/celtic-league/celtic-league/celtic-league.html |work=la Repubblica |date=2 Oktober 2009 |accessdate=12 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125941/https://www.repubblica.it/2009/10/sport/vari/celtic-league/celtic-league/celtic-league.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto;" ! width="20%" | Ierland ! width="20%" | Italië ! width="20%" | Skotland |- | {{Location map+ |Ierland|AlternativeMap=Island of Ireland location map.svg|width=250|float=center|caption=Ligging van Verenigde Rugbykampioenskap-spanne in Ierland|places= {{Location map~ |Ierland|lat=53.279|long=-9.0397|label=<small>[[Connacht Rugby|Connacht]]</small>|position=right}} {{Location map~ |Ierland|lat=53.325556|long=-6.229444|label=<small>[[Leinster Rugby|Leinster]]</small>|position=bottom}} {{Location map~ |Ierland|lat=52.674167|long=-8.6425|label=<small>[[Munster Rugby|Munster]]</small>|position=right}} {{Location map~ |Ierland|lat=54.576389|long=-5.904444|label_size=80 |label=[[Ulster Rugby|Ulster]]|position=left}} }} || {{Location map+ |Italië|AlternativeMap=Italy location map.svg|width=250|float=center|caption=Ligging van Verenigde Rugbykampioenskap-spanne in Italië|places= {{location map~ |Italië|lat=45.680278|long=12.213333|label=<small>[[Benetton Rugby Treviso|Treviso]]</small>|position=left}} {{location map~ |Italië|lat=44.826111|long=10.328889|label=<small>[[Zebre]]</small>|position=right}} }} || {{Location map+ |Skotland|AlternativeMap=Scotland location map.svg|width=250|float=center|caption=Ligging van Verenigde Rugbykampioenskap-spanne in Skotland|places= {{Location map~ |Skotland|lat=55.927792|long=-3.223548|label_size=80 |label=[[Edinburgh Rugby|Edinburgh]]|position=right}} {{Location map~ |Skotland|lat=55.881137|long=-4.34181|label_size=80 |label=[[Glasgow Warriors]]|position=left}} }} |} {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto;" ! width="20%" | Suid-Afrika ! width="20%" | Wallis |- || {{Location map+ |Suid-Afrika|width=300|float=center|caption=Ligging van Verenigde Rugbykampioenskap-spanne in Suid-Afrika|places= {{location map~ |Suid-Afrika|lat=-25.753333|long=28.222778|label=[[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]]|position=right}} {{location map~ |Suid-Afrika|lat=-29.828|long=31.031|label=[[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]]|position=left}} {{location map~ |Suid-Afrika|lat=-26.1975|long=28.060833|label=[[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]]|position=left}} {{location map~ |Suid-Afrika|lat=-33.970556|long=18.468333|label=[[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]]|position=right}} }} || {{Location map+ |Wallis|AlternativeMap=Wales location map.svg|width=250|float=center|caption=Ligging van Verenigde Rugbykampioenskap-spanne in Wallis|places= {{Location map~ |Wallis|lat=51.479722|long=-3.183611|label_size=80 |label=[[Cardiff Blues]]|position=bottom}} {{Location map~ |Wallis|lat=51.588333|long=-2.987778|label_size=80 |label=[[Dragons (rugbyspan)|Dragons]]|position=top}} {{Location map~ |Wallis|lat=51.6422|long=-3.9351|label_size=80 |label=[[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]]|position=bottom}} {{Location map~ |Wallis|lat=51.679167|long=-4.129167|label_size=80 |label=[[Scarlets]]|position=top}} }} |} {| class="wikitable sortable" style="width: 99%" |+ Verenigde Rugbykampioenskap-klubs |- !style="width:20%" | Klub !style="width:8%" | Gestig !style="width:20%" | Ligging !style="width:25%" | Stadion !style="width:8%" | Kapasiteit !style="width:10%" | Kampioenskappe (Onlangsste) |- |{{vlagikoon|ITA}} [[Benetton Rugby Treviso|Benetton Treviso]] |1932 |[[Treviso]], [[Italië]] |[[Stadio Comunale di Monigo]] |6&nbsp;700 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] |1997 |[[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] |[[Loftus Versfeld]] |51&nbsp;762 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Cardiff Blues]] |2003 |[[Cardiff]], [[Wallis]] |[[Cardiff Arms Park]] |12&nbsp;125 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|IRE|rugby union}} [[Connacht Rugby|Connacht]] |1885 |[[Galway]], [[Ierland]] |[[Galway Sportgronde]] |8&nbsp;100 |1 (2016) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]] |2003 |[[Newport, Wallis|Newport]], [[Wallis]] |[[Rodney Parade]] |8&nbsp;500 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|SCO}} [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] |1872 |[[Edinburg]], [[Skotland]] |[[Murrayfield-stadion|Murrayfield]]<br />[[Myreside-stadion|New Myreside]] |67&nbsp;144<br />5&nbsp;500 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|SCO}} [[Glasgow Warriors]] |1872 |[[Glasgow]], [[Skotland]] |[[Scotstoun-stadion|Scotstoun]] |7&nbsp;351 |2 (2024) |- |{{vlagikoon|IRE|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |1879 |[[Dublin]], [[Ierland]] |[[RDS Arena|RDS]] / [[Aviva Stadium]] |18&nbsp;500 / 51&nbsp;200 |9 (2025) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] |1996 |[[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] |[[Ellispark-stadion]] |62&nbsp;567 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|IRE|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] |1879 |[[Limerick]] / [[Cork]], [[Ierland]] |[[Thomond Park]] / [[Irish Independent Park]] |25&nbsp;600 / 9&nbsp;250 |4 (2023) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Ospreys]] |2003 |[[Swansea]], [[Wallis]] |[[Liberty-stadion]] |20&nbsp;827 |4 (2012) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Scarlets]] |2003 |[[Llanelli]], [[Wallis]] |[[Parc y Scarlets]] |14&nbsp;870 |2 (2017) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] |1995 |[[Durban]], [[Suid-Afrika]] |[[Kings Park-stadion]] |52&nbsp;000 |0 (NVT) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] |1997 |[[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] |[[Kaapstad-stadion]] |55&nbsp;000 |1 (2022) |- |{{vlagikoon|IRE|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] |1879 |[[Belfast]], [[Noord-Ierland]] |[[Kingspan-stadion]] |18&nbsp;196 |1 (2006) |- |{{vlagikoon|ITA}} [[Zebre]] |1973 |[[Parma]], [[Italië]] |[[Stadio Sergio Lanfranchi]] |5&nbsp;000 |0 (NVT) |} === Italiaanse deelname sedert 2010-’11 === In November 2008 het die raad van die Keltiese Liga vergader om die moontlikheid van Italiaanse deelname te bespreek; Roger Lewis, uitvoerende hoof van die [[Walliese Rugbyunie]], het genoem dat die toernooi positief was oor Italiaanse deelname. Na ’n raadsvergadering van die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) op 19 Desember 2008 waar voorstelle ter verbetering van Italiaanse rugby bespreek is,<ref>{{en}} {{cite news |title=Italianers sluit dalk by Magners League aan |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7766990.stm |publisher=BBC Sport |date=5 Desember 2008 |accessdate=20 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125935/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7766990.stm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het die FIR aangekondig dat ’n voorstel vir deelname aan die Keltiese Liga ingedien sou word. Die FIR had twee moontlikhede – skryf vier bestaande Italiaanse klubs vanuit die Nasionale Kampioenskap van Uitnemendheid vir die Liga in; of skep twee spanne uit spelers wat kwalifiseer om vir Italië te speel.<ref>{{en}} {{cite news |title=Italië bevestig Magners League-skuif |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7793092.stm |publisher=BBC Sport |date=19 Desember 2008 |accessdate=20 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125939/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7793092.stm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 18 Julie 2009 het die FIR aangekondig dat [[Aironi]] en Pretoriani Roma met aanvang van die 2010-’11-seisoen in die Keltiese Liga sou speel – [[Benetton Rugby Treviso]] en Duchi Nord-Ovest het nie in hul botte geslaag nie. Pretoriani sou in Rome gebaseer wees met die [[Stadio Flaminio]] as tuisveld, terwyl Aironi in Viadana gebaseer sou wees met sommige wedstryde wat in [[Reggio Emilia]] sou plaasvind.<ref>{{en}} {{cite news |title=Italianers kies spanne vir Keltiese Liga |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/8157723.stm |publisher=BBC Sport |date=18 Julie 2009 |accessdate=18 Julie 2009 }}</ref> Op 2 Oktober 2009 het die FIR egter voorgestel dat Benetton Treviso in die plek van Pretoriani Roma deelneem.<ref>{{it}} {{cite news |title=Il Veneto in Celtic League, Roma fuori |url=http://www.rugbyveneto.org/wordpress/il-veneto-in-celtic-league-roma-fuori.html |publisher=Rugby Veneto |date=2 September 2009 |accessdate=6 September 2009 |archive-date=29 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329021719/http://www.rugbyveneto.org/wordpress/il-veneto-in-celtic-league-roma-fuori.html |url-status=dead }}</ref> Op 28 Januarie 2010 het die FIR verklaar dat hy aan die onderhandeling onttrek het, weens die waarborgbedrag van €3-miljoen wat deur die Keltiese Liga gevra is as hoofrede.<ref>{{it}} {{cite news |title=Comunicato stampa FIR sulla Celtic League |url=http://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=964:comunicato-stampa-fir-sulla-celtic-league&catid=25:news-dalla-fir&Itemid=120 |publisher=FIR |date=28 Januarie 2010 |accessdate=29 Januarie 2010 }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/sport/2010/0129/1224263356274.html |title=Italiaanse toetrede tot toernooi nou onwaarskynlik |date=29 Januarie 2010 |work=The Irish Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019202558/http://www.irishtimes.com/newspaper/sport/2010/0129/1224263356274.html |archive-date=19 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Italianers sluit nie by Magners League aan nie |url=http://www.irishtimes.com/sports/rugby/2010/0129/1224263419850.html |accessdate=8 Februarie 2010 |work=The Irish Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020001055/http://www.irishtimes.com/sports/rugby/2010/0129/1224263419850.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen 7 Februarie het die Italiaanse klubs egter die nodige befondsing bekom.<ref>{{en}} {{cite news |title=Italianers sluit tog by Magners-party aan |url=http://www.independent.ie/sport/other-sports/italians-up-offer-to-join-magners-party-2052138.html |accessdate=8 Februarie 2010 |work=Irish Independent |first=Brendan |last=Fanning |date=7 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022230403/http://www.independent.ie/sport/other-sports/italians-up-offer-to-join-magners-party-2052138.html |archive-date=22 Oktober 2012 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Teen 8 Maart 2010 is ’n ooreenkoms waarin [[Aironi]] en [[Benetton Rugby Treviso|Benetton Treviso]] tydens 2010-’11 aan die Keltiese Liga sou deelneem, gefinaliseer. Die spanne is ook ’n plek in die Heinekenbeker gewaarborg.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.irishtimes.com/sports/rugby/2010/0308/1224265854499.html |title=Italianers tot Magners League toegevoeg |work=The Irish Times |date=8 Maart 2011 |accessdate=20 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020094425/http://www.irishtimes.com/sports/rugby/2010/0308/1224265854499.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen die einde van die 2011-’12-seisoen was Aironi as streekspan egter nie meer beskikbaar vir deelname aan toekomstige kompetisies nie, omrede hulle op 6 April 2012 weens finansiële redes ’n voortganglisensie geweier is.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/17640035 |title=Italiaanse span Aironi onttrek aan Pro12 na hul lisensie herroep is |publisher=BBC Sport |date=6 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408232104/http://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/17640035 |archive-date= 8 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=20 Julie 2017 }}</ref> Hulle is deur [[Zebre]] vervang.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www1.skysports.com/rugby-union/news/26111/7799184/ |title=Zebras sluit by RaboDirect-pak aan |publisher=Sky Sports News |date=5 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305091903/http://www.skysports.com/rugby-union/news/26111/7799184 |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Vorige spanne === {| class="wikitable sortable" !Span !Jare !Ligging !Stadion(s) (kapasiteit) |- |{{vlagikoon|ITA}} [[Aironi]] |2010–2012 |[[Viadana, Lombardy|Viadana]] |[[Stadio Luigi Zaffanella]] (6&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|SCO}} [[Border Reivers (rugby)|Border Reivers]] |2002–2007 |[[Galashiels]] |[[Netherdale]] (6&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Celtic Warriors]] |2003–2004 |[[Bridgend]] en [[Pontypridd]] |[[Brewery Field]] (12&nbsp;000)<br />[[Sardis Road]] (8&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Bridgend Ravens|Bridgend]] |2001–2003 |[[Bridgend]], Wallis |[[Brewery Field]] (6&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Caerphilly RFC|Caerphilly]] |2001–2003 |[[Caerphilly]], Wallis |[[Virginia Park (Caerphilly)|Virginia Park]] (5&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Cardiff RFC|Cardiff]] |2001–2003 |[[Cardiff]], Wallis |[[Cardiff Arms Park]] (12&nbsp;500) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Ebbw Vale RFC|Ebbw Vale]] |2001–2003 |[[Ebbw Vale]], Wallis |[[Eugene Cross Park]] (8&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Llanelli RFC|Llanelli]] |2001–2003 |[[Llanelli]], Wallis |[[Stradey Park]] (10&nbsp;800) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Neath RFC|Neath]] |2001–2003 |[[Neath]], Wallis |[[The Gnoll]] (6&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Newport RFC|Newport]] |2001–2003 |[[Newport, Wallis|Newport]], Wallis |[[Rodney Parade]] (11&nbsp;676) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Pontypridd RFC|Pontypridd]] |2001–2003 |[[Pontypridd]], Wallis |[[Sardis Road]] (7&nbsp;861) |- |{{vlagikoon|WAL}} [[Swansea RFC|Swansea]] |2001–2003 |[[Swansea]], Wallis |[[St. Helen’s Rugby- en Krieketgrond|St Helen’s]] (4&nbsp;500) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] |2017–2020 |[[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]] |[[Vrystaatstadion]] (46&nbsp;000) |- |{{vlagikoon|RSA}} [[Southern Kings (Pro14-rugbyspan)|Kings]] |2017−2020 |[[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Suid-Afrika]] |[[Nelson Mandelabaaistadion]] (48&nbsp;000) |} Notas: * Voor regionalisering, van 2001 tot 2003, is Wallis deur nege klubs wat in die Walliese Premierskap gespeel het, verteenwoordig. * Aironi is deur Zebre vervang, wat beteken dat daar steeds twee Italiaanse spanne was. * Die Border Reivers is deur die Skotse Rugbyunie ontbind om geld te bespaar.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/scottish/6498449.stm |title=Skotse unie bekap Borders-span |work=[[BBC News]] |date=27 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070330194345/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/scottish/6498449.stm |archive-date=30 Maart 2007 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=20 Julie 2017 }}</ref> === Ander lande === Benewens die suksesvolle onderhandeling met Italië,<ref>{{en}} {{cite web |first=Jonny |last=Kirkup |title=Italiaanse Kelte – Doodgebore |url=http://blogs.walesonline.co.uk/rugby/2008/02/italian-celts-non-starter.html |work=WalesOnline |publisher=Media Wales |date=5 Februarie 2008 |accessdate=7 Februarie 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081121033122/http://blogs.walesonline.co.uk/rugby/2008/02/italian-celts-non-starter.html |archivedate=21 November 2008 |df=dmy }}</ref><ref>{{en}} {{cite news |first=Tim |last=Glover |title=Hoe Italië Europa se sondebokke geword het |url=http://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/tim-glover-how-italy-became-europes-fall-guys-428794.html |work=The Independent on Sunday |date=17 Desember 2006 |accessdate=7 Februarie 2009 |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125943/https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/tim-glover-how-italy-became-europes-fall-guys-428794.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> is gesprekke op onderbroke basis met Suid-Afrika gevoer oor moontlike uitbreiding van die Pro12.<ref>{{en}} {{cite web |title=Rugby: Groot Organisasies |url=http://www.talkrugbyunion.co.uk/guides/rugby_union_organisations.html |publisher=Talkrugbyunion.co.uk |accessdate=7 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125936/http://www.talkrugbyunion.co.uk/guides/rugby_union_organisations.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="SA S14">{{en}} {{cite news |first=Wayne |last=Smith |title=Suid-Afrika dreig om Super 14 te verlaat |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25064310-5015655,00.html |work=The Australian |date=17 Februarie 2009 |accessdate=17 Februarie 2009 |archive-date=15 Desember 2012 |archive-url=https://archive.is/20121215171633/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25064310-5015655,00.html |url-status=dead }}</ref> ’n 24-span Reënboogbeker met 11 Keltiese, 9 Suid-Afrikaanse en 4 Italiaanse spanne is in 2005 aangekondig,<ref>{{en}} {{cite news |title=Keltiese lande in nuwe Reënboogbeker |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/4533261.stm |publisher=BBC Sport |date=10 Mei 2005 |accessdate=7 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810112541/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/4533261.stm |archive-date=10 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Maar die idee is weens finansiële redes aan Europese kant<ref name="SA S14" /> en leierskapveranderinge in die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), laat vaar. [[London Welsh]] het in 2006 belangstelling getoon in aansluiting by die Keltiese Liga indien promosie en relegasie uit die Engelse Premierskap verwyder sou word.<ref>{{en}} {{cite news |title=London Welsh beoog Keltiese skuif |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/english/6199419.stm |publisher=BBC Sport |date=21 Desember 2006 |accessdate=7 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070327164037/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/english/6199419.stm |archive-date=27 Maart 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <!-- In In February 2009, South Africa was rumoured to be negotiating entry of its current [[Super Rugby]] teams into the Celtic League, to take effect when the media contract between [[SANZAAR|SANZAR]] and [[News Corporation]] expires after the 2010 season;<ref name="SA S14" /> these rumours were immediately denied by SA Rugby, the commercial arm of SARU.<ref>{{en}} {{cite press release|title=SA Rugby denies Magners League link |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6845?view=news |publisher=[[South African Rugby Union]] |date=17 February 2009 |accessdate=20 February 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108080607/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6845?view=news |archivedate=8 January 2016 |df=dmy }}</ref> In the end, nothing came of these rumours, and the competition remains a strictly European affair. In a 2016 interview with ''[[The Irish Times]]'', IRFU CEO Philip Browne indicated that the Pro12 was seriously considering establishing a [[United States|US]] franchise on [[East Coast of the United States|the country's Atlantic coast]] in the near future, seeing the recent growth of the sport in the US as an opportunity to help close some of the financial gap between Pro12 and Europe's two major domestic leagues, the English Premiership and France's [[Top 14]]. Browne added that Pro12 was also looking to expand further into Continental Europe by teaming with major [[association football]] clubs, some of which already have rugby sections.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.irishtimes.com/sport/rugby/pro-12-looking-at-north-america-franchise-as-part-of-expansion-1.2723886 |title=Pro 12 looking at North America franchise as part of expansion |first=Gavin |last=Cummiskey |newspaper=The Irish Times |date=16 Julie 2016 |accessdate=22 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929045459/https://www.irishtimes.com/sport/rugby/pro-12-looking-at-north-america-franchise-as-part-of-expansion-1.2723886 |archive-date=29 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In August 2016, Pro12 officials began talks with the unions of both Canada and the United States about expansion before the end of the decade, with interest in putting teams on the east coasts of both countries.<ref>{{en}} {{cite news |first=Paul |last=Rees |title=Pro12 in talks over North American teams joining expanded league |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/aug/23/pro-12-north-american-teams-expanded-league |newspaper=The Guardian |date=23 Augustus 2016 |accessdate=25 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414045702/https://www.theguardian.com/sport/2016/aug/23/pro-12-north-american-teams-expanded-league |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In September 2016, it emerged that Vancouver and Houston may be target cities, primarily due to weather considerations, though the distance from the other teams may make that more of a challenge.<ref>{{en}} {{cite news |first=Martin |last=Pengelly |title=Pro12 North American plan could jeopardise US PRO Rugby league |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/sep/02/pro12-north-america-us-pro-rugby-league |newspaper=The Guardian |date=2 September 2016 |accessdate=10 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413175613/https://www.theguardian.com/sport/2016/sep/02/pro12-north-america-us-pro-rugby-league |archive-date=13 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> While the North American plan remains active, media attention turned in 2017 toward a new possibility of South African teams entering the competition. Following the decision of [[Super Rugby]] organiser [[SANZAAR]] to drop three teams from the competition (two from South Africa), multiple media reports indicated that the two likeliest South African sides to be axed, the [[Central Cheetahs|Cheetahs]] and [[Southern Kings]], could be added to Pro12 as early as the 2017–18 season.<ref>{{en}} {{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/sport/rugby-union/south-africa-explores-sending-axed-super-teams-to-europes-pro12/news-story/e4f213ae0bd67b2a3b37d5ff821f688c |title=South Africa explores sending axed Super teams to Europe’s Pro12 |first=Wayne |last=Smith |newspaper=[[The Australian]] |date=21 April 2017 |accessdate=20 June 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.com/sport/rugby-union/40122015 |title=Pro12: South African side Cheetahs receive invitation to join league |first=Jamie |last=Lyall |publisher=[[BBC Scotland]] |date=1 Junie 2017 |accessdate=20 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628201557/https://www.bbc.com/sport/rugby-union/40122015 |archive-date=28 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> A later [[BBC]] report indicated that the Cheetahs and Kings would be added once their removal from Super Rugby was formally announced on 7 July, though neither Celtic Rugby Limited, the [[South African Rugby Union]], nor the two teams would comment on the report.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.com/sport/rugby-union/40448854 |title=South African sides Cheetahs and Southern Kings set to join Pro12 |first1=Matt |last1=Lloyd |first2=Gareth |last2=Griffiths |publisher=[[BBC Wales|BBC Sport Wales]] |date=30 Junie 2017 |accessdate=5 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191130032601/https://www.bbc.com/sport/rugby-union/40448854 |archive-date=30 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> A week after the Cheetahs and Kings' departure from Super Rugby was confirmed, the BBC reported that Celtic Rugby Limited was expected to officially add those teams at the organisation's next board meeting on 18 July.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.com/sport/rugby-union/40583145 |title=Pro12: Cheetahs and Southern Kings' entry to be confirmed next week |publisher=BBC Sport |date=14 Julie 2017 |accessdate=15 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418225115/https://www.bbc.com/sport/rugby-union/40583145 |archive-date=18 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> While no announcement came on that date, media in both South Africa and Britain reported that SARU's chief executive was at Celtic Rugby's headquarters in Dublin to finalise the addition of the Cheetahs and Kings, with [[Reuters]] calling the expansion "the worst kept secret in rugby".<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/07/19/cheetahs-kings-set-be-unveiled-pro-12-reports |title=Cheetahs, Kings set to be unveiled in Pro 12 – reports |agency=Reuters |publisher=[[Special Broadcasting Service|SBS]] |date=18 Julie 2017 |accessdate=19 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822133839/http://www.sbs.com.au/news/article/2017/07/19/cheetahs-kings-set-be-unveiled-pro-12-reports |archive-date=22 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> --> == Uitslae == === Volgens Jaar === {{col-start}} {{col-2}} ==== Liga ==== {| class="wikitable" !Seisoen!!Spanne!!Wenner!!Tweede plek |- |2001-’02 ||align=center | 15 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] |- |2002-’03 ||align=center | 16 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] || {{vlagikoon|Wallis}} [[Neath RFC|Neath]] |- |2003-’04 ||align=center | 12 || {{vlagikoon|Wallis}} [[Scarlets|Llanelli Scarlets]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] |- |2004-’05 ||align=center | 11 || {{vlagikoon|Wallis}} [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] |- |2005-’06 ||align=center | 11 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |- |2006-’07 ||align=center | 11 || {{vlagikoon|Wallis}} [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] || {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff Blues]] |- |2007-’08 ||align=center | 10 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff Blues]] |- |2008-’09 ||align=center | 10 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] || {{vlagikoon|Skotland}} [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] |- |2009-’10 || align=center | 10 || {{vlagikoon|Wallis}} [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |- |2010-’11 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |- |2011-’12 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Wallis}} [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |- |2012-’13 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] |- |2013-’14 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|SCO}} [[Glasgow Warriors]] |- |2014-’15 || align=center | 12 || {{vlagikoon|SCO}} [[Glasgow Warriors]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] |- |2015-’16 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Connacht Rugby|Connacht]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] |- |2016-’17 || align=center | 12 || {{vlagikoon|WAL}} [[Scarlets]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] |- |2017-’18 || align=center | 14 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|WAL}} [[Scarlets]] |- |2018-’19 || align=center | 14 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|SCO}} [[Glasgow Warriors]] |- |2019-’20 || align=center | 14 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby]] |- |2020-’21 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby]] |- |2021-’22 || align=center | 16 || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] |- |2022-’23 || align=center | 16 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] |- |2023-’24 || align=center | 16 || {{vlagikoon|Skotland}} [[Glasgow Warriors]] || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] |- |2024-’25 || align=center | 16 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] |- |2025-’26 || align=center | 16 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] || {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] |} {{Col-2}} ==== Keltiese Beker ==== {| class="wikitable" !Seisoen!!Spanne!!Wenner!!Tweede plek |- |2003-’04 || align=center | 12 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] || {{vlagikoon|Skotland}} [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] |- |2004-’05 || align=center | 8 || {{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] || {{vlagikoon|Wallis}} [[Scarlets|Llanelli Scarlets]] |} {{Col-end}} === Volgens kampioenskapseges === {| class="wikitable sortable" !Span !Titels !Jare !Tweede plekke !Jare |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Leinster Rugby|Leinster]] | align=center | 10 |2001-’02, 2007-’08, 2012-’13, 2013-’14, 2017-’18, 2018-’19, 2019-’20, 2020-’21, 2024-’25, 2025-’26 | align=center | 5 |2005-’06, 2009-’10, 2010-’11, 2011-’12, 2015-’16 |- |{{vlagikoon|Wallis}} [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] | align=center | 4 |2004-’05, 2006-’07, 2009-’10, 2011-’12 | align=center | 0 | |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Munster Rugby|Munster]] | align=center | 4 |2002-’03, 2008-’09, 2010-’11, 2022-’23 | align=center | 5 |2001-’02, 2004-’05, 2014-’15, 2016-’17, 2020-’21 |- |{{vlagikoon|Wallis}} [[Scarlets]] | align=center | 2 |2003-’04, 2016-’17 | align=center | 1 |2017-’18 |- |{{vlagikoon|Skotland}} [[Glasgow Warriors]] | align=center | 2 |2014-’15, 2023-’24 | align=center | 2 |2013-’14, 2018-’19 |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Ulster Rugby|Ulster]] | align=center | 1 |2005-’06 | align=center | 3 |2003-’04, 2012-’13, 2019-’20 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] | align=center | 1 |2021-’22 | align=center | 1 |2022-’23 |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby union}} [[Connacht Rugby|Connacht]] | align=center | 1 |2015-’16 | align=center | 0 | |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] | align=center | 0 | | align=center | 4 |2021-’22, 2023-’24, 2024-’25, 2025-’26 |- |{{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff Blues]] | align=center | 0 | | align=center | 2 |2006-’07, 2007-’08 |- |{{vlagikoon|Skotland}} [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] | align=center | 0 | | align=center | 1 |2008-’09 |- |{{vlagikoon|Wallis}} [[Neath RFC|Neath]] | align=center | 0 | | align=center | 1 |2002-’03 |} === Volgens land === {| class="wikitable sortable" !Land !Titels !Spanne !Tweede plekke !Spanne |- |{{vlagikoon|IRE|rugby union}} Ierland | align=center | 16 || [[Leinster Rugby|Leinster]] (10), [[Munster Rugby|Munster]] (4), [[Ulster Rugby|Ulster]] (1), [[Connacht Rugby|Connacht]] (1) | align=center | 13 || [[Leinster Rugby|Leinster]] (5), [[Munster Rugby|Munster]] (5), [[Ulster Rugby|Ulster]] (3) |- |{{vlagikoon|WAL}} Wallis | align=center | 6 || [[Ospreys (rugbyspan)|Ospreys]] (4), [[Scarlets]] (2) | align=center | 4 || [[Cardiff Blues]] (2), [[Neath RFC|Neath]] (1), [[Scarlets]] (1) |- |{{vlagikoon|SCO}} Skotland | align=center | 2 || [[Glasgow Warriors]] (2) | align=center | 3 || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] (1), [[Glasgow Warriors]] (2) |- |{{vlagikoon|RSA}} Suid-Afrika | align=center | 1 || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] (1) | align=center | 5 || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] (4), [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] (1) |- |{{vlagikoon|ITA}} Italië | align=center | 0 || | align=center | 0 || |} == Speler van die jaar == * 2009-’10: [[Tommy Bowe]] (Ospreys) * 2010-’11: [[Ruan Pienaar]] (Ulster)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/13358350 |title=Ruan Pienaar kry Ulster se Speler van die Jaar-toekenning |publisher=BBC Sport |date=11 Mei 2011}}</ref> * 2011-’12: [[Tim Visser]] (Edinburgh) * 2012-’13: [[Nick Williams (rugbyspeler)|Nick Williams]] (Ulster)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/rabo-direct-pro-12/2013/0506/390591-williams-named-pro12-player-of-the-year/ |title=Nick Williams benoem as PRO12 Speler van die jaar |publisher=RTÉ Sport |date=6 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808094551/http://www.rte.ie/sport/rugby/rabo-direct-pro-12/2013/0506/390591-williams-named-pro12-player-of-the-year/ |archive-date=8 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2013-’14: [[Dan Biggar]] (Ospreys) * 2014-’15: [[Rhys Webb]] (Ospreys) * 2015-’16: [[Bundee Aki]] (Connacht)<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.com/sport/rugby-union/36244148 |title=Connacht oorheers Pro12-toekennings met Bundee Aki en Pat Lam wat die groot pryse wen |publisher=BBC Sport |date=8 Mei 2016 |accessdate=21 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213225120/https://www.bbc.com/sport/rugby-union/36244148 |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2016-’17: [[Charles Piutau]] (Ulster)<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.newstalk.com/Charles-Piutau-named-Players-Player-of-the-Year-at-PRO12-awards |title=Newstalk 7th May 2017 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2017-’18: [[Tadhg Beirne]] (Scarlets)<ref>{{en}} {{cite web |title=Ireland international Tadhg Beirne voted Pro14 player of the season |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/45218805 |website=BBC Sport |accessdate=19 September 2018 |date=20 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805044726/https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/45218805 |archive-date=5 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2018-’19: [[Viliame Mata]] (Edinburgh)<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.pro14rugby.org/2019/05/05/edinburgh-rule-guinness-pro14-seaon-awards/ |title=Edinburgh rule Guinness PRO14 2019 Season Awards |date=5 Mei 2019 |work=GuinnessPro14 |accessdate=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524114532/https://www.pro14rugby.org/2019/05/05/edinburgh-rule-guinness-pro14-seaon-awards/ |archive-date=24 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2019-’20: [[Duhan van der Merwe]] (Edinburgh)<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.pro14.rugby/latest/award/edinburgh-scoop-double-in-guinness-pro14-awards |title=Edinburgh Scoop Double in Guinness PRO14 Awards |work=GuinnessPro14 |date=10 September 2020 |accessdate=13 September 2020 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418001020/https://www.pro14.rugby/latest/award/edinburgh-scoop-double-in-guinness-pro14-awards |url-status=dead }}</ref> * 2020-’21: [[Marcell Coetzee]] ([[Ulster Rugby|Ulster]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/marcell-coetzee-ulster-pro14-players-player-of-the-season-5398548-Apr2021/ |title=Ulster's Coetzee named Pro14 Players' Player of the Season |publisher=the42 |accessdate=1 April 2021}}</ref> * 2021-’22: [[Evan Roos]] ([[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/rugby/unitedrugbychampionship/stormers-star-roos-scoops-urc-player-of-the-season-award-20220624 |title=Stormers star Roos scoops URC Player of the Season award |publisher=the42 |accessdate=1 April 2021}}</ref> * 2022-’23: [[Dan Sheehan]] ([[Leinster Rugby|Leinster]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/app/public/index.php/news/dan-sheehan-has-been-named-the-urc-players%E2%80%99-player-of-the-season/650972 |title=Dan Sheehan has been named the URC Players' Player of the Season |publisher=UltimateRugby |accessdate=30 Mei 2023}}</ref> * 2023-’24: [[Jack Crowley]] ([[Munster Rugby|Munster]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.unitedrugby.com/latest/news/jack-crowley-named-players-player-of-the-season |title=URC Awards: Jack Crowley named Players' Player of the Season |publisher=Verenigde Rugbykampioenskap |date=20 Junie 2024 |accessdate=20 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620112438/https://www.unitedrugby.com/latest/news/jack-crowley-named-players-player-of-the-season |archive-date=20 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * 2024-’25: [[RG Snyman]] ([[Leinster Rugby|Leinster]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c753y65lpvyo |title=Leinster's Springbok Snyman wins URC player award |publisher=[[BBC]] |date=6 Junie 2025 |accessdate=2 Julie 2025}}</ref> * 2025-’26: [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] ([[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]])<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.florugby.com/articles/15970732-sacha-feinberg-mngomezulu-wins-urc-players-player-of-season |title=Sacha Feinberg-Mngomezulu Wins URC Players' Player Of Season |publisher=Flo Rugby |author=Joe Harrington |date=6 Julie 2026 |accessdate=2 Julie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|United Rugby Championship|Verenigde Rugbykampioenskap}} * {{en}} [https://www.unitedrugby.com Amptelike webwerf] {{Verenigde Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verenigde Rugbykampioenskap| ]] f7avocwu46df853q59o14djliz6tpsv 10 124589 2922984 2767419 2026-08-07T20:00:33Z SpesBona 2720 + 2025-’26 2922984 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = Verenigde Rugbykampioenskap | title = [[Verenigde Rugbykampioenskap]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = '''Spanne''' | list1 = {{Navigasieboks|subgroup | group1 = '''Huidige''' | list1 = [[Benetton Rugby Treviso|Benetton Treviso]] • [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] • [[Cardiff Blues]] • [[Connacht Rugby|Connacht]] • [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]] • [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] • [[Glasgow Warriors]] • [[Leinster Rugby|Leinster]] • [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] • [[Munster Rugby|Munster]] • [[Ospreys]] • [[Scarlets]] • [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] • [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] • [[Ulster Rugby|Ulster]] • [[Zebre]] | group2 = '''Vorige''' | list2 = [[Bridgend Ravens|Bridgend]] • [[Caerphilly RFC|Caerphilly]] • [[Cardiff RFC|Cardiff]] • [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] • [[Ebbw Vale RFC|Ebbw Vale]] • [[Llanelli RFC|Llanelli]] • [[Neath RFC|Neath]] • [[Newport RFC|Newport]] • [[Pontypridd RFC|Pontypridd]] • [[Southern Kings (Pro14-rugbyspan)|Southern Kings]] • [[Swansea RFC|Swansea]] | group3 = '''Ontbind''' | list3 = [[Aironi]] • [[Border Reivers (rugbyspan)|Border Reivers]] • [[Celtic Warriors]] }} | group2 = '''Stadions ''' | list2 = [[Aviva-stadion]] • [[Cardiff Arms Park]] • [[Galway Sportgronde]] • [[Musgrave-park|Irish Independent-park]] • [[Kaapstad-stadion]] • [[Kingspan-stadion]] • [[Kings Park-stadion]] • [[Liberty-stadion]] • [[Myreside-stadion]] • [[Nelson Mandelabaaistadion]] • [[Parc y Scarlets]] • [[RDS Arena]] • [[Rodney Parade]] • [[Scotstoun-stadion]] • [[Stadio Comunale di Monigo]] • [[Stadio Sergio Lanfranchi]] • [[Thomondpark]] • [[Vrystaatstadion]] | group3 = '''Seisoene''' | list3 = {{Navigasieboks|subgroup | group1 = '''Keltiese Liga''' | list1 = [[2001-’02 Keltiese Liga|2001-’02]] • [[2002-’03 Keltiese Liga|2002-’03]] • [[2003-’04 Keltiese Liga|2003-’04]] • [[2004-’05 Keltiese Liga|2004-’05]] • [[2005-’06 Keltiese Liga|2005-’06]] • [[2006-’07 Keltiese Liga|2006-’07]] • [[2007-’08 Keltiese Liga|2007-’08]] • [[2008-’09 Keltiese Liga|2008-’09]] • [[2009-’10 Keltiese Liga|2009-’10]] • [[2010-’11 Keltiese Liga|2010-’11]] | group2 = '''Pro12''' | list2 = [[2011-’12 Pro12-seisoen|2011-’12]] • [[2012-’13 Pro12-seisoen|2012-’13]] • [[2013-’14 Pro12-seisoen|2013-’14]] • [[2014-’15 Pro12-seisoen|2014-’15]] • [[2015-’16 Pro12-seisoen|2015-’16]] • [[2016-’17 Pro12-seisoen|2016-’17]] | group3 = '''Pro14''' | list3 = [[2017-’18 Pro14-seisoen|2017-’18]] • [[2018-’19 Pro14-seisoen|2018-’19]] • [[2019-’20 Pro14-seisoen|2019-’20]] • [[2020-’21 Pro14-seisoen|2020-’21]] | group4 = '''[[Verenigde Rugbykampioenskap]]''' | list4 = [[2021-’22 Verenigde Rugbykampioenskap|2021-’22]] • [[2022-’23 Verenigde Rugbykampioenskap|2022-’23]] • [[2023-’24 Verenigde Rugbykampioenskap|2023-’24]] • [[2024-’25 Verenigde Rugbykampioenskap|2024-’25]] • [[2025-’26 Verenigde Rugbykampioenskap|2025-’26]] }} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorie:Rugbysjablone]] </noinclude> 8qeqvanj4bw7zeir2kxn7v3caiodsp0 0 124663 2923052 2855316 2026-08-08T10:51:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923052 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = John Cranko | bynaam = | beeld = Eva Zippel, 119.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Skets van John Cranko, deur Eva Zippel | geboortenaam = John Cyril Cranko | geboortedatum = [[15 Augustus]] [[1927]] | geboorteplek = [[Rustenburg]] | sterfdatum = [[26 Junie]] [[1973]] | sterfteplek = Op 'n transatlantiese vlug | ouers = Herbert en Grace Cranko | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | alma_mater = | beroep = Balletdanser, choreograaf | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | kleinkinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Cranko''' (1927–1973) was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[ballet]]danser, choreograaf, regisseur en balletleier. Hy word as een van die grootste choreograwe van die 20ste eeu beskou en sy werk is in die repertoire van al die groot balletgeselskappe opgeneem. Sy meesterstukke, ''Romeo and Juliet'' (1962) en ''Onegen'' (1965), is deel van die klassieke repertoire van die Russiese Bolsjoi-balletgeselskap, die Royal Ballet in Londen en die New York Ballet.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewensloop == [[Lêer:John Cranko Grabstein.jpg|duimnael|links|Cranko se grafsteen in [[Stuttgart]], [[Duitsland]].]] John Cyril Cranko is op [[15 Augustus]] [[1927]] in [[Rustenburg]] gebore. As kind het hy graag poppespele aangebied. Hy het sy vroeë balletopleiding in [[Kaapstad]] onder [[Dulcie Howes]] ontvang.<ref>[http://www.stuttgart-ballet.de/company/john-cranko/ "John Cranko"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003042255/https://www.stuttgart-ballet.de/company/john-cranko/ |date= 3 Oktober 2018 }}, Stuttgart Ballet, besoek op 19 Maart 2015</ref> In 1945 het hy sy eerste werk vir die Kaapstadse Balletklub gechoreografeer. Daarna het hy na [[Londen]] verhuis en in 1946 aan die Sadler's Wells Balletskool studeer. In November 1947 het hy sy eerste rol saam met die Sadler's Wells Ballet opgevoer.<ref name=dnb>Dromgoole, Nicholas. [http://www.oxforddnb.com/view/article/30978 "John Cranko"], ''Oxford Dictionary of National Biography'', besoek op 19 Maart 2015</ref> In 1961 emigreer hy van die Verenigde Koninkryk na [[Stuttgart]] in [[Duitsland]], waar hy as die direkteur van die Stuttgart Ballet aangestel is. Cranko is op [[26 Junie]] [[1973]] op 'n transatlantiese vlug oorlede. Hy het 'n allergiese reaksie op 'n slaappil gehad, twee dae na 'n suksesvolle toer in die [[Verenigde State]]. Die vlug was op pad terug na Stuttgart, maar moes 'n noodlanding in [[Dublin]] maak, waar Cranko by 'n hospitaal dood verklaar is. Hy was 45 jaar oud.<ref>{{cite news |title="John Cranko Dies at 45; Stuttgart Ballet Director" |url=http://www.nytimes.com/1973/06/27/archives/john-cranko-dies-at-45-stuttgart-ballet-director-hurok-pays-tribute.html?_r=0 |newspaper=The New York Times |date=Junie 27, 1973 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926191113/http://www.nytimes.com/1973/06/27/archives/john-cranko-dies-at-45-stuttgart-ballet-director-hurok-pays-tribute.html?_r=0 |archive-date=26 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cranko, John}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dansers]] [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 1973]] h2ixkbcwnpj9xvtq1ppwzq41fhgryxk 0 131472 2923015 2442230 2026-08-07T22:43:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923015 wikitext text/x-wiki [[Lêer:UCSC human chromosome colours.png|duimnael|220px|Die 46 chromosome wat die [[Ploïdie|diploïede]] genoom van ’n man uitmaak. (Die [[Mitochondriale DNS|mitochondriale chromosoom]] word nie gewys nie.)]] ’n '''Genoom''' is die '''genetiese materiaal''' van ’n [[organisme]]. Dit bestaan uit die [[DNS]] (of [[RNS]] in [[RNS-virus]]se) en sluit beide die [[Geen|gene]] (die koderingstreke) en die niekoderings-DNS in,<ref>{{citation |author=Brosius, J |year=2009 |title=The Fragmented Gene |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |doi=10.1111/j.1749-6632.2009.05004.x |volume=1178 |pages=186–193}}</ref> sowel as die genetiese materiaal van die [[mitochondrium|mitochondria]]<ref>{{Citation |url=http://bioinformaticsinstitute.ru/sites/default/files/genome_the_autobiography_of_a_species_in_23_chapters_-_matt_ridley.pdf |author=Ridley, M. |year=2006 |title=Genome: the autobiography of a species in 23 chapters |location=New York |publisher=Harper Perennial |isbn=0-06-019497-9 |access-date=20 Januarie 2018 |archivedate=24 Oktober 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024231945/http://bioinformaticsinstitute.ru/sites/default/files/genome_the_autobiography_of_a_species_in_23_chapters_-_matt_ridley.pdf }}</ref> en [[chloroplas]]te. == Nietegniese oorsig == ’n Genoom is al die [[Genetika|genetiese]] inligting van ’n organisme. Die menslike genoom kan vergelyk word met die aanwysings in ’n resepteboek. Nes laasgenoemde die aanwysings verskaf wat nodig is om ’n reeks [[gereg]]te te maak, insluitende ’n vakansiefeesmaal of somerpiekniek, bevat die menslike genoom al die aanwysings wat nodig is om die hele reeks menslike [[Sel (biologie)|selle]] te maak, insluitende die spierselle of neurone. * Die boek (genoom) sal 23&nbsp;hoofstukke ([[Chromosoom|chromosome]]) bevat; * Elke hoofstuk bevat 48 tot 250&nbsp;miljoen letters (A,C,G,T) sonder spasies; * Die boek bevat dus altesaam meer as 3,2&nbsp;miljard letters; * Die boek bevat sowat 20&nbsp;000 verskillende resepte (gene), wat altesaam minder as 2% van die letters in die boek uitmaak. * Die boek pas in ’n [[selkern]] so groot soos ’n stippel; * In [[meiose]] word die genetiese materiaal van [[Gameet|gamete]] in die helfte gedeel om [[Eier (biologie)|eier-]] en [[spermsel]]le te maak, wat net een kopie van die boek het.<ref name="Griffiths">{{Cite book | author = Griffiths JF | author2 = Gelbart WM | author3 = Lewontin RC| author4 = Wessler SR | author5 = Suzuki DT| author6 = Miller JH | title = Introduction to Genetic Analysis | date = 2005 | publisher = W.H. Freeman and Co. | location = New York | isbn = 0-7167-4939-4 | pages = 34–40, 473–476, 626–629 }}</ref> == Volgordebepaling en kartering == [[Lêer:Part of DNA sequence prototypification of complete genome of virus 5418 nucleotides.gif|duimnael|220px|Deel van DNS-volgordebepaling – die prototipifikasie van die volledige genoom van ’n virus.]] {{Kantbalk Genetika}} ’n Genoomvolgorde is die volledige lys van die [[nukleotied]]e (A, C, G en T vir DNS-genome) wat al die chromosome van ’n individu of spesie uitmaak. Binne ’n spesies is die oorgrote meerderheid nukleotiede identies tussen die individue, maar die volgordebepaling van verskeie individue is nodig om die genetiese diversiteit te verstaan. [[Lêer:Difference DNA RNA-AF.svg|duimnael|220px|links|’n Vergelyking tussen ’n enkelstring-RNS en ’n dubbelstring-DNS met hul ooreenstemmende nukleobasisse.]] Die eerste volledige nukleotiedvolgorde van ’n virale RNS-genoom is in 1976 bepaal. Die volgende jaar is die eerste DNS-genoom se volgorde bepaal.<ref>{{Cite web |url=http://www.beowulf.org.uk/ |title=argiefkopie |access-date=20 Januarie 2018 |archive-date=26 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026042340/http://www.beowulf.org.uk/ |url-status=dead }}</ref> Die eerste volledige genoomvolgordebepaling onder al drie [[Domein (biologie)|domeins]] van die [[lewe]] is in die middel 1990's kort na mekaar vrygestel. Die eerste [[bakterie]]se genoom waarvan die volgorde bepaal is, was dié van ''[[Haemophilus influenzae]]'', in 1995. ’n Paar maande later is die eerste [[eukarioot]]genoom voltooi, dié van ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''. Die eerste genoomvolgorde vir ’n [[Archaea]], ''[[Methanococcus jannaschii]]'', is in 1996 voltooi. Die ontwikkeling van nuwe tegnologie het die volgordebepaling van genome aansienlik goedkoper en makliker gemaak, en die getal voltooide volgordebepalings groei vinnig. Die Amerikaanse nasionale gesondheidsinstitute onderhou een van verskeie omvattende databasisse van genoominligting.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=Genome&itool=toolbar |title=Genome Home |date=8 Desember 2010 |access-date=27 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406134345/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=genome |archive-date=6 April 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die duisende voltooide bepalingsprojekte van genoomvolgordes sluit in dié van [[rys]], [[muis]]e en die bakterie [[Escherichia coli|E. coli]]. In Desember 2013 het wetenskaplikes die volgorde van die volledige genoom van ’n [[Neanderdaller]], ’n uitgestorwe spesie, bepaal. Die genoom is onttrek uit die toonbeen van ’n 130&nbsp;000 jaar oue Neanderdaller wat in ’n [[Siberië|Siberiese]] grot ontdek is.<ref name="NYT-20131218">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=Toe Fossil Provides Complete Neanderthal Genome |url=https://www.nytimes.com/2013/12/19/science/toe-fossil-provides-complete-neanderthal-genome.html |date=18 Desember 2013 |work=New York Times |access-date=18 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211213838/https://www.nytimes.com/2013/12/19/science/toe-fossil-provides-complete-neanderthal-genome.html |archive-date=11 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NAT-20131218">{{cite journal |title=The complete genome sequence of a Neanderthal from the Altai Mountains |url=http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature12886.html |date=18 Desember 2013 |journal=Nature |volume=505 |issue=7481 |pages=43–49 |doi=10.1038/nature12886 |accessdate=18 Desember 2013 |last1=Prüfer |first1=Kay |last2=Racimo |first2=Fernando |last3=Patterson |first3=Nick |last4=Jay |first4=Flora |last5=Sankararaman |first5=Sriram |last6=Sawyer |first6=Susanna |last7=Heinze |first7=Anja |last8=Renaud |first8=Gabriel |last9=Sudmant |first9=Peter H. |last10=De Filippo |first10=Cesare |last11=Li |first11=Heng |last12=Mallick |first12=Swapan |last13=Dannemann |first13=Michael |last14=Fu |first14=Qiaomei |last15=Kircher |first15=Martin |last16=Kuhlwilm |first16=Martin |last17=Lachmann |first17=Michael |last18=Meyer |first18=Matthias |last19=Ongyerth |first19=Matthias |last20=Siebauer |first20=Michael |last21=Theunert |first21=Christoph |last22=Tandon |first22=Arti |last23=Moorjani |first23=Priya |last24=Pickrell |first24=Joseph |last25=Mullikin |first25=James C. |last26=Vohr |first26=Samuel H. |last27=Green |first27=Richard E. |last28=Hellmann |first28=Ines |last29=Johnson |first29=Philip L. F. |last30=Blanche |first30=Hélène |display-authors=29 |bibcode = 2014Natur.505...43P |pmid=24352235 |pmc=4031459}}</ref> Waar ’n genoomvolgorde die volgorde van elke DNS-basis in ’n genoom lys, identifiseer ’n genoomkaart die landmerke. ’n Genoomkaart bevat minder besonderhede as ’n genoomvolgorde en help met die navigasie om die genoom. Die Menslikegenoomprojek is aangepak om die menslike genoom se volgorde te bepaal en dit te karteer. ’n Basiese stap in die projek was om ’n gedetailleerde genoomkaart uit te reik deur ’n span by die [[Genoscope]] in [[Parys]].<ref>{{cite web |url=http://www.genomenewsnetwork.org/resources/whats_a_genome/Chp3_1.shtml |title=What's a Genome? |publisher=Genomenewsnetwork.org |date=15 Januarie 2003 |access-date=27 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512070058/http://www.genomenewsnetwork.org/resources/whats_a_genome/Chp3_1.shtml |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=NCBI_user_services |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/About/primer/mapping.html |title=Mapping Factsheet |date=29 Maart 2004 |access-date=27 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831191746/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/About/primer/mapping.html |archive-date=31 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Wikt|genoom}} * [http://genome.ucsc.edu/ UCSC Genome Browser], die genome van 80 organismes. * [http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/dna/builddna/ Bou van ’n DNS-molekule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609223959/http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/dna/builddna/ |date= 9 Junie 2010 }} * [http://www.dnai.org/ ''DNA Interactive: The History of DNA Science''] * [http://www.genomesonline.org/ GOLD:Genomes OnLine Database] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Genome|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Genetika]] t8dq1yzq5r71l3l8ffoulnhoz0e8ayj 0 134140 2923013 2897879 2026-08-07T22:29:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923013 wikitext text/x-wiki Die '''Gedierte van Gévaudan''' het tussen 30 Junie 1764 en 19 Junie 1767 'n gebied in Frankryk met 'n reeks aanvalle op mense geteister. Tussen 88 tot 124 mense het in sy kloue beland en gesterf. Die toneel speel hom af in die noorde van die voormalige provinsie Gévaudan, hoofsaaklik beeswêreld, wat tans in die [[département]] [[Lozère]] geleë is. Enkele aanvalle is ook in die suide van [[Auvergne]] en in die noorde van Vivarais en Rouergue aangemeld. Die nuus oor hierdie "Gedierte van Gévaudan" versprei soos 'n veldbrand, tot die punt waar vele van die koninklike troepe opgeroep is om te gaan ingryp. Allerlei gerugte doen die ronde. Die een handel oor die aard van hierdie "gedierte": was dit 'n wolf, 'n vreemde diersoort uit die buiteland of selfs 'n weerwolf? Die ander oor die rede vir hierdie slagting: is dit straf van God, of is hierdie dier doelbewus dresseer om te moor? Daar was op daardie tydstip sowat 20 000 wolwe dwarsoor die hele Frankryk. Skynbaar het honderde soortgelyke aanvalle dwarsdeur die geskiedenis van Frankryk ongesiens verbygegaan, want geen haan het ooit daarna gekraai nie. Maar wat hierdie voorvalle nou so uitsonderlik maak is die besondere geleë tyd. Na afloop van die [[Sewejarige Oorlog]] was opspraakwekkende nuus maar aan die skraal kant. Nou was hierdie nuwe gebeurtenis water op die pers se meulens. Veral die plaaslike ''Courrier d'Avignon'', daarna ''La Gazette de France'' en uiteindelik die internasionale koerante het hieruit munt geslaan. Binne enkele maande word honderde artikels geplaas wat die hele aangeleentheid in 'n egte strokiesprentreeks laat ontaard.<ref>Moriceau 2007, p. 124.</ref> Daar staan veral twee hondagtige karkasse onder verdenking van die vele diere wat van kant gemaak is.<ref>Louis 1992.</ref> Die eerste is 'n groot wolf wat in September 1765 naby die koninklike abdy van Chazes doodgemaak is deur François Antoine, die haakbusdraer van die Koning van Frankryk. Toe hierdie wolf in Versailles opgestel is, het hierdie storie onder die koerantlui en die Hof ook nou al baard begin kry. Die doodskrete van die nuwe slagoffers raak egter nie minder nie. In Junie 1767 dood 'n boer uit La Besseyre-Saint-Mary se wêreld, Jean Chastel, die tweede mensvreter. Hierdie vierpotige word uitgeken as 'n wolf of 'n groot hond. Volgens oorlewering is die dier wat deur Chastel van die gras af gemaak is die ware Jakob, want sedertdien is daar geen verdere ongevalle in die provinsie aangemeld nie. Nadat die ginekoloog Paul Puech in 1910 sy essay publiseer en die onderskeie romans van die anglis Abel Chevally (1936) en die folkloris Henri Pourrat (1946) die lig sien, is die leesstof van weleer onder die stof uitgehaal en deur 'n nuwe bril van nader bekyk. Skielik het die moorde al hoe meer op die handewerk van 'n reeksmoordenaar begin lyk, miskien was dit selfs die graaf van Morangiès of die seun van Jean Chastel. Die bespiegelings hou egter geen steek: geen dokument kon genoeg steekhoudende bewyse hiervoor oplewer nie. == Geskiedenis == === Eerste aanvalle === ==== ... voor dié in Gévaudan? ==== In 1763 woed 'n reeks aanvalle aan die kus van Dauphiné. Die mense praat van 'n dier "so groot soos 'n baie groot wolf, hy het 'n gebrande koffiekleur en is ook 'n bietjie lig, met 'n swart strook oor die rug, die pens is so 'n vuilwit, die kop baie groot en [dik?], 'n soort pluim wat agter die kop en onder die ore 'n bos hare (haredos) maak, die stert is soos 'n gewone wolf s'n met hare bedek, maar die stert self is baie langer en die stertpunt is opvallend dik." Eind Oktober loop die gedierte tussen 'n trop skape deur en bespring 'n veertienjarige skaapwagtertjie, wat deur sy makker gered word.<ref>Alain Bonet ''La Bête du Gévaudan, Chronologie et documentation raisonnées'' p. 14-16</ref> Omrede die aanvalle en beskrywing byna op 'n druppel water met die handel en wandel van die Gedierte van Gévaudan ooreenstem, glo party skrywers soos Jean-Claude Bourret dit is dieselfde dier hier ter sprake.<ref>Voir les deux tomes de Jean-Claude Bourret et Julien Grycan, ''Le Secret de la bête du Gévaudan'', éditions du Signe, 2010, 128 p.</ref> ==== Die eerste aanvalle in Gévaudan ==== 'n Beesherderin van die omgewing Langogne keer in Junie, begin somer 1764, na die dorp terug en beweer sy is deur 'n "gedierte" aangeval. Buiten haar verskeurde klere kom sy ongeskonde daarvan af; haar beeste het die aanval afgeweer. Op die 30ste Junie is die veertienjarige Jeanne Boulet in die dorp Hubacs (naby Langogne) in die gemeente Saint-Étienne-de-Lugdarès in Vivarais gedood. Sy is die eerste slagoffer van die gedierte wat amptelik geboekstaaf is.<ref name="M.Louis 2">Michel Louis, La Bête du Gévaudan, Tempus, 2006, partie I, chapitre 2</ref> [[Lêer:AD07-07590-1764-DECES (BOULET Jeane).jpg|650px|duimnael|center|« ''L’an 1764 et le 1er juillet, a été enterrée, Jeane Boulet, sans sacremens, ayant été tuée par la bête féroce, présans Joseph Vigier et Jean Reboul.'' » <br/>In die jaar 1764 op die 1ste Julie is die begrawene, Jeane Boulet, sonder sakramente, deur 'n wilde dier omgebring, teenwoordig Joseph Vigier en Jean Reboul.]] Die oorledene is sonder sakramente begrawe, want sy was nie daartoe in staat om voor haar dood vir die laaste maal te bieg nie. Op die doodsregister skryf die Katolieke priester sy was die slagoffer van « la bête féroce »; dus was Boulet waarskynlik nie die eerste slagoffer nie, maar slegs die eerste wat erken is. Die tweede slagoffer word op 8 Augustus aangeteken. Die veertienjarige meisie was woonagtig in die gehuggie Masméjean, gemeente Puy-Laurent.<ref>François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, Chapitre premier, p. 1</ref> Die gedierte eis sy twee slagoffers op in die Allier-vallei. Teen die einde van Augustus en in die loop van September vind die daaropvolgende sterftes almal in en rondom die woud van Mercoire plaas.<ref name="FabreRecap">François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, Annexes : tableau des victimes de la Bête</ref> Die kerklike gemeenskapsverteenwoordiger (sindikus) van die Bisdom van Mende, Étienne Lafont, maak einde Augustus 'n draai in Marvejols. Daarvandaan stuur hy jagters van Mende, onder leiding van die heer Mercier, om bietjie te gaan handjie bysit in die jagtogte wat stadig maar seker in die omgewing van Langogne begin vlamvat.<ref name="M.Louis 2"/> Alte gou besef Lafont die hele jagekspedisie kan geen hond haaraf maak nie. Hy verwittig daarom Monsieur de Saint-Priest, die intendant (kontrolerende regeringsamptenaar) van Languedoc, en Monsieur die graaf van Montcan, die goewerneur van die provinsie, en sê hulle presies waar die skoen druk. Die graaf beveel toe kaptein Duhamel (wat diens doen in Langogne met sy dragonders) om die gedierte se tjank af te trap.<ref name="M.Louis 3">Michel Louis, La Bête du Gévaudan, Tempus, 2006, partie I, chapitre 3</ref> === Duhamel en die dragonders === [[Lêer:Meissonier - La vedette des dragons sous Louis XV.jpg|duimnael|350px|regs|<center>'n Dragonder onder die heerskappy van koning Lodewyk XV.<br />Soos voorgestel deur Ernest Meissonnier, Chantilly, musée Condé, 1863.</center>]] Vanaf 15 September begin kaptein Duhamel en sy [[dragonder]]s hulle in die gebied ontplooi.<ref name="M.Louis 3"/> Die klopjag begin in alle erns. Boere uit die streek wat vrywillig hul hulp kom aanbied word bewapen. Daar was in daardie jaar vier kompanjies van die dragonders, vrywilligers van Clermont, wat diens gedoen het by Langogne of Pradelle en opkommandeer is deur Duhamel wat die rang van kaptein en hulpmajoor beklee het.<ref>Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1142</ref> Die troepe was toe nog in die omgewing rondom die Cévennes, waar hulle aan die begin van die eeu (1702-1715) in die botsings met die Camisards (die Hugenote in die Cévennes) betrokke was. Juis in daardie tydperk, toe die een veldslag op die ander in die woud van Mercoire op mekaar gevolg het, het niemand eens 'n spoor van die gedierte gevind nie - watwou nog gesien. Vermoedelik het hy met al die geharwar en veldslagskote wat klap die hasepad gekies en in Oktober die grense van Margeride en Aubrac bereik. Op 7 Oktober eis die gedierte sy volgende slagoffer - weer 'n jongmeisie, van die dorp Apcher, gemeente Prunières. Haar kop word pas agt dae later ontdek. Net mooi die volgende dag word 'n beeswagter naby La Fage-Montivernoux aangeval. Dieselfde dag nog val die gedierte 'n ander koei aan tussen Prinsuéjols en die Château de la Baume, die eiendom van die graaf van Peyre. Die jong seun soek skuiling onder sy koeie, wat die gedierte probeer terugdryf.<ref>Xavier Pic, ''La Bête qui mangeait le monde'', p. 35</ref> Kort daarna kom jagters uit die nabygeleë bos op die hele petalje af. Die gedierte was steeds besig om rond te sluip en die seun te bekruip.<ref>Pourcher, chap. 4</ref> Twee van die jagters skiet en kwes die dier. Hy slaan twee keer neer, maar staan weer op. Veel kon die jagters nie verder doen nie, want die gedierte vlug toe die bosse in. Die klopjag wat die volgende dag gereël word, loop uit op niks. Twee boere beweer hulle het die dier snags sien hinkepink. Die gedierte is dus vir die eerste keer gewond.<ref name="M.Louis 3"/> Maar dit was ook juis in hierdie Oktobermaand 1764 toe die dier sy mees suidelike aanvalle begin maak. Dit eis onder meer die lewe van Marie Solinhac; sy is aangeval in Brouilhet, in die gemeente Hermaux. Op 2 November onttrek Duhamel en sy 57 dragonders uit Langogne en gaan tuis by Grassal, die herbergier, in Saint-Chély.<ref>Pourcher, chap. 7</ref> Weens erge sneeuweer kon hulle eers op 11 November weer op die jag uitgaan.<ref>Jean-Louis Pesch, ''La Bête du Gévaudan'', p. 12</ref><ref name="M.Louis 3"/> Tot nou toe was die maandelange pogings vrugteloos. Dit het die State van Languedoc genoop om op 15 Desember te vergader: daar is 'n beloning uitgeloof van 2 000 pond vir wie die dier van kant maak.<ref>Pourcher, chap. 9</ref> Die gedierte laat hom egter nie van stryk bring nie: Vyf nuwe slagoffers kom aan bod in hierdie Desembermaand ná nog 'n aanval wat aan die dier toegeskryf word.<ref name="FabreRecap"/> === Oproep tot gebed === [[Lêer:Gevaudan Monster.jpg|duimnael|350px|links|Duitse houtsnee ten tyde van die gebeurtenis]] Op 31 Desember 1764 doen die Biskop van Mende, monseigneur Gabriel-Florent de Choiseul-Beaupré, asook die Graaf van Gévaudan, 'n oproep tot gebed en boetedoening. Hierdie oproep sal in die geskiedenis bekend bly staan as die « mandement de l'évêque de Mende » (die herderlike brief van die Biskop van Mende). Alle priesters van die bisdom kry die opdrag om dit so aan die gelowiges voor te lees. In hierdie teks noem die priester die gedierte 'n gesel van God wat gestuur is om die mense te straf vir hul sondes. Hy verkondig dat die toorn van God nou oor die mense gekom het.<ref>Pourcher, chap. 10</ref> Hy haal die kerkvader Augustinus aan om die Geregtigheid van God ter herinnering te bring: Die Geregtigheid van God, sê die heilige Augustinus, kan nie aanvaar dat die Onskuld ongelukkig is nie. Die straf wat Hy oplê, veronderstel altyd 'n wangedrag onder diegene by wie dit opgeloop het. Volgens hierdie beginsel sal dit vir julle maklik wees om in te sien dat julle ongeluk net uit julle sondes kon ontstaan het. God se toorn is ook uit die mond van Moses uit die Bybel aangehaal. Die biskop haal so uit die Boek Deuteronomium (32:24) aan,<ref>{{Cite web |url=http://456-bible.123-bible.com/saci/5_deuteronome.htm |title=Bible de Saci traduit du vulgate, Deutéronome, chap. XXXII, verset 24 |access-date= 9 Maart 2018 |archive-date=28 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428063000/http://456-bible.123-bible.com/saci/5_deuteronome.htm |url-status=dead }}</ref> {{cquote| "Ek [sal] die tand van wilde diere teen hulle loslaat" }} asook uit Levitikus (26:21): {{cquote| "En as julle jul teen My versit en na My nie wil luister nie, sal Ek meer plae op julle lê, sewevoudig volgens julle sondes." }} Die herderlike brief eindig met 'n bevel waaraan voldoen moet word. Daar word gelas: gedurende drie opeenvolgende Sondae moet veertig uur afgestaan word aan sang en gebed. Maar die gebede word die bodem ingeslaan, want die gedierte begin in die aanvang van die jaar 1765 weer met sy moordlustige streke. Duhamel en die dragonders se jagtogte lewer in Januarie en Februarie steeds niks op nie. Bowendien raak die inwoners ook nou al dik vir die spulletjie: daar gaan klagtes op van dragonders wat nie hul voedsel en verblyf betaal nie en die oeste verniel.<ref>François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, Chapitre cinq p. 37.</ref> Die raadgewer van Koning Lodewyk XV, die Markies van Gambais, Clément Charles François de L'Averdy, stuur toe 'n Normandiese jagter, genaamd de heer Denneval (of d'Enneval), as plaasvervanger. Hy staan bekend as die beste wolwejagter in die ganse koninkryk van Frankryk; hy het meer as 1 200 karkasse agter die blad.<ref>Jean-Louis Pesch, ''La Bête du Gévaudan'', p. 23</ref> Martin Denneval en sy seun het dan ook teen half Februarie na Gévaudan vertrek. === Portefaix word 'n jonge held === [[Lêer:La-Bete 3.jpg|duimnael|350px|<center>Illustrasie: Jacques Portefaix en sy makkers is in 'n stryd gewikkel met die gedierte. Op die voorgrond hou een van die kinders sy eie wang vas, gedeeltelik afgeskeur deur die dier. Parys, Bibliothèque nationale de France, 1764.<ref>François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, ''table des illustrations''.</ref></center>]] Nog voor die aankoms van die Dennevals het die gedierte op 12 Januarie sewe kinders van die gemeente Villaret aangeval in die provinsie Chanaleilles. Die aanslag op hierdie jong wagtertjies en hul moed was noemenswaardig genoeg om in die jaarboeke opgeteken te word. Vandat die dier sy verskyning begin maak het is kinders gemaan om nie alleen troppe skape en beeste op te pas nie, maar eerder saam in groepe te gaan. Dit sou ook makliker vir die kinders wees om die kudde bymekaar te hou. Dit was dan ook die geval by die sewe kinders van Villaret; vyf seuns en twee dogters tussen agt tot twaalf jaar oud. Die gedierte val aan deur al om die groepie kinders te draai wat hulself probeer verdedig. Hy verslind die wang van een van die jongste seuns, draai om en bestorm weer die groep kinders. Hy gryp Joseph Panafieu aan die arm en daar trek hy met die kind. Een van die kinders stel voor hulle lê die rieme neer terwyl die dier nog besig is, maar die jong Jacques André Portefaix wil nie sy makker so gou in die steek laat nie. Hy moedig sy maats aan om hul makker te gaan red. Deur die aard van die terrein word die gedierte se loop vertraag. Die kinders haal die ongedierte in en klim toe behoorlik met die stokke in. Hulle mik veral vir sy oë met die lemme wat aan die stokke vasgemaak is. Portefaix en sy vriende slaag daarin om hul makker te bevry en die gedierte op 'n afstand te hou. Toe een of meer mans opdaag om ondersoek in te stel na die noodkrete, vlug die gedierte na 'n nabygeleë bos.<ref>{{fr}} [http://www.betedugevaudan.com/fr/combat_portefaix.html Récit de l'histoire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090809185531/http://www.betedugevaudan.com/fr/combat_portefaix.html |date= 9 Augustus 2009 }}</ref><ref>Moriceau 2008, p. 76-79.</ref> Die intendant van Languedoc, monsieur de Saint-Priest, kom hiervan te hore en dra die nuus oor aan die raadgewer van die koning, monsieur de l'Averdy. Vir hierdie heldedaad bied Koning Lodewyk XV aan om vir die opvoeding van Jacques Portefaix te betaal. So word Portefaix op 16 April 1765 toegelaat tot die Frères de la Doctrine Chrétienne (Broeders van die Christelike Leer <small>'''[bots met die Franse Wikipedia-artikel, Frères de la Doctrine Chrétienne]'''</small> van die Broeders Ignorantin, van Montpellier. Daar bly hy tot November 1770, toe hy by die koninklike artillerieopleidingskool (l'école du Corps Royal d'artillerie) instap. Hy word later luitenant met die naam Jacques Villaret en sterf op 14 Augustus 1785, op 32-jarige leeftyd.<ref>{{fr}} [http://shoes.club.fr/portefaix.htm Récapitulatif des faits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317040725/http://shoes.club.fr/portefaix.htm |date=17 Maart 2009 }}</ref> === Die aankoms van die Dennevals === [[Lêer:La bête du Gévaudan10.jpg|duimnael|<center>'n Fontein in Aumont-Aubrac: die gedierte het die gebied met 'n ysterklou regeer...</center>]] Op 17 Februarie 1765 kom die Dennevals in Clermont-Ferrand aan. Daar word hulle voorgestel aan die intendant van Auvergne, die heer van Ballainvilliers. Die volgende dag kom hulle in La Chapelle-Laurent aan en die dag daarna in Saint-Flour.<ref name="M.Louis 5">Michel Louis, ''La Bête du Gévaudan'', édition 2006, partie I, chapitre 5</ref> Begin Maart trek hulle by hul kwartier by Gévaudan in. [[Lêer:JeanneJouve.jpg|duimnael|links|<center>Jeanne Jouve probeer haar kind red uit die kake van die dood. Gravure deur François Grenier van Saint-Martin, ''Journal des chasseurs'', Oktober 1839 - September 1840.</center>]] In Maartmaand moes Jeanne Jouve (gebore Chastang), die vrou van Pierre Jouve, woonagtig op die hereplaas Vessière (Saint-Alban), haar kinders hand en tand verdedig.<ref>{{fr}} [http://shoes.club.fr/jeanne_jouve.htm Récit complet du combat de Jeanne Jouve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090818142408/http://shoes.club.fr/jeanne_jouve.htm |date=18 Augustus 2009 }}</ref> Op 14 Maart staan Jeanne nog so teen die middag se kant buitekant by haar plaashuis met drie van haar kinders. Opeens trek 'n geluid haar aandag - net betyds om te sien hoe haar negejarige dogtertjie gepak word deur die gedierte wat op daardie oomblik oor die muur spring. Selfs meer sonderling: die dogtertjie het nog steeds haar boetie van omtrent veertien maande oud vasgehou. Jeanne Jouve bespring die gedierte en slaag daarin om haar kinders uit die kake van die dood te red. Ondanks die las waarmee die gedierte nou te kampe het, probeer hy steeds die jongste aanval, maar kry dit nie reg nie, omdat sy ma hom beskerm. Die dier bespring toe die ander seun, pak die die sesjarige Jean-Pierre by die arm en wil met hom voort. Opnuut spring Jeanne Jouve op die gedierte. Daar volg 'n lang en uitgerekte stryd waar Jeanne Jouve menigmaal grond eet, gekrap en gebyt word. Uiteindelik moet die gedierte die aftog blaas, maar nie sonder Jean-Pierre in sy bek nie. Hy loop egter sy rieme styf teen Jouve se twee oudste kinders wat die kudde na die weiveld wou neem. Die kinders slaag daarin om hul boetie te red en die gedierte soos 'n sleg hond weg te jaag. Dit is egter alles omsons: Jean-Pierre beswyk enkele ure later aan sy wonde. Vir die dappere heldedaad word Jeanne Jouve deur die koning met 300 pond beloon.<ref>Pourcher, chap. 21</ref> Die Dennevals maak hul gemaklik in Gévaudan en begin bietjie lyf rondgooi. By hul aankoms soek hulle die alleenreg op die jag en daarom moet Duhamel en kie die trekpas kry; hul diens is oorbodig. Vervolgens raak monsieur De l'Averdy betrokke by die saak. Op 8 April moet Duhamel en sy dragonders hul goedjies pak en weg wees - 'n nuwe opdrag wag vir hulle in Pont-Saint-Esprit.<ref>Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1151</ref> Die Dennevals sleep self maar voete om die groot jagtogte te reël, want die eerste vind nie vroeër as op 21 April plaas nie. Dit blyk die jagters wou eers die gedierte terugbring na Prunières en die bosse van sy hooggebore heer, graaf Morangiès.<ref>François Fabre, ''La Bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, chapitre septième, p. 52</ref> So maklik laat die gedierte hom nie vang nie. Toe hulle al digterby kom, verdwyn hy weer uit hul visier soos 'n dief in die nag. Nie 'n skoot is op hom gevuur nie. In April 1765 versprei die nuus van die gedierte soos 'n veldbrand dwarsoor Europa. Veral die Engelse joernaliste hoon en spot, berig die ''Courrier d'Avignon'', want, sê die ou vyand, hoe kan mens nou nie 'n stomme dier onder skoot kry nie?<ref>François Fabre, ''La Bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, Chapitre septième, p. 55</ref> Ondertussen word Sy Hoogwaardige Eksellensie die Biskop en die intendant toegegooi onder die pos. Van oraloor Frankryk word die allervreemdste metodes bedink om die glibberige kalant vas te trek.<ref>Pourcher, chap. 17</ref> Die koninklike Hof ontvang ook verskeie (kunstenaars)voorstellings hoe die gedierte nou min of meer moet lyk. Die afbeeldings word toe deur Gévaudan versprei, sodat "elkeen nie so verskrik sal wees as die dier hulle nader nie, en minder vatbaar sal wees vir misverstande". Van sien sal die troppe jaghonde ook danksy hierdie afbeelding, « exécutée en carton » ("gemaak op karton"), beter dresseer kan word om die gedierte agterna te sit.<ref>Archives départementales de l'Hérault, Fonds de l’Intendance de Languedoc, dossier de la Bête du Gévaudan, C 44 : http://archives-pierresvives.herault.fr/ark:/37279/vta55959e5850e46 ; http://archives-pierresvives.herault.fr/ark:/37279/vta55959e586693b</ref> Op 1 Mei sluip die gedierte in die bos naby Rechauve rond, tussen Le Malzieu en Saint-Alban; om halfsewe die aand is hy op die punt om 'n jong herder van om en by vyftien jaar oud aan te val. Maar een van die broers Marlet,<ref>Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1413</ref> van die gehuggie La Chaumette, aan die suidooste van Saint-Alban, kyk by die venster uit en gewaar hom ongeveer 200 meter daarvandaan. Hy roep dan sy twee broers, elkeen neem die wapen op en verlaat die huis. Buitekant word die gedierte twee skote deurgejaag; elke keer val hy, maar staan weer op. Hy maak hom uit die voete, maar is in die nek gewond.<ref name="M.Louis 5"/> Die volgende dag is Denneval (wat intussen hiervan te hore gekom het) op die toneel en saam met 'n twintigtal manne begin hy die spoor volg. Almal hoop maar die gedierte is dodelik gewond. Maar nog is nie alles vir hulle verby nie. Die nuus dat 'n vrou dieselfde middag in die gemeente Venteuges aan die dier ten prooi geval en gesterf het, bring groot ontnugtering. Die volgende dag na hierdie jagtog spreek die markies Pierre-Charles de Morangiès sy ontevredenheid uit jeens Denneval en seun in 'n briefie gerig aan die sindikus Étienne Lafont: « Menere Denneval het hier aangekom en ons oudergewoonte vergas met grootspraak en nutteloosheid van die mees verontrustende aard. (…) As politikus moet u sorg dat voor die oë van die magte die skaamteloosheid onthul word van hierdie Normandiërs wat alleen die spoor van 'n mens trap. »<ref name="M.Louis 5"/> Op 18 Mei rig Morangiès 'n nuwe klagbrief aan Lafont, terwyl die jagters van Denneval steeds met die hande in die hare sit. Op las van die koning verlaat François Antoine, die haakbusdraer van sy majesteit, op 8 Junie Parys vir Gévaudan. Hy word begelei deur sy jongste seun, Robert François Antoine de Beauterne, maar ook deur agt kapteins van die koningsgarde, ses jagopsieners, 'n dienskneg en twee hondeknegte.<ref name="M.Louis 5"/> === Antoine vervang Denneval === [[Lêer:FR-43-Auvers08.JPG|duimnael|links|<center>Die stryd tussen Marie-Jeanne Valet ("die Maagd van Gévaudan") en die gedierte. Beeldhouwerk van Philippe Kaeppelin, Auvers (Haute-Loire).</center>]] [[Lêer:Bête du Gévaudan.jpg|duimnael|<center>''Voorstelling van die bloeddorstige gedierte genaamd 'hiene'''. Tien afbeeldings van die gedierte se wandade omraam die hooftoneel waar die "Maagd van Paulhac" haar aanvaller met 'n bajonet deurboor. Kleurdruk, Bibliothèque nationale de France, Versameling Magné de Marolles, omstreeks 1765.</center>]] Op 20 Junie kom François Antoine, dikwels net « Monsieur Antoine » genoem, in Saint-Flour aan. Met die mag van die koning aan sy kant moet hierdie opdrag met sukses volbring word. Hy kom op 22 Junie in Malzieu aan en vertoef daar.<ref>François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, Chapitre neuvième p. 69</ref> Vir 'n tyd lank sluit Antoine en sy manne hulle by Denneval aan op verskeie jagtogte. Maar algou gaan dit egter hard teen hard: Antoine weier volstrek om Denneval se jagplanne te aanvaar. Omrede hierdie twee mekaar maar weinig ruimte gun is dit op 18 Julie nou Denneval se beurt om te vertrek - in opdrag van die koning.<ref>Jean-Louis Pesch, ''La Bête du Gévaudan'', p. 55</ref> Die gedierte is vir Antoine niks meer as 'n wolf nie; dit stel hy ook so in een sy van vele briewe: die voetspore toon geen « duidelike verskil met die poot van 'n groot wolf » nie.<ref name="buffiere_1162">Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1162</ref> Die haakbusdraer besluit om nie onmiddellik die gedierte te gaan uitrook nie. Met die oog op hoe die omgewing daar uitsien sou so 'n plan buitendien onmiddellik verydel word. Daarom soek hy ook nog nuwe honde ter versterking.<ref name="buffiere_1162"/> Hy verkry ook die steun van die Graaf van Tournon, die edelman van Auvergne. Sondag, die 11de Augustus, reël hy 'n groot jagtog. Die datum gedenk nie soseer hierdie gebeurtenis nie, maar die daad verrig deur « la Pucelle du Gévaudan » (die Maagd van Gévaudan). Die byna twintigjarige Marie-Jeanne Valet<ref>{{fr}} [http://shoes.club.fr/m_j_valet.htm Plus d'informations sur Marie-Jeanne Valet et son combat avec la Bête] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701013201/http://shoes.club.fr/m_j_valet.htm |date= 1 Julie 2007 }}</ref> is die diensmeisie van die priester van Paulhac. Sy is glad nie op haar gemak toe sy die bruggie oor 'n stroompie wou oorsteek saam met die ander boeremeisies nie. Dalk met rede: uit die bloute word hulle deur die gedierte aangeval. Die meisies gee 'n paar treë terug, maar die lot val op Marie-Jeanne as sy volgende slagoffer. Hy bespring haar. Dit was dwaas van hom, want die volgende oomblik plant Marie-Jeanne 'n lans in sy bors. Die gedierte tuimel na benede in die rivier, klim uit en verdwyn weer die bosse in.<ref name="M.Louis 6">Michel Louis, ''La Bête du Gévaudan'', édition 2006, partie I, chapitre 6</ref> Die riemtelegram is daardie dag op sy stukke, want Antoine is blitsig op die toneel, en ja waarlik, sien hy, die lans is bedek met bloed; die spore op die grond lyk net soos die gedierte s'n. Dit is in sy een brief aan die minister waar hy Marie-Jeanne Valet hierdie bynaam gee: die « pucelle du Gévaudan » (die Maagd van Gévaudan).<ref name="buffiere_1163">Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1163</ref> === Die Chastels agter tralies === Skaars enkele dae later, op 16 Augustus, het daar 'n voorval plaasgevind wat maar netsowel onverteld kon gebly het. Die voorval word egter met die familie Chastel verbind; die vader sal later vereer word as die een wat die gedierte eintlik verslaan het en daarom is die verhaal van belang. Op daardie dag van die voorval word 'n doodgewone jagtog gereël in die bos van Montchauvet. Jean Chastel en sy twee seuns, Pierre en Jean-Antoine, doen mee. Twee van François Antoine se jagopsieners, Pélissier en Lachenay, loop doodgewoon verby en wil verneem of die grond begaanbaar is vir die perde. Hulle wil graag te perd oor 'n graspaadjie tussen die twee bosse ry.<ref name="buffiere_1163"/> Hulle wil nou net seker maak hulle sal nie in 'n moeras vassit nie. Die Chastels sê "ja-nee, sekerlik!" Pélissier trek sonder skroom daar weg, tot sy perd vasval en hy uit die saal geslinger word. Hy kom ook nie sonder moeite en hulp van Lachenay weer op vaste grond nie. Die Chastels vind die skouspel kostelik. Druipnat kry Pélissier die jongste seun beet en dreig om hom hiervoor in die tronk te stop. Die vader en die oudste seun rig onmiddellik hul wapens. Lachenay takel Jean Chastel en keer sy geweer weg. Die jagopsieners keer terug en rapporteer die voorval by hul kommandant.<ref name="buffiere_1163"/> Volgens die verklaring wat afgelê is, het François Antoine die Chastels by die Sauguesgevangenis laat opsluit. "Ek het die eer om u mee te deel (...) omtrent die gegewens en die vermetelheid van hierdie slegte mense wat dit durf waag het om sommer so openlik hul wapens op ons sogenaamde wagte te rig. Gelukkig is hulle nie vermoor nie; in so 'n geval sou 'n swaarder straf opgelê moes word."<ref>Lettre d'ordre d'incarcération des Chastel par F. Antoine (21/08/1765)</ref> Die volgende versoek is aan die regters en konsuls van die stad gerig: "Laat hulle eers vry wanneer ons hierdie provinsie reeds vier dae lank verlaat het!"<ref name="buffiere_1164">Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1164</ref> === Die wolf van Chazes === [[Lêer:François Antoine et la Bête du Gévaudan, gravure.jpg|duimnael|links|<center>François Antoine op jag in Chazes.<br /> Kopergravure deur Maillet in Parys uitgegee, datum onbekend.<ref>Mazel et Garcin 2008, p. 48-49.</ref></center>]] [[Lêer:Wolf of Chazes.jpg|duimnael|<center>Die opgestopte wolf word aan die hof van Lodewyk XV ten toon gestel.<br /> Gravure deur Mandare uitgegee.<ref name="Mazel p. 65">Mazel et Garcin 2008, p. 65.</ref></center>]] Rondom 20 September word François Antoine ingelig van 'n groot wolf, dalk die gedierte, wat rondsnuffel daar in die bos van die dames van die abdy van Chazes naby Saint-Julien-des-Chazes. Hoewel die gedierte nie vantevore aan daardie kant van die Allier opgemerk is nie, besluit Antoine om daar 'n draai te maak en omsingel die Pommierbos deur veertig skutters afkomstig uit Langeac. Dit is François Antoine self wat die dier vyftig treë van hom af opspoor. Hy skiet, die dier slaan neer, maar staan weer op en bespring hom. Die wag Richard is in die nabyheid en tref die dier met die doodskoot.<ref name="Fabre_XII">François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, chapitre XII</ref> Luidens die verslag opgestel deur François Antoine is die dier maar net 'n groot wolf met die massa van 130 pond. Die karkas word na Saugues gebring en daar word dit ontleed deur meneer Boulanger, die sjirurg van die stad. In dieselfde verslag bevestig verskillende getuies dit is die gedierte wat hulle aangeval het. Onder die aangehaalde getuies is daar Marie-Jeanne Valet en haar suster.<ref name="M.Louis 7">Michel Louis, ''La Bête du Gévaudan'', édition 2006, partie I, chapitre 7</ref> Die ink op die verslag was nog skaars droog toe die seun, Antoine de Beauterne, die wolfkarkas op sy perd laai en in die pad val Parys toe. Hy wys in Saint-Flour dit aan monsieur De Montluc en by sy aankoms in Clermont-Ferrand laat hy die dier opstop.<ref name="M.Louis 7"/> Op 27 September sit hy sy reis voort, verlaat Clermont en kom op 1 Oktober in Versailles met die dier aan. Die dier word toe in die tuine van die koning in Versailles ten toon gestel.<ref name="M.Louis 7"/> Intussen bly François Antoine en sy jagopsieners in Auvergne agter en skiet verder in die bosse naby die koninklike abdy van Chazes waar 'n wolvin en haar kleintjies gesien is. Die laaste wolfwelpie van hierdie trop word op 19 Oktober doodgeskiet.<ref name="Fabre_XIV">François Fabre, ''La bête du Gévaudan, édition complétée par Jean Richard'', édition De Borée, 2006, chapitre XIV</ref> François Antoine en sy handlangers vertrek uit die gebied op 3 November. François Antoine, die haakbusdraer van die koning, word deur die amptelike dokumente erken as die man wat die Gedierte van Gévaudan omgebring het. Dit skeel niemand 'n bloue duit wat daarna gebeur het nie - op papier is die opgestelde wolf van Chazes nou eenmaal die gedierte, uit en gedaan. Die amptelike erkenning word trouens in 1770 nogmaals bevestig toe François Antoine die vergunning kry om 'n ''loup mourant'' (sterwende wolf) op sy familiewapen aan te bring wat die gedierte versinnebeeld.<ref>Mazel et Garcin 2008, p. 132.</ref> === Nog nuwe aanvalle === [[Lêer:Beast-Attaque.jpg|duimnael|Gravure: die gedierte val 'n vrou aan.]] Begin November gaan sonder voorval verby. Miskien het Antoine tog die gevreesde vyand in ons midde doodgemaak, begin die mense dink. Lafont skryf ook in sy brief van 26 November aan die intendant van Languedoc: "Mens hoor nou niks meer van die gedierte nie".<ref name="Buffiere_1167">Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'', tome II, p. 1167</ref> Maar net voor die stof kon gaan lê, duik 'n beangstigende gerug op - daar het nog nuwe aanvalle in Saugues en Lorcières plaasgevind. Hierdie aanvalle vind tot die begin van die jaar 1766 sporadies plaas. Mense soos Lafont weet nie meer of hierdie aanvalle toegeskryf moet word aan die gedierte of doodgewone wolwe nie. Op 1 Januarie klink monsieur De Montluc in sy brief aan die intendant D'Auvergne oortuig daarvan: die gedierte is terug.<ref name="M.Louis 8">Michel Louis, ''La Bête du Gévaudan'', édition 2006, partie I, chapitre 8</ref> Die intendant stel die koning hiervan in kennis, maar Sy Majesteit wil geen woord meer hiervan hoor nie; die gedierte het aan sy einde gekom, daarvoor het sy haakbusdraer mos gesorg. Sedertdien het die koerante nie meer 'n woord gerep oor die aanslae in Gévaudan of in die suide van Auvergne nie. Die Privaatstate van Gévaudan sit op 24 Maart koppe bymekaar in Marvejols. Étienne Lafont en die jong Markies D'Apcher doen aan die hand vergiftigde hondekarkasse moet op strategiese plekke geplaas word - al langs die paadjies waar die gedierte gewoonlik ronddwaal.<ref name="M.Louis 8"/> Hierdie Maartmaand het die provinsie juis onder toenemende aanvalle deurgeloop en die edelmanne besef nou om hul vertoë tot die koning te rig is tydverspilling. Hulle is nou aan hul eie lot oorgelaat. Dit wil egter voorkom of die gedierte nou minder beweeglik as voorheen is. Sy gebied is nou tussen drie berge geleë: Mont Mouchet, Mont Grand en Mont Chauvet. Hierdie drie pieke lê ongeveer 5 kilometer uit mekaar. Die maatreëls wat ingestel is blyk ondoeltreffend te wees. Die klopjagte word wel knap gereël, maar die manne loop stert tussen die bene weer terug huis toe. Die gedierte gaan listig sy gang in 1766. Dit val egter duidelik op sy modus operandi is effens aangepas - hy is nou meer katvoet, minder waaghalsig. Dit staan altans so geskrewe in baie briewe, soos onder andere in die brief van die priester van Lorcières, die kanunnik Ollier, geskryf aan die sindikus Étienne Lafont.<ref>François Fabre, ''La Bête du Gévaudan'', édition complétée par Jean Richard, édition De Borée, 2006, chapitre XVII</ref> === Die gedierte vs. Chastel === [[Lêer:Stèle de Jean Chastel.jpg|duimnael|<center>Hierdie [[stele]] word in Julie 1995 opgerig ter ere van Jean Chastel. Beeldhouwerk deur Philippe Kaeppelin, in die dorp La Besseyre-Saint-Mary.</center>]] Toe heers daar 'n ruk lank stilte. Die begin van die jaar 1767 beleef saam met die winter 'n afkoelingsperiode wat die aanvalle aanbetref.<ref name="FFabre_XX">François Fabre, ''La Bête du Gévaudan'', édition complétée par Jean Richard, édition De Borée, 2006, chapitre XX</ref> Maar in die lente vlam die aanvalle weer op. Die mense is radeloos - al wat hulle nou kan doen is bid. Meer pelgrims stroom hoofsaaklik na Notre-Dame-de-Beaulieu en Notre-Dame-d'Estours. Een van hierdie pelgrims sal in Juniemaand roem verwerf. Volgens die legende het Jean Chastel begin Junie drie koeëls laat seën. Hierdie koeëls is gesmelte medaljes van die Maagd Maria wat Chastel op sy hoed gedra het.<ref>Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'' tome II, p. 1169</ref> Op 18 Junie word die Markies d'Apcher daarvan verwittig dat die gedierte die dag tevore in die gemeentes Nozeyrolles en Desges opgemerk is. Na wat verneem word is die dier in die laasgenoemde gemeente verantwoordelik vir die dood van die 19-jarige Jeanne Bastide naby die dorp Lesbinières.<ref name="FabreRecap"/> Die markies besluit om op 19 Junie 'n jagtog in daardie gebied (op Mont Mouchet in die bos van Ténazeire) van stapel te stuur. Hy word vergesel deur enkele vrywillige bure, waaronder Jean Chastel. Chastel is glo 'n bobaasjagter.<ref name="FFabre_XX"/> Die dag van afrekening het aangebreek. Die ou Chastel laai sy geweer met 'n koeël en vyf growwe haelkorrels. Hy skiet 'n groot dier wat soos 'n wolf lyk dood op die plek wat "Sogne d'Auvers" (Auvers) genoem word. « (Jean Chastel) vel (die gedierte) neer met 'n geweerskoot wat die skouer verwond. Die neergeskote dier beweeg skaars en word bowendien oordonder deur 'n trop goed opgeleide jaghonde van die Markies d'Apcher. Toe die dier nooit meer daartoe in staat sal wees om nuwe slagoffers te eis nie, is hy op 'n perd gelaai en na die Château de Besque gebring, in die gemeente Charraix in Gévaudan, naby die grens van Auvergne ». Die aanvalle het toe eensklaps heeltemal opgehou. Van die geweerskoot word die volgende staaltjie<ref name="Mazel p. 65"/> deur die ab Pierre Pourcher vertel wat uit die mondelinge oorlewering van sy voorsate behoue gebly het: « Toe die dier voor hom te staan kom, het Chastel die litanie tot die Heilige Maagd Maria opgesê; hy het haar sterk aangevoel, maar omdat hy so 'n groot ontsag en vertroue in die Moeder Gods gehad het, sluit hy sy gebed sommer daar en dan af. Hy maak daarna sy boek toe, vou sy bril in sy sak, neem sy geweer op en skiet die gedierte meteens dood wat nog heeltyd op hom staan en wag het.»<ref name="Pourcher_53">Pourcher, chap. 53</ref> Agt dae nadat die gedierte op 25 Junie deur Jean Chastel omgebring is, word sy maatjie wat volgens verskillende getuies saam met die gedierte rondgeloop het, van kant gemaak deur die heer Jean Terrisse, die jagter van die Huis La Tour d'Auvergne.<ref name="FFabre_XX"/> Hy kry 78 pond beloning.<ref>Pierre Cubizolles, ''Loups-garous en Gévaudan : le martyre des innocents'', 1995, p. 101.</ref> === Uiteinde van die gedierte === Die gedierte word geneem na die Château de Besque<ref>Besque ou Besque''s''</ref> in die rigting van Charraix, waar die Markies d'Apcher woon. Op versoek van die notaris Marin word 'n baie presiese verslag oor die afmetings van die dier opgestel. Hy word bygestaan deur die sjirurg van Saugues, de heer Boulanger, en sy seun, asook d'Agulhon de la Mothe, 'n dokter.<ref>Félix Buffière, ''Ce tant rude Gévaudan'' tome II, p. 1172.</ref> Die gedierte word vervolgens opgestop deur Boulanger en uitgestal in die Château de Besque. Die Markies D'Apcher ontsien geen moeite of onkoste om die menigte luisterryk te onthaal om die gedierte te kom besigtig nie. Vele getuienisse word ingewin, verklarings van die slagoffers word so afgeneem en hul name word voorts ook op die Marin-verslag aangeteken. Die dier bly om hierdie rede baie lank in Besque (12 dae).<ref name="FFabre_XX"/> Die Markies d'Apcher stuur toe sy kneg, ene Gilbert, om die dier na Versailles te neem en aan die koning te gaan toon. Volgens die legende was Chastel ook saam op die reis om die gedierte aan die Hof te gaan wys, maar al wat hy dáár kry is stank vir dank. Koning Lodewyk XV het hom glo minagtend weggejaag oor die walglike stank wat van die verrottende vleis opgewalm het (en die apteker was juis dan so ingenome daarmee om die ingewande uit te haal en met strooi te vervang). Dit klink na 'n wolhaarstorie vergeleke met die onlangse navorsing oor die getuienis van die dienskneg van die Markies d'Apcher uit die jaar 1809: "Gibert het uiteindelik in Parys aangekom en by die hotel van meneer De la Rouchefoucault ingeteken aan wie hy terselfdertyd die brief gegee het. Daarin vra die Graaf d'Apcher vir De la Rouchefoucault om groot asseblief die koning van die wonderbaarlike verlossing van hierdie monster in te lig. (...) Die koning was op daardie tydstip in Compiègne en uit die nuus wat die monarg later ontvang het, het hy monsieur De Buffon die opdrag gegee om die dier te gaan bekyk en ondersoek. Ondanks die ontbinding toe te skryf aan die maaiers asook die hare wat begin uitval het weens die somerhitte van einde Julie en begin van Augustus, en ondanks die slegte, benoude reuk uit die opgestopte dier, maak die natuurkenner sy deeglike ondersoek klaar. Sy bevinding: hy dink eenvoudig dit is 'n groot wolf (...) Die voedselreste wat hy op die oop vel vind lyk ook glad nie so verdag nie - die dier het binne 'n kort tydjie die ongelukkige sondebok van die inwoners van Gévaudan geword. Toe monsieur De Buffon se ondersoek afgehandel is, haas Gibert na buite om die dier te gaan begrawe - die stank was onuithoudbaar. Hy sê hy het skoon siek geword net om daardie karkas langs sy bed vir 15 dae in Parys op te pas. Vroeër was hy gesond soos 'n vis in die water - nou is hy al meer as ses jaar lank siek. Hy skryf sy olikheid toe aan die slegte reuk wat hy heeltyd moes ingeasem het." Jean Chastel het nooit in Parys gaan draai nie, Lodewyk XV het nooit die karkas aanskou nie, en Buffon het geen dokumente van sy bevindinge nagelaat nie. Die gedierte het nooit deel geword van die versameling diere-eksemplare by die Jardin du Roi in Parys nie en is nog minder in Versailles onder die kluite begrawe. Die ou hotel van De la Rochefoucault (geleë in Rue de Seine) is boonop in 1825 gesloop.<ref name="chrdoc">''Chronologie et documentation raisonnées'' (2008 - Alain Bonet)</ref><ref>''La Gazette de la Bête'' - Numéro 11 (2010)</ref><ref>''Massif Central Magazine'', numéro 98, avril-mai-juin 2011 p. 26</ref> Op die vergadering van 9 September word Jean Chastel deur die Privaatstate van Gévaudan beloon vir sy moeite - 'n beskeie 72 pond word uitbetaal.<ref name="FFabre_XX"/><ref name="Pourcher_53"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{fr-vertaal | pl = https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bête_du_Gévaudan&oldid=145130919 }} [[Kategorie:Volksverhale]] ddea8t4xttry1fz2z17pexmyu96md0g 0 135606 2922985 2911337 2026-08-07T20:07:33Z Sobaka 328 skakel 2922985 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Nasionalisme''' is 'n politieke, sosiale en ekonomiese stelsel wat gekenmerk word deur die [[Nasionale belang|belange van 'n spesifieke nasie]] te bevorder, veral met die doel om selfbestuur, of volle [[soewereiniteit]], oor die groep se tuisland te verkry. Die politieke [[ideologie]] hou dus in dat 'n nasie self moet regeer, vry van ongewenste buite-inmenging, en is gekoppel aan die konsep van selfbeskikking. Nasionalisme is ook gefokus op die ontwikkeling en instandhouding van 'n nasionale identiteit gebaseer op gedeelde eienskappe soos [[kultuur]], [[taal]], ras, [[Religie|godsdiens]], politieke doelwitte of 'n geloof in 'n gemeenskaplike afkoms.<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /> As 'n beweging is nasionalisme geneig om die belange van 'n bepaalde nasie (soos in 'n groep mense) te bevorder<ref name="Smith1">Anthony D. Smith. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. Polity, 2010. bl. 9, 25–30; {{cite book | last= James | first= Paul | title= Nation Formation: Towards a Theory of Abstract Community | url= https://www.academia.edu/40353321 |publisher= Sage Publications | location= London |year= 1996}}</ref> veral met die doel om die nasie se soewereiniteit (selfregering) oor sy vaderland te verkry en te handhaaf om 'n nasiestaat. Nasionalisme meen dat elke nasie homself moet regeer, vry van inmenging van buite (selfbeskikking), dat 'n nasie 'n natuurlike en ideale basis vir 'n staat is,<ref name="Finlayson">{{cite book|last=Finlayson|first=Alan|chapter=5. Nationalism|chapter-url=https://books.google.com/books?id=4PsjAwAAQBAJ&pg=PA99|editor1-last=Geoghegan|editor1-first=Vincent|editor2-last=Wilford|editor2-first=Rick|title=Political Ideologies: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=4PsjAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317804338|pages=[https://books.google.com/books?id=4PsjAwAAQBAJ&pg=PA100 100–102]}}</ref> en dat die nasie die enigste regmatige bron van [[Mag (sosiale wetenskappe)|politieke mag]] is.<ref name="Smith1" /><ref>Yack, Bernard. ''Nationalism and the Moral Psychology of Community''. University of Chicago Press, 2012. bl. 142</ref> Nasionalisme poog dus om 'n nasie se tradisionele kultuur te bewaar en te bevorder.<ref name="Smith - culture">Smith, Anthony. ''Nationalism: Theory, Ideology, History''. Polity, 2010. bl. 6–7, 30–31, 37</ref> Daar is verskeie definisies van 'n "nasie", wat lei tot verskillende tipes nasionalisme. Die twee hoof uiteenlopende vorme is etniese nasionalisme en [[burgerlike nasionalisme]]. Die morele waarde van nasionalisme, die verhouding tussen nasionalisme en [[patriotisme]], en die versoenbaarheid van nasionalisme en kosmopolitisme is almal onderwerpe van filosofiese debat.<ref name="mylonas">Mylonas, Harris; Tudor, Maya (2021). "Nationalism: What We Know and What We Still Need to Know". Annual Review of Political Science. 24 (1): 109–132.</ref><ref>{{cite book |last1=Lawrence |first1=Adria |title=Imperial rule and the politics of nationalism : anti-colonial protest in the French empire |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |location=New York, NY, USA |isbn=9781107640757}}</ref> Nasionalisme kan gekombineer word met diverse politieke doelwitte en ideologieë soos [[konserwatisme]] (nasionale konserwatisme en [[Regs (politiek)|regse]] [[populisme]]) of [[sosialisme]] ([[Links (politiek)|linkse]] nasionalisme).<ref name="Finlayson"/><ref>{{Cite journal|last=Bunce|first=Valerie|date=2000|title=Comparative Democratization: Big and Bounded Generalizations|url=https://doi.org/10.1177/001041400003300602|journal=Comparative Political Studies|language=en|volume=33|issue=6–7|pages=703–734|doi=10.1177/001041400003300602|s2cid=153875363|issn=0010-4140}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Kocher|first1=Matthew Adam|last2=Lawrence|first2=Adria K.|last3=Monteiro|first3=Nuno P.|date=2018|title=Nationalism, Collaboration, and Resistance: France under Nazi Occupation|url=https://muse.jhu.edu/article/709436|journal=International Security|volume=43|issue=2|pages=117–150|doi=10.1162/isec_a_00329|s2cid=57561272|issn=1531-4804|doi-access=free}}</ref> In die praktyk word nasionalisme as positief of negatief gesien afhangende van die [[ideologie]] en uitkomste daarvan. Nasionalisme was 'n kenmerk van bewegings vir [[vryheid]] en geregtigheid, is geassosieer met kulturele herlewings,<ref name="Smith - culture"/> en moedig trots van nasionale prestasies aan.<ref>{{cite book | last1= Nairn | first1= Tom | last2= James | first2= Paul | title= Global Matrix: Nationalism, Globalism and State-Terrorism | url= https://www.academia.edu/1642325 | year= 2005 | publisher= Pluto Press | location= London and New York}}</ref> Dit is ook gebruik om rasse-, etniese en godsdienstige verdeeldheid te legitimeer, minderhede te onderdruk of aan te val, en [[menseregte]] en [[Demokrasie|demokratiese tradisies]] te ondermyn.<ref name="mylonas" /> Radikale nasionalisme gekombineer met rassehaat was 'n sleutelfaktor in die [[Holocaust]] wat deur [[Nazi-Duitsland]] gepleeg is.<ref>{{cite book|author=Pierre James|title=The Murderous Paradise: German Nationalism and the Holocaust|url=https://books.google.com/books?id=drTL9BQtdFcC|year=2001|publisher=Greenwood|isbn=978-0275972424}}</ref> == Sien ook == * [[Afrikanernasionalisme]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">[https://doi.org/10.1080%2F014198798329784 Triandafyllidou, Anna (1998). "National identity and the other". Ethnic and Racial Studies. 21 (4): 593–612. ]</ref> <ref name="ref2">Smith, A.D. (1981). The Ethnic Revival in the Modern World. Cambridge University Press.</ref> }} == Bibliografie == * {{cite book|last=Anderson|first=Benedict|title=Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism |year=1983 |publisher=Verso |location=London |isbn=978-0860910596 |url=https://books.google.com/books?id=4mmoZFtCpuoC }} * {{cite book|last=Billig |first=Michael |title=Banal Nationalism |publisher=Sage |location=London |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=VV18cdwqVf4C |isbn=978-0803975255 }} * {{cite book |editor-last =Delanty | editor-first =Gerard |editor2-last=Kumar |editor2-first=Krishan |title=The Sage Handbook of Nations and Nationalism |location =London |publisher=Sage Publications |url=https://books.google.com/books?id=3Y3zK_jyagQC |isbn=978-1412901017 |year =2006 }} * Hayes, Carlton J. ''The Historical Evolution of Modern Nationalism'' (1928) the first major scholarly survey. * {{cite book |last=Hobsbawm |first=Eric J. |title=Nations and Nationalism Since 1780: Programme, Myth, Reality |year=1992 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521439619 |edition=2nd}} * {{cite book |last1=Hobsbawm |first1=E. |last2=Ranger |first2=T. |title=The Invention of Tradition |date=1983 |publisher=Cambridge Univ. Press |location=Cambridge, UK}} * {{cite book |last=James |first=Paul |title=Nation Formation: Towards a Theory of Abstract Community | url= https://archive.org/details/nationformationt00jame |url-access=registration | year=1996 |publisher=Sage Publications |location=London |isbn=978-0761950721 }} * {{cite book |last=James |first=Paul |title=Globalism, Nationalism, Tribalism: Bringing Theory Back In |url= https://www.academia.edu/1642214 | year=2006 | publisher= Sage Publications |location=London}} * Kohn, Hans. ''The Idea of Nationalism: A Study in Its Origins and Background'' (1944; 2nd ed. 2005 with introduction by Craig Calhoun). 735 pp; an often-cited classic * {{cite book|last=Kymlicka |first=Will |title=Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1995 |isbn=978-0198279495 |url=https://books.google.com/books?id=w5Kaqqy-W78C }} * {{cite book|year=2001 |editor-last=Leoussi |editor-first =Athena S. |title=Encyclopedia of Nationalism |location=New Brunswick, N.J |publisher=Transaction Publishers |url=https://books.google.com/books?id=9_vuJusOJkMC&pg=PA62 |isbn=978-0765800022 }} * {{cite book| last= Miller| first=David |title=On Nationality |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=1995 |isbn=978-0198280477 |url=https://books.google.com/books?id=naLMTURfICAC }} * {{cite book|year=2001|editor-last=Motyl|editor-first =Alexander|title=Encyclopedia of Nationalism|location=San Diego|publisher=Academic Press 2 vol.|isbn=978-0122272301}} *Mylonas, Harris; Tudor, Maya (2021). "[https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev-polisci-041719-101841 Nationalism: What We Know and What We Still Need to Know]". ''Annual Review of Political Science''. '''24''' (1): 109–132. * {{cite book |last=Snyder |first=Louis L. |title=Encyclopedia of Nationalism |location=New York |publisher=Paragon House |isbn=978-1557781673 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofna00snyd |url-access=registration |year =1990 }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Nationalism}} {{Politieke ideologieë}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionalisme]] 4r76qxjxvabjt5538mh4ckgdshg2i5a 0 252072 2922955 2891626 2026-08-07T17:54:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922955 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Eliezer Wiesel | bynaam = | beeld = ELIE WIESEL (5112581267).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Wiesel in 1998 | geboortenaam = | geboortedatum = [[30 September]] [[1928]] | geboorteplek = Sighet, Maramureș, [[Roemenië]] | sterfdatum = [[2 Julie]] [[2016]] (op 87) | sterfteplek = [[Manhattan]], [[New York Stad]], [[New York (deelstaat)|New York]], [[Verenigde State van Amerika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} | beroep = Skrywer | ander = | bekend = Elie Wiesel | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Eliezer Wiesel''' ([[Hebreeus]]: אֱלִיעֶזֶר וִיזֶל ''ʾĔlîʿezer Vîzel'';<ref>[https://www.teachingbooks.net/pronounce.cgi?aid=76 uitspraak] by TeachingBooks.net</ref><ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/nls/about/organization/standards-guidelines/uvwx/ |title=NLS Other Writings: Say How, U-X |website=National Library Service for the Blind and Physically Handicapped (NLS) - Library of Congress |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030141405/http://www.loc.gov/nls/about/organization/standards-guidelines/uvwx/ |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=13 April 2019 }}</ref> [[30 September]] [[1928]] – [[2 Julie]] [[2016]]) was 'n [[Roemenië|Roemeens]]gebore Amerikaanse [[Jood]], skrywer, professor, politieke aktivis, [[Nobelprys]]ontvanger en [[Holocaust]]oorlewende. Hy was die skrywer van 57 boeke, merendeels in Frans en Engels, insluitende ''Night'', 'n werk gebaseer op sy ervaring as gevangene in die [[Auschwitz]]- en [[Buchenwald]]-[[konsentrasiekamp]]e.<ref name=AP>{{cite news |url=http://msnbc.msn.com/id/10879079/ |title=Winfrey selects Wiesel's 'Night' for book club |agency=Associated Press |date=16 Januarie 2006 |accessdate=17 Mei 2011}}</ref> Tesame met sy skryfwerk was hy ook professor van Lettere en Wysbegeerte aan Boston-universiteit, welke die Elie Wiesel Sentrum vir Joodse Studies gestig het. Hy was betrokke by Joodse bewegings en het bygedra om die Holocaust Gedenkmuseum van die Verenigde State in Washington, D.C. te stig. Wat sy politieke aktiwiteite betref het hy ook veldtogte gehou vir die slagoffers van onderdrukking in plekke soos [[Nicaragua]], [[Kosovo]], en oorloggeteisterde [[Darfoer]] in [[Soedan]]. Hy het in die openbaar die 1915 [[Armeense volksmoord]] veroordeel en 'n sterk verdediger van menseregte gedurende sy leeftyd gebly. Hy is beskryf as "die belangrikste Jood in Amerika" deur die ''[[Los Angeles Times]]''.<ref name=dss/> Die [[Nobelprys vir Vrede]] is in 1986 aan Wiesel toegeken, by welke geleentheid die Noorweegse Nobelkomitee hom 'n "boodskapper aan die mensdom" genoem het en dat Wiesel, deur sy stryd om vrede te maak met "sy eie persoonlike ondervindinge van totale vernedering en die uiterste minagting vir menslikheid soos ten toon gestel is in [[Adolf Hitler]] se doodskampe", sowel as sy praktiese werk in vredesake 'n boodskap "van vrede, versoening en menslike waardigheid" aan die mensdom gelewer het.<ref>{{cite web |url=http://nobelprize.org/peace/laureates/1986/press.html |title=The Nobel Peace Prize for 1986: Elie Wiesel |date=14 Oktober 1986 |access-date=17 Mei 2011 |publisher=Nobelprize.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20080706110359/http://nobelprize.org/peace/laureates/1986/press.html |archive-date=6 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy was 'n stigterslid van die New York Menseregte-stigting en het deur sy leeftyd daarby betrokke gebly.<ref>{{cite web | url=https://humanrightsfoundation.org/about/board-and-international-council/elie-wiesel | title=Elie Wiesl | work=Human Rights Foundation | accessdate=2 Julie 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170118043741/https://humanrightsfoundation.org/about/board-and-international-council/elie-wiesel | archivedate=2017-01-18 |url-status=dead | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2414947&CategoryId=10717 | title=Human Rights Foundation Lauds OAS Discussion on Venezuela | work=Latin American Herald Tribune | accessdate=3 Julie 2016 | archive-date=25 Junie 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160625133259/http://laht.com/article.asp?ArticleId=2414947&CategoryId=10717 | url-status=dead }}</ref> == Vroeë lewe en familie == [[Lêer:Eli wiesel house in sighet01.jpg|duimnael|regs|Die huis waarin Wiesel gebore is in Sighet]] Elie Wiesel is gebore in Sighet, Maramureș, in die [[Karpate|Karpatiese gebergtes]] in [[Roemenië]].<ref name="kirjasto.sci.fi">{{cite web |url=http://www.kirjasto.sci.fi/wiesel.htm |title=Elie Wiesel |website=kirjasto |first=Petri |last=Liukkonen |publisher=Kuusankoski openbare bilioteek |location=Finland |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100107170206/http://www.kirjasto.sci.fi/wiesel.htm |archivedate=7 Januarie 2010 |df=mdy-all }}</ref> Sy ouers was Sarah Feig en Shlomo Wiesel. Wiesel het drie susters gehad — sy ouer susters Beatrice en Hilda en 'n jonger suster genaamd Tzipora. Beatrice en Hilda het die [[Tweede Wêreldoorlog]] oorleef en is met Wiesel herenig by 'n Franse kinderhuis. Hulle het uiteindelik na [[Noord-Amerika]] geïmmigreer, met Beatrice wat na [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]] getrek het. Sy suster Tzipora en sy ouers Shlomo en Sarah het egter nie die [[Holocaust]] oorleef nie. == Gevangesetting gedurende die Holocaust == [[Lêer:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|duimnael|regs|[[Buchenwald]] konsentrasiekamp, foto geneem op 16 April 1945, vyf dae na die bevryding van die kamp. Wiesel is in die tweede ry van onder, sewende van links af, langs die stapelpos.<ref>{{cite web |url=http://www.ushmm.org/wlc/en/media_ph.php? |title=Elie Wiesel — Photograph |publisher=United States Holocaust Memorial Museum |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719083643/http://www.ushmm.org/wlc/en/media_ph.php |archive-date=19 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>]] Duitsland het [[Hongarye]] in Maart 1944 ingeneem, wat die ''Holocaust'' na die land uitgebrei het.<ref> Na die [[Tweede Weense Toekenning]] in 1940 is die dorpie Sighet (Máramarossziget) teruggegee aan die Koninkryk van Hongarye.</ref> Wiesel was op die stadium vyftien jaar oud en is saam met sy gesin en die res van die dorp se Joodse bevolking in een van die twee interneringskampe wat in Máramarossziget (Sighet) opgestel is geplaas synde die dorp waarin Wiesel gebore en grootgemaak is. Wiesel se indentifikasienommer was "A-7713" en dit is op sy linkerarm [[Tatoeëermerk|getatoeëer]].<ref>{{cite web |url=http://www.nobelpeacelaureates.org/pdf/elem_EliezerWiesel.pdf|title=Eliezer Wiesel, 1986: Not caring is the worst evil |publisher=Nobel Peace Laureates}}</ref><ref>{{cite news |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,141324,00.html |title=Author, Teacher, Witness |last=Kanfer |first=Stefan |date=22 Junie 2001 |access-date=17 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710061616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,141324,00.html |archive-date=10 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die kamp was op 11 April 1945 deur die [[Amerikaanse Leër]] bevry, net toe die geïnterneerde persone verplaas sou word van [[Buchenwald]] af.<ref>Sien die rolprent ''"Elie Wiesel Goes Home"'', waarvan Judit Elek die regisseur van was en wat vertel is deur [[William Hurt]].{{ISBN|1-930545-63-0}}</ref> ==Na-oorlogse skrywersloopbaan== ===Frankryk=== Na die einde van die Tweede Wêreldoorlog en Wiesel se bevryding het hy die verskuiwing van 1&nbsp;000 kinderoorlewendes van Buchenwald na Ecouis, Frankryk, meegemaak waar die '' Œuvre de secours aux enfants'' (OSE) 'n rehabilitasiesentrum opgestel het. Wiesel het daarna aangesluit by 'n kleiner groep van negentig tot honderd seuntjies van ortodokse huise wat kosher geriewe asook 'n hoër vlak van religieuse nakoming verlang het. Daar is vir hulle gesorg in 'n huis in Ambloy wat onder beheer van Judith Hemmendinger gestaan het. Die huis is weldra na Taverny geskuif en is tot 1947 bedryf.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PJ4ANr2oLpwC&pg=PA49|title=The Buchenwald Child: Truth, Fiction, and Propaganda|first=William John|last=Niven|publisher=Harvard University Press|year=2007|isbn=1571133399|page=49}}</ref><ref name=ami>Schmidt, Shira, and Mantaka, Bracha. "A Prince in a Castle". ''Ami'' tydskrif, 21 September 2014, bl. 136-143.</ref> Daarna het Wiesel na Parys gereis waar hy [[Frans]] geleer het en letterkunde, filosofie en sielkunde studeer het aan die Sorbonne. Hy het lesings deur die filosoof [[Martin Buber]] en die [[Eksistensialisme|eksistensialis]] [[Jean-Paul Sartre]] aangehoor en sy aande spandeer deur die werke van [[Fjodor Dostojefski]], [[Franz Kafka]], en [[Thomas Mann]] te lees.<ref name=Snodgrass/> Teen die tyd dat hy negentien was het hy begin werk as 'n joernalis en in Frans geskryf, terwyl hy ook in [[Hebreeus]] onderrig gegee het en gewerk het as 'n koormeester.<ref>{{cite book |title=Student Companion to Elie Wiesel |publisher=Greenwood Press |location=Westport, Conn. |first=Sanford V. |last=Sternlicht |year=2003 |page=7 |isbn=0-313-32530-8}}</ref> Hy het vir sowel Israeli as Franse koerante geskryf, insluitende ''Tsien in Kamf'' (in [[Jiddisj]]).<ref name=Snodgrass>Snodgrass, Mary Ellen. ''Beating the Odds: A Teen Guide to 75 Superstars Who Overcame Adversity'', ABC CLIO (2008) pp. 154–156</ref> Wiesel het vir tien jaar na die oorlog geweier om enigiets te skryf oor, of sy ondervindinge te deel betreffende sy ondervindinge tydens die ''Holocaust''. Hy het dit in heroorweging begin bring na 'n vergadering met die Franse outeur [[François Mauriac]], wat in 1952 die Nobelprys in Literatuur gewen het en uiteindelik een van Wiesel se nouste vriende sou word. Mauriac was 'n toegewyde Christen en het in die Franse Weerstandsbeweging geveg. Hy het Wiesel vergelyk met "Lasarus van Bethanië wat opstaan uit die dood", en het in Wiesel se gepynigde oë "die dood van God in die siel van 'n kind gesien".<ref>Fine, Ellen S. ''Legacy of Night: The Literary Universe of Elie Wiesel'', State Univ. of New York Press (1982) bl. 28</ref><ref>Wiesel, Elie. ''Night'', Hill and Wang (2006) bl. ix</ref> Mauriac het Wiesel oortuig om te begin skryf oor sy hartverskeurende ondervindinge.<ref name=Snodgrass/> Wiesel het eerste die 900 bladsye lange [[memoires]] ''Un di velt hot geshvign'' (''En die Wêreld Het Geswyg'') in [[Jiddisj]] geskryf, wat later in verkorte vorm in [[Buenos Aires]] gepubliseer is.<ref>{{cite journal|author=Naomi Seidman|title=Elie Wiesel and the Scandal of Jewish Rage|journal=Jewish Social Studies|volume= 3:1 |date=Fall 1996|page= 5}}</ref> Wiesel het in 1955 'n verkorte weergawe van die manuskrip in Frans geskryf onder die titel, ''La Nuit''. Dit is in 1960 in Engels vertaal onder die titel ''Night''.<ref>{{cite web|url=http://www.beneaththecover.com/2008/02/25/elie-wiesel-and-the-holocaust/|work=Beneath The Cover|accessdate=29 Augustus 2012|title=Elie Wiesel and the Holocaust|author=Andrew Grabois|date= 25 Februarie 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430161253/http://www.beneaththecover.com/2008/02/25/elie-wiesel-and-the-holocaust/|archivedate= 30 April 2008|df=mdy-all}}</ref> Daar is slegs 'n paar kopieë van die boek verkoop na publikasie daarvan, maar dit het steeds die aandag van resensente getrek, wat gelei het tot televisie onderhoude en vergaderings met literêre figure soos Saul Bellow. Nadat dit in gewildheid toegeneem het is ''Night'' weldra in 30 tale vertaal, met tien miljoen eksemplare wat in die [[VSA]] alleen verkoop is. Op een stadium het die rolprentregisseur [[Orson Welles]] dit oorweeg om die boek vir 'n rolprent aan te pas, maar Wiesel het geweier omrede hy van mening was dat sy memoires se betekenis verlore sou gaan indien dit vertel is sonder die stiltes tussen-in sy woorde.<ref>{{cite web |last=Ravitz |first=Jessica |url=http://www.sltrib.com/faith/ci_3864884 |title=Utah Local News – Salt Lake City News, Sports, Archive – The Salt Lake Tribune |publisher=Sltrib.com |date=27 Mei 2006 |access-date=14 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103133816/http://www.sltrib.com/faith/ci_3864884 |archive-date=3 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Oprah Winfrey]] het die boek in 2006 vir haar boekklub gekies. == Verenigde State == In 1955 het Wiesel na [[New York Stad]] verhuis as 'n buitelandse korrespondent vir die Israelse dagblad, ''Yediot Ahronot''. In 1969 het hy met die Oostenryker Marion Erster Rose getrou. Sy sou uiteindelik baie van sy boeke vertaal. Hulle het 'n seun genaamd ''Shlomo Elisha Wiesel'' gehad wat vernoem is na Wiesel se vader.<ref name="Telushkin, Joseph pp.190">Telushkin, Joseph. ''"Rebbe"'', bladsye. 190–191. HarperCollins, 2014.</ref> [[Lêer:Elie Wiesel (1987) by Erling Mandelmann - 2.jpg|duimnael|upright|Wiesel in 1987]] Wiesel sou voortgaan om meer as veertig boeke in die VSA te skryf. Die meeste daarvan is nie-fiksie '' Holocaust literatuur'' en [[roman]]s. As outeur is 'n aantal literêre pryse aan hom toegeken. Sy boeke word as van die belangrikste werke in die beskrywing van die Holocaust, wat vanuit 'n hoogs persoonlike perspektief geskryf is, beskou. As gevolg daarvan het verskeie geskiedkundiges Wiesel daarmee gekrediteer dat hy aan die term [[Holocaust]] sy huidige betekenis en gedaante gegee het, alhoewel hy nie gevoel het dat die woord op genoegsame wyse die geskiedkundige gebeurtenis omvat en vergestalt nie.<ref>Wiesel:1999, 18.</ref> In 1975 was hy medestigter van die tydskrif ''Moment'' saam met die skrywer Leonard Fein. Daar word gesê dat die 1979 boek en toneelstuk ''The Trial of God'' gebaseer is op Wiesel se werklike ondervindinge in Auschwitz en sy getuienis van drie sterwende Jode wat 'n regsaksie teen God voer onder die beskuldiging dat God onderdrukkend teenoor die Jode optree. Wiesel het homself as 'n [[agnostikus]] beskryf.<ref>{{cite book|title=And the Sea Is Never Full: Memoirs, 1969–|first=Elie|last=Wiesel|year=2000|publisher=Random House Digital, Inc.|quote=Some of the questions: God? 'I'm an agnostic.' A strange agnostic, fascinated by mysticism.|isbn=978-0-8052-1029-3}}</ref> Wiesel het ook 'n rol gespeel in die aanvanklike sukses van ''The Painted Bird'' deur Jerzy Kosinski, voor onthullings dat die boek fiksioneel is in die opsig dat dit voorgestel is as Kosinski se ware ondervindinge.<ref name="BN">{{cite web|title=The Painted Bird [NOOK Book]|url=http://www.barnesandnoble.com/w/painted-bird-jerzy-n-kosinski/1101317543?ean=9780802195753|website=Barnes and Noble|accessdate=9 September 2014}}</ref><ref name="NF">{{cite book |first=Norman G. |last=Finkelstein |url= |title=The Holocaust Industry |publisher=Verso |page=56 |isbn= }}</ref> Wiesel het twee volumes memoires gepubliseer. Die eerste was ''All Rivers Run to the Sea'', wat in 1994 gepubliseer is en sy lewe tot 1969 dek. Die tweede, getiteld ''And the Sea is Never Full,'' is in 1999 gepubliseer en dek die jare 1969 tot 1999.<ref>[https://www.nytimes.com/books/00/01/02/reviews/000102.02carrolt.html ''And the Sea Is Never Full''], ''New York Times'' book review, 2 Januarie 2000</ref> == Afsterwe == Wiesel het op die oggend van 2 Julie 2016 in sy huis in [[Manhattan]] op die ouderdom van 87 beswyk.<ref> name="NYT"</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/jul/02/elie-wiesel-nobel-winner-holocaust-survivor-dies |title=Elie Wiesel, Nobel winner and Holocaust survivor, dies aged 87 |last=Yuhas |first=Alan |date=2 Julie 2016 |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=2 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528122017/https://www.theguardian.com/us-news/2016/jul/02/elie-wiesel-nobel-winner-holocaust-survivor-dies |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072 |title=Elie Wiesel, Nobel Peace Prize laureate and renowned Holocaust survivor, dies at 87 |newspaper=Haaretz |first=Ronen |last=Shnidman |date=2 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119064218/https://www.haaretz.com/israel-news/1.575072 |archive-date=19 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]]e senator van [[Utah]], [[Orrin Hatch]], het 'n huldeblyk aan Wiesel op die vloer van die Amerikaanse senaat die week daarna gelewer: "Met Elie se heengaan het ons 'n baken van menslikheid en hoop verloor. Ons het 'n menseregte-held en 'n uitblinker van [[Holocaust]]literatuur verloor."<ref>[http://www.weeklystandard.com/orrin-hatch-pays-tribute-to-elie-wiesel/article/2003215 "Orrin Hatch Pays Tribute to Elie Wiesel"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619035923/https://www.weeklystandard.com/orrin-hatch-pays-tribute-to-elie-wiesel/article/2003215 |date=19 Junie 2018 }}, ''The Weekly Standard'', 8 Julie 2016</ref> In 2018 is anti-semitiese graffiti op die huis gevind waar Elie Wiesel gebore is.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45072951 |title=Anti-semitic graffiti on Auschwitz survivor Elie Wiesel's house - BBC News |publisher=Bbc.com |date=4 Augustus 2018 |access-date=5 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717074518/https://www.bbc.com/news/world-europe-45072951 |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Toekennings en eerbewyse == * Prix de l'Université de la Langue Française (Prix Rivarol) vir ''Die Dorp Buite die Muur'', 1963.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts">{{cite book |last=Davis |first=Colin |url= |title=Elie Wiesel's Secretive Texts |location=Gainesville, FL |publisher=University Press of Florida |year=1994 |isbn=0-8130-1303-8 }}</ref> * Nasionale Joodse Boekeraad-toekenning vir ''Die Dorp Buite die Muur'', 1963.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts"/> * Ingram Merrill Stigting-prys, 1964.<ref name="ushmm.org">{{cite web |title=Elie Wiesel Timeline and World Events: From 1952 |work=Holocaust Encyclopedia |publisher=United States Holocaust Memorial Museum |url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007201 |access-date=4 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713134921/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007201 |archive-date=13 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Prix Médicis vir '''n Bedelaar in Jerusalem'', 1968.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts"/> * Joodse Erfenis Toekenning, Haifa Universiteit, 1975.<ref name="ushmm.org"/> * Holocaust Gedenkprys, New York Stigting van Kliniese Sielkunde, 1975.<ref name="ushmm.org"/> * S.Y. Agnon Medalje, 1980.<ref name="ushmm.org"/> * Jabotinsky Medalje, Israelse Staat, 1980.<ref name="ushmm.org"/> * Prix Livre Inter, Frankryk, vir ''Die Testament'', 1980.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts"/> * Groot Prys in Literatuur van die Stad van Parys vir ''Die Vyfde Seun'', 1983.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts"/> * Kommandeur in die Franse [[Erelegioen]], 1984.<ref name="Elie Wiesel's Secretive Texts"/> * V.S.A. Kongressionele Gouemedalje, 1984.<ref>[https://web.archive.org/web/20110723055434/http://artandhistory.house.gov/house_history/goldMedal.aspx Congressional Gold Medal Recipients] (1776 to Present)</ref> * Vier vryheidstoekennnings vir die vryheid van aanbidding, 1985.<ref>{{Cite web|url=http://www.rooseveltinstitute.org/four-freedoms-awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325223647/http://www.rooseveltinstitute.org/four-freedoms-awards|url-status=dead|title=Rooseveltinstitute.org|archivedate=25 Maart 2015}}</ref> * Medalje van Vryheid, 1986.<ref>{{Citation | last1 = Ferraro | first1 = Thomas | title = 12 Famous Immigrants Presented with Medal of Liberty | newspaper = St. Petersburg Times | date = 4 Julie 1986 | url = https://news.google.com/newspapers?id=p7gMAAAAIBAJ&sjid=amADAAAAIBAJ&pg=2936%2C2369392 | pages = 18A | accessdate = 5 Februarie 2012 }} </ref> * [[Nobelprys vir Vrede|Nobelpys vir Vrede]], 1986. * Offisier in die Franse [[Erelegioen]], 1990.<ref name=dss>[https://www.speakersla.com/season-archives/2002-03/wiesel.htm Distinguished Speaker Series], March 3, 2003</ref> * Presidensiële Vryheidsmedalje, 1992 * Niebuhr Medalje, Elmhurst kollege, [[Illinois]], 1995.<ref>{{cite web |title=The Niebuhr Legacy: Elie Wiesel |publisher=Elmhurst College |url=http://public.elmhurst.edu/collections/niebuhrlegacy/2607586.html |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205214340/http://public.elmhurst.edu/collections/niebuhrlegacy/2607586.html |archive-date=5 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Groot Kruis in die Franse [[Erelegioen]], 2000.<ref>[https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007201 "ELIE WIESEL TIMELINE AND WORLD EVENTS: FROM 1952"], ''Holocaust Encyclopedia''</ref> * Orde van die Ster van Roemenië, 2002.<ref name="ushmm.org"/> * Man van die Jaar Toekenning, Tel Aviv Kunsmuseum, 2005.<ref name="ushmm.org"/> * Lig van Waarheid Toekenning, Internasionale Veldtog vir Tibet, 2005.<ref name="ushmm.org"/> * Ere Ridderskap, Verenigde Koninkryk, 2006. * Honorêre Besoekende Professor van Geesteswetenskappe, Rochester Kollege, 2008.<ref>{{cite web |url=http://www.christianchronicle.org/article2158505~Holocaust_survivor_honored |publisher=Christian Chronicle |title=Holocaust survivor honored |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003102219/http://www.christianchronicle.org/article2158505~Holocaust_survivor_honored |archive-date=3 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Nasionale Geesteswetenskappe Medalje, 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.neh.gov/whoweare/nationalmedals.html |title=Winners of the National Humanities Medal and the Charles Frankel Prize |publisher=Web.archive.org |date=21 Julie 2011 |access-date=20 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721054114/http://www.neh.gov/whoweare/nationalmedals.html |archive-date=21 Julie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Norman Mailer-prys, Lewenslange Prestasie, 2011. * Loebenberg Humanitariese Toekenning, Florida Holocaust Museum, 2012.<ref>{{cite web |url=https://www.flholocaustmuseum.org/events/to-life-annual-event.aspx |publisher=Florida Holocaust Museum |title=To Life: Celebrating 20 Years |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207230401/https://www.flholocaustmuseum.org/events/to-life-annual-event.aspx |archive-date=7 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Kenyon Review'' Prys vir Literere Prestasie, 2012<ref>{{cite web |title=Kenyon Review for Literary Achievement |url=http://www.kenyonreview.org/programs/kenyon-review-award-for-literary-achievement/ |website=KenyonReview.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180109090416/https://www.kenyonreview.org/programs/kenyon-review-award-for-literary-achievement/ |archive-date=9 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Nadav Toekenning, 2012.<ref>{{cite web |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4303500,00.html |title=Elie Wiesel receives 2012 Nadav Award. Ynetnews. November 11, 2012 |publisher=Ynetnews.com |access-date=20 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703080927/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4303500,00.html |archive-date=3 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * S. Roger Horchow Toekenning vir Grootste Openbare Diens deur 'n Private Burger, 'n prys wat jaarliks uitgegee word deur Jefferson Toekennings vir Openbare Diens, 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.jeffersonawards.org/pastwinners/national |title=National Winners – public service awards – Jefferson Awards.org |access-date=6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714145641/http://www.jeffersonawards.org/pastwinners/national/ |archive-date=14 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * John Jay Medalje vir Geregtigheid, John Jay Kollege, 2014.<ref>{{cite web|url=http://johnjay.jjay.cuny.edu/acalendar/EventList.aspx?view=EventDetails&eventidn=6912&information_id=18766&type=&syndicate=syndicate|title=John Jay Justice Award 2014|work=cuny.edu|access-date=13 April 2019|archive-date= 1 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235814/http://johnjay.jjay.cuny.edu/acalendar/EventList.aspx?view=EventDetails&eventidn=6912&information_id=18766&type=&syndicate=syndicate|url-status=dead}}</ref> === Eregrade === Wiesel het meer as negentig eregrade van kolleges van regoor die wêreld ontvang.<ref>[http://www.newswise.com/articles/elie-wiesel-commencement-speaker "Elie Wiesel: Commencement Speaker"], ''Newswise'', 7 Mei 1999</ref> * Doktor van Lettere, Lehigh Universiteit, Bethlehem, Pennsilvanië, 1985.<ref>{{cite web |title=Honorary Degrees Going To 6 At Lehigh |publisher=The Morning Call |date=15 Mei 1985 |url=http://articles.mcall.com/1985-05-15/news/2471811_1_honorary-humane-letters-elie-wiesel |access-date=3 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101022713/http://articles.mcall.com/1985-05-15/news/2471811_1_honorary-humane-letters-elie-wiesel |archive-date=1 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktor van Lettere, DePaul Universiteit, Chicago, Illinois, 1997.<ref>{{cite web |title=Presidents, premiers and peacemakers merit honorary degrees |publisher=DePaul-universiteit |url=http://distinctions.depaul.edu/Pages/honorarydegree.aspx |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609214505/http://distinctions.depaul.edu/Pages/honorarydegree.aspx |archive-date=9 Junie 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktoraat, Seton Hall Universiteit, New Jersey, 1998.<ref>{{cite web |title=Honorary Degree Recipients |publisher=Seton Hall-universiteit |url=http://articles.baltimoresun.com/2005-04-17/news/0504160074_1_carroll-county-elie-wiesel-public-school |date=17 April 2005 |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202014901/http://articles.baltimoresun.com/2005-04-17/news/0504160074_1_carroll-county-elie-wiesel-public-school |archive-date=2 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktor van Lettere en Wysbegeerte, Michigan Staatsuniversiteit, 1999.<ref>{{cite web|url=http://hgar-srv3.bu.edu/web/elie-wiesel/search/results?query=name:46369&size=10|title=Results - Howard Gotlieb Archival Research Center|publisher=|accessdate=3 Julie 2016|archive-date=15 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815030943/http://hgar-srv3.bu.edu/web/elie-wiesel/search/results?query=name:46369&size=10|url-status=dead}}</ref> * Doktoraat, McDaniel Kollege, Westminster, Maryland, 2005.<ref>{{cite web |title=Convocation set tomorrow to honor Elie Wiesel |publisher=Baltimore Sun |url=http://www.shu.edu/events/commencement/honorary-degree-recipients.cfm |access-date=5 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428214021/http://www.shu.edu/events/commencement/honorary-degree-recipients.cfm |archive-date=28 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> * Doktor van Lettere, Chapman Universiteit, 2005.<ref>{{cite web|last=Coker|first=Matt|title=Elie Wiesel Joins Chapman University, to Guide Undergrads Spring Semesters Through 2015|url=http://blogs.ocweekly.com/navelgazing/2010/08/elie_wiesel_joins_chapman_univ.php|work=OC Weekly|accessdate=28 Januarie 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103042543/http://blogs.ocweekly.com/navelgazing/2010/08/elie_wiesel_joins_chapman_univ.php|archivedate=3 November 2013|df=mdy-all}}</ref> * Doktor van Lettere, Dartmouth Kollege, 2006.<ref>{{cite journal | title = Elie Wiesel to Speak at Commencement | journal = Vox of Dartmouth | publisher = Dartmouth College | date = 15 Mei 2006 | url = http://www.dartmouth.edu/~vox/0506/0515/commencement.html | access-date = 13 April 2019 | archive-date = 7 Junie 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100607215713/http://www.dartmouth.edu/~vox/0506/0515/commencement.html | url-status = dead }}</ref> * Doktor van Lettere, Cabrini Kollege, Radnor, Pennsilvanië, 2007.<ref> {{cite journal | title = Message from the President | journal = Cabrini Magazine | volume = 4 | issue = 2 | page = 2 | publisher = Cabrini College | location = Pennsylvania | date = 22 Februarie 2007 | url = https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:g2jsRW9eWk8J:www.cabrini.edu/News-and-Events/~/media/Files/Magazine/07WinterMagazine.ashx+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi5UHqlQEm0LChUbRQhgb1PRFhHjBlbU5uXRIanw-H_wlkPejvxBzgoiUhf8LzlQsVLRXb7XY55xLCTWR7yPKpchyd-9n-5DPneDQYWAIdb8bytyMfOHGdjqYtXG2DZebF2UGkS&sig=AHIEtbTeO1qSM1mxAIV9Aqc-Y8nEbKFpuQ&pli=1}} </ref> * Doktor van Lettere, Universiteit van Vermont, 2007.<ref>{{cite web |title=Elie Wiesel to Speak At UVM April 25, Receive Honorary Degree |publisher=Universiteit van Vermont |date=24 April 2007 |url=http://www.uvm.edu/~uvmpr/?Page=News&storyID=10390 |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20011019123910/http://www.uvm.edu/~uvmpr/?Page=News |archive-date=19 Oktober 2001 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * Doktor van Lettere en Wysbegeerte, Oakland-universiteit, [[Rochester]], [[Michigan]], 2007.<ref> {{cite web |title=OU to award Elie Wiesel honorary degree during lecture |publisher=Oakland-universiteit |date=2 Oktober 2007 |url=http://www.oakland.edu/news/?sid=34&nid=4191 |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407103315/http://www.oakland.edu/news/?sid=34&nid=4191 |archive-date=7 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktor van Lettere, Stadskollege van New York, 2008.<ref>{{cite web |title=ELIE WIESEL TO DELIVER INAUGURAL PRESIDENT'S LECTURE AT THE CITY COLLEGE OF NEW YORK |publisher=City College of New York |date=25 Maart 2008 |url=http://www1.ccny.cuny.edu/advancement/pr/ELIE-WIESEL-TO-DELIVER-INAUGURAL-PRESIDENTS-LECTURE-AT-THE-CITY-COLLEGE-OF-NEW-YORK.cfm |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003100536/http://www1.ccny.cuny.edu/advancement/pr/ELIE-WIESEL-TO-DELIVER-INAUGURAL-PRESIDENTS-LECTURE-AT-THE-CITY-COLLEGE-OF-NEW-YORK.cfm |archive-date= 3 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> * Doktoraat, Tel Aviv-universiteit, 2008.<ref>{{cite web |title=Elie Wiesel and Martin J. Whitman Among Notable American Recipients of TAU's Highest Honor |publisher=American Friends of Tel Aviv-universiteit |date=20 Mei 2008 |url=http://www.aftau.org/site/News2?page=NewsArticle&id=7031 |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140128104132/http://www.aftau.org/site/News2?page=NewsArticle |archive-date=28 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> * Doktoraat, Weizmann Instituut, Rehovot, Israel, 2008.<ref>{{cite web |url=http://wis-wander.weizmann.ac.il/honorary-doctorates-of-the-weizmann-institute-of-science |title=Honorary Doctorates of the Weizmann Institute of Science |access-date=4 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125153730/http://wis-wander.weizmann.ac.il/honorary-doctorates-of-the-weizmann-institute-of-science |archive-date=25 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktor van Lettere, Bucknell-universiteit, Lewisburg, [[Pennsilvanië]], 2009.<ref> {{cite web |title = Honorary Degrees |publisher = Bucknell-universiteit |url = http://www.bucknell.edu/Documents/Commencement/Honary%20Degrees_Wiesel.pdf |accessdate = 5 Februarie 2012 |url-status=dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120802001644/http://www.bucknell.edu/Documents/Commencement/Honary%20Degrees_Wiesel.pdf |archivedate = 2 Augustus 2012 |df = mdy-all }}</ref> * Doktor van Lettere, Lehigh Universiteit, Bethlehem, [[Pennsilvanië]], 2010.<ref>{{cite web | title = 2010 honorary degree recipients announced | publisher = Lehigh-universiteit | date = 26 Maart 2010 | url = http://www4.lehigh.edu/news/newsarticle.aspx?Channel=%2FChannels%2FNews%3A+2010&WorkflowItemID=a5a6a73d-c3e6-4380-ba67-402257a7fa9b | accessdate = 3 Februarie 2012 | archive-date = 8 Augustus 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100808160523/http://www4.lehigh.edu/news/newsarticle.aspx?Channel=/Channels/News:+2010&WorkflowItemID=a5a6a73d-c3e6-4380-ba67-402257a7fa9b | url-status = dead }}</ref> * Doktor van Lettere, Washington Universiteit in St. Louis, 2011.<ref> {{cite web |title=Holocaust survivor, human rights activist Wiesel to deliver Commencement address |publisher=Washington-universiteit in St. Louis |date=5 April 2011 |url=http://news.wustl.edu/news/Pages/22126.aspx |access-date=5 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109062827/https://news.wustl.edu/news/Pages/22126.aspx |archive-date=9 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Doktor van Lettere, Kollege van Charleston, 2011.<ref>[http://www.postandcourier.com/article/20110926/PC1602/309269940 "Nobel laureate Wiesel holds hope for future"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817060755/http://www.postandcourier.com/article/20110926/PC1602/309269940 |date=17 Augustus 2016 }}, ''The Post and Courier'', 26 Sept. 2011</ref> * Doktoraat, Universiteit van Warskou, 25 Junie 2012.<ref> {{cite web |title=Professor Elie Wiesel awarded the University of Warsaw Honorary Doctorate |publisher=Universiteit van Warskou |year=2012 |url=http://www.uw.edu.pl/en/page.php/news/wiesel.html |access-date=6 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716234729/http://www.uw.edu.pl/en/page.php/news/wiesel.html |archive-date=16 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Doktoraat, Universiteit van Brits-Columbië, 10 September 2012.<ref>{{cite web | title = Nobel laureate Elie Wiesel receives UBC honorary degree | publisher = Universiteit van Brits-Columbië | year = 2012 | url = http://www.publicaffairs.ubc.ca/2012/09/10/nobel-laureate-elie-wiesel-receives-ubc-honorary-degree/ | accessdate = 10 September 2012 | archive-date = 13 September 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120913211528/http://www.publicaffairs.ubc.ca/2012/09/10/nobel-laureate-elie-wiesel-receives-ubc-honorary-degree/ | url-status = dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == {{main|Bibliografie van Elie Wiesel}} * Berenbaum, Michael. ''The Vision of the Void: Theological Reflections on the Works of Elie Wiesel''. Middletown, CT: Wesleyan University Press, 1979. {{ISBN|0-8195-6189-4}} * {{cite book |last1=Burger |first1=Ariel |title=Witness: Lessons from Elie Wiesel's Classroom |date=2018 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-1328802699 |url=https://arielburger.com/witness-lessons-from-elie-wiesels-classroom/#description}} * {{cite web | last = Chighel | first = Michael | title = Hosanna! Eliezer Wiesel's Correspondence with the Lubavitcher Rebbe | medium = online book | date = 2015 | url = http://www.chighel.com/hosanna/ | access-date = 13 April 2019 | archive-date = 4 Maart 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304104957/http://www.chighel.com/hosanna/ | url-status = dead }} * {{cite web | last = Cockburn | first = Alexander | authorlink = Alexander Cockburn | title = Did Oprah Pick Another Fibber?: Truth and Fiction in Elie Wiesel's Night: Is Frey or Wiesel the Bigger Moral Poseur?| publisher =CounterPunch | date = 1 April 2006 | url = http://www.counterpunch.org/2006/04/01/truth-and-fiction-in-elie-wiesel-s-night-is-frey-or-wiesel-the-bigger-moral-poseur | accessdate = 2 Februarie 2012}} * Davis, Colin. ''Elie Wiesel's Secretive Texts''. Gainesville, FL: University Press of Florida, 1994. {{ISBN|0-8130-1303-8}} * {{cite video |people = Doblmeier, Martin |title = The Power of Forgiveness |medium = Documentary |publisher = Journey Films |location = Alexandria, VA |date = 2008 |url = http://www.thepowerofforgiveness.com/about/peopleinthefilm/wiesel.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20080908013631/http://www.thepowerofforgiveness.com/about/peopleinthefilm/wiesel.html |archive-date = 2008-09-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908013631/http://www.thepowerofforgiveness.com/about/peopleinthefilm/wiesel.html |date=2008-09-08 }} * Downing, Frederick L. ''Elie Wiesel: A Religious Biography''. Macon, GA: Mercer University Press, 2008. {{ISBN|978-0-88146-099-5}} * Fine, Ellen S. ''Legacy of Night: The Literary Universe of Elie Wiesel''. New York: State University of New York Press, 1982. {{ISBN|0-87395-590-0}} * Fonseca, Isabel. ''Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey''. Londen: Vintage, 1996. {{ISBN|978-0-679-73743-8}} * {{cite journal| last = Friedman | first = John S. |url=http://www.theparisreview.org/interviews/2995/the-art-of-fiction-no-79-elie-wiesel| title=Elie Wiesel, The Art of Fiction No. 79| work=The Paris Review| date=Spring 1984 }} * {{cite web | last = Hitchens | first = Christopher | authorlink = Christopher Hitchens | title = Wiesel Words | publisher = The Nation | date = 1 Februarie 2001 | url = http://www.thenation.com/article/wiesel-words | accessdate = 3 Februarie 2012 }} * [https://web.archive.org/web/20110721022925/http://iefr.univ-artois.fr/spip.php?article46 Rota, Olivier. ''Choisir le français pour exprimer l'indicible. Elie Wiesel''], in {{Lang|fr|Mythe et mondialisation. L'exil dans les littératures francophones, Actes du colloque organisé dans le cadre du projet bilatéral franco-roumain « Mythes et stratégies de la francophonie en Europe, en Roumanie et dans les Balkans », programme Brâcuşi des 8–9 septembre 2005, Editura Universităţii Suceava}}, 2006, pp.47–55. Her-uitgereik in Sens, Des. 2007, pp.659–668. == Toesprake en onderhoude == {{Refbegin}} * [https://web.archive.org/web/20080914135645/http://www.jinsider.com/channel/39/top-jews/series/63/elie-wiesel.html Elie Wiesel Video Galery] * {{Citation | title = Nobel Peace Prize Winner Elie Wiesel Examines 'Building a Moral Society' in Ubben Lecture | publisher = DePauw-universiteit | date = 21 September 1989 | url = http://www.depauw.edu/news/index.asp?id=17914 | accessdate = 3 Februarie 2012 | archivedate = 26 Junie 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110626010301/http://www.depauw.edu/news/index.asp?id=17914 }} * {{cite episode | title = Facing Hate with Elie Wiesel | url = http://billmoyers.com/content/facing-hate-with-elie-wiesel/ | series = Bill Moyers | airdate = 27 November 1991 }} * {{cite web | title=Elie Wiesel Biography and Interview | website=www.achievement.org | date=29 Junie 1996 | publisher=American Academy of Achievement | url=https://www.achievement.org/achiever/elie-wiesel/#interview }} * [https://www.americanrhetoric.com/speeches/ewieselperilsofindifference.html "Perils of Indifference" toespraak deur Elie Wiesel], Washington, D.C., Transkripsie (soos gelewer), Oudio, Video, 12 April 1999. * [http://www.historyplace.com/speeches/wiesel.htm "Perils of Indifference" toespraak deur Elie Wiesel], Washington, D.C., Teks en oudio, 12 April 1999. * [http://www.uctv.tv/search-details.aspx?showID=6716 An Evening with Elie Wiesel]. Herman P. and Sophia Taubman Endowed Symposia in Jewish Studies. UCTV. 19 Augustus 2002 * {{Citation |last = Diamante |first = Jeff |title = Elie Wiesel on his beliefs |newspaper = The Star |location = Toronto |date = 29 Julie 2006 |url = https://www.thestar.com/Life/Religion/article/126609 |url-status = dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602173852/http://www.thestar.com/Life/Religion/article/126609 |archivedate = 2 Junie 2008 |df = mdy-all }}. * [https://web.archive.org/web/20070607042953/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/focus/antisemitism/voices/transcript/index.php?content=20070524 ''Voices on Antisemitism'' Onderhoud met Elie Wiesel]vanaf die [http://www.ushmm.org/ United States Holocaust Memorial Museum], 24 Mei 2007. * {{cite episode |title = 'We must not forget the Holocaust' |url = http://news.bbc.co.uk/today/hi/today/newsid_7616000/7616231.stm |series = Today (BBC Radio 4) |serieslink = Today (BBC Radio 4) |network = BBC |station = BBC Radio 4 |airdate = 15 September 2008 }} * {{cite episode |title = A conversation with Elie Wiesel |url = http://www.charlierose.com/view/interview/10370 |series = Charlie Rose |serieslink = Charlie Rose (talk show) |network = PBS |airdate = 8 Junie 2009 |url-status = dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20090613021629/http://www.charlierose.com/view/interview/10370 |archivedate = 13 Junie 2009 |df = mdy-all }} * {{cite episode |title = Unmasking Evil – Elie Wiesel, featuring Soledad O'Brien, 2009 |url = https://www.oslofreedomforum.com/speakers/elie-wiesel |series = Oslo Freedom Forum 2009 |serieslink = Oslo Freedom Forum |station = Oslo Freedom Forum |airdate = 2010 }} * {{cite episode |title = Elie Wiesel on the Leon Charney Report (Segment) |url = https://www.youtube.com/watch?v=HhwmPIE4E78 |series = The Charney Report |serieslink = Leon Charney#The Charney Report |station = WNYE-TV |airdate = 2006 }} * {{cite episode |title = Elie Wiesel on the Leon Charney Report |url = https://www.youtube.com/watch?v=W6UKnqxB9hA |series = The Charney Report |serieslink = Leon Charney#The Charney Report |station = WNYE-TV |airdate = 2006 }} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote}} {{Commons category}} * [http://www.eliewieselfoundation.org/ Die Elie Wiesel Stigting vir Humaniteit] * {{C-SPAN|eliewiesel}} * Biografie by [https://web.archive.org/web/20130121135305/http://www.eliewieselfoundation.org/eliewiesel.aspx Die Elie Wiesel Stigting vir Humaniteit] * Biografie by Die [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/wiesel-bio.html Amptelike Webwerf van die Nobel-prys] * [http://nobel.bh.org.il/en/persona/wiesel-elie/ Elie Wiesel], Nobel Luminaries – Jewish Nobel Prize Winners, by die [https://www.bh.org.il/ Beit Hatfutsot-webblad van die Museum van die Joodse Mense] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wiesel, Elie}} [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Hongaarse Jode]] [[Kategorie:Hongaarse skrywers]] [[Kategorie:Roemeense Jode]] [[Kategorie:Mense in die Sjoa]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] bpzxcm59o1kjmbimqwlqt9rjc6naag5 0 270125 2922952 2386426 2026-08-07T16:34:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922952 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taalfamilie |naam=Drawide |altnaam= |familiekleur=Drawidies |gebied=[[Suid-Asië]], meestal suidelike [[Indië]] en noordelike [[Sri Lanka]] |dogter1=[[Noord-Drawidiese tale|Noord-Drawidies]] |dogter2=[[Sentraal-Drawidiese tale|Sentraal-Drawidies]] |dogter3=[[Suid-Sentraal-Drawidiese tale|Suid-Sentraal-Drawidies]] |dogter4=[[Suid-Drawidiese tale|Suid-Drawidies]] |kaart=[[Lêer:Dravidian subgroups.png|300px]] |kaart_byskrif=Verspreiding van Drawidiese tale: {{columns-list|2| {{sleutel|#7BDE7B|Noord}} {{sleutel|#FEE28C|Sentraal}} {{sleutel|#FE9C62|Suid-Sentraal}} {{sleutel|#FE6262|Suid}}}} }} Die term '''Drawidas''' of '''Dravidas''' verwys na mense wat een van die [[Drawidiese tale]] as [[moedertaal]] praat. Daar is sowat 245 miljoen mense wat 'n Drawidiese taal as moedertaal besig.<ref>{{en}} {{cite book |last=West |first=Barbara A. |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&pg=PA193 |date=19 Mei 2010 |accessdate=18 Oktober 2016 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |pages=193–194}}</ref> Drawidas stel die meerderheid in Suid-[[Indië]] en is inheems aan Indië, [[Pakistan]], [[Afghanistan]],<ref>{{en}} {{cite book |last1=Louis |first1=Rosenblatt |last2=Steever |first2=Sanford B. |title=The Dravidian Languages |url=https://books.google.com/books?id=n2DxBwAAQBAJ&pg=PA388 |accessdate=18 Oktober 2016 |date=15 April 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-91164-4 |page=388}}</ref> [[Bangladesj]], [[Maledive]] en [[Sri Lanka]].<ref>{{en}} {{cite book |last1=Swan |first1=Michael |last2=Smith |first2=Bernard |title=Learner English: A Teacher's Guide to Interference and Other Problems |url=https://books.google.com/books?id=6UIuWj9fQfQC&pg=PA227 |accessdate=18 Oktober 2016 |date=26 April 2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-77939-5 |page=227}}</ref> [[Lêer:South Asian Language Families.png|duimnael|links|Verspreiding van die Drawidiese tale binne die tale van Suid-Asië]] [[Lêer:DravidianTree.png|duimnael|links|Stamboom van Drawidiese tale]] Proto-Drawidies is dalk deur die [[Indusvalleibeskawing]] gebesig, wat daarop dui dat Proto-Drawidies aan die begin van die derde millennium v.C. gepraat is,{{sfn|Krishnamurti|2003|p=501}} aansluitend het dit in verskeie Drawidiese tale verbrokkel.<ref>{{en}} [https://books.google.com/books?id=chvjAAAAMAAJ&q=the+proto-+Dravidian+linguistic+community+disintegrated+at+the+beginning+of+the+4th+millennium+B.+C&dq=the+proto-+Dravidian+linguistic+community+disintegrated+at+the+beginning+of+the+4th+millennium+B.+C&hl=en&sa=X&redir_esc=y History and Archaeology, Volume 1, Issues 1-2] bl. 234, Department of Ancient History, Culture, and Archaeology, University of Allahabad</ref> Suid-Drawidies I (insluitende voor-[[Tamil]]) en Suid-Drawidies II (insluitende voor-[[Telugu]]) stig rondom die 11de eeu v.C., met die ander hooftakke wat rondom dieselfde tyd afgestig het.{{sfn|Krishnamurti|2003|p=501-502}} Die oorsprong van die Drawidas is 'n "baie komplekse onderwerp van navorsing en debat". Hulle is dalk inheems aan die [[Indiese subkontinent]],<ref>{{en}} {{cite book |title=Ancient India: A History of the Indian Sub-Continent from C. 7000 BC to AD 1200 |page=13 |author=Burjor Avari |publisher=Routledge}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=The Indo-Aryan Languages |page=39 |publisher=Cambridge University |author=Colin P. Masica}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |year=2005 |title=Comparative Politics: Interests, Identities, and Institutions in a Changing Global Order |page=345 |author=Jeffrey Kopstein, Mark Lichbach |publisher=Cambridge University}}</ref> maar 'n herkoms of invloed van [[Wes-Asië]] is ook al voorgestel.{{sfnp|Cavalli-Sforza|1994|pp=221-222}}{{sfn|Kivisild|1999|p=1333}}{{sfn|Parpola|2015|p=17}}{{sfn|Samuel|2008|p=54 note 15}} Hul oorsprong word dikwels in verband gesien met die Indusvalleibeskawing,{{sfn|Samuel|2008|p=54 note 15}}{{sfn|Parpola|2015}} waarvandaan mense ná die einde van die Indusvalleibeskawing in die vroeë tweede millenium v.C. saam met hul tale oos- en suidwaarts begin versprei het,{{sfn|Narasimhan et al.|2018|p=15}} gelyktydig met die opkoms van [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariërs]],<ref>{{en}} Razab Khan, [https://www.gnxp.com/WordPress/2018/01/18/t/ ''The Dravidianization of India''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515004049/https://www.gnxp.com/WordPress/2018/01/18/t/ |date=15 Mei 2024 }}</ref> met wie hulle 'n intensiewe omgang gehad het.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/dravidian-languages |title=Dravidian languages |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=5 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413084633/https://www.britannica.com/topic/Dravidian-languages |archive-date=13 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van die onlangse DNA-bewyse dui op 'n verband tussen 'n lyk, wat op die Harappan-terrein van Rakhigarhi in Haryana gevind is, en "Antieke Suid-Indiërs".<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/893308/why-hindutva-is-out-of-steppe-with-new-discoveries-about-the-indus-valley-people |title=Why Hindutva is Out of Steppe with new discoveries about the Indus Valley people |last=Shahane |first=Girish |website=Scroll.in |access-date=5 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111151851/https://scroll.in/article/893308/why-hindutva-is-out-of-steppe-with-new-discoveries-about-the-indus-valley-people |archive-date=11 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uit hierdie interaksies en migrasies ontstaan ná 500 v.C. uiteindelik die sogenaamde "Hindoe-sintese". {{sfn|Lockard|2007|p=50}} Die derde eeu v.C. het die opkoms van groot koninkryke in Suid-Indië gesien. [[Middeleeue|Middeleeuse]] Tamilse gildes en handelsorganisasies soos die "Ayyavole en Manigramam" het 'n belangrike rol in die Suidoos-Asiatiese handel<ref>{{en}} The Emporium of the World: Maritime Quanzhou, 1000–1400 by Angela Schottenhammer bl. 293</ref> en die kulturele Indianisering van die streek gespeel. Die Drawidiese visuele kuns word deur gestileerde tempelargitektuur in hoofsentra en die vervaardiging van beelde van klip- en bronsbeeldhouwerke oorheers. Die skulptuur wat uit die Chola-tydperk dateer het 'n bekende simbool van [[Hindoeïsme]] geword. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Dravidian peoples}} {{en-vertaal|Dravidian people}} {{Normdata}} [[Kategorie:Drawidiese tale| ]] 2w68xkms21abkwx0mm2qz500ustq71x 0 272951 2923039 2843940 2026-08-08T05:46:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923039 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Punch Rhodes Colossus.png|duimnael|[[Cecil Rhodes]] en die [[Kaap-tot-Kaïro-spoorlyn]] projek. Rhodes het die [[De Beers|De Beers-maatskappy]] gestig, die [[British South Africa Company]] besit, en die destydse staat van [[Rhodesia]] is na hom vernoem. Hy het daarvan gehou om die kaart van die wêreld rooi te verf, en het verklaar: "al hierdie sterre ... hierdie uitgestrekte wêrelde wat buite bereik bly. As ek kon, sou ek ander planete annekseer".<ref name="Millin-Rhodes" />]] '''Imperialisme''' is 'n beleid of ideologie van die [[Ekspansionisme|uitbreiding]] van 'n volk se heerskappy oor vreemde lande, dikwels deur militêre mag of deur politieke en ekonomiese beheer oor ander gebiede te verkry.<ref name="dictionary" /> Imperialisme was wêreldwyd normaal en algemeen regdeur die aangetekende geskiedenis, die vroegste voorbeelde dateer uit die middel-derde millennium vC, en verminder eers in die laat 20ste eeu. In onlangse tye is dit moreel verwerplik beskou en is deur internasionale reg [[Selfbeskikking|verbied]]. Daarom word die term in internasionale [[propaganda]] gebruik om 'n teenstander se [[buitelandse beleid]] aan die kaak te stel.<ref name="britannica" /> Die term kan toegepas word op die kolonisasie van die Amerikas tussen die 15de en 19de eeu, in teenstelling met Nuwe Imperialisme, wat die uitbreiding van [[Westerse wêreld|Westerse magte]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gedurende die laat 19de en vroeë 20ste eeu beskryf. Albei is egter voorbeelde van imperialisme. ==Etimologie en gebruik== Die woord imperialisme het ontstaan uit die [[Latyn]]se woord ''imperium'',<ref>{{Cite web |title=Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary, imperium (inp-) |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0060%3Aentry%3Dimperium |access-date=11 September 2016}}</ref> wat oppermag, "soewereiniteit", of bloot "heerskappy" beteken.<ref>Howe, 13</ref> Die woord "imperialisme" is oorspronklik in die 19de eeu geskep om [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] se despotiese militarisme te weerlê<ref>Steinmetz, George, (2014). "Empires, Imperial States, and Colonial Societies," Concise Encyclopedia of Comparative Sociology, ed. Sasaki, Masamichi, (Leiden & Boston: Brill), bl 59, http://www-personal.umich.edu/~geostein/docs/Steinmetz%202014%20Empires%20imperial%20states%20and%20colonies.pdf</ref> en het in die huidige sin in [[Groot-Brittanje]] gedurende die 1870's algemeen geword, toe dit met 'n negatiewe konnotasie gebruik is.<ref name="Magnusson">{{Cite book |last=Magnusson |first=Lars |title=Teorier om imperialism |year=1991 |isbn=978-91-550-3830-4 |page=19 |language=sv}}</ref> Teen die einde van die 19de eeu is dit gebruik om die gedrag van ryke te alle tye en plekke te beskryf.<ref>Sasaki 2014, bl 59.</ref> [[Hannah Arendt]] en [[Joseph Schumpeter]] het imperialisme gedefinieer as uitbreiding ter wille van uitbreiding.<ref>{{Cite journal |last=Knorr |first=Klaus |date=1952 |editor-last=Schumpeter |editor-first=Joseph A. |editor2-last=Arendt |editor2-first=Hannah |title=Theories of Imperialism |url=https://www.jstor.org/stable/2009130 |journal=World Politics |volume=4 |issue=3 |pages=402–431 |doi=10.2307/2009130 |jstor=2009130 |s2cid=145320143 |issn=0043-8871}}</ref> Voorheen is die term gebruik om te beskryf wat beskou is as [[Napoleon III van Frankryk|Napoleon III]] se pogings om politieke steun te verkry deur buitelandse militêre ingrypings.<ref name="Magnusson" /> Die term was en word hoofsaaklik toegepas op [[Weste]]rse en Japannese politieke en ekonomiese oorheersing, veral in [[Asië]] en [[Afrika]], in die 19de en 20ste eeue. Die presiese betekenis daarvan word steeds deur geleerdes gedebatteer. Sommige skrywers, soos [[Edward Said]], gebruik die term wyer om enige stelsel van oorheersing en ondergeskiktheid wat rondom 'n imperiale kern en 'n periferie georganiseer is, te beskryf. <ref name="Edward Said 1994. P. 9">Edward W. Said. Culture and Imperialism. Vintage Publishers, 1994. p. 9.</ref> Hierdie definisie sluit beide nominale ryke en neokolonialisme in. == Verskil tussen kolonialisme en imperialisme == [[Lêer:Colonisation 1800.png|duimnael|Imperiale magte in 1800<ref>{{Cite journal|last=Clapp|first=C H|date=1912|title=Southern Vancouver Island|series=Canada. Geological Survey. Memoirno. 13|publisher=Ottawa|doi=10.4095/100487|hdl-access=free|hdl=2027/nyp.33433090753066}}</ref>]] Imperialisme word verstaan as 'n beleid van 'n land waarin die genoemde land deur militêre mag ander lande of gebiede beïnvloed, sowel as ander magsmiddele. Dus, die belangrikste punt om imperialisme te verstaan, het te make met die klem op die idee om ander op grond van mag in te haal. [[Kolonialisme]] word gedefinieer as 'n praktyk waarin 'n mag kolonies of nedersettings in ander lande of gebiede opstel vir die politieke en ekonomiese voordeel van die koloniserende land. 'n Kernverskil tussen kolonialisme en imperialisme is die idee in vergelyking met die praktyk of implementering van die idee. Imperialisme dien dus as die onderliggende idee, terwyl kolonialisme 'n gevestigde vorm van imperialisme is.<ref name="ir-cvi" /><ref name="transatlanticstudies" /> ==Tydperk van imperialisme== Die Tydperk van Imperialisme, 'n tydperk wat omstreeks 1760 begin het, het Europese industrialiserende nasies meegebring, wat betrokke was by die proses van kolonisering, beïnvloeding en anneksering van ander dele van die wêreld.<ref>{{cite web| url = https://archive.org/search.php?query=atlas%20world%20history%20haywood| title = John Haywood, ''Atlas of world history'' (1997)}}</ref> 19de eeuse episodes het die "[[Stormloop vir Afrika]]" ingesluit.<ref>See Stephen Howe, ed., ''The New Imperial Histories Reader'' (2009) [https://h-net.org/reviews/showrev.php?id=32358 online review].</ref> In die 1970's het Britse historici John Gallagher (1919–1980) en Ronald Robinson (1920–1999) aangevoer dat Europese leiers die idee verwerp het dat "imperialisme" formele, wetlike beheer deur een regering oor 'n koloniale streek vereis. Veel belangriker was informele beheer van onafhanklike gebiede.<ref>R.E. Robinson and John Gallagher, '' Africa and the Victorians: The official mind of imperialism'' (1966).</ref> Volgens Wm. Roger Louis, "Na hulle mening is historici betower deur formele ryk en kaarte van die wêreld met streke wat rooi gekleur is. Die grootste deel van Britse emigrasie, handel en kapitaal het na gebiede buite die formele [[Britse Ryk]] gegaan. Sleutel tot hul denke is die idee van ryk 'informeel indien moontlik en formeel indien nodig'."<ref>Wm. Roger Louis, ''Imperialism'' (1976) bl. 4.</ref> Oron Hale sê dat Gallagher en Robinson gekyk het na die Britse betrokkenheid in Afrika waar hulle "min kapitaliste, minder kapitaal en nie veel druk van die beweerde tradisionele promotors gevind het nie. van koloniale uitbreiding. Kabinetbesluite om te annekseer of nie te annekseer nie, is geneem, gewoonlik op grond van politieke of geopolitieke oorwegings."<ref name="Hale">{{Cite book |last=Hale |first=Oron J. |title=The great illusion: 1900–14 |publisher=Harper & Row |year=1971}}</ref>{{Rp|6}} As ons na die hoofryke van 1875 tot 1914 kyk, was daar 'n gemengde rekord wat winsgewendheid betref. Aanvanklik het beplanners verwag dat kolonies 'n uitstekende gevange mark vir vervaardigde items sou bied. Afgesien van die [[Indiese subkontinent]] was dit selde waar. Teen die 1890's het imperialiste die ekonomiese voordeel hoofsaaklik gesien in die produksie van goedkoop grondstowwe om die binnelandse vervaardigingsektor te voed. Oor die algemeen het Groot-Brittanje baie goed gevaar in terme van winste uit [[Indië]], veral Mughal Bengal, maar nie uit die meeste van die res van sy ryk nie. Volgens die Indiese ekonoom Utsa Patnaik was die omvang van die rykdomoordrag uit Indië, tussen 1765 en 1938, 'n geraamde $45 triljoen.<ref>{{Cite book| edition = 1st| publisher = Columbia University Press| isbn = 9788193732915| others = Utsa Patnaik, Arindam Banerjee, C. P. Chandrasekhar (eds.)| title = Dispossession deprivation and development: essays for Utsa Patnaik| location = New York, NY| date = 2018}}</ref> [[Nederland]] het baie goed gevaar in Oos-Indië. [[Duitsland]] en [[Italië]] het baie min handel of grondstowwe van hul ryke gekry. Frankryk het effens beter gevaar. Die Belgiese Kongo was berug winsgewend toe dit 'n kapitalistiese rubberplantasie was wat deur [[Leopold II van België|koning Leopold II]] as 'n private onderneming besit en bedryf is. Skandaal na skandaal oor gruweldade in die [[Kongo-Vrystaat]] het egter daartoe gelei dat die internasionale gemeenskap die regering van [[België]] in 1908 gedwing het om dit oor te neem, en dit het baie minder winsgewend geword. Die [[Filippyne]] het die Verenigde State baie meer gekos as wat verwag is weens militêre optrede teen rebelle.<ref name="Hale"/>{{Rp|7–10}} == Sien ook == * [[Kolonialisme]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="dictionary">{{cite web |url=https://www.dictionary.com/browse/imperialism |title=imperialism |access-date=22 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320005042/https://www.dictionary.com/browse/imperialism |archive-date=20 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/imperialism |title=Encyclopedia Britannica: imperialism |access-date=22 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107043908/https://www.britannica.com/topic/imperialism |archive-date=7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="ir-cvi">{{en}} https://internationalrelations.org/colonialism-vs-imperialism/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904060750/https://internationalrelations.org/colonialism-vs-imperialism/ |date= 4 September 2019 }}</ref> <ref name="transatlanticstudies">{{Cite web |url=http://transatlanticstudies.org/imperialism-colonialism-a-compare-contrast-essay-sample.php |title=argiefkopie |access-date= 4 September 2019 |archive-date=14 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014052251/http://transatlanticstudies.org/imperialism-colonialism-a-compare-contrast-essay-sample.php |url-status=dead }}</ref> <ref name="Millin-Rhodes">S. Gertrude Millin, ''Rhodes'', London: 1933, p. 138.</ref> }} {{Politieke ideologieë}} {{Internasionale betrekkinge}} {{Normdata}} [[Kategorie:Imperialisme]] k1lo7hv0vke1nxmu5hkp8b5ls4hzxeq 0 281551 2923000 2920116 2026-08-07T21:00:25Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2923000 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Brasiliaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Brasilië | beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg | unie = [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (CBRu) | bynaam = ''Os Tupis'' (“die Tupi’s”) | embleem = [[Tupí (volk)|Tupí]]-hoofman | stadion = [[Estádio Nicolau Alayon]] en [[Estádio do Pacaembu]], [[São Paulo]] | kapasiteit = | kaptein = [[Cléber Dias]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Josh Reeves]] <small>(sedert 2025)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/08/history-repeats-itself-as-josh-reeves-returns-to-coach-brazil |title=History Repeats Itself as Josh Reeves Returns to Coach Brazil |publisher=Americas Rugby News |date=8 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> | patroon_la1 = _greenborder | patroon_b1 = _upper_green3 | patroon_ra1 = _greenborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFCC00 | liggaam1 = FFCC00 | regterarm1 = FFCC00 | broek1 = 228B22 | kouse1 = 228B22 | patroon_la2 = _Brazilleftb | patroon_b2 = _Brazilkitb | patroon_ra2 = _Brazilrightb | patroon_sh2 = _Brazilshortsb | patroon_so2 = _Brazilsocksb | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 43A172 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Moisés Duque]] (60)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Moisés Duque]] (293)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Moisés Duque]] (15)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{URUru}} 8–6 {{BRAru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 9 September 1950) | grootwen = {{CRIru}} 0–95 {{BRAru-r}}<br />([[Lima]], [[Peru]]; 10 Oktober 2006) | grootverloor = {{BRAru}} 3–114 {{ARGru-r}}<br />([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 2 Oktober 1993)<br />{{ARGru}} 111–0 {{BRAru-r}}<br />([[Santiago de Chile]], [[Chili]]; 23 Mei 2012) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = ww2.brasilrugby.com.br }} Die '''Brasiliaanse nasionale rugbyspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção Brasileira de Rugby Union'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Brasilië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Os Tupis'' (Portugees vir: “die [[Tupí (volk)|Tupi’s]]”), ontleen aan die gelyknamige [[Inheemse volke|inheemse volk]].<ref name="sharklion.com">{{pt}} {{cite web |url=http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547 |title=Tupi is die nuwe embleem van Brasiliaanse Nasionale Span |accessdate=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015211/http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547# |archive-date=29 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Rugby word in Brasilië geadministreer deur die [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) wat in 1963 gestig is. Brasilië word as die sesde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Brasiliaanse rugbyspan is tans (November 2025) 32ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Brasilië het in 1950 sy eerste toetswedstryd teen Uruguay gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap drie titels ingepalm, een keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Brasilië ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Brasilië speel tradisioneel in geel truie met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Brasiliaanse Rugbykonfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Brasilië is die Brasiliaanse Rugbykonfederasie (Portugees: ''Confederação Brasileira de Rugby'', CBRu). Die beheerliggaam is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' wat in 1964 gestig is en tans tussen twaalf spanne beslis word (vandaar die handelsnaam ''Super 12''), waarvan die meeste uit die [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]] [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Brasiliaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Brasiliaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Cobras]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Brasiliaanse Rugbykonfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Brasilië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Brazil Sevens'' is die Brasiliaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Miller, o charles.jpg|duimnael|upright|[[Charles William Miller]] word as stigter van Brasiliaanse sokker en rugby beskou]] Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Brasiliaanse hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Hulle het verskeie [[atletiek]]klubs gestig waar ook [[sokker]] beoefen is.<ref>{{pt}} {{cite book |author=Thomaz Mazzoni |title=Historia do Futebol no Brasil 1894–1950 |publisher=Edições Leia |location=São Paulo |year=1950 |url=https://pt.wikibooks.org/wiki/Guia_do_Rugby/História_do_Rugby_no_Brasil |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Brasilië is in 1891 onder toesig van [[Charles William Miller]] deur die São Paulo Atletiekklub (SPAC) gespeel. Daarna was veral Augusto Shaw by die verspreiding van die sport betrokke, terwyl Miller hom uitsluitlik op sokker toegespits het.<ref name="bath">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=64}}</ref> Gedurende die 1920’s en 1930’s het rugby in Brasilië begin floreer, maar dit het nie dieselfde blootstelling as sokker geniet nie. Rugby is veral deur mense van ’n Britse herkoms beoefen of wat een of ander ander verbintenis met Brittanje gehad het. In 1926 is ’n plaaslike toernooi begin.<ref name="Niteroi">{{pt}} {{cite web |url=http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |title=História do Rugby Brasileiro |publisher=Niterói Rugby |accessdate=24 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824025509/http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |archive-date=24 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 1932 is ’n nasionale span gekies en Brasilië het sy eerste internasionale wedstryd gespeel teen ’n [[Springbokke|Suid-Afrikaanse XV]], maar hulle is verslaan. Die sport is ’n nekslag toegedien, toe die outoritêre diktatuur ''Estado Novo'' geweier het om dit as ’n nasionale sport te erken omdat rugby op vier [[Deelstate van Brasilië|deelstate]] beperk was; die vereiste aantal was vyf deelstate.<ref name="bath" /> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het tussen 1941 en 1946, soos in talle ander lande, rugby bedwing. === Die nasionale span se eerste jare === In September 1950 het Brasilië weg in [[Montevideo]] in sy eerste toetswedstryd teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] te staan gekom en ’n naelskraapse 6–8-nederlaag gely. In Februarie 1951 sou Brasilië aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het Brasilië al drie sy wedstryde verloor met onderskeidelik 0–68 teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], 0–72 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (tradisioneel een van die sterkste spanne wêreldwyd) en ’n 10–17-verlies teen Uruguay.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Rugby is gedurende die 1950’s sporadies in Brasilië georganiseer; daar was geen amptelike beheerliggaam nie en die nasionale span is slegs deur Jimme Macintyre, wat die SPAC bestuur het, saamgeroep. Brasilië sou eers weer tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 toetswedstryde speel, maar hulle is deur Uruguay, Argentinië en Chili geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hedendaagse [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig om die spel in Brasilië meer effektief te bestuur. Die eerste beheerliggaamspresident was Harry Donovan. ’n Jaar later is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' vir die eerste keer beslis. In dieselfde jaar het Brasilië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap met ’n tweede plek sy in dié tyd beste uitslag behaal ná ’n gelykopuitslag teen Chili (met 16–16), ’n minder swak nederlaag teen Argentinië (met 8–30) en ’n oorwinning oor Uruguay (met 15–8).<ref name="Portal">{{pt}} {{cite web |url=https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |title=Historia do Rugby |publisher=Portal do Rugby |accessdate=13 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313175452/https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |archive-date=13 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het Brasilië eers weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971 deelgeneem, waar hulle slegs [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] kon klop, maar swak verloor het teen Argentinië, Uruguay en Chili.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1970 is die Brasiliaanse beheerliggaam in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem en in die daaropvolgende jare het die verbeterde struktuur die spel aan Brasiliane buite die Britse gemeenskap begin bekendstel. Brasilië het ’n effense oplewing in rugby beleef; die spel is aan universiteite regdeur die land begin speel en die land het ’n bestemming vir toere van vername nasionale rugbyspanne geword. In 1974 het Brasilië vir die eerste keer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gehuisves en met 7–99 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref name="Portal" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/248 |title=1974 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span deur Argentinië, Chili en Uruguay telkens geklop, terwyl hulle dikwels teen Paraguay kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarteenoor het hulle in 1977 ná vier nederlae in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Brasiliane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Brasiliane het egter swak nederlae gely teen Chili, Uruguay en Paraguay, waarmee hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1985 het Frankryk weer deur Brasilië getoer en teen ’n meer gedugte Brasiliaanse span te staan gekom. Die wedstryd het met ’n telling van 41–6 in die guns van Frankryk geëindig; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Brasilië het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In Oktober 1988 was die Brasiliaanse beheerliggaam in [[Asunción]] een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR); die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> In 1989 het Brasilië ná ’n pouse van agt jaar weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem, maar hulle kon slegs Paraguay klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1991 en 1993 het die span ná vier nederlae elk slegs in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Brasiliaanse beheerliggaam het in Oktober 1995 ’n volle lid van die IRVR geword.<ref name="Wêreldrugby" /> Gevolglik is Brasilië se wedstryde tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe 1993 nie in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering nie;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> hulle het ook nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle eerste kragmeting in ’n kwalifiserende wedstryd egter rampspoedig afgeloop deurdat die span met 41–0 teen [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] verloor het. Dit het hulle veldtog vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] tot ’n abrupte einde gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:Brazil and Peru's national rugby union teams.jpg|duimnael|Die Brasiliaanse en Peruaanse nasionale rugbyspanne in 2005]] Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Buitendien is Brasilië in Afdeling B gerangskik en was die sterk teenstanders Argentinië, Chili en Uruguay kwyt. In 2000 het Brasilië die Afdeling B teen [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] en [[Venezuelaanse nasionale rugbyspan|Venezuela]] gewen, en die sukses sowel in 2001 as in 2002 herhaal in die afdeling teen Colombia, Peru en Venezuela.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2002 |title=Sudamericano de Rugby 2002 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hiervan is die 2001-toernooi as die eerste Suid-Amerikaanse kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] geag, waarvolgens Brasilië na die volgende kwalifiseringsrondte deurgedring het. Hulle het maklik teen Trinidad en Tobago gewen; hoewel Brasilië sy laaste wedstryde teen Chili en Paraguay verloor en daarmee die hooftoernooi misgeloop het, het hulle eindelik die gaping begin verklein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Brasilië in ’n kwalifiserende wedstryd teen Paraguay vasgeval, waarvolgens hulle in afdeling B moes aanbly. Dié afdeling het die span weens die verlore wedstryd teen Venezuela tweede afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later moes die Brasiliane met die tweede plek ná die gerelegeerde Paraguay tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die 2004-Rugbykampioenskap was deels gelyktydig die eerste [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waaraan Peru pleks van Paraguay deelgeneem het, waardeur die Brasiliane met hul eerste plek die tweede rondte gehaal het. Hulle is ná swak nederlae teen Chili en Paraguay egter uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B moes die Brasiliane vir die laaste keer met die tweede plek ná die Paraguane tevrede wees. Daarna het hulle ’n aansienlike verbetering behaal, toe hulle hul afdeling in 2006, 2007 en 2008 onoorwonne beklink het. Vir die eerste keer sedert 1989 is die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2006 |title=Sudamericano de Rugby 2006 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2007 |title=Sudamericano de Rugby 2007 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte. Ná twee oorwinnings oor Trinidad en Tobago het Brasilië die 3a-rondte gehaal, maar hulle het swak nederlae gely teen beide Chili en Uruguay.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Brasilië telkens in die derde plek ná Uruguay en Chili afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 kon die Brasiliane slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het ''[[The New York Times]]'' berig dat rugby die naasvinnigste groeiende sportsoort in Brasilië was, ná [[gemengde vegkuns]]. Dit is deels te danke aan [[Wêreldrugby]] wat weer in Brasilië belê het as gevolg van die herinstelling van [[sewesrugby]] by die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Spele in 2016]].<ref name="NYTimes">{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2012/10/06/sports/rugby/06iht-rugby06.html?_r=3& |title=Soccer-Crazy Brazil Opening Its Arms to Rugby |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=5 Oktober 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedertdien is Brasilië se nasionale sewesrugbyspan genooi vir deelname aan die [[Wêreldrugby Sewesreeks]], waar die span teen sterker teenstanders kon meeding. Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het vir Brasilië ’n oorwinning oor Paraguay in die uitspeelwedstryd begin, maar daarna kon hulle in Afdeling A slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aangesien dit gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Brasiliane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar het Brasilië sy heel eerste oorwinning oor Chili behaal en die Condores met 24–16 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert inisiatiewe in 2009 verskerp is, het die aard van rugby in Brasilië verander. Heelwat meer spelers het begin registreer en die beheerliggaam het suksesvolle borgskappe met maatskappye soos die [[Banco Bradesco]], wat meen dat Brasiliaanse rugby in die toekoms winsgewend kan wees, aangegaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-08/brazil-soccer-debacle-boosts-rugby-before-olympic-return |title=Brazil Soccer Debacle Boosts Rugby Before Olympic Return |publisher=Bloomberg |author=Tariq Panja |date=7 Januarie 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2015 kon Brasilië slegs die vierde plek ná Chili, Uruguay en Paraguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Brasiliane in twee toetse teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel, waarvan een wedstryd op die [[Pacaembu-stadion]]. 10&nbsp;000 toeskouers het hierdie wedstryde gekyk wat van die hoogste gehoor vir rugby in Brasilië is. Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan eers sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Brasilië verbetering getoon en hulle het op die randjie van historiese oorwinnings oor Chili en Uruguay gekom, maar dit nie kon deurvoer nie. Nadat Brasilië 25 punte in hul eerste ontmoeting teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] aangeteken het, het die span met 24–23 teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Pacaembu gewen; Brasilië het in die eindstryd met 7–42 teen Argentinië vasgeval, maar hulle kon in die proses hul eerste drie in dekades teen Argentinië druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vir die 2016-seisoen van die Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap “A” het RedeTV!, een van dié land se groot [[televisie]]netwerke, Brasilië se wedstryde regstreeks uitgesaai. Dié toernooi het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifiseringsrondte. Brasilië het op [[Allianz Parque]] in [[São Paulo]], een van die grootste stadions om ’n rugbywedstryd in Brasilië aan te bied, teen Uruguay gespeel. Brasilië het ook met 20–20 teen Chili gelykop gespeel wat op hul verbetering in Suid-Amerikaanse rugby gedui het. Om die toernooi af te sluit het die span met 32–21 oor Paraguay gewen en in die derde plek ná Chili geëindig op ’n punteverskil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2017 het die span ’n naelskraapse nederlaag teen Chili gely, voordat hulle deur Uruguay geklop is en oor Paraguay kon seëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap in dieselfde jaar het Brasilië nogmaals verbeter deur Chili oortuigend met 17–3 te klop, voor hulle hul eerste oorwinning oor Kanada in Pacaembu behaal het met ’n telling van 24–23.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná hierdie oorwinnings het Brasilië met die 30ste plek op die Wêreldrugbyranglys sy beste plek tot dusver sedert dié lys se instelling in 2003 beklee. Tydens die kwalifiseringsrondte 3a is hulle weer deur beide Chili en Uruguay geklop, hoewel albei uitslae dié keer minder swak was as voorheen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Op 18 November 2017 het Brasilië vir die eerste maal oorwinning op Europese grondgebied gesmaak toe hulle [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] geklop het, wat dui op die span se vordering in die 2010’s. Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2018 het Brasilië ook vir die eerste maal Chili weg geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2018 |title=Americas Rugby Championship 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en in dieselfde jaar se omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap het hulle teen Argentinië XV geseëvier, wat hulle eerste oorwinning oor ’n Argentynse span was. Brasilië het daarna ook oor Colombia gewen en het vir die eerste maal die titel van Suid-Amerikaanse kampioen gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hierdie prestasie kon die Brasiliane tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2019 met oorwinnings oor Kanada en Chili en ’n naelskraapse nederlaag teen die Verenigde State voortsit, gelyk aan hul beste toernooiverloop ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2019 |title=Americas Rugby Championship 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap kon Brasilië sy groepwedstryd teen Paraguay wen, terwyl hulle deur die reserwespanne van Argentinië en Uruguay geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, kon die ''Tupi’s'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Tydens die rondte 2a het die Brasiliane weer naelskraapse nederlae teen die Chilene en Uruguane gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Brasiliane beide Colombia en Paraguay telkens geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná ’n maklike oorwinning oor Paraguay en ’n nederlaag teen Chili die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daar is hulle in Julie 2025 in die tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, egter weereens deur die Chilene geklop, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Paraguay om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het, maar Brasilië is ná twee nederlae glo uit die kwalifisering geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hulle is egter deur [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] oorrompel, waarop naelskraapse nederlae teen beide België en [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == Brasilië speel tradisioneel in ’n geel trui met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. Hul alternatiewe trui is groen met wit kleuraksente, wit broeke en groen sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Argentynse sportuitruster Topper<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2017/05/17/topper-apresenta-novas-camisas-da-selecao-brasileira-de-rugby/ |title=Topper apresenta novas camisas da Seleção Brasileira de Rugby |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=7 Mei 2017 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en die truiborg is die Brasiliaanse Banco Bradesco.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2020/11/27/bradesco-prorroga-patrocinios-as-confederacoes-de-judo-rugby-e-vela/ |title=Bradesco prorroga patrocínios às Confederações de Judô, Rugby e Vela |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=27 November 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo. In Maart 2012 het CBRu ''Os Tupis'' as Brasilië se nasionale rugbyspan se amptelike bynaam aangekondig.<ref name="sharklion.com" /> Dit is ’n verwysing na die Tupistam, die vernaamste [[etniese groep]] inheemse Brasiliane. Die keuse vir die embleem het in 2010 begin toe die CBRu e-posse met voorstelle begin ontvang het. Die drie finaliste was ''Tupi’s'', ''Sucuri’s'' (anakondas) en ''Araras'' (aras). Ondersteuners het op die internet gestem met 47% van die stemme (4&nbsp;387 stemme) wat aan Tupi’s gegaan het. Volgens Sami Arap, president van die CBRu tussen 2012 en 2016, het “die keuse die wortels van die Brasiliaanse nasie bekragtig. Tupi verteenwoordig die wese van ons land en verwys na ons krag, deursettingsvermoë, lojaliteit en spangees.”<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2012/03/06/tupi-vira-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugbi-apos-eleicao-popular.htm |title=Tupi vira novo símbolo da seleção brasileira de rúgbi após eleição popular |publisher=Universo Online |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://extra.globo.com/esporte/em-eleicao-popular-tupi-vira-simbolo-da-selecao-de-rugbi-4228273.html |title=Em eleição popular, tupi vira o símbolo da Seleção de rúgbi |publisher=Extra (Grupo Globo) |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://zdl.pressroom.com.br/151762a7ce/tupi-e-o-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugby.html |title=Tupi é o novo símbolo da seleção brasileira de rugby |publisher=ZDL |date=5 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Tuisstadions == Amper al die tuiswedstryde van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan word in die land se grootste stad [[São Paulo]] aangebied. In dié stad word veral die [[Estádio Nicolau Alayon]] met ’n kapasiteit van sowat 10&nbsp;000 en die [[Estádio do Pacaembu]] met ’n kapasiteit van 26&nbsp;000 gebruik; vroeër is ook wedstryde by die São Paulo Atletiekklub gespeel. Enkele wedstryde is ook in ander stede van die deelstaat [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] gespeel, wat as die Brasiliaanse rugbyvesting beskou kan word, terwyl die naasgrootste stad [[Rio de Janeiro]] nog nooit ’n tuiswedstryd aangebied het nie. Op die Estádio Nicolau Alayon word ook al die [[Cobras]]-konsessie se tuiswedstryde beslis.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2025/05/22/cobras-fecham-campanha-no-super-rugby-americas-pax-agitando-a-torcida-no-nacional-em-sao-paulo |title=Cobras Brasil Rugby e Festival Nina Sororidade agitam o estádio do Nacional, em São Paulo, nesse domingo |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=22 Mei 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Brasilië het 75 van sy 183 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 40,98%. Brasilië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Brazil |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{CHIru}} || 32 || 5 || 25 || 2 || 15,63 |- | {{COLru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CRIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{CANru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{KENru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 34 || 21 || 13 || 0 || 61,76 |- | {{PERru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{ROMru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{URUru}} || 29 || 3 || 26 || 0 || 10,34 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{VENru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''183''' || '''75''' || '''106''' || '''2''' || '''40,98''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Brasilië aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen en een keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (3): 2018, 2022, 2023 === Amerikas Rugbykampioenskap === Brasilië het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste uitslag tot dusver was die vierde plek in 2019. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Brasiliaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Brasilië as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Brasilië na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Brasilië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Brasiliaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/30/brazil-rolls-out-the-big-gins-for-rugby-world-cup-2027-qualifiers |title=Brazil Rolls Out the Big Guns for Rugby World Cup 2027 Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=30 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gustavo Gobeti]] || [[Skrumskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Felipe Gonçalves]] || Skrumskakel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[João Amaral]] || [[Losskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Thiago Oviedo]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Spago]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Moisés Duque]] || [[Senter]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 65 |- | [[Carlo Mignot]] || Senter || [[Biarritz Olympique|Biarritz]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Massari]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Robert Tenório]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Widson Menezes]] || [[Vleuel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Robson Morais]] || Vleuel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Antonio Zanatta]] || Vleuel || [[Mogliano Rugby|Mogliano]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Raphael Hollister]] || [[Heelagter]] || [[Tonbridge Juddians RFC|Tonbridge]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Tranquez]] || Heelagter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 53 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(atacantes)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Henrique Ferreira]] || [[Haker]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Yan Rosetti]] || Haker || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Endy Willian]] || Haker || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Brendon Alves]] || [[Stut]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Tiago Gonçalves dos Santos]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Vicente Galvão]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Leonel Moreno]] || Stut || [[Società Sportiva Lazio Rugby|Lazio Rome]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Wilton Rebolo]] || Stut || [[Houston SaberCats]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Aquiles Schulter]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Caique Segura]] || Stut || [[CA Lannemezan|Lannemezan]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Matteo Dell’Acqua]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Valorugby Emilia|Reggio]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ben Donald]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Hélder Bryan Lúcio]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Gabriel Oliveira]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Felipe Rosa]] || Slot || [[Clube Rugby São Miguel|São Miguel]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[André Arruda]] || [[Losvoorspeler]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 44 |- | [[Matheus Cláudio]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Cléber Dias]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 47 |- | [[Adrio de Melo]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Rodolfo Martins]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Renato Santos]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:David Harvey 1.jpg|duimnael|upright|David Harvey (2011)]] Tot dusver is nog geen Brasiliaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Brasilië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 60 |- | {{0}}2 || [[Bruxinho Piero de Moraes]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Yan Rosetti]] || 2015–2021 || 42 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || 41 |- | {{0}}5 || [[Lucas Abud de Andrade]] || 2012–2021 || 43 |- | {{0}}6 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 40 |- | {{0}}7 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 40 |- | {{0}}8 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || 50 |- | {{0}}9 || [[Gelado Dias da Silva Junior]] || 2016–2021 || 37 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || 38 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 293 |- | {{0}}2 || [[Joshua Reeves]] || 2017–2021 || 179 |- | {{0}}3 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 116 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}70 |- | {{0}}5 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || {{0}}65 |- | {{0}}6 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || {{0}}73 |- | {{0}}7 || [[David Harvey]] || 2015–2016 || {{0}}40 |- | {{0}}8 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}35 |- | {{0}}9 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}35 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}30 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 15 |- | {{0}}2 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 14 |- | {{0}}3 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 13 |- | {{0}}4 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 11 |- | {{0}}5 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}6 |- | 10 || [[Matias Daniel]] || 2011–2018 || {{0}}4 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Josh Reeves.jpg|duimnael|upright|Josh Reeves (2017)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || 2014–2019 |- | {{vlagikoon|Brasilië}} Fernando Portugal || 2019–2022 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || 2022 (tussentyds) |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Emiliano Caffera || 2023–2025 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || sedert 2025 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Brazil national rugby union team|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} * {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Amptelike webwerf van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil Brasilië by Wêreldrugby] * {{pt}} [https://www.portaldorugby.com.br/ Brasiliaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/brazil/ Brasilië op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Brasilië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] s779b0arsuo3amn4k8j5tjxvem5czq1 2923004 2923000 2026-08-07T21:30:26Z SpesBona 2720 Herbewoord 2923004 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Brasiliaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Brasilië | beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg | unie = [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (CBRu) | bynaam = ''Os Tupis'' (“die Tupi’s”) | embleem = [[Tupí (volk)|Tupí]]-hoofman | stadion = [[Estádio Nicolau Alayon]] en [[Estádio do Pacaembu]], [[São Paulo]] | kapasiteit = | kaptein = [[Cléber Dias]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Josh Reeves]] <small>(sedert 2025)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/08/history-repeats-itself-as-josh-reeves-returns-to-coach-brazil |title=History Repeats Itself as Josh Reeves Returns to Coach Brazil |publisher=Americas Rugby News |date=8 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> | patroon_la1 = _greenborder | patroon_b1 = _upper_green3 | patroon_ra1 = _greenborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFCC00 | liggaam1 = FFCC00 | regterarm1 = FFCC00 | broek1 = 228B22 | kouse1 = 228B22 | patroon_la2 = _Brazilleftb | patroon_b2 = _Brazilkitb | patroon_ra2 = _Brazilrightb | patroon_sh2 = _Brazilshortsb | patroon_so2 = _Brazilsocksb | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 43A172 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Moisés Duque]] (60)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Moisés Duque]] (293)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Moisés Duque]] (15)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{URUru}} 8–6 {{BRAru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 9 September 1950) | grootwen = {{CRIru}} 0–95 {{BRAru-r}}<br />([[Lima]], [[Peru]]; 10 Oktober 2006) | grootverloor = {{BRAru}} 3–114 {{ARGru-r}}<br />([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 2 Oktober 1993)<br />{{ARGru}} 111–0 {{BRAru-r}}<br />([[Santiago de Chile]], [[Chili]]; 23 Mei 2012) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = ww2.brasilrugby.com.br }} Die '''Brasiliaanse nasionale rugbyspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção Brasileira de Rugby Union'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Brasilië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Os Tupis'' (Portugees vir: “die [[Tupí (volk)|Tupi’s]]”), ontleen aan die gelyknamige [[Inheemse volke|inheemse volk]].<ref name="sharklion.com">{{pt}} {{cite web |url=http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547 |title=Tupi is die nuwe embleem van Brasiliaanse Nasionale Span |accessdate=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015211/http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547# |archive-date=29 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Rugby word in Brasilië geadministreer deur die [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) wat in 1963 gestig is. Brasilië word as die sesde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Brasiliaanse rugbyspan is tans (November 2025) 32ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Brasilië het in 1950 sy eerste toetswedstryd teen Uruguay gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap drie titels ingepalm, een keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Brasilië ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Brasilië speel tradisioneel in geel truie met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Brasiliaanse Rugbykonfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Brasilië is die Brasiliaanse Rugbykonfederasie (Portugees: ''Confederação Brasileira de Rugby'', CBRu). Die beheerliggaam is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' wat in 1964 gestig is en tans tussen twaalf spanne beslis word (vandaar die handelsnaam ''Super 12''), waarvan die meeste uit die [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]] [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Brasiliaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Brasiliaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Cobras]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Brasiliaanse Rugbykonfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Brasilië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Brazil Sevens'' is die Brasiliaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Miller, o charles.jpg|duimnael|upright|[[Charles William Miller]] word as stigter van Brasiliaanse sokker en rugby beskou]] Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Brasiliaanse hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Hulle het verskeie [[atletiek]]klubs gestig waar ook [[sokker]] beoefen is.<ref>{{pt}} {{cite book |author=Thomaz Mazzoni |title=Historia do Futebol no Brasil 1894–1950 |publisher=Edições Leia |location=São Paulo |year=1950 |url=https://pt.wikibooks.org/wiki/Guia_do_Rugby/História_do_Rugby_no_Brasil |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Brasilië is in 1891 onder toesig van [[Charles William Miller]] deur die São Paulo Atletiekklub (SPAC) gespeel. Daarna was veral Augusto Shaw by die verspreiding van die sport betrokke, terwyl Miller hom uitsluitlik op sokker toegespits het.<ref name="bath">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=64}}</ref> Gedurende die 1920’s en 1930’s het rugby in Brasilië begin floreer, maar dit het nie dieselfde blootstelling as sokker geniet nie. Rugby is veral deur mense van ’n Britse herkoms beoefen of wat een of ander ander verbintenis met Brittanje gehad het. In 1926 is ’n plaaslike toernooi begin.<ref name="Niteroi">{{pt}} {{cite web |url=http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |title=História do Rugby Brasileiro |publisher=Niterói Rugby |accessdate=24 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824025509/http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |archive-date=24 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 1932 is ’n nasionale span gekies en Brasilië het sy eerste internasionale wedstryd gespeel teen ’n [[Springbokke|Suid-Afrikaanse XV]], maar hulle is verslaan. Die sport is ’n nekslag toegedien, toe die outoritêre diktatuur ''Estado Novo'' geweier het om dit as ’n nasionale sport te erken omdat rugby op vier [[Deelstate van Brasilië|deelstate]] beperk was; die vereiste aantal was vyf deelstate.<ref name="bath" /> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het tussen 1941 en 1946, soos in talle ander lande, rugby bedwing. === Die nasionale span se eerste jare === In September 1950 het Brasilië weg in [[Montevideo]] in sy eerste toetswedstryd teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] te staan gekom en ’n naelskraapse 6–8-nederlaag gely. In Februarie 1951 sou Brasilië aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het Brasilië al drie sy wedstryde verloor met onderskeidelik 0–68 teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], 0–72 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (tradisioneel een van die sterkste spanne wêreldwyd) en ’n 10–17-verlies teen Uruguay.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Rugby is gedurende die 1950’s sporadies in Brasilië georganiseer; daar was geen amptelike beheerliggaam nie en die nasionale span is slegs deur Jimme Macintyre, wat die SPAC bestuur het, saamgeroep. Brasilië sou eers weer tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 toetswedstryde speel, maar hulle is deur Uruguay, Argentinië en Chili geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hedendaagse [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig om die spel in Brasilië meer effektief te bestuur. Die eerste beheerliggaamspresident was Harry Donovan. ’n Jaar later is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' vir die eerste keer beslis. In dieselfde jaar het Brasilië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap met ’n tweede plek sy in dié tyd beste uitslag behaal ná ’n gelykopuitslag teen Chili (met 16–16), ’n minder swak nederlaag teen Argentinië (met 8–30) en ’n oorwinning oor Uruguay (met 15–8).<ref name="Portal">{{pt}} {{cite web |url=https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |title=Historia do Rugby |publisher=Portal do Rugby |accessdate=13 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313175452/https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |archive-date=13 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het Brasilië eers weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971 deelgeneem, waar hulle slegs [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] kon klop, maar swak verloor het teen Argentinië, Uruguay en Chili.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1970 is die Brasiliaanse beheerliggaam in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem en in die daaropvolgende jare het die verbeterde struktuur die spel aan Brasiliane buite die Britse gemeenskap begin bekendstel. Brasilië het ’n effense oplewing in rugby beleef; die spel is aan universiteite regdeur die land begin speel en die land het ’n bestemming vir toere van vername nasionale rugbyspanne geword. In 1974 het Brasilië vir die eerste keer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gehuisves en met 7–99 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref name="Portal" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/248 |title=1974 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span deur Argentinië, Chili en Uruguay telkens geklop, terwyl hulle dikwels teen Paraguay kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarteenoor het hulle in 1977 ná vier nederlae in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Brasiliane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Brasiliane het egter swak nederlae gely teen Chili, Uruguay en Paraguay, waarmee hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1985 het Frankryk weer deur Brasilië getoer en teen ’n meer gedugte Brasiliaanse span te staan gekom. Die wedstryd het met ’n telling van 41–6 in die guns van Frankryk geëindig; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Brasilië het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In Oktober 1988 was die CBRu in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> In 1989 het Brasilië ná ’n pouse van agt jaar weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem, maar hulle kon slegs Paraguay klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1991 en 1993 het die span ná vier nederlae elk slegs in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Brasiliaanse beheerliggaam het in Oktober 1995 ’n volle lid van die IRVR geword.<ref name="Wêreldrugby" /> Gevolglik is Brasilië se wedstryde tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe 1993 nie in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering nie;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> hulle het ook nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle eerste kragmeting in ’n kwalifiserende wedstryd egter rampspoedig afgeloop deurdat die span met 41–0 teen [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] verloor het. Dit het hulle veldtog vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] tot ’n abrupte einde gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:Brazil and Peru's national rugby union teams.jpg|duimnael|Die Brasiliaanse en Peruaanse nasionale rugbyspanne in 2005]] Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Buitendien is Brasilië in Afdeling B gerangskik en was die sterk teenstanders Argentinië, Chili en Uruguay kwyt. In 2000 het Brasilië die Afdeling B teen [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] en [[Venezuelaanse nasionale rugbyspan|Venezuela]] gewen, en die sukses sowel in 2001 as in 2002 herhaal in die afdeling teen Colombia, Peru en Venezuela.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2002 |title=Sudamericano de Rugby 2002 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hiervan is die 2001-toernooi as die eerste Suid-Amerikaanse kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] geag, waarvolgens Brasilië na die volgende kwalifiseringsrondte deurgedring het. Hulle het maklik teen Trinidad en Tobago gewen; hoewel Brasilië sy laaste wedstryde teen Chili en Paraguay verloor en daarmee die hooftoernooi misgeloop het, het hulle eindelik die gaping begin verklein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Brasilië in ’n kwalifiserende wedstryd teen Paraguay vasgeval, waarvolgens hulle in afdeling B moes aanbly. Dié afdeling het die span weens die verlore wedstryd teen Venezuela tweede afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later moes die Brasiliane met die tweede plek ná die gerelegeerde Paraguay tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die 2004-Rugbykampioenskap was deels gelyktydig die eerste [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waaraan Peru pleks van Paraguay deelgeneem het, waardeur die Brasiliane met hul eerste plek die tweede rondte gehaal het. Hulle is ná swak nederlae teen Chili en Paraguay egter uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B moes die Brasiliane vir die laaste keer met die tweede plek ná die Paraguane tevrede wees. Daarna het hulle ’n aansienlike verbetering behaal, toe hulle hul afdeling in 2006, 2007 en 2008 onoorwonne beklink het. Vir die eerste keer sedert 1989 is die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2006 |title=Sudamericano de Rugby 2006 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2007 |title=Sudamericano de Rugby 2007 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte. Ná twee oorwinnings oor Trinidad en Tobago het Brasilië die 3a-rondte gehaal, maar hulle het swak nederlae gely teen beide Chili en Uruguay.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Brasilië telkens in die derde plek ná Uruguay en Chili afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 kon die Brasiliane slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het ''[[The New York Times]]'' berig dat rugby die naasvinnigste groeiende sportsoort in Brasilië was, ná [[gemengde vegkuns]]. Dit is deels te danke aan [[Wêreldrugby]] wat weer in Brasilië belê het as gevolg van die herinstelling van [[sewesrugby]] by die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Spele in 2016]].<ref name="NYTimes">{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2012/10/06/sports/rugby/06iht-rugby06.html?_r=3& |title=Soccer-Crazy Brazil Opening Its Arms to Rugby |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=5 Oktober 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedertdien is Brasilië se nasionale sewesrugbyspan genooi vir deelname aan die [[Wêreldrugby Sewesreeks]], waar die span teen sterker teenstanders kon meeding. Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het vir Brasilië ’n oorwinning oor Paraguay in die uitspeelwedstryd begin, maar daarna kon hulle in Afdeling A slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aangesien dit gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Brasiliane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar het Brasilië sy heel eerste oorwinning oor Chili behaal en die Condores met 24–16 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert inisiatiewe in 2009 verskerp is, het die aard van rugby in Brasilië verander. Heelwat meer spelers het begin registreer en die beheerliggaam het suksesvolle borgskappe met maatskappye soos die [[Banco Bradesco]], wat meen dat Brasiliaanse rugby in die toekoms winsgewend kan wees, aangegaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-08/brazil-soccer-debacle-boosts-rugby-before-olympic-return |title=Brazil Soccer Debacle Boosts Rugby Before Olympic Return |publisher=Bloomberg |author=Tariq Panja |date=7 Januarie 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2015 kon Brasilië slegs die vierde plek ná Chili, Uruguay en Paraguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Brasiliane in twee toetse teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel, waarvan een wedstryd op die [[Pacaembu-stadion]]. 10&nbsp;000 toeskouers het hierdie wedstryde gekyk wat van die hoogste gehoor vir rugby in Brasilië is. Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan eers sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Brasilië verbetering getoon en hulle het op die randjie van historiese oorwinnings oor Chili en Uruguay gekom, maar dit nie kon deurvoer nie. Nadat Brasilië 25 punte in hul eerste ontmoeting teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] aangeteken het, het die span met 24–23 teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Pacaembu gewen; Brasilië het in die eindstryd met 7–42 teen Argentinië vasgeval, maar hulle kon in die proses hul eerste drie in dekades teen Argentinië druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vir die 2016-seisoen van die Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap “A” het RedeTV!, een van dié land se groot [[televisie]]netwerke, Brasilië se wedstryde regstreeks uitgesaai. Dié toernooi het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifiseringsrondte. Brasilië het op [[Allianz Parque]] in [[São Paulo]], een van die grootste stadions om ’n rugbywedstryd in Brasilië aan te bied, teen Uruguay gespeel. Brasilië het ook met 20–20 teen Chili gelykop gespeel wat op hul verbetering in Suid-Amerikaanse rugby gedui het. Om die toernooi af te sluit het die span met 32–21 oor Paraguay gewen en in die derde plek ná Chili geëindig op ’n punteverskil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2017 het die span ’n naelskraapse nederlaag teen Chili gely, voordat hulle deur Uruguay geklop is en oor Paraguay kon seëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap in dieselfde jaar het Brasilië nogmaals verbeter deur Chili oortuigend met 17–3 te klop, voor hulle hul eerste oorwinning oor Kanada in Pacaembu behaal het met ’n telling van 24–23.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná hierdie oorwinnings het Brasilië met die 30ste plek op die Wêreldrugbyranglys sy beste plek tot dusver sedert dié lys se instelling in 2003 beklee. Tydens die kwalifiseringsrondte 3a is hulle weer deur beide Chili en Uruguay geklop, hoewel albei uitslae dié keer minder swak was as voorheen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Op 18 November 2017 het Brasilië vir die eerste maal oorwinning op Europese grondgebied gesmaak toe hulle [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] geklop het, wat dui op die span se vordering in die 2010’s. Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2018 het Brasilië ook vir die eerste maal Chili weg geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2018 |title=Americas Rugby Championship 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en in dieselfde jaar se omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap het hulle teen Argentinië XV geseëvier, wat hulle eerste oorwinning oor ’n Argentynse span was. Brasilië het daarna ook oor Colombia gewen en het vir die eerste maal die titel van Suid-Amerikaanse kampioen gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hierdie prestasie kon die Brasiliane tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2019 met oorwinnings oor Kanada en Chili en ’n naelskraapse nederlaag teen die Verenigde State voortsit, gelyk aan hul beste toernooiverloop ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2019 |title=Americas Rugby Championship 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap kon Brasilië sy groepwedstryd teen Paraguay wen, terwyl hulle deur die reserwespanne van Argentinië en Uruguay geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, kon die ''Tupi’s'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Tydens die rondte 2a het die Brasiliane weer naelskraapse nederlae teen die Chilene en Uruguane gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Brasiliane beide Colombia en Paraguay telkens geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná ’n maklike oorwinning oor Paraguay en ’n nederlaag teen Chili die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daar is hulle in Julie 2025 in die tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, egter weereens deur die Chilene geklop, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Paraguay om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het, maar Brasilië is ná twee nederlae glo uit die kwalifisering geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hulle is egter deur [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] oorrompel, waarop naelskraapse nederlae teen beide België en [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == Brasilië speel tradisioneel in ’n geel trui met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. Hul alternatiewe trui is groen met wit kleuraksente, wit broeke en groen sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Argentynse sportuitruster Topper<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2017/05/17/topper-apresenta-novas-camisas-da-selecao-brasileira-de-rugby/ |title=Topper apresenta novas camisas da Seleção Brasileira de Rugby |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=7 Mei 2017 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en die truiborg is die Brasiliaanse Banco Bradesco.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2020/11/27/bradesco-prorroga-patrocinios-as-confederacoes-de-judo-rugby-e-vela/ |title=Bradesco prorroga patrocínios às Confederações de Judô, Rugby e Vela |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=27 November 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo. In Maart 2012 het CBRu ''Os Tupis'' as Brasilië se nasionale rugbyspan se amptelike bynaam aangekondig.<ref name="sharklion.com" /> Dit is ’n verwysing na die Tupistam, die vernaamste [[etniese groep]] inheemse Brasiliane. Die keuse vir die embleem het in 2010 begin toe die CBRu e-posse met voorstelle begin ontvang het. Die drie finaliste was ''Tupi’s'', ''Sucuri’s'' (anakondas) en ''Araras'' (aras). Ondersteuners het op die internet gestem met 47% van die stemme (4&nbsp;387 stemme) wat aan Tupi’s gegaan het. Volgens Sami Arap, president van die CBRu tussen 2012 en 2016, het “die keuse die wortels van die Brasiliaanse nasie bekragtig. Tupi verteenwoordig die wese van ons land en verwys na ons krag, deursettingsvermoë, lojaliteit en spangees.”<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2012/03/06/tupi-vira-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugbi-apos-eleicao-popular.htm |title=Tupi vira novo símbolo da seleção brasileira de rúgbi após eleição popular |publisher=Universo Online |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://extra.globo.com/esporte/em-eleicao-popular-tupi-vira-simbolo-da-selecao-de-rugbi-4228273.html |title=Em eleição popular, tupi vira o símbolo da Seleção de rúgbi |publisher=Extra (Grupo Globo) |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://zdl.pressroom.com.br/151762a7ce/tupi-e-o-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugby.html |title=Tupi é o novo símbolo da seleção brasileira de rugby |publisher=ZDL |date=5 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Tuisstadions == Amper al die tuiswedstryde van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan word in die land se grootste stad [[São Paulo]] aangebied. In dié stad word veral die [[Estádio Nicolau Alayon]] met ’n kapasiteit van sowat 10&nbsp;000 en die [[Estádio do Pacaembu]] met ’n kapasiteit van 26&nbsp;000 gebruik; vroeër is ook wedstryde by die São Paulo Atletiekklub gespeel. Enkele wedstryde is ook in ander stede van die deelstaat [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] gespeel, wat as die Brasiliaanse rugbyvesting beskou kan word, terwyl die naasgrootste stad [[Rio de Janeiro]] nog nooit ’n tuiswedstryd aangebied het nie. Op die Estádio Nicolau Alayon word ook al die [[Cobras]]-konsessie se tuiswedstryde beslis.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2025/05/22/cobras-fecham-campanha-no-super-rugby-americas-pax-agitando-a-torcida-no-nacional-em-sao-paulo |title=Cobras Brasil Rugby e Festival Nina Sororidade agitam o estádio do Nacional, em São Paulo, nesse domingo |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=22 Mei 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Brasilië het 75 van sy 183 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 40,98%. Brasilië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Brazil |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{CHIru}} || 32 || 5 || 25 || 2 || 15,63 |- | {{COLru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CRIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{CANru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{KENru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 34 || 21 || 13 || 0 || 61,76 |- | {{PERru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{ROMru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{URUru}} || 29 || 3 || 26 || 0 || 10,34 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{VENru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''183''' || '''75''' || '''106''' || '''2''' || '''40,98''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Brasilië aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen en een keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (3): 2018, 2022, 2023 === Amerikas Rugbykampioenskap === Brasilië het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste uitslag tot dusver was die vierde plek in 2019. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Brasiliaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Brasilië as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Brasilië na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Brasilië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Brasiliaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/30/brazil-rolls-out-the-big-gins-for-rugby-world-cup-2027-qualifiers |title=Brazil Rolls Out the Big Guns for Rugby World Cup 2027 Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=30 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gustavo Gobeti]] || [[Skrumskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Felipe Gonçalves]] || Skrumskakel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[João Amaral]] || [[Losskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Thiago Oviedo]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Spago]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Moisés Duque]] || [[Senter]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 65 |- | [[Carlo Mignot]] || Senter || [[Biarritz Olympique|Biarritz]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Massari]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Robert Tenório]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Widson Menezes]] || [[Vleuel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Robson Morais]] || Vleuel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Antonio Zanatta]] || Vleuel || [[Mogliano Rugby|Mogliano]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Raphael Hollister]] || [[Heelagter]] || [[Tonbridge Juddians RFC|Tonbridge]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Tranquez]] || Heelagter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 53 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(atacantes)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Henrique Ferreira]] || [[Haker]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Yan Rosetti]] || Haker || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Endy Willian]] || Haker || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Brendon Alves]] || [[Stut]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Tiago Gonçalves dos Santos]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Vicente Galvão]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Leonel Moreno]] || Stut || [[Società Sportiva Lazio Rugby|Lazio Rome]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Wilton Rebolo]] || Stut || [[Houston SaberCats]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Aquiles Schulter]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Caique Segura]] || Stut || [[CA Lannemezan|Lannemezan]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Matteo Dell’Acqua]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Valorugby Emilia|Reggio]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ben Donald]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Hélder Bryan Lúcio]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Gabriel Oliveira]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Felipe Rosa]] || Slot || [[Clube Rugby São Miguel|São Miguel]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[André Arruda]] || [[Losvoorspeler]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 44 |- | [[Matheus Cláudio]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Cléber Dias]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 47 |- | [[Adrio de Melo]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Rodolfo Martins]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Renato Santos]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:David Harvey 1.jpg|duimnael|upright|David Harvey (2011)]] Tot dusver is nog geen Brasiliaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Brasilië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 60 |- | {{0}}2 || [[Bruxinho Piero de Moraes]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Yan Rosetti]] || 2015–2021 || 42 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || 41 |- | {{0}}5 || [[Lucas Abud de Andrade]] || 2012–2021 || 43 |- | {{0}}6 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 40 |- | {{0}}7 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 40 |- | {{0}}8 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || 50 |- | {{0}}9 || [[Gelado Dias da Silva Junior]] || 2016–2021 || 37 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || 38 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 293 |- | {{0}}2 || [[Joshua Reeves]] || 2017–2021 || 179 |- | {{0}}3 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 116 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}70 |- | {{0}}5 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || {{0}}65 |- | {{0}}6 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || {{0}}73 |- | {{0}}7 || [[David Harvey]] || 2015–2016 || {{0}}40 |- | {{0}}8 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}35 |- | {{0}}9 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}35 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}30 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 15 |- | {{0}}2 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 14 |- | {{0}}3 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 13 |- | {{0}}4 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 11 |- | {{0}}5 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}6 |- | 10 || [[Matias Daniel]] || 2011–2018 || {{0}}4 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Josh Reeves.jpg|duimnael|upright|Josh Reeves (2017)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || 2014–2019 |- | {{vlagikoon|Brasilië}} Fernando Portugal || 2019–2022 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || 2022 (tussentyds) |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Emiliano Caffera || 2023–2025 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || sedert 2025 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Brazil national rugby union team|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} * {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Amptelike webwerf van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil Brasilië by Wêreldrugby] * {{pt}} [https://www.portaldorugby.com.br/ Brasiliaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/brazil/ Brasilië op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Brasilië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 4t3t72t9t479h8h3m2oow1jd4d9b33g 2923009 2923004 2026-08-07T21:45:51Z SpesBona 2720 Jammer! 2923009 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Brasiliaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Brasilië | beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg | unie = [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (CBRu) | bynaam = ''Os Tupis'' (“die Tupi’s”) | embleem = [[Tupí (volk)|Tupí]]-hoofman | stadion = [[Estádio Nicolau Alayon]] en [[Estádio do Pacaembu]], [[São Paulo]] | kapasiteit = | kaptein = [[Cléber Dias]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Josh Reeves]] <small>(sedert 2025)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/08/history-repeats-itself-as-josh-reeves-returns-to-coach-brazil |title=History Repeats Itself as Josh Reeves Returns to Coach Brazil |publisher=Americas Rugby News |date=8 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> | patroon_la1 = _greenborder | patroon_b1 = _upper_green3 | patroon_ra1 = _greenborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFCC00 | liggaam1 = FFCC00 | regterarm1 = FFCC00 | broek1 = 228B22 | kouse1 = 228B22 | patroon_la2 = _Brazilleftb | patroon_b2 = _Brazilkitb | patroon_ra2 = _Brazilrightb | patroon_sh2 = _Brazilshortsb | patroon_so2 = _Brazilsocksb | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 43A172 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Moisés Duque]] (60)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Moisés Duque]] (293)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Moisés Duque]] (15)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{URUru}} 8–6 {{BRAru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 9 September 1950) | grootwen = {{CRIru}} 0–95 {{BRAru-r}}<br />([[Lima]], [[Peru]]; 10 Oktober 2006) | grootverloor = {{BRAru}} 3–114 {{ARGru-r}}<br />([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 2 Oktober 1993)<br />{{ARGru}} 111–0 {{BRAru-r}}<br />([[Santiago de Chile]], [[Chili]]; 23 Mei 2012) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = ww2.brasilrugby.com.br }} Die '''Brasiliaanse nasionale rugbyspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção Brasileira de Rugby Union'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Brasilië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Os Tupis'' (Portugees vir: “die [[Tupí (volk)|Tupi’s]]”), ontleen aan die gelyknamige [[Inheemse volke|inheemse volk]].<ref name="sharklion.com">{{pt}} {{cite web |url=http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547 |title=Tupi is die nuwe embleem van Brasiliaanse Nasionale Span |accessdate=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015211/http://www.sharklion.com/proyectos/cbru/main/content.php?page=20&i=3&id_noticia=547# |archive-date=29 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Rugby word in Brasilië geadministreer deur die [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) wat in 1963 gestig is. Brasilië word as die sesde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Brasiliaanse rugbyspan is tans (November 2025) 32ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Brasilië het in 1950 sy eerste toetswedstryd teen Uruguay gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap drie titels ingepalm, een keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Brasilië ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Brasilië speel tradisioneel in geel truie met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Brasiliaanse Rugbykonfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Brasilië is die Brasiliaanse Rugbykonfederasie (Portugees: ''Confederação Brasileira de Rugby'', CBRu). Die beheerliggaam is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' wat in 1964 gestig is en tans tussen twaalf spanne beslis word (vandaar die handelsnaam ''Super 12''), waarvan die meeste uit die [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]] [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Brasiliaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Brasiliaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Cobras]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Brasiliaanse Rugbykonfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Brasilië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Brazil Sevens'' is die Brasiliaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Miller, o charles.jpg|duimnael|upright|[[Charles William Miller]] word as stigter van Brasiliaanse sokker en rugby beskou]] Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Brasiliaanse hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Hulle het verskeie [[atletiek]]klubs gestig waar ook [[sokker]] beoefen is.<ref>{{pt}} {{cite book |author=Thomaz Mazzoni |title=Historia do Futebol no Brasil 1894–1950 |publisher=Edições Leia |location=São Paulo |year=1950 |url=https://pt.wikibooks.org/wiki/Guia_do_Rugby/História_do_Rugby_no_Brasil |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Brasilië is in 1891 onder toesig van [[Charles William Miller]] deur die São Paulo Atletiekklub (SPAC) gespeel. Daarna was veral Augusto Shaw by die verspreiding van die sport betrokke, terwyl Miller hom uitsluitlik op sokker toegespits het.<ref name="bath">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=64}}</ref> Gedurende die 1920’s en 1930’s het rugby in Brasilië begin floreer, maar dit het nie dieselfde blootstelling as sokker geniet nie. Rugby is veral deur mense van ’n Britse herkoms beoefen of wat een of ander ander verbintenis met Brittanje gehad het. In 1926 is ’n plaaslike toernooi begin.<ref name="Niteroi">{{pt}} {{cite web |url=http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |title=História do Rugby Brasileiro |publisher=Niterói Rugby |accessdate=24 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824025509/http://www.niteroirugby.com.br/rugby/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=22&Itemid=64 |archive-date=24 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 1932 is ’n nasionale span gekies en Brasilië het sy eerste internasionale wedstryd gespeel teen ’n [[Springbokke|Suid-Afrikaanse XV]], maar hulle is verslaan. Die sport is ’n nekslag toegedien, toe die outoritêre diktatuur ''Estado Novo'' geweier het om dit as ’n nasionale sport te erken omdat rugby op vier [[Deelstate van Brasilië|deelstate]] beperk was; die vereiste aantal was vyf deelstate.<ref name="bath" /> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het tussen 1941 en 1946, soos in talle ander lande, rugby bedwing. === Die nasionale span se eerste jare === In September 1950 het Brasilië weg in [[Montevideo]] in sy eerste toetswedstryd teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] te staan gekom en ’n naelskraapse 6–8-nederlaag gely. In Februarie 1951 sou Brasilië aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het Brasilië al drie sy wedstryde verloor met onderskeidelik 0–68 teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], 0–72 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (tradisioneel een van die sterkste spanne wêreldwyd) en ’n 10–17-verlies teen Uruguay.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Rugby is gedurende die 1950’s sporadies in Brasilië georganiseer; daar was geen amptelike beheerliggaam nie en die nasionale span is slegs deur Jimme Macintyre, wat die SPAC bestuur het, saamgeroep. Brasilië sou eers weer tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 toetswedstryde speel, maar hulle is deur Uruguay, Argentinië en Chili geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die hedendaagse [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig om die spel in Brasilië meer effektief te bestuur. Die eerste beheerliggaamspresident was Harry Donovan. ’n Jaar later is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Brasileiro de Rugby'' vir die eerste keer beslis. In dieselfde jaar het Brasilië tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap met ’n tweede plek sy in dié tyd beste uitslag behaal ná ’n gelykopuitslag teen Chili (met 16–16), ’n minder swak nederlaag teen Argentinië (met 8–30) en ’n oorwinning oor Uruguay (met 15–8).<ref name="Portal">{{pt}} {{cite web |url=https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |title=Historia do Rugby |publisher=Portal do Rugby |accessdate=13 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313175452/https://www.portaldorugby.com.br/entenda-o-rugby/historia-do-rugby |archive-date=13 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het Brasilië eers weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971 deelgeneem, waar hulle slegs [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] kon klop, maar swak verloor het teen Argentinië, Uruguay en Chili.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1970 is die Brasiliaanse beheerliggaam in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem en in die daaropvolgende jare het die verbeterde struktuur die spel aan Brasiliane buite die Britse gemeenskap begin bekendstel. Brasilië het ’n effense oplewing in rugby beleef; die spel is aan universiteite regdeur die land begin speel en die land het ’n bestemming vir toere van vername nasionale rugbyspanne geword. In 1974 het Brasilië vir die eerste keer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gehuisves en met 7–99 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref name="Portal" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/248 |title=1974 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span deur Argentinië, Chili en Uruguay telkens geklop, terwyl hulle dikwels teen Paraguay kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarteenoor het hulle in 1977 ná vier nederlae in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Brasiliane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Brasiliane het egter swak nederlae gely teen Chili, Uruguay en Paraguay, waarmee hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 1985 het Frankryk weer deur Brasilië getoer en teen ’n meer gedugte Brasiliaanse span te staan gekom. Die wedstryd het met ’n telling van 41–6 in die guns van Frankryk geëindig; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Brasilië het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In Oktober 1988 was die Brasiliaanse beheerliggaam in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> In 1989 het Brasilië ná ’n pouse van agt jaar weer aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem, maar hulle kon slegs Paraguay klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1991 en 1993 het die span ná vier nederlae elk slegs in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Brasiliaanse beheerliggaam het in Oktober 1995 ’n volle lid van die IRVR geword.<ref name="Wêreldrugby" /> Gevolglik is Brasilië se wedstryde tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe 1993 nie in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering nie;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> hulle het ook nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle eerste kragmeting in ’n kwalifiserende wedstryd egter rampspoedig afgeloop deurdat die span met 41–0 teen [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] verloor het. Dit het hulle veldtog vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] tot ’n abrupte einde gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === [[Lêer:Brazil and Peru's national rugby union teams.jpg|duimnael|Die Brasiliaanse en Peruaanse nasionale rugbyspanne in 2005]] Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Buitendien is Brasilië in Afdeling B gerangskik en was die sterk teenstanders Argentinië, Chili en Uruguay kwyt. In 2000 het Brasilië die Afdeling B teen [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] en [[Venezuelaanse nasionale rugbyspan|Venezuela]] gewen, en die sukses sowel in 2001 as in 2002 herhaal in die afdeling teen Colombia, Peru en Venezuela.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2002 |title=Sudamericano de Rugby 2002 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hiervan is die 2001-toernooi as die eerste Suid-Amerikaanse kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] geag, waarvolgens Brasilië na die volgende kwalifiseringsrondte deurgedring het. Hulle het maklik teen Trinidad en Tobago gewen; hoewel Brasilië sy laaste wedstryde teen Chili en Paraguay verloor en daarmee die hooftoernooi misgeloop het, het hulle eindelik die gaping begin verklein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Brasilië in ’n kwalifiserende wedstryd teen Paraguay vasgeval, waarvolgens hulle in afdeling B moes aanbly. Dié afdeling het die span weens die verlore wedstryd teen Venezuela tweede afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Een jaar later moes die Brasiliane met die tweede plek ná die gerelegeerde Paraguay tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die 2004-Rugbykampioenskap was deels gelyktydig die eerste [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waaraan Peru pleks van Paraguay deelgeneem het, waardeur die Brasiliane met hul eerste plek die tweede rondte gehaal het. Hulle is ná swak nederlae teen Chili en Paraguay egter uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B moes die Brasiliane vir die laaste keer met die tweede plek ná die Paraguane tevrede wees. Daarna het hulle ’n aansienlike verbetering behaal, toe hulle hul afdeling in 2006, 2007 en 2008 onoorwonne beklink het. Vir die eerste keer sedert 1989 is die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2006 |title=Sudamericano de Rugby 2006 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2007 |title=Sudamericano de Rugby 2007 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte. Ná twee oorwinnings oor Trinidad en Tobago het Brasilië die 3a-rondte gehaal, maar hulle het swak nederlae gely teen beide Chili en Uruguay.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Brasilië telkens in die derde plek ná Uruguay en Chili afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 kon die Brasiliane slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het ''[[The New York Times]]'' berig dat rugby die naasvinnigste groeiende sportsoort in Brasilië was, ná [[gemengde vegkuns]]. Dit is deels te danke aan [[Wêreldrugby]] wat weer in Brasilië belê het as gevolg van die herinstelling van [[sewesrugby]] by die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Spele in 2016]].<ref name="NYTimes">{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2012/10/06/sports/rugby/06iht-rugby06.html?_r=3& |title=Soccer-Crazy Brazil Opening Its Arms to Rugby |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=5 Oktober 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedertdien is Brasilië se nasionale sewesrugbyspan genooi vir deelname aan die [[Wêreldrugby Sewesreeks]], waar die span teen sterker teenstanders kon meeding. Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het vir Brasilië ’n oorwinning oor Paraguay in die uitspeelwedstryd begin, maar daarna kon hulle in Afdeling A slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aangesien dit gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Brasiliane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar het Brasilië sy heel eerste oorwinning oor Chili behaal en die Condores met 24–16 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert inisiatiewe in 2009 verskerp is, het die aard van rugby in Brasilië verander. Heelwat meer spelers het begin registreer en die beheerliggaam het suksesvolle borgskappe met maatskappye soos die [[Banco Bradesco]], wat meen dat Brasiliaanse rugby in die toekoms winsgewend kan wees, aangegaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-08/brazil-soccer-debacle-boosts-rugby-before-olympic-return |title=Brazil Soccer Debacle Boosts Rugby Before Olympic Return |publisher=Bloomberg |author=Tariq Panja |date=7 Januarie 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2015 kon Brasilië slegs die vierde plek ná Chili, Uruguay en Paraguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Brasiliane in twee toetse teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel, waarvan een wedstryd op die [[Pacaembu-stadion]]. 10&nbsp;000 toeskouers het hierdie wedstryde gekyk wat van die hoogste gehoor vir rugby in Brasilië is. Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan eers sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Brasilië verbetering getoon en hulle het op die randjie van historiese oorwinnings oor Chili en Uruguay gekom, maar dit nie kon deurvoer nie. Nadat Brasilië 25 punte in hul eerste ontmoeting teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] aangeteken het, het die span met 24–23 teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Pacaembu gewen; Brasilië het in die eindstryd met 7–42 teen Argentinië vasgeval, maar hulle kon in die proses hul eerste drie in dekades teen Argentinië druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vir die 2016-seisoen van die Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap “A” het RedeTV!, een van dié land se groot [[televisie]]netwerke, Brasilië se wedstryde regstreeks uitgesaai. Dié toernooi het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifiseringsrondte. Brasilië het op [[Allianz Parque]] in [[São Paulo]], een van die grootste stadions om ’n rugbywedstryd in Brasilië aan te bied, teen Uruguay gespeel. Brasilië het ook met 20–20 teen Chili gelykop gespeel wat op hul verbetering in Suid-Amerikaanse rugby gedui het. Om die toernooi af te sluit het die span met 32–21 oor Paraguay gewen en in die derde plek ná Chili geëindig op ’n punteverskil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In 2017 het die span ’n naelskraapse nederlaag teen Chili gely, voordat hulle deur Uruguay geklop is en oor Paraguay kon seëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap in dieselfde jaar het Brasilië nogmaals verbeter deur Chili oortuigend met 17–3 te klop, voor hulle hul eerste oorwinning oor Kanada in Pacaembu behaal het met ’n telling van 24–23.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná hierdie oorwinnings het Brasilië met die 30ste plek op die Wêreldrugbyranglys sy beste plek tot dusver sedert dié lys se instelling in 2003 beklee. Tydens die kwalifiseringsrondte 3a is hulle weer deur beide Chili en Uruguay geklop, hoewel albei uitslae dié keer minder swak was as voorheen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Op 18 November 2017 het Brasilië vir die eerste maal oorwinning op Europese grondgebied gesmaak toe hulle [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] geklop het, wat dui op die span se vordering in die 2010’s. Tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2018 het Brasilië ook vir die eerste maal Chili weg geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2018 |title=Americas Rugby Championship 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en in dieselfde jaar se omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap het hulle teen Argentinië XV geseëvier, wat hulle eerste oorwinning oor ’n Argentynse span was. Brasilië het daarna ook oor Colombia gewen en het vir die eerste maal die titel van Suid-Amerikaanse kampioen gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hierdie prestasie kon die Brasiliane tydens die Amerikas Rugbykampioenskap 2019 met oorwinnings oor Kanada en Chili en ’n naelskraapse nederlaag teen die Verenigde State voortsit, gelyk aan hul beste toernooiverloop ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2019 |title=Americas Rugby Championship 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykamipoenskap kon Brasilië sy groepwedstryd teen Paraguay wen, terwyl hulle deur die reserwespanne van Argentinië en Uruguay geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, kon die ''Tupi’s'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Tydens die rondte 2a het die Brasiliane weer naelskraapse nederlae teen die Chilene en Uruguane gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Brasiliane beide Colombia en Paraguay telkens geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná ’n maklike oorwinning oor Paraguay en ’n nederlaag teen Chili die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daar is hulle in Julie 2025 in die tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, egter weereens deur die Chilene geklop, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Paraguay om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het, maar Brasilië is ná twee nederlae glo uit die kwalifisering geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hulle is egter deur [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] oorrompel, waarop naelskraapse nederlae teen beide België en [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/news/1018794/samoa-tie-with-belgium-in-thrilling-decider-to-clinch-rwc-2027-spot |title=Samoa tie with Belgium in thrilling decider to clinch RWC 2027 spot |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == Brasilië speel tradisioneel in ’n geel trui met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. Hul alternatiewe trui is groen met wit kleuraksente, wit broeke en groen sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Argentynse sportuitruster Topper<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2017/05/17/topper-apresenta-novas-camisas-da-selecao-brasileira-de-rugby/ |title=Topper apresenta novas camisas da Seleção Brasileira de Rugby |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=7 Mei 2017 |accessdate=19 November 2025}}</ref> en die truiborg is die Brasiliaanse Banco Bradesco.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2020/11/27/bradesco-prorroga-patrocinios-as-confederacoes-de-judo-rugby-e-vela/ |title=Bradesco prorroga patrocínios às Confederações de Judô, Rugby e Vela |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=27 November 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo. In Maart 2012 het CBRu ''Os Tupis'' as Brasilië se nasionale rugbyspan se amptelike bynaam aangekondig.<ref name="sharklion.com" /> Dit is ’n verwysing na die Tupistam, die vernaamste [[etniese groep]] inheemse Brasiliane. Die keuse vir die embleem het in 2010 begin toe die CBRu e-posse met voorstelle begin ontvang het. Die drie finaliste was ''Tupi’s'', ''Sucuri’s'' (anakondas) en ''Araras'' (aras). Ondersteuners het op die internet gestem met 47% van die stemme (4&nbsp;387 stemme) wat aan Tupi’s gegaan het. Volgens Sami Arap, president van die CBRu tussen 2012 en 2016, het “die keuse die wortels van die Brasiliaanse nasie bekragtig. Tupi verteenwoordig die wese van ons land en verwys na ons krag, deursettingsvermoë, lojaliteit en spangees.”<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2012/03/06/tupi-vira-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugbi-apos-eleicao-popular.htm |title=Tupi vira novo símbolo da seleção brasileira de rúgbi após eleição popular |publisher=Universo Online |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://extra.globo.com/esporte/em-eleicao-popular-tupi-vira-simbolo-da-selecao-de-rugbi-4228273.html |title=Em eleição popular, tupi vira o símbolo da Seleção de rúgbi |publisher=Extra (Grupo Globo) |date=6 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{pt}} {{cite web |url=https://zdl.pressroom.com.br/151762a7ce/tupi-e-o-novo-simbolo-da-selecao-brasileira-de-rugby.html |title=Tupi é o novo símbolo da seleção brasileira de rugby |publisher=ZDL |date=5 Maart 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Tuisstadions == Amper al die tuiswedstryde van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan word in die land se grootste stad [[São Paulo]] aangebied. In dié stad word veral die [[Estádio Nicolau Alayon]] met ’n kapasiteit van sowat 10&nbsp;000 en die [[Estádio do Pacaembu]] met ’n kapasiteit van 26&nbsp;000 gebruik; vroeër is ook wedstryde by die São Paulo Atletiekklub gespeel. Enkele wedstryde is ook in ander stede van die deelstaat [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] gespeel, wat as die Brasiliaanse rugbyvesting beskou kan word, terwyl die naasgrootste stad [[Rio de Janeiro]] nog nooit ’n tuiswedstryd aangebied het nie. Op die Estádio Nicolau Alayon word ook al die [[Cobras]]-konsessie se tuiswedstryde beslis.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2025/05/22/cobras-fecham-campanha-no-super-rugby-americas-pax-agitando-a-torcida-no-nacional-em-sao-paulo |title=Cobras Brasil Rugby e Festival Nina Sororidade agitam o estádio do Nacional, em São Paulo, nesse domingo |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |date=22 Mei 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Brasilië het 75 van sy 183 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 40,98%. Brasilië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Brazil |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{CHIru}} || 32 || 5 || 25 || 2 || 15,63 |- | {{COLru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CRIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{CANru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{KENru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 34 || 21 || 13 || 0 || 61,76 |- | {{PERru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{ROMru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{URUru}} || 29 || 3 || 26 || 0 || 10,34 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{VENru}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 90,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''183''' || '''75''' || '''106''' || '''2''' || '''40,98''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Brasilië kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Brasilië aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen en een keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (3): 2018, 2022, 2023 === Amerikas Rugbykampioenskap === Brasilië het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Chili, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste uitslag tot dusver was die vierde plek in 2019. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Brasiliaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Brasilië as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Brasilië na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Brasilië nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Brasiliaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/30/brazil-rolls-out-the-big-gins-for-rugby-world-cup-2027-qualifiers |title=Brazil Rolls Out the Big Guns for Rugby World Cup 2027 Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=30 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gustavo Gobeti]] || [[Skrumskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Felipe Gonçalves]] || Skrumskakel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[João Amaral]] || [[Losskakel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Thiago Oviedo]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Spago]] || Losskakel || [[Club Atlético Banco de la Nación Argentina|Club Banco Nación]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Moisés Duque]] || [[Senter]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 65 |- | [[Carlo Mignot]] || Senter || [[Biarritz Olympique|Biarritz]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Massari]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Robert Tenório]] || Senter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Widson Menezes]] || [[Vleuel]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Robson Morais]] || Vleuel || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Antonio Zanatta]] || Vleuel || [[Mogliano Rugby|Mogliano]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Raphael Hollister]] || [[Heelagter]] || [[Tonbridge Juddians RFC|Tonbridge]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Lucas Tranquez]] || Heelagter || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 53 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(atacantes)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Henrique Ferreira]] || [[Haker]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Yan Rosetti]] || Haker || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Endy Willian]] || Haker || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Brendon Alves]] || [[Stut]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Tiago Gonçalves dos Santos]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Vicente Galvão]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Leonel Moreno]] || Stut || [[Società Sportiva Lazio Rugby|Lazio Rome]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Wilton Rebolo]] || Stut || [[Houston SaberCats]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Aquiles Schulter]] || Stut || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Caique Segura]] || Stut || [[CA Lannemezan|Lannemezan]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Matteo Dell’Acqua]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Valorugby Emilia|Reggio]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ben Donald]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Hélder Bryan Lúcio]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Gabriel Oliveira]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Felipe Rosa]] || Slot || [[Clube Rugby São Miguel|São Miguel]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[André Arruda]] || [[Losvoorspeler]] || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 44 |- | [[Matheus Cláudio]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Cléber Dias]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 47 |- | [[Adrio de Melo]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Rodolfo Martins]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Renato Santos]] || Losvoorspeler || [[Cobras]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:David Harvey 1.jpg|duimnael|upright|David Harvey (2011)]] Tot dusver is nog geen Brasiliaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Brasilië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 60 |- | {{0}}2 || [[Bruxinho Piero de Moraes]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Yan Rosetti]] || 2015–2021 || 42 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || 41 |- | {{0}}5 || [[Lucas Abud de Andrade]] || 2012–2021 || 43 |- | {{0}}6 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 40 |- | {{0}}7 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 40 |- | {{0}}8 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || 50 |- | {{0}}9 || [[Gelado Dias da Silva Junior]] || 2016–2021 || 37 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || 38 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=33;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=33;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 293 |- | {{0}}2 || [[Joshua Reeves]] || 2017–2021 || 179 |- | {{0}}3 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 116 |- | {{0}}4 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}70 |- | {{0}}5 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || {{0}}65 |- | {{0}}6 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || {{0}}73 |- | {{0}}7 || [[David Harvey]] || 2015–2016 || {{0}}40 |- | {{0}}8 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}35 |- | {{0}}9 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}35 |- | 10 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}30 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=33;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Moisés Duque]] || 2008–2021 || 15 |- | {{0}}2 || [[Felipe Sancery]] || 2015–2021 || 14 |- | {{0}}3 || [[Daniel Sancery]] || 2016–2021 || 13 |- | {{0}}4 || [[Tanque Duque]] || 2005–2019 || 11 |- | {{0}}5 || [[Ze Tranquez]] || 2013–2021 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Ige da Ros]] || 2002–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[De Wet van Niekerk]] || 2017–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Maranhao Lima da Silva]] || 2011–2021 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Buda Arruda]] || 2016–2021 || {{0}}6 |- | 10 || [[Matias Daniel]] || 2011–2018 || {{0}}4 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Josh Reeves.jpg|duimnael|upright|Josh Reeves (2017)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Brasiliaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || 2014–2019 |- | {{vlagikoon|Brasilië}} Fernando Portugal || 2019–2022 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || 2022 (tussentyds) |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Emiliano Caffera || 2023–2025 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Josh Reeves || sedert 2025 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Brazil national rugby union team|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} * {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Amptelike webwerf van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil Brasilië by Wêreldrugby] * {{pt}} [https://www.portaldorugby.com.br/ Brasiliaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/brazil/ Brasilië op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Brasilië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] l9ypxqgbe5mp5bca1iatw74cdvmsml0 0 285464 2923001 2920117 2026-08-07T21:00:28Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2923001 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Chili | beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png | unie = [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (FDNR) | bynaam = ''Los Condores'' (“die kondors”) | embleem = die [[Andiese kondor]] | stadion = [[Estadio Municipal de La Pintana]], [[Santiago de Chile]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Clemente Saavedra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Pablo Lemoine]] <small>(sedert 2018)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _chlrugby24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = 001A80 | kouse1 = 001A80 | patroon_la2 = _blueborder | patroon_b2 = _chlrugby24a | patroon_ra2 = _blueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _bluetop | linkerarm2 = 001A80 | liggaam2 = 001A80 | regterarm2 = 001A80 | broek2 = 001A80 | kouse2 = 001A80 | statistiek = Statistiek | toetse = [[José Larenas]] (50)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Santiago Videla]] (268)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Larenas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 0–29 {{ARGru-r}}<br />([[Valparaíso]], [[Chili]]; 20 September 1936) | grootwen = {{CHIru}} 102–0 {{PARru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 3 Mei 2003) | grootverloor = {{ARGru}} 89–6 {{CHIru-r}}<br />(Montevideo, Uruguay; 20 Mei 2009) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2023 | beste = Groepfase in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = chile.rugby }} Die '''Chileense nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Chile'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Chili]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Cóndores'' (Spaans vir: “die kondors”), ontleen aan die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Chili geadministreer deur die [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) wat in 1953 gestig is. Chili word as die vyfde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Chileense rugbyspan is tans (September 2025) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee voormalige Chileense rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Chili het in 1936 sy eerste toetswedstryd teen Argentinië gespeel. In 2022 het Chili vir die eerste keer vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die derde Suid-Amerikaanse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap een titel ingepalm, twaalf keer tweede en 28-keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Chili ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Chili speel tradisioneel in rooi truie met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nasionale Rugbysportfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Chili is die Nasionale Rugbysportfederasie (Spaans: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR). Die beheerliggaam is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FRC) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die ''Chile Sevens'' is die Chileense [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die [[Inheemse volke|inheemse volk]] [[Huilliche]] in die ''Los Lagos''-streek en veral in die [[Chiloé-argipel]], wat tot die [[Mapuche]] behoort, beoefen sedert eeue ’n spel genaamd ''Linao'', wat sekere ooreenkomste met rugby toon. By dié spel probeer tussen 15 en 30 spelers elk, ’n met wol of lappe toegedraaide bal uit [[seewier]] te beweeg na die oorkantse doel wat sowat twee meter wyd is en deur ’n doelwagter verdedig word. Die baldraende spelers moet oor genoeg vaardighede en uithouvermoë beskik om alle vorme van aanvalle te keer en te trotseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2018/03/07/linao-rugby-los-pueblos-originarios-chile/ |title=Linao: el «rugby» de los pueblos originarios del sur de Chile |publisher=Rugby Chile |date=7 Maart 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Chileense hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Dekades lank is dit as ’n feit beskou dat die eerste bekende rugbywedstryd op Chileense bodem in 1894 in [[Iquique]] in die verre noorde van die land gespeel is. Dié wedstryd is deur die bemanning van ’n Britse vragskip teen [[Salpeter]]mynwerkers gespeel. Daarna het die spel glo na die suide na [[Santiago de Chile]] en [[Valparaíso]] versprei. Volgens onlangse navorsings is die eerste wedstryd reeds op 16 Junie 1892 in [[Coronel (Chili)|Coronel]] gespeel. Die bemanning van die Britse oorlogskip ''HMS Warspite'' het teen plaaslike seelui uit die buurdorp [[Concepción]] gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2020/05/05/en-la-semana-del-rugby-chileno-se-reescribe-la-historia-de-su-origen/ |title=Antecedentes históricos podrían reescribir el origen del rugby en Chile |publisher=Rugby Chile |author=Giovanni Quintrel |date=5 Mei 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tot in die 1930’s is rugby in Chili veral deur afstammelinge van die Britse immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-4370-3 |edition=Eerste |url=https://books.google.de/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=rugby+in+chile&source=bl&ots=nA7LKhBdgo&sig=xAyNtyA_qrXGLnbBlj5Bfu_c7mw&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=rugby%20in%20chile&f=false |date=1 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste internasionale ontmoetings === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Chilene se eerste toetswedstryd was op 20 September 1936 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], wat hulle met 0–29 verloor het; dit was die eerste toetswedstryd tussen twee Suid-Amerikaanse spanne. ’n Week later het die tweede toetswedstryd gevolg, waarin hulle met 31–3 geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/85 |title=1936 Argentina tour to Chile |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1938 het die Chilene hul eerste toer na die buurland onderneem en die Argentynse nasionale span twee keer ontmoet, maar albei wedstryde is nie as toetswedstryde geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/90 |title=1938 Chile tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] het hulle eers op 5 Augustus 1948 te staan gekom. Dié toetswedstryd is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] gespeel en het in die eerste Chileense oorwinning geëindig. Die organisasievlak het toegeneem, toe in 1948 die plaaslike beheerliggame in Santiago de Chile en Valparaíso gestig is; in dieselfde jaar het hulle saam die eerste Chileense kampioenskap ''Primera Nacional TOP 10'' van stapel gestuur. In 1953 is die nasionale beheerliggaam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig, wat in 2015 in [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) hernoem is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://rugbyarrv.cl/historia/ |title=Historia |publisher=Asociación Regional de Rugby Valparaíso |date=2012 |accessdate=28 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528031548/http://rugbyarrv.cl/historia/ |archive-date=28 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1951 sou die ''Condores'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Chilene in die derde plek geëindig. Hulle het maklik teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gewen, maar naelskraap teen Uruguay en Argentinië verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1952 het die [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierse nasionale span]] tydens hul Suid-Amerikaanse toer ook Santiago de Chile besoek en die gasheer met 30–0 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/112 |title=1952 Ireland tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1954 het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] nog ’n [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiesspan]] Suid-Amerika besoek en met 34–3 teen die ''Condores'' geseëvier; vanweë die klasverskil het albei Europese beheerliggame aan dié wedstryde nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1958 het Chili tydens die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap in die tweede plek geëindig ná oorwinnings oor [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1959 het die [[Junior Bokke]], die [[Suid-Afrika]]anse o/20-span, ’n Suid-Amerika-toer onderneem, waartydens hulle ook Santiago de Chile besoek het. Soos verwag was die ''Condores'' sonder enige kans en hulle is met 73–0 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/150 |title=1959 Junior Springboks tour to South America |publisher=rugbyarchiv.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In die volgende jaar het ’n tuiswedstryd teen die Franse op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Chile naelskraap teen die Argentynse span verloor, waarop maklike oorwinnings oor Uruguay en Brasilië gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarteenoor het die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 teleurstellend verloop ná ’n gelykop teen Brasilië, maar ook nederlae teen Uruguay en Argentinië, waarvolgens hulle in die vierde en daarmee laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1966 het hulle die ''[[Opkomende Springbokke|Gaselle]]'' gehuisves, ’n Suid-Afrikaanse o/23-keurspan van spelers wat nie in opmerking gekom het vir die amptelike nasionale span nie. Maar ook dié reserwespan het die ''Condores'' oorheers en hulle is met 73–3 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/183 |title=1966 South African Gazelles to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Chili Uruguay kon klop en soos gewoon deur Argentinië verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Popularisering van die rugbyspel === Met uitsondering van die ''Junior Bokke'' se besoek in 1975 het Chili in die 1970’s slegs Suid-Amerikaanse spanne ontmoet. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, is Chili deur Argentinië geklop en het Uruguay verslaan, waarna hulle vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 40–0 geseëvier het; daarop het ’n maklike oorwinning oor Brasilië gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Chili naelskraap teen Uruguay en swak teen Argentinië verloor, waarna hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay met die derde plek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Condores'' ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië, maar ook nederlae teen Argentinië en Uruguay het die Chilene die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 was hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay, asook ’n gelykop teen Uruguay gelyk op punte met laasgenoemde span ná Argentinië, maar hulle het ’n swakker punteverskil gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1978 het die Fransman Jean-Pierre Juanchich die leisels van die nasionale span oorgeneem. Daarbenewens het hy die missie gehad om met baie entoesiasme die rugbyspel in Chili tot meer gewildheid te verhef en dit van sy sosiale nisbestaan te ontneem. Ten einde hiervan het hy deur die hele land gereis, rugby aan baie mense bekend gestel en hulle ook oor die gepaardgaande waardes ingelig. Tydens sy termyn van ses jaar het die aantal klubs van 14 na 120 gegroei. Die nasionale span se destydse [[Kaptein (sport)|kaptein]], Fernando Paulsen, het oor Juanchich gesê: “Hy was ’n nuwe ou wat die parameters verander het; hy het na Chili gekom met ’n heel ander spelstelsel; al die afrigters het aangepas by sy spelstyl.”<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.latercera.com/el-deportivo/noticia/adios-grande-los-78-anos-muere-jean-pierre-juanchich-revolucionario-la-ovalada-chilena/51652/ |title=Adiós a un grande: a los 78 años muere Jean Pierre Juanchich, el revolucionario de la ovalada chilena |publisher=[[La Tercera]] |author=Sebastián Varela |date=30 Januarie 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die militêre diktatuur onder [[Augusto Pinochet]] het Chili noue bande met die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering aangeknoop – maar nie vanweë ideologiese oorwegings nie, eerder weens hul gemeensame status as ’n internasionaal verworpe [[Pariastaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-11-28-declassified-apartheid-profits-pals-with-pinochet/ |title=Declassified: Apartheid Profits –Pals with Pinochet |publisher=[[Daily Maverick]] |date=28 November 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Chilene vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Toe die ''Condores'' in Maart en April 1983 hul eerste toer buite Suid-Amerika aangepak het, het hulle die op sportiewe vlak geïsoleerde Suid-Afrika besoek. Hulle het tien wedstryde teen verskeie keurspanne gespeel, waarvan hulle drie kon wen; toetswedstryde was egter nie op die program nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/384 |title=1983 Chile tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Halwe jaar later het die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrikaanse span]] (nou [[Namibië]]) se teenbesoek in Santiago de Chile gevolg; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/20?Stagione=1983 |title=1983 Minor Tests & Friendly Matches |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Chilene het maklik gewen teen Brasilië en Paraguay, maar hulle is verslaan deur Uruguay, wat met sy eerste Suid-Amerikaanse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Chili kon slegs die derde plek ná Argentinië en Uruguay beklee; twee jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Chili het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Condores'' weer ná Argentinië en Uruguay in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens Suidwes-Afrika se tweede besoek in 1988 is die gasheer met 36–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In Oktober dieselfde jaar was die Chileense beheerliggaam in [[Asunción]] een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR); die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Chili nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie === [[Lêer:Camiseta de reserva de la Selección de Rugby de Chile.jpg|duimnael|’n Chileense rugbytrui in 2008]] Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het die Chilene weer in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chileense beheerliggaam het in November dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword, waarmee die nasionale span aan rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie kon deelneem.<ref name="Wêreldrugby" /> Twee jaar later was dit vir die eerste keer die geval, toe die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1993 gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aangesien die Chilene slegs die vierde plek kon behaal, hul swakste prestasie sedert 1964, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1995 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste nie-Suid-Amerikaanse span geword om Chili vir ’n amptelike toetswedstryd te besoek; die gasheer kon dié wedstryd met 28–23 wen. Daarteenoor het die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1995 teleurstellend verloop, aangesien hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chilene het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in [[herfs]] 1997 met maklike oorwinnings oor [[Bermudaanse nasionale rugbyspan|Bermuda]], [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] en Paraguay afgeskop. Ná ’n 14–20-nederlaag in April 1998 teen Uruguay het hulle egter die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het Chili soos gewoon die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2011 het Chili twaalf agtereenvolgende keer na Argentinië en Chili in die derde plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die 2000-toernooi was die Chilene drie punte kort van hul eerste oorwinning oor Argentinië wat egter met ’n reserwespan pleks van die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2002 het die ''Condores'' die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering met maklike oorwinnings oor Brasilië en Paraguay afgeskop, waarvolgens hulle die volgende rondte gehaal het. Hier het hulle teen Uruguay en vir die eerste keer ooit teen beide [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom. Hulle kon twee tuisoorwinnings oor Uruguay en die Verenigde State aanteken, maar ná altesaam vier nederlae het hulle in die vierde en laaste plek geëindig, waarmee hulle uitgeskakel is. Hulle was gelyk op punte met die Verenigde State, wat die interkontinentale uitspeelrondte teen Spanje gehaal het, maar hulle het minder [[Drie (sport)|drieë]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Chili aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem. Die eerste toernooi in Suid-Amerika het hulle ná Uruguay in die tweede plek afgesluit. Tydens die tweede en laaste toernooi, waartydens hulle vir die eerste keer Europa besoek het, het hulle ná nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in die vierde en laaste plek geëindig. In Oktober 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste rondte ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië in die eerste plek afgesluit, tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2006, wat gelyktydig as tweede rondte gedien het, kon hulle egter geen oorwinning aanteken nie en het sodoende die interkontinentale uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2009 het Chili in die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering se derde rondte begin, maar hul deelname was net van ’n kort duur. Hoewel hulle Brasilië weer kon klop, is hulle ná die daaropvolgende nederlaag teen Uruguay uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In 2010 was die Chilene op die punt van ’n verrassing, toe hulle die besoekende [[eilandstaat]] [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] amper verslaan het, maar hulle het dié wedstryd met 30–32 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |title=Chile 30 – Tonga 32 |publisher=rugbynoticias.ci |date=29 September 2010 |accessdate=24 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724082256/http://rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar kon hulle Uruguay vir die eerste keer in nege jaar klop, waarmee hulle die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2012 het hulle soos gewoon die derde plek beklee, maar hulle het nogtans die volgende rondte gehaal. Hier kon hulle Brasilië klop, maar hulle het teen Uruguay verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Die ''Condores'' kon die kans nie benut nie en het hul laagtepunt bereik, toe hulle tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 deur beide Brasilië en Paraguay verslaan is en in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later kon hulle herstel en tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay hul eerste Suid-Amerikaanse titel inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Chili ’n tuisoorwinning oor Brasilië aangeteken, voordat hulle ’n aanvanklik noue wedstryd teen Argentinië in die laaste 20 minuut uit die hand laat glip en met 15–52 verloor het. Daarop het nederlae teen die Verenigde State, Uruguay en Kanada gevolg, waarmee hulle die toernooi in die laaste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016 het hul titelverdediging misluk en Chili het in die tweede plek ná Uruguay geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het ná vyf nederlae ook teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het gelyktydig gedien as deel van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering; Chili kon Brasilië en Paraguay klop, maar hulle is deur Uruguay verslaan, waarmee die span in die tweede plek geëindig en weereens vroeg uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Chilene deelgeneem aan die laaste Nasiesbeker, ’n ontwikkelingstoernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; ná ’n oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en ’n nederlaag elk teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/94?Stagione=2017 |title=Cup of Nations 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup warm-up matches - Uruguay vs Chile - 21.jpg|duimnael|Opwarmingswedstryd voor die Rugbywêreldbeker 2023 teen Uruguay in [[Montevideo]]]] Tydens beide die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het die Chilene die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In albei jare het die Amerikaanse Rugbykampioenskap ná vyf nederlae elk ook teleurstellend verloop. Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Condores'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Hulle het die eerste rondte oorspring, aangesien [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] weens ’n aantal [[Covid-19-pandemie|Covid-19-besmettings]] nie kon speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/07/02/chile-advance-in-rwc-qualifiers-after-colombia-match-is-cancelled/ |title=Colombia match cancelled, Chile advance in RWC qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=2 Julie 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In rondte 2 het hulle in ’n driehoekige toernooi die tweede plek tussen Uruguay en Brasilië beklee. Daarmee het hulle die uitspeelwedstryd teen Kanada gehaal. Op ’n naelskraapse 21–22-wegnederlaag het ’n 33–24-tuisoorwinning gevolg, wat hulle na rondte 3 teen die Verenigde State geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchives.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die uitslag in hierdie deurslaggewende uitspeelwedstryd was baie naelskraap: Terwyl hulle die tuiswedstryd in Santiago de Chile met 21–22 verloor het, kon hulle die wegwedstryd in [[Glendale, Colorado|Glendale]], [[Colorado]], met 31–29 wen. Sodoende het die Chilene met een wedstrydpunt teen die gunsteling geseëvier en vir die eerste keer in hul agtste probeerslag vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Julie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Deskundiges was dit voor die toernooi eens, dat die Chilene wenloos sou bly, aangesien hulle reeds hul moontlikhede uitgeput het deur te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38294581/rugby-world-cup-2023-pool-d-preview-england-argentina-japan-samoa-chile |title=RWC 2023 Pool D Preview: Everything you need to know |publisher=ESPNscrum |author=Sam Bruce |date=31 Augustus 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Soos verwag het hulle vier swak nederlae gely teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 12–42), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 10–43), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 0–71) en Argentinië (met 5–59), waarvolgens hulle in die groepfase uitgeskakel is. Teen Japan, Samoa en Engeland het die Chilene vir die eerste keer te staan gekom, terwyl die wedstryd teen Argentinië die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná twee maklike oorwinnings oor Paraguay en Brasilië die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daar het die Chilene in Julie 2025 die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, weer teen die Brasiliane gewen, waarna hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Uruguane volgens algehele telling naelskraap verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarna het die span in die Suid-Amerika-Stille-Oseaan-uitspeelrondte teen Samoa te staan gekom, waar die eerste wedstryd met 32–32 gelykop geëindig het, terwyl Chili die tweede wedstryd tuis met 31–12 gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Dit was die Chilene se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/chile-defeat-samoa-in-front-of-bumper-home-crowd-to-qualify-for-2027-rugby-world-cup-2025928 |title=Chile defeat Samoa in front of bumper home crowd to qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Andean condor (Vultur gryphus) at Colca Canyon.jpg|duimnael|Die [[Andiese kondor]], embleem van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili speel tradisioneel in ’n rooi trui met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, wit broeke en rooi-wit-gestreepte sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Engelse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.umbro.com/en/rugby/club-kits/chile-rugby-21-22-home-and-away-kits/ |title=Chile Rugby X Umbro |publisher=[[Umbro]] |date=23 Mei 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> en die truiborge is Inversiones Latam asook [[Peugeot]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |title=¡Confirmado! Dos años más como sponsor oficial de Los Cóndores Rugby |publisher=Inversiones Latam |author=Catalina Espinoza |date=11 Februarie 2022 |accessdate=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213301/https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |archive-date=18 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2022/06/07/el-leon-se-suma-al-vuelo-de-los-condores-peugeot-firma-alianza-con-la-federacion-deportiva-nacional-de-rugby-de-chile/ |title=El león se suma al vuelo de los ‘Cóndores’: Peugeot firma alianza con la Federación Deportiva Nacional de Rugby de Chile |publisher=Rugby Chile |author=Jorge Aldunate |date=7 Junie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Nasionale Rugbysportfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio La Pintana 1.JPG|duimnael|Die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in [[Santiago de Chile]], tuisstadion van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili se tuisstadion is die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in die hoofstad [[Santiago de Chile]] met ’n kapasiteit van 6&nbsp;000. Dit is in besit van die munisipaliteit [[La Pintana]] wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://chile.as.com/chile/2017/12/27/masdeporte/1514408349_808659.html |title=El Municipal de La Pintana será sede de los Cóndores en 2018 |publisher=Diario AS |date=27 Desember 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Selknam]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.emol.com/noticias/Deportes/2023/02/18/1087128/selknam-debut-super-rugby-americas.html |title=Selknam tuvo un contundente estreno triunfal en el Súper Rugby Américas |publisher=EMOL |date=18 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[CD Santiago Morning]] en ook die Chileense nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Ander tuisstadions sluit in die [[Estadio Elías Figueroa Brander|Estadio Playa Ancha]] in [[Valparaíso]], Club Everton en die [[Estadio Sausalito]] in [[Viña del Mar]], Old John’s in [[Concepción]] en die [[Estadio La Granja]] in [[Curicó]]. Tot op hede het die nasionale span slegs elf tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, mees onlangs in 2023 in Valparaíso. == Toetswedstryde == Chili het 88 van sy 206 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,72%. Chili se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=28;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chile |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 31 || 0 || 31 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 33 || 26 || 5 || 2 || 78,79 |- | {{ENGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{HKGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CANru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 30 || 29 || 1 || 0 || 96,67 |- | {{PERru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{SAMru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 55 || 12 || 42 || 1 || 21,82 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''206''' || '''88''' || '''114''' || '''4''' || '''42,72''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Chili het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Chili aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi een keer gewen en twaalf keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (1): 2015 === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Chili het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Brasilië, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. By al die vier deelnames het hulle die sesde plek behaal. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Chileense nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Chili as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Chili na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Chili nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Chileense span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/12/chile-roster-named-for-romania-and-rugby-world-cup-qualifiers/ |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=12 Junie 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lucas Berti]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Reyes]] || Skrumskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Manuel Bustamante]] || Skrumskakel || Chile Sewes || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Rodrigo Fernández]] || [[Losskakel]] || [[Rugby Colorno|Colorno]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Tomás Salas]] || Losskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Rodrigo Araya]] || [[Senter]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Clemente Armstrong]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Matías Garafulic]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Nicolás Saab]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Santiago Videla]] || Senter || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Cristóbal Game]] || [[Vleuel]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Nicolás Garafulic]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Federico Kennedy]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Ayarza]] || [[Heelagter]] || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Lucas Strabucchi]] || Heelagter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Diego Escobar]] || [[Haker]] || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Salvador Lues]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Benjamín Moreno]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Norman Aguayo]] || [[Stut]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Javier Carrasco]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Matías Dittus]] || Stut || Sarlat || style="text-align:center" | 32 |- | [[Baltazar Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Emilio Shea]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Javier Eissmann]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[SU Agen|Agen]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Santiago Pedrero]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Bruno Sáez]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Augusto Villanueva]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Alfonso Escobar]] || [[Losvoorspeler]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Raimundo Martínez]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Joaquin Milesi]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Clemente Saavedra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Santiago Valenzuela]] || Losvoorspeler || [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Catolica]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Rodrigo Fernández 2023.jpg|duimnael|upright|Rodrigo Fernández (2023)]] Twee voormalige Chileense spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Donald Campbell]] || [[Senter]] || 2012 |- | [[Ian Campbell (rugbyspeler)|Ian Campbell]] || Senter || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Chili se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 50 |- | {{0}}2 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Tomás Dussaillant]] || 2016–2023 || 40 |- | {{0}}4 || [[Ignacio Silva]] || 2010–2023 || 38 |- | {{0}}5 || [[Martín Sigren]] * || 2016–2025 || 37 |- | {{0}}6 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 36 |- | {{0}}7 || [[José Williams]] || 2012–2019 || 34 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Aninat]] || 2010–2021 || 34 |- | {{0}}9 || [[Nikola Bursic]] || 2013–2021 || 30 |- | 10 || [[Beltran Sandoval]] || 2016–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 268 |- | {{0}}2 || [[Javier Valderrama]] || 2008–2015 || 239 |- | {{0}}3 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || 130 |- | {{0}}4 || [[Matías Torrico]] || 2014–2017 || 104 |- | {{0}}5 || [[Francisco Moller]] || 2011–2019 || {{0}}73 |- | {{0}}6 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || {{0}}57 |- | {{0}}7 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || {{0}}55 |- | {{0}}8 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}40 |- | {{0}}9 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}35 |- | 10 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}35 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 11 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || 10 |- | {{0}}3 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || {{0}}9 |- | {{0}}4 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Felipe Valdivia]] || 2010–2017 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Matias Garafulic]] * || 2021–2025 || {{0}}6 |- | 10 || [[Julio Blanc]] || 2019–2019 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Chileense nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Navesi || 2002–2006 |- | {{vlagikoon|Chili}} Cristian Iga || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzolo Balbontin || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Daniel Graco || 2008–2012 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcumán || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Australië}} Paul Healy || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Chili}} Elías Santillán || 2016 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Bernard Charreyre || 2016–2017 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcuman || 2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Cross || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || sedert 2018 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Chileense nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Chile national rugby union team|Chileense nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://chile.rugby/ Amptelike webwerf van die Chileense Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile Chili by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.rugbychile.cl/ Chileense rugbygemeenskap] * {{es}} [https://rugbynoticias.cl/ Chileense rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/chile/ Chili op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Chili]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] k3e3q0d9mlsugiqjhujcalm76s2j6iz 2923005 2923001 2026-08-07T21:30:27Z SpesBona 2720 Herbewoord 2923005 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Chili | beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png | unie = [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (FDNR) | bynaam = ''Los Condores'' (“die kondors”) | embleem = die [[Andiese kondor]] | stadion = [[Estadio Municipal de La Pintana]], [[Santiago de Chile]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Clemente Saavedra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Pablo Lemoine]] <small>(sedert 2018)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _chlrugby24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = 001A80 | kouse1 = 001A80 | patroon_la2 = _blueborder | patroon_b2 = _chlrugby24a | patroon_ra2 = _blueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _bluetop | linkerarm2 = 001A80 | liggaam2 = 001A80 | regterarm2 = 001A80 | broek2 = 001A80 | kouse2 = 001A80 | statistiek = Statistiek | toetse = [[José Larenas]] (50)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Santiago Videla]] (268)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Larenas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 0–29 {{ARGru-r}}<br />([[Valparaíso]], [[Chili]]; 20 September 1936) | grootwen = {{CHIru}} 102–0 {{PARru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 3 Mei 2003) | grootverloor = {{ARGru}} 89–6 {{CHIru-r}}<br />(Montevideo, Uruguay; 20 Mei 2009) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2023 | beste = Groepfase in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = chile.rugby }} Die '''Chileense nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Chile'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Chili]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Cóndores'' (Spaans vir: “die kondors”), ontleen aan die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Chili geadministreer deur die [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) wat in 1953 gestig is. Chili word as die vyfde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Chileense rugbyspan is tans (September 2025) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee voormalige Chileense rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Chili het in 1936 sy eerste toetswedstryd teen Argentinië gespeel. In 2022 het Chili vir die eerste keer vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die derde Suid-Amerikaanse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap een titel ingepalm, twaalf keer tweede en 28-keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Chili ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Chili speel tradisioneel in rooi truie met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nasionale Rugbysportfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Chili is die Nasionale Rugbysportfederasie (Spaans: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR). Die beheerliggaam is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FRC) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die ''Chile Sevens'' is die Chileense [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die [[Inheemse volke|inheemse volk]] [[Huilliche]] in die ''Los Lagos''-streek en veral in die [[Chiloé-argipel]], wat tot die [[Mapuche]] behoort, beoefen sedert eeue ’n spel genaamd ''Linao'', wat sekere ooreenkomste met rugby toon. By dié spel probeer tussen 15 en 30 spelers elk, ’n met wol of lappe toegedraaide bal uit [[seewier]] te beweeg na die oorkantse doel wat sowat twee meter wyd is en deur ’n doelwagter verdedig word. Die baldraende spelers moet oor genoeg vaardighede en uithouvermoë beskik om alle vorme van aanvalle te keer en te trotseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2018/03/07/linao-rugby-los-pueblos-originarios-chile/ |title=Linao: el «rugby» de los pueblos originarios del sur de Chile |publisher=Rugby Chile |date=7 Maart 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Chileense hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Dekades lank is dit as ’n feit beskou dat die eerste bekende rugbywedstryd op Chileense bodem in 1894 in [[Iquique]] in die verre noorde van die land gespeel is. Dié wedstryd is deur die bemanning van ’n Britse vragskip teen [[Salpeter]]mynwerkers gespeel. Daarna het die spel glo na die suide na [[Santiago de Chile]] en [[Valparaíso]] versprei. Volgens onlangse navorsings is die eerste wedstryd reeds op 16 Junie 1892 in [[Coronel (Chili)|Coronel]] gespeel. Die bemanning van die Britse oorlogskip ''HMS Warspite'' het teen plaaslike seelui uit die buurdorp [[Concepción]] gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2020/05/05/en-la-semana-del-rugby-chileno-se-reescribe-la-historia-de-su-origen/ |title=Antecedentes históricos podrían reescribir el origen del rugby en Chile |publisher=Rugby Chile |author=Giovanni Quintrel |date=5 Mei 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tot in die 1930’s is rugby in Chili veral deur afstammelinge van die Britse immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-4370-3 |edition=Eerste |url=https://books.google.de/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=rugby+in+chile&source=bl&ots=nA7LKhBdgo&sig=xAyNtyA_qrXGLnbBlj5Bfu_c7mw&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=rugby%20in%20chile&f=false |date=1 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste internasionale ontmoetings === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Chilene se eerste toetswedstryd was op 20 September 1936 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], wat hulle met 0–29 verloor het; dit was die eerste toetswedstryd tussen twee Suid-Amerikaanse spanne. ’n Week later het die tweede toetswedstryd gevolg, waarin hulle met 31–3 geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/85 |title=1936 Argentina tour to Chile |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1938 het die Chilene hul eerste toer na die buurland onderneem en die Argentynse nasionale span twee keer ontmoet, maar albei wedstryde is nie as toetswedstryde geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/90 |title=1938 Chile tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] het hulle eers op 5 Augustus 1948 te staan gekom. Dié toetswedstryd is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] gespeel en het in die eerste Chileense oorwinning geëindig. Die organisasievlak het toegeneem, toe in 1948 die plaaslike beheerliggame in Santiago de Chile en Valparaíso gestig is; in dieselfde jaar het hulle saam die eerste Chileense kampioenskap ''Primera Nacional TOP 10'' van stapel gestuur. In 1953 is die nasionale beheerliggaam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig, wat in 2015 in [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) hernoem is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://rugbyarrv.cl/historia/ |title=Historia |publisher=Asociación Regional de Rugby Valparaíso |date=2012 |accessdate=28 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528031548/http://rugbyarrv.cl/historia/ |archive-date=28 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1951 sou die ''Condores'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Chilene in die derde plek geëindig. Hulle het maklik teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gewen, maar naelskraap teen Uruguay en Argentinië verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1952 het die [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierse nasionale span]] tydens hul Suid-Amerikaanse toer ook Santiago de Chile besoek en die gasheer met 30–0 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/112 |title=1952 Ireland tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1954 het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] nog ’n [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiesspan]] Suid-Amerika besoek en met 34–3 teen die ''Condores'' geseëvier; vanweë die klasverskil het albei Europese beheerliggame aan dié wedstryde nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1958 het Chili tydens die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap in die tweede plek geëindig ná oorwinnings oor [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1959 het die [[Junior Bokke]], die [[Suid-Afrika]]anse o/20-span, ’n Suid-Amerika-toer onderneem, waartydens hulle ook Santiago de Chile besoek het. Soos verwag was die ''Condores'' sonder enige kans en hulle is met 73–0 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/150 |title=1959 Junior Springboks tour to South America |publisher=rugbyarchiv.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In die volgende jaar het ’n tuiswedstryd teen die Franse op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Chile naelskraap teen die Argentynse span verloor, waarop maklike oorwinnings oor Uruguay en Brasilië gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarteenoor het die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 teleurstellend verloop ná ’n gelykop teen Brasilië, maar ook nederlae teen Uruguay en Argentinië, waarvolgens hulle in die vierde en daarmee laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1966 het hulle die ''[[Opkomende Springbokke|Gaselle]]'' gehuisves, ’n Suid-Afrikaanse o/23-keurspan van spelers wat nie in opmerking gekom het vir die amptelike nasionale span nie. Maar ook dié reserwespan het die ''Condores'' oorheers en hulle is met 73–3 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/183 |title=1966 South African Gazelles to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Chili Uruguay kon klop en soos gewoon deur Argentinië verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Popularisering van die rugbyspel === Met uitsondering van die ''Junior Bokke'' se besoek in 1975 het Chili in die 1970’s slegs Suid-Amerikaanse spanne ontmoet. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, is Chili deur Argentinië geklop en het Uruguay verslaan, waarna hulle vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 40–0 geseëvier het; daarop het ’n maklike oorwinning oor Brasilië gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Chili naelskraap teen Uruguay en swak teen Argentinië verloor, waarna hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay met die derde plek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Condores'' ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië, maar ook nederlae teen Argentinië en Uruguay het die Chilene die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 was hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay, asook ’n gelykop teen Uruguay gelyk op punte met laasgenoemde span ná Argentinië, maar hulle het ’n swakker punteverskil gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1978 het die Fransman Jean-Pierre Juanchich die leisels van die nasionale span oorgeneem. Daarbenewens het hy die missie gehad om met baie entoesiasme die rugbyspel in Chili tot meer gewildheid te verhef en dit van sy sosiale nisbestaan te ontneem. Ten einde hiervan het hy deur die hele land gereis, rugby aan baie mense bekend gestel en hulle ook oor die gepaardgaande waardes ingelig. Tydens sy termyn van ses jaar het die aantal klubs van 14 na 120 gegroei. Die nasionale span se destydse [[Kaptein (sport)|kaptein]], Fernando Paulsen, het oor Juanchich gesê: “Hy was ’n nuwe ou wat die parameters verander het; hy het na Chili gekom met ’n heel ander spelstelsel; al die afrigters het aangepas by sy spelstyl.”<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.latercera.com/el-deportivo/noticia/adios-grande-los-78-anos-muere-jean-pierre-juanchich-revolucionario-la-ovalada-chilena/51652/ |title=Adiós a un grande: a los 78 años muere Jean Pierre Juanchich, el revolucionario de la ovalada chilena |publisher=[[La Tercera]] |author=Sebastián Varela |date=30 Januarie 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die militêre diktatuur onder [[Augusto Pinochet]] het Chili noue bande met die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering aangeknoop – maar nie vanweë ideologiese oorwegings nie, eerder weens hul gemeensame status as ’n internasionaal verworpe [[Pariastaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-11-28-declassified-apartheid-profits-pals-with-pinochet/ |title=Declassified: Apartheid Profits –Pals with Pinochet |publisher=[[Daily Maverick]] |date=28 November 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Chilene vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Toe die ''Condores'' in Maart en April 1983 hul eerste toer buite Suid-Amerika aangepak het, het hulle die op sportiewe vlak geïsoleerde Suid-Afrika besoek. Hulle het tien wedstryde teen verskeie keurspanne gespeel, waarvan hulle drie kon wen; toetswedstryde was egter nie op die program nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/384 |title=1983 Chile tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Halwe jaar later het die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrikaanse span]] (nou [[Namibië]]) se teenbesoek in Santiago de Chile gevolg; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/20?Stagione=1983 |title=1983 Minor Tests & Friendly Matches |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Chilene het maklik gewen teen Brasilië en Paraguay, maar hulle is verslaan deur Uruguay, wat met sy eerste Suid-Amerikaanse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Chili kon slegs die derde plek ná Argentinië en Uruguay beklee; twee jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Chili het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Condores'' weer ná Argentinië en Uruguay in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens Suidwes-Afrika se tweede besoek in 1988 is die gasheer met 36–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In Oktober dieselfde jaar was die FDNR in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Chili nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie === [[Lêer:Camiseta de reserva de la Selección de Rugby de Chile.jpg|duimnael|’n Chileense rugbytrui in 2008]] Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het die Chilene weer in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chileense beheerliggaam het in November dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword, waarmee die nasionale span aan rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie kon deelneem.<ref name="Wêreldrugby" /> Twee jaar later was dit vir die eerste keer die geval, toe die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1993 gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aangesien die Chilene slegs die vierde plek kon behaal, hul swakste prestasie sedert 1964, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1995 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste nie-Suid-Amerikaanse span geword om Chili vir ’n amptelike toetswedstryd te besoek; die gasheer kon dié wedstryd met 28–23 wen. Daarteenoor het die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1995 teleurstellend verloop, aangesien hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chilene het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in [[herfs]] 1997 met maklike oorwinnings oor [[Bermudaanse nasionale rugbyspan|Bermuda]], [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] en Paraguay afgeskop. Ná ’n 14–20-nederlaag in April 1998 teen Uruguay het hulle egter die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het Chili soos gewoon die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2011 het Chili twaalf agtereenvolgende keer na Argentinië en Chili in die derde plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die 2000-toernooi was die Chilene drie punte kort van hul eerste oorwinning oor Argentinië wat egter met ’n reserwespan pleks van die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2002 het die ''Condores'' die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering met maklike oorwinnings oor Brasilië en Paraguay afgeskop, waarvolgens hulle die volgende rondte gehaal het. Hier het hulle teen Uruguay en vir die eerste keer ooit teen beide [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom. Hulle kon twee tuisoorwinnings oor Uruguay en die Verenigde State aanteken, maar ná altesaam vier nederlae het hulle in die vierde en laaste plek geëindig, waarmee hulle uitgeskakel is. Hulle was gelyk op punte met die Verenigde State, wat die interkontinentale uitspeelrondte teen Spanje gehaal het, maar hulle het minder [[Drie (sport)|drieë]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Chili aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem. Die eerste toernooi in Suid-Amerika het hulle ná Uruguay in die tweede plek afgesluit. Tydens die tweede en laaste toernooi, waartydens hulle vir die eerste keer Europa besoek het, het hulle ná nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in die vierde en laaste plek geëindig. In Oktober 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste rondte ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië in die eerste plek afgesluit, tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2006, wat gelyktydig as tweede rondte gedien het, kon hulle egter geen oorwinning aanteken nie en het sodoende die interkontinentale uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2009 het Chili in die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering se derde rondte begin, maar hul deelname was net van ’n kort duur. Hoewel hulle Brasilië weer kon klop, is hulle ná die daaropvolgende nederlaag teen Uruguay uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In 2010 was die Chilene op die punt van ’n verrassing, toe hulle die besoekende [[eilandstaat]] [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] amper verslaan het, maar hulle het dié wedstryd met 30–32 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |title=Chile 30 – Tonga 32 |publisher=rugbynoticias.ci |date=29 September 2010 |accessdate=24 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724082256/http://rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar kon hulle Uruguay vir die eerste keer in nege jaar klop, waarmee hulle die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2012 het hulle soos gewoon die derde plek beklee, maar hulle het nogtans die volgende rondte gehaal. Hier kon hulle Brasilië klop, maar hulle het teen Uruguay verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Die ''Condores'' kon die kans nie benut nie en het hul laagtepunt bereik, toe hulle tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 deur beide Brasilië en Paraguay verslaan is en in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later kon hulle herstel en tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay hul eerste Suid-Amerikaanse titel inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Chili ’n tuisoorwinning oor Brasilië aangeteken, voordat hulle ’n aanvanklik noue wedstryd teen Argentinië in die laaste 20 minuut uit die hand laat glip en met 15–52 verloor het. Daarop het nederlae teen die Verenigde State, Uruguay en Kanada gevolg, waarmee hulle die toernooi in die laaste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016 het hul titelverdediging misluk en Chili het in die tweede plek ná Uruguay geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het ná vyf nederlae ook teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het gelyktydig gedien as deel van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering; Chili kon Brasilië en Paraguay klop, maar hulle is deur Uruguay verslaan, waarmee die span in die tweede plek geëindig en weereens vroeg uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Chilene deelgeneem aan die laaste Nasiesbeker, ’n ontwikkelingstoernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; ná ’n oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en ’n nederlaag elk teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/94?Stagione=2017 |title=Cup of Nations 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup warm-up matches - Uruguay vs Chile - 21.jpg|duimnael|Opwarmingswedstryd voor die Rugbywêreldbeker 2023 teen Uruguay in [[Montevideo]]]] Tydens beide die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het die Chilene die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In albei jare het die Amerikaanse Rugbykampioenskap ná vyf nederlae elk ook teleurstellend verloop. Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Condores'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Hulle het die eerste rondte oorspring, aangesien [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] weens ’n aantal [[Covid-19-pandemie|Covid-19-besmettings]] nie kon speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/07/02/chile-advance-in-rwc-qualifiers-after-colombia-match-is-cancelled/ |title=Colombia match cancelled, Chile advance in RWC qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=2 Julie 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In rondte 2 het hulle in ’n driehoekige toernooi die tweede plek tussen Uruguay en Brasilië beklee. Daarmee het hulle die uitspeelwedstryd teen Kanada gehaal. Op ’n naelskraapse 21–22-wegnederlaag het ’n 33–24-tuisoorwinning gevolg, wat hulle na rondte 3 teen die Verenigde State geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchives.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die uitslag in hierdie deurslaggewende uitspeelwedstryd was baie naelskraap: Terwyl hulle die tuiswedstryd in Santiago de Chile met 21–22 verloor het, kon hulle die wegwedstryd in [[Glendale, Colorado|Glendale]], [[Colorado]], met 31–29 wen. Sodoende het die Chilene met een wedstrydpunt teen die gunsteling geseëvier en vir die eerste keer in hul agtste probeerslag vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Julie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Deskundiges was dit voor die toernooi eens, dat die Chilene wenloos sou bly, aangesien hulle reeds hul moontlikhede uitgeput het deur te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38294581/rugby-world-cup-2023-pool-d-preview-england-argentina-japan-samoa-chile |title=RWC 2023 Pool D Preview: Everything you need to know |publisher=ESPNscrum |author=Sam Bruce |date=31 Augustus 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Soos verwag het hulle vier swak nederlae gely teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 12–42), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 10–43), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 0–71) en Argentinië (met 5–59), waarvolgens hulle in die groepfase uitgeskakel is. Teen Japan, Samoa en Engeland het die Chilene vir die eerste keer te staan gekom, terwyl die wedstryd teen Argentinië die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná twee maklike oorwinnings oor Paraguay en Brasilië die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daar het die Chilene in Julie 2025 die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, weer teen die Brasiliane gewen, waarna hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Uruguane volgens algehele telling naelskraap verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarna het die span in die Suid-Amerika-Stille-Oseaan-uitspeelrondte teen Samoa te staan gekom, waar die eerste wedstryd met 32–32 gelykop geëindig het, terwyl Chili die tweede wedstryd tuis met 31–12 gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Dit was die Chilene se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/chile-defeat-samoa-in-front-of-bumper-home-crowd-to-qualify-for-2027-rugby-world-cup-2025928 |title=Chile defeat Samoa in front of bumper home crowd to qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Andean condor (Vultur gryphus) at Colca Canyon.jpg|duimnael|Die [[Andiese kondor]], embleem van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili speel tradisioneel in ’n rooi trui met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, wit broeke en rooi-wit-gestreepte sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Engelse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.umbro.com/en/rugby/club-kits/chile-rugby-21-22-home-and-away-kits/ |title=Chile Rugby X Umbro |publisher=[[Umbro]] |date=23 Mei 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> en die truiborge is Inversiones Latam asook [[Peugeot]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |title=¡Confirmado! Dos años más como sponsor oficial de Los Cóndores Rugby |publisher=Inversiones Latam |author=Catalina Espinoza |date=11 Februarie 2022 |accessdate=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213301/https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |archive-date=18 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2022/06/07/el-leon-se-suma-al-vuelo-de-los-condores-peugeot-firma-alianza-con-la-federacion-deportiva-nacional-de-rugby-de-chile/ |title=El león se suma al vuelo de los ‘Cóndores’: Peugeot firma alianza con la Federación Deportiva Nacional de Rugby de Chile |publisher=Rugby Chile |author=Jorge Aldunate |date=7 Junie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Nasionale Rugbysportfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio La Pintana 1.JPG|duimnael|Die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in [[Santiago de Chile]], tuisstadion van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili se tuisstadion is die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in die hoofstad [[Santiago de Chile]] met ’n kapasiteit van 6&nbsp;000. Dit is in besit van die munisipaliteit [[La Pintana]] wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://chile.as.com/chile/2017/12/27/masdeporte/1514408349_808659.html |title=El Municipal de La Pintana será sede de los Cóndores en 2018 |publisher=Diario AS |date=27 Desember 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Selknam]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.emol.com/noticias/Deportes/2023/02/18/1087128/selknam-debut-super-rugby-americas.html |title=Selknam tuvo un contundente estreno triunfal en el Súper Rugby Américas |publisher=EMOL |date=18 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[CD Santiago Morning]] en ook die Chileense nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Ander tuisstadions sluit in die [[Estadio Elías Figueroa Brander|Estadio Playa Ancha]] in [[Valparaíso]], Club Everton en die [[Estadio Sausalito]] in [[Viña del Mar]], Old John’s in [[Concepción]] en die [[Estadio La Granja]] in [[Curicó]]. Tot op hede het die nasionale span slegs elf tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, mees onlangs in 2023 in Valparaíso. == Toetswedstryde == Chili het 88 van sy 206 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,72%. Chili se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=28;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chile |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 31 || 0 || 31 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 33 || 26 || 5 || 2 || 78,79 |- | {{ENGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{HKGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CANru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 30 || 29 || 1 || 0 || 96,67 |- | {{PERru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{SAMru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 55 || 12 || 42 || 1 || 21,82 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''206''' || '''88''' || '''114''' || '''4''' || '''42,72''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Chili het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Chili aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi een keer gewen en twaalf keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (1): 2015 === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Chili het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Brasilië, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. By al die vier deelnames het hulle die sesde plek behaal. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Chileense nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Chili as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Chili na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Chili nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Chileense span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/12/chile-roster-named-for-romania-and-rugby-world-cup-qualifiers/ |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=12 Junie 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lucas Berti]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Reyes]] || Skrumskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Manuel Bustamante]] || Skrumskakel || Chile Sewes || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Rodrigo Fernández]] || [[Losskakel]] || [[Rugby Colorno|Colorno]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Tomás Salas]] || Losskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Rodrigo Araya]] || [[Senter]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Clemente Armstrong]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Matías Garafulic]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Nicolás Saab]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Santiago Videla]] || Senter || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Cristóbal Game]] || [[Vleuel]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Nicolás Garafulic]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Federico Kennedy]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Ayarza]] || [[Heelagter]] || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Lucas Strabucchi]] || Heelagter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Diego Escobar]] || [[Haker]] || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Salvador Lues]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Benjamín Moreno]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Norman Aguayo]] || [[Stut]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Javier Carrasco]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Matías Dittus]] || Stut || Sarlat || style="text-align:center" | 32 |- | [[Baltazar Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Emilio Shea]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Javier Eissmann]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[SU Agen|Agen]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Santiago Pedrero]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Bruno Sáez]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Augusto Villanueva]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Alfonso Escobar]] || [[Losvoorspeler]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Raimundo Martínez]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Joaquin Milesi]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Clemente Saavedra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Santiago Valenzuela]] || Losvoorspeler || [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Catolica]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Rodrigo Fernández 2023.jpg|duimnael|upright|Rodrigo Fernández (2023)]] Twee voormalige Chileense spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Donald Campbell]] || [[Senter]] || 2012 |- | [[Ian Campbell (rugbyspeler)|Ian Campbell]] || Senter || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Chili se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 50 |- | {{0}}2 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Tomás Dussaillant]] || 2016–2023 || 40 |- | {{0}}4 || [[Ignacio Silva]] || 2010–2023 || 38 |- | {{0}}5 || [[Martín Sigren]] * || 2016–2025 || 37 |- | {{0}}6 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 36 |- | {{0}}7 || [[José Williams]] || 2012–2019 || 34 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Aninat]] || 2010–2021 || 34 |- | {{0}}9 || [[Nikola Bursic]] || 2013–2021 || 30 |- | 10 || [[Beltran Sandoval]] || 2016–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 268 |- | {{0}}2 || [[Javier Valderrama]] || 2008–2015 || 239 |- | {{0}}3 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || 130 |- | {{0}}4 || [[Matías Torrico]] || 2014–2017 || 104 |- | {{0}}5 || [[Francisco Moller]] || 2011–2019 || {{0}}73 |- | {{0}}6 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || {{0}}57 |- | {{0}}7 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || {{0}}55 |- | {{0}}8 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}40 |- | {{0}}9 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}35 |- | 10 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}35 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 11 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || 10 |- | {{0}}3 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || {{0}}9 |- | {{0}}4 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Felipe Valdivia]] || 2010–2017 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Matias Garafulic]] * || 2021–2025 || {{0}}6 |- | 10 || [[Julio Blanc]] || 2019–2019 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Chileense nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Navesi || 2002–2006 |- | {{vlagikoon|Chili}} Cristian Iga || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzolo Balbontin || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Daniel Graco || 2008–2012 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcumán || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Australië}} Paul Healy || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Chili}} Elías Santillán || 2016 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Bernard Charreyre || 2016–2017 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcuman || 2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Cross || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || sedert 2018 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Chileense nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Chile national rugby union team|Chileense nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://chile.rugby/ Amptelike webwerf van die Chileense Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile Chili by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.rugbychile.cl/ Chileense rugbygemeenskap] * {{es}} [https://rugbynoticias.cl/ Chileense rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/chile/ Chili op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Chili]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] jyuqup4mwywj9pi0nm1wmo4i5f8usqh 2923008 2923005 2026-08-07T21:45:52Z SpesBona 2720 Jammer! 2923008 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Chili | beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png | unie = [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (FDNR) | bynaam = ''Los Condores'' (“die kondors”) | embleem = die [[Andiese kondor]] | stadion = [[Estadio Municipal de La Pintana]], [[Santiago de Chile]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Clemente Saavedra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Pablo Lemoine]] <small>(sedert 2018)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _chlrugby24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = 001A80 | kouse1 = 001A80 | patroon_la2 = _blueborder | patroon_b2 = _chlrugby24a | patroon_ra2 = _blueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _bluetop | linkerarm2 = 001A80 | liggaam2 = 001A80 | regterarm2 = 001A80 | broek2 = 001A80 | kouse2 = 001A80 | statistiek = Statistiek | toetse = [[José Larenas]] (50)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Santiago Videla]] (268)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Larenas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 0–29 {{ARGru-r}}<br />([[Valparaíso]], [[Chili]]; 20 September 1936) | grootwen = {{CHIru}} 102–0 {{PARru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 3 Mei 2003) | grootverloor = {{ARGru}} 89–6 {{CHIru-r}}<br />(Montevideo, Uruguay; 20 Mei 2009) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2023 | beste = Groepfase in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = chile.rugby }} Die '''Chileense nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Chile'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Chili]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Cóndores'' (Spaans vir: “die kondors”), ontleen aan die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Chili geadministreer deur die [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) wat in 1953 gestig is. Chili word as die vyfde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Chileense rugbyspan is tans (September 2025) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee voormalige Chileense rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Chili het in 1936 sy eerste toetswedstryd teen Argentinië gespeel. In 2022 het Chili vir die eerste keer vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die derde Suid-Amerikaanse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap een titel ingepalm, twaalf keer tweede en 28-keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Chili ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Chili speel tradisioneel in rooi truie met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nasionale Rugbysportfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Chili is die Nasionale Rugbysportfederasie (Spaans: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR). Die beheerliggaam is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FRC) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die ''Chile Sevens'' is die Chileense [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die [[Inheemse volke|inheemse volk]] [[Huilliche]] in die ''Los Lagos''-streek en veral in die [[Chiloé-argipel]], wat tot die [[Mapuche]] behoort, beoefen sedert eeue ’n spel genaamd ''Linao'', wat sekere ooreenkomste met rugby toon. By dié spel probeer tussen 15 en 30 spelers elk, ’n met wol of lappe toegedraaide bal uit [[seewier]] te beweeg na die oorkantse doel wat sowat twee meter wyd is en deur ’n doelwagter verdedig word. Die baldraende spelers moet oor genoeg vaardighede en uithouvermoë beskik om alle vorme van aanvalle te keer en te trotseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2018/03/07/linao-rugby-los-pueblos-originarios-chile/ |title=Linao: el «rugby» de los pueblos originarios del sur de Chile |publisher=Rugby Chile |date=7 Maart 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Chileense hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Dekades lank is dit as ’n feit beskou dat die eerste bekende rugbywedstryd op Chileense bodem in 1894 in [[Iquique]] in die verre noorde van die land gespeel is. Dié wedstryd is deur die bemanning van ’n Britse vragskip teen [[Salpeter]]mynwerkers gespeel. Daarna het die spel glo na die suide na [[Santiago de Chile]] en [[Valparaíso]] versprei. Volgens onlangse navorsings is die eerste wedstryd reeds op 16 Junie 1892 in [[Coronel (Chili)|Coronel]] gespeel. Die bemanning van die Britse oorlogskip ''HMS Warspite'' het teen plaaslike seelui uit die buurdorp [[Concepción]] gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2020/05/05/en-la-semana-del-rugby-chileno-se-reescribe-la-historia-de-su-origen/ |title=Antecedentes históricos podrían reescribir el origen del rugby en Chile |publisher=Rugby Chile |author=Giovanni Quintrel |date=5 Mei 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tot in die 1930’s is rugby in Chili veral deur afstammelinge van die Britse immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-4370-3 |edition=Eerste |url=https://books.google.de/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=rugby+in+chile&source=bl&ots=nA7LKhBdgo&sig=xAyNtyA_qrXGLnbBlj5Bfu_c7mw&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=rugby%20in%20chile&f=false |date=1 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste internasionale ontmoetings === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Chilene se eerste toetswedstryd was op 20 September 1936 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], wat hulle met 0–29 verloor het; dit was die eerste toetswedstryd tussen twee Suid-Amerikaanse spanne. ’n Week later het die tweede toetswedstryd gevolg, waarin hulle met 31–3 geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/85 |title=1936 Argentina tour to Chile |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1938 het die Chilene hul eerste toer na die buurland onderneem en die Argentynse nasionale span twee keer ontmoet, maar albei wedstryde is nie as toetswedstryde geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/90 |title=1938 Chile tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] het hulle eers op 5 Augustus 1948 te staan gekom. Dié toetswedstryd is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] gespeel en het in die eerste Chileense oorwinning geëindig. Die organisasievlak het toegeneem, toe in 1948 die plaaslike beheerliggame in Santiago de Chile en Valparaíso gestig is; in dieselfde jaar het hulle saam die eerste Chileense kampioenskap ''Primera Nacional TOP 10'' van stapel gestuur. In 1953 is die nasionale beheerliggaam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig, wat in 2015 in [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) hernoem is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://rugbyarrv.cl/historia/ |title=Historia |publisher=Asociación Regional de Rugby Valparaíso |date=2012 |accessdate=28 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528031548/http://rugbyarrv.cl/historia/ |archive-date=28 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1951 sou die ''Condores'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Chilene in die derde plek geëindig. Hulle het maklik teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gewen, maar naelskraap teen Uruguay en Argentinië verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1952 het die [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierse nasionale span]] tydens hul Suid-Amerikaanse toer ook Santiago de Chile besoek en die gasheer met 30–0 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/112 |title=1952 Ireland tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1954 het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] nog ’n [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiesspan]] Suid-Amerika besoek en met 34–3 teen die ''Condores'' geseëvier; vanweë die klasverskil het albei Europese beheerliggame aan dié wedstryde nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1958 het Chili tydens die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap in die tweede plek geëindig ná oorwinnings oor [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1959 het die [[Junior Bokke]], die [[Suid-Afrika]]anse o/20-span, ’n Suid-Amerika-toer onderneem, waartydens hulle ook Santiago de Chile besoek het. Soos verwag was die ''Condores'' sonder enige kans en hulle is met 73–0 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/150 |title=1959 Junior Springboks tour to South America |publisher=rugbyarchiv.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In die volgende jaar het ’n tuiswedstryd teen die Franse op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Chile naelskraap teen die Argentynse span verloor, waarop maklike oorwinnings oor Uruguay en Brasilië gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarteenoor het die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 teleurstellend verloop ná ’n gelykop teen Brasilië, maar ook nederlae teen Uruguay en Argentinië, waarvolgens hulle in die vierde en daarmee laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1966 het hulle die ''[[Opkomende Springbokke|Gaselle]]'' gehuisves, ’n Suid-Afrikaanse o/23-keurspan van spelers wat nie in opmerking gekom het vir die amptelike nasionale span nie. Maar ook dié reserwespan het die ''Condores'' oorheers en hulle is met 73–3 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/183 |title=1966 South African Gazelles to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Chili Uruguay kon klop en soos gewoon deur Argentinië verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Popularisering van die rugbyspel === Met uitsondering van die ''Junior Bokke'' se besoek in 1975 het Chili in die 1970’s slegs Suid-Amerikaanse spanne ontmoet. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, is Chili deur Argentinië geklop en het Uruguay verslaan, waarna hulle vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 40–0 geseëvier het; daarop het ’n maklike oorwinning oor Brasilië gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Chili naelskraap teen Uruguay en swak teen Argentinië verloor, waarna hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay met die derde plek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Condores'' ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië, maar ook nederlae teen Argentinië en Uruguay het die Chilene die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 was hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay, asook ’n gelykop teen Uruguay gelyk op punte met laasgenoemde span ná Argentinië, maar hulle het ’n swakker punteverskil gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1978 het die Fransman Jean-Pierre Juanchich die leisels van die nasionale span oorgeneem. Daarbenewens het hy die missie gehad om met baie entoesiasme die rugbyspel in Chili tot meer gewildheid te verhef en dit van sy sosiale nisbestaan te ontneem. Ten einde hiervan het hy deur die hele land gereis, rugby aan baie mense bekend gestel en hulle ook oor die gepaardgaande waardes ingelig. Tydens sy termyn van ses jaar het die aantal klubs van 14 na 120 gegroei. Die nasionale span se destydse [[Kaptein (sport)|kaptein]], Fernando Paulsen, het oor Juanchich gesê: “Hy was ’n nuwe ou wat die parameters verander het; hy het na Chili gekom met ’n heel ander spelstelsel; al die afrigters het aangepas by sy spelstyl.”<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.latercera.com/el-deportivo/noticia/adios-grande-los-78-anos-muere-jean-pierre-juanchich-revolucionario-la-ovalada-chilena/51652/ |title=Adiós a un grande: a los 78 años muere Jean Pierre Juanchich, el revolucionario de la ovalada chilena |publisher=[[La Tercera]] |author=Sebastián Varela |date=30 Januarie 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die militêre diktatuur onder [[Augusto Pinochet]] het Chili noue bande met die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering aangeknoop – maar nie vanweë ideologiese oorwegings nie, eerder weens hul gemeensame status as ’n internasionaal verworpe [[Pariastaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-11-28-declassified-apartheid-profits-pals-with-pinochet/ |title=Declassified: Apartheid Profits –Pals with Pinochet |publisher=[[Daily Maverick]] |date=28 November 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Chilene vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Toe die ''Condores'' in Maart en April 1983 hul eerste toer buite Suid-Amerika aangepak het, het hulle die op sportiewe vlak geïsoleerde Suid-Afrika besoek. Hulle het tien wedstryde teen verskeie keurspanne gespeel, waarvan hulle drie kon wen; toetswedstryde was egter nie op die program nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/384 |title=1983 Chile tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Halwe jaar later het die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrikaanse span]] (nou [[Namibië]]) se teenbesoek in Santiago de Chile gevolg; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/20?Stagione=1983 |title=1983 Minor Tests & Friendly Matches |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Chilene het maklik gewen teen Brasilië en Paraguay, maar hulle is verslaan deur Uruguay, wat met sy eerste Suid-Amerikaanse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Chili kon slegs die derde plek ná Argentinië en Uruguay beklee; twee jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Chili het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Condores'' weer ná Argentinië en Uruguay in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens Suidwes-Afrika se tweede besoek in 1988 is die gasheer met 36–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In Oktober dieselfde jaar was die Chileense beheerliggaam in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Chili nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie === [[Lêer:Camiseta de reserva de la Selección de Rugby de Chile.jpg|duimnael|’n Chileense rugbytrui in 2008]] Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het die Chilene weer in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chileense beheerliggaam het in November dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword, waarmee die nasionale span aan rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie kon deelneem.<ref name="Wêreldrugby" /> Twee jaar later was dit vir die eerste keer die geval, toe die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1993 gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aangesien die Chilene slegs die vierde plek kon behaal, hul swakste prestasie sedert 1964, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1995 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste nie-Suid-Amerikaanse span geword om Chili vir ’n amptelike toetswedstryd te besoek; die gasheer kon dié wedstryd met 28–23 wen. Daarteenoor het die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1995 teleurstellend verloop, aangesien hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chilene het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in [[herfs]] 1997 met maklike oorwinnings oor [[Bermudaanse nasionale rugbyspan|Bermuda]], [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] en Paraguay afgeskop. Ná ’n 14–20-nederlaag in April 1998 teen Uruguay het hulle egter die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het Chili soos gewoon die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2011 het Chili twaalf agtereenvolgende keer na Argentinië en Chili in die derde plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die 2000-toernooi was die Chilene drie punte kort van hul eerste oorwinning oor Argentinië wat egter met ’n reserwespan pleks van die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2002 het die ''Condores'' die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering met maklike oorwinnings oor Brasilië en Paraguay afgeskop, waarvolgens hulle die volgende rondte gehaal het. Hier het hulle teen Uruguay en vir die eerste keer ooit teen beide [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom. Hulle kon twee tuisoorwinnings oor Uruguay en die Verenigde State aanteken, maar ná altesaam vier nederlae het hulle in die vierde en laaste plek geëindig, waarmee hulle uitgeskakel is. Hulle was gelyk op punte met die Verenigde State, wat die interkontinentale uitspeelrondte teen Spanje gehaal het, maar hulle het minder [[Drie (sport)|drieë]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Chili aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem. Die eerste toernooi in Suid-Amerika het hulle ná Uruguay in die tweede plek afgesluit. Tydens die tweede en laaste toernooi, waartydens hulle vir die eerste keer Europa besoek het, het hulle ná nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in die vierde en laaste plek geëindig. In Oktober 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste rondte ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië in die eerste plek afgesluit, tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2006, wat gelyktydig as tweede rondte gedien het, kon hulle egter geen oorwinning aanteken nie en het sodoende die interkontinentale uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2009 het Chili in die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering se derde rondte begin, maar hul deelname was net van ’n kort duur. Hoewel hulle Brasilië weer kon klop, is hulle ná die daaropvolgende nederlaag teen Uruguay uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In 2010 was die Chilene op die punt van ’n verrassing, toe hulle die besoekende [[eilandstaat]] [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] amper verslaan het, maar hulle het dié wedstryd met 30–32 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |title=Chile 30 – Tonga 32 |publisher=rugbynoticias.ci |date=29 September 2010 |accessdate=24 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724082256/http://rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar kon hulle Uruguay vir die eerste keer in nege jaar klop, waarmee hulle die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2012 het hulle soos gewoon die derde plek beklee, maar hulle het nogtans die volgende rondte gehaal. Hier kon hulle Brasilië klop, maar hulle het teen Uruguay verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Die ''Condores'' kon die kans nie benut nie en het hul laagtepunt bereik, toe hulle tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 deur beide Brasilië en Paraguay verslaan is en in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later kon hulle herstel en tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay hul eerste Suid-Amerikaanse titel inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Chili ’n tuisoorwinning oor Brasilië aangeteken, voordat hulle ’n aanvanklik noue wedstryd teen Argentinië in die laaste 20 minuut uit die hand laat glip en met 15–52 verloor het. Daarop het nederlae teen die Verenigde State, Uruguay en Kanada gevolg, waarmee hulle die toernooi in die laaste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016 het hul titelverdediging misluk en Chili het in die tweede plek ná Uruguay geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het ná vyf nederlae ook teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het gelyktydig gedien as deel van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering; Chili kon Brasilië en Paraguay klop, maar hulle is deur Uruguay verslaan, waarmee die span in die tweede plek geëindig en weereens vroeg uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Chilene deelgeneem aan die laaste Nasiesbeker, ’n ontwikkelingstoernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; ná ’n oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en ’n nederlaag elk teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/94?Stagione=2017 |title=Cup of Nations 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup warm-up matches - Uruguay vs Chile - 21.jpg|duimnael|Opwarmingswedstryd voor die Rugbywêreldbeker 2023 teen Uruguay in [[Montevideo]]]] Tydens beide die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het die Chilene die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In albei jare het die Amerikaanse Rugbykampioenskap ná vyf nederlae elk ook teleurstellend verloop. Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Condores'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Hulle het die eerste rondte oorspring, aangesien [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] weens ’n aantal [[Covid-19-pandemie|Covid-19-besmettings]] nie kon speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/07/02/chile-advance-in-rwc-qualifiers-after-colombia-match-is-cancelled/ |title=Colombia match cancelled, Chile advance in RWC qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=2 Julie 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In rondte 2 het hulle in ’n driehoekige toernooi die tweede plek tussen Uruguay en Brasilië beklee. Daarmee het hulle die uitspeelwedstryd teen Kanada gehaal. Op ’n naelskraapse 21–22-wegnederlaag het ’n 33–24-tuisoorwinning gevolg, wat hulle na rondte 3 teen die Verenigde State geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchives.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die uitslag in hierdie deurslaggewende uitspeelwedstryd was baie naelskraap: Terwyl hulle die tuiswedstryd in Santiago de Chile met 21–22 verloor het, kon hulle die wegwedstryd in [[Glendale, Colorado|Glendale]], [[Colorado]], met 31–29 wen. Sodoende het die Chilene met een wedstrydpunt teen die gunsteling geseëvier en vir die eerste keer in hul agtste probeerslag vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Julie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Deskundiges was dit voor die toernooi eens, dat die Chilene wenloos sou bly, aangesien hulle reeds hul moontlikhede uitgeput het deur te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38294581/rugby-world-cup-2023-pool-d-preview-england-argentina-japan-samoa-chile |title=RWC 2023 Pool D Preview: Everything you need to know |publisher=ESPNscrum |author=Sam Bruce |date=31 Augustus 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Soos verwag het hulle vier swak nederlae gely teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 12–42), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 10–43), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 0–71) en Argentinië (met 5–59), waarvolgens hulle in die groepfase uitgeskakel is. Teen Japan, Samoa en Engeland het die Chilene vir die eerste keer te staan gekom, terwyl die wedstryd teen Argentinië die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná twee maklike oorwinnings oor Paraguay en Brasilië die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daar het die Chilene in Julie 2025 die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, weer teen die Brasiliane gewen, waarna hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Uruguane volgens algehele telling naelskraap verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarna het die span in die Suid-Amerika-Stille-Oseaan-uitspeelrondte teen Samoa te staan gekom, waar die eerste wedstryd met 32–32 gelykop geëindig het, terwyl Chili die tweede wedstryd tuis met 31–12 gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Dit was die Chilene se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/chile-defeat-samoa-in-front-of-bumper-home-crowd-to-qualify-for-2027-rugby-world-cup-2025928 |title=Chile defeat Samoa in front of bumper home crowd to qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Andean condor (Vultur gryphus) at Colca Canyon.jpg|duimnael|Die [[Andiese kondor]], embleem van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili speel tradisioneel in ’n rooi trui met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, wit broeke en rooi-wit-gestreepte sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Engelse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.umbro.com/en/rugby/club-kits/chile-rugby-21-22-home-and-away-kits/ |title=Chile Rugby X Umbro |publisher=[[Umbro]] |date=23 Mei 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> en die truiborge is Inversiones Latam asook [[Peugeot]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |title=¡Confirmado! Dos años más como sponsor oficial de Los Cóndores Rugby |publisher=Inversiones Latam |author=Catalina Espinoza |date=11 Februarie 2022 |accessdate=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213301/https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |archive-date=18 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2022/06/07/el-leon-se-suma-al-vuelo-de-los-condores-peugeot-firma-alianza-con-la-federacion-deportiva-nacional-de-rugby-de-chile/ |title=El león se suma al vuelo de los ‘Cóndores’: Peugeot firma alianza con la Federación Deportiva Nacional de Rugby de Chile |publisher=Rugby Chile |author=Jorge Aldunate |date=7 Junie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Nasionale Rugbysportfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio La Pintana 1.JPG|duimnael|Die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in [[Santiago de Chile]], tuisstadion van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili se tuisstadion is die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in die hoofstad [[Santiago de Chile]] met ’n kapasiteit van 6&nbsp;000. Dit is in besit van die munisipaliteit [[La Pintana]] wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://chile.as.com/chile/2017/12/27/masdeporte/1514408349_808659.html |title=El Municipal de La Pintana será sede de los Cóndores en 2018 |publisher=Diario AS |date=27 Desember 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Selknam]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.emol.com/noticias/Deportes/2023/02/18/1087128/selknam-debut-super-rugby-americas.html |title=Selknam tuvo un contundente estreno triunfal en el Súper Rugby Américas |publisher=EMOL |date=18 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[CD Santiago Morning]] en ook die Chileense nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Ander tuisstadions sluit in die [[Estadio Elías Figueroa Brander|Estadio Playa Ancha]] in [[Valparaíso]], Club Everton en die [[Estadio Sausalito]] in [[Viña del Mar]], Old John’s in [[Concepción]] en die [[Estadio La Granja]] in [[Curicó]]. Tot op hede het die nasionale span slegs elf tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, mees onlangs in 2023 in Valparaíso. == Toetswedstryde == Chili het 88 van sy 206 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,72%. Chili se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=28;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chile |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 31 || 0 || 31 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 33 || 26 || 5 || 2 || 78,79 |- | {{ENGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{HKGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CANru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 30 || 29 || 1 || 0 || 96,67 |- | {{PERru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{SAMru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 55 || 12 || 42 || 1 || 21,82 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''206''' || '''88''' || '''114''' || '''4''' || '''42,72''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Chili het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Chili aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi een keer gewen en twaalf keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (1): 2015 === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Chili het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Brasilië, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. By al die vier deelnames het hulle die sesde plek behaal. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Chileense nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Chili as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Chili na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Chili nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Chileense span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/12/chile-roster-named-for-romania-and-rugby-world-cup-qualifiers/ |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=12 Junie 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lucas Berti]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Reyes]] || Skrumskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Manuel Bustamante]] || Skrumskakel || Chile Sewes || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Rodrigo Fernández]] || [[Losskakel]] || [[Rugby Colorno|Colorno]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Tomás Salas]] || Losskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Rodrigo Araya]] || [[Senter]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Clemente Armstrong]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Matías Garafulic]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Nicolás Saab]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Santiago Videla]] || Senter || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Cristóbal Game]] || [[Vleuel]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Nicolás Garafulic]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Federico Kennedy]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Ayarza]] || [[Heelagter]] || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Lucas Strabucchi]] || Heelagter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Diego Escobar]] || [[Haker]] || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Salvador Lues]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Benjamín Moreno]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Norman Aguayo]] || [[Stut]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Javier Carrasco]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Matías Dittus]] || Stut || Sarlat || style="text-align:center" | 32 |- | [[Baltazar Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Emilio Shea]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Javier Eissmann]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[SU Agen|Agen]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Santiago Pedrero]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Bruno Sáez]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Augusto Villanueva]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Alfonso Escobar]] || [[Losvoorspeler]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Raimundo Martínez]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Joaquin Milesi]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Clemente Saavedra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Santiago Valenzuela]] || Losvoorspeler || [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Catolica]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Rodrigo Fernández 2023.jpg|duimnael|upright|Rodrigo Fernández (2023)]] Twee voormalige Chileense spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Donald Campbell]] || [[Senter]] || 2012 |- | [[Ian Campbell (rugbyspeler)|Ian Campbell]] || Senter || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Chili se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 50 |- | {{0}}2 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Tomás Dussaillant]] || 2016–2023 || 40 |- | {{0}}4 || [[Ignacio Silva]] || 2010–2023 || 38 |- | {{0}}5 || [[Martín Sigren]] * || 2016–2025 || 37 |- | {{0}}6 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 36 |- | {{0}}7 || [[José Williams]] || 2012–2019 || 34 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Aninat]] || 2010–2021 || 34 |- | {{0}}9 || [[Nikola Bursic]] || 2013–2021 || 30 |- | 10 || [[Beltran Sandoval]] || 2016–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 268 |- | {{0}}2 || [[Javier Valderrama]] || 2008–2015 || 239 |- | {{0}}3 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || 130 |- | {{0}}4 || [[Matías Torrico]] || 2014–2017 || 104 |- | {{0}}5 || [[Francisco Moller]] || 2011–2019 || {{0}}73 |- | {{0}}6 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || {{0}}57 |- | {{0}}7 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || {{0}}55 |- | {{0}}8 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}40 |- | {{0}}9 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}35 |- | 10 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}35 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 11 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || 10 |- | {{0}}3 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || {{0}}9 |- | {{0}}4 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Felipe Valdivia]] || 2010–2017 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Matias Garafulic]] * || 2021–2025 || {{0}}6 |- | 10 || [[Julio Blanc]] || 2019–2019 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Chileense nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Navesi || 2002–2006 |- | {{vlagikoon|Chili}} Cristian Iga || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzolo Balbontin || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Daniel Graco || 2008–2012 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcumán || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Australië}} Paul Healy || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Chili}} Elías Santillán || 2016 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Bernard Charreyre || 2016–2017 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcuman || 2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Cross || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || sedert 2018 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Chileense nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Chile national rugby union team|Chileense nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://chile.rugby/ Amptelike webwerf van die Chileense Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile Chili by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.rugbychile.cl/ Chileense rugbygemeenskap] * {{es}} [https://rugbynoticias.cl/ Chileense rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/chile/ Chili op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Chili]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 4gcpvpa4ge1c5dy9zzh14bpw8pic8k4 2923010 2923008 2026-08-07T21:55:17Z SpesBona 2720 Jammer!² 2923010 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Chili | beeld = Kenteken van die Chileense nasionale rugbyspan.png | unie = [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (FDNR) | bynaam = ''Los Condores'' (“die kondors”) | embleem = die [[Andiese kondor]] | stadion = [[Estadio Municipal de La Pintana]], [[Santiago de Chile]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Clemente Saavedra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Pablo Lemoine]] <small>(sedert 2018)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _chlrugby24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = 001A80 | kouse1 = 001A80 | patroon_la2 = _blueborder | patroon_b2 = _chlrugby24a | patroon_ra2 = _blueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _bluetop | linkerarm2 = 001A80 | liggaam2 = 001A80 | regterarm2 = 001A80 | broek2 = 001A80 | kouse2 = 001A80 | statistiek = Statistiek | toetse = [[José Larenas]] (50)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Santiago Videla]] (268)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[José Larenas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 0–29 {{ARGru-r}}<br />([[Valparaíso]], [[Chili]]; 20 September 1936) | grootwen = {{CHIru}} 102–0 {{PARru-r}}<br />([[Montevideo]], [[Uruguay]]; 3 Mei 2003) | grootverloor = {{ARGru}} 89–6 {{CHIru-r}}<br />(Montevideo, Uruguay; 20 Mei 2009) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2023 | beste = Groepfase in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = chile.rugby }} Die '''Chileense nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Chile'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Chili]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Cóndores'' (Spaans vir: “die kondors”), ontleen aan die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Chili geadministreer deur die [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) wat in 1953 gestig is. Chili word as die vyfde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Chileense rugbyspan is tans (September 2025) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee voormalige Chileense rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Chili het in 1936 sy eerste toetswedstryd teen Argentinië gespeel. In 2022 het Chili vir die eerste keer vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die derde Suid-Amerikaanse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap een titel ingepalm, twaalf keer tweede en 28-keer in die derde plek geëindig. Sedert 2016 neem Chili ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Kanada, Uruguay en die Verenigde State. Chili speel tradisioneel in rooi truie met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nasionale Rugbysportfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Chili is die Nasionale Rugbysportfederasie (Spaans: ''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR). Die beheerliggaam is in 1953 onder die naam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig en het in 1991 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile |title=Chile |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Chileense beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Primera Nacional TOP 10'' wat in 1948 gestig is en tans deur tien spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Santiago de Chile]] of die metropolitaanse gebied. In die verlede was die meeste spelers van die Chileense nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Chileense spelers egter uit vir die keurspan [[Selknam]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=7 Augustus 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Nasionale Rugbysportfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Chili oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die ''Chile Sevens'' is die Chileense [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die [[Inheemse volke|inheemse volk]] [[Huilliche]] in die ''Los Lagos''-streek en veral in die [[Chiloé-argipel]], wat tot die [[Mapuche]] behoort, beoefen sedert eeue ’n spel genaamd ''Linao'', wat sekere ooreenkomste met rugby toon. By dié spel probeer tussen 15 en 30 spelers elk, ’n met wol of lappe toegedraaide bal uit [[seewier]] te beweeg na die oorkantse doel wat sowat twee meter wyd is en deur ’n doelwagter verdedig word. Die baldraende spelers moet oor genoeg vaardighede en uithouvermoë beskik om alle vorme van aanvalle te keer en te trotseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2018/03/07/linao-rugby-los-pueblos-originarios-chile/ |title=Linao: el «rugby» de los pueblos originarios del sur de Chile |publisher=Rugby Chile |date=7 Maart 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Net soos in ander Suid-Amerikaanse lande is rugby aan die einde van die laat 19de eeu deur [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrante na Chileense hawestede saamgebring.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=65}}</ref> Dekades lank is dit as ’n feit beskou dat die eerste bekende rugbywedstryd op Chileense bodem in 1894 in [[Iquique]] in die verre noorde van die land gespeel is. Dié wedstryd is deur die bemanning van ’n Britse vragskip teen [[Salpeter]]mynwerkers gespeel. Daarna het die spel glo na die suide na [[Santiago de Chile]] en [[Valparaíso]] versprei. Volgens onlangse navorsings is die eerste wedstryd reeds op 16 Junie 1892 in [[Coronel (Chili)|Coronel]] gespeel. Die bemanning van die Britse oorlogskip ''HMS Warspite'' het teen plaaslike seelui uit die buurdorp [[Concepción]] gespeel.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2020/05/05/en-la-semana-del-rugby-chileno-se-reescribe-la-historia-de-su-origen/ |title=Antecedentes históricos podrían reescribir el origen del rugby en Chile |publisher=Rugby Chile |author=Giovanni Quintrel |date=5 Mei 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tot in die 1930’s is rugby in Chili veral deur afstammelinge van die Britse immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A Global History of Rugby |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-4370-3 |edition=Eerste |url=https://books.google.de/books?id=sTRJCgAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=rugby+in+chile&source=bl&ots=nA7LKhBdgo&sig=xAyNtyA_qrXGLnbBlj5Bfu_c7mw&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=rugby%20in%20chile&f=false |date=1 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste internasionale ontmoetings === [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951]] Die Chilene se eerste toetswedstryd was op 20 September 1936 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], wat hulle met 0–29 verloor het; dit was die eerste toetswedstryd tussen twee Suid-Amerikaanse spanne. ’n Week later het die tweede toetswedstryd gevolg, waarin hulle met 31–3 geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/85 |title=1936 Argentina tour to Chile |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1938 het die Chilene hul eerste toer na die buurland onderneem en die Argentynse nasionale span twee keer ontmoet, maar albei wedstryde is nie as toetswedstryde geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/90 |title=1938 Chile tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] het hulle eers op 5 Augustus 1948 te staan gekom. Dié toetswedstryd is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] gespeel en het in die eerste Chileense oorwinning geëindig. Die organisasievlak het toegeneem, toe in 1948 die plaaslike beheerliggame in Santiago de Chile en Valparaíso gestig is; in dieselfde jaar het hulle saam die eerste Chileense kampioenskap ''Primera Nacional TOP 10'' van stapel gestuur. In 1953 is die nasionale beheerliggaam Chileense Rugbyfederasie (''Federación Chilena de Rugby'', FCR) gestig, wat in 2015 in [[Nasionale Rugbysportfederasie]] (''Federación Deportiva Nacional de Rugby'', FDNR) hernoem is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://rugbyarrv.cl/historia/ |title=Historia |publisher=Asociación Regional de Rugby Valparaíso |date=2012 |accessdate=28 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528031548/http://rugbyarrv.cl/historia/ |archive-date=28 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1951 sou die ''Condores'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Chilene in die derde plek geëindig. Hulle het maklik teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gewen, maar naelskraap teen Uruguay en Argentinië verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1952 het die [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierse nasionale span]] tydens hul Suid-Amerikaanse toer ook Santiago de Chile besoek en die gasheer met 30–0 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/112 |title=1952 Ireland tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1954 het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] nog ’n [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasiesspan]] Suid-Amerika besoek en met 34–3 teen die ''Condores'' geseëvier; vanweë die klasverskil het albei Europese beheerliggame aan dié wedstryde nie amptelike toetsstatus toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/121 |title=1954 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1958 het Chili tydens die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap in die tweede plek geëindig ná oorwinnings oor [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1959 het die [[Junior Bokke]], die [[Suid-Afrika]]anse o/20-span, ’n Suid-Amerika-toer onderneem, waartydens hulle ook Santiago de Chile besoek het. Soos verwag was die ''Condores'' sonder enige kans en hulle is met 73–0 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/150 |title=1959 Junior Springboks tour to South America |publisher=rugbyarchiv.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In die volgende jaar het ’n tuiswedstryd teen die Franse op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/156 |title=1960 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Chile naelskraap teen die Argentynse span verloor, waarop maklike oorwinnings oor Uruguay en Brasilië gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarteenoor het die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 teleurstellend verloop ná ’n gelykop teen Brasilië, maar ook nederlae teen Uruguay en Argentinië, waarvolgens hulle in die vierde en daarmee laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1966 het hulle die ''[[Opkomende Springbokke|Gaselle]]'' gehuisves, ’n Suid-Afrikaanse o/23-keurspan van spelers wat nie in opmerking gekom het vir die amptelike nasionale span nie. Maar ook dié reserwespan het die ''Condores'' oorheers en hulle is met 73–3 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/183 |title=1966 South African Gazelles to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Chili Uruguay kon klop en soos gewoon deur Argentinië verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Popularisering van die rugbyspel === Met uitsondering van die ''Junior Bokke'' se besoek in 1975 het Chili in die 1970’s slegs Suid-Amerikaanse spanne ontmoet. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, is Chili deur Argentinië geklop en het Uruguay verslaan, waarna hulle vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 40–0 geseëvier het; daarop het ’n maklike oorwinning oor Brasilië gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Chili naelskraap teen Uruguay en swak teen Argentinië verloor, waarna hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay met die derde plek tevrede moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Condores'' ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay, asook ’n nederlaag teen Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië, maar ook nederlae teen Argentinië en Uruguay het die Chilene die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 was hulle ná oorwinnings oor Brasilië en Paraguay, asook ’n gelykop teen Uruguay gelyk op punte met laasgenoemde span ná Argentinië, maar hulle het ’n swakker punteverskil gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1978 het die Fransman Jean-Pierre Juanchich die leisels van die nasionale span oorgeneem. Daarbenewens het hy die missie gehad om met baie entoesiasme die rugbyspel in Chili tot meer gewildheid te verhef en dit van sy sosiale nisbestaan te ontneem. Ten einde hiervan het hy deur die hele land gereis, rugby aan baie mense bekend gestel en hulle ook oor die gepaardgaande waardes ingelig. Tydens sy termyn van ses jaar het die aantal klubs van 14 na 120 gegroei. Die nasionale span se destydse [[Kaptein (sport)|kaptein]], Fernando Paulsen, het oor Juanchich gesê: “Hy was ’n nuwe ou wat die parameters verander het; hy het na Chili gekom met ’n heel ander spelstelsel; al die afrigters het aangepas by sy spelstyl.”<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.latercera.com/el-deportivo/noticia/adios-grande-los-78-anos-muere-jean-pierre-juanchich-revolucionario-la-ovalada-chilena/51652/ |title=Adiós a un grande: a los 78 años muere Jean Pierre Juanchich, el revolucionario de la ovalada chilena |publisher=[[La Tercera]] |author=Sebastián Varela |date=30 Januarie 2018 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die militêre diktatuur onder [[Augusto Pinochet]] het Chili noue bande met die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering aangeknoop – maar nie vanweë ideologiese oorwegings nie, eerder weens hul gemeensame status as ’n internasionaal verworpe [[Pariastaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-11-28-declassified-apartheid-profits-pals-with-pinochet/ |title=Declassified: Apartheid Profits –Pals with Pinochet |publisher=[[Daily Maverick]] |date=28 November 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Nadat die buurland [[Argentinië]] ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Chilene vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Toe die ''Condores'' in Maart en April 1983 hul eerste toer buite Suid-Amerika aangepak het, het hulle die op sportiewe vlak geïsoleerde Suid-Afrika besoek. Hulle het tien wedstryde teen verskeie keurspanne gespeel, waarvan hulle drie kon wen; toetswedstryde was egter nie op die program nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/384 |title=1983 Chile tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Halwe jaar later het die [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrikaanse span]] (nou [[Namibië]]) se teenbesoek in Santiago de Chile gevolg; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/20?Stagione=1983 |title=1983 Minor Tests & Friendly Matches |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Chilene het maklik gewen teen Brasilië en Paraguay, maar hulle is verslaan deur Uruguay, wat met sy eerste Suid-Amerikaanse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Chili kon slegs die derde plek ná Argentinië en Uruguay beklee; twee jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Chili het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Condores'' weer ná Argentinië en Uruguay in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens Suidwes-Afrika se tweede besoek in 1988 is die gasheer met 36–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In Oktober dieselfde jaar was die Chileense beheerliggaam in [[Asunción]] een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Chili nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie === [[Lêer:Camiseta de reserva de la Selección de Rugby de Chile.jpg|duimnael|’n Chileense rugbytrui in 2008]] Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het die Chilene weer in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chileense beheerliggaam het in November dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword, waarmee die nasionale span aan rugbywêreldbekerkwalifiseringtoernooie kon deelneem.<ref name="Wêreldrugby" /> Twee jaar later was dit vir die eerste keer die geval, toe die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1993 gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Aangesien die Chilene slegs die vierde plek kon behaal, hul swakste prestasie sedert 1964, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 1995 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste nie-Suid-Amerikaanse span geword om Chili vir ’n amptelike toetswedstryd te besoek; die gasheer kon dié wedstryd met 28–23 wen. Daarteenoor het die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1995 teleurstellend verloop, aangesien hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Chilene het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in [[herfs]] 1997 met maklike oorwinnings oor [[Bermudaanse nasionale rugbyspan|Bermuda]], [[Trinidad en Tobago se nasionale rugbyspan|Trinidad en Tobago]] en Paraguay afgeskop. Ná ’n 14–20-nederlaag in April 1998 teen Uruguay het hulle egter die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het Chili soos gewoon die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2011 het Chili twaalf agtereenvolgende keer na Argentinië en Chili in die derde plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die 2000-toernooi was die Chilene drie punte kort van hul eerste oorwinning oor Argentinië wat egter met ’n reserwespan pleks van die nasionale span uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2000 |title=Sudamericano de Rugby 2000 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2002 het die ''Condores'' die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering met maklike oorwinnings oor Brasilië en Paraguay afgeskop, waarvolgens hulle die volgende rondte gehaal het. Hier het hulle teen Uruguay en vir die eerste keer ooit teen beide [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom. Hulle kon twee tuisoorwinnings oor Uruguay en die Verenigde State aanteken, maar ná altesaam vier nederlae het hulle in die vierde en laaste plek geëindig, waarmee hulle uitgeskakel is. Hulle was gelyk op punte met die Verenigde State, wat die interkontinentale uitspeelrondte teen Spanje gehaal het, maar hulle het minder [[Drie (sport)|drieë]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Chili aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem. Die eerste toernooi in Suid-Amerika het hulle ná Uruguay in die tweede plek afgesluit. Tydens die tweede en laaste toernooi, waartydens hulle vir die eerste keer Europa besoek het, het hulle ná nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in die vierde en laaste plek geëindig. In Oktober 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste rondte ná oorwinnings oor Paraguay en Brasilië in die eerste plek afgesluit, tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2006, wat gelyktydig as tweede rondte gedien het, kon hulle egter geen oorwinning aanteken nie en het sodoende die interkontinentale uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In April 2009 het Chili in die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering se derde rondte begin, maar hul deelname was net van ’n kort duur. Hoewel hulle Brasilië weer kon klop, is hulle ná die daaropvolgende nederlaag teen Uruguay uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === [[Lêer:2016 South American Rugby Championship - Uruguay vs Chile - 14.JPG|duimnael|Chili teen Uruguay tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]] In 2010 was die Chilene op die punt van ’n verrassing, toe hulle die besoekende [[eilandstaat]] [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] amper verslaan het, maar hulle het dié wedstryd met 30–32 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |title=Chile 30 – Tonga 32 |publisher=rugbynoticias.ci |date=29 September 2010 |accessdate=24 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724082256/http://rugbynoticias.cl/2010/09/chile-30-tonga-32/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar kon hulle Uruguay vir die eerste keer in nege jaar klop, waarmee hulle die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In 2012 het hulle soos gewoon die derde plek beklee, maar hulle het nogtans die volgende rondte gehaal. Hier kon hulle Brasilië klop, maar hulle het teen Uruguay verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Die ''Condores'' kon die kans nie benut nie en het hul laagtepunt bereik, toe hulle tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 deur beide Brasilië en Paraguay verslaan is en in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> ’n Jaar later kon hulle herstel en tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 ná oorwinnings oor Brasilië, Paraguay en Uruguay hul eerste Suid-Amerikaanse titel inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Chili ’n tuisoorwinning oor Brasilië aangeteken, voordat hulle ’n aanvanklik noue wedstryd teen Argentinië in die laaste 20 minuut uit die hand laat glip en met 15–52 verloor het. Daarop het nederlae teen die Verenigde State, Uruguay en Kanada gevolg, waarmee hulle die toernooi in die laaste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2016 |title=Americas Rugby Championship 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016 het hul titelverdediging misluk en Chili het in die tweede plek ná Uruguay geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het ná vyf nederlae ook teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=2017 |title=Americas Rugby Championship 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het gelyktydig gedien as deel van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering; Chili kon Brasilië en Paraguay klop, maar hulle is deur Uruguay verslaan, waarmee die span in die tweede plek geëindig en weereens vroeg uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Chilene deelgeneem aan die laaste Nasiesbeker, ’n ontwikkelingstoernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; ná ’n oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en ’n nederlaag elk teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/94?Stagione=2017 |title=Cup of Nations 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> [[Lêer:2023 Rugby World Cup warm-up matches - Uruguay vs Chile - 21.jpg|duimnael|Opwarmingswedstryd voor die Rugbywêreldbeker 2023 teen Uruguay in [[Montevideo]]]] Tydens beide die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het die Chilene die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In albei jare het die Amerikaanse Rugbykampioenskap ná vyf nederlae elk ook teleurstellend verloop. Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Condores'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. Hulle het die eerste rondte oorspring, aangesien [[Colombiaanse nasionale rugbyspan|Colombia]] weens ’n aantal [[Covid-19-pandemie|Covid-19-besmettings]] nie kon speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2021/07/02/chile-advance-in-rwc-qualifiers-after-colombia-match-is-cancelled/ |title=Colombia match cancelled, Chile advance in RWC qualifiers |publisher=Americas Rugby News |date=2 Julie 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> In rondte 2 het hulle in ’n driehoekige toernooi die tweede plek tussen Uruguay en Brasilië beklee. Daarmee het hulle die uitspeelwedstryd teen Kanada gehaal. Op ’n naelskraapse 21–22-wegnederlaag het ’n 33–24-tuisoorwinning gevolg, wat hulle na rondte 3 teen die Verenigde State geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchives.net |date=2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die uitslag in hierdie deurslaggewende uitspeelwedstryd was baie naelskraap: Terwyl hulle die tuiswedstryd in Santiago de Chile met 21–22 verloor het, kon hulle die wegwedstryd in [[Glendale, Colorado|Glendale]], [[Colorado]], met 31–29 wen. Sodoende het die Chilene met een wedstrydpunt teen die gunsteling geseëvier en vir die eerste keer in hul agtste probeerslag vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Julie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Deskundiges was dit voor die toernooi eens, dat die Chilene wenloos sou bly, aangesien hulle reeds hul moontlikhede uitgeput het deur te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38294581/rugby-world-cup-2023-pool-d-preview-england-argentina-japan-samoa-chile |title=RWC 2023 Pool D Preview: Everything you need to know |publisher=ESPNscrum |author=Sam Bruce |date=31 Augustus 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Soos verwag het hulle vier swak nederlae gely teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 12–42), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 10–43), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 0–71) en Argentinië (met 5–59), waarvolgens hulle in die groepfase uitgeskakel is. Teen Japan, Samoa en Engeland het die Chilene vir die eerste keer te staan gekom, terwyl die wedstryd teen Argentinië die eerste Suid-Amerikaanse ontmoeting tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi ooit was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná twee maklike oorwinnings oor Paraguay en Brasilië die derde rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daar het die Chilene in Julie 2025 die weg- en tuiswedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, weer teen die Brasiliane gewen, waarna hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Uruguane volgens algehele telling naelskraap verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Daarna het die span in die Suid-Amerika-Stille-Oseaan-uitspeelrondte teen Samoa te staan gekom, waar die eerste wedstryd met 32–32 gelykop geëindig het, terwyl Chili die tweede wedstryd tuis met 31–12 gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/27/sublime-chile-write-history-by-beating-samoa-in-rwc-qualifier |title=Sublime Chile Write History by Beating Samoa in RWC Qualifier |publisher=Rugby Americas News |date=27 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Dit was die Chilene se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/chile-defeat-samoa-in-front-of-bumper-home-crowd-to-qualify-for-2027-rugby-world-cup-2025928 |title=Chile defeat Samoa in front of bumper home crowd to qualify for 2027 Rugby World Cup |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nick Wasiliev |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Andean condor (Vultur gryphus) at Colca Canyon.jpg|duimnael|Die [[Andiese kondor]], embleem van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili speel tradisioneel in ’n rooi trui met blou kleuraksente, blou broeke en blou-rooi-gestreepte sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, wit broeke en rooi-wit-gestreepte sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Engelse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.umbro.com/en/rugby/club-kits/chile-rugby-21-22-home-and-away-kits/ |title=Chile Rugby X Umbro |publisher=[[Umbro]] |date=23 Mei 2021 |accessdate=28 September 2025}}</ref> en die truiborge is Inversiones Latam asook [[Peugeot]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |title=¡Confirmado! Dos años más como sponsor oficial de Los Cóndores Rugby |publisher=Inversiones Latam |author=Catalina Espinoza |date=11 Februarie 2022 |accessdate=18 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213301/https://inversioneslatam.cl/confirmado-dos-anos-mas-como-sponsor-oficial-de-la-seleccion-chilena-de-rugby/ |archive-date=18 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychile.cl/2022/06/07/el-leon-se-suma-al-vuelo-de-los-condores-peugeot-firma-alianza-con-la-federacion-deportiva-nacional-de-rugby-de-chile/ |title=El león se suma al vuelo de los ‘Cóndores’: Peugeot firma alianza con la Federación Deportiva Nacional de Rugby de Chile |publisher=Rugby Chile |author=Jorge Aldunate |date=7 Junie 2022 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Nasionale Rugbysportfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Andiese kondor]] op ’n rooi agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Condores'' (“die kondors”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] [[nuwewêreldse aasvoël]]s wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio La Pintana 1.JPG|duimnael|Die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in [[Santiago de Chile]], tuisstadion van die Chileense nasionale rugbyspan]] Chili se tuisstadion is die [[Estadio Municipal de La Pintana]] in die hoofstad [[Santiago de Chile]] met ’n kapasiteit van 6&nbsp;000. Dit is in besit van die munisipaliteit [[La Pintana]] wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://chile.as.com/chile/2017/12/27/masdeporte/1514408349_808659.html |title=El Municipal de La Pintana será sede de los Cóndores en 2018 |publisher=Diario AS |date=27 Desember 2017 |accessdate=28 September 2025}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Selknam]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.emol.com/noticias/Deportes/2023/02/18/1087128/selknam-debut-super-rugby-americas.html |title=Selknam tuvo un contundente estreno triunfal en el Súper Rugby Américas |publisher=EMOL |date=18 Februarie 2023 |accessdate=28 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[CD Santiago Morning]] en ook die Chileense nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Ander tuisstadions sluit in die [[Estadio Elías Figueroa Brander|Estadio Playa Ancha]] in [[Valparaíso]], Club Everton en die [[Estadio Sausalito]] in [[Viña del Mar]], Old John’s in [[Concepción]] en die [[Estadio La Granja]] in [[Curicó]]. Tot op hede het die nasionale span slegs elf tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, mees onlangs in 2023 in Valparaíso. == Toetswedstryde == Chili het 88 van sy 206 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,72%. Chili se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=28;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chile |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 31 || 0 || 31 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 33 || 26 || 5 || 2 || 78,79 |- | {{ENGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{HKGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CANru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 30 || 29 || 1 || 0 || 96,67 |- | {{PERru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ROMru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{SAMru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 55 || 12 || 42 || 1 || 21,82 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''206''' || '''88''' || '''114''' || '''4''' || '''42,72''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Chili het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023|2023-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 neem Chili aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Hulle het die toernooi een keer gewen en twaalf keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (1): 2015 === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Chili het vier keer aan die sedert 2009 jaarliks besliste Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deelgeneem, waar hulle teen Brasilië, Kanada, Uruguay en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. By al die vier deelnames het hulle die sesde plek behaal. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Chileense nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Chili as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Chili na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Chili nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Chileense span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/12/chile-roster-named-for-romania-and-rugby-world-cup-qualifiers/ |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=12 Junie 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lucas Berti]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Cruz Reyes]] || Skrumskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Manuel Bustamante]] || Skrumskakel || Chile Sewes || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Rodrigo Fernández]] || [[Losskakel]] || [[Rugby Colorno|Colorno]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Tomás Salas]] || Losskakel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Rodrigo Araya]] || [[Senter]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Clemente Armstrong]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Matías Garafulic]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Nicolás Saab]] || Senter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Santiago Videla]] || Senter || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Cristóbal Game]] || [[Vleuel]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Nicolás Garafulic]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Federico Kennedy]] || Vleuel || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Ayarza]] || [[Heelagter]] || [[RC Vannes|Vannes]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Lucas Strabucchi]] || Heelagter || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Diego Escobar]] || [[Haker]] || [[Racing 92]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Salvador Lues]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Benjamín Moreno]] || Haker || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Norman Aguayo]] || [[Stut]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Javier Carrasco]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Matías Dittus]] || Stut || Sarlat || style="text-align:center" | 32 |- | [[Baltazar Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Iñaki Gurruchaga]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Emilio Shea]] || Stut || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Javier Eissmann]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[SU Agen|Agen]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Santiago Pedrero]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Bruno Sáez]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Augusto Villanueva]] || Slot || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Alfonso Escobar]] || [[Losvoorspeler]] || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Raimundo Martínez]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Joaquin Milesi]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Clemente Saavedra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Selknam]] || style="text-align:center" | 32 |- | [[Santiago Valenzuela]] || Losvoorspeler || [[Club Deportivo Universidad Católica|Universidad Catolica]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Rodrigo Fernández 2023.jpg|duimnael|upright|Rodrigo Fernández (2023)]] Twee voormalige Chileense spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Donald Campbell]] || [[Senter]] || 2012 |- | [[Ian Campbell (rugbyspeler)|Ian Campbell]] || Senter || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Chili se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 50 |- | {{0}}2 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || 43 |- | {{0}}3 || [[Tomás Dussaillant]] || 2016–2023 || 40 |- | {{0}}4 || [[Ignacio Silva]] || 2010–2023 || 38 |- | {{0}}5 || [[Martín Sigren]] * || 2016–2025 || 37 |- | {{0}}6 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 36 |- | {{0}}7 || [[José Williams]] || 2012–2019 || 34 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Aninat]] || 2010–2021 || 34 |- | {{0}}9 || [[Nikola Bursic]] || 2013–2021 || 30 |- | 10 || [[Beltran Sandoval]] || 2016–2019 || 29 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=28;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=28;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || 268 |- | {{0}}2 || [[Javier Valderrama]] || 2008–2015 || 239 |- | {{0}}3 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || 130 |- | {{0}}4 || [[Matías Torrico]] || 2014–2017 || 104 |- | {{0}}5 || [[Francisco Moller]] || 2011–2019 || {{0}}73 |- | {{0}}6 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || {{0}}57 |- | {{0}}7 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || {{0}}55 |- | {{0}}8 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}40 |- | {{0}}9 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}35 |- | 10 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}35 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=28;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[José Larenas]] || 2012–2023 || 11 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Fernández]] * || 2016–2025 || 10 |- | {{0}}3 || [[Santiago Videla]] * || 2017–2025 || {{0}}9 |- | {{0}}4 || [[Italo Penaloza]] || 2014–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Felipe Valdivia]] || 2010–2017 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Garafulic]] * || 2019–2025 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Tomás Vergara]] || 2016–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Madrigal]] || 2012–2019 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Matias Garafulic]] * || 2021–2025 || {{0}}6 |- | 10 || [[Julio Blanc]] || 2019–2019 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Chileense nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Jorge Navesi || 2002–2006 |- | {{vlagikoon|Chili}} Cristian Iga || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzolo Balbontin || 2007 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Daniel Graco || 2008–2012 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcumán || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Australië}} Paul Healy || 2014–2015 |- | {{vlagikoon|Chili}} Elías Santillán || 2016 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Bernard Charreyre || 2016–2017 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Omar Turcuman || 2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mark Cross || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || sedert 2018 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Chileense nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Chile national rugby union team|Chileense nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://chile.rugby/ Amptelike webwerf van die Chileense Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/chile Chili by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.rugbychile.cl/ Chileense rugbygemeenskap] * {{es}} [https://rugbynoticias.cl/ Chileense rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/chile/ Chili op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Chili]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 26714vdj8vr2s9cxp0xyzy16pdbkbss 3 293361 2922960 2139613 2026-08-07T18:13:54Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruikerbespreking:Sormando]] na [[Gebruikerbespreking:Sulas 9707]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Sormando|Sormando]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Sulas 9707|Sulas 9707]]" 2139613 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 08:13, 24 Februarie 2020 (UTC) 0tl9nhl8q3f2v7a1su5r705hbteiuzf 0 303060 2922969 2758591 2026-08-07T19:12:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922969 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SARS-CoV-2 without background.png|duimnael|regs|260px|Hierdie illustrasie toon die buitestruktuur van [[koronavirus]]se in die algemeen. 'n Kroon of korona van priemreseptore (in rooi aangedui) bedek die oppervlak van die virion (in grys aangedui). 'n Nuwe koronavirus, '''EARS-KoV-2''', is geïdentifiseer as die oorsaak van die uitbraak van 'n respiratoriese siekte, [[Koronavirussiekte-2019|covid-19]], wat in 2019 vir die eerste keer in [[Wuhan]], China, opgemerk is. Bron: Centers for Disease Control and Prevention]] '''Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2''' ('''EARS-KoV-2''')<ref name="CoronavirusStudyGroup" /><ref name="BBC-Named" /> (Engels: SARS-CoV-2) is die [[Stam (mikrobiologie)|stam]] van [[koronavirus]] wat die asemhalingswegsiekte [[Koronavirussiekte-2019|covid-19]] veroorsaak. Dit staan in die volksmond bekend as die '''koronavirus''', maar voorgenoemde is eintlik die naam van 'n groep van virusse. Dit is voorheen met die voorlopige naam, '''2019 novel coronavirus (2019-nCoV)''' {{en}} aangedui.<ref name="WHO21Jan2020" /><ref name="CDC-nCoV" /><ref name="CDCAbout" /><ref name="NYT6" /> Die virus is gekenmerk deur 'n vinnige opeenvolging van mutasies, veral wat die gene van die priemreseptore betref.<ref name="mcc1">{{cite news |last1=McCallum |first1=Hamish |title= It looks like Omicron variant causes milder illness – is this how Covid-19 becomes endemic? |url= https://www.iol.co.za/lifestyle/health/it-looks-like-omicron-variant-causes-milder-illness-is-this-how-covid-19-becomes-endemic-4abddd9c-3bef-4f14-8b82-7090af15ce85 |access-date=2 Desember 2021 |agency=The Conversation |publisher=iol.co.za |date=1 Desember 2021}}</ref> Daar is gespekuleer dat die virulente fase van die [[Covid-19-pandemie|pandemie]] tot 'n einde sou kom wanneer 'n variant met minder ernstige simptome endemies word.<ref name="hea1">{{cite news |last1=Head |first1=Tom |title=Omicron spread could be our first step OUT of the pandemic – here’s why |url=https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-latest-news-omicron-variant-updates-wednesday-1-december/ |access-date=2 December 2021 |agency=The South African |publisher=thesouthafrican.com |date=1 Desember 2021 |archive-date= 1 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201205037/https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-latest-news-omicron-variant-updates-wednesday-1-december/ |url-status=dead }}</ref><ref name="swa2">{{cite news |last1=Swart |first1=Megan |title=Omikron dalk begin van die einde vir Covid-19 |url= https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/omikron-dalk-begin-van-die-einde-vir-covid-19/ |access-date=10 December 2021 |agency= Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=6 Desember 2021}}</ref> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] het verwag dat hierdie akute fase teen middel 2022 ten einde sou loop mits 70% van die wêreldbevolking dan reeds geïmmuniseer sou wees.<ref name="uec1">{{cite news |last1= Ueckermann |first1=Veronica |title=What SA has learnt about Covid-19 and what the next steps could be |url= https://www.timeslive.co.za/ideas/2022-02-16-what-sa-has-learnt-about-covid-19-and-what-the-next-steps-could-be/ |access-date=4 March 2022 |work=Ideas |agency=TimesLive |date=16 Februarie 2022}}</ref> In 2023 en daarna was mutasies van die Omikron-variant nog in omloop.<ref name="nev1">{{cite web |last1=Neveau |first1=James |title=There's a New Symptom the ‘Arcturus' COVID Variant May be Causing |url=https://www.nbcchicago.com/news/coronavirus/theres-a-new-symptom-the-arcturus-covid-variant-may-be-causing/3126052/ |website=nbcchicago.com |publisher=5Chicago |access-date=8 May 2023 |date=24 April 2023}}</ref> ==Klassifikasie en belang== Soos beskryf deur die ''National Institutes of Health'', is dit die opvolger van [[Ernstige akute respiratoriese sindroom|EARS]]-KoV-1.<ref name="nih" /> EARS-KoV-2 is 'n positiewe sin enkelheliks-RNS-virus.<ref name="gisaid" /> Dit is [[Aansteeklike siektes|aansteeklik]] in mense, en die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) het die voortslepende [[Covid-19-pandemie|covid-19 pandemie]] aangedui as 'n noodgeval vir openbare gesondheid en 'n situasie van internasionale kommer.<ref name="WHOPandemic" /><ref name="NYT 20200130" /><ref name="Chan24Jan2020" /> Teen November 2020 het oor 'n miljoen mense reeds aan die simptome gesterf en infeksiegetalle was steeds aan die styg. Hospitale se kapasiteit is plek-plek oortref en ekonomië is ernstig geknou.<ref name="reu1"/> Teen einde Maart 2021 was daar reeds 560&nbsp;000 sterftes in die VSA.<ref name="ale1"/> 'n Jaar later toe die vierde infeksiegolf ten einde loop, was daar al sowat 6&nbsp;miljoen sterftes wêreldwyd, waaronder byna 1 miljoen in die VSA, oor 'n halfmiljoen in [[Indië]] en [[Brasilië]] elk, en byna 100&nbsp;000 in Suid-Afrika. Akute respiratoriese noodsindroom word by swaar geaffekteerde pasiënte gediagnoseer, en diegene wat nie gou herstel nie, doen dikwels pulmonêre fibrose, oftewel veelvuldige longletsels op.<ref name="ale1"/> Die virus kan organe soos die hart en longe sodanig beskadig dat oorplantings benodig word.<ref name="ale1">{{cite news |last1=Aleccia |first1=JoNel |title=Covid disease damage leading to 'completely new category' of organ transplants |url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/covid-disease-damage-leading-completely-new-category-organ-transplants-n1263868 |access-date=11 Mei 2021 |agency=Kaiser Health News |publisher=nbcnews.com |date=12 April 2021}}</ref> 'n Meer potente variant van die virus, aangedui as Alpha (oftewel B.1.1.7), het in Desember 2020 in die [[Verenigde Koninkryk]] verskyn. 4,1 (eerder as 2,5) uit 1&nbsp;000 geïnfekteerdes wat dit opdoen sal sonder behandeling sterf.<ref name="km1">{{cite news |last1= Macnamara |first1=Kelly |last2=AFP |title=UK Covid-19 variant 64% deadlier than other strains – study |url= https://citizen.co.za/news/covid-19/2453688/uk-covid-19-variant-64-deadlier-than-other-strains-study/ |access-date=10 Maart 2021 |work= Covid-19 |agency=The Citizen |publisher=citizen.co.za}}</ref> Die Delta-variante (B.1.617.2, AY.1 en ander) is 60% meer oordraagbaar as die Alpha-variant en 100% meer oordraagbaar as die oorspronklike virus,<ref name="wgo1">{{cite news |title=WGO twyfel nou of entstof die pandemie kan beeindig |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/wgo-twyfel-nou-of-entstof-die-pandemie-kan-beeindig/ |access-date=17 September 2021 |agency=AFP |publisher=maroelamedia.co.za |date=11 September 2021}}</ref> en het 'n korter inkubasieperiode as enige Delta-voorgangers.<ref name="mcc1"/> Die daaropvolgende Omikron-variant het 'n groter herinfeksiekoers getoon, benewens infeksie van kinders onder die ouderdom van 5 jaar, as die voorafgaande variante.<ref name="afp1">{{cite news |last1=AFP |title=Geen sterftes weens Omikron nog aangemeld |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/geen-sterftes-weens-omikron-nog-aangemeld/ |access-date=10 December 2021 |agency= Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=5 Desember 2021}}</ref> Suid-Afrika se eerste infeksievlaag, laat in 2020, is oorheers deur die Beta-variant (B.1.351).<ref name="mcc1"/> Teen April 2021 was verskillende mutasies in Suid-Afrika aanwesig, maar die derde infeksievlaag was nog nie op hande nie.<ref name="mar1">{{cite news |title= Covid-19: Minstens 55 gevalle by Tuks aangemeld |url= https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/munisipale-bestuurder-vas-oor-bedrog-van-r100-miljoen/ |access-date=10 Mei 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=2 April 2021}}</ref> Die derde vlaag in Suid-Afrika is oorheers deur die Delta-variant.<ref name="wgo2">{{cite news |title=Classification of Omicron (B.1.1.529): SARS-CoV-2 Variant of Concern |url=https://www.who.int/news/item/26-11-2021-classification-of-omicron-(b.1.1.529)-sars-cov-2-variant-of-concern |access-date=2 December 2021 |agency=Wereldgesondheidsorganisasie |date=26 November 2021}}</ref> In November 2021 het die vierde infeksievlaag 'n aanvang in Suid Afrika geneem, toe nog slegs 25-35% van die bevolking immunisasie ontvang het.<ref name="mcc1"/><ref name="sha2">{{cite news |last1=Shange |first1=Naledi |title=Looming fourth wave no surprise but SA has all the tools to beat it, says Ramaphosa |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2021-11-28-looming-fourth-wave-no-surprise-but-sa-has-all-the-tools-to-beat-it-says-ramaphosa/ |access-date=2 Desember 2021 |work=Politics |agency=TimesLive |publisher=timeslive.co.za |date=28 November 2021}}</ref> Die hoogs aansteeklike Omikron-variant (oftewel B.1.1.529) is op 9 November in Suid-Afrika gevind,<ref name="wgo2"/> en daar is wêreldwyd voorsorg getref. Die [[Withuis]] het streng beperkings uitgeryk op aankomelinge uit Suid-Afrika, maar vlugte na Amerika is nie verbied,<ref name="gol1">{{cite news |last1=Goldiner |first1=Dave |title= CDC tracking down travelers from southern Africa in an effort to contain COVID variant |url= https://www.nydailynews.com/coronavirus/ny-covid-omicron-cdc-tracks-down-travelers-from-southern-africa-20211201-n27vhqucbjaipppxwcleyhi6qi-story.html |access-date=2 December 2021 |agency=New York Daily News |publisher=www.nydailynews.com |date=1 December 2021}}</ref> soos by etlike ander lande nie. Die Omikron-variant (BA.1) is gekenmerk deur 'n paar dosyn mutasies in die S1-domein van die priemproteïen-genoom<ref name="mcc1"/> en 'n hoë infeksiekoers, maar vermoedelik ligter simptome.<ref name="hea2">{{cite news |last1=Head |first1=Tom |title=Omicron ‘will fuel record-high cases’ in SA – but it’s not all doom and gloom… |url=https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-latest-news-omicron-variant-thursday-2-december-record-cases-gauteng/ |access-date=2 December 2021 |agency=The South African |publisher=thesouthafrican.com |date=2 Desember 2021 |archive-date= 2 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202114812/https://www.thesouthafrican.com/news/breaking-latest-news-omicron-variant-thursday-2-december-record-cases-gauteng/ |url-status=dead }}</ref> 'n Omikron-variant (BA.2) wat 'n verdere 40 mutasies ondergaan het, is Maart 2022 in [[Denemarke]] opgemerk,<ref name="sky1">{{cite news |last1=Skydsgaard |first1=Nikolaj |title=Danish study finds it is ‘rare’ to be reinfected with Omicron subvariants |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/health-and-sex/2022-02-23-danish-study-finds-it-is-rare-to-be-reinfected-with-omicron-subvariants/ |access-date=3 March 2022 |work=Health & Sex |agency=TimesLive |publisher=timeslive.co.za |date=23 February 2022}}</ref> gevolg deur nóg 'n Omikron-variant in [[Botswana]] in April 2022.<ref name="swa3">{{cite news |last1=Swart |first1=Megan |title=Nuwe omikron-variant in Botswana gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nuwe-omikron-variant-in-botswana-gevind/ |access-date=11 April 2022 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=11 April 2022}}</ref> Arcturus, 'n verdere mutasie van die Omikron-variant was teen Mei 2023 in twee dosyn lande in omloop, blykbaar met die opmerklike nuwe simptoom van seer rooi oë.<ref name="nev1"/> ==Rol van priemreseptore== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Reseptore op selwande | header_align = center | image1 = Protein_ACE2_PDB_1r42.png | alt1 = | width1 = 200 | caption1 = <center>Voorstelling van die ACE2-reseptor wat in die long se alveoli en elders aangetref word</center> | image2 = Protein_NRP1_PDB_1kex.png | alt2 = | width2 = 200 | caption2 = <center>Voorstelling van die neuropilien-1-reseptor wat in die respiratoriese lugweë aangetref word</center> | background color=;border:none; }} Om deurdringing van die selmembraan vir gevolglike infeksie te fasiliteer maak die EARS-KoV-2-virus gebruik van minstens drie soorte [[proteïen]]-[[Reseptor (biochemie)|reseptore]], een waarmee die oppervlak van die virus ryklik bedeel is, en minstens twee ander wat aan die oppervlak van menseselle gevind word.<ref name="rk1">{{cite news |last1=Khanna |first1=Rajesh |title=SARS-CoV-2 uses a second secret doorway into cells |url=https://www.msn.com/en-za/health/medical/sars-cov-2-uses-a-second-secret-doorway-into-cells/ar-BB1am4GN?ocid=msedgntp |accessdate=28 Oktober 2020 |agency=LiveScience |publisher=Microsoft News (msn.com) |date=25 Oktober 2020}}</ref> Die oppervlak van die virus is oortrek met priemreseptore (Engels: spike receptors) wat heg aan verdere reseptore op die teikenselwand. Die priemreseptore kan selfs breinneurone en -bloedvate binnedring. Die angiotensien-omsettingsensiem-2 of ACE2-reseptor is 'n proteïen wat op mensselle voorkom en EARS-KoV-2 in staat stel om die selwand binne te dring. Deur [[X-straalkristallografie]] is daar bevind dat 'n verdere proteïen, bekend as die neuropilien-1-reseptor, 'n alternatiewe en allerbelangrike deurgang aan EARS-KoV-2 bied.<ref name="rk1"/> Neuropilien-1 word boonop al oor die oppervlaktes van die respiratoriese lugweë gevind, waar ACE2 afwesig is. Die rol van neuropilien-1 in infeksie was 'n groot verrassing aangesien dit dusver net bekend was as 'n reseptor wat neurone in staat stel om korrekte verbindings te maak, óf wat bloedvate se groei fasiliteer. Die kans vir infeksie is grootste wanneer ACE2 sowel as neuropilien-1 op die mensesel teenwoordig is, en word geïnhibeer wanneer enige van die twee afwesig is.<ref name="rk1"/> Die rol van PIKFyve-kinase- en CD147-proteïene word nog ondersoek. Neuropilien-1 fasiliteer waarskynlik ook [[Ebola]]- en [[MIV-1]]-infeksies, maar kan 'n belowende rol in pynverligting en kankerbehandeling speel – dit beïnvloed neurone se pynstimuli en kan deur verbinding met die priem- of ekwivalente proteïene 'n ander proteïen blokkeer om pynverligting te verskaf.<ref name="rk1"/> ==Oorlewing en aansteeklikheid== EARS-KoV-2 kan vir 9 uur op die vel oorleef as 'n aktiewe patogeen, teenoor dié van die [[griep]]virus (Influensa A) wat minder as twee ure sal oorleef.<ref name="ci1">{{cite news |title=Coronavirus survives on skin five times longer than flu, study finds |url= https://citizen.co.za/news/covid-19/2372000/coronavirus-survives-on-skin-five-times-longer-than-flu-study-finds/ |accessdate=28 Oktober 2020 |work=covid-19 |agency=The Citizen (AFP) |publisher=citizen.co.za |date=18 Oktober 2020}}</ref> Die oorlewingsduur van die patogeen op vel dra by tot die oordraaglikheid daarvan. Hierdie bevinding het aangedui van welke waarde die deeglike en gereelde [[handewas|was van hande]] is. EARS-KoV-2 en [[H1N1|Influensa A]] word albei binne 15 sekondes buite aksie gestel wanneer dit met [[etanol]], 'n bestanddeel van handreinigers, in aanraking kom.<ref name="ci1"/> Daar is bevind dat mense met 'n groot longkapasiteit, d.w.s. volwassenes en veral mans, benewens mense wat sing of hard praat meer spoegpartikels aan die lug vrystel, en daarom ook die virus makliker sal oordra.<ref name="swa1">{{cite news |last1=Swart |first1=Megan |title=Mans, harde praters versprei covid-19 'makliker' |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/mans-harde-praters-versprei-covid-19-makliker/ |access-date=10 December 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=6 Desember 2021}}</ref> Dit blyk dat natuurlike immuniteit meestal, maar nie altyd, keer dat 'n persoon twee keer (deur bv. twee variante) geïnfekteer word.<ref name="sky1"/> Mense met 'n verswakte immuunstelsel, bv. weens HIV-infeksie, kanker of na trauma, kan maande lank geïnfekteerd bly.<ref name="uec1"/><ref name="dik1">{{cite news |last1=Dikmen |first1=Yesim |title=Man sets unenviable Covid-19 record by testing positive for 14 straight months |url=https://www.timeslive.co.za/news/world/2022-02-15-man-sets-unenviable-covid-19-record-by-testing-positive-for-14-straight-months/ |access-date=4 March 2022 |work=World |agency=TimesLive |publisher=timeslive.co.za |date=15 February 2022}}</ref><ref name="cha2">{{cite news |last1=Chambers |first1=Dave |title=Limpopo stabbing victim sets record with 95 days of positive Covid tests |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2022-02-02-limpopo-stabbing-victim-sets-record-with-95-days-of-positive-covid-tests/ |access-date=4 March 2022 |agency=Sunday Times Daily |publisher=timeslive.co.za |date=2 February 2022}}</ref> Daar is gevrees dat weens die hoë HIV-infeksiekoers in SA, daar 'n reserwe van virusse kan voortbestaan, wat mettertyd tot nuwe variante of uitbrake kan lei.<ref name="uec1"/> Ook is bespiegel dat die Omikron-variant juis so ontstaan het. ==Infeksie-opsporing== Suid-Afrika het weens ondervinding met [[Vigs]] en [[Tuberkulose|TB]] 'n gevorderde kapasiteit om oordraagbare siektes te identifiseer, en kan gevolglik ook Covid-variante baie vinnig opspoor.<ref name="swa2"/> Tipies word 'n neusdepper in kombinasie met die [[polimerase kettingreaksiemetode]] (PKR) gebruik om infeksies te diagnoseer. Die standaardproses is wel arbeidsintensief en onprakties by die toetsing van baie persone wat nog geen simptome van infeksie toon nie. Opgeleide honde is in staat om die biochemiese veranderinge in liggaamsvloeistowwe te ruik wat met infeksie gepaard gaan, en kan dit vinnig en met 'n akkuraatheid van 94% tot byna 100% doen. Dit word beskou as 'n goedkoop metode om groot getalle mense vir infeksie te toets.<ref name="sch1">{{cite web |last1=Schultz |first1=Teri |title=Dogs detect coronavirus fast and reliably — why not use them everywhere? |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/dogs-detect-coronavirus-fast-and-reliably-why-not-use-them-everywhere/ar-BB1afSXA?ocid=msedgntp |website=msn.com |publisher=Deutsche Welle |accessdate=30 Oktober 2020 |date=21 Oktober 2020}}</ref> Deur te ruik aan 'n lap wat oor die gewrig of nek gevryf is, kan 'n opgeleide hond soveel as 5 dae voor simptome verskyn aandui of 'n persoon geïnfekteer is aldan nie. ==Entstof== {{hoof|Covid-19-entstof}} Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) het in November 2020 aangedui dat 42 uit 151 kandidaatentstowwe reeds kliniese proewe ondergaan, waarvan 10 reeds die derde fase bereik het.<ref name="tb1"/> [[Pfizer]] en BioNTech SE het in November 2020 aangekondig dat hulle 'n [[Pfizer–BioNTech COVID-19-entstof|Covid-19-entstof]] ontwikkel het, wat beloof om 90% doeltreffend te wees vir 'n jaar na inenting.<ref name="reu1">{{cite news |last1=Reuters |title=Nuwe Covid-19-entstof '90% doeltreffend' |url= https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/nuwe-covid-19-entstof-90-doeltreffend/ |accessdate=11 November 2020 |agency=Maroela Media |publisher= maroelamedia.co.za |date=9 November 2020}}</ref> Die maatskappye het onder meer 'n ooreenkoms met die Amerikaanse regering aangegaan om 100 miljoen dosisse entstof te lewer. Die Amerikaanse regering sou die entstof gratis aan die Amerikaanse publiek beskikbaar stel, en produksie sou na raming teen middel-2021 aan die aanvraag voldoen. Laat 2021 was meer oordraagbare mutasies van die virus in omloop, en die WGO was pessimisties dat inenting tot kudde-immuniteit sou lei.<ref name="wgo1"/> In Suid-Afrika het Aspen Pharmacare 'n vennootskap met Johnson & Johnson aangegaan om hul weergawe van die entstof plaaslik te vervaardig en verpak.<ref name="tb1">{{cite news |last1=Baloyi |first1=Thabo |title=Ramaphosa: COVID-19 vaccine to be manufactured in SA |url=https://www.thesouthafrican.com/news/ramaphosa-covid-19-vaccine-to-be-manufactured-in-sa/ |accessdate=13 November 2020 |agency=The South African |publisher=thesouthafrican.com |date=12 November 2020 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112045134/https://www.thesouthafrican.com/news/ramaphosa-covid-19-vaccine-to-be-manufactured-in-sa/ |url-status=dead }}</ref> Weens die koste verbonde aan die entstof, asook die onsekere doeltreffendheid, het Suid-Afrika gehuiwer om dadelik van die entstof te bestel.<ref name="tl1">{{cite news |last1=Shoba |first1= Sibongakonke |last2=Khoza |first2=Amanda |title='It's almost like being at war': Cyril Ramaphosa |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2021-01-17-its-almost-like-being-at-war-cyril-ramaphosa/ |access-date=19 Januarie 2021 |work= The Big Interview |agency=Sunday Times |publisher=timeslive.co.za |date=17 Januarie 2021}}</ref> Aspen Pharmacare het in November 2020 aangedui dat hulle beplan om 300 miljoen dosisse van die entstof, ook vir uitvoere na ander Afrikalande, by hul geriewe te [[Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit|Nelson Mandelabaai]] in die Oos-Kaap te vervaardig. President [[Cyril Ramaphosa]] het aangedui dat Afrika minstens $12 miljard of R187 miljard vir plaaslike entstof-ontwikkeling en implementering benodig. Die effektiwiteit van entstowwe teen verskillende virusvariante is in 'n Suid-Afrikaanse laboratorium bevestig.<ref name="cha1">{{cite news |last1=Chambers |first1=Dave |title=South Africa’s Beta breakthrough biologist goes one better with Omicron |url= https://www.dispatchlive.co.za/news/2021-12-10-south-africas-beta-breakthrough-biologist-goes-one-better-with-omicron/ |access-date=10 Desember 2021 |agency=DispatchLive |publisher=dispatchlive.co.za |date=10 Desember 2021}}</ref> Sekere organisasies het kapsie gemaak teen gedwonge inentings aangesien diegene wat die virus reeds onder lede gehad het, na hul mening reeds die nodige weerstandigheid opgebou het.<ref name="van1">{{cite news |last1=van der Merwe |first1=Anja |title=Verpligte inenting 'onwetenskaplik' |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/verpligte-inenting-onwetenskaplik/ |access-date=10 December 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=2 Desember 2021}}</ref> Die virus sowel as entstof word in 'n fraksie van gevalle met [[Guillain-Barré-sindroom]] verbind,<ref name="nan1">{{cite news |last1=Nanni |first1=Mariska |title=Gesin glo Covid-inenting laat ma verlam |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/gesin-glo-covid-inenting-laat-ma-verlam/ |access-date= 2 Februarie 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=1 September 2021}}</ref> en een Suid-Afrikaanse sterfte is reeds weens hierdie newe-effek aangemeld.<ref name="bra1">{{cite news |last1=Brandt |first1=Kevin |title=Sahpra confirms fatality linked to COVID-19 vaccination |url=https://www.capetalk.co.za/articles/451329/sahpra-confirms-fatality-linked-to-covid-19-vaccination |access-date=4 Augustus 2022 |agency=CapeTalk 567AM |publisher=capetalk.co.za |date=4 Augustus 2022}}</ref> In 'n studie namens die WGO is 'n verskeidenheid ander newe-effekte by 'n fraksie (minder as 2 uit 'n miljoen) van ingeënte persone gevind.<ref name="kri1">{{cite news |last1=Krige |first1=Elaine |title=Groot studie wys entstof veroorsaak wel hartsiektes |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/groot-studie-wys-entstof-veroorsaak-wel-hartsiektes/ |access-date=26 Maart 2024 |agency=Maroele Media |date=26 Februarie 2024}}</ref> Dit was meestal verbygaande newe-effekte wat [[Ontsteking (geneeskunde)|ontsteking]] van die hartmembraan, of areas in die [[brein]] of om die [[rugmurg]] ingesluit het. Met die heropening van universiteite in 2022 het die Oos-Kaapse [[Hooggeregshof van Suid-Afrika|hooggeregshof]] [[Rhodes-universiteit]] gelyk gegee dat hulle 'n inentingsmandaat op bywonende personeel, studente en besoekers mag toepas.<ref name="khu1">{{cite news |last1=Khumalo |first1=Zandile |title=High court dismisses application for interim interdict against vaccine mandate at Rhodes University |url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/high-court-dismisses-application-for-interim-interdict-against-vaccine-mandate-at-rhodes-university-20220302 |access-date=4 Maart 2022 |agency=News24 |publisher=news24.com |date=2 Maart 2022}}</ref> [[Universiteit van Kaapstad|Johannesburg]] en [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]]-universiteite het hul voorbeeld gevolg, maar [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en [[Universiteit van Kaapstad|Kaapstad]]-universiteite het aanvanklik die roete van publieke konsultasie gevolg.<ref name="leb1">{{cite news |last1=Lebuso |first1=Sthembiso |title=UJ and Wits confirm vaccination policy while Stellies and UCT play a waiting game as students return to campuses |url=https://www.news24.com/citypress/news/uj-and-wits-confirm-vaccination-policy-while-stellies-and-uct-play-a-waiting-game-as-students-return-to-campuses-20220302 |access-date=4 March 2022 |agency=City Press |publisher=news24.com |date=2 Maart 2022}}</ref> Die [[Oostenryk]]se parlement het in Januarie 2022 ten gunste van verpligte inenting gestem, maar dit is nie deurvoer nie, en 'n soortgelyke wetsontwerp in [[Duitsland]] het in April 2022 gesneuwel.<ref name="bie1">{{cite news |last1=Biehl |first1= Sebastiaan |title=Verpligte Covid-inenting sneuwel in Duitse parlement |url= https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/verpligte-covid-inenting-sneuwel-in-duitse-parlement/ |access-date=11 April 2022 |agency= maroelamedia.co.za |publisher=Maroela Media |date=11 April 2022}}</ref> ==Antivirale middels== [[Ivermektien]] (''Ivermectin'') is deur die Suid-Afrikaanse Reguleringsowerheid vir Gesondheidsprodukte<!--SA Health Products Regulatory Authority (Sahpra)--> verbied weens 'n gebrek aan kliniese data wat die doeltreffendheid of veiligheid daarvan bevestig – dit sou skadelike nagevolge of selfs die dood kan meebring. Dr Pierre Kory, 'n intensiewe sorgspesialis in [[Milwaukee]], VSA, het egter voor die VSA-senaat getuig dat hierdie bekostigbare middel veilig is, en oor kragtige antivirale en anti-inflammatoriese eienskappe beskik.<ref name="git">{{cite news |last1=Githahu |first1=Mwangi |title=SA drugs regulator bans 'miracle' Covid-19 treatment as unsafe |url=https://www.msn.com/en-za/news/national/sa-drugs-regulator-bans-miracle-covid-19-treatment-as-unsafe/ar-BB1ccupG?ocid=msedgntp |access-date=24 Desember 2020 |agency=Cape Argus |publisher=msn.com |date=24 Desember 2020}}</ref> [[AfriForum]] het in Februarie 2021 'n hofbevel verkry wat dokters in staat stel om behandeling met Ivermektien te begin sodra 'n artikel 21-aansoek ingedien word, sou dringende toegang tot die middel volgens die dokter se oordeel nodig wees.<ref name="afr1">{{cite web |title=Hofbevel 'n deurbraak vir vinnige toegang tot Ivermektien |url=https://afriforum.co.za/hofbevel-n-deurbraak-vir-vinnige-toegang-tot-ivermektien/ |website=afriforum.co.za |publisher=AfriForum |access-date=5 Februarie 2021 |date=2 Februarie 2021 |archive-date= 6 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206054716/https://afriforum.co.za/hofbevel-n-deurbraak-vir-vinnige-toegang-tot-ivermektien/ |url-status=dead }}</ref> State in die VSA volg 'n soortgelyke proses van individuele hofbevele.<ref name="fox1">{{cite news |title=Illinois family credits Ivermectin with saving life of father hospitalized with COVID-19 |url=https://www.fox5atlanta.com/news/illinois-family-credits-ivermectin-with-saving-life-of-father-hospitalized-with-covid-19 |access-date=2 Desember 2021 |work=Illinois |agency=FOX 32 News |publisher=fox5atlanta.com |date=29 November 2021}}</ref> ''Molnupiravir'', 'n middel wat per mond toegedien word, is in Februarie 2022 goedgekeur. Dit is effektief mits dit binne die eerste vyf dae van simptome geneem word.<ref name="pre1">{{cite news |title=Covid-19 pil vir Suid-Afrika goedgekeur |url=https://www.pretoriafm.co.za/covid-19-pil-vir-suid-afrika-goedgekeur/ |access-date=18 February 2022 |agency=PretoriaFM |publisher=pretoriafm.co.za |date=17 Februarie 2022 |archive-date=18 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218150953/https://www.pretoriafm.co.za/covid-19-pil-vir-suid-afrika-goedgekeur/ |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == * [[Ernstige akute respiratoriese sindroom|EARS]] == Verwysings == {{Verwysings|3|verwysings= <ref name="BBC-Named">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |title=Coronavirus disease named Covid-19 |date=11 Februarie 2020 |work=BBC News Online |access-date=15 Februarie 2020 | language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215204154/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="CDCAbout">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/index.html |title=About Novel Coronavirus (2019-nCoV) |date=11 Februarie 2020 |website=United States Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=25 Februarie 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200211105920/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/index.html |archive-date=11 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="CDC-nCoV">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html |title=Healthcare Professionals: Frequently Asked Questions and Answers |date=11 Februarie 2020 |website=United States Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |access-date=15 Februarie 2020 | language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214023335/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Chan24Jan2020">{{Cite journal | vauthors=Chan JF, Yuan S, Kok KH, To KK, Chu H, Yang J, Xing F, Liu J, Yip CC, Poon RW, Tsoi HW, Lo SK, Chan KH, Poon VK, Chan WM, Ip JD, Cai JP, Cheng VC, Chen H, Hui CK, Yuen KY |date=Februarie 2020 |title=A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster |journal=The Lancet |volume=395 |issue=10223 |pages=514–523 |doi=10.1016/S0140-6736(20)30154-9 |pmc=7159286 |pmid=31986261 }}</ref> <ref name="CoronavirusStudyGroup">{{Cite journal | vauthors=Gorbalenya AE, Baker SC, Baric RS, de Groot RJ, Drosten C, Gulyaeva AA, Haagmans BL, Lauber C, Leontovich AM, Neuman BW, Penzar D, Perlman S, (Poon LLM), Samborskiy DV, Sidorov IA, Sola I, Ziebuhr J |date=Maart 2020 |title=The species Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus: classifying 2019-nCoV and naming it SARS-CoV-2 |journal=Nature Microbiology |volume=5 |issue=4 |pages=536–544 |doi=10.1038/s41564-020-0695-z |pmc=7095448 |pmid=32123347 }}</ref> <ref name="gisaid">{{cite web |url=https://platform.gisaid.org/epi3/start/CoV2020 |title=CoV2020 |website=GISAID EpifluDB |url-access=registration |access-date=12 Januarie 2020 | language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112130540/https://platform.gisaid.org/epi3/start/CoV2020 |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="nih">{{cite web |title=New coronavirus stable for hours on surfaces |url=https://www.nih.gov/news-events/news-releases/new-coronavirus-stable-hours-surfaces |website=National Institutes of Health (NIH) |publisher=NIH.gov |access-date=4 Mei 2020 |date=17 Maart 2020 |language=EN |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610080011/https://www.nih.gov/news-events/news-releases/new-coronavirus-stable-hours-surfaces |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="NYT6">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/03/04/us/coronavirus-recovery.html |title=We Spoke to Six Americans with Coronavirus |date=4 Maart 2020 |access-date=16 Maart 2020 |website=[[The New York Times]] |vauthors=Harmon A | language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313191200/https://www.nytimes.com/2020/03/04/us/coronavirus-recovery.html |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="NYT 20200130">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html |title=W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads |date=30 Januarie 2020 |access-date=30 Januarie 2020 |vauthors=Wee SL, ((McNeil Jr. DG)), Hernández JC |website=[[The New York Times]] | language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130195011/https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="WHO21Jan2020">{{Cite report |title=Surveillance case definitions for human infection with novel coronavirus (nCoV): interim guidance v1, January 2020 |date=Januarie 2020 |publisher=World Health Organization |id=WHO/2019-nCoV/Surveillance/v2020.1 |hdl-access=free |hdl=10665/330376 }}</ref> <ref name="WHOPandemic">{{Cite press release |title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 - 11 March 2020 |date=11 Maart 2020 |url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 |access-date=12 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311212521/https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 |archive-date=11 Maart 2020 |website=[[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|SARS-CoV-2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kovis-19]] 256jpsfx9y11mpbobksl5kjznmitii1 4 303482 2922963 2916695 2026-08-07T18:33:42Z Sobaka 328 /* Nuwe artikels */ skakel 2922963 wikitext text/x-wiki [[Beeld: Flag map of South Africa.svg |raamloos|200px|regs]] Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''! Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]]. ==Deelnemers== Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas <b><code><nowiki>#~~~~</nowiki></code></b> hieronder in '''alfabetiese volgorde'''. #-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC) #-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC) ==Sjablone== === Sjablone om te voltooi / verbeter === {{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}} === Sjablone om te gebruik === Plaas die <nowiki>{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}</nowiki> op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika. Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie. ===Saadjie=== *{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}} :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]] == Nuwe artikels == {{div col|colwidth=24em}} * [[Inboekstelsel]] * [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] * [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]] * [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]] * [[Jürgen Schadeberg]] * [[Sjebeen]] * [[Umqombothi]] * [[Nigel Morgan]] * [[George Bizos]] * [[Danny Titus]] * [[Tsotsi]] ‎ * [[Sarafina! (1992 film)]] * [[District 9]] * [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]] * [[U-Carmen eKhayelitsha]] * [[Slag van Soutrivier]] * [[Jonas Gwangwa]] * [[Amathole- beskermde seegebied]] * [[Rubicon-toespraak]] * [[Carl von Hirschberg]] * [[Dawid Stuurman]] * [[Xiaomei Havard]] * [[Karima Brown]] * [[Jimmy Abbott]] * [[Aubrey Kruger]] * [[Graeme Bloch]] * [[National Union of South African Students]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] * [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]] * [[Goue renoster van Mapungubwe]] * [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]] * [[Parlementsgebou (Kaapstad)]] * [[Simonstad-ooreenkoms]] * [[David Benatar]] * [[Carl Walter Meyer]] * [[André Walters]] * [[Dana Snyman]] * [[Yu Chi Chan-klub]] * [[Dana Niehaus]] * [[Satanskoraal]] * [[Mike Schüssler]] * [[John Berks]] * [[John Weston]] * [[Barry Ronge]] * [[Lionel Peterson]] * [[Don Mattera]] * [[Aggrey Klaaste]] * [[Patrick Soon-Shiong]] * [[Len Taunyane]] * [[David Christiaan de Waal]] * [[William Duncan Baxter]] * [[Glenda Kemp]] * [[Dennis East]] * [[Dawid van Lill]] * [[Mpho Phalatse]] * [[Franci Swanepoel]] * [[Leopold Scholtz]] * [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]] * [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]] * [[Alois Hugo Nellmapius]] * [[Drum (tydskrif)]] * [[Mark Pilgrim]] * [[Murunwa Makwarela]] * [[Kgosientso Ramokgopa]] * [[Stephanie Kemp]] * [[Thapelo Amad]] * [[Kirsten Neuschäfer]] * [[Thabo Bester]] * [[James Alexander]] * [[Rob Hersov]] * [[Guillaume Chenu de Chalezac]] * [[WESSA]] * [[Eusebius McKaiser]] * [[Erik Holm]] * [[Dricus du Plessis]] * [[Michael Lapsley]] * ''[[Scope]]'' * [[Nthato Motlana]] * [[Hans van Heerden]] * [[RISE Mzansi]] * [[Eeben Barlow]] *[[Televisie in Suid-Afrika]] * [[Piet Meyer]] * [[Klaas de Jonge]] * [[Beurtkrag]] * [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] * [[Overvaal Stereo]] * [[Change Starts Now]] * [[Mbongeni Ngema]] * [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]] * [[Peter Magubane]] * [[Edwill van Aarde]] * [[Kholeka Gcaleka]] * [[Pip Freedman]] * [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] * [[African Congress for Transformation]] * [[Nasionale Vervolgingsgesag]] * [[Build One South Africa]] * [[Mapsixteen Civic Movement]] * [[Dikwankwetla Party of South Africa]] * [[Afrikaans 100-projek]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Veelpartyhandves]] * [[Pan Africanist Movement]] * [[Africa Restoration Alliance]] * [[Dire Tladi]] * [[Tyla]] * [[Operation Dudula]] * [[Abadin Tadia Tjoessoep]] * [[People's Movement for Change]] * [[Team Sugar South Africa]] * [[Mike Procter]] * [[John Hlophe]] * [[Ian Cameron]] * [[Hans Heese]] * [[Valke (SAPD)]] * [[Dingaan Thobela]] * [[David de Lange]] * [[Odile Harington]] * [[Louis van Schoor]] * [[Annelise de Vries]] * [[Operasie Vula]] * [[Koos van der Merwe]] * [[Hylton Nel]] * [[Danie Odendaal]] * [[End Conscription Campaign]] * [[Shifty Records]] * [[Douw Steyn]] * [[R.W. Johnson]] * [[Ebrahim Rasool]] * [[Barbara Masekela]] * [[Brand Fourie]] * [[Tshepisong]] * [[Neil de Beer]] * [[Tshidi Madia]] * [[Jan Boland Coetzee]] * [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]] * [[Maxi Schoeman]] * [[Kenny Kunene]] * [[Lis Lange]] * [[Katiso Molefe]] * [[DJ Sumbody]] * [[Brett Herron (politikus)]] * [[Marianne Thamm]] * [[Benjamin Mauerberger]] * [[Madlanga-kommissie]] * [[Groot Vyf-kartel]] * [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]] * [[Mary de Haas]] * [[Leonora van den Heever]] * [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]] * [[Brown Mogotsi]] * [[William H. Andrews]] * [[The Continent (digitale koerant)]] * [[Gerald Olitzki]] * [[DJ Warras]] * [[Marius van der Merwe]] * [[Paul O’Sullivan]] * [[Francis Guthrie]] * [[Clem Sunter]] * [[Susan Lombaard]] * [[Nicholas Haysom]] * [[Percy Sieff]] * [[Nathan Kirsh]] * [[Ruan Fourie]] * [[Johnny Davids]] * [[Jan Wilkens]] * [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] * [[Abdul Minty]] * [[Ina Paarman]] * [[Rietvlei-vliegtuigongeluk (1943)]] * [[Portchie]] * [[George Kusche]] * [[J.J. Alcock]] * [[March and March]] * [[Jacinta Ngobese-Zuma]] * [[Dina Pule]] * [[Feroz Khan]] * [[Jack Bloom]] * [[Frans Cronje (politieke ontleder)]] * [[John Kane-Berman]] * [[Crossby Vusi Shongwe]] * [[Staatsveiligheidsagentskap]] {{div col end}} [[Kategorie:Wikipedia]] [[Kategorie:Suid-Afrika|*]] rjms6vwp55efy943bv5qsnmx9r1p60r 0 310849 2922921 2247759 2026-08-07T12:39:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922921 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rivier | rivier_naam = Coloradorivier | beeld = Mount Bonnell 2008.jpg | beeld_byskrif = Die Coloradorivier in [[Austin, Texas]]<br/> soos vanaf Berg Bonnell gesien. | kaart = ColoradoTexas Watershed.png | kaartbyskrif = Die stroomgebied van die Coloradorivier. | oorsprong = Dawson County ([[Texas]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) | monding = {{coord|28|35|41|N|95|58|59|W}}<br/>Matagordabaai<br />[[Golf van Meksiko]] | stroomgebied_lande = [[Texas]] ([[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) | lengte = 1&nbsp;387&nbsp;km (862&nbsp;myl)<ref>{{en}} {{cite journal|author=Kammerer, J.C.|title=Largest Rivers in the United States|journal=United States Geological Survey|year=1987|url=https://pubs.usgs.gov/of/1987/ofr87-242/|accessdate=15 Julie 2006}}</ref> | hoogte = 1&nbsp;000&nbsp;m (3&nbsp;280&nbsp;vt) | monding_hoogte = 0&nbsp;m (0&nbsp;vt) | afloop = 73,9&nbsp;m³/s (2&nbsp;609&nbsp;vt³/s) | stroomgebied = 103&nbsp;000&nbsp;km² (39&nbsp;900&nbsp;myl²)<ref name="colorado_river_tx_handbook">{{en}} {{cite web|last=Clay|first=Comer|author2=Kleiner, Diana J.|title=Colorado River|work=The Handbook of Texas Online|publisher=The General Libraries at the University of Texas at Austin en die Texas State Historical Association|date=15 Februarie 1999|url=https://tshaonline.org/handbook/online/articles/rnc10|accessdate=22 Julie 2006}}</ref> |kaart_beeld = |kaart_byskrif = }} Die '''Coloradorivier''' ([[Engels]]: ''Colorado River''; [[Spaans]]: ''Río Colorado'') is 'n groot suidoos-vloeiende [[rivier]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Die Coloradorivier het 'n lengte van 1&nbsp;387&nbsp;km en is die grootste rivier wat geheel en al deur die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Texas]] vloei. [[Lêer:Colorado River of Texas IMG 0784.JPG|duimnael|links|Die Coloradorivier in Texas]] Die Coloradorivier ontspring in die ooste van Texas, wes van die grens tot [[Nieu-Meksiko]] en vloei heeltyd in 'n suidoostelike rigting. In die suide van Texas vloei dit deur [[Austin, Texas|Austin]], die belangrikste stad langs die Coloradorivier. Verder suidoos mond die Coloradorivier naby Matagordabaai in die [[Golf van Meksiko]] uit. Die Coloradorivier, wat "rooi"<ref>{{en}} {{es}} {{cite web|url=https://www.wordreference.com/es/en/translation.asp?spen=Colorado|title=Colorado – Diccionario Inglés-Español WordReference.com|publisher=|access-date= 5 Augustus 2020|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921192328/https://www.wordreference.com/es/en/translation.asp?spen=Colorado|url-status=dead}}</ref> of "rooierige" rivier in Spaans beteken, is deur Spaanse ontdekkingsreisigers dikwels met die [[Brazosrivier]] verder noordoos verwar.<ref name="colorado_river_tx_handbook" /> Die Europese ontdekkers van dié twee naburige riviere het die huidige Coloradorivier Brazos de Dios genoem en die huidige Brazosrivier Coloradorivier, maar later is die twee riviere se name met mekaar omgeruil. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Colorado River (Texas)}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Colorado-River-Texas|title=Colorado River|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Augustus 2020}} {{Normdata}} [[Kategorie:Texas]] [[Kategorie:Riviere in die Verenigde State van Amerika]] 81y7ablngfph0xlq6api9sri7cd44l2 0 311118 2922953 2251829 2026-08-07T17:00:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922953 wikitext text/x-wiki '''Dwelmonttrekking''', '''dwelmonttrekkingsindroom''' of '''middelonttrekkingsindroom'''<ref name="MeSH">{{cite web |title=MeSH Browser |url=https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D013375 |website=meshb.nlm.nih.gov |accessdate=7 Februarie 2020}}</ref> is die groep simptome wat voorkom met die skielike staking of verminderde gebruik van [[geneesmiddel|genees-]] of [[dwelmmiddel]]s. Onttrekking kom voor wanneer ’n vorm van afhanklikheid ontwikkel het. Dit kan óf ’n fisieke óf ’n sielkundige afhanklikheid wees, of albei. Dwelmafhanklikheid ontstaan met die langdurige gebruik van een of meer middels. Die afhanklikheid wissel van middel tot middel. Die langdurige gebruik van ’n [[antidepressant]] sal byvoorbeeld waarskynlik ’n heel ander reaksie ontketen wanneer die gebruik daarvan gestaak word as met ’n [[opioïed]] soos [[heroïen]]. Onttrekkingsimptome van opiate sluit in angs, sweet, vomering en diarree. Alkoholontrekkingsimptome sluit in irriteerbaarheid, moegheid, bewing en naarheid. Onttrekking van [[nikotien]] kan irriteerbaarheid, moegheid, slaaploosheid, hoofpyn en probleme met konsentrasie veroorsaak. Baie voorgeskrewe en nievoorgeskrewe middels kan ook onttrekkingsimtome veroorsaak wanneer gebruik gestaak word, al is hulle gebruik volgens die aanwysings van ’n [[dokter]]. Die manier van toediening, soos binneaars, per mond, ensovoorts, kan ook ’n rol speel in die felheid van die simptome. Daar is ook verskillende stadiums van onttrekking: Die persoon sal eers sleg en daarna nog slegter begin voel, dan ’n plato bereik en daarna beter begin voel. Die onttreking van sekere middels ([[barbiturate]], [[bensodiasepien]]e, [[alkohol]] en [[glukokortikoïed]]e) kan dodelik wees. Hoewel onttrekking van opiate (en sommige ander dwelms) selde dodelik vir die gebruiker is, kan dit ’n [[miskraam]] veroorsaak. Die [[Engels]]e term ''cold turkey'' word gebruik vir skielike onthouding van alle dwelms en die gevolglike fisiologiese manifestasies. Die simptome kan nog erger wees as die middel langdurige ondervoeding, siektes, chroniese pyn, infeksies (algemeen by binneaarse dwelmgebruik) of slaapafwykings verbloem het – toestande wat dikwels voorkom as ’n sekondêre gevolg van [[dwelmmisbruik]] en met onttrekkingsimptome verwar kan word. ==Middels== Voorbeelde (en [[ICD-10]]-kodes) van onttrekkingsimptome sluit in: * F10.3 Van [[alkohol]], (wat kan lei tot [[delirium tremens]]) * F11.3 Van [[opioïed]]e, insluitende metadoon<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/000949.htm|title=Opiate and opioid withdrawal: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2019-11-20}}</ref> * F12.3 Van [[dagga]] * F13.3 Van [[bensodiasepien]]e * F14.3 Van [[kokaïen]] * F15.3 Van [[kafeïen]] * F17.3 Van [[nikotien]] ==Voorskrifmedisyne== Middels moet verkieslik nie skielik gestaak word nie,<ref>{{cite book | first = | last = | authorlink = | year = 2002 | title = '''Coming off Psychiatric Drugs''' | chapter = | editor = Peter Lehmann | others = | edition = | pages = | publisher = Peter Lehmann Publishing | location = Germany | isbn = 978-1-891408-98-4 | url = http://www.peter-lehmann-publishing.com/ | access-date = 17 Augustus 2020 | archive-date = 28 Mei 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190528235308/http://www.peter-lehmann-publishing.com/ | url-status = dead }}</ref> tensy onder toesig van ’n dokter, veral as die middels afhanklikheid veroorsaak of as die toestand waarvoor hulle gebruik word potensieel gevaarlik is en kan terugkeer as die medisyne nie meer gebruik word nie, soos [[diabetes]], [[asma]], [[Hartbloedvatsiekte|harttoestande]] en baie sielkundige en neorologiese toestande soos [[epilepsie]], [[depressie]], [[hipertensie]], [[skisofrenie]] en [[psigose]]. In laasgenoemde twee gevalle moet die pasiënt gemonitor word.<ref name=BMJ>{{cite book |editor1-first=BMJ | editor = Joint Formulary Committee | title = British National Formulary | edition = 57 | date = Maart 2009 |publisher=Royal Pharmaceutical Society of Great Britain |location=VK |isbn=978-0-85369-845-6 |page=192 |chapter=4.2.1 }}</ref> Die ''Medication Appropriateness Tool for Comorbid Health Conditions in Dementia''<ref>{{Cite web|url=http://www.match-d.com.au/|title=MATCH-D Medication Appropriateness Tool for Comorbid Health conditions during Dementia|website=www.match-d.com.au|access-date=2019-06-01}}</ref> ([[MATCH-D]]) waarsku dat mense met [[dimensie]] meer geneig is om nadelige gevolge te ervaar en dat hulle versigtig gemonitor moet word vir onttrekkingsimptome wanneer medisyne gestaak word – hulle is meer geneig om simptome te ervaar en minder geneig om simptome reg aan te meld.<ref>{{cite journal | vauthors = Page AT, Potter K, Clifford R, McLachlan AJ, Etherton-Beer C | title = Medication appropriateness tool for co-morbid health conditions in dementia: consensus recommendations from a multidisciplinary expert panel | journal = Internal Medicine Journal | volume = 46 | issue = 10 | pages = 1189–1197 | date = Oktober 2016 | pmid = 27527376 | pmc = 5129475 | doi = 10.1111/imj.13215 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Drug withdrawal}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geneesmiddels]] [[Kategorie:Dwelms]] imcqoly7gu4lol1zze81ltipls2mune 0 368946 2922967 2843558 2026-08-07T18:58:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922967 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | image2 = | status = CR | status_system = iucn3.1 | taxon = Erica karwyderi | authority = [[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]], (2000) | synonyms = {{wikidata|property|references|P1420}} | range_map = }} '''''Erica karwyderi''''' is 'n plant wat tot die [[genus]] ''[[Erica]]'' behoort en is deel van die [[fynbos]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]]. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van kleiner as 2&nbsp;km² en daar is minder as 200 plante oor. == Beskrywing == ''Erica karwyderi'' is 'n klein immergroen [[struik]]. Dit het klein, naaldagtige blare en wit of pienk blomme.<ref name="selinawamucii" /> Dit word gekenmerk deur die unieke kraakbeenagtige kelk en agt meeldrade met lang, smal helmknoppe.<ref name="wfo" /> Die kelk is hard met min of meer plat vlakke sonder enige rante tussen die baie opvallende skerp hoeke.<ref name="wfo" /> Die blom van ''Erica karwyderi'' is 'n klein, pienkerig-pers klokvormige blom, met 'n geel middelpunt.<ref name="selinawamucii" /> Die saad is 'n klein, swart, blink saad.<ref name="selinawamucii" /> Die saailinge is klein, groen en het 'n paar blare.<ref name="selinawamucii" /> == Gebruike en voordele == ''Erica karwyderi'' word as 'n sierplant in tuine en as 'n [[Snyblomme|snyblom]] gebruik.<ref name="selinawamucii" /> Dit word ook as 'n heiningplant en vir erosiebeheer gebruik.<ref name="selinawamucii" /> == Verbouing en Voortplanting == ''Erica karwyderi'' kan van saad of steggies voortgeplant word.<ref name="selinawamucii" /> Saad moet in 'n goed dreinerende potmengsel gesaai word en by 'n [[temperatuur]] van 18-22°C gehou word.<ref name="selinawamucii" /> Steggies moet van die huidige seisoen se groei geneem word en in 'n klam, goed dreinerende potmengsel gewortel word.<ref name="selinawamucii" /> Hou die steggies by 'n temperatuur van 18-22°C en in helder, indirekte lig.<ref name="selinawamucii" /> == Habitat == Die spesie word tipies gevind in kwartsitiese sanderige grond met kort restioïde-fynbos.<ref name="wfo" /> Dit groei op skalierige of sanderige heuwelhellings.<ref name="wfo" /> Dit kan ook in oop bosveld gevind word. == Voorkomsgebied == Die spesie kom voor slegs in twee bekende populasies.<ref name="wfo" /> Die tipe-populasie is redelik uitgebreid op die heuwelhellings noordwes van Karwyderskraal.<ref name="wfo" /> Die ander bevolking is in die Elgin-bekken geleë by Somersfontein, [[Botrivier, Wes-Kaap|Botrivier]] en [[Grabouw]].<ref name="wfo" /> Die voorkomsgebied word bedreig deur oorbeweiding, landbou, [[indringerplant]]e, padkonstruksie en konstruksie van rioolwerke in die Karwyderskraal heuwels. In die Elgin-vallei is die plant uitgewis deur die aanlê van druiwe wingerde en die kweek van orgidees. == Naam == Die spesie is vernoem na die gebied waar dit ontdek is: Karwyderskraal.<ref name="calflora" /> == Sien ook == * [[Lys van Erica-spesies]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="wfo">{{Cite web|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000672371|title=Erica karwyderi E.G.H.Oliv.|website=worldfloraonline.org|accessdate=2025-10-15|lang=en}}</ref> <ref name="selinawamucii">{{Cite web|url=https://www.selinawamucii.com/plants/ericaceae/erica-karwyderi/|title=Plants » Selina Wamucii|accessdate=2025-10-15|lang=en|website=www.selinawamucii.com}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="calflora">{{Cite web|url=http://www.calflora.net/southafrica/1G-K.html|title=Plant Names G-K|website=www.calflora.net|accessdate=2025-10-15|lang=en}}</ref> }} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1820-1233 REDLIST Sanbi] * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1017357-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Erica|karwyderi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] cf39mcwo8wbzsirapl50vyityv49e52 0 399155 2922970 2748739 2026-08-07T19:24:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922970 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar |name=Etha Fles |beeld=The painter Etha Fles in her studio in Rome (cropped).jpg |geboortenaam=Margaretha Tekla Johanna Fles |geboortedatum=1 Mei 1857 |geboorteplek=Utrecht, Nederland |sterfdatum=31 Januarie 1948 |sterfteplek=Bergen, Nederland |nasionaliteit=Nederland/Hollands }} [[Lêer:The painter Etha Fles in her studio in Rome.jpg|duimnael|Die kunstenaar Etha Fles in haar ateljee in Rome]] '''Margaretha "Etha" Tekla Johanna Fles''' (1857-1948) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] kunstenaar en kunskritikus. <ref name="AskArt">{{Cite web|url=https://www.askart.com/artist/Etha_Fles/11031118/Etha_Fles.aspx|title=Etha Fles|website=AskArt|access-date=19 April 2021}}</ref> Sy was bekend vir haar skilderwerk, etse en skryfwerk. == Biografie == Fles is op 1 Mei 1857 in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] gebore. Sy het die ''Rijksakademie van beeldende kunsten'' (Staatsakademie vir Beeldende Kunste) in Amsterdam bygewoon. Sy studeer by August Allebé, Adrianus van Everdingen en [[Anton Mauve]]. <ref name="RKD">{{Cite web|url=https://rkd.nl/en/explore/artists/28278|title=Etha Fles|website=RKD|language=en|access-date=19 April 2021}}</ref> Sy was een van die eerste vroue wat tot die Akademie toegelaat is saam met JH Derkinderen-Besier, Grada Hermina Marius en Wally Moes. <ref name="WomenWriters">{{Cite web|url=http://www.womenwriters.nl/index.php/Etha_Fles|title=Etha Fles|website=WomenWriters|access-date=19 April 2021}}</ref> Fles was 'n lid van Arti et Amicitiae, die Nederlandse etsklub, die Pulchri Studio, en die ''Vereeniging Voor de Kunst Utrecht''. Nadat sy ''die Rijksakademie van beeldende kunsten'' verlaat het, het Fles in Impressionisme begin belangstel saam met die kontemporêre kritiek van William Morris en [[John Ruskin]]. Sy het in 1900 na Parys gereis om Arti et Amicitiae by die Exposition Universelle te verteenwoordig. In Parys ontmoet sy Medardo Rosso (1858-1928), 'n Italiaanse beeldhouer met wie sy 'n vriendskap behou het tot sy dood toe. Sy was 'n beskermheer en mentor en het in 1909 na Rome verhuis om haar eie ateljee op te rig. Sy het van 1915 tot 1917 vir 'n paar jaar na Nederland teruggekeer en na Italië teruggekeer waar sy tot 1934 gewoon het. <ref name="Modderkolk">{{Cite web|url=http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Fles|title=Fles, Margaretha Tekla Johanna (1857-1948)|last=Modderkolk|first=Linda|date=17 September 2019|website=Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland|language=Dutch|access-date=19 April 2021}}</ref> Sy het haar in [[Bergen]] gevestig waar sy voorheen 'n villa gebou het. Sy het in die villa gewoon tot 1943 toe dit tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur die Duitsers gekonfiskeer is. Sy het daarna in 'n klooster in [[Limburg, Nederland|Limburg]] gewoon tot die Bevryding in 1945 toe sy na Bergen teruggekeer het. <ref>Fles, Margaretha Tekla Johanna (1857-1948): https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Fles</ref>Sy is op 31 Januarie 1948 in Bergen oorlede.<ref>Etha Fles (1857 - 1948): https://www.musee-orsay.fr/en/ressources/artists-personalities-catalog/etha-fles-124828</ref> Haar werk is opgeneem in die versamelings van die Kröller-Müller Museum, <ref name="Kröller-Müller Museum">{{Cite web|url=https://krollermuller.nl/en/etha-fles-ships-at-night|title=Ships at night|website=Kröller-Müller Museum|language=en|access-date=19 April 2021}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> die [[Rijksmuseum]] <ref name="Rijksmuseum">{{Cite web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/search?p=1&ps=12&involvedMaker=Etha+Fles&st=Objects|title=Etha Fles|website=Rijksmuseum|language=en|access-date=19 April 2021}}</ref> en die Drents Museum. <ref name="Modderkolk"/> == Galery == <gallery mode="packed" heights="220" style="text align:left" caption="Skilderye deur Etha Fles"> Lêer:Etha Fles - Oud poortje in Rothenburg.jpg|Ou hek in Rothenburg Lêer:Rothenburg (originele titel op object), RP-P-1910-2021.jpg|Rothenburg Lêer:Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk in Dordrecht, RP-P-1936-240.jpg|Onze Lieve Vrouwekerk in Dordrecht Lêer:Kasteel in een bos, RP-P-1910-2016.jpg|Kasteel in 'n bos </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Etha Fles}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1857]] [[Kategorie:Sterftes in 1948]] [[Kategorie:Nederlandse skilders]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] suf0kqmcku8d1m3j40wmwy3jjqgddo6 0 400885 2923012 2840676 2026-08-07T22:12:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923012 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Sacrificial_anode.jpg|duimnael| Gedetailleerde aansig van 'n galvaniese anode op die romp van 'n skip]] [[Lêer:Ferry-rudder-and-propeller.jpg|duimnael| Die helder reghoekige voorwerpe op hierdie skeepskomponente is galvaniese anodes.]] 'n '''Galvaniese anode''', of '''opoffer-anode''', is die hoofkomponent van 'n galvaniese katodiese beskermingstelsel wat gebruik word om begraafde of onderwater-metaalstrukture teen [[korrosie]] te beskerm. Hulle word gemaak van 'n metaallegering met 'n meer "aktiewe" [[Elektriese spanning|potensiaal]] (meer negatiewe reduksiepotensiaal / meer positiewe elektrodepotensiaal) as die metaal van die struktuur. Die verskil in potensiaal tussen die twee metale beteken dat die galvaniese anode korrodeer en in werklikheid "opgeoffer" word om die struktuur te beskerm. == Teorie == Kortliks, korrosie is 'n chemiese reaksie wat plaasvind deur 'n elektrochemiese meganisme ('n [[redoksreaksie]]).<ref name="S10:4">Shrier 10:4</ref> Tydens korrosie van yster of staal is daar twee reaksies, oksidasie (vergelyking '''1'''), waar elektrone die metaal verlaat (en die metaal oplos, d.w.s. werklike verlies aan metaal kom voor) en reduksie, waar die elektrone gebruik word om suurstof en water na hidroksied-ione om te skakel (vergelyking '''2'''):<ref>Peabody p.2</ref><br> {{NumBlk|:|<chem>Fe -> Fe^2+(aq) + 2e-</chem>|{{EquationRef|1}}}} '''Fe → Fe²⁺(aq) +2e^-                                     (1)'''<br> {{NumBlk|:|<chem>O2 + 2 H2O + 4e- -> 4 OH- (aq)</chem>|{{EquationRef|2}}}} '''O₂ +2H₂O +4e^- → 4OH^-(aq) +2e^-'''               '''(2)''' In die meeste omgewings kombineer die hidroksied-ione en ysterione om ysterhidroksied te vorm, wat uiteindelik die bekende bruin roes word:<ref>Shrier 3:4</ref> {{NumBlk|:|<chem>Fe^2+(aq) + 2OH- (aq) -> Fe(OH)2(s)</chem>|{{EquationRef|3}}}}'''Fe²⁺(aq) + 2OH^-(aq) → Fe(OH)₂ (s)            (3)''' Soos korrosie plaasvind, vind oksidasie- en reduksiereaksies plaas en elektrochemiese selle word op die oppervlak van die metaal gevorm sodat sommige areas anodies (oksidasie) en sommige katodies (reduksie) sal word. Elektrone vloei vanaf die anodiese areas in die elektroliet soos die metaal korrodeer. Omgekeerd, soos elektrone van die elektroliet na die katodiese areas vloei, word die tempo van korrosie verminder.<ref>Peabody p. 21</ref> (Die vloei van elektrone is in die teenoorgestelde rigting as die vloei van [[elektriese stroom]].) Soos die metaal aanhou korrodeer, sal die plaaslike potensiale op die oppervlak van die metaal verander en die anodiese en katodiese areas sal verander en beweeg. As gevolg hiervan, word in ysterhoudende metale, 'n algemene bedekking van roes oor die hele oppervlak gevorm, wat uiteindelik al die metaal sal verteer. Dit is eerder 'n vereenvoudigde siening van die korrosieproses, want dit kan in verskeie vorme voorkom.<ref>Shrier 1:2</ref> Voorkoming van korrosie deur katodiese beskerming (KB) werk deur 'n ander metaal (die galvaniese anode) met 'n baie meer anodiese oppervlak by te voeg, sodat al die stroom vanaf die bygevoegde anode sal vloei en die metaal wat beskerm moet word katodies word in vergelyking met die anode. Dit stop effektief die oksidasiereaksies op die metaaloppervlak deur dit na die galvaniese anode oor te dra, wat opgeoffer sal word ten gunste van die struktuur onder beskerming.<ref>Shrier 10:29</ref> Eenvoudiger gestel, dit trek voordeel uit die relatief lae stabiliteit van magnesium, aluminium of sink metale; hulle los in plaas van yster op omdat hul binding swakker is in vergelyking met dié van yster, wat sterk gebind is via sy gedeeltelik gevulde d-orbitale. Vir hierdie beskerming om te werk moet daar 'n elektronbaan wees tussen die anode en die metaal wat beskerm moet word (bv. 'n draad of direkte kontak) en 'n ioonbaan tussen beide die oksideermiddel (bv. suurstof en water of klam grond) en die anode, en die oksideermiddel en die metaal wat beskerm moet word, en dus 'n geslote stroombaan te vorm. Om dus bloot 'n stuk aktiewe metaal soos sink aan 'n minder aktiewe metaal, soos sagte staal, in die lug ('n swak ioniese geleier) vas te sit, sal geen beskerming bied nie. == Anode-materiale == [[Lêer:Anodes.jpg|duimnael|'n Staal breëbalk-[[Kanaal|kanaal-vragskuit]], wat 'n nuut verswarte romp en nuwe magnesium-anodes vertoon.]] Daar is drie hoofmetale wat as galvaniese anodes gebruik word: [[magnesium]], [[aluminium]] en [[sink]] . Hulle is almal beskikbaar as blokke, stawe, plate of geëkstrudeerde band. Elke materiaal het voordele en nadele. Magnesium het die mees negatiewe elektropotensiaal van die drie (sien galvaniese reeks) en is meer geskik vir gebiede waar die elektroliet (grond of water) weerstand hoër is. Dit is gewoonlik op kus-pypleidings en ander begraafde strukture, hoewel dit ook op bote in vars water en in waterverwarmers gebruik word. In sommige gevalle kan die negatiewe potensiaal van magnesium 'n nadeel wees: as die potensiaal van die beskermde metaal te negatief word, kan reduksie van water of gesolveerde protone waterstofatome op die katode-oppervlak ontwikkel, volgens {{NumBlk|:|<chem>2 H2O + 2e- -> 2H + 2OH- (aq)</chem>|{{EquationRef|4}}}}'''2H₂O + 2e^- → 2H + 2OH^-(aq)                     (4)''' wat lei tot waterstofverbrossing of tot losraak van die deklaag.<ref>Peabody p.37</ref><ref name="S10:44">Schreir 10:44</ref> Waar dit kommerwekkend is, kan sinkanodes gebruik word. 'n Aluminium-sink-tinlegering genaamd KA90 word algemeen gebruik in mariene- en waterverwarmertoepassings.<ref>{{Cite web|url=https://www.asminternational.org/home/-/journal_content/56/33542825/508179/PUBLICATION-CONFERENCEPAPER-TEMPLATE|title=80251 KA90 Aluminum Alloy Anodes in Hot and Cold Seawater and Brine Environments|publisher=ASM International|access-date=12 Junie 2023|archive-date= 4 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104002535/https://www.asminternational.org/home/-/journal_content/56/33542825/508179/PUBLICATION-CONFERENCEPAPER-TEMPLATE|url-status=dead}}</ref> Sink en aluminium word oor die algemeen in soutwater gebruik, waar die weerstand gewoonlik laer is en magnesium relatief vinnig oplos deur reaksie met water met waterstofontwikkling (selfkorrosie). Tipiese gebruike is in die rompe van skepe en bote, aflandige pypleidings en produksieplatforms, in soutwaterverkoelde mariene enjins, op klein bootskroewe en roere, en vir die interne oppervlakke van opgaartenks. Sink word as 'n betroubare materiaal beskou, maar is nie geskik vir gebruik by hoër temperature nie, aangesien dit geneig is om te passiveer (die oksiedlaag vorm 'n versperring teen verdere oksidasie). As dit gebeur, kan stroom ophou vloei en die anode ophou werk.<ref>Baeckmann, Schwenck, Prinz. p.185</ref> Sink het 'n relatief lae dryfspanning, wat beteken dat dit in hoër weerstand gronde of water moontlik nie genoeg stroom kan verskaf nie. In sommige omstandighede &#x2014; waar daar byvoorbeeld 'n risiko van waterstofverbrossing is &#x2014; is hierdie laer spanning egter voordelig, aangesien oorbeskerming vermy word.<ref name="S10:43">Shreir 10:43</ref> Aluminiumanodes het verskeie voordele, soos 'n ligter massa, en baie hoër kapasiteit as sink. Hulle elektrochemiese gedrag word egter as nie so betroubaar soos dié van sink beskou nie, en groter sorg moet geneem word met hoe dit gebruik word. Aluminium-anodes sal passiveer waar die chloriedkonsentrasie onder 1&nbsp;446 dele per miljoen is.<ref name="nace paper">{{Verwysing|contribution=Comparative behavior of sacrificial anodes based on Mg, Zn, and Al alloys in brackish water|title=Comparative Behavior of Sacrificial Anodes Based on Mg, Zn, and Al Alloys in Brackish Water |publisher=NACE |pages=15 |date=2010 |contribution-url= http://www.onepetro.org/mslib/servlet/onepetropreview?id=NACE-10398 |access-date=2013-09-05}}</ref> Een nadeel van aluminium is dat as dit 'n geroeste oppervlak tref, 'n groot [[Thermiet|termietvonk]] gegenereer kan word; dus word die gebruik daarvan beperk in tenks waar daar plofbare atmosfere kan wees en daar 'n risiko is dat die anode kan val.<ref name="S10:44">Schreir 10:44</ref> Aangesien die werking van 'n galvaniese anode staat maak op die verskil in elektropotensiaal tussen die anode en die katode, kan feitlik enige metaal gebruik word om 'n ander te beskerm, mits daar 'n voldoende verskil in potensiaal is. Ysteranodes kan byvoorbeeld gebruik word om koper te beskerm.<ref>Shreir 10:12</ref> == Ontwerp-oorwegings == [[Lêer:USS_Greeneville_(SSN_772)_-_dry_dock_Pearl_Harbor_(2).jpg|duimnael| Galvaniese anode op 'n duikboot. Dit is die ligte streep op die omhulsel naby die stertvlakke.]] Die ontwerp van 'n galvaniese anode KB-stelsel moet baie faktore in ag neem, insluitend die tipe struktuur, die weerstand van die elektroliet (grond of water) waarin dit sal werk, die tipe deklaag en die bedryfslewe. Die primêre berekening behels hoeveel anodemateriaal benodig word om die struktuur vir die vereiste tyd te beskerm. Te min materiaal kan vir 'n rukkie beskerming bied, maar moet gereeld vervang word. Te veel materiaal sal beskerming bied teen 'n onnodige koste. Die massa in kg word deur vergelyking ('''5''') gegee.<ref name="DNV">DNV RP-B401-2005</ref><br> {{NumBlk|:|Mass {{=}} (Current Required x Design Life x 8760) ÷ (Utilisation Factor x Anode Capacity)|{{EquationRef|5}}}}Massa = (Stroom vereis x Ontwerplewe x 8760 ÷ Benuttingsfaktor x Anodekapasiteit) ('''5''') * Die ontwerpleeftyd is in jare (1 jaar = 8&nbsp;760 uur). * Die benuttingsfaktor (BF) van die anode is 'n konstante waarde, afhangende van die vorm van die anode en hoe dit geheg is, wat aandui hoeveel van die anode verbruik kan word voordat dit ophou om effektief te wees. 'n Waarde van 0,8 dui aan dat 80% van die anode verbruik kan word voordat dit vervang moet word. 'n Lang skraal wegstaan-anode (geïnstalleer op pote om die anode weg van die struktuur te hou) het 'n BF-waarde van 0.9, terwyl die BF van 'n kort, gelykvlakkig gemonteerde anode 0.8 is.<ref name="DNV">DNV RP-B401-2005</ref> * Anodekapasiteit is 'n aanduiding van hoeveel materiaal verbruik word soos stroom oor tyd vloei. Die waarde vir sink in seewater is 780&nbsp;Ah/kg maar aluminium is 2&nbsp;000&nbsp;Ah/kg,<ref name="DNV" /> wat die laer atoommassa van aluminium weerspieël en beteken dat, in teorie, aluminium baie meer stroom per massa as sink kan produseer voordat dit uitgeput word en dit is een van die faktore wat in ag geneem moet word wanneer 'n spesifieke materiaal gekies word. Die hoeveelheid stroom wat benodig word, stem direk ooreen met die oppervlakarea van die metaal wat aan die grond of water blootgestel is, dus die aanwending van 'n deklaag verminder die benodigde massa anodemateriaal drasties. Hoe beter die laag is, hoe minder anodemateriaal word benodig. Sodra die vereiste massa materiaal bekend is, word die spesifieke tipe anode gekies. Verskillende gevormde anodes sal 'n verskillende weerstand teenoor grond hê, wat bepaal hoeveel stroom geproduseer kan word; dus word die weerstand van die anode bereken om te verseker dat voldoende stroom beskikbaar sal wees. As die weerstand van die anode te hoog is, word óf 'n ander vorm óf 'n grootte anode gekies, óf 'n groter aantal anodes moet gebruik word.<ref name="DNV">DNV RP-B401-2005</ref> Die rangskikking van die anodes word dan so beplan om 'n eweredige verspreiding van stroom oor die hele struktuur te verskaf. Byvoorbeeld, as 'n spesifieke ontwerp toon dat 'n pyplyding {{Convert|10|km|mi|1}} lank 10 anodes benodig, dan sal ongeveer een anode per kilometer meer effektief wees as om al 10 anodes aan die een kant of in die middel te plaas. == Voordele en nadele == === Voordele === * Geen eksterne kragbronne benodig nie. * Relatief maklik om te installeer. * Laer spannings en stroom beteken dat die risiko om strooistroominterferensie op ander strukture te veroorsaak, laag is. * Vereis minder gereelde monitering as opgelegde stroom KB-stelsels. * Relatief lae risiko vir oorbeskerming. * Sodra dit geïnstalleer is, is die toets van die stelselkomponente relatief eenvoudig vir opgeleide personeel. === Nadele === * Stroomkapasiteit beperk deur anodemassa en selfverbruik by lae stroomdigtheid. * Laer dryfspanning beteken dat die anodes moontlik nie in hoë-weerstandsomgewings werk nie. * Vereis dikwels dat die beskermde struktuur elektries geïsoleer word van ander strukture en grond . * Anodes is swaar en sal waterweerstand op bewegende strukture of binnekant van pype verhoog. * Waar GS-krag beskikbaar is, kan elektriese energie goedkoper verkry word as deur galvaniese anodes. * Waar groot rangskikkings gebruik word, is bedrading nodig as gevolg van hoë stroomvloei en behoefte om weerstandsverliese laag te hou. * Anodes moet versigtig geplaas word om te verhoed dat hulle inmeng met watervloei na die skroef. * Om doeltreffendheid te behou, moet die anodes geïnspekteer en/of vervang word as deel van normale instandhouding. == Koste-effektiwiteit == [[Lêer:2022-01-18_sacrificial_galvanic_anode.jpg|duimnael| 'n Galvaniese anode (opoffer-anode) op 'n seiljag se skroefas]] Aangesien die anodemateriale wat gebruik word oor die algemeen duurder as yster is, lyk dit dalk nie as besonder kostedoeltreffend om hierdie metode te gebruik om ysterhoudende metaalstrukture te beskerm nie. Oorweging moet egter ook gegee word aan die koste wat aangegaan word om 'n geroeste romp te herstel of om 'n staalpypleiding of tenk te vervang omdat hul strukturele integriteit deur korrosie in die gedrang gebring is. Daar is egter 'n beperking op die kostedoeltreffendheid van 'n galvaniese stelsel. Op groter strukture, soos lang pyplydings, kan soveel anodes nodig wees dat dit meer koste-effektief sal wees om opgelegde stroom katodiese beskerming te installeer. == Produksie van opoffer-anodes == Die basiese metode is om opoffer-anodes deur 'n gietproses te vervaardig. Twee gietmetodes kan egter onderskei word.<ref name="weblink">Quality aspects in the production of sacrificial anodes https://opferanode24.de/en/interesting-facts/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171003225618/https://opferanode24.de/en/interesting-facts/ |date= 3 Oktober 2017 }}</ref> Die hoëdrukgietproses vir opoffer-anodes is wydverspreid. Dit is 'n ten volle outomatiese masjienproses. Om die vervaardigingsproses betroubaar en op 'n herhaalbare wyse te laat verloop, word 'n wysiging van die verwerkte opoffer-anode-legering vereis. Alternatiewelik word die gravitasie-gietproses gebruik vir die vervaardiging van die opoffer-anodes. Hierdie proses word met die hand of gedeeltelik outomaties uitgevoer. Die legering hoef nie by die vervaardigingsproses aangepas te wees nie, maar is ontwerp vir 100% optimale korrosiebeskerming. == Sien ook == * Galvaniese korrosie == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * AW Peabody, Peabody's Control of Pipeline Corrosion, 2de uitgawe, 2001, NACE International.{{ISBN|1-57590-092-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-57590-092-0|1-57590-092-0]] * Shreir LL et al., Corrosion Vol. 2, 3de uitgawe, 1994,{{ISBN|0-7506-1077-8}} * Baeckmann, Schwenck, Prinz. Handbook of Cathodic Corrosion Protection, 3de uitgawe. 1997.{{ISBN|0-88415-056-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-88415-056-9|0-88415-056-9]] * Det Norske Veritas-aanbevole praktyk vir katodiese beskermingsontwerp [https://rules.dnvgl.com/docs/pdf/DNV/codes/docs/2005-01/RP-B401.pdf DNV RP-B401-2005] == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Sacrificial_anodes}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrochemie]] [[Kategorie:Katodiese beskerming]] [[Kategorie:Opoffer-anodes]] [[Kategorie:Korrosie]] [[Kategorie:Materiaalkunde]] 58355yw6qvuug0zz6ujj2x0ep3jrfdn 0 401414 2923034 2895405 2026-08-08T04:55:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923034 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Hoëtemperatoksidasie''' verwys na 'n skaalvormende oksidasieproses wat 'n metaalvoorwerp en atmosferiese suurstof behels, wat korrosie by verhoogde temperature veroorsaak.<ref name="springer" /><ref name="corrosionpedia" /><ref name="worldscientific" /><ref name="intechopen" /> Hoëtemperatoksidasie is 'n soort [[hoëtemperatuurkorrosie]]. Ander soorte hoëtemperatuurkorrosie sluit in hoëtemperatuur sulfidasie en karbonisasie.<ref name="Birks" /><ref name="Khanna" /> Hoëtemperatoksidasie en ander tipes korrosie word gewoonlik gemodelleer deur die [[Deal-Grove model]] te gebruik om diffusie en reaksie prosesse in ag te neem. Die wyse waarop lugsuurstof (en ander gasse) by hoë temperature met metale en legerings reageer is van aansienlike industriële belang. In die meganisme en die kinetika van oksidasie gee die oksied/metaal volumeverhouding 'n aanduiding van die waarskynlikheid dat 'n beskermende oksiedfilm gevorm sal word wat verdere oksidasie sal beperk, maar 'n sentrale rol word gespeel deur geleiding- en transportprosesse wat sterk beïnvloed word deur die onsuiwerhede en deffekstruktuur van die gevormde oksiedlaag. Saam met toestande wat oksiedfilmstabiliteit bepaal, bepaal die transportprosesse in die oksiedfilm die reaksietempo's, wat beskryf word deur verskeie kinetiese tempo-wette, soos die lineêre, die logaritmiese en die paraboliese oksidasietempo-wette.<ref>Jones Denny, A., 1996. Principles and prevention of corrosion. Upper Saddler River, NJ, USA, Pearson-Prentice Hall. p 420</ref> == Meganisme van oksidasie == Hoëtemperatuuroksidasie vind gewoonlik plaas deur die volgende chemiese reaksie tussen suurstof (O₂) en 'n metaal M:<ref name="corrosionpedia" /> nM + 1/2kO₂ = M_nO_k Volgens Wagner se teorie van oksidasie word oksidasietempo beheer deur gedeeltelike ioniese en elektroniese geleidingsvermoë van oksiede en hul afhanklikheid van die chemiese potensiaal van die metaal of suurstof in die oksied.<ref name="Khanna2" /> == Die lineêre wet == Hierdie tempo-wet stel dat die dikte van die oksiedfilm wat vorm direk eweredig is aan die tyd van blootstelling aan suurstof, maw x = k_lt, waar x die filmdikte is, k_l die lineêre tempokonstante en t die tyd. Hierdie tempo word beheer deur die tempo van reaksies op die oksiedoppervlak en is hoogs afhanklik van die oksidasietemperatuur. Hierdie wet geld bv vir koolstofstaal in 'n gasmengsel in die temperatuurbereik 800 °C to 1150 °C.<ref>Abuluwefa, H.T., Guthrie, R.I.L. and Ajersch, F., 1997. Oxidation of low carbon steel in multicomponent gases: Part I. Reaction mechanisms during isothermal oxidation. ''Metallurgical and Materials Transactions A'', ''28'', pp.1633-1641.</ref> Aangesien die gevormde oksiedfilm in hierdie geval geen beskerming aan die onderliggende metaal bied nie, lei dit uiteindelik tot die vernietiging van die metaalonderdeel. Die tyd wat dit sal neem word deur die lineêre tempokonstante bepaal. == Die logaritmiese wet == Dikwels, by laer temperature, is die oksidasietempo omgekeerd eweredig aan tyd, t. dx/dt = k_lo/t Integrasie lewer x = k_lolog(at +1), waar x die filmdikte is, k_lo die logaritmiese tempokonstante, a 'n konstante en t die tyd van blootstelling. Die logatitmiese wet word dikwels gehoorsaam in die geval van baie dun oppervlakfilms. 'n Stadige oppervlakstap (bv die ionisasie van O⁻) mag 'n rol speel in die tempo van oksidasie.<ref>Ritchie, I.M., 1969. A logarithmic law of metal oxidation which is controlled by a surface reaction. ''Philosophical Magazine'', ''19''(158), pp.421-422.</ref> Elektriese velde kan ook 'n rol speel. By relatief lae temperature (24° tot 450°C) oksideer nikkel volgens die logaritmiese wet.<ref>Graham, M.J. and Cohen, M., 1972. On the mechanism of low‐temperature oxidation (23–450 C) of polycrystalline nickel. ''Journal of the electrochemical society'', ''119''(7), p.879.</ref> Dunfilmreaksies, waarin die logaritmiese tempowet 'n oorheersende rol speel is, is selde 'n oorheerrende oorweging by die keuse van materiale vir korrosiebestandheid. == Die paraboliese wet == Die paraboliese wet geld in gevalle waar die oksidasieproses deur die diffusie van ione deur die oksiedlaag beheer word.<ref>Jones Denny, A., 1996. Principles and prevention of corrosion. Upper Saddler River, NJ, USA, Pearson-Prentice Hall. p 422</ref> In hierdie geval is die kwadraat van die filmdikte eweredig aan die die oksidasietyd: x² = k_pt, waar x die filmdikte is, k_p die paraboliese tempokonstante en t die tyd van blootstelling. Beide suurstofione en metaalione neem aan die oksidasieproses deel. Die relatiewe diffusietempo's van die twee spesies bepaal die integriteit van die oksiedlaag. Indien die metaalione die vinnigste diffundeer, groei die oksiedlaag aan die buite-oppervlak en bied dus beskerming teen verdere oksidasie. As die suurstofione die vinnigste diffundeer, groei die oksiedlag op die metaal/oksied grensvlak en die oksied is dan geneig om te kraak, wat sy beskermende vermoë belemmer. Hierdie aspek is van belang in die keuse van legeerelemente by die ontwikkeling van nuwe legerings met die oog op hoëtemperatuurtoepassings. 'n Ander aspek wat die beskermingsvermoë van dik oksiedlae beïnvoed, is die ontwikkeling van holtes. Dit kan dus gebeur dat 'n legering wat aanvanklik volgens die paraboliese wet oksideer mettertyd na die lineêre wet oorskakel, met katastrofiese gevolge.<ref>ones Denny, A., 1996. Principles and prevention of corrosion. Upper Saddler River, NJ, USA, Pearson-Prentice Hall. p 428</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="springer">https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-24847-9_10</ref> <ref name="corrosionpedia">{{Cite web |url=https://www.corrosionpedia.com/definition/6253/high-temperature-oxidation |title=argiefkopie |access-date=28 Junie 2023 |archive-date=30 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630161728/https://www.corrosionpedia.com/definition/6253/high-temperature-oxidation |url-status=dead }}</ref> <ref name="intechopen">https://www.intechopen.com/chapters/50691</ref> <ref name="Khanna">https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B978032352472800006X</ref> <ref name="worldscientific">https://www.worldscientific.com/doi/10.1142/9789814675239_0001</ref> <ref name="Birks">{{Cite book|last=Birks, N. |title=Introduction to the high-temperature oxidation of metals |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |author2=Meier, Gerald H. |author3=Pettit, F. S. |isbn=0-511-16162-X |edition=2nd |location=Cambridge, UK |oclc=77562951}}</ref> <ref name="Khanna2">A.S.Khanna. Introduction to high temperature oxidation and corrosion. ASM International. ] S.C.Kung, Formation of a chromium-carbide conversion coating on silicon carbide , Oxid. Met. 1999, 5,516, pp. 191-203.ISBN:0-87170-762-4. The materials information society.</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Meganiese ingenieurswese]] opswka2sk19movisq6vaqa8tyju1zgz 0 401538 2923041 2583541 2026-08-08T06:29:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923041 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Venn's four ellipse construction.svg|duimnael|'n Interseksionele analise beskou 'n versameling faktore wat 'n sosiale individu in kombinasie beïnvloed, eerder as om elke faktor in isolasie te oorweeg.]] '''Interseksionaliteit''' is 'n [[Ontleding|ontledingsraamwerk]] om te verstaan hoe 'n persoon se verskillende [[Identiteit|sosiale en politieke identiteite]] kombineer om verskillende maniere van [[diskriminasie]] en [[Sosiale voorreg|voorreg]] te skep. Interseksionaliteit identifiseer veelvuldige faktore van voordeel en nadeel.<ref name="Runyan" /> Voorbeelde van hierdie faktore sluit in [[gender]], [[kaste]], [[geslag]], [[Menslike ras|ras]], [[etnisiteit]], [[Sosiale klas|klas]], [[seksualiteit]], [[godsdiens]], [[gestremdheid]], [[Menslike liggaamsgewig|gewig]], en [[Menslike fisiese voorkoms|fisiese voorkoms]].<ref name="Tucker" /> Hierdie kruisende en oorvleuelende sosiale identiteite kan beide [[Bemagtiging|bemagtigend]] en [[Onderdrukking|onderdrukkend]] wees.<ref name="Holley 2016" /><ref name="Zinn 1996" /> Min goeie kwaliteit kwantitatiewe [[navorsing]] is egter gedoen om die teorie van interseksionaliteit te ondersteun of te ondermyn. <ref name="Bauer2021" /> <!--Verwantskap met ouer konsepte van feminisme; wie is ingesluit? --> Interseksionaliteit verbreed die omvang van die [[Eerste-golf feminisme|eerste]] en [[Tweede-golf feminisme|tweede]] [[golwe van feminisme]], wat grootliks gefokus het op die ervarings van vroue wat [[Wit mense|wit]], [[middelklas]] en [[cisgender]] was,<ref name="hooks" /> om die verskillende ervarings van [[Persoon van kleur|vroue van kleur]], [[Geslagsongelykheid|arm vroue]], [[Immigrasie|immigrantevroue]], en ander groepe in te sluit. Interseksionele feminisme het ten doel om ditself van [[wit feminisme]] te skei deur vroue se verskillende ervarings en identiteite te erken.<ref name="IWDA" /> <!--Teorie hier--> Die term ''intersectionality'' was geskep deur [[Kimberlé Crenshaw]] in 1989.{{r|Cooper 2016|p=385}} Sy beskryf hoe ineenlopende stelsels van [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]] diegene beïnvloed wat die meeste [[Sosiale uitsluiting|gemarginaliseerde in die samelewing]] is.{{r|Cooper 2016}} == Bronnelys == * {{cite journal |last1=Carastathis |first1=Anna |title=Basements and Intersections |journal=Hypatia |date=2013 |volume=28 |issue=4 |pages=698–715 |doi=10.1111/hypa.12044 |jstor=24542081 |s2cid=143824123 |url=https://www.researchgate.net/publication/259550036 |issn=0887-5367 |via=ResearchGate}} * {{cite journal |last1=Carastathis |first1=Anna |title=The Concept of Intersectionality in Feminist Theory |journal=Philosophy Compass |date=2014 |volume=9 |issue=5 |pages=304–314 |doi=10.1111/phc3.12129 |url=https://www.researchgate.net/publication/263725959 |via=ResearchGate}} * {{cite web |last=Collins |first=Patricia Hill |title=Defining Black Feminist Thought |publisher=Women of Color Web |year=1990 |url=http://www.hsph.harvard.edu/Organizations/healthnet/WoC/feminisms/collins2.html |url-status=dead |archive-date=11 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211050851/http://www.hsph.harvard.edu/Organizations/healthnet/WoC/feminisms/collins2.html}} * {{cite book |last1=Collins |first1=Patricia Hill |title=Intersectionality as Critical Social Theory |date=2019 |publisher=Duke University Press |isbn=978-1-4780-0709-8}} * {{cite book |last1=Collins |first1=Patricia Hill |last2=Bilge |first2=Sirma |title=Intersectionality |date=2020 |publisher=Polity Press |location=Cambridge, UK |isbn=978-1-5095-3967-3 |edition=2nd}} * {{cite book |last=Hankivsky |first=Olena |title=Intersectionality 101 |url=https://www.sfu.ca/iirp/documents/resources/101_Final.pdf |publisher=Institute for Intersectionality Research & Policy, Simon Fraser University |location=Vancouver, B.C. |year= 2014 |isbn=978-0-86491-355-5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423171506/https://www.sfu.ca/iirp/documents/resources/101_Final.pdf |archive-date=23 April 2017 |url-status=unfit}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Runyan">{{cite magazine |last1=Runyan |first1=Anne Sisson |title=What Is Intersectionality and Why Is It Important? |url=https://www.aaup.org/article/what-intersectionality-and-why-it-important |publisher=American Association of University Professors |date=November–December 2018 |magazine=Academe |volume=104 |issue=6 |issn=2162-5247}}</ref> <ref name="Tucker">{{cite magazine |last=Tucker |first=Abigail |title=How Much is Being Attractive Worth? |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/how-much-is-being-attractive-worth-80414787/ |access-date=22 June 2020 |magazine=Smithsonian |date=November 2012 |issn=0037-7333}}</ref> <ref name="Holley 2016">{{cite journal |last1=Holley |first1=Lynn C. |last2=Mendoza |first2=Natasha S. |last3=Del-Colle |first3=Melissa M. |last4=Bernard |first4=Marquita Lynette |title=Heterosexism, racism, and mental illness discrimination: Experiences of people with mental health conditions and their families |journal=Journal of Gay & Lesbian Social Services |date=2 April 2016 |volume=28 |issue=2 |pages=93–116 |doi=10.1080/10538720.2016.1155520 |s2cid=147454725}}</ref> <ref name="Zinn 1996">{{cite journal |last1=Zinn |first1=Maxine Baca |last2=Dill |first2=Bonnie Thornton |title=Theorizing Difference from Multiracial Feminism |journal=Feminist Studies |date=1996 |volume=22 |issue=2 |pages=321–331 |id={{ProQuest|233181156}} {{Gale|A18800342}} |doi=10.2307/3178416 |jstor=3178416 |url=https://philarchive.org/rec/ZINTDF }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="hooks">{{Cite book |last=hooks |first=bell |url=https://www.worldcat.org/oclc/886381091 |title=Ain't I a woman : Black women and feminism |date=2015 |isbn=978-1-138-82148-4 |edition=[Second edition] |location=New York |oclc=886381091}}</ref> <ref name="IWDA">{{cite web |url=https://iwda.org.au/what-does-intersectional-feminism-actually-mean/ |title=What Does Intersectional Feminism Actually Mean? |date=11 May 2018 |publisher=International Women's Development Agency |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423154503/https://iwda.org.au/what-does-intersectional-feminism-actually-mean/ |archive-date=23 April 2019 |url-status=live}}</ref> <ref name="Bauer2021">{{Cite journal |last1=Bauer |first1=Greta R. |last2=Churchill |first2=Siobhan M. |last3=Mahendran |first3=Mayuri |last4=Walwyn |first4=Chantel |last5=Lizotte |first5=Daniel |last6=Villa-Rueda |first6=Alma Angelica |date=June 2021 |title=Intersectionality in quantitative research: A systematic review of its emergence and applications of theory and methods |journal=SSM - Population Health |language=en |volume=14 |pages=100798 |doi=10.1016/j.ssmph.2021.100798 |pmc=8095182 |pmid=33997247}}</ref> <ref name="Cooper 2016">{{cite book |last1=Cooper |first1=Brittney |editor1-last=Disch |editor1-first=Lisa |editor2-first=Mary |editor2-last=Hawkesworth |chapter=Intersectionality |title=The Oxford Handbook of Feminist Theory |year=2016 |pages=385–406 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-932858-1 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199328581.013.20}}</ref> }} {{Normdata}} 03nfoj5wrzwoyhr116y420ipwqk5aoc 0 402972 2923031 2635095 2026-08-08T03:54:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923031 wikitext text/x-wiki '''Higroskopie''' is in [[chemie]], [[fisika]] en [[biologie]] die eienskap van heelparty [[Materie|stowwe]] om [[Water|vog]] aan die [[Aarde se atmosfeer|lug]] te onttrek en op te neem. Baie alledaagse items kan hierdie higroskopiese eienskappe vertoon. Voorbeelde is [[hout]] of strooi. Die vermoë om vog op te neem resulteer uit die absorpsie van [[Water (molekuul)|watermolekules]] deur dié stowwe se [[Vesel|vesels]] of van die kapillêre werking van kanale tussen die vesels.<ref>{{cite book|authors=Pete Walker, A. Thomson, D. Maskell|title= 9 - Straw bale construction, In Woodhead Publishing Series in Civil and Structural Engineering,Nonconventional and Vernacular Construction Materials (Second Edition)|editors= Kent A. Harries, Bhavna Sharma|publisher=Woodhead Publishing|year=2020|pages=189-216|ISBN=9780081027042|doi=10.1016/B978-0-08-102704-2.00009-3|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081027042000093}}</ref> Soms is die oorsaak van dié verskynsel egter meer chemies van aard. Heelparty [[oksied]]e vertoon 'n groot mate van higroskopie omdat hul die anhidrate van [[Suur|sure]] of [[Basis|basisse]] is. 'n Goeie voorbeeld is [[fosforpentoksied]]. Dit reageer met vog volgens: :<math>P_2O_5(s) + 3H_2O(g) \rightarrow 2H_3PO_4 </math> 'n Basiese voorbeeld is kaliumoksied: :<math>K_2O(s) + H_2O \rightarrow 2KOH</math> 'n Tussenposisie word ingeneem deur ionogene verbindings wat [[kristalwater]] kan opneem en [[Hidraat|hidrate]] vorm wat dan 'n ander [[kristalstruktuur]] het: :<math>CaCl_2(s) +nH_2O(g) \rightarrow CaCl_2.nH_2O</math> In die laaste geval is die neiging om vog op te neem so groot dat die resultaat 'n [[Vloeistof|vloeibare]] hidraat is, oftewel 'n sterk [[Konsentrasie (chemie)|gekonsentreerde]] [[Oplossing (chemie)|oplossing]], as 'n mens dit eerder só wil beskou.<ref>{{cite web|url=https://www.oxycalciumchloride.com/about-us/everything-calcium-chloride#:~:text=Solid%20calcium%20chloride%20is%20deliquescent,heat%20in%20an%20exothermic%20reaction.|title=EVERYTHING CALCIUM CHLORIDE|publisher=Occidental Chemical Corporation|accessdate=25 Julie 2023|archive-date=26 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726042016/https://www.oxycalciumchloride.com/about-us/everything-calcium-chloride#:~:text=Solid%20calcium%20chloride%20is%20deliquescent,heat%20in%20an%20exothermic%20reaction.|url-status=dead}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] cg72rgcao8wxhvkewe0okyau0v6heui 0 404088 2922930 2620568 2026-08-07T13:49:52Z Oesjaar 7467 /* Elektriese TSL-sleeptrekkers */ Skakel 2922930 wikitext text/x-wiki [[Lêer:KLM 777 pushback.jpg|duimnael|'n [[KLM]] [[Boeing 777]] word teruggestoot vanaf 'n hek by [[Narita Internasionale Lughawe]] in Japan.]] In [[lugvaart]] is '''terugstoot''' 'n [[Lughawe|lughaweprosedure]] waartydens 'n [[Lugvaartuig|vliegtuig]] agteruit gestoot word van sy parkeerposisie, gewoonlik by 'n lughawehek deur eksterne krag.<ref name="IATA2">{{cite web|url=https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/iosa-audit-documentation/iata-reference-manual-for-audit-programs-irm--ed-102/|title=IATA Reference Manual (IRM) for Audit Programs 11th edition|date=2021|website=IATA.org|publisher=International Air Transport Association|location=Montreal—Geneva|access-date=2 May 2021|ref=IATA|archive-date= 2 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502163716/https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/iosa-audit-documentation/iata-reference-manual-for-audit-programs-irm--ed-102/|url-status=dead}}</ref><ref name="Kumar2">{{cite book|last1=Kumar|first1=Bharat|last2=DeRemer|first2=Dale|last3=Marshall|first3=Douglas M.|title=An Illustrated Dictionary of Aviation|publisher=McGraw-Hill|location=New York|isbn=978-0-07-139606-6|page=514|date=2004|ref=Kumar}}</ref> Terugstoot word uitgevoer deur spesiale laeprofielvoertuie wat ''terugstoottrekkers'' genoem word. Alhoewel baie vliegtuie in staat is om hulself agteruit op die grond te beweeg deur gebruik te maak van [[Stukragomkering (lugvaart)|omgekeerde stukrag]] ('n prosedure waarna verwys word as 'n ''powerback)''<ref name="IATA">{{Cite web|url=https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/iosa-audit-documentation/iata-reference-manual-for-audit-programs-irm--ed-102/|title=IATA Reference Manual (IRM) for Audit Programs 11th edition|date=2021|website=IATA.org|publisher=International Air Transport Association|location=Montreal—Geneva|access-date=2 May 2021|ref=IATA|archive-date= 2 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502163716/https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/iosa-audit-documentation/iata-reference-manual-for-audit-programs-irm--ed-102/|url-status=dead}}</ref> sal die gevolglike stralerspuit of skroefspoel verhoogde geraas, skade aan die terminaalgebou of toerusting veroorsaak, en lughawepersoneel beseer weens hoëspoed-rommel. Hierdie puin sal ook in die enjins ingesuig word, en oormatige slytasie veroorsaak - 'n groot oorsaak van slytasie aan vliegtuigenjins is tydens grondgebruik. 'n Terugstoot is dus die voorkeurmetode wanneer vliegtuie op die grond verskuif moet word. == Definisie == Die [[IATA]] definieer 'n vliegtuigterugstoot as "agtertoe beweeg van 'n vliegtuig vanuit 'n parkeerposisie na 'n taxiposisie deur gebruik van gespesialiseerde grondondersteuningstoerusting."<ref name="IATA"/> == Prosedure == Terugstoot by besige lughawens is gewoonlik onderhewig aan grondbeheerklaring om grondbeweging op taxibane te vergemaklik.<ref name="Smith2">{{cite book|last1=Smith|first1=David|title=Air Traffic Control Handbook|publisher=Crécy|location=Manchester|isbn=978-08597-91830|page=127|edition=10th|date=2015|ref=Smith}}</ref><ref name="Doc44442">{{cite web|url=https://ops.group/blog/wp-content/uploads/2017/03/ICAO-Doc4444-Pans-Atm-16thEdition-2016-OPSGROUP.pdf|title=Doc 4444 Procedures for Air Navigation Services — Air Traffic Management (PANS-ATM)|date=2016|website=OPS Group|page=12.3.4.4|access-date=2 May 2021|ref=Doc4444|archive-date= 6 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506183748/https://ops.group/blog/wp-content/uploads/2017/03/ICAO-Doc4444-Pans-Atm-16thEdition-2016-OPSGROUP.pdf|url-status=dead}}</ref> Sodra klaring verkry is, sal die vlieënier met die trekkerbestuurder (of 'n grondhanteerder wat in sommige gevalle langs die vliegtuig loop) kommunikeer om die terugstoot te begin. Om te kommunikeer, kan 'n oorfoon naby die neusonderstel ingeprop word. Aangesien vlieëniers nie kan sien wat agter die vliegtuig is nie, word die stuur deur die terugstoottrekkerbestuurder gedoen en nie deur die vlieëniers nie. Afhangende van die vliegtuigtipe en lugrederyprosedure, kan 'n ''omseilpen'' tydelik by die neuswiel geïnstalleer word om dit van die vliegtuig se normale stuurmeganisme te ontkoppel. Sodra die terugstoot voltooi is, word die sleepstang ontkoppel, en enige omseilpen verwyder. Die grondhanteerder sal die omseilpen aan die vlieëniers wys om dit duidelik te maak dat dit verwyder is.<ref name="Smith3">{{cite book|last1=Smith|first1=David|title=Air Traffic Control Handbook|publisher=Crécy|location=Manchester|isbn=978-08597-91830|page=127|edition=10th|date=2015|ref=Smith}}</ref> Die terugstoot is dan voltooi, en die vliegtuig kan op sy eie krag vorentoe taxi. [[Lêer:Pushback_tug_carrying_a_towbar.JPG|duimnael| Foto wys 'n terugstoottrekker met 'n sleepstang op die randsteen.]] [[Lêer:Airplane_pushing_vehicle.jpg|links|duimnael| 'n Konvensionele trekker gekoppel aan 'n [[United Airlines]] [[Boeing 777|Boeing 777-200ER]] by [[Denver Internasionale Lughawe]]]] Groot vliegtuie kan nie met die hand verskuif word nie en moet 'n trekker of sleeptuig hê. Terugstoottrekkers gebruik 'n laeprofiel-ontwerp om onder die vliegtuig se neus te pas. Vir voldoende vastrap moet die trekker swaar wees, en die meeste modelle kan ekstra ballas bygevoeg hê. 'n Tipiese trekker vir groot vliegtuie weeg tot 54 ton en het 'n trekstangtrek van 334 kilonewton. Dikwels kan die bestuurderskajuit gelig word vir groter sigbaarheid wanneer hy agteruit ry en laat sak word om onder vliegtuie in te pas. Daar is twee soorte terugstoottrekkers: konvensionele en sleepstangloos. === Trekstanglose (TSL) trekkers === [[Lêer:Airbus_A340-313X,_Lufthansa,_Frankfurt_am_Main_(Rhein-Main_AB)_(FRA_FRF_EDDF),_18.04.09_(5590387320).jpg|duimnael| 'n Trekstanglose sleeptrekker by [[Lughawe Frankfurt]] wat 'n [[Lufthansa]] [[Airbus A340|Airbus A340-300]] verskuif]] Trekstanglose (TSL) trekkers gebruik nie 'n sleepstang nie; hulle skep die neuswiel op en lig dit van die grond af. Dit vermy die tydstraf om 'n sleepstang te koppel/ontkoppel, en verwyder die koste/kompleksiteit van die instandhouding van sleepstange op die oprit heeltemal. Die sleeptrekker self hoef nie besonder groot te wees nie – die vliegtuig se neuswielgewig verskaf die nodige afwaartse krag. Laastens, is 'n TSL-trekker baie korter en het slegs 'n enkele spilpunt in plaas van een aan weerskante van die sleepstang, so dit het baie eenvoudiger en presiese beheer van die vliegtuig. Dit is baie nuttig in algemene lugvaartinstellings met 'n groter verskeidenheid vliegtuie in beperkte ruimtes. ==== Elektriese TSL-sleeptrekkers ==== Vervaardigers van elektriese TSL-sleeptrekkers bied modelle wat in staat is om enige vliegtuig van die kleinste enkelmotor-tipe tot smalrompvliegtuie, militêre vragtuie en sakevliegtuie van lugdiensgrootte te verskuif. Net soos gespesialiseerde sleepstange nodig is vir 'n wye reeks vliegtuie, gebruik baie TSL-sleeptrekkers passings wat die beweging van baie unieke vliegtuie moontlik maak. Die meeste vliegtuie het nie passtukke nodig nie en kan geskuif word sonder enige spesiale aanpassings aan die trekker. Elektriese TSL's word nou meer gewild onder algemene lugvaartoperateurs as 'n alternatief vir gas- of dieselaangedrewe konvensionele sleeptrekkers. Aangesien elektriese sleeptrekkers eerder elektries as deur binnebrand aangedrewe is, het hulle lae emissie, wat 'n groot voordeel vir omgewingsbewuste operateurs is; dit maak dit ook moontlik om die sleeptrekker veilig binne 'n geslote loods te bestuur. Terwyl daar na die voertuig verwys word as 'n ''terugstoottrekker'', word dit ook gebruik om vliegtuie te sleep in gebiede waar taksi nie prakties is of onveilig is, soos om vliegtuie in en uit instandhoudingsloodse te beweeg, of vir vliegtuie wat nie met hulle eie krag beweeg nie. 'n Hoeveelheid brandstof moet steeds verbrand word om die [[hulpkrageenheid]] te bedryf om elektriese en pneumatiese krag te voorsien om beligting-, omgewings- en kommunikasiestelsels te laat loop, tensy die sleeptrekker self hierdie kragbronne verskaf, wat sommige doen. Hierdie metode plaas egter 'n groter werklas op grondspanne en toerusting, veral as die vliegtuig en sleeptrekker uiteindelik in 'n lang tou vliegtuie by die houpunt op die aanloopbaan moet wag. == Galery == <gallery mode="packed"> File:Tow truck ekch.jpg|Terugstoottrekker met sy sleepstang agteraan File:KLM Pushback tractor and ground power unit.jpg|Trekstanglose trekker File:ILA 2008 PD 542.JPG|Trekstanglose trekker vir kleiner vliegtuie File:T813 6x6 civil.jpg|Tatra T813 6x6 lughawetrekker File:Pushback tractor in front of Easyjet A319.JPG|'n Trekker staan gereed om 'n [[EasyJet]] [[Airbus A319]] terug te stoot File:Unimog pushback.jpg|'n Unimog word as 'n terugstoottrekker gebruik File:Aircraft towing, SE-LTU Saab 2000.jpg|'n [[Saab 2000]] word gesleep deur 'n klein sleeptrekker by Ängelholm-Helsingborg-lughawe File:De Havilland DHC-1 Chipmunk (G-AKDN) ground handled at Fairford 7Jul2016 arp.jpg|'n de Havilland Chipmunk word met die hand gestoot by die 2016 Royal International Air Tattoo, Engeland File:Batik air pk-lum pushback.jpg|'n Indonesiese [[Batik Air]] [[Airbus A320|A320]] word teruggestoot by die [[Soekarno-Hatta Internasionale Lughawe]] File:BelAZ 74271 aircraft tractor 2.jpg|BelAZ 74271 lughawetrekker met 'n dubbelkajuit </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Trekkers]] [[Kategorie:Lugvaart]] 5tbrs5np3jocwzb0hlyd99uap7d508b 0 404602 2922965 2653877 2026-08-07T18:37:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922965 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Airbus Lagardère - GP7200 engine MSN108 (1).JPG|duimnael|220px|'n Engine Alliance GP7000 turbowaaier gereed vir installasie op 'n [[Airbus A380]]]] '''Engine Alliance''' ('''EA''') is 'n [[Amerikaanse]] vliegtuigenjinvervaardiger gebaseer in East Hartford, [[Connecticut]].<ref name="ea_bloomberg">{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/Research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=7917458|title=Engine Alliance, LLC: Private Company Information|publisher=Bloomberg|access-date=24 June 2016}}</ref> Die maatskappy is 'n 50/50 gesamentlike onderneming tussen GE Aviation, 'n filiaal van General Electric, en Pratt &amp;amp; Whitney,<ref name="ea_bloomberg" /> 'n filiaal van RTX. Engine Alliance is in Augustus 1996 gestig om 'n familie van vliegtuigenjins vir nuwe hoëkapasiteit, [[Lugvaartuig|langafstandvliegtuie]] te ontwikkel, vervaardig, verkoop en te ondersteun. Die hooftoepassing vir so 'n enjin, die GP7100, was oorspronklik vir die Boeing 747-500/600X-projekte, voordat dit gekanselleer is weens 'n gebrek aan aanvraag deur [[lugredery]]e. In plaas daarvan is die [[Engine Alliance GP7000|GP7000]] weer geoptimaliseer vir gebruik op die [[Airbus A380]] superjumbo. In hierdie mark ding dit mee met die Rolls-Royce Trent 900, die lanseerenjin vir die vliegtuig. Die twee EA-variante is die GP7270 en die GP7277. Op 30 September 2017 het 'n [[Engine Alliance GP7000|Engine Alliance GP7270]]-enjin gely aan 'n onbeheerde faling tydens die passasiersvlug van [[Air France]] Vlug 66.<ref>{{Cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11928312 |title=Air France plane loses engine cover above the Atlantic Ocean, New Zealand Herald, October 1 2017. |access-date=17 Augustus 2023 |archive-date= 5 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805211205/https://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11928312 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2017/09/30/world/plane-engine-explodes.html Engine Explodes on an Air France Plane, Forcing an Emergency Landing. New York Times, September 30, 2017.]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vervaardigers]] g5ornrwejqffvzgbx7l4zjvhbnmjatb 0 405130 2922924 2909036 2026-08-07T13:40:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922924 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Daniël Eloff | birth_date = 1994 | birth_place = Suid-Afrika | nationality = Suid-Afrikaans | occupation = Prokureur, regsadviseur, akademikus, skrywer | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] (LLB, LLM), [[Universiteit van die Witwatersrand]] (PGDip) | employer = Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van Kaapstad | known_for = Openbarebelanglitigasie; regsadvies aan munisipale regering; akademiese publikasies oor internetreg en menseregte }} '''Daniël Jakobus Eloff''' (gebore 1994) is 'n Suid-Afrikaanse prokureur, regsadviseur en akademiese navorser. Hy dien sedert 2024 as Hoofregsadviseur in die Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van Kaapstad.<ref name="orcid">{{cite web|url=https://orcid.org/0000-0002-9195-5616|title=ORCID: Daniël Eloff|access-date=30 September 2025}}</ref> Hy was voorheen die jongste direkteur by Hurter Spies Ing., 'n regsfirma in Pretoria,<ref name="spies">{{cite web|url=https://hurterspies.co.za/af/ons-span/|title=Hurter Spies Ing.: Ons Span|access-date=30 September 2025}}</ref> en ’n dosent en navorsingsgenoot by [[Akademia]].<ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/44528081/Dani%C3%ABl_Eloff|title=Daniël Eloff - Academia.edu profiel|access-date=30 September 2025}}{{Dooie skakel|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eloff se navorsing fokus op administratiefreg, federalisme, kuberreg en menseregte, en sy publikasies het in eweknie-beoordeelde joernale verskyn.<ref>{{cite journal|last=Eloff|first=D|year=2023|title=The nature of rights and access to the internet|journal=Obiter|volume=44|pages=33–49|url=https://obiter.mandela.ac.za/article/view/12594}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Eloff het in 2012 aan die [[Afrikaanse Hoër Seunskool]] [[gematrikuleer]]. Hy het die LLB- en LLM-grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] behaal<ref>Eloff, Daniël. "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa". UPSpace Institutional Repository. hdl:2263/78704. Retrieved 1 June 2021 - https://repository.up.ac.za/handle/2263/78704</ref> en later 'n nagraadse diploma in mensereglitigasie by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] voltooi. Sy LLM-proefskrif se titel was "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa."<ref>Eloff, Daniël. "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa". UPSpace Institutional Repository. https://repository.up.ac.za/handle/2263/78704</ref> Eloff het as student die [[UP Debatsvereniging]] gestig en het die [[ATKV-Universiteitedebat]] se kompetisie gewen. Hy het ook in 2015 die prys vir die beste spreker gewen. == Professionele lewe == Eloff het in 2019 as kandidaatprokureur by Hurter Spies Ing. begin en is in 2021 die jongste direkteur in die firma se geskiedenis.<ref name="spies" /> In 2024 is hy aangestel as Hoofregsadviseur in die Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van [[Kaapstad]].<ref name="orcid" /> Hy is ook 'n direkteur van Free SA (Foundation for the Rights of Expression and Equality).<ref>{{cite web|url=https://forsa.org.za/wp-content/uploads/2024/11/Free-SA-Report-Expropriation.pdf|title=Free SA Report: The Expropriation Act|date=2024|access-date=30 September 2025}}{{Dooie skakel|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eloff dien op die adviesraad van die Universiteit van Pretoria se Konvokasie en is ’n raadslid van die Free Speech Union van Suid-Afrika.<ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/alumni/news/post_3272607-the-convocation-of-the-university-of-pretoria|title=The Convocation of the University of Pretoria|website=UP Alumni|date=1 November 2024|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/media/shared/763/final-2022-minutes-convocationannualgeneralmeeting.zp240901.doc|title=Final 2022 Minutes Convocation Annual General Meeting|website=University of Pretoria|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/media/shared/763/cv-danil-eloff.zp249178.pdf|title=Danil Eloff CV|website=University of Pretoria|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://freespeech.org.za/our-people|title=Free Speech Union SA: Advisory Board|access-date=30 September 2025|archive-date= 7 Augustus 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250807034517/https://freespeech.org.za/our-people|url-status=dead}}</ref> Eloff was betrokke by verskeie sake oor onderwys, taalregte, regeringsaanspreeklikheid en openbarebelanglitigasie. Hurter Spies het sedert 2009 sivielereglitigasie vir [[AfriForum]], [[Solidariteit]] en ander burgerregte-organisasies hanteer, dus met 'n fokus op aanspreeklikheidslitigasie en die bevordering van die regte van minderhede. Eloff was betrokke by verskeie hofsake betreffende die Suid-Afrikaanse nasionale ramptoestand wat in reaksie op die [[Covid-19-pandemie]] in Suid-Afrika verklaar is.<ref>Hofsake oor die regering se inperkingsregulasies | KN VERSLAG IN GESPREK | 20 MEI 2020 | kykNET. (2020, May 21). YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=usy4vKBbb6s</ref><ref>COVID ramptoestand onwettig?| KN VERSLAG IN GESPREK | 25 NOV 2020 | kykNET. (2020, November 25). YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=1MBR0g4N3nE</ref> Hierdie sake het die gedwonge kwarantyn van Suid-Afrikaners wat uit die buiteland terugkeer, die verbod op alkoholverkope, die sluiting van skole en kleuterskole, sowel as ander inperkingsmaatreëls ingesluit. In 2026 was Eloff die veldtogbestuurder vir [[Geordin Hill-Lewis]] se suksesvolle kandidatuur as Federale Leier van die [[Demokratiese Alliansie]] toe Hill-Lewis op 12 April 2026 by die party se Federale Kongres verkies is met 92% van die steun.<ref>{{cite web |title=Geordin Hill-Lewis elected as new DA Federal Leader |url=https://www.enca.com/top-stories/our-plan-win-geordin-hill-lewis-elected-new-da-federal-leader |website=eNCA |date=12 April 2026 |access-date=7 May 2026}}</ref><ref>{{cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=DA-leierstryd: Senior lede gooi gewig agter Hill-Lewis |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-leierstryd-senior-lede-gooi-gewig-agter-hill-lewis-20260221-0743 |website=Netwerk24 |date=22 February 2026 |access-date=7 May 2026 |language=af}}</ref> == Skryfwerk en publikasies == Eloff is 'n gereelde skrywer en bydraer vir verskeie aanlyn- en ander publikasies. Hy het ook 'n aantal akademiese artikels gepubliseer oor onderwerpe soos openbarebelanglitigasie, administratiewe reg, kuberreg en kinderregte. Hy het spesifieke publikasies geskryf oor onderwerpe soos internetneutraliteit, die rasionaliteitstoets in inperkingslitigasie,<ref>Eloff D ‘The rationality test in lockdown litigation in South Africa’ (2021) 21 African Human Rights Law Journal 1157-1180 - http://www.scielo.org.za/pdf/ahrlj/v21n2/22.pdf{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> die aard van regte en toegang tot die internet,<ref>Eloff D ‘The nature of rights and access to the internet’ (2023) 44 Obiter 33-49 - https://obiter.mandela.ac.za/article/view/12594</ref> en meer. Sy ander skryfwerk sluit in artikels oor die algemene databeskermingsregulasie,<ref>Eloff D “Unscrambling the General Data Protection Regulation” De Rebus (2018) (Aug) DR 32 - https://www.derebus.org.za/unscrambling-the-general-data-protection-regulation/</ref> regsprivilegie en kuberkraking,<ref>Eloff D “Legal professional privilege and Internet hacking” De Rebus (2017) (Nov) DR 17 - https://www.derebus.org.za/legal-professional-privilege-internet-hacking/</ref> en kinderregte in Suid-Afrikaanse skole.<ref>Eloff I & Eloff D “Children’s rights and participation in school in South Africa” in Tonon G, ‘Re-defining Children’s Participation in the Countries of the South’ J.B. Metzler (2022) - https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-64167-5_5</ref> Benewens sy betrokkenheid by OntLaer publiseer Eloff gereeld meningsartikels in verskeie media. Hy het onder meer bygedra tot ''BusinessLIVE'',<ref>{{cite news|last=Eloff|first=D|title=Reform local government by multiplying it, not merging it|url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/2025-06-17-danil-eloff-reform-local-government-by-multiplying-it-not-merging-it/|work=BusinessLIVE|date=17 Junie 2025|access-date=30 September 2025}}</ref> ''Politicsweb'',<ref>{{cite news|last=Eloff|first=D|title=Between two expropriation truths|url=https://www.politicsweb.co.za/opinion/between-two-expropriation-truths|work=Politicsweb|date=23 Mei 2024|access-date=30 September 2025}}</ref> en ''The Daily Friend''.<ref>{{cite web|url=https://dailyfriend.co.za/author/daniel-eloff/|title=Daniel Eloff – Author page|website=The Daily Friend|access-date=30 September 2025}}</ref> == Persoonlike lewe == Eloff is die seun van prof. [[Irma Eloff]], 'n professor in Opvoedkundige Sielkunde by die Universiteit van Pretoria en 'n ereprofessor aan die Universiteit van Innsbruck (Oostenryk). Hy is ook die broerskind van [[Theuns Eloff]]. Eloff, ’n afstammeling van pres. [[Paul Kruger]] en sy tweede vrou, Gezina, en ’n agter-agterkleinkind van F.C. (Ryk Freek of Frikkie) Eloff, na wie die woonbuurt [[Eloffsdal]] in Pretoria genoem is, en sy vrou, Elsie Eloff-Kruger, is een van vyf kinders. == Omstredenheid == In 2019 het 'n sosiale- mediastruweling ontstaan toe Eloff van die sosiale mediaplatform Twitter geskors is nadat hy 'n foto van [[Julius Malema]], leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters, geplaas het wat glo in besigheidsklas gevlieg het.<ref>Head, T. (2019, August 23). Champagne socialist? Julius Malema slammed for flying business class. The South African. https://www.thesouthafrican.com/news/offbeat/champagne-socialist-julius-malema-business-class-flight/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824150207/https://www.thesouthafrican.com/news/offbeat/champagne-socialist-julius-malema-business-class-flight/ |date=24 Augustus 2023 }}</ref><ref>Reporter, C. (2019, August 23). Malema claps back at man who posted photo of him in business class | The Citizen. The Citizen. https://www.citizen.co.za/news/malema-claps-back-at-man-who-posted-photo-of-him-in-business-class/</ref><ref>Julius Malema claps back at man who posted snap of him in business class. (n.d.). TimesLIVE. https://www.timeslive.co.za/politics/2019-08-26-julius-malema-claps-back-at-man-who-posted-snap-of-him-in-business-class/</ref> Eloff het die Suid-Afrikaanse regering se behandeling van motoriste tydens 'n voorval op die N1-snelweg wat VIP-polisie betrek het, bevraagteken.<ref>Zyl, C. V. (2023, July 8). Motorists assaulted by VIP police allegedly prohibited by SANDF from speaking out. The South African. https://www.thesouthafrican.com/news/motorists-assaulted-by-vip-police-allegedly-prohibited-by-sandf-from-speaking-out-breaking-news-08-july-2023/</ref><ref>Roux, C. L. (2023, July 15). VIP highway assault: Suspended blue light officials still get full pay | The Citizen. The Citizen. https://www.citizen.co.za/news/vip-protection-highway-assault-suspended-saps-full-pay-latest/</ref><ref>Wicks, B. (2023, July 10). N1 assault: One of the victims considers suing Cele, SAPS for R1m. N1 Assault: One of the Victims Considers Suing Cele, SAPS for R1m.</ref><ref>Mitchley, A. (2001, August 24). Motorists assaulted by VIP police on N1 allegedly prohibited by SANDF from speaking about attack | News24. News24. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/motorists-assaulted-by-vip-police-on-n1-allegedly-prohibited-by-sandf-from-speaking-about-attack-20230708</ref> == Akademiese publikasies == Eloff se eweknie-beoordeelde akademiese publikasies sluit die volgende in: * {{cite journal |last1=Eloff |first1=Daniël |last2=Lamey |first2=Albert |year=2025 |title=Die regsgeldigheid van strafbepalings in die COVID-19-regulasies: ’n akademiese ondersoek |journal=LitNet Akademies |volume=22 |issue=2 |pages= |doi=10.56273/1995-5928/2025/j22n2e1}} * {{cite journal |last1=Eloff |first1=D |last2=Eloff |first2=C |year=2025 |title=The rights of graduate medical practitioners and reforming community service non-placements |journal=South African Medical Journal |volume=115 |issue=6 |pages= |doi=10.7196/samj.2025.v115i6.3094 |issn=2078-5135}} * {{cite journal |last=Eloff |first=Daniël |year=2023 |title=The nature of rights and access to the internet |journal=Obiter |volume=44 |issue=1 |pages=33–49 |doi=10.17159/obiter.v44i1.12594}} * {{cite book |last=Eloff |first=Daniël |year=2022 |chapter=Children’s Rights and Participation in School in South Africa |editor1-last=Tonon |editor1-first=Graciela |title=Re-defining Children’s Participation in the Countries of the South |publisher=J.B. Metzler |location=Berlin |doi=10.1007/978-3-662-64167-5_5 |isbn=9783662641668}} * {{cite journal |last=Eloff |first=Daniël |year=2021 |title=The rationality test in lockdown litigation in South Africa |journal=African Human Rights Law Journal |volume=21 |issue=2 |pages=1157–1180 |doi=10.17159/1996-2096/2021/v21n2a46}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] cm5vtnq9gbqgmfzhsuayl1x6x12xe73 0 407358 2923053 2893714 2026-08-08T11:36:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923053 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Joseph Patrick Kennedy | bynaam = Joe Kennedy | beeld = Joseph P. Kennedy, Sr. 1938.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Joseph P Kennedy Sr (1888–1969) | geboortenaam = Joseph Patrick Kennedy | geboortedatum = 6 September 1888 | geboorteplek = Oos-Boston, [[Massachusetts]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|11|18|1888|9|6}} | sterfteplek = Hyannis Port, Massachusetts, Verenigde State | ouers = Patrick Joseph Kennedy en Mary Augusta Hickey Kennedy | titel = | nasionaliteit = Iers-Amerikaans | beroep = Amerikaanse besigheidsman, politikus, belegger en filantroop | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Rose Elizabeth Fitzgerald | kinders = Joseph Patrick Kennedy Jnr., John Fitzgerald Kennedy, Rosemary Kennedy, Kathleen Kennedy, Eunice Mary Kennedy, Patricia Kennedy, Robert Francis Kennedy, Jean Ann Kennedy en Edward Moore Kennedy | webblad = | handtekening = }} '''Joseph P. Kennedy Sr.''' (6 September 1888 – 18 November 1969) was 'n Amerikaanse besigheidsman, politikus, belegger en filantroop.<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /><ref name="ref4" /><ref name="ref5" /> == Geboorte, kinderjare en gesinslewe == Hy was gebore in Oos Boston, [[Massachusetts]], Amerika, in 'n politiese gesin op 6 September 1888. Hy was die oudste seun van Patrick Joseph Kennedy en Mary Augusta Hickey Kennedy. Hy het twee jonger susters gehad, Loretta en Margaret Kennedy. Margaret, sy jongste suster het baie opgekyk na hom en wou baie graag hê hy moes haar raaksien. Daar is later oorvertel dat sy gesê het sy dink hy was 'n “god”. Sy was baie bly as hy haar gevra het om iets weg te bêre of enige iets vir hom te doen, solank hy net aandag aan haar gegee het was sy gelukkig. Beide sy susters het hom soos 'n “Irish Prince” hanteer en was baie lief vir hom. Sy ma was 'n prominente figuur in sy lewe en hy het sy moeder baie lief gehad. Mary Augusta Hickey Kennedy het vir Joe baie ondersteun om groot dinge te bereik. Sy het geglo dat sukses van die seuns af moet kom en nie van die dogters af nie. Met sy pa se skerpsinnige begrip van mense en sy ma se ambisies het hy nie geleenthede laat verby gaan nie. Sy pa was 'n hardwerkende en ambisieuse man. Hulle was 'n welaf gesin en sy ma wou hê dat hy by net die bestes instansies sy geleerdheid kry. Sy ma was 'n groot rolmodel vir hom en hy het baie opgekyk na haar. Hy het bekend gestaan as “The Irishman” en het nie baie van dit gehou nie. Sy oupagrootjie was 'n Ierse man en Joe was nie trots op hierdie herkoms nie. == Studies en skooljare == Hy het skool gegaan by die Boston Latyn Skool, waar hy besonders goed gedoen het in sagtebal as sport en gekies was as klasleier. Hy en sy vriende het gereeld op Sondae op die strand, waar sy gesin 'n strandhuis besit het, geloop in hulle blou skooluniforms en sy ma se gerookte ham en gebakte bone geëet. Op hierdie geleenthede het hy sy vriende aangespoor om nuwe moeilike woorde te gaan soek in die woordeboek en dan sy ma te vra om dit vir hulle te spel. Maak nie saak of sy die woord geken het of verstaan het nie, sy was onverbeterlik. Sy was besonders slim en het dit altyd reg gehad. Hy sou dan trots uitroep dat niemand sy ma kan wen nie. Op die ouderdom van twaalf het sy ma besluit om hom op 'n loopbaan te vestig deur vir hom 'n werk te kry by 'n hoë-klas maal werkswinkel waar hy hoede aan Brahmin dames afgelewer het. Hy het nie net groot geword om uit te kyk vir geleenthede nie, maar het ook geleer om marginale opbrengste te bereken. Hy was nie 'n besonderse geleerde man nie maar dit het nie vir hom 'n verskil gemaak het nie. Hy het geglo 'n geleerdheid maak nie van jou 'n man nie, maar om sport te beoefen en van politiek en besigheid te weet, professioneel aan te trek en geld te hê was wat dit gevat het. Hy was 'n bofbalspeler van legendariese reputasie met 'n kolf gemiddeld van 667, kolonel van die kadetkorps by Boston Latyn Skool, president van sy klas en was bekend in sy klas as 'n man wat uiteindelik sy fortuin maklik sou kon maak. Hy was dus baie innoverend. Hy gegradeer in 1912 aan die [[Harvard-universiteit]] en voltooi sy studies met 'n BA-Graad in Ekonomie. Tydens sy studies het hy daarop aangedring om op die Harvard-gronde te bly maar het nog steeds op naweke na die strandhuis gegaan wat aan sy gesin behoort het. Terwyl hy aan die [[Harvard-universiteit]] studeer het, het hy gedeeltelik as 'n toerbus operateur gewerk. Hy was 'n baie intelligente jong man en was gretig om meer en meer prestasies te behaal. Hy het ook geen geleentheid gemors nie en het als tot die beste van sy vermoë gedoen. Sodra 'n deur van geleentheid toegemaak het, het hy dadelik na 'n ander geleentheid gesoek. Sy ambisie om te verbeter was groot en hy was nie bang om hard te werk nie. Hy wou altyd meer hê en bereik. == Eggenoot en kinders == Op 7 Oktober 1914 trou hy met John Francis Fitzgerald en Mary Josephine Hannon se oudste dogter, Rose Elizabeth Fitzgerald. Joe het Rose by Old Orchard Strand ontmoet toe sy sewentien was. Sy sou later sê dat sy op sewentien verlief geword het en nooit weer daaruit geval het nie. Haar pa het nooit haar liefde vir Joe gedeel nie en alhoewel sy baie lief vir Joe was het Joe gedurende sy filmbedryf 'n romantiese verhouding gehad met [[Gloria Swanson]]. Sy vrou het dit geweet en het sy minnares steeds met 'n oop hart verwelkom in hulle huis. Nadat hy en Swanson se verhouding beëindig is, het hy met sy buite egtelike verhoudings voortgegaan. Rose het gemaak asof sy nie daarvan bewus was nie en het haar hartseer verdryf deur te reis. Joe en Rose se verhouding was vreemd. Hulle was lief vir mekaar maar het mekaar ruimte gegun om aparte lewens te lei. Hulle gaan bly in Bealsstraat 83 in die voorstad van Boston, Brooklynn, Massachusetts na hulle troue. Saam het hulle nege kinders gehad waarvan Joseph Patrick Kennedy Jnr. die oudste gebore op 25 Julie 1915, John Fitzgerald Kennedy gebore op 29 May 1917, Rosemary Kennedy gebore op 13 September 1918, Kathleen Kennedy gebore op 1 Februarie 1920, Eunice Mary Kennedy gebore op 10 Julie 1921, Patricia Kennedy gebore op 6 May 1924, Robert Francis Kennedy gebore op 20 November 1925, Jean Ann Kennedy gebore op 20 Februarie 1928 en Edward Moore Kennedy gebore op 22 Februarie 1932.<ref name="ref6" /> Alhoewel hy bekend gestaan het as 'n aanmatigende, manipulerende ouer, was dit telkemale bewys dat hy 'n gelyktydige teerheid en opregte belangstelling in al sy kinders se lewens gehad het. Briewe en ander korrespondensie lewer bewys daarvan. Toe [[John F. Kennedy]], die derde kind, siek geword het met skarlakenkoors op die ouderdom van twee het sy pa elke middag van die werk af gekom en langs sy siekbed in die hospitaal gesit. Nadat klein John beter begin raak het het hy en sy pa in 'n hotel gebly totdat hulle seker was dat hy nie die ander kinders kon aansteek nie. Hy het later oor hierdie tyd in sy seun se lewe geskryf: ”little did I realize what an effect such a happening could possibly have on me. During the darkest days I felt that nothing else mattered except his recovery.’’ Daar was baie kere tydens John se siekbed wat hulle gedink het dat hy naby aan die dood was. In hierdie tyd het Joe ook 'n spesiale band met John gevorm. Selfs met die moeite en liefde wat hy vir sy kinders gehad het, was hy maar 'n baie onbetrokke ouer in sy kinders se lewe. Die oudste seun, Joe Kennedy Jnr., was soos 'n pa figuur vir sy broers en susters. Een van sy vriende het gesê dat toe hulle nog nie eers behoorlik uit die kar uitgeklim het na 'n naweek se kuier nie, het een van sy jonger broers na Joe Jnr. toe gehardloop en hom gedruk. Hy het hom opgetel en gesoen, asof hy sy pa was. Alhoewel die min sien van hulle pa nie 'n groot probleem vir al kinders was nie, was dit moeilik vir Joe Jnr. Hy het sy pa beter geken as al die ander kinders. Joe Sr. was meer prominent deel van Joe Jnr. se lewe toe Joe Jnr. nog jonger was. Joe Sr. was ook baie lief vir Rosemary, wat 'n geneigdheid tot aggressiewe aanvalle en uitbarstings gehad het en het haar aangespoor om aan te hou hard werk en te verbeter.<ref name="ref6" /> Toe sy sestien was, het hy besluit om 'n privaat onderwyser vir haar te kry. Die onderwyser het aanhoudend gekla oor Rosemary se slegte ingesteldheid en houding, maar Joe het die onderwyser sag kuns reggehelp om sy dogter se probleem te help oorkom. Ongelukkig het hy later toe sy 23 was 'n besluit geneem wat haar gestremd gelaat het. In 'n poging om haar te help met haar uitbarstings het hy haar gestuur om 'n lobotomie te ondergaan. Dit was die verkeerde keuse wat hy gemaak het op die aanbeveling van die Voorsitter van die Departement van Neurologie van die George Washington Mediese Universiteit en hy sou homself later daaroor verwyt. Hy moes daarna haar stuur om in 'n Katolieke koshuis te gaan bly in 'n poging om die mislukte operasie van sy vrou weg te hou. Hy het sy dogter glad nie tydens die laaste 25 jaar van sy lewe gesien nie. Hy het gestreef daarna dat sy kinders net die beste toekoms sal hê. Joe het al sy seuns gestuur om by Harold Laski,’n Joodse sosialis by die Londen Skool van Ekonomie, te studeer. Joe Kennedy het die droom gehad dat sy oudste seun en eerste kind, Joe Kennedy Jnr., president moes word van die VSA, maar sy planne vir sy seun het geëindig in 1944 toe sy seun se vliegtuig tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] afgeskiet was. Later het hy aan sy neef 'n brief geskryf waarin hy sê hoe hartseer hy is dat sy seun se toekoms en die drome wat hy vir hom gehad het eindig voor sy oë. Die hartseer vir sy oorlede oudste seun was oorweldigend vir hom. == Politiese agtergronde en prestasies == Sy eerste werk nadat hy by [[Harvard-universiteit]] gegradueer het was as 'n staat aangestelde bank eksaminator waar die werk hom 'n groot deel van die bank industrie geleer het. In 1913 was Columbia Trust Bank onder bedreiging van oorname en Joe se pa het 'n beduidende aandeel in hierdie bank gehad. Hy het toe $45 000 van familie en vriende geleen en het beheer van die bank oorgeneem. Hy het op die ouderdom van vyf en twintig die jongste president van die bank van Amerika geword. 'n Plaaslike joernalis het hom gevra wat hy wil bereik in die lewe. Sy antwoord het so natuurlik vir hom gekom, hy het sommer dadelik geantwoord hy wil 'n miljoenêr word op die ouderdom van vyf en dertig. Hy was hoof voorsitter van die effekte- en ruil kommissie van 1934 tot 1935, hoof voorsitter van die maritieme kommissie tussen 1936 tot 1938, hy het gedien as 44ste FDR (Franklin D. Roosevelt) vir Verenigde State en ambassadeur in die Verenigde Koninkryk van 17 Januarie 1938 tot 22 Oktober 1940 en was die eerste Ierse Amerikaanse man om in hierdie pos te dien. Hy was al 'n miljoenêr op die ouderdom van 30 en het dit alles bereik in die tydperk gedurende sy betrokkenheid as bank president. Hy het menige beleggings in die rolprent- en alkohol bedryf gemaak. Hy het op die ouderdom van 41 gestop met aandele verhandeling waartydens hy genoeg kapitaal bymekaar gemaak het om veelvuldige miljoene dollars trustfondse vir al nege sy kinders te gee. Hy het ook sy seuns se politiese loopbane bevorder en befonds, selfs al het hy verskil op baie politiese wyse met sy seun John Fitzgerald Kennedy, veral in buitelandse sake. Hy was 'n baie suksesvolle besigheidsman wat 'n oog gehad het vir waarde. Alhoewel hy skepties was oor die Amerikaanse betrokkenheid in die [[Eerste Wêreldoorlog]], het hy gesoek om deel te neem aan oorlogstyd produksie as 'n assistent-hoofbestuurder van Fore River, 'n groot Bethlem Staal-skeepswerf in Quincy, Massachusetts. Daar het hy die produksie van vervoer en oorlogskepe oorsien. Deur hierdie werk was hy aangestel as Assistent Sekretaris van die Vloot [[Franklin D. Roosevelt]]. Hy het in 1932 [[Franklin D. Roosevelt]] ondersteun in die hoop om die presidensie te behaal. Dit was sy eerste groot betrokkenheid met 'n nasionale politiese veldtog, en hy het geld geskenk, geleen en belê vir die veldtog. == “Kennedy Curse” == Vier van sy seuns, sy een dogter, skoonseun en drie van sy kleinkinders het tragies gesterf en sy een dogter was gestremd as gevolg van geboorte komplikasies en die lobotomie wat daarop gevolg het. * Rosemary Kennedy was op 1941 gediagnoseer met inteuel gestremdheid. Met haar geboorte kon die dokters nie by haar uitkom nie en toe moes Rose wag om geboorte te skenk. Die verpleegster het vir Rose gesê om haar bene styf teen mekaar te druk sodat die baba nie kon uitkom nie en het selfs so ver gegaan om die kop vir twee ure lank terug te druk in die geboorte kanaal in wat Rosemary se suurstof afgesny het. Toe die dokter uiteindelik kom en Rosemary gebore word het die dokter haar verklaar as 'n gesonde baba, min wetend dat hierdie gebeure tydens die geboorte die oorsaak van haar siekte was. Op 23 jarige ouderdom het Joe Kennedy toe gereël dat daar 'n lobotomie uitgeoefen word op Rosemary en dit was duidelik dat die operasie verkeerd gegaan het. Haar persoonlikheid was verewig weggevat van haar af en haar vryheid vernietig. Haar pa het haar toe weg van die wêreld af gehou en eers nadat hy 'n hartaanval gehad het het hy haar ligging bekendgestel aan sy familie. Eunice Mary Kennedy, haar suster was hierna die enigste familielid wat Rosemary beter leer ken het. Dit het daartoe gelei dat Eunice die [[Paralimpiese Spele]] vir gestremdes begin het. * Joseph Patrick Kennedy Jnr. se vliegtuig het op 12 Augustus 1944 gedurende die Tweede Wêreldoorlog ontplof. * John Fitzgerald Kennedy was vermoor in Dallas, Texas gedurende sy presidensiële veldtog in 1963. * Robert Fitzgerald Kennedy was vermoor in Los Angeles gedurende sy presidensiële veldtog in 1968. * John Fitzgerald Kennedy Jnr., sy kleinseun, het in 1999 gesterf in 'n vliegtuig ongeluk saam met sy vrou, Carolyn Bessette Kennedy en haar suster, Lauren Bessette. * Michael Kennedy, sy kleinseun, het gesterf in 'n ski-ongeluk in 1997. * David Kennedy, sy kleinseun, het gesterf van 'n oordosis pille in 1984. * Kathleen Kennedy, sy kleindogter, se man, William Cavendish, was vermoor in 1944 dieselfde jaar wat hulle getrou het en vier jaar na sy dood het sy gesterf in 'n Europese vliegtuigongeluk. * Patrick Bouvier Kennedy, sy kleinseun, het dood gegaan gedurende geboorte in 1963. * Arabella Kennedy, sy kleindogter, het gesterf voor geboorte in 1956. * Mary Richardson Kennedy, die vrou van Robert F. Kennedy Jnr., het op 16 Mei 2012 selfmoord gepleeg. == Laaste Dae == Op 19 Oktober 1961 het Joe Kennedy 'n hartaanval gehad wat die regterkant van sy liggaam verlam het en veroorsaak het dat hy sukkel om te kommunikeer. Voor sy dood het meeste van sy kinders al gesterwe of is vermoor op wrede maniere. Toe sy seun John F. Kennedy vermoor is en hy daarvan hoor, het hy vir drie dae voor die televisie gesit en treur, sonder om te eet of slaap. Dieselfde het weer gebeur toe sy seun Bobby ook doodgeskiet is. Hy is oorlede op 18 November 1969 in Hyannis Port, Massachusetts. Die pyn en hartseer wat hy deurgegaan het in sy leeftyd was vir hom hartverskeurend en het sy moed gebreek. In die laaste paar dae van sy lewe het hy die entoesiasme in die lewe en die vuur binne in hom verloor. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">https://www.britannica.com/biography/Joseph-P-Kennedy</ref> <ref name="ref2">https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/the-kennedy-family/joseph-p-kennedy/</ref> <ref name="ref4">{{Cite web |url=https://xroads.virginia.edu/~ug03/omara-alwala/JPKennedy.html |title=argiefkopie |access-date=15 Oktober 2023 |archive-date=31 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531040633/http://xroads.virginia.edu/~ug03/omara-alwala/JPKennedy.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="ref5">{{Cite web |url=https://honey.nine.com.au/latest/kennedy-family-tree-in-photos/c63f47d3-05ea-42f2-a377-89be913c5837 |title=argiefkopie |access-date=15 Oktober 2023 |archive-date= 5 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205214617/https://honey.nine.com.au/latest/kennedy-family-tree-in-photos/c63f47d3-05ea-42f2-a377-89be913c5837 |url-status=dead }}</ref> <ref name="ref6">https://www.irishcentral.com/roots/history/birth-of-rosemary-kennedy-pandemic.amp</ref> }} == Bronnelys == * Collier, Peter and Horowitz, David (1984). Martin Secker & Warburg Limited. {{ISBN|0-436-10551-9}} == Eksterne skakels == {{Commons category-inline|Joseph Kennedy}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, Joseph P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1888]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Amerikaanse diplomate]] t7mbnua82qlsw8h3y4zayz7dsb8h4b2 0 407987 2922922 2866352 2026-08-07T13:13:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922922 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cutex ad ,Zan-e Rooz, Issue 148 - 6 January 1968.jpg|alt=Cutex Advertisement, Zan-e Rooz 6 January 1968|duimnael|Voorbeeld van 'n Cutex advertensie wat in die Persiese tydskrif Zan-e Rooz, uitgawe 148 – 6 Januarie 1968 verskyn het.<ref name="ref1" />]] '''Cutex''' is 'n handelsmerk van [[Nael|naelsorgprodukte]] wat deur Revlon, Inc. besit word.<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /> Die oorspronklike produk is in 1911 ontwikkel en is deur die Northam Warren-maatskappy op die mark geplaas, wat in Stamford, [[Connecticut]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gebaseer is.<ref name="ref3" /> == Geskiedenis == Northam Warren het die eerste vingernael-kutikulaverwyderaar en [[naellak]] in 1911 geskep.<ref name="ref4" /> Cutex het naeltinte in 1914 bekendgestel,<ref name="ref5" /> en 'n vloeibare naellak vir die eerste keer in 1917.<ref name="ref6" /><ref name="ref7" /> Die produk het lank geneem voor dit gewild geraak het; in 1927 is berig dat dit 'n modegier in Londen geword het.<ref name="ref8" /><ref name="ref9" /> In 1928 het die maatskappy 'n [[asetoon]]-gebaseerde naellakverwyderaar bekendgestel wat veilig was vir huishoushoudelike gebruik en wat gehelp het om die massa-aanvaarding van vloeibare naellak te lei. Cutex was 'n groot naelsorghandelsmerk in die twintigste eeu.<ref name="ref7" /> == Nuwe eienaarskap en voortgesette produksie == In 1960 is Northam Warren deur die maatskappy Chesebrough Ponds verkry. Destyds is Cutex-naellak in 109 lande verkoop.<ref name="ref10" /> In April 1997 het Carson Inc. die Cutex-produklyn ten bedrae van VS$41 miljoen aangeskaf vir verkope in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en [[Puerto Rico]].<ref name="ref11" /> Die volgende jaar, in Desember 1998, het Carson Cutex aan die Shansby-groep verkoop, om op sy haarversorgingslyn te fokus en skuld te verminder. As deel van die verkoping het Carson die nael- en lipkleurproduklyne behou.<ref name="ref12" /> Shansby Group het later 'n gesamentlike onderneming met Medtech Labs aangegaan om die publiekverhandelde maatskappy, Prestige Brands, te vorm<ref name="ref13" /> wat Cutex ingesluit het.<ref name="ref13" /> Prestige het eienaarskap van Cutex behou tot September 2010, toe dit die handelsmerk aan Arch Equity Partners verkoop het.<ref name="ref14" /><ref name="ref15" /> In 2016 het Arch Equity Partners die Cutex Brands-portefeuljemaatskappy aan Revlon Consumer Products verkoop. == Produkte == Cutex het produklyne vir naelversorging en lipkleuring aangebied.<ref name="ref12" /> Cutex se sorgreekse is oor die jare met bykomende produkte uitgebrei, insluitend die Advanced Revival en Baseworx-produkte in 2012.<ref name="ref16" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web|url=http://www.javanan56.com/13030/7000148,13030/7000148,002,13030.jpg|title=Source Image for Cutex Zan-e Rooz Ad, 1968|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121022014/http://www.javanan56.com/13030/7000148,13030/7000148,002,13030.jpg|archive-date=2018-11-21|url-status=dead}}</ref> <ref name="ref2">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/greatspeculations/2016/07/28/revlons-q2-2016-earnings-preview/#68ea63114436|title=Revlon's Q2 2016 Earnings Preview|last=Team|first=Trefis|work=Forbes|access-date=2018-08-20|language=en}}</ref> <ref name="ref3">{{cite web | url=http://www.cosmeticsandskin.com/companies/northam-warren.php | title=Northam Warren | publisher=James Bennett | work=Cosmetics and Skin | access-date=12 Februarie 2015 | author=Bennett, James | archive-date=18 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210218093605/https://www.cosmeticsandskin.com/companies/northam-warren.php | url-status=dead }}</ref> <ref name="ref4">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=2gFPAAAAIBAJ&pg=6378,4322991&hl=en|title=Toledo Blade - Google News Archive Search|website=news.google.com|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref5">{{Cite web|url=http://fashion.telegraph.co.uk/beauty/news-features/TMG10338912/Beauty-timeline-100-Years-of-Loveliness.html|title=Beauty timeline: 100 Years of Loveliness - Telegraph|website=fashion.telegraph.co.uk|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref6">{{cite web|url=http://www.nailsmag.com/encyclopedia/64289/cutex|title=Encyclopedia- Cutex|work=NAILS Magazine|access-date=12 Februarie 2015}}</ref> <ref name="ref7">{{cite web | url=http://www.chronicallyvintage.com/2013/05/adventures-in-vintage-advertising-cutex.html | title=Adventures in vintage advertising: Cutex Nail Polish | publisher=Jessica Cangiano | work=Chronically Vintage | date=10 Mei 2015 | access-date=11 Februarie 2015 | author=Cangiano, Jessica}}</ref> <ref name="ref8">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1927/09/11/archives/tinted-nail-is-london-fad-they-are-polished-so-as-to-match-ones.html|title=TINTED NAIL IS LONDON FAD.; They Are Polished So as to Match One's Pearl Necklace.|work=The New York Times |date=11 September 1927 |access-date=2018-08-20|language=en}}</ref> <ref name="ref9">{{Cite news|url=https://www.vox.com/2015/2/9/8004661/fads-inventions-changed-world|title=7 world-changing inventions people thought were dumb fads|work=Vox|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref10">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pRMUDAAAQBAJ&q=cutex&pg=PA237|title=Beauty Imagined: A History of the Global Beauty Industry|last=Jones|first=Geoffrey|date=2010-02-25|publisher=OUP Oxford|isbn=9780199556496|language=en}}</ref> <ref name="ref11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/05/06/business/company-briefs-963917.html|title=COMPANY BRIEFS|work=The New York Times |date=6 Mei 1997 |access-date=2018-08-31|language=en}}</ref> <ref name="ref12">{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/1998/dec/11/business/fi-52796|title=Carson Sells Cutex to Shansby for $30 Million|last=News|first=Bloomberg|date=1998-12-11|work=Los Angeles Times|access-date=2018-08-31|language=en-US|issn=0458-3035}}</ref> <ref name="ref13">{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB112001044454372521|title=Prestige Brands Finds Growth By Turning Around Old Cast Offs|last=Cheddar|first=Christina|newspaper=Wall Street Journal |date=29 Junie 2005}}</ref> <ref name="ref14">{{cite web | url=http://www.bizjournals.com/stlouis/stories/2010/09/27/story7.html | title=Arch Equity acquisitions create new Cutex Brands | publisher=American City Business Journals | work=St. Louis Business Journal | date=23 September 2010 | access-date=12 Februarie 2015 | author=Solomont, E.B.}}</ref> <ref name="ref15">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/stlouis/news/2017/03/24/top-150-2017-no-141-arch-equity-partners.html|title=Top 150 2017: No. 141 Arch Equity Partners|date=24 March 2017|access-date=16 Augustus 2018}}</ref> <ref name="ref16">{{cite web | url=http://www.prweb.com/releases/2012/5/prweb9461253.htm | title=Cutex® Baseworx, Not Just Another Base Coat | publisher=Vocus PRW Holdings, LLC. | via=PRWeb | date=1 Mei 2012 | access-date=11 Februarie 2015 | author=Kuehler, Michelle | archive-date= 4 Maart 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304232137/http://www.prweb.com/releases/2012/5/prweb9461253.htm | url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Skoonheidsmiddels]] 7x4tf9cusqbod4q2ccc7pr56h25o4op 0 409306 2922991 2781721 2026-08-07T20:12:58Z Sobaka 328 skakel 2922991 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Politieke party | partynaam = Citizens Coalition for Change | afkorting = CCC | party_logo = | logobeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | logo_onderskrif = | leier = [[Nelson Chamisa]] | slagspreuk = | gestig = {{Geboortedatum en ouderdom|2022|1|24}} | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = | studentevleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Anti-[[korrupsie]]<br/>Sosiale demokrasie<br/>[[Burgerlike nasionalisme]] | nasionaal = | internasionaal = | kleure = {{Kleurkas|#FFFF00}} [[Geel]] | webwerf = }} Die '''Citizens Coalition for Change (CCC)''' is 'n politieke party in [[Zimbabwe]]. Dit is in Januarie 2022 deur die voormalige leier van die [[Movement for Democratic Change]] [[Nelson Chamisa]] gestig.<ref>{{Webaanhaling|url=https://ewn.co.za/2022/01/26/zim-s-chamisa-rebrands-mdc-alliance-as-the-citizens-coalition-for-change|datum=26 Januarie 2022|publikasie=Eyewitness News|toegangsdatum=6 Desember 2023|taal=Engels|titel=Zim's Chamisa rebrands MDC Alliance as the Citizens’ Coalition for Change}}</ref> Sedert die 2023-verkiesings is die CCC die amptelike opposisie teenoor die regerende [[ZANU–PF]].<ref>{{Webaanhaling|url=https://www.herald.co.zw/zanu-pf-wins-73-seat-majority-in-assembly/|datum=30 Augustus 2023|titel=Zanu PF wins 73-seat majority in Assembly|publikasie=The Herald|taal=Engels|toegangsdatum=6 Desember 2023}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Zimbabwe]] {{saadjie}} dni9jhh8awvr9yz7zak3i46gx2l9x6k 0 411331 2922966 2891628 2026-08-07T18:50:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922966 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |CASNo= 13760-83-3<ref name="SAM"/> |formule= {{ch2|ErF3}} |struktuur12=Kristallstruktur_Yttrium(III)-fluorid.png |struktuur2= |MolereMassa= 224,25 [g/mol]<ref name="SAM">{{cite web|url=https://www.samaterials.com/erbium-compound/1203-erbium-fluoride-erf3.html|publisher=Standford Advanced Materials|title=FL1203 Erbium fluoride}}</ref> |Voorkoms= pienk vastestof<ref name="SAM"/> |Kookpunt= 2200 °C<ref name="SAM"/> |Reuk= geen |Smeltpunt=1350 °C<ref name="SAM"/> |Digtheid= 7,820 [g/cm{{sup|3}}<ref name="SAM"/> |Oplosbaarheid= onoplosbaar<ref name="SAM"/> |pH= |Strukturbericht= |Selparms= |Ruimtegroep= Pnma<ref name="Valen">{{cite journal|title=Gadolinium ytterbium trifluoride, Gd0.81Yb0.19F3|authors= Valentyn Vasyliev, Encarnacion G. Villora, Masaru Nakamura, Akira Sato, Kiyoshi Shimamura|journal=Acta Cryst C.|volume=67|issue=2|year=2011|pages=i7-i9|doi=10.1107/S0108270110049851}}</ref> |Ruimtegroepnommer=62 |Flitspunt=niebrandbaar |LD50= |LC50 = |Ksp= |Warmtekapasiteit= }} '''Erbium(III)fluoried''' is 'n anorganiese chemiese verbinding van [[erbium]] met [[fluoor]]. Erbium(III)fluoried kan verkry word deur erbium met fluoor te laat reageer.<ref name="chemical reaction data">chemical reaction data: [http://www.webelements.com/erbium/chemistry.html WebElements Periodic Table of the Elements | Erbium | chemical reaction data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240203114846/https://www.webelements.com/erbium/chemistry.html |date= 3 Februarie 2024 }}</ref> :<math> 2Er+ 4F_2 \rightarrow 2ErF_3</math> Alternatiewelik kan dit ook verkry word uit erbium(III)chloried, erbiumoksied of erbiumsulfied deur dit met [[waterstoffluoried]] te laat reageer.<ref name="J. Herzfeld, Otto Korn">{{cite book|author = J. Herzfeld, Otto Korn | title = Chemie Der Seltenen Erden | publisher = BoD – Books on Demand | ISBN = 386444397-0 | year = 2012 }}</ref><ref>{{cite book|author= |title=Semi-annual Summary Research Report in Metallurgy |publisher=Ames Laboratory |year=1957 |pages=13}} [https://books.google.com/books?id=g-DCSS5if4kC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA13&hl=en books.google.com sien]</ref><ref>{{cite journal|authors=I. A. Razumkova, A. N. Boiko, O. V. Andreev, S. A. Basova |title=Synthesis of &#91;(H₃O)Tm₃F₁₀&#93; · nH₂O, ErF₃, and TmF₃ powders and their physicochemical properties |journal=Russian Journal of Inorganic Chemistry |volume=62 |issue=4|year=2017 |pages=418–422 |doi=10.1134/S0036023617040155}}</ref> Erbium(III)fluoried is 'n reuklose pienk vaste stof wat in water onoplosbaar is. ==Kristalstruktuur== Dit het 'n ortorombiese kristalstruktuur met die ruimtegroep Pnma (nr. 62).<ref name="Jean de Ans, Ellen Lax" >{{cite book | authors = Jean de Ans, Ellen Lax | title = Taschenbuch für Chemiker Und Physiker: Band 3: Elemente, Anorganische … | publisher = Springer DE | ISBN = 354060035-3 | year = 1998 | pages = 444 }}</ref> <ref>{{cite book |author=A Murasik |title=Influence of crystal field splitting on magnetic properties of ErF₃ |year=2003 }}[https://inis.iaea.org/search/search.aspx?orig_q=RN:36040478 iaea.org]</ref>Hierdie struktuur behoort tot die {{beta}}-{{ch2|YF3}}-tipe.<ref name="Valen"/> Bo 1117 °C of by hoë druk vind 'n verandering in die kristalstruktuur plaas.<ref>{{cite book |author=Jane E. Macintyre |title=Dictionary of Inorganic Compounds |publisher=CRC Press |year=1992 |ISBN=978-0-412-30120-9 |pages=3119 }} [https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA3119&hl=en books.google.com sien]</ref><ref>{{cite journal |authors=Wentao Li, Xiangting Ren, Yanwei Huang, Zhenhai Yu, Zhongying Mi, Nobumichi Tamura, Xiaodong Li, Fang Peng, Lin Wang |title=Phase transformation and fluorescent enhancement of ErF₃ at high pressure |journal=Solid State Communications |volume=242|year=2016 |pages=30–35 |doi=10.1016/j.ssc.2016.05.014}}</ref> Hierdie struktuur is trigonaal en behoort tot die {{alfa}}-{{ch2|UO3}}-tipe (P{{bostreep|3}}m1) (164).<ref name="Valen"/> ==Eienskappe== Die Er3+-ioon vertoon effektiewe luminesensie in die sigbare (blou, groen, rooi) en [[infrarooi]] gebiede (rondom 1,5 μm) van die spektrum.<ref>{{cite journal |authors=O. B. Petrova, M. N. Mayakova, V. A. Smirnov, K. I. Runina, R. I. Avetisov, I. Ch. Avetissov |title=Luminescent properties of solid solutions in the PbF₂-EuF₃ and PbF₂–ErF₃ systems |journal=Journal of Luminescence |volume=238 |year=2021 |pages=118262 |doi=10.1016/j.jlumin.2021.118262}}</ref> Dit het 'n wye bandgaping (>7 eV) en 'n lang resstraalgolflengte (>20 μm). Dit is deursigtig van die diep [[ultraviolet]] tot die langgolf infrarooi. Hierdie eienskappe maak dit 'n belowende optiese materiaal. Die afsnygolflengte van erbiumfluoried-bevattende fluoriedglas in die infrarooi kan 21 μm bereik, wat beteken dat dit as 'n infrarooideurlatende materiaal gebruik kan word.<ref>{{cite journal |authors=W. T. Su, B. Li, L. Yin, L. Yang, D. Q. Liu, F. S. Zhang |title=Crystallization and surface morphology evolution of erbium fluoride films on different substrates |journal=Applied Surface Science |volume=253 |issue=14 |publisher=2007 |pages=6259–6263 |doi=10.1016/j.apsusc.2007.01.087}}</ref> ==Gebruike== Erbium(III)fluoried word as 'n dopingmateriaal (byvoorbeeld in fluoriedglase) in [[optiese vesel]]s, versterkers en lasers gebruik vanweë sy sterk [[fluoressensie]] in die infrarooi gebied.<ref>{{cite web |url=https://www.nanorh.com/product/erbium-fluoride-powder/ |title=Erbium Fluoride Powder - Nanorh |publisher=nanorh.com}}</ref><ref>{{cite journal|authors=W. T. Su, B. Li, D. Q. Liu, F. S. Zhang |title=Structure and infrared optical properties of evaporated erbium fluoride films |journal=physica status solidi (a) |volume=204 |issue=2 |year=2007 |pages=569–575 |doi=10.1002/pssa.200622291}}</ref> Dit word ook as 'n tussenproduk gebruik om erbium te produseer.<ref>{{cite book|author=David E. Newton |title=Chemical Elements: A-F |publisher=U·X·L |year=1999 |ISBN=978-0-7876-2845-1 |pages=172 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{De-vertaal|pl=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Erbium(III)-fluorid&oldid=241514907}} {{Fluoriede}} [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 164]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van erbium]] og524fhqyvxps90vy1u264ws0a53n4v 0 419381 2923044 2892536 2026-08-08T07:29:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923044 wikitext text/x-wiki [[Lêer:J.J Thomson.jpg|duimnael|Thomson in 1915.]] Sir '''Joseph John Thomson''' OM FRS<ref name="frs">{{Cite journal | last1 = Rayleigh | doi = 10.1098/rsbm.1941.0024 |title = Joseph John Thomson. 1856–1940 | journal = Obituary Notices of Fellows of the Royal Society | volume = 3 | issue = 10 | pages = 586–609 | year = 1941 | doi-access = free }}</ref> ([[18 Desember]] [[1856]] – [[30 Augustus]] [[1940]]) was 'n Britse [[Fisika|fisikus]] en [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryswenner in Fisika]], gekrediteer met die ontdekking van die [[elektron]], die eerste [[subatomiese deeltjie]] wat gevind is. In 1897 het Thomson getoon dat katodestrale saamgestel is uit voorheen onbekende negatief gelaaide deeltjies (nou elektrone genoem), wat hy bereken het liggame baie kleiner as atome en 'n baie groot lading-tot-massa-verhouding moet hê <ref name="Profile">{{cite web|title=Joseph John "J. J." Thomson|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/joseph-john-j-j-thomson|publisher=Science History Institute|access-date=20 Maart 2018|date=Junie 2016}}</ref> Thomson word ook gekrediteer met die vind van die eerste bewyse vir [[Isotoop|isotope]] van 'n stabiele (nie-radioaktiewe) element in 1913, as deel van sy verkenning na die samestelling van kanaalstrale (positiewe ione). Sy eksperimente om die aard van positief gelaaide deeltjies te bepaal, met Francis William Aston, was die eerste gebruik van [[massaspektrometrie]] en het gelei tot die ontwikkeling van die massaspektrograaf.<ref name="Profile" /><ref name="Jones">{{cite web |author-first=Mark |author-last=Jones|title=Gas Chromatography-Mass Spectrometry |url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/gas-chromatography-mass-spectrometry.html |website=American Chemical Society |access-date=19 November 2019}}</ref> Thomson is in 1906 met die [[Nobelprys vir Fisika]] bekroon vir sy werk oor die [[Geleidingsvermoë|geleiding van elektrisiteit]] in gasse.<ref name="Nobel1906">{{cite web|title=J.J. Thomson – Biographical|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1906/thomson-bio.html|website=The Nobel Prize in Physics 1906|publisher=The Nobel Foundation|access-date=11 Februarie 2015}}</ref> Thomson was ook 'n onderwyser, en sewe van sy studente het Nobelpryse gewen: [[Ernest Rutherford]] (Chemie 1908), [[William Lawrence Bragg]] (Fisika 1915), [[Charles Barkla]] (Fisika 1917), Francis Aston (Chemie 1922), Charles Thomson Rees Wilson (Fisika 1927), Owen Richardson (Fisika 1928) en Edward Victor Appleton (Fisika 1947).<ref>{{cite web |last1=Sengupta |first1=Sudipto |title=Extraordinary Professor: JJ Thomson and his Nobel Prize Factory |url=https://probashionline.com/jj-thomson-nobel-prize-factory/ |website=Probashi |publisher=Durga Puja & Cultural Association (India) |access-date=7 Augustus 2022 |date=6 April 2015 |quote=Sy Nobelpryswennerstudente sluit in Rutherford, Aston, Wilson, Bragg, Barkla, Richardson en Appleton |archive-date=30 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730101132/https://www.probashionline.com/jj-thomson-nobel-prize-factory/ |url-status=dead }}</ref> Slegs Arnold Sommerfeld se rekord van mentorskap bied 'n vergelykbare lys van hoëpresterende studente. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thomson, Joseph John}} [[Kategorie:Geboortes in 1856]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] bpijiu8787r4lhgtuzfuc3nuo53yvfx 0 420151 2922987 2706987 2026-08-07T20:09:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922987 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Fadiel Adams''' (gebore 14 Junie 1976)<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Documents/Candidates-List-NPE2024/National%20Candidates%20List.pdf NPE2024 - Nasionale Kandidatelys soos op 10 April 2024] Verkry op 17 Oktober 2024</ref> is 'n Suid-Afrikaanse politikus en stigter van die [[National Coloured Congress]]. == Vroeë lewe == Adams was die derde van ses kinders. Sy pa was 'n bouer en sy ma 'n naaldwerkster. Adams het in graad 11 die skool verlaat en by gangsterism en dwelms betrokke geraak. Teen die ouderdom van 30 was hy haweloos en verslaaf.<ref name="n24_2021_11">{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/from-sink-hokkie-to-council-seat-cape-coloured-congress-fadiel-adams-ready-to-roll-up-his-sleeves-20211119|title=From sink hokkie to council seat: Cape Coloured Congress' Fadiel Adams ready to roll up his sleeves|last=Petersen|first=Tammy|website=News24|language=en-US|access-date=2024-06-09}}</ref> Nadat hy skoon gekom het, het Adams as teëlmaker en loodgieter gewerk.<ref name="n24_2021_11"/> == Politiek == Adams het in 2018 by politiek betrokke geraak ná die Siqalo-onluste in [[Mitchells Plain]] in 2018. Nadat hy na sy broer, wat gearresteer is, gesoek het, het 'n onderhoud hom tot prominensie geskiet.<ref name="votc_2024_06">{{Cite web|url=https://www.vocfm.co.za/the-rise-of-the-national-coloured-congress-a-profile-of-fadiel-adams/|title=The Rise of the National Coloured Congress: A Profile of Fadiel Adams|last=Plessis|first=Aneeqa Du|date=2024-06-04|website=Voice of the Cape|language=en-GB|access-date=2024-06-09}}</ref> In Junie 2018 het Adams "Gatvol Capetonian" mede-stigter, 'n organisasie wat homself beskryf het as "'n groep gatvol [vol] Kapenaars wat siek is vir rassistiese [[Swart Ekonomiese Bemagtiging|SEB-beleide]], swak dienslewering en misdaad".<ref>{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/news/what-is-gatvol-capetonian/|title=Gatvol Capetonian: Everything you need to know about the organisation|last=Andersen|first=Nic|date=2018-06-06|website=The South African|language=en-ZA|access-date=2024-06-09|archive-date=2024-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609133914/https://www.thesouthafrican.com/news/what-is-gatvol-capetonian/|url-status=dead}}</ref> In 2020 het Adams die [[National Coloured Congress]] gestig en is in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing]] tot die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Kaapstadse stadsraad]] verkies. In 2023 is die party herdoop tot die [[National Coloured Congress]], met die doel om in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] mee te ding.<ref>{{Cite web|url=https://www.radio786.co.za/cape-coloured-congress-ccc-goes-national/|title=Cape Coloured Congress (CCC) goes national, eyes parliament - Radio 786|date=2023-08-10|language=en-ZA|access-date=2024-06-09}}</ref> Die party het twee setels gewen, met Adams wat tot die nasionale parlement verkies is.<ref name="votc_2024_06"/> Hy is tans 'n lid van die portefeuljekommitee vir Polisie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.pa.org.za/person/fadiel-adams/ Profiel op People's Assembly] {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Adams, Fadiel}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] 4v17zutdeth4zx1l1ucc5u1d93ivfhq 0 421571 2923032 2901283 2026-08-08T04:18:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923032 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Predator and Hellfire.jpg|duimnael|'n Predator-hommeltuig wat 'n Hellfire-missiel afvuur.]] '''Hommeltuigoorlogvoering''' is 'n vorm van [[oorlog]]voering wat van [[onbemande vliegtuig|hommeltuie]] en [[robot]]te gebruik maak. Robottipes sluit in: onbemande gevegsvliegtuig (OGV) of gewapende kommersiële onbemande lugtuig (OLT), onbemande oppervlakvoertuie en grondgebaseerde hommeltuig.<ref> [https://x.com/bayraktar_1love/status/1836754248920432901 Video of the combat work of the Ukrainian ground drone on the frontline. (via X)]</ref> Dit is bekend dat die [[Verenigde State]], [[Verenigde Koninkryk]], [[Israel]], [[Volksrepubliek China]], [[Suid-Korea]], [[Iran]], [[Irak]], [[Italië]], [[Frankryk]], [[Indië]], [[Pakistan]], [[Rusland]], [[Turkye]], [[Oekraïne]] en [[Pole]]<ref>{{cite web|last=Sabak|first=Juliusz|date=18 Mei 2017|title=AS 2017: Warmate UAV with Ukrainian Warheads|url=https://www.defence24.com/as-2017-warmate-uav-with-ukrainian-warheads-photos|access-date=23 Maart 2019|work=Defence24.com|archive-date=28 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128091600/https://www.defence24.com/as-2017-warmate-uav-with-ukrainian-warheads-photos}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=AqRj59K9zPk|title=17 Aralık 2015—Tarihi Atış Testinden Kesitler|date=17 Desember 2015|author=Baykar Technologies|access-date=18 November 2018|medium=[[YouTube]]}}</ref><ref name="the_guardian">{{cite news |last=Borger |first=Julian |date=28 Maart 2022 |title=The drone operators who halted Russian convoy headed for Kyiv |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/28/the-drone-operators-who-halted-the-russian-armoured-vehicles-heading-for-kyiv |access-date=16 Oktober 2022}}</ref> operasionele OGVs vervaardig het teen 2019.<ref>{{cite web|date=18 Desember 2015|title=Milli İHA'ya yerli füze takıldı!|url=http://www.haber7.com/guncel/haber/1708923-milli-ihaya-yerli-fuze-takildi|access-date=18 November 2018|work=Haber7}}</ref> Hommeltuigaanvalle kan uitgevoer word deur kommersiële OGV's wat [[bom]]me laat val, 'n [[missiel]] afvuur of teen 'n teiken bots.<ref name="Agence France-Presse-2017">{{cite news|author=Agence France-Presse|date=14 Maart 2017|title=US military deploys attack drones to South Korea|work=Defence Talk|url=http://www.defencetalk.com/us-military-deploys-attack-drones-to-south-korea-69478/|access-date=2 Oktober 2017}}</ref> Sedert die eeuwisseling is die meeste hommeltuigaanvalle deur die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] uitgevoer in lande soos [[Afghanistan]], Pakistan, [[Sirië]], [[Somalië]], [[Jemen]] en [[Libië]] met lug-tot-grond missiele,<ref>{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/america-at-war-the-countries-where-the-us-took-or-gave-fire-in-2018-2018-12|title=America at war: The countries where the US took or gave fire in 2018|work=Business Insider|access-date=23 Maart 2019|first=John|last=Haltiwanger|date=18 Desember 2018|publisher=Insider Inc.}}</ref> maar hommeltuigoorlogvoering was toenemend gebruik deur Rusland, Oekraïne, Turkye, [[Azerbeidjan]] en deur militante groepe soos die [[Houthi-beweging|Houthi's]].<ref name="The Economist">{{cite news|title=The Azerbaijan-Armenia conflict hints at the future of war|newspaper=The Economist|url=https://www.economist.com/europe/2020/10/10/the-azerbaijan-armenia-conflict-hints-at-the-future-of-war|date=8 Oktober 2020|access-date=9 Oktober 2020|issn=0013-0613}}</ref> Hommeltuigaanvalle word deur verskeie lande vir [[Sluipmoord|sluipmoorde]] gebruik.<ref>{{cite web|url=http://theconversation.com/the-global-targeted-killings-bandwagon-whos-next-after-france-71840|title=The global targeted killings bandwagon: who's next after France?|work=theconversation.com|access-date=23 Maart 2019|date=8 Februarie 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/why-drones-work-the-case-for-washingtons-weapon-of-choice/|title=Why Drones Work: The Case for Washington's Weapon of Choice|work=Brookings.edu|first=Daniel L.|last=Byman|date=17 Junie 2013|access-date=23 Maart 2019}}</ref> ==Verenigde State== Beramings vir die totale aantal mense wat in Amerikaanse hommeltuigaanvalle in Pakistan gedood is, wissel van 2 000 tot 3 500 militante wat gedood is en 158–965 burgerlikes gedood.<ref name="BOIJ">{{cite news|url=https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war|title=The Bureau's complete data sets on drone strikes in Pakistan, Yemen and Somalia|work=Bureau of Investigative Journalism|date=6 Junie 2015|access-date=16 Oktober 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newamerica.org/international-security/reports/americas-counterterrorism-wars/the-drone-war-in-pakistan/|title=Drone Strikes: Pakistan|website=New America|access-date=16 Oktober 2022}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Altesame 81 militante leiers in Pakistan is na bewering dood.<ref name="BOIJ"/> Hommeltuigaanvalle in Jemen het na raming 846–1 758 militante en 116–225 burgerlikes doodgemaak.<ref name="newamerica-yemen">{{cite web|url=https://www.newamerica.org/in-depth/americas-counterterrorism-wars/us-targeted-killing-program-yemen/|title=Drone Strikes: Yemen|publisher=New America|access-date=16 Oktober 2022|place=Washington, DC|archive-date=21 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321220400/https://www.newamerica.org/in-depth/americas-counterterrorism-wars/us-targeted-killing-program-yemen/|url-status=dead}}</ref><ref name="bureau-yemen">{{cite web|url=https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war/yemen|title=Drone War: Yemen|access-date=16 Oktober 2022|publisher=The Bureau of Investigative Journalism|archive-date=25 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325011247/https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war/yemen|url-status=dead}}</ref> 57 leiers van die Al-Kaïda in die Arabiese Skiereiland is gedood.<ref>{{cite web|url=http://securitydata.newamerica.net/drones/leaders-killed.html?country=Yemen|access-date=2018-04-20|title=Yemen Leaders Killed|publisher=New America|place=Washington, DC}}</ref> In Augustus 2018 het ''[[Al Jazeera]]'' berig dat 'n [[Saoedi-Arabië|Saoedi-Arabies]]-geleide koalisie wat [[Houthi-beweging|Houthi-rebelle]] in Jemen beveg het geheime ooreenkomste met Al-Kaïda in Jemen beklink en honderde van daardie groep se vegters gewerf het: "... Sleutelfigure in die ooreenkoms het gesê die Verenigde State was bewus van die reëlings en het hom uitgehou met hommeltuigaanvalle teen die gewapende groep, wat deur [[Osama bin Laden]] in 1988 geskep is."<ref>{{cite news|title=Report: Saudi-UAE coalition 'cut deals' with al-Qaeda in Yemen|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/08/report-saudi-uae-coalition-cut-deals-al-qaeda-yemen-180806074659521.html|work=Al-Jazeera|date=6 Augustus 2018|access-date=16 Oktober 2022}}</ref><ref>{{cite news|agency=Associated Press|title=US allies, Al Qaeda battle rebels in Yemen|url=https://www.foxnews.com/world/us-allies-al-qaeda-battle-rebels-in-yemen|work=Fox News|date=7 August 2018|access-date=16 Oktober 2022}}</ref><ref>{{cite news|last1=Michael|first1=Maggie|last2=Wilson|first2=Trish|last3=Keath|first3=Lee|title=Allies cut deals with al Qaeda in Yemen to serve larger fight with Iran|url=https://www.sfgate.com/world/article/Allies-cut-deals-with-al-Qaeda-in-Yemen-to-serve-13135822.php|work=San Francisco Chronicle|date=6 Augustus 2018|access-date=16 Oktober 2022}}</ref> Nadat die Amerikaanse president [[Donald Trump]] hommeltuigaanvalle met meer as 400% verhoog het,<ref>{{cite news|url=https://chicago.suntimes.com/news/2019/5/8/18619206/under-donald-trump-drone-strikes-far-exceed-obama-s-numbers|title=Under Donald Trump, drone strikes far exceed Obama's numbers|access-date=8 Desember 2021|date=8 Mei 2019|work=Chicago Sun-Times|author=S. E. Cupp}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-47480207|title=Trump revokes Obama rule on reporting drone strike deaths|work=[[BBC]]|access-date=8 Desember 2021|date=7 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://worldbeyondwar.org/u-s-drone-strikes-gone-432-since-trump-took-office/|title=U.S. Drone Strikes Have Gone Up 432% Since Trump Took Office|access-date=8 Desember 2021|author=Carey Wedler|work=World Beyond War|date=12 Maart 2017}}</ref> het sy opvolger [[Joe Biden]] die koers omgekeer. Onder Biden het hommeltuigaanvalle glo afgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/us-military-strikes-fall-under-biden-monitoring-group-says-2021-12|title=US military strikes fell 54% in Biden's first year compared to Trump's last, monitoring group says|access-date=22 Januarie 2022|date=23 Desember 2021|work=Business Insider|last=Davis|first=Charles}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theweek.com/foreign-policy/1007579/biden-nearly-ended-the-drone-war-and-nobody-noticed|title=Why U.S. Drone Strikes Are at an All-Time Low|access-date=8 Desember 2021|date=1 Julie 2021|author=Michael Hirsh|work=Foreign Policy}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theweek.com/foreign-policy/1007579/biden-nearly-ended-the-drone-war-and-nobody-noticed|title=Biden nearly ended the drone war, and nobody noticed|access-date=8 Desember 2021|date=1 Desember 2021|author=Ryan Cooper|work=The Week}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2021/03/03/us/politics/biden-drones.html|title=Biden Secretly Limits Counterterrorism Drone Strikes Away From War Zones|access-date=8 Desember 2021|date=3 March 2021|work=[[The New York Times]]}}</ref> 'n Biden-administrasie-hommeltuigaanval in [[Kaboel]], Afghanistan in Augustus 2021 het 10 burgerlikes, insluitend sewe kinders, gedood.<ref>{{cite news|last=Schmitt|first=Eric|title=No U.S. Troops Will Be Punished for Deadly Kabul Strike, Pentagon Chief Decides|url=https://www.nytimes.com/2021/12/13/us/politics/afghanistan-drone-strike.html|access-date=13 Desember 2021|work=The New York Times|date=13 Desember 2021}}</ref> Later het 'n hommeltuigaanval die [[Al-Kaïda]]-leier [[Ayman al-Zawahiri]] gedood.<ref>{{cite news|last1=Baker|first1=Peter|last2=Cooper|first2=Helene|last3=Barnes|first3=Julian E.|last4=Schmitt|first4=Eric|date=1 Augustus 2022|title=Live Updates: U.S. Drone Strike in Kabul Kills Top Qaeda Leader|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2022/08/01/us/al-qaeda-leader-killed|access-date=2 Augustus 2022|issn=0362-4331}}</ref> ===Effekte=== Wetenskaplike menings is gemeng oor die doeltreffendheid van hommeltuigaanvalle. Sommige studies ondersteun dat onthoofdingsaanvalle om 'n [[terrorisme|terroriste-]] of opstandige groep se leierskap dood te maak, die vermoëns van hierdie groepe in die toekoms beperk, terwyl ander studies dit weerlê. Hommeltuigaanvalle is suksesvol om militante gedrag te onderdruk, alhoewel hierdie reaksie in afwagting van 'n hommeltuigaanval is eerder as as gevolg van een. Data van die VSA en Pakistan se gesamentlike teenterrorismepogings toon dat militante ophou kommunikeer en met aanvalbeplanning om opsporing en teikening te vermy.<ref>{{cite journal|doi=10.1146/annurev-polisci-050718-032725|doi-access=free|title=Do Emerging Military Technologies Matter for International Politics?|year=2020|last=Horowitz|first=Michael C.|journal=Annual Review of Political Science|volume=23|pages=385–400}}</ref> Voorstanders van hommeltuigaanvalle beweer dat hommeltuigaanvalle grootliks doeltreffend is om spesifieke elemente te teiken.<ref name="Byman-2013">{{cite web|last=Byman|first=Daniel L.|date=17 Junie 2013|title=Why Drones Work: The Case for Washington's Weapon of Choice|url=https://www.brookings.edu/articles/why-drones-work-the-case-for-washingtons-weapon-of-choice/|access-date=16 Oktober 2022|website=Brookings}}</ref> Sommige geleerdes argumenteer dat hommeltuigaanvalle die hoeveelheid burgerlike ongevalle en infrastruktuurskade verminder in vergelyking met ander soorte militêre mag soos groot bomme.<ref name="Byman-2013"/> Militêre alternatiewe vir hommeltuigaanvalle soos klopjagte en ondervragings kan uiters riskant, tydrowend en potensieel ondoeltreffend wees. Om op hommeltuigaanvalle te vertrou kom nie sonder [[risiko]]'s nie, aangesien Amerikaanse hommeltuiggebruik 'n internasionale presedent ten opsigte van buiteterritoriale en buitegeregtelike moorde skep.<ref name="Byman-2013"/> ==Islamitiese Staat se hommeltuigaanvalle== Klein hommeltuie en heksakopters is gebruik vir aanvalle deur die [[Islamitiese Staat]] in Irak en Sirië. 'n Groep van twaalf of meer is deur spesiaal opgeleide vlieëniers geloods om ammunisie op vyandelike magte te laat val. Hulle kon grondverdedigingsmagte ontduik.<ref name="ISISDrones">{{cite news|url=https://www.latimes.com/world/la-fg-isis-drones-20170928-story.html|title=Islamic State's deadly drone operation is faltering, but U.S. commanders see broader danger ahead|date=28 September 2017|first=W.J.|last=Hennigan|work=L.A. Times|access-date=16 Oktober 2022}}</ref> Tydens die stryd om [[Mosoel]] kon die Islamitiese Staat tientalle Irakse soldate doodmaak of verwond deur ligte plofstof of 40-millimeter-granate van talle hommeltuie wat gelyktydig aanval, te laat val. Hommeltuigaanvalle is ook gebruik om militêre voorrade te vernietig. Hommeltuigvideomateriaal wat deur die Islamitiese Staat vrygestel is, toon dat bomme destyds op 'n ammunisiefasiliteit in Deir ez-Zor, Sirië, 'n gebied van betwiste beheer tussen die Islamitiese Staat en die Siriese regering, gegooi is.<ref>{{Cite news |date=2017-10-25 |title=Footage shows Islamic State drone blowing up stadium ammo dump |language=en |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2017-10-25/footage-shows-is-drone-attack-on-syrian-government-stadium/9085750 |access-date=2022-10-22}}</ref> In 2017 het die [[FBI]]-direkteur Christopher Wray tydens 'n Senaatsverhoor verklaar dat "Ons weet wel dat terroriste-organisasies 'n belang het om hommeltuie te gebruik... Ons het dit alreeds oorsee gesien met 'n mate van frekwensie. Ek dink die verwagting is dat dit hierheen kom, binnekort."<ref name="ISISDrones"/> Die hommeltuigkenner Brett Velicovich het die gevare bespreek van die Islamitiese Staat wat hommeltuie van die rak gebruik om burgerlike teikens aan te val, en beweer in 'n onderhoud met Fox News dat dit net 'n kwessie van tyd is voordat ISIS-ekstremiste gebruik van hommeltuie om burgerlike teikens te tref, meer algemeen en gesofistikeerd sal word.<ref>{{cite web|last=Kopp|first=Jason|date=7 Julie 2017|title=Homeland Security concerned about commercial drones being used for 'nefarious purposes'|url=https://www.foxnews.com/world/homeland-security-concerned-about-commercial-drones-being-used-for-nefarious-purposes|access-date=16 Desember 2020|website=Fox News}}</ref> Die algehele sukseskoers vir hommeltuigaanvalle wat deur die Islamitiese Staat gebruik word, is onduidelik. Die Islamitiese Staat het dalk hommeltuie gebruik as 'n manier om beeldmateriaal vir [[propaganda]]doeleindes te versamel, eerder as vir hul militêre waarde.<ref>{{Cite web |last1=Archambault |first1=Emil |last2=Veilleux-Lepage |first2=Yannick |date=1 Julie 2020 |title=Drone imagery in Islamic State propaganda: flying like a state |url=https://academic.oup.com/ia/article/96/4/955/5813533 |website=International Affairs}}</ref> ==Verspreiding in die 2020's== [[Lêer:Soldier with commercial drones.jpg|duimnael|Bewapening van DJI Phantom kommersiële videografie OLT’s.]] Op 6 Januarie 2018 het Russiese magte 'n hommeltuig (OLV)-swerm-aanval op die Khmeimim-lugbasis in Sirië voorkom, die eerste van hierdie soort in die geskiedenis van oorlogvoering.<ref name=BBCthwarts/> In 2020 het 'n Turksvervaardigde OLT gelaai met plofstof [[Khalifa Haftar]] se magte in [[Libië]] met [[kunsmatige intelligensie]] en sonder bevel opgespoor en aangeval, volgens 'n verslag van die VN-Veiligheidsraad se Paneel van Deskundiges oor Libië wat in Maart 2021 gepubliseer is. Dit is as die eerste sodanige aanval beskou.<ref>{{cite news |last1=Froelich |first1=Paula |title=Killer drone 'hunted down a human target' without being told to|url=https://www.foxnews.com/world/killer-drone-hunted-down-a-human-target-without-being-told-to.amp|access-date=31 Mei 2021|publisher=Fox News |date=29 Mei 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=BM raporu: Dünyada ilk otonom drone saldırısını Türk yapımı İHA gerçekleştirdi |url=https://www.indyturk.com/node/366921/haber/bm-raporu-d%C3%BCnyada-ilk-otonom-drone-sald%C4%B1r%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1-t%C3%BCrk-yap%C4%B1m%C4%B1-i%CC%87ha-ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirdi|access-date=31 Mei 2021|work=[[The Independent]]|date=31 Mei 2021|language=tr}}</ref><ref>{{cite news|last=Zitser|first=Joshua|title=A rogue killer drone 'hunted down' a human target without being instructed to, UN report says|url=https://www.businessinsider.com/killer-drone-hunted-down-human-target-without-being-told-un-2021-5?amp|access-date=31 Mei 2021|publisher=Business Insider|date=30 Mei 2021}}</ref> In [[Meksiko]] word dwelmkartel-hommeltuigoperateurs "''droneros''" genoem wat bekend is dat hulle bomaanvalle op "vyandelike teikens" uitvoer.<ref> https://www.pbs.org/newshour/world/mexicos-drug-war-fought-with-drones-human-shields-gunships</ref> Die ''Economist'' het Azerbeidjan se uiters doeltreffende gebruik van hommeltuie teen [[Armenië]] in die [[Nagorno-Karabach-konflik van 2020|2020 Nagorno-Karabakh-oorlog]] en Turkye se gebruik van hommeltuie in die [[Siriese Burgeroorlog]] aangehaal as 'n aanduiding van die toekoms van oorlogvoering. Let daarop dat daar voorheen aanvaar is dat hommeltuie nie 'n groot rol in konflikte tussen nasies sal speel nie, as gevolg van hul kwesbaarheid vir lugafweervuur, het dit voorgestel dat hoewel dit waar kan wees vir groot moondhede met lugverdediging, dit minder waar was vir kleiner magte. Dit het kennis geneem van Azerbeidjanse taktiek en Turkye se gebruik van hommeltuie as 'n "nuwe, meer bekostigbare tipe lugmag". Dit het ook opgemerk dat die vermoë van hommeltuie om hul sukses te beeldsaai, 'n uiters doeltreffende Azerbeidjanse [[propaganda]]veldtog moontlik gemaak het.<ref name="The Economist"/> Op 13 Oktober 2022 het 'n Oekraïense [[MiG-29]] die eerste bemande vliegtuig geword wat tydens 'n geveg met 'n hommeltuig geval het. Daar word beweer dat die vlieënier 'n Shahed-136 hommeltuig met sy kanon vernietig het. Die ontploffing het glo die vliegtuig beskadig en die vlieënier is daarna in die hospitaal opgeneem.<ref>{{cite news|date=14 Oktober 2022|last=Kadam|first=Tanmay|title=Ukraine Confirms 1st Known Case Of Fighter Jet Going Down To A Kamikaze Drone; EurAsian Times' Assessment Hits Bulls Eye!|work=Eurasian Times|url=https://eurasiantimes.com/ukraine-confirms-1st-known-case-of-fighter-jet-going-down-to-a-kamikaze/|access-date=16 Oktober 2022}}</ref> Sedert die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne in 2022]], het ongeveer 30 maatskappye in die [[Oekraïne]] na vore gekom om hommeltuie vir die oorlogspoging in massa te vervaardig. Die Oekraïnse regeringsministerie van digitale transformasie het die "''Army of Drones''"-projek geïnisieer en probeer om tot 200 000 hommeltuie in 2023 aan te koop, met die doel om relatief goedkoop hommeltuie te ontplooi teen groot voordele wat Rusland in militêre toerusting gehad het. In 2023 het hulle ook verskeie kompetisies geborg waar die “dosyne hommeltuig-ontwikkelaars wat oral in die Oekraïne ontstaan het” genooi word om gesimuleerde aanvalle op grondteikens te maak, of vastevlerkhommeltuie te jag, of selfs aan hommeltuiggevegkompetisies deel te neem.<ref name=cnn20230603>{{cite news |title=Inside Ukraine's secretive drone program |url=https://edition.cnn.com/2023/06/03/europe/ukraine-secretive-drone-program-russia-war-intl |work=CNN News |date=3 Junie 2023 |access-date=3 Junie 2023 }}</ref> Een nuwe model wat suksesvol was, is die "Baba Yaga" heksakopter, wat "44 pond loonvrag" kan dra.<ref>{{cite news |title=The mystifying "Baba Yaga" drones in Avdiivka are nightmare for Russians |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-mystifying-baba-yaga-drones-in-avdiivka-are-nightmare-for-russians/ar-AA1kfBw4 |access-date=29 Februarie 2024 |date=November 20, 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Harding |first1=Luke |title='We'll get there': the Ukrainian drone unit quietly knocking out Russian targets |url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/12/ukraine-prepares-to-take-back-territory-from-russia-step-by-step-roman-kostenko |access-date=29 Februarie 2024 |date=12 Mei 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Ukraine's 'Baba Yaga' bombing drones: The transformative military tech pressuring Russian defense |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/ukraine-s-baba-yaga-bombing-drones-the-transformative-military-tech-pressuring-russian-defense/ar-BB1hyelm |access-date=29 Februarie 2024 |date=31 Januarie 2024}}</ref> ===Kommersiële onbemande gevegsvliegtuie (OGV)=== Kommersiële OGVs kan toegerus word met sulke wapens soos geleide bomme, trosbomme, brandtoestelle, lug-tot- grondmissiele, lug-tot-lug missiele, anti-tenk geleide missiele of ander soorte presisiegeleide ammunisie, outokannone en [[masjiengewere]].<ref name="urlTurkey is getting military drones armed with machine guns | New Scientist">{{cite news|url=https://www.newscientist.com/article/2227168-turkey-is-getting-military-drones-armed-with-machine-guns/|title=Turkey is getting military drones armed with machine guns|first=David|last=Hambling|website=New Scientist|date=12 Desember 2019|access-date=16 Oktober 2022}}</ref> Hommeltuigaanvalle kan uitgevoer word deur kommersiële OLTe wat bomme laat val, 'n missiel afvuur of teen 'n teiken bots.<ref name="Agence France-Presse-2017"/> Kommersiële onbemande lugvoertuie (OLTe) kan gewapen word deur met plofstof gelaai te word en dan teen kwesbare teikens bots of bo hulle te laat ontplof. Hulle kan lugbomaanvalle uitvoer deur handgranate, mortiere of ander geïmproviseerde plofbare ammunisie direk bo teikens te laat val. Loonvragte kan plofstof, skrapnel, chemiese, radiologiese of biologiese gevare insluit. Veelvuldige hommeltuie kan gelyktydig in 'n hommeltuigswerm aanval.<ref name="BBCthwarts">{{cite web|date=7 Januarie 2018|title=Syria war: Russia thwarts drone attack on Khmeimim airbase|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-42595184|website=[[BBC]]}}</ref> Hommeltuie is wyd gebruik deur beide kante vir verkenning en artillerie-opsporing in die Russies-Oekraïnse Oorlog.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/ukraines-drone-spotters-on-front-lines-wage-new-kind-of-war-11659870805?mod=hp_lead_pos8|title=Ukraine's Drone Spotters on Front Lines Wage New Kind of War|newspaper=The Wall Street Journal|date=7 Augustus2022}}</ref> Teen-OLT-stelsels word deur state ontwikkel om die bedreiging van hommeltuigaanvalle teë te werk.<ref>{{cite web|date=4 Oktober 2019|title=The dark side of our drone future|url=https://thebulletin.org/2019/10/the-dark-side-of-our-drone-future/|access-date=16 Oktober 2022|website=Bulletin of the Atomic Scientists|last=Rogers|first=James}}</ref> Dit blyk egter moeilik te wees. Volgens James Rogers, 'n akademikus wat hommeltuigoorlogvoering bestudeer, is daar op die oomblik 'n groot debat oor wat die beste manier is om hierdie klein OLT's teen te werk, of dit nou deur amateurs gebruik word wat 'n bietjie van 'n oorlas veroorsaak of in 'n meer sinistere manier deur 'n terroriste-akteur."<ref>{{cite news|last=Loeb|first=Josh|date=6 Maart 2017|title=Anti-drone technology to be test flown on UK base amid terror fears|magazine=Engineering and Technology|publisher=The Institution of Engineering and Technology|url=https://eandt.theiet.org/content/articles/2017/03/anti-drone-technology-to-be-test-flown-on-uk-base-amid-terror-fears/|access-date=9 Mei 2017}}</ref> ===Azerbeidjanse hommeltuigoorlogvoering=== [[Lêer:Bayraktar TB2 at 2020 Victory Parade in Baku.jpg|duimnael|[[Bayraktar TB2]] tydens die 2020 oorwiningsparade in [[Baku]], Azerbaijan.]] OGVs is wyd gebruik deur die Azerbeidjanse leër teen die Armeense leër tydens die [[Nagorno-Karabach-konflik van 2020|2020 Nagorno-Karabach-konflik]].<ref>{{cite news|date=15 Oktober 2020|last1=Bulos|first1=Nabih|last2=Yam|first2=Marcus|title=A new weapon complicates an old war in Nagorno-Karabakh|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-15/drones-complicates-war-armenia-azerbaijan-nagorno-karabakh|access-date=16 Oktober 2022|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> Hierdie OGVs het Israeliese IAI Harops en Turkse [[Bayraktar TB2]]'s ingesluit.<ref>{{cite news|title=Opinion {{!}} How an explosion of cheap armed drones is changing the nature of warfare|last=Roblin|first=Sébastien|url=https://www.nbcnews.com/think/opinion/cheap-drones-china-turkey-israel-are-fueling-conflicts-armenia-azerbaijan-ncna1243246|access-date=16 Oktober 2022|website=NBC News|date=14 Oktober 2020}}</ref> Aangesien die Bayraktar TB2 Kanadese optika en laserteikenstelsels gebruik, het [[Kanada]] die uitvoer van sy militêre hommeltuigtegnologie na Turkye in Oktober 2020 opgeskort ná bewerings dat die tegnologie gebruik is om intelligensie in te samel en artillerie- en missielvuur op militêre poste te rig. Na die voorval het Aselsan verklaar dat hy die reeksproduksie en integrasie van die CATS-stelsel sal begin om die Kanadese MX15B te vervang.<ref>{{cite news|title=Canada suspends exports of military drone technology to Turkey|last=Sevunts|first=Levon|work=CBC News|url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-turkey-drone-azerbaijan-armenia-1.5751266|access-date=16 Oktober 2022}}</ref> ===Russiese inval in die Oekraïne=== [[Lêer:Ukrainian marine drones.jpg|links|duimnael|Oekraïense "Sea Baby"-vloot hommeltuie in 2023.]] Tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|2022 Russiese inval in die Oekraïne]], het beide kante hommeltuie in gevegte en vir verkenning gebruik, en hommeltuie het 'n belangrike rol in offensiewe gespeel. Oekraïense magte het die Turks-vervaardigde Bayraktar TB2 hommeltuig deur die hele konflik gebruik gemaak in aanvalle teen Russiese magte. Russiese magte het intussen golwe van Iraanse [[HESA Shahed 136]] hommeltuie gelanseer tydens die Oktober 2022 missielaanvalle op Oekraïne.<ref>{{Cite news |date=2022-10-17 |title=How are 'kamikaze' drones being used by Russia and Ukraine? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-62225830 |access-date=2022-10-20}}</ref> Die hoofrolle van hommeltuie in die oorlog is egter in verkenning en artillerie-opsporing. Russiese bronne het beweer dat hulle 'n "Stupor anti-hommeltuiggeweer" gebruik het om die radiokontroles van Oekraïense hommeltuie seurmekaar te maak.<ref>{{Cite web |title=Russian army confirms use of Stupor anti-drone rifle in Ukraine {{!}} Defense News July 2022 Global Security army industry {{!}} Defense Security global news industry army year 2022 {{!}} Archive News year |url=https://www.armyrecognition.com/defense_news_july_2022_global_security_army_industry/russian_army_confirms_use_of_stupor_anti-drone_rifle_in_ukraine.html |access-date=2022-10-20 |website=www.armyrecognition.com |date=6 Julie 2022 |archive-date=20 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020141747/https://www.armyrecognition.com/defense_news_july_2022_global_security_army_industry/russian_army_confirms_use_of_stupor_anti-drone_rifle_in_ukraine.html |url-status=dead }}</ref> Op 13 Oktober 2022 het die eerste aangetekende geval van ongewapende hommeltuig-teen-hommeltuiggevegte bo die Donetsk-streek van Oekraïne plaasgevind. 'n Oekraïense DJI Mavic-kwadkopter het teen 'n Russiese hommeltuig van dieselfde model gestamp, wat daartoe gelei het dat laasgenoemde op die grond neergestort het.<ref>{{Cite web |last=Niles |first=Russ |date=2022-10-20 |title=Video Shows Drone-On-Drone Battle |url=https://www.avweb.com/aviation-news/video-shows-drone-on-drone-battle/ |access-date=2022-12-13 |website=AVweb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hambling |first=David |title=Ukraine Wins First Drone Vs. Drone Dogfight Against Russia, Opening A New Era Of Warfare (Updated) |url=https://www.forbes.com/sites/davidhambling/2022/10/14/ukraine-wins-first-drone-vs-drone-dogfight-against-russia-opening-a-new-era-of-warfare/ |access-date=2022-12-13 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-18 |title=Video captures dogfight between two Mavic quadcopter drones in Ukraine - AeroTime |url=https://www.aerotime.aero/articles/32398-video-captures-dogfight-between-mavic-drones-in-ukraine |access-date=2022-12-13 |language=en}}</ref> Nog 'n voorbeeld van hierdie lugstamptaktiek het op 24 November 2022 plaasgevind, 'n Russiese DJI Mavic het geval na 'n botsing met 'n Oekraïense hommeltuig.<ref>{{Cite web |last=McFadden |first=Christopher |date=2022-11-25 |title=Unmanned dogfight: Two drones have allegedly engaged in midair combat over Ukraine |url=https://interestingengineering.com/innovation/drone-on-drone-dogfight-ukraine |access-date=2022-12-13 |website=interestingengineering.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Malyasov |first=Dylan |title=Russian 'Z' drone shot down by Ukrainian unmanned aircraft in dogfight – Defence Blog |url=https://defence-blog.com/russian-z-drone-shot-down-by-ukrainian-unmanned-aircraft-in-dogfight/ |access-date=2022-12-13 |website=defence-blog.com |language=en}}</ref> Op 9 Mei 2023 het 'n Russiese dienspligtige oorgegee aan (of eerder via) 'n Oekraïense hommeltuig.<ref>{{Cite news |last1=Kalin |first1=Stephen |last2=Coles |first2=Isabel |date=2023-06-14 |title=The Russian Soldier Who Surrendered to a Ukrainian Drone |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/russia-soldier-surrender-ukraine-drone-3860ab6a |access-date=2023-06-23 |issn=0099-9660}}</ref> Die gemiddelde HESA Shahed 136 hommeltuig is sowat $20 000 werd. ’n IRIS-T-missiel is in vergelyking sowat $430 000 elk werd. Van 13 September tot 17 Oktober dui oopbroninligting daarop dat Oekraïne $28,14 miljoen moes spandeer om hulself teen hierdie hommeltuie te verdedig.<ref>{{cite news |url= https://eurasiantimes.com/1st-evidence-germanys-much-touted-iris-t-defense-system-used/ |title= 1st Evidence! Germany's 'Much-Touted' IRIS-T Defense System Used By Ukraine 'Clashes' With Russian Missile |publisher=EurAsian Times| author= Sakshi Tiwari |date=20 Oktober 2022 |access-date=21 Oktober 2022}}</ref><ref>{{cite news |url= https://www.theguardian.com/world/2022/oct/19/financial-toll-ukraine-downing-drones-vastly-exceeds-russia-costs |title= Financial toll on Ukraine of downing drones 'vastly exceeds Russian costs' |author= Daniel Boffey|work=The Guardian|date=19 Oktober 2022 |access-date=21 Oktober 2022}}</ref> Sedert ten minste September 2022 het die Oekraïne vloothommeltuie, toegerus met die [[Starlink]]-satelliet-internetstelsel, gebruik om aanvalle op die Russiese [[Swartseevloot]] by die [[Sevastopol]]-vlootbasis uit te voer.<ref name=":11">{{Cite news |title=How Elon Musk's satellites have saved Ukraine and changed warfare |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/briefing/2023/01/05/how-elon-musks-satellites-have-saved-ukraine-and-changed-warfare |access-date=2023-06-06 |issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copp |first=Tara |date=2023-09-12 |title=Elon Musk blocking Starlink to stop Ukraine attack troubling for DoD |url=https://www.defensenews.com/news/your-military/2023/09/12/elon-musk-blocking-starlink-to-stop-ukraine-attack-troubling-for-dod/ |access-date=2023-09-20 |website=Defense News |language=en}}</ref><ref name=":23">{{cite news |last1=Marquardt |first1=Alex |date=13 Oktober 2022 |title=Exclusive: Musk's SpaceX says it can no longer pay for critical satellite services in Ukraine, asks Pentagon to pick up the tab &#124; CNN Politics |newspaper=CNN |url=https://edition.cnn.com/2022/10/13/politics/elon-musk-spacex-starlink-ukraine/}}</ref><ref name=":19">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2023-09-07 |title=Elon Musk ordered Starlink to be turned off during Ukraine offensive, book says |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/sep/07/elon-musk-ordered-starlink-turned-off-ukraine-offensive-biography |access-date=2023-09-09 |issn=0261-3077}}</ref> Daar is aanvanklik aanvaar dat die vloot hommeltuie vir verkenning was, maar dit lyk asof hulle ammunisie dra en as 'n bom funksioneer.<ref name=":33">{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2022-09-26 |title=Mysterious Sea Drone Surfaces in Crimea |url=https://www.vice.com/en/article/xgy4q7/mysterious-sea-drone-surfaces-in-crimea |access-date=2023-09-10 |website=Vice |language=en}}</ref> Met kenners wat opmerk dat die sensors aan die voorkant van die vloot hommeltuig as 'n laserafstandmeter gebruik kan word om te help met die teikenfunksie.<ref name=":33" /> Aan die einde van Oktober 2022 is sewe van hierdie hommeltuie gebruik om 'n suksesvolle hommeltuigaanval op die Sevastopol-vlootbasis uit te voer.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web |last=Ozberk |first=Tayfun |date=2023-08-23 |title=Ukraine's new underwater drone Marichka breaks cover |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2023/08/ukraines-new-underwater-drone-marichka-breaks-cover/ |access-date=2023-09-12 |website=Naval News |language=en-US}}</ref> In September 2023 is berig dat Oekraïnse troepe kartonhommeltuie met [[GoPro]]-kameras gebruik het vir lugverkenning.<ref>{{Cite web |last=Eckstein |first=Megan |date=2023-09-13 |title=Cardboard drone vendor retools software based on Ukraine war hacks |url=https://www.defensenews.com/air/2023/09/13/cardboard-drone-vendor-retools-software-based-on-ukraine-war-hacks/ |access-date=2023-12-03 |website=Defense News |language=en}}</ref> Vanaf April 2024 het die Oekraïne begin om bemande vliegtuie te ontplooi, soos die Aeroprakt A-22 Foxbat en Yakovlev Yak-52, wat skerpskutters of masjiengewere gebruik om Russiese hommeltuie af te skiet.<ref>{{Cite web |date=2024-04-28 |title=CWorld War I Tactics Make A Comeback As A Ukrainian Gunner In The Back Of A Propeller Plane Shoots Down A Russian Drone |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2024/04/28/world-war-i-tactics-make-a-comeback-as-a-ukrainian-gunner-in-the-back-of-a-propeller-plane-shoots-down-a-russian-drone/ |access-date=2022-07-12|author= David Axe|website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-28 |title=Ultralight Drone Hunting Planes Now In Use In Ukraine|url=https://www.twz.com/air/ultralight-drone-hunting-planes-now-in-use-in-ukraine|access-date=2024-07-12|author=THOMAS NEWDICK|website=TWZ |language=en}}</ref> Oekraïense hommeltuie het ook 'n verskeidenheid geïmproviseerde wysigings gekry vir die uitdruklike doel om Russiese hommeltuie aan te val en teë te werk; dit sluit 'n geval in Julie 2024 in waar 'n FPV hommeltuig met 'n stok daarop gemonteer gebruik is om 'n ZALA 421-16E verkennings hommeltuig aan te val en uiteindelik te vernietig deur herhaalde lugbotsings.<ref>{{Cite web |last=Triffaux |title=Ukrainian Drone with Wooden Stick Neutralizes Modern Russian ZALA 421 UAV in Aerial Combat |url=https://armyrecognition.com/focus-analysis-conflicts/army/conflicts-in-the-world/russia-ukraine-war-2022/ukrainian-drone-with-wooden-stick-neutralizes-modern-russian-zala-421-uav-in-aerial-combat |access-date=2024-07-26 |website=armyrecognition.com |language=en-gb}}</ref> Op 31 Julie 2024 is 'n Russiese Mi-8-helikopter, in die besette [[Donetsk]], deur Oekraïense FPV hommeltuie neergeskiet. Dit was die eerste keer dat 'n helikopter in 'n geveg deur 'n hommeltuig vernietig is. Die Mi-8 is vermoedelik op die grond aangeval hetsy tydens landing of opstyg.<ref>{{Cite web |title= Ukraine just showed its low-cost, lightweight drones can destroy a Russian helicopter, Russian sources say |url= https://www.businessinsider.com/ukraine-low-cost-drone-destroy-russian-helicopter-mi8-donetsk-2024-8?amp |date=1 Augustus 2024 |access-date=2024-08-01|author= Matthew Loh |publisher= Business Insider}}</ref><ref>{{Cite web |title= Media: Ukrainian drone downs Russian Mi-8 helicopter in first such attack |url= https://euromaidanpress.com/2024/07/31/media-ukrainian-drone-downs-russian-mi-8-helicopter-in-first-such-attack/ |date=1 Augustus 2024 |access-date=2024-08-01|author= YEVHENIIA MARTYNIUK| publisher= euromaidanpress }}</ref> Op 8 Februarie 2025 is berig dat Russiese owerhede 'n komplot ontdek het waarin 'n besending eerstepersoonsaansig (FVP)-hommeltuig-kopstukke gelaai met plofstof na Russiese soldate gestuur is. Elke kopstuk het 10-15 gram plofstof gehad en was geprogrammeer om te ontplof met aktivering. Amptenare het dit vergelyk met die [[Libanese en Siriese elektroniese toestel-ontploffings in 2024|elektroniese toestelaanvalle in Libanon in 2024]] deur Israel.<ref>{{Cite web |work=TWZ|date=2025-02-08 |title= Explosive-Laden Goggles Sent To Russian FPV Drone Operators |url= https://www.yahoo.com/news/explosive-laden-goggles-sent-russian-204645466.html|author= Howard Altman |access-date=2025-02-08}}</ref> Daaropvolgende berigte het beweer dat 8 Russiese FPV-vlieëniers hul sig verloor het as gevolg van ontploffings tussen 4 en 7 Februarie. Die eerste ontploffing is op 4 Februarie in die [[Belgorod-oblast]] aangemeld, daaropvolgende ontploffings het in die Koersk-, Loehansk- en Donetsk-streke plaasgevind.<ref>{{Cite web |work=TWZ|date=2025-02-18|title= Explosive-Eight Russian UAV Operators Lose Sight After FPV Goggles Exploded Remotely |url= https://mil.in.ua/en/news/eight-russian-uav-operators-lose-sight-after-fpv-goggles-exploded-remotely/ |access-date=2025-02-19}}</ref> ===Gasaoorlog in 2023=== Op 7 Oktober 2023 het [[Hamas]] 'n [[Israel-Hamas-oorlog|inval in die suide van Israel]] geloods en kommersiële hommeltuie gebruik om Israeliese wagtorings te bombardeer voordat hulle deur die grensmuur gebreek het. Video's van Israeliese troepe en 'n Merkava IV-tenk wat deur hommeltuie tot stilstand gedwing word, is op die [[internet]] gepubliseer.<ref>{{cite news |last1=Achom |first1=Debanish |title=In Israel-Gaza War, Hamas' Off-The-Shelf Drones Destroy Million Dollar Hardware |url=https://www.ndtv.com/world-news/in-israel-gaza-war-hamas-off-the-shelf-drones-destroy-million-dollar-hardware-4471329 |work=NDTV |date=11 October 2023|access-date=2 November 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Smith |first1=Nicola |title=Hamas using Ukraine war tactics to ambush Israeli soldiers in Gaza |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/11/02/hamas-using-ukraine-war-tactics-ambush-soldiers-gaza/ |access-date=2 November 2023 |work=The Telegraph |date=2 November 2023}}</ref> ==Die grootste hommeltuig-aanval in die geskiedenis== Vanaf 14 April 2024 het die [[Iranse aanval op Israel in April 2024|wêreld se grootste hommeltuig-aanval]] in die geskiedenis tot op daardie stadium plaasgevind te midde van die konflik wat veroorsaak is deur die ontwikkelinge van die Israeliese oorlog teen Gasa, met 'n massa- en gelyktydige aanval van meer as 185 Iranse hommeltuie in minder as 'n paar uur teen teikens regoor Israel. Hierdie Iranse aanval op Israel is uitgevoer in reaksie op die bombardement van die Iranse konsulêre gebou in Damaskus (wat 'n paar dae tevore deur Israel uitgevoer is). ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Hommeltuie]] ifw082qad00xexqviihm33k8q0iyrwy 0 423907 2922951 2904011 2026-08-07T16:28:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922951 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Douw Steyn | bynaam = | beeld = | onderskrif = | geboortenaam = Douw Gerbrand Steyn | geboortedatum = [[19 Desember]] [[1952]] | geboorteplek = [[Johannesburg]] | dood_datum = {{SDEO|2025|2|4|1952|12|19}} | titel = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Carolyn Steyn | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Douw Gerbrand Steyn''' ([[19 Desember]] [[1952]] – [[4 Februarie]] [[2025]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] miljardêr-[[sakeman]], die stigter Auto & General Insurance en van die BGL Group, 'n [[VK]]-gebaseerde versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, en die moedermaatskappy van Comparethemarket.com. Steyn het bande met die Suid-Afrikaanse politiek gehad, nadat hy voormalige Suid-Afrikaanse president [[Nelson Mandela]] by die Saxon Hotel, Villas & Spa gehuisves het. Volgens [[The Sunday Times]] welvaartslys in 2021 het Steyn 'n geraamde netto waarde van £2,05 miljard gehad, 'n toename van £1,1 miljard vanaf 2020.<ref>{{Cite web|title=The Sunday Times Rich List 2021|url=https://www.thetimes.co.uk/sunday-times-rich-list|access-date=2021-09-10|website=www.thetimes.co.uk|language=en}}</ref> ==Vroeë lewe== Douw Gerbrand Steyn is gebore in Desember 1952. Hy het in [[Linden]], [[Johannesburg]], skoolgegaan.<ref name="biznews1">{{cite web|url=http://www.biznews.com/undictated/2014/12/01/douws-r250m-palazzo-steyn-reflects-my-confidence-in-sas-future/ |title=R250m Palazzo Steyn reflects "my confidence in SA's future" |publisher=[[BizNews]].com |date=1 Desember 2014 |accessdate=11 Mei 2017}}</ref> Hy het in 1978 'n baccalaureusgraad aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] ontvang.<ref name="bloomberg1">{{cite web|author=Douw Steyn SA, B.Sc (QS) |url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=46493632&privcapId=9002888&previousCapId=9002888&previousTitle=BGL%20Group%20Limited |title=Douw Steyn SA, B.Sc (QS): Executive Profile & Biography |publisher=Bloomberg |date= |accessdate=11 Mei 2017}}</ref><ref name="biznews1"/> ==Loopbaan== Steyn het sy loopbaan as bourekenaar by [[Eskom]] in Megawatt Park begin.<ref name="bloomberg1"/> Hy het Steyn’s [[Versekering]]smakelaars in 1975 in Johannnesburg gestig. Hy het die potensiaal van ‘n polis besef wat voertuie, sowel as huishoudelike inhoud dek, en het hierdie tipe polisse bemark deur middel van veldtogte waarin pamflette van deur tot deur versprei is. Na etlike jare van sake doen in Suid-Afrika het Steyn na die VSA gegaan. Hy het egter in 1985 na Suid-Afrika teruggekeer nadat hy ‘n versekeringslisensie bekom het wat hom in staat gestel het om motorversekering telefonies te verkoop. Dié stap het die versekeringslandskap ontwrig en tot die totstandkoming van Auto & General Insurance in Johannesburg aanleiding gegee.<ref>Netwerk 24, 4 Februarie 2025, ''Douw Steyn, sakeman en filantroop, was groter as die lewe'', besoek 5 Februarie 2025.</ref> Steyn het later na die Verenigde Koningkryk verhuis waar hy die BGL Group gestig het (wat in 1992 as Budget Insurance Company gestig is). Dit is 'n VK-gebaseerde versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, en die moedermaatskappy van Comparethemarket.com.<ref>{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/business/margin-call/douw-steyn-a-meerkat-beyond-compare/news-story/c3b251d3084cd0c25ada7216bb880bf6?nk=865e1a8cabe55543ac3b8fd44c232842-1494503139 |title=Nocookies |publisher=The Australian |date= |accessdate=11 Mei 2017}}</ref> Steyn het in 2015 die ontwikkeling van 'n luukse privaat landgoed, Steyn City, op 'n 900 hektaar (2&nbsp;200 akker) perseel tussen [[Fourways]] en Lanseria in Johannesburg van stapel gestuur. Die projek het aanvanklik R6,5 miljard se belegging getrek, met 'n verdere R5,5 miljard wat in 2019 belê is.<ref>{{Cite web|author=Staff Writer|title=A look at Steyn City's massive new R5.5 billion plan – which includes a beach|url=https://businesstech.co.za/news/property/350183/a-look-at-steyn-citys-massive-new-r5-5-billion-plan-which-includes-a-beach/|access-date=20 Julie 2020 |language=en-US}}</ref> In April 2020 het Steyn R320 miljoen belowe om die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|koronavirusverligtingsprogram in Suid-Afrika]] deur die Douw Steyn Familietrust en maatskappye wat hy gestig het by te staan.<ref>{{Cite book|last=Steyn|first=Douw G. |title= Introduction to Atmospheric Modelling |date=2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-316-18248-2 |location=Cambridge |doi= 10.1017/cbo9781316182482}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-04-15|title=Entrepreneur Douw Steyn donates R320 million to SA pandemic fightback|url=https://www.thesouthafrican.com/news/douw-steyn-solidarity-fund-donation-covid-19-2020/|access-date=2020-07-20|website=The South African|language=en-US}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Persoonlike lewe== Steyn was van 2005 tot 2009 in 'n verhouding met Donne Botha; en op grond van 'n uitspattige seremonie in Londen in 2007, het Botha in 2014 beweer dat hulle getroud is, en het 'n wettige bod vir die helfte van sy boedel begin.<ref name="News24">{{cite news |last1=Bhengu |first1=Lwandile |title='There was never a marriage' - judge rules in billionaire Douw Steyn's favour after legal bid by ex |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/there-was-never-a-marriage-judge-rules-in-billionaire-douw-steyns-favour-after-legal-bid-by-ex-20210805 |access-date=5 August 2021 |work=News24 |date=5 Augustus 2021}}</ref> In Augustus 2021 het die hooggeregshof in [[Durban]] beslis dat hulle nooit getroud was nie, en dat 'n bestraffende kostebevel teen Botha geregverdig is.<ref name="News24"/> In Februarie 2013 trou Steyn met Carolyn Barkhuizen by die Saxon Boutique Hotel, waar gaste [[Graça Machel]], Timothy Moloi en Michael de Pinna ingesluit het.<ref name="biznews1"/> Steyn is op 4 Februarie 2025 in die ouderdom van 72 oorlede.<ref>{{Cite web |last=Brederode |first=Compiled by Ahmed Areff and William |title=Billionaire insurance magnate Douw Steyn has died |url=https://www.news24.com/fin24/companies/billionaire-insurance-magnate-douw-steyn-has-died-20250204 |access-date=2025-02-04 |website=Business |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Douw Gerbrand}} [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] 0e2x3k5fn4a3cs40vifw93j780tshc4 0 428973 2922949 2906463 2026-08-07T15:58:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922949 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sloboda 2019 - defile 10 - Land Rover Defender i robot Miloš 06.jpg|duimnael|Serwiese Land Rover Defender sleepwa met "Miloš" gevegsrobot op ‘n [[rusperband]].]] ‘n '''Dodelike outonome wapen''' ('''DOW''') is 'n tipe outonome [[militêr]]e stelsel wat onafhanklik na teikens kan soek en aanval op grond van geprogrammeerde beperkings en beskrywings. DOW's staan ook bekend as '''dodelike wapenstelsels''' ('''DOW's'''), '''outonome wapenstelsels''' ('''OW's'''), '''robotwapens''' of '''moordrobotte'''. DOW's kan in die lug, op land, op water, onder water of in die ruimte werk. Die outonomie van stelsels was vanaf 2018 beperk in die sin dat 'n mens die finale bevel gee om aan te val, hoewel daar uitsonderings is met sekere "verdedigende" stelsels. ==Om outonoom te wees as 'n wapen== Om "outonoom" te wees, het verskillende betekenisse in verskillende studierigtings. In terme van militêre wapenontwikkeling is die identifisering van 'n wapen as outonoom nie so duidelik soos in ander gebiede nie.<ref name=":1">{{cite journal |last=Crootof |first=Rebecca |date=2015 |title=The Killer Robots Are Here: Legal and Policy Implications |url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/cdozo36&id=1943 |journal=Cardozo L. Rev. |volume=36 |pages=1837 |via=heinonline.org}}</ref> Die spesifieke standaard wat by die konsep van outonoom betrokke is, kan geweldig wissel tussen verskillende geleerdes, state en organisasies. Die amptelike beleid van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se Departement van Verdediging oor outonomie in wapenstelsels definieer 'n outonome wapenstelsel as: "'n Wapenstelsel wat, sodra dit geaktiveer is, teikens kan kies en aanval sonder verdere ingryping deur 'n menslike operateur."<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Gregory |title=DOD Is Updating Its Decade-Old Autonomous Weapons Policy, but Confusion Remains Widespread |url=https://www.csis.org/analysis/dod-updating-its-decade-old-autonomous-weapons-policy-confusion-remains-widespread |website=Center for Strategic and International Studies |date=6 Junie 2022 |access-date=24 Julie 2022}}</ref> Heather Roff, 'n skrywer vir die Case Western Reserve-universiteit se Regskool, beskryf outonome wapenstelsels as "gewapende wapenstelsels, in staat om hul 'funksionering in reaksie op veranderende omstandighede in die omgewing waarin [hulle] ontplooi word,' te leer en aan te pas, sowel as in staat om self besluite oor vuur te neem."<ref>{{Cite web|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1006&context=jil|title=Lethal Autonomous Weapons and Jus Ad Bellum Proportionality|last=Roff|first=Heather|date=2015}}</ref> Die Britse Ministerie van Verdediging definieer outonome wapenstelsels as "stelsels wat in staat is om hoër vlak van bedoeling en rigting te verstaan. Vanuit hierdie begrip en sy persepsie van sy omgewing, is so 'n stelsel in staat om gepaste stappe te neem om 'n verlangde toestand te bewerkstellig. Dit is in staat om 'n plan van aksie te besluit, uit 'n aantal alternatiewe, sonder om op menslike toesig en beheer staat te maak - sulke menslike betrokkenheid by die stelsel kan steeds teenwoordig wees. Terwyl die algehele aktiwiteit van 'n outonome [[onbemande vliegtuig]] voorspelbaar sal wees, is individuele aksies dalk nie."<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/unmanned-aircraft-systems-jdp-0-302|title=Unmanned aircraft systems (JDP 0-30.2)|website=GOV.UK|language=en|access-date=2018-06-08}}</ref> ʼn Kunsmatige agent wat, ten minste, in staat is om sy eie interne toestande te verander om 'n gegewe doelwit, of stel doelwitte, binne sy dinamiese bedryfsomgewing en sonder die direkte ingryping van 'n ander agent te bereik, en wat ook toegerus kan wees met 'n paar vermoëns om sy eie oorgangsreëls te verander sonder die ingryping van 'n ander agent, en wat ontplooi word met die doel om kinetiese krag teen 'n fisiese entiteit (hetsy 'n voorwerp of 'n mens) uit te oefen en tot hierdie doel in staat is om die teiken te identifiseer, te selekteer of aan te val sonder die ingryping van 'n ander agent, is 'n OWS. Sodra dit ontplooi is, kan 'n OWS met of sonder een of ander vorm van menslike beheer (binne, op of buite die lus) bedryf word. 'n Dodelike OWS is 'n spesifieke deelversameling van 'n OWS met die doel om kinetiese krag teen mense uit te oefen.<ref>{{cite journal |last1=Taddeo |first1=Mariarosaria |last2=Blanchard |first2=Alexander |title=A Comparative Analysis of the Definitions of Autonomous Weapons Systems |journal=Science and Engineering Ethics |date=2022 |volume=28 |pages=37 |doi=10.1007/s11948-022-00392-3 |doi-access=free|pmc=9399191 }}</ref> Geleerdes soos Peter Asaro en Mark Gubrud glo dat enige wapenstelsel wat in staat is om 'n dodelike krag vry te stel sonder die operasie, besluit of bevestiging van 'n menslike toesighouer as outonoom beskou kan word.<ref>{{Cite journal|last=Asaro|first=Peter|date=2012|title=On Banning Autonomous Weapon Systems: Human Rights, Automation, and the Dehumanization of Lethal Decision-Making|journal=Red Cross|volume=687|pages=94|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross/article/on-banning-autonomous-weapon-systems-human-rights-automation-and-the-dehumanization-of-lethal-decisionmaking/992565190BF2912AFC5AC0657AFECF07}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://gubrud.net/?p=272|title=Autonomy without Mystery: Where do you draw the line?|date=2014-05-09|work=1.0 Human|access-date=2018-06-08|language=en-US|archive-date=2018-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116110640/http://gubrud.net/?p=272|url-status=dead}}</ref> Gevolglik vereis die samestelling van 'n verdrag tussen state 'n algemeen aanvaarde etikettering van wat presies 'n outonome wapen uitmaak.<ref>{{Cite book|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781317109129|title= Killer Robots: Legality and Ethicality of Autonomous Weapons |publisher=Taylor & Francis |year=2016|doi=10.4324/9781315591070|language=en|access-date=2018-06-08|last1=Krishnan|first1=Armin|isbn=9781317109129}}</ref> ==Outomatiese verdedigingstelsels== Die oudste outomaties-geaktiveerde dodelike wapen is die landmyn, wat sedert ten minste die 1600's gebruik word, en vlootmyne, wat sedert ten minste die 1700's gebruik word. Antipersoneelmyne word in baie lande deur die Ottawa-verdrag van 1997 verbied, met uitsondering van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Rusland]] en 'n groot deel van [[Asië]] en die [[Midde-Ooste]]. [[Lêer:Goalkeeper CIWS Gun Opens Fire During Exercise at Sea MOD 45151583.jpg|duimnael|Die [[Goalkeeper CIWS]] kanon van HMS Invincible vuur op 'n teiken in die [[Engelse Kanaal]].]] 'n Paar huidige voorbeelde van DOW's is outomatiese "''hardkill''" aktiewe beskermingstelsels, soos radar-geleide nabyverdediginingwapenstelsel ([[Engels]]: ''Close In Weapon System'' - CIWS) wat gebruik word om skepe te verdedig wat sedert die 1970's in gebruik is (bv. die Nederlandse [[Goalkeeper CIWS]]). Sulke stelsels kan outonoom aankomende missiele, vuurpyle, artillerievuur, vliegtuie en oppervlakvaartuie identifiseer en aanval volgens kriteria wat deur die menslike operateur gestel word. Soortgelyke stelsels bestaan vir tenks, soos die Russiese Arena, die Israeliese Trofee en die Duitse AMAP-ADS. Verskeie tipes stilstaande waggewere, wat op mense en voertuie kan vuur, word in Suid-Korea en Israel gebruik. Baie missielverdedigingstelsels, soos die Iron Dome, het ook outonome teikenvermoëns. Die hoofrede waarom daar nie 'n "mens in die lus" in hierdie stelsels is nie, is die behoefte aan vinnige reaksie. Hulle is oor die algemeen gebruik om personeel en installasies teen inkomende projektiele te beskerm. ==Outonome aanvallende stelsels== Volgens [[The Economist]], soos [[tegnologie]] vorder, kan toekomstige toepassings van onbemande onderseese voertuie, mynopruiming, mynlegging, anti-duikboot sensornetwerke in betwiste waters, patrollering met aktiewe [[sonar]], hervoorsiening van bemande duikbote, en die ontwikkeling van laekoste-missielplatforms insluit.<ref>{{cite news |title=Getting to grips with military robotics |url=https://www.economist.com/news/special-report/21735478-autonomous-robots-and-swarms-will-change-nature-warfare-getting-grips |newspaper=The Economist |date=25 Januarie 2018 |access-date=7 Februarie 2018}}</ref> In 2018 het die Amerikaanse Nuclear Posture Review beweer dat [[Rusland]] 'n "nuwe interkontinentale, kernwapen-aangedrewe, kernaangedrewe, onderseese outonome [[torpedo]]" ontwikkel met die naam "Status 6".<ref>{{cite news |title=US says Russia 'developing' undersea nuclear-armed torpedo |url=https://www.cnn.com/2018/02/02/politics/pentagon-nuclear-posture-review-russian-drone/index.html |publisher=[[CNN]] |date=3 Februarie 2018 |access-date=7 Februarie 2018}}</ref> Die Russiese Federasie ontwikkel [[kunsmatige intelligensie|kunsmatige intelligente]] [[missiel]]e,<ref>{{cite web |title=Russia is building a missile that can makes its own decisions |website=[[Newsweek]] |url=http://www.newsweek.com/russia-military-challenge-us-china-missile-own-decisions-639926 |date=20 Julie 2017}}</ref> [[Hommeltuig|hommeltuie]],<ref name="urlRussia’s digital doomsday weapons: Robots prepare for war - Russia Beyond">{{cite news |url=https://www.rbth.com/defence/2017/05/31/russias-digital-weapons-robots-and-artificial-intelligence-prepare-for-wa_773677 |title=Russia's digital doomsday weapons: Robots prepare for war - Russia Beyond |newspaper=Russia Beyond |date=2017-05-31 |last1=Litovkin |first1=Nikolai }}</ref> onbemande voertuie, [[militêre robot]]te en mediese robotte.<ref>{{cite web | url=https://www.rbth.com/defence/2017/08/09/comrade-in-arms-russia-is-developing-a-freethinking-war-machine_819686 | title='Comrade in Arms': Russia is developing a freethinking war machine| date=2017-08-09}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.rbth.com/defence/2017/06/06/rise-of-the-machines-a-look-at-russias-latest-combat-robots_777480 | title=Rise of the Machines: A look at Russia's latest combat robots| date=2017-06-06}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.rbth.com/science_and_tech/2016/02/10/is-terminator-back-russians-make-major-advances-in-artificial-intelligence_566553 | title=Is Terminator back? Russians make major advances in artificial intelligence| newspaper=Russia Beyond| date=10 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.rbth.com/news/2017/05/15/virtual-trainer-for-robots-and-drones-developed-in-russia_763016| title=Virtual trainer for robots and drones developed in Russia| date=15 Mei 2017| access-date=3 September 2017| archive-date=11 Oktober 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20171011205117/https://www.rbth.com/news/2017/05/15/virtual-trainer-for-robots-and-drones-developed-in-russia_763016| url-status=dead}}</ref> Die Israeliese minister Ayoob Kara het in 2017 verklaar dat Israel [[militêre robot]]te ontwikkel, insluitend [[robot]]te so klein soos [[Vlieg|vlieë]].<ref>{{cite web |title=Kara: I wasn't revealing state secrets about the robots |url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Kara-I-wasnt-revealing-state-secrets-about-the-robots-482616 |work=The Jerusalem Post}}</ref> In Oktober 2018 het Zeng Yi, 'n senior uitvoerende beampte by die Chinese verdedigingsfirma Norinco, 'n toespraak gehou waarin hy gesê het dat "In toekomstige slagvelde sal daar geen mense wees wat veg nie", en dat die gebruik van dodelike outonome wapens in oorlogvoering "onvermydelik" is.<ref>{{cite web |last=Allen |first=Gregory |title=Understanding China's AI Strategy |url=https://www.cnas.org/publications/reports/understanding-chinas-ai-strategy |website=Center for a New American Security |access-date=11 Maart 2019}}</ref> In 2019 het die Amerikaanse minister van verdediging, Mark Esper, China gekritiseer omdat hulle hommeltuie verkoop het wat lewens kan neem sonder menslike toesig.<ref>{{cite news |title=Is China exporting killer robots to Mideast? |url=https://www.asiatimes.com/2019/11/article/is-china-exporting-killer-robots-to-mideast/ |work=Asia Times |date=28 November 2019 |access-date=21 Desember 2019}}</ref> Die Britse Leër het in 2019 nuwe onbemande voertuie en militêre robotte ontplooi.<ref name="urlBritish Army to operationally deploy new robots in 2019 | March 2019 Global Defense Security army news industry | Defense Security global news industry army 2019 | Archive News year">{{cite web |url=https://www.armyrecognition.com/march_2019_global_defense_security_army_news_industry/british_army_to_operationally_deploy_new_robots_in_2019.html |title=British Army to operationally deploy new robots in 2019 &#124; March 2019 Global Defense Security army news industry &#124; Defense Security global news industry army 2019 &#124; Archive News year }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die [[Amerikaanse Vloot]] ontwikkel "spook"-vlote van onbemande skepe.<ref>{{Cite web|url=http://navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/march/6898-us-navy-plans-to-build-an-unmanned-ghost-fleet.html|title=US Navy plans to build an unmanned Ghost Fleet|access-date=12 Mei 2025|archive-date=16 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516225902/http://navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/march/6898-us-navy-plans-to-build-an-unmanned-ghost-fleet.html|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:STM Kargu.png|duimnael|Die [[STM Kargu]]-hommeltuig.]] In 2020 het 'n [[STM Kargu|Kargu 2]]-hommeltuig 'n menslike teiken in [[Libië]] gevolg en aangeval, volgens 'n verslag van die VN-Veiligheidsraad se Paneel van Kenners oor Libië, wat in Maart 2021 gepubliseer is. Dit was moontlik die eerste keer dat 'n outonome moordenaarrobot, gewapen met dodelike wapens, mense aangeval het.<ref>{{Cite web|last=Hambling|first=David|title=Drones may have attacked humans fully autonomously for the first time|url=https://www.newscientist.com/article/2278852-drones-may-have-attacked-humans-fully-autonomously-for-the-first-time/|access-date=2021-05-30|website=New Scientist|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-29|title=Killer drone 'hunted down a human target' without being told to|url=https://www.foxnews.com/world/killer-drone-hunted-down-a-human-target-without-being-told-to|access-date=2021-05-30|website=Fox News|language=en-US}}</ref> In Mei 2021 het Israel 'n KI-geleide gevegshommeltuig-swermaanval in [[Gasa]] uitgevoer.<ref>{{Cite web|last=Hambling|first=David|title=Israel used world's first AI-guided combat drone swarm in Gaza attacks|url=https://www.newscientist.com/article/2282656-israel-used-worlds-first-ai-guided-combat-drone-swarm-in-gaza-attacks/|access-date=2023-01-15|website=New Scientist|language=en-US |date=30 Junie 2021}}</ref> Sedertdien was daar talle berigte van swerms en ander outonome wapenstelsels wat op slagvelde regoor die wêreld gebruik word.<ref>{{cite web|url=https://autonomousweapons.org/|title=SLAUGHTERBOTS ARE HERE.}}</ref> Daarbenewens werk [[DARPA]] daaraan om swerms van 250 outonome dodelike hommeltuie beskikbaar te stel aan die Amerikaanse weermag.<ref>{{cite web|url=https://thedebrief.org/darpa-dream-of-a-tiny-robot-army-is-close-to-becoming-a-reality/|title=DARPA’s Dream of a Tiny Robot Army Is Close To Becoming a Reality |date=1 Desember 2020 |work=The Debrief |first=Tim |last=McMillan}}</ref> ==Etiese en wetlike kwessies== === Graad van menslike beheer === Drie klassifikasies van die mate van menslike beheer oor outonome wapenstelsels is deur Bonnie Docherty in 'n 2012 Human Rights Watch-verslag uiteengesit.<ref name=army-autonomous>{{cite web|url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/Mei-Junie-2017/Pros-and-Cons-of-Autonomous-Weapons-Systems/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609090053/http://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/Mei-Junie-2017/Pros-and-Cons-of-Autonomous-Weapons-Systems/|url-status=dead|archive-date=9 Junie 2017|title=Pros and Cons of Autonomous Weapons Systems|author1=Amitai Etzioni|author2=Oren Etzioni|work=army.mil|date=June 2017}}</ref> *mens-in-die-lus: 'n mens moet die aksie van die wapen aanhits (met ander woorde nie ten volle outonoom nie). *mens-op-die-lus: 'n mens kan 'n aksie staak. *mens-buite-die-lus: geen menslike aksie is betrokke nie. === Standaard wat in VSA-beleid gebruik word=== Huidige Amerikaanse beleid lui: "Outonome ... wapenstelsels moet ontwerp word om bevelvoerders en operateurs toe te laat om gepaste vlakke van menslike oordeel oor die gebruik van [[geweld]] uit te oefen."<ref name="dod">{{Cite web|url=http://www.dtic.mil/whs/directives/corres/pdf/300009p.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201105512/http://www.dtic.mil/whs/directives/corres/pdf/300009p.pdf|url-status=dead|archive-date=1 Desember 2012|title=Directive 3000.09, Autonomy in weapon systems|date=2012|author=US Department of Defense|page=2}}</ref> Die beleid vereis egter dat outonome wapenstelsels wat mense doodmaak of [[Kinetiese energie|kinetiese krag]] gebruik, teikens selekteer en aanval sonder verdere menslike ingryping, gesertifiseer moet word as voldoenend aan "gepaste vlakke" en ander standaarde, nie dat sulke wapenstelsels nie aan hierdie standaarde kan voldoen nie en dus verbode is.<ref name="dod"/> "Semi-outonome" jagter-moordenaars wat outonoom teikens identifiseer en aanval, vereis nie eers sertifisering nie.[29] Adjunk-minister van Verdediging, Robert O. Work, het in 2016 gesê dat die Departement van Verdediging "nie dodelike gesag aan 'n masjien sou delegeer om 'n besluit te neem nie", maar dit dalk moet heroorweeg aangesien "outoritêre regimes" dit mag doen.<ref>{{cite news|url=https://www.bostonglobe.com/news/nation/2016/03/30/the-killer-robot-threat-pentagon-examining-how-enemies-could-empower-machines/sFri6ZDifwIcQR2UgyXlQI/story.html|title=Pentagon examining the 'killer robot' threat|date=30 Maart 2016|newspaper=Boston Globe |first=Dan |last=Lamothe}}</ref> In Oktober 2016 het president [[Barack Obama]] gesê dat hy vroeg in sy loopbaan versigtig was vir 'n toekoms waarin 'n Amerikaanse president wat van [[hommeltuigoorlogvoering]] gebruik maak, "ewigdurende oorloë oor die hele wêreld kon voer, en baie daarvan in die geheim, sonder enige verantwoordbaarheid of demokratiese debat".<ref>{{cite web|url=https://nymag.com/daily/intelligencer/2016/10/barack-obama-on-5-days-that-shaped-his-presidency.html|title=Barack Obama on 5 Days That Shaped His Presidency|publisher=Daily Intelligencer|access-date=3 Januarie 2017|date=2016-10-03 |first=Jonathan |last=Chait}}</ref><ref>{{cite web|url=https://theintercept.com/2016/10/03/obama-worries-future-presidents-will-wage-perpetual-covert-drone-war/|title=Obama Worries Future Presidents Will Wage Perpetual, Covert Drone War|last1=Devereaux|first1=Ryan|last2=Emmons|first2=Alex|publisher=The Intercept|access-date=3 Januarie 2017|date=2016-10-03}}</ref> In die VSA val sekuriteitsverwante KI sedert 2018 onder die bevoegdheid van die Nasionale Veiligheidskommissie oor Kunsmatige Intelligensie.<ref>{{Cite web|url=https://www.congress.gov/bill/115th-congress/house-bill/5356|title=H.R.5356 - 115th Congress (2017–2018): National Security Commission Artificial Intelligence Act of 2018|last=Stefanik|first=Elise M.|date=2018-05-22|website=www.congress.gov|access-date=2020-03-13}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Baum|first=Seth|date=2018-09-30|title=Countering Superintelligence Misinformation|journal=Information|volume=9|issue=10|pages=244|doi=10.3390/info9100244|issn=2078-2489|doi-access=free}}</ref>Op 31 Oktober 2019 het die Verenigde State se Departement van Verdediging se Verdedigingsinnovasieraad die konsepverslag gepubliseer wat vyf beginsels vir bewapende KI uiteensit en 12 aanbevelings maak vir die etiese gebruik van kunsmatige intelligensie deur die Departement van Verdediging wat sou verseker dat 'n menslike operateur altyd in die 'swart boks' sou kon kyk en die doodmaakkettingproses sou kon verstaan. 'n Groot bekommernis is hoe die verslag geïmplementeer sal word.<ref>{{Cite book|last=United States. Defense Innovation Board.|title=AI principles : recommendations on the ethical use of artificial intelligence by the Department of Defense|oclc=1126650738}}</ref> ===Moontlike oortredings van etiek en internasionale wette=== Stuart Russell, professor in [[rekenaarwetenskap]] van die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], het gesê dat sy kommer oor wette oneties en onmenslik is. Die hoofprobleem met hierdie stelsel is dat dit moeilik is om te onderskei tussen vegters en nie-vegters.<ref>{{Cite journal|last=Russell|first=Stuart|date=27 Mei 2015|title=Take a stand on AI weapons|url=http://www.nature.com/news/robotics-ethics-of-artificial-intelligence-1.17611|journal=International Weekly Journal of Science|volume=521}}</ref> Daar is kommer onder sommige ekonome<ref name="doi.org">{{Cite journal|last1=Coyne|first1=Christopher|last2=Alshamy|first2=Yahya A.|date=2021-04-03|title=Perverse Consequences of Lethal Autonomous Weapons Systems|url=https://doi.org/10.1080/10402659.2021.1998747|journal=Peace Review|volume=33|issue=2|pages=190–198|doi=10.1080/10402659.2021.1998747|s2cid=233764057 |issn=1040-2659}}</ref> en regsgeleerdes oor die vraag of DOW 's internasionale humanitêre reg sou skend, veral die beginsel van onderskeiding, wat die vermoë vereis om vegters van nie-vegters te onderskei, en die beginsel van proporsionaliteit, wat vereis dat skade aan burgerlikes proporsioneel moet wees tot die militêre doel.<ref>{{Cite journal|last=Sharkey|first=Noel E.|date=Junie 2012|title=The evitability of autonomous robot warfare*|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross/article/evitability-of-autonomous-robot-warfare/35D0C3294D834F23BF1C0B33FC51A166|journal=International Review of the Red Cross|language=en|volume=94|issue=886|pages=787–799|doi=10.1017/S1816383112000732|s2cid=145682587 |issn=1816-3831}}</ref> Hierdie kommer word dikwels aangevoer as 'n rede om "moordenaarrobotte" heeltemal te verbied - maar dit is twyfelagtig dat hierdie kommer 'n argument kan wees teen DOW 's wat nie Internasionale Humanitêre Reg skend nie.<ref>{{Cite book|url=http://philpapers.org/rec/MLLAKR|title=Autonomous killer robots are probably good news|pages=67–81|last=Müller|first=Vincent C.|date=2016|publisher=Ashgate}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Umbrello|first1=Steven|last2=Torres|first2=Phil|last3=De Bellis|first3=Angelo F.|date=2020-03-01|title=The future of war: could lethal autonomous weapons make conflict more ethical?|url=https://doi.org/10.1007/s00146-019-00879-x|journal=AI & Society |language=en|volume=35|issue=1|pages=273–282|doi=10.1007/s00146-019-00879-x|hdl=2318/1699364|s2cid=59606353|issn=1435-5655|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Umbrello|first1=Steven|last2=Wood|first2=Nathan Gabriel|date=2021-04-20|title=Autonomous Weapons Systems and the Contextual Nature of Hors de Combat Status|journal=Information|volume=12|issue=5|pages=216|doi=10.3390/info12050216|doi-access=free|hdl=1854/LU-8709449|hdl-access=free}}</ref> 'n Verslag van die Amerikaanse Kongresnavorsingsdiens in 2021 verklaar dat "daar geen binnelandse of internasionale wetlike verbod op die ontwikkeling van die gebruik van DOW 's is nie," hoewel dit voortgesette gesprekke by die VN-konvensie oor sekere konvensionele wapens (CCW) erken.<ref>{{cite report |author=Kelley M. Sayler |date=8 Junie 2021 |title=Defense Primer: Emerging Technologies |url=https://fas.org/sgp/crs/natsec/IF11105.pdf |publisher=Congressional Research Service |access-date=22 Julie 2021 |archivedate=10 Julie 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210710211724/https://fas.org/sgp/crs/natsec/IF11105.pdf }}</ref> Sommige mense sê dat DOW's die grense van wie verantwoordelik is vir 'n spesifieke doodslag vervaag.<ref>{{Cite web|url=https://works.bepress.com/nym/9/download/|title=Doctor of Philosophy Thesis in Military Informatics (OpenPhD #openphd ) : Lethal Autonomy of Weapons is Designed and/or Recessive|last=Nyagudi|first=Nyagudi Musandu|date=2016-12-09|access-date=2017-01-06|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107004021/https://works.bepress.com/nym/9/download/|url-status=dead}}</ref><ref name="doi.org"/> Filosoof Robert Sparrow voer aan dat outonome wapens oorsaaklik, maar nie moreel verantwoordelik is nie, soortgelyk aan kindersoldate. In elke geval voer hy aan dat daar 'n [[risiko]] is dat gruweldade plaasvind sonder 'n gepaste onderwerp om verantwoordelik te hou, wat ''jus in bello'' skend.<ref>{{Cite journal|last=SPARROW|first=ROBERT|date=2007|title=Killer Robots|url=https://www.jstor.org/stable/24355087|journal=Journal of Applied Philosophy|volume=24|issue=1|pages=62–77|doi=10.1111/j.1468-5930.2007.00346.x|jstor=24355087|s2cid=239364893 |issn=0264-3758}}</ref> Thomas Simpson en Vincent Müller voer aan dat hulle dit makliker kan maak om aan te teken wie watter bevel gegee het.<ref>{{Cite journal|url=http://philpapers.org/rec/SIMJWA|title=Just war and robots' killings|journal=Philosophical Quarterly|volume=66|issue=263|pages=302–22|date=2016|last=Simpson|first=Thomas W|author2=Müller, Vincent C.|doi=10.1093/pq/pqv075|doi-access=free}}</ref> Potensiële IHR-oortredings deur DOW's is – per definisie – slegs van toepassing in konfliksituasies wat die behoefte behels om tussen vegters en burgerlikes te onderskei. As sodanig sal enige konflikscenario sonder burgerlikes se teenwoordigheid – d.w.s. in die ruimte of die diepsee – nie die struikelblokke wat deur IHR veroorsaak word, teëkom nie.<ref>Boulanin et al., "Limits on Autonomy in Weapon Systems", ''SIPRI & ICRC'' (2020): 37.</ref> ===Veldtogte om DOW's te verbied=== [[Lêer:Rally against SFPD killer robots 20221205-181712605.jpg|links|duimnael|Betoging op die trappe van die San Francisco-stadsaal teen 'n stemming om die polisie se gebruik van DOW’s te magtig.]] Die moontlikheid van DOW's het aansienlike debat ontketen, veral oor die risiko van "moordenaarrobotte" wat die [[aarde]] rondloop - in die nabye of verre toekoms. Die groep Campaign to Stop Killer Robots is in 2013 gestig. In Julie 2015 het meer as 1 000 kenners in kunsmatige intelligensie 'n brief onderteken wat waarsku teen die bedreiging van 'n [[kunsmatige intelligensie-wapenwedloop]] en 'n verbod op outonome wapens eis. Die brief is in [[Buenos Aires]] by die 24ste Internasionale Gesamentlike Konferensie oor Kunsmatige Intelligensie (IJCAI-15) aangebied en is mede-onderteken deur [[Stephen Hawking]], [[Elon Musk]], [[Steve Wozniak]], [[Noam Chomsky]], Skype-medestigter Jaan Tallinn en Google DeepMind-medestigter [[Demis Hassabis]], onder andere.<ref>{{cite web|title = Musk, Hawking Warn of Artificial Intelligence Weapons|url = https://blogs.wsj.com/digits/2015/07/27/musk-hawking-warn-of-artificial-intelligence-weapons/|website = WSJ Blogs - Digits|date = 2015-07-27 |first=Cat |last=Zakrzewski |access-date = 2015-07-28}}</ref><ref>{{cite news|title=Musk, Wozniak and Hawking urge ban on warfare AI and autonomous weapons|url=https://www.theguardian.com/technology/2015/jul/27/musk-wozniak-hawking-ban-ai-autonomous-weapons|work=[[The Guardian]]|access-date=28 Julie 2015|date=27 Julie 2015|first=Samuel|last=Gibbs}}</ref> Volgens PAX For Peace (een van die stigtersorganisasies van die Campaign to Stop Killer Robots), sal volledig outomatiese wapens (VOW's) die drumpel van oorlogvoering verlaag namate soldate van die slagveld verwyder word en die publiek gedistansieer word van oorlogvoering, wat politici en ander besluitnemers meer ruimte gee om te besluit wanneer en hoe om oorlog toe te gaan.<ref name=deadlydec>{{cite web|title=Deadly Decisions - 8 objections to killer robots|url=https://www.paxvoorvrede.nl/media/files/deadlydecisionsweb.pdf|access-date=2 Desember 2016|page=10|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927163552/https://www.paxvoorvrede.nl/media/files/deadlydecisionsweb.pdf|url-status=dead}}</ref> Hulle waarsku dat DOW’s, sodra hulle ontplooi is, demokratiese beheer van oorlog moeiliker sal maak, iets waaroor die skrywer van ''Kill Decision'' (’n roman oor die onderwerp) en IT-spesialis Daniel Suarez ook gewaarsku het: volgens hom kan dit mag in baie min hande hersentraliseer deur baie min mense te vereis om oorlog toe te gaan.<ref name=deadlydec/> Daar is webwerwe wat protesteer teen die ontwikkeling van DOW's deur ongewenste gevolge aan te bied indien navorsing oor die toepassing van kunsmatige intelligensie op die aanwysing van wapens voortduur. Op hierdie webwerwe word nuus oor etiese en wetlike kwessies voortdurend opgedateer sodat besoekers kan opsom met onlangse nuus oor internasionale vergaderings en navorsingsartikels rakende DOW’s.<ref>{{Cite news|url=https://autonomousweapons.org/|title=Front page|date=2017-11-10|work=Ban Lethal Autonomous Weapons|access-date=2018-06-09|language=en-US}}</ref> Die [[Heilige Stoel]] het die [[internasionale gemeenskap]] by verskeie geleenthede versoek om die gebruik van DOW's te verbied. In November 2018 het Aartsbiskop Ivan Jurkovic, die permanente waarnemer van die Heilige Stoel by die [[Verenigde Nasies]], verklaar dat "Om 'n [[wapenwedloop]] en die toename in ongelykhede en onstabiliteit te voorkom, is dit 'n noodsaaklike plig om vinnig op te tree: nou is die tyd om te verhoed dat DOW's die werklikheid van môre se [[oorlogvoering]] word." Die Kerk is bekommerd dat hierdie wapenstelsels die vermoë het om die aard van oorlogvoering onomkeerbaar te verander, losmaking van menslike agentskap te skep en die menslikheid van samelewings in twyfel te trek.<ref>{{Cite news|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/40009/holy-see-renews-appeal-to-ban-killer-robots|title=Holy See renews appeal to ban killer robots|work=Catholic News Agency |date=28 November 2018 |access-date=30 November 2018}}</ref> Vanaf 29 Maart 2019 het die meerderheid van die regerings wat by 'n VN-vergadering verteenwoordig is om die saak te bespreek, het hulself ten gunste van 'n verbod op DOW's uitgespreek.<ref name="2019-03-29-gu">{{cite web |last=Gayle |first=Damien |title=UK, US and Russia among those opposing killer robot ban |url=http://www.theguardian.com/science/2019/mar/29/uk-us-russia-opposing-killer-robot-ban-un-ai |website=The Guardian |date=29 Maart 2019 |access-date=30 Maart 2019}}</ref> 'n Minderheid van regerings, insluitend dié van [[Australië]], [[Israel]], [[Rusland]], die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], het 'n verbod teengestaan.<ref name="2019-03-29-gu"/> Die Verenigde State het verklaar dat outonome wapens gehelp het om die doodmaak van burgerlikes te voorkom.<ref>{{cite news |title=Should 'killer robots' be banned? |url=https://www.dw.com/en/should-killer-robots-be-banned/a-45237864 |first=Nina |last=Werkhäuser |work=Deutsche Welle (DW) |date=27 Augustus 2018 |access-date=31 Desember 2021}}</ref> In Desember 2022 het 'n stemming van die San Francisco-raad van toesighouers om die San Francisco-polisiedepartement se gebruik van DOW's te magtig, nasionale aandag en protes getrek.<ref name="nbc-5dec2022">{{cite news |last1=Silva |first1=Daniella |title=San Francisco vote to allow police use of deadly robots spurs concern and outrage |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/san-francisco-vote-allow-police-use-deadly-robots-spurs-concern-outrag-rcna59841 |access-date=5 Desember 2022 |work=NBC News |date=2 Desember 2022}}</ref><ref name="abc7-5dec2022">{{cite news |last1=Holand |first1=Lena |title=Activists push back against SFPD's deadly force robots amid legality issues |url=https://abc7news.com/sf-police-robots-sfpd-killer-robot-deadly-force-vote-on/12529149/ |access-date=5 Desember 2022 |work=KGO-TV |date=5 Desember 2022}}</ref> Die Raad het hierdie stemming in 'n daaropvolgende vergadering omgekeer.<ref name="sfchron-6dec2022">{{cite news |last1=Morris |first1=J.D. |title=S.F. halts 'killer robots' police policy after huge backlash — for now |url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/S-F-halts-killer-robots-police-policy-17636020.php |access-date=6 Desember 2022 |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=6 Desember 2022}}</ref> ===Geen verbod nie, maar regulering=== 'n Derde benadering fokus op die regulering van die gebruik van outonome wapenstelsels in plaas van 'n verbod.<ref>{{cite journal| last=Bento | first=Lucas | title = No Mere Deodands: Human Responsibilities in the Use of Violent Intelligent Systems Under Public International Law|url = https://dash.harvard.edu/handle/1/33813394|website = Harvard Scholarship Depository|date = 2017|access-date = 2019-09-14}}</ref> Militêre KI-wapenbeheer sal waarskynlik die institusionalisering van nuwe internasionale norme vereis wat beliggaam word in effektiewe tegniese spesifikasies gekombineer met aktiewe monitering en informele ('Spoor II') diplomasie deur gemeenskappe van kundiges, tesame met 'n wetlike en politieke verifikasieproses.<ref>{{cite journal|last=Geist|first=Edward Moore|date=2016-08-15|title=It's already too late to stop the AI arms race—We must manage it instead|journal=Bulletin of the Atomic Scientists|volume=72|issue=5|pages=318–321|doi=10.1080/00963402.2016.1216672|bibcode=2016BuAtS..72e.318G|s2cid=151967826|issn=0096-3402}}</ref><ref>{{cite journal|last=Maas|first=Matthijs M.|date=2019-02-06|title=How viable is international arms control for military artificial intelligence? Three lessons from nuclear weapons |journal=Contemporary Security Policy |volume=40 |issue=3 |pages=285–311 |doi=10.1080/13523260.2019.1576464 |s2cid=159310223|issn=1352-3260}}</ref><ref>{{cite journal|last=Ekelhof|first=Merel|date=2019|title=Moving Beyond Semantics on Autonomous Weapons: Meaningful Human Control in Operation|journal=Global Policy |volume=10|issue=3|pages=343–348|doi=10.1111/1758-5899.12665|issn=1758-5899|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last=Umbrello|first=Steven|date=2021-04-05|title=Coupling levels of abstraction in understanding meaningful human control of autonomous weapons: a two-tiered approach|journal=Ethics and Information Technology|volume=23|issue=3|pages=455–464|language=en|doi=10.1007/s10676-021-09588-w|issn=1572-8439|doi-access=free|hdl=2318/1784315|hdl-access=free}}</ref> In 2021 het die Verenigde State se Departement van Verdediging 'n dialoog met die Chinese [[Volksbevrydingsleër]] oor KI-geaktiveerde outonome wapens versoek, maar is geweier. <ref>{{Cite journal |title=One Key Challenge for Diplomacy on AI: China's Military Does Not Want to Talk |url=https://www.csis.org/analysis/one-key-challenge-diplomacy-ai-chinas-military-does-not-want-talk |website=Center for Strategic and International Studies (CSIS) |date=20 Mei 2022 |first=Gregory C. |last=Allen |language=en |access-date=2022-05-20}}</ref> 'n Spitsberaad van 60 lande is in 2023 gehou oor die verantwoordelike gebruik van KI in die weermag.<ref name="reg">{{Cite web |title=Nations agree to curb enthusiasm for military AI before it destroys the world |url=https://www.theregister.com/2023/02/17/military_ai_summit/ |access-date=2023-02-17 |work=The Register |first=Brandon |last=Vigliarolo |date=17 Februarie 2023 |language=en}}</ref> Op 22 Desember 2023 is 'n resolusie van die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering aangeneem om internasionale bespreking rakende kommer oor DOW’s te ondersteun. Die stemming was 152 ten gunste, vier daarteen en 11 onthoudings.<ref name="jur-4jan2024">{{cite news |last1=Pandey |first1=Shashank |title=HRW calls for international treaty to ban ‘killer robots’ |url=https://www.jurist.org/news/2024/01/hrw-calls-for-international-treaty-to-ban-killer-robots/ |access-date=8 Januarie 2024 |work=Jurist |date=4 Januarie 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Robotte]] j9oh9jhclkpyd094ciop8xuclojfuil 0 449854 2923038 2916498 2026-08-08T05:37:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923038 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouerugbyspan | land = Ierland | beeld = Kenteken van die Ierse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) | bynaam = ''Women in green'' (“Vroue in groen”) | embleem = [[Klawers|Klawerblaar]] | kaptein = [[Edel McMahon]] en [[Sam Monaghan]] | afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Scott Bemand]] <small>(sedert 2023)</small> | stadion = [[Musgravepark]], [[Cork]]<br />[[RDS Arena]], [[Dublin]]<br />[[Kingspan-stadion]], [[Belfast]] | kapasiteit = | patroon_la1 = _thinwhiteborder | patroon_b1 = _whitecollar | patroon_ra1 = _thinwhiteborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _whitetop | linkerarm1 = 00845C | liggaam1 = 00845C | regterarm1 = 00845C | broek1 = ffffff | kouse1 = 00845C | patroon_la2 = _thinblackborder | patroon_b2 = _claretcollar | patroon_ra2 = _thinblackborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _blacktop | linkerarm2 = 86205B | liggaam2 = 4C223A | regterarm2 = 86205B | broek2 = 000000 | kouse2 = 86205B | statistiek = | toetse = | toppuntebehaler = | meestedrieë = | eerste = {{SCOruv}} 10–0 {{IRLruv-r}}<br />([[Edinburg]], [[Skotland]]; 14 Februarie 1993) | grootwen = {{IRLruv}} 109–0 {{KAZruv-r}}<br />([[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]; 13 Oktober 2023) | grootverloor = {{ENGruv}} 79–0 {{IRLruv-r}}<br />([[Worcester, Engeland|Worcester]], [[Engeland]]; 17 Februarie 2002) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1994 | beste = Vierde plek in [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] | url = | unieurl = www.irishrugby.ie }} Die '''Ierse nasionale vrouerugbyspan''' ([[Engels]]: ''Ireland women’s national rugby union team'') is die nasionale vroue[[rugby]]span wat die hele [[Ierland]] (beide die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]]) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Ierland deur die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (''Irish Rugby Football Union'', IRFU) geadministreer. Ierland neem jaarliks aan die [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]], [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale vrouerugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale vrouerugbyspan|Wallis]]. Ierland het die kampioenskap reeds twee keer gewen, insluitende een [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]], by altesaam 30 toernooie. Ierland het sy eerste internasionale wedstryd in 1993 teen Skotland gespeel, toe hulle weg in [[Edinburg]] geklop is. Ierse spelers dra tradisioneel groen [[Hemp|truie]], wit broeke en groen sokkies. Ierland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1991 beslis word. Ierland het tot dusver vir agt van die tien toernooie gekwalifiseer en slegs die 1991- en 2021-toernooie misgeloop; in [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] het hulle met die vierde plek hul beste prestasie behaal. Die Ierse vrouerugbyspan is tans (September 2025) vyfde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 September 2025}}</ref> Een voormalige Iere rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Ierse nasionale vrouerugbyspan is in die rugbywêreld uniek, aangesien dit die hele Ierland verteenwoordig en nie net een onafhanklike staat nie. Spelers uit beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland, een van die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|lande]] van die [[Verenigde Koninkryk]], mag vir die Ierse vrouerugbyspan uitdraf. Vervolgens gebruik die Ierse vrouerugbyspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Ierse nasionale vrouerugbyspan sy eie vlag – dié van die Ierse Rugbyvoetbalunie – en himne. Alternatiewelik betree die span die veld met beide die vlae van Ierland en [[Ulster]], waartoe die ses Ierse graafskappe in Noord-Ierland behoort. As gevolg van die gemeensame span vir beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland word die Ierse nasionale vrouerugbyspan, net soos die soortgelyke Ierse nasionale vrouehokkiespan en die [[Ierse nasionale vrouekrieketspan]], as ’n belangrike simbool vir vrede en samewerking op die polities verdeelde eiland Ierland beskou. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Ierse Rugbyvoetbalunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Ierland is die Ierse Rugbyvoetbalunie (''Irish Rugby Football Union'', IRFU). Die IRFU het in 1879 met die samesluiting van twee beheerliggame ontstaan.<ref name="collins">{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World: A global history of rugby |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2018 |isbn=978-1-4088-4372-7 |pages=122}}</ref> In 1886 het die IRFU saam met die [[Skotse Rugbyunie]] (SRU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/ireland |title=Ireland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=15 September 2025}}</ref> In 1999 het Ierland met die aansluiting van die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]) by die IRVR ook ’n lid van dié kontinentale beheerliggaam geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Die IRFU bestaan uit die vier provinsiale beheerliggame [[Connacht Rugby]], [[Leinster Rugby]], [[Munster Rugby]] en [[Ulster Rugby]], wat elkeen met sy eie span deelneem aan die nasionale liga [[IRFU-interprovinsiale vrouereeks]]. == Geskiedenis == === Beginjare === Die Ierse Vrouerugbyvoetbalunie (''Irish Women’s Rugby Football Union'', IWRFU) is in 1991 gestig.<ref name="independent060817">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/women-who-participated-in-other-traditional-male-sports-used-to-be-regarded-as-some-sort-of-sexual-deviants/36003724.html |title='Women who participated in other traditional 'male' sports used to be regarded as some sort of sexual deviants' |publisher=Irish Independent |author=Katie Liston |date=6 Augustus 2017 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Op 14 Februarie 1993 het die Iere in hul eerste toetswedstryd weg teen die [[Skotse nasionale vrouerugbyspan|Skotte]] gespeel. Vir Skotland was dit ook hul eerste toetswedstryd. Dié wedstryd is op [[Raeburn Place]] voor ’n gehoor van meer as 1&nbsp;000 gehou. Die Ierse afrigter was [[Alain Rolland]], terwyl [[Sandy Carmichael]] die Skotte afgerig het. Skotland het die wedstryd met 10–0 gewen ná twee [[Drie (sport)|drieë]] deur hul [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Sandra Colamartino]]. Ierland se eerste kaptein was [[Jill Henderson]]. Een jaar later, op 13 Februarie 1994, het Ierland sy eerste tuiswedstryd tydens die terugwedstryd op [[Kingspan-stadion|Ravenhill]] gespeel. Skotland het dié wedstryd met 5–0 gewen.<ref name="scrumqueens0218">{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/ireland-and-scotland-celebrate-25-years |title=Ireland and Scotland celebrate 25 years |publisher=Scrum Queens |author=Lydia Furse |date=14 Februarie 2018 |accessdate=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030043442/https://www.scrumqueens.com/features/ireland-and-scotland-celebrate-25-years |archive-date=30 Oktober 2020 |url-status=dead}}</ref><ref name="offsideline140218">{{en}} {{cite web |url=https://www.theoffsideline.com/pioneers-celebrate-25th-anniversary-first-scotland-womens-international/ |title=Pioneers celebrate 25th anniversary of first Scotland women's international |publisher=The Offside Line |author=Stuart Bathgate |date=14 Februarie 2018 |accessdate=15 September 2025}}</ref><ref name="irishrugby140213">{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/news/41398.php |title=Women's Teams Reunite To Mark 25th Anniversary |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=14 Februarie 2018 |accessdate=15 September 2025 |archive-date= 5 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305062911/http://www.irishrugby.ie/news/41398.php |url-status=dead }}</ref> In 2001 het die IWRFU by die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (''Irish Rugby Football Union'', IRFU)) aangesluit, in 2008 uiteindelik met die IRFU saamgesmelt en sedert 2009 is die IRFU alleenlik verantwoordelik vir die vrouespan.<ref name="independent060817" /><ref name="irishrugby140213" /><ref name="independent300717">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/life/irelands-new-call/35969628.html |title=Ireland's new Call |publisher=Irish Independent |date=30 Julie 2017 |accessdate=15 September 2025}}</ref> === Wêreldbekertoernooie === Sedert hul debuut tydens die tweede [[Vrouerugbywêreldbeker 1994]] het Ierland aan byna al die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem en slegs die [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|2021-toernooi]] misgeloop. Die Iere kon op 13 April 1994 hul eerste vrouerugbywêreldbekerwedstryd teen ’n Skotse studentespan met 18–5 wen. Dit was ook hul eerste mededingende wedstryd ooit. Ierland het sy beste prestasie tot dusver behaal tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2014]] ná ’n oorwinning in die groepfase oor [[Black Ferns|Nieu-Seeland]], waarna hulle hul groep eerste kon afsluit. Ná ’n oorwinning in hul eerste groepwedstryd oor die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] met 23–17 het Ierland die verdedigende kampioen Nieu-Seeland ontmoet. Ná drieë deur [[Heather O’Brien]] en [[Alison Miller]] asook twee doelskoppe en een strafdoel deur [[Niamh Briggs]] kon die Iere die Nieu-Seelanders met 17–14 klop. Dit was eers Nieu-Seeland se tweede vrouerugbywêreldbekernederlaag. Dit was ook die eerste ontmoeting tussen die Iere en die Nieu-Seelanders en ná [[Munster Rugby|Munster]] in 1978 het hulle die tweede Ierse span geword wat ’n Nieu-Seelandse rugbyspan kon klop.<ref name="allblacks060814">{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/25612/black-ferns-lose-historic-match-to-ireland |title=Black Ferns lose historic match to Ireland |publisher=[[All Blacks]] |date=6 Augustus 2014 |accessdate=10 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810005433/http://www.allblacks.com/News/25612/black-ferns-lose-historic-match-to-ireland |archive-date=10 Augustus 2014}}</ref><ref name="telegraph050814">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/ireland/11014860/Womens-Rugby-World-Cup-2014-Ireland-stun-four-time-champions-New-Zealand.html |title=Women's Rugby World Cup 2014: Ireland stun four-time champions New Zealand |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=5 Augustus 2014 |accessdate=15 September 2025}}</ref><ref name="independent050814">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/irish-womens-rugby-team-record-historic-win-over-new-zealand/30485699.html |title=Irish women's rugby team record historic win over New Zealand |publisher=Irish Independent |date=5 Augustus 2014 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Dié uitslag word as “een van die grootste ontsteltenisse” in die toernooigeskiedenis beskou.<ref name="rwcwomens040817">{{en}} {{cite web |url=https://www.rwcwomens.com/news/269111?lang=en |title=Women's Rugby World Cup: The story so far |publisher=rwcwomens.com |date=4 Augustus 2017 |accessdate=28 Februarie 2018}}</ref> Ná ’n 40–5-oorwinning oor [[Kasakse nasionale vrouerugbyspan|Kasakstan]] het die Iere die halfeindstryd gehaal.<ref name="rte090814">{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2014/0809/636127-ireland-advance-to-world-cup-semi-final/ |title=Ireland crush Kazakhstan to book World Cup semi-final spot |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |author=Brendan Cole |date=9 Augustus 2014 |accessdate=15 September 2025}}</ref><ref name="bbc070814">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28699548 |title=The history makers: behind the scenes with Ireland's women |publisher=[[BBC]] |author=Sara Orchard |date=7 Augustus 2014 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Ierland het uiteindelik die vierde plek beklee nadat hulle die uitspeelwedstryd om die derde plek teen [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] met 18–25 verloor het.<ref name="emeraldrugby180814">{{en}} {{cite web |url=http://www.emeraldrugby.com/Home/Features/2014/France-too-strong-for-Ireland-in-playoffs.aspx |title=France too strong for Ireland in playoffs |publisher=emeraldrugby.com |date=18 Augustus 2014 |accessdate=6 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306083249/http://www.emeraldrugby.com/Home/Features/2014/France-too-strong-for-Ireland-in-playoffs.aspx |archive-date=6 Maart 2018}}</ref> Die Iere het versuim om vir die [[Vrouerugbywêreldbeker 2021]] te kwalifiseer nadat hulle in die kwalifisering in September 2021 in Italië die derde plek beklee het. === Sesnasies === [[Lêer:Tik Tok Women's Six Nations 2023- Italia vs Irlanda-41.jpg|duimnael|Ierland tydens die Sesnasies 2023]] [[Lêer:2025 Rugby World Cup (Women) - Ireland vs Japan 20250824 121714.jpg|duimnael|Ierland teen Japan tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]]]] Ierland het sy debuut by die [[Sesnasies-vrouetoernooi]], destyds die Tuisnasies-vrouetoernooi, tydens die eerste 1996-toernooi gemaak. Op 21 Januarie 1996 het hulle in hul eerste wedstryd teen Skotland gespeel.<ref name="scrumqueens0218" /> In die 1990’s en vroeë 2000s het Ierland nooit om die titel meegeding nie. Hulle het meestal in die laaste plek geëindig en daarmee slegs die “houtleupel” ingepalm. Voordat hulle tydens die 2013-toernooi hul eerste titel kon wen, was hul vorige beste prestasie die derde plek. In 2000 en 2001 het hulle nie aan die toernooi deelgeneem nie en is met [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|Spanje]] vervang. Ná hul terugkeer in 2002 het dit die Sesnasies geword. Tydens dieselfde toernooi het hulle hul ergste nederlaag ooit gely teen [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] met 0–79. Ierland kon sy eerste wedstryd in 2005 teen [[Walliese nasionale vrouerugbyspan|Wallis]] met 11–6 wen.<ref name="independent060817" /> Op 10 Maart 2007 kon hulle hul eerste oorwinning ooit oor Skotland met 18–6 op [[Meggetland Sportkompleks|Meggetland]] aanteken.<ref name="scrumqueens0218" /> In 2009 het hulle hul eerste oorwinning oor Frankryk aangeteken.<ref name="irishrugby060209">{{en}} {{cite web |url=https://irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/5260.php |title=Women Secure First Ever Victory Over France |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=6 Februarie 2009 |accessdate=29 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229114354/https://irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/5260.php |archive-date=29 Desember 2017}}</ref> In 2013 kon die Iere uiteindelik hul eerste toernooi met ’n Driekroon en [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] wen. Hulle het hul erste wedstryd teen Wallis met 12–10 gewen. Op 9 Februarie 2013 kon hulle hul eerste oorwinning ooit oor Engeland aanteken. [[Alison Miller]] kon drie drieë druk en Ierland het met 25–0 geseëvier. Op 23 Februarie 2013 het hulle hul eerste Driekroon met ’n 30–3-oorwinning oor Skotland beklink.<ref name="sixnationsrugby090213">{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/women/1906.php |title=Miller hat-trick hands Ireland historic win over England |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=9 Februarie 2013 |accessdate=22 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180722010849/https://www.sixnationsrugby.com/en/women/1906.php |archive-date=22 Julie 2018}}</ref><ref name="bbc230213">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21559657 |title=Women's Six Nations: Ireland beat Scotland to win Triple Crown |publisher=[[BBC]] |date=23 Februarie 2013 |accessdate=15 September 2025}}</ref><ref name="the42ie230213">{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/in-pictures-irelands-women-capture-first-ever-triple-crown-807065-Feb2013/ |title=In pictures: Ireland's women capture first ever Triple Crown |publisher=TheJournal.ie |author=Steve O’Rourke |date=23 Februarie 2013 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Op 8 Maart kon Ierland ná ’n 15–10-oorwinning oor Frankryk die titel beklink. Toe [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan|Italië]] die volgende dag deur Engeland geklop is, het Ierland die toernooi gewen.<ref name="sixnationsrugby080313">{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/women/1914.php |title=Ireland sink France to close in on RBS 6 Nations Grand Slam |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=8 Maart 2013 |accessdate=2 Maart 2018}}</ref><ref name="sportsfile080313">{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsfile.com/more-images/1303079/5000/ |title=Ireland v France – Women's Six Nations Rugby Championship Photos |publisher=sportsfile.com |date=8 Maart 2013 |accessdate=2 Maart 2018}}</ref> Aan die einde van die toernooi het Ierland vier meer punte gehad as die naaswenner Frankryk.<ref name="bbc170313">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21785054 |title=Women's Six Nations: Champions Ireland complete Grand Slam |publisher=[[BBC]] |date=17 Maart 2013 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Ierland het die Grand Slam ingepalm ná ’n 6–3-wegoorwinning oor Italië op [[Sint Patricksdag]]. Twee strafdoele deur [[Niamh Briggs]] het aan Ierland hul vyfde agtereenvolgende oorwinning besorg.<ref name="bbc170313" /><ref name="irishrugby170313">{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/28283.php |title=Grand Slam Glory For Ireland Women |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=17 Maart 2013 |accessdate=26 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726011033/http://www.irishrugby.ie/rugby/fixturesandresults/28283.php |archive-date=26 Julie 2018}}</ref><ref name="irishtimes170313">{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/narrow-win-secures-grand-slam-for-irish-women-1.1329020 |title=Narrow win secures Grand Slam for Irish women |publisher=The Irish Times |author=Gavin Cummiskey |date=17 Maart 2013 |accessdate=15 September 2025}}</ref> In 2015 het die Iere hul tweede titel en tweede Driekroon binne drie jaar gewen. Hulle het die toernooi voor die Franse beklink, nadat albei spanne elk vier van hul vyf wedstryde kon wen. Om die toernooi te beklink moes Ierland sy laaste wedstryd teen Skotland met meer as 27 punte wen, waarin hulle met ’n 73–3-oorwinning kon slaag. Daarbenewens was dit Ierland se destyds hoogste oorwinning.<ref name="bbc220315">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/31989242 |title=Women's Six Nations: Ireland hammer Scotland to clinch title |publisher=[[BBC]] |date=22 Maart 2015 |accessdate=15 September 2025}}</ref><ref name="irishrugby220315">{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/mobile/rugby/fixturesandresults/34191.php |title=Biggest Ever Win Seals Six Nations Title For Ireland Women |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=22 Maart 2015 |accessdate=5 Maart 2018 |archive-date= 1 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151201070154/http://www.irishrugby.ie/mobile/rugby/fixturesandresults/34191.php |url-status=dead }}</ref><ref name="leinster220315">{{en}} {{cite web |url=https://www.leinsterrugby.ie/ireland-women-crowned-6-nations-champions/ |title=Ireland Women Crowned 6 Nations Champions |publisher=[[Leinster Rugby]] |date=22 Maart 2015 |accessdate=15 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615042405/https://www.leinsterrugby.ie/ireland-women-crowned-6-nations-champions/ |archive-date=15 Junie 2020}}</ref> === Europese Vrouerugbykampioenskap === Daarbenewens het Ierland aan die Europese Vrouerugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het in 1997 vir die eerste keer aan dié toernooi deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek in 2008. In 2004 kon die Iere in die Plaateindstryd Spanje met 20–12 klop. == Kleure, vlae en himnes == [[Lêer:Irish clover.jpg|duimnael|links|Die [[Klawers|klawerblaar]], die nasionale simbool van Ierland. Volgens tradisie sou [[Sint Patrick]] in die 5de eeu die [[Christendom|Christelike]] [[Drie-eenheid]] vir die [[Iere]] met behulp van ’n klawerblaar verduidelik het]] [[Lêer:Four Provinces Flag.svg|duimnael|Vlag wat die hele eiland Ierland verteenwoordig; saamgestel uit die vlae van die vier Ierse provinsies Munster, Connacht, Leinster en Ulster]] [[Lêer:IRFU flag.svg|duimnael|Vlag van die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]]]] Ierland se tradisionele trui bestaan uit ’n groen hemp, wit broeke en groen sokkies, waarvan hul bynaam ''Women in Green'' (“Vroue in groen”) afgelei is. Hul embleem bevat ’n klawerblaar (''Shamrock'') en ’n rugbybal. Die Ierse nasionale vrouerugbyspan is een van min nasionale spanne op die eiland wat deur beide Ierse nasionaliste en Unioniste ondersteun word. Aangesien die span sy spelers uit twee aparte lande keur, het dit tot kwessies rondom die vlag en himne tydens hul internasionale wedstryde gelei. Sedert 1995 word voor Ierland se wegwedstryde uitsluitlik ''Ireland’s Call'' gespeel, ’n spesifiek deur [[Phil Coulter]] saamgestelde himne, wat na die vier historiese Ierse provinsies se gevoel van samehorigheid verwys en nie die politieke verdeling noem nie.<ref name="IrelandsCall">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sportacademy/hi/sa/learning_centre/newsid_2369000/2369769.stm |title=Ireland's Call |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2002 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Dit het tot klagtes van ’n aantal spelers en ondersteuners uit die Republiek Ierland gelei dat ''Amhrán na bhFiann'' gespeel moet word.<ref name="RightAnthem">{{en}} {{cite web |url=http://www.ucc.ie/students/unixpr/0405/11/20a.html |title=‘Ireland's Call’ is the right anthem |publisher=University College Cork |author=Kevin Barry |date=10 Maart 2005 |accessdate=8 Februarie 2007}} {{dooie skakel}}</ref> As gevolg daarvan word voor wedstryde in Dublin ''Ireland’s Call'' steeds saam met ''Amhrán na bhFiann'' gespeel.<ref name="DublinIC">{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/Story/0,18259,5067_,00.html |title=Ireland Anthem |publisher=Planet Rugby |date=18 Mei 2001 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929111905/http://www.planet-rugby.com/Story/0%2C18259%2C5067_%2C00.html |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead}}</ref> Die [[vlag van Ierland]] word net tydens wedstryde in Dublin gehys, en dit net langs ’n vlag, wat die vier historiese provinsies van Ierland verteenwoordig ([[Connacht]], [[Leinster]], [[Munster (Ierland)|Munster]] en [[Ulster]]). Tydens wegwedstryde word net die beheerliggaam se vlag gehys. Dikwels word die tradisionele Ierse ''Shamrock''-embleem gebruik. == Stadions == Net soos ander vername rugbylande soos Frankryk, Italië, Kanada, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika, die Verenigde State en Wallis beskik Ierland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Iere gebruik vir hul toetse eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Ierland. Tydens die Sesnasies-vrouetoernooi word veral [[Musgravepark]] in [[Cork]], die [[RDS Arena]] in [[Dublin]] en die [[Kingspan-stadion]] in [[Belfast]] gebruik. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Vrouerugbywêreldbeker 2017}} Ierland het die Vrouerugbywêreldbeker 2017 aangebied. Die groepfase is op die ''UCD Bowl'' en die ''Billingspark UCD'' in [[Dublin]] beslis, terwyl die uitklopfase op die [[Queen’s Universiteit]] en die [[Kingspan-stadion]] in [[Belfast]] gehou is. == Toetswedstryde == Ierland het 89 van sy 215 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 41,40%. Ierland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025): {| class="sortable wikitable" ! Opponent ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{AUSruv}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00 |- | {{COLruv}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERruv}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ENGruv}} || 33 || 2 || 31 || 0 || 6,06 |- | {{FRAruv}} || 34 || 3 || 30 || 1 || 8,82 |- | {{ITAruv}} || 24 || 20 || 4 || 0 || 83,33 |- | {{JPNruv}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00 |- | {{CANruv}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{KAZruv}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 57,14 |- | {{NEDruv}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLruv}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{SAMruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SCOruv}} || 35 || 17 || 18 || 0 || 48,57 |- | {{ESPruv}} || 12 || 6 || 6 || 0 || 50,00 |- | {{RSAruv}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAruv}} || 9 || 4 || 5 || 0 || 44,44 |- | {{WALruv}} || 33 || 15 || 18 || 0 || 45,45 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''215''' || '''89''' || '''125''' || '''1''' || '''41,71''' |} == Wedywering met ander nasionale spanne == Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Iere ’n intensiewe wedywering, waarvan veral die wedywering met Engeland belangrik is. Van die 33 toetswedstryde tot dusver het Ierland twee gewen en Engeland 33. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet (groepwedstryde in 2006 en 2010 asook kwarteindstryd in 2014), waarvan Engeland al die wedstryde gewen het. Naas Engeland is ook Skotland ’n belangrike mededinger.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/47164954 |title=Six Nations 2019: Scotland v Ireland – Five reasons behind the 'narkiness' between two nations |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=7 Februarie 2019 |accessdate=15 September 2025}}</ref> Hierdie wedywering tussen dié twee “[[Kelte|Keltiese]] lande” is gekenmerk deur unieke gebeurtenisse oor dekades heen; ’n bydraende faktor is die wedersydse migrasie in die 19de en 20ste eeu. Skotland en Ierland het tot dusver in 34 toetswedstryde ontmoet, waarvan Ierland 16 gewen het en Skotland 18. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet (Skild-halfeindstryd 1994, uitspeelhalfeindstryde 2006 en 2010), waarvan Skotland in 1994 en 2006 gewen het en Ierland in 2010. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Ierland het tot dusver aan agt vrouerugbywêreldbekertoernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die vierde plek tydens die 2014-toernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|1994]] || Sewende plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1998|1998]] || Tiende plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|2002]] || 14de plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2006|2006]] || Agtste plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010]] || Sewende plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] || Vierde plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2017|2017]] || Agtste plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] || Kwarteindrondte |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2033|2033]] || {{n.v.t.}} |} === Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies === Ierland se enigste jaarlikse toernooi is die [[Sesnasies-vrouetoernooi]] waartydens hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Frankryk, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies het begin as die Tuisnasies-toernooi in 1996 met Engeland, Ierland, Skotland en Wallis. Frankryk het in 1999 by die toernooi aangesluit om sodoende die Vyfnasies te vorm, voordat Spanje in 2002 toegetree het en in 2007 met Italië vervang is, waarmee die huidige Sesnasies ontstaan het. Ierland het sy eerste titel in 2013 met ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] gewen, d.w.s. ’n Driekroon saam met ’n oorwinning oor Frankryk gedurende dieselfde toernooi. Sedertdien kon Ierland die toernooi nog een keer met ’n Driekroon wen (’n oorwinning oor al die ander drie Tuisnasies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/w6n/womens-roll-of-honour |title=Women's Roll Of Honour |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |accessdate=15 September 2025}}</ref> * 2 titels (2013, 2015) * 1 Grand Slam (2013) * 1 Driekroon (2015) === Europese Vrouerugbykampioenskap === Ierland het voorheen aan die Europese Vrouerugbykampioenskap deelgeneem, maar hulle kon nie ’n toernooi wen nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Ierse span gevorm tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/video/irelands-rugby-world-cup-squad-announcement |title=Ireland's Squad Named For Women's Rugby World Cup 2025 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=11 Augustus 2025 |accessdate=15 September 2025 |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915095343/https://www.irishrugby.ie/video/irelands-rugby-world-cup-squad-announcement/ |url-status=dead }}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Emily Lane]] || [[Skrumskakel]] || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Aoibheann Reilly]] || Skrumskakel || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Molly Scuffil-McCabe]] || Skrumskakel || [[Manawatu Rugby Union|Manawatu]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Stacey Flood]] || [[Losskakel]] || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Nicole Fowley]] || Losskakel || [[Galwegians RFC|Galwegians]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Dannah O’Brien]] || Losskakel || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 26 |- | [[Enya Breen]] || [[Senter]] || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Aoife Dalton]] || Senter || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 24 |- | [[Eve Higgins]] || Senter || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Nancy McGillivray]] || Senter || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Amee-Leigh Costigan]] || [[Vleuel]] || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Anna McGann]] || Vleuel || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Béibhinn Parsons]] || Vleuel || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Méabh Deely]] || [[Heelagter]] || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 14 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Beth Buttimer]] || [[Haker]] || [[UL Bohemians RFC|UL Bohemians]] / [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Neve Jones]] || Haker || [[Gloucester–Hartpury]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Cliodhna Moloney-MacDonald]] || Haker || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | 45 |- | [[Linda Djougang]] || [[Stut]] || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Sadhbh McGrath]] || Stut || [[Cooke RFC|Cooke]] / [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Niamh O’Dowd]] || Stut || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Ellena Perry]] || Stut || [[Gloucester-Hartpury]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Claire Boles]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Ruth Campbell]] || Slot || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Eimear Corri Fallon]] || Slot || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Siobhán McCarthy]] || Slot || [[Railway Union RFC|Railway Union]] / [[Munster Rugby|Munster]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sam Monaghan]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Gloucester-Hartpury]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Fiona Tuite]] || Slot || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Brittany Hogan]] || [[Losvoorspeler]] || [[Old Belvedere RFC|Old Belvedere]] / [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Ivana Kiripati]] || Losvoorspeler || [[Creggs RFC|Creggs]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Edel McMahon]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Exeter Chiefs]] / [[Connacht Rugby|Connacht]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Grace Moore (rugbyspeler)|Grace Moore]] || Losvoorspeler || [[Trailfinders]] / [[Ulster Rugby|Ulster]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Aoife Wafer]] || Losvoorspeler || [[Blackrock College RFC|Blackrock College]] / [[Leinster Rugby|Leinster]] || style="text-align:center" | 15 |} |} === Bekende spelers === Een voormalige Ierse speler is vir haar uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Lynne Cantwell]] || [[Senter]] || 2025 |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van Ierland gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Alain Rolland || 1993 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Johnnie Neary || 1998 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Philip Doyle || 2003–2006 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} John O’Sullivan || 2006–2008 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Steven Hennessy || 2009–2010 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Kevin West || 2010–2012 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Philip Doyle || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Tom Tierney || 2014–2017 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Adam Griggs || 2017–2021 |- | {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Greg McWilliams || 2021–2023 |- | {{vlagikoon|Engeland}} Scott Bemand || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Ierse nasionale rugbyspan]] * [[Ierse nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Ireland women's national rugby union team|Ierse nasionale vrouerugbyspan}} * {{en}} [https://www.irishrugby.ie/ Amptelike webwerf van die Ierse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/ireland Ierland by Wêreldrugby] {{Nasionale vrouerugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouerugbyspanne]] [[Kategorie:Rugby in Ierland]] i7e88hy9qqgceqpdck76cx4qgefd4aq 0 450263 2922931 2881305 2026-08-07T13:50:16Z Oesjaar 7467 /* Werking */ Skakel 2922931 wikitext text/x-wiki 'n '''Stulugturbine''' (SLT) (Engels: Ram air turbine) is 'n klein [[windturbine]] wat gekoppel is aan 'n hidrouliese pomp, of elektriese kragopwekker, wat in 'n vliegtuig geïnstalleer is en as 'n kragbron gebruik word. Die stulugturbine genereer krag uit die [[lugstroom]] deur studruk as gevolg van die spoed van die vliegtuig. Dit kan op sommige vliegtuie 'n lugaangedrewe kragopwekker (LAK) genoem word.<ref name="74 CFR 13086"> {{cite web|title=Airworthiness Directives; Bombardier Model CL-600-2B19 (Regional Jet Series 100 & 440) Airplanes|url=https://www.federalregister.gov/documents/2009/03/26/E9-6221/airworthiness-directives-bombardier-model-cl-600-2b19-regional-jet-series-100-and-440-airplanes|publisher=Federal Aviation Administration (FAA)|date=2009}} </ref> [[Lêer:F-105 RAT.jpg|thumb|upright|Stulugturbine op 'n [[Republic F-105 Thunderchief]] vegter-bomwerper]] == Werking == Moderne vliegtuie gebruik gewoonlik SLT's slegs in 'n noodgeval.<ref>{{cite book |title=Naval Fighters Number Sixty-Four North American A-5A, RA-5C Vigilante—UTILITY HYDRAULIC SYSTEM: RAM-AIR TURBINE |author=Steve Ginter |date=2003 |isbn=0-942612-64-7 |page=27|publisher=Steve Ginter }}</ref> In die geval van die verlies van beide primêre en hulpkragbronne sal die SLT noodsaaklike stelsels (vlugbeheer, gekoppelde hidroulika en ook vlugkritieke instrumentasie) aandryf.<ref name="FAA-H-8083-31__ch12_RAT">{{cite web|title=FAA Aircraft Aviation Maintenance Technician Handbook - Airframe. Chapter 12 Hydraulic and Pneumatic Power Systems. Ram Air Turbine (RAT)|url=https://www.faa.gov/regulations_policies/handbooks_manuals/aircraft/amt_airframe_handbook/media/ama_Ch12.pdf#page=35|publisher=Federal Aviation Administration (FAA)|page=35|date=2012}}</ref> Sommige SLT's produseer slegs hidrouliese krag, wat weer gebruik word om elektriese kragopwekkers aan te dryf. In sommige vroeë vliegtuie (insluitend lugskepe) was klein SLT's permanent geinstalleer en het 'n klein elektriese kragopwekker of brandstofpomp aangedryf. Sommige konstante-spoed skroewe, soos dié van die Argus As 410-enjins wat in die [[Focke-Wulf Fw 189]] gebruik is, het 'n skroefturbine op die skroefnaaf gebruik om 'n selfstandige steekhoekreguleerder aan te dryf wat hierdie [[Veranderbare steekhoekskroef#Konstantespoedskroewe|konstante spoed]] beheer. Moderne vliegtuie genereer krag in die hoofenjins of 'n bykomende brandstofverbrandende turbine-enjin, genaamd 'n [[hulpkrageenheid]], wat dikwels agter in die romp of in die hoofwielput gemonteer is. Die SLT genereer krag uit die lugstroom as gevolg van die spoed van die vliegtuig. As vliegtuigsnelhede laag is, sal die SLT minder krag produseer. In normale toestande word die SLT in die romp (of [[Vlerk (lugvaart)|vlerk]]) ingetrek en met die hand of outomaties ontplooi na 'n volledige kragverlies. In die tyd tussen kragverlies en SLT-ontplooiing word [[battery]]e gebruik. == Militêre gebruik == SLT's is algemeen in militêre vliegtuie, wat in staat moet wees om skielike en totale kragverlies te oorleef. Hulle dryf ook gondeltoegeruste stelsels soos die M61A1 Vulcan-kanon aan. Sommige vryval-[[kernwapen]]s, soos die Britse Yellow Sun en Red Beard, het SLT's gebruik om radarhoogtemeters en ontstekingstroombane aan te dryf; dit was 'n meer betroubare alternatief vir batterye. == Galery == {{Gallery |regels =8 |title= Militêre vliegtuie met stulugturbines |align=center |perrow=2 |width=280 |CONVAIR F-102A DELTA DAGGER Ram Air Turbine.jpg|[[Convair F-102 Delta Dagger]]. Die geel sirkel beklemtoon 'n stulugturbine met vyf blaaie |F-104 Ram Air.jpg |Stulugturbine in 'n [[Lockheed F-104 Starfighter]] vegter-bomwerper |Argus AS 410.jpg |Argus As 410 enjin en stulugturbine wat gebruik word om die [[veranderbare steekhoekskroef]] se aktuator aan te dryf, wat sigbaar is aan die voorkant van die enjin en agter die stulugturbine |Me-163 Komet (Can).jpg |'n Vuurpylaangedrewe [[Messerschmitt Me 163 Komet]] met neusgemonteerde stulugturbine as sy enigste bron van elektriese krag}} == Vlerkmontering == Elektronika wat hoë krag vereis, soos die AN/ALQ-99-steuringstelsel, kan in standaardwerking self aangedryf word deur 'n SLT. Dit maak hul installasie op 'n standaard sterkpunt moontlik, sonder dat 'n gondel-spesifieke kragtoevoer benodig word. Soveel as vyf AN/ALQ-99-stelsels met ingeboude SLT's kan op 'n Boeing EA-18G Growler gemonteer word, met twee onder elke vlerk en een onder die romp van die vliegtuig. Elke AN/ALQ-99 bevat twee senders, elk met sy eie rigtingantenna. Hulle word deur die Elektroniese Aanvalseskader 134 (VAQ-134) gebruik. Hulle word nie ingetrek nie en bly voortdurend tydens vlug ontplooi.<ref>{{cite web |title=ALQ-99 Tactical Jamming System |publisher=[[Amerikaanse Vloot|U.S.Navy]] |date=September 16, 2021 |url=https://www.navy.mil/Resources/Fact-Files/Display-FactFiles/Article/2395340/alq-99-tactical-jamming-system/#:~:text=The%20ALQ%2D99%20Tactical%20Jamming,of%20enemy%20integrated%20air%20defenses. |access-date=July 30, 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=AN/ALQ-99 Tactical Jamming System (TJS) |date=December 11, 1999 |author=John Pike |publisher=Federation of American Scientists (FAS) |url=https://man.fas.org/dod-101/sys/ac/equip/an-alq-99.htm |access-date=July 30, 2023}}</ref> {{Gallery |regels = 10 |title=Growler vliegtuig met SLT onder die vlerke en romp gemonteer |align=center |width=300 |EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg |'n EA-18G Growler, met eksterne brandstof tenk, 'n [[AN/ALQ-99]]-stelsel met stulugturbine, 'n steurtoestelgondel en 'n AGM-88C HARM teen-radiasie missiel, met 'n addiosionele AN/ALQ-99-stelsel in die middel van die romp van die vliegtuig. |US Navy An E-A-18G Growler from Electronic Attack Squadron (VAQ) 129 N40562-21.jpg |'n VSA Vloot EA-18G Growler van ''Electronic Attack Squadron 129'' (VAQ-129) met soortgelyke toerusting. Die draaiende blaaie van die stulugturbine lyk dof. |Crop191022-D-AP390-3257 (48949040178).jpg |Naby skoot van die stulugturbine op die AN/ALQ-99 versteuringstelsel. Die turbine het vier lemme wat aanhoudend draai om die versteuringstelsel van krag te voorsien tydens vlugte. }} == Burgerlike gebruik == [[Lêer:Bizjet ram air turbine.jpg|duimnael|upright|Stulugturbine op 'n [[Dassault Falcon 7X]] besigheidstraler]] Baie moderne tipes kommersiële passasiersvliegtuie, vanaf die [[Vickers VC10]] van die 1960's en verder aan,<ref >{{Cite journal | title=Vicker VC10 | journal=Flight International | date=10 May 1962 | pages=728–742 | url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1962/1962%20-%200741.html }}</ref> is toegerus met SLT's. 'n Stulugturbine wat 'n elektriese kragopwekker aandryf, is vir die VC10 gekies vanweë die gebruik van "verpakte" hidroulies aangedrewe vliegkontroles, eerder as 'n gesentraliseerde hidrouliese stelsel. Die individuele pakketeenhede van die VC10 is elk elektries aangedryf, en dus het noodredundansie vir die VC10 staatgemaak op viervoudige kragopwekkers en 'n rugsteun-SLT-kragopwekker in 'n tyd toe die meeste SLT's hidrouliese pompe aangedryf het.<ref >{{Cite journal | title=Flying-Control Systems | journal=Flight International | date=26 September 1968 | pages=485 | url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1968/1968%20-%202113.html }}</ref> [[Lêer:A320 RAT PROBE TEST (5559714268).jpg|duimnael|Stulugturbine op 'n [[Airbus A320]]]] Die [[Airbus A380]] het die grootste SLT ter wêreld met 'n deursnee van 1,63 meter (64 duim), maar ongeveer 80 sentimeter (31 duim) is meer algemeen. 'n Tipiese groot SLT op 'n kommersiële vliegtuig kan 5 tot 70&nbsp;kW produseer, afhangende van die kragopwekker. Kleiner, lae lugspoedmodelle kan so min as 400 watt genereer. [[Lêer:Airbus A350-900 XWB Airbus Industries (AIB) MSN 001 - F-WXWB (10223079236).jpg|duimnael|SLT op 'n [[Airbus A350]] (sigbaar laag, links op die romp)]] SLT's word ook gebruik om sentrifugale pompe aan te dryf om die spuitstelsels op vliegtuie onder druk te plaas wat as gewasbestuiwers gebruik word om vloeibare middels op gewasse te spuit. Die hoofrede vir die keuse van 'n SLT is veiligheid; die gebruik van 'n SLT in die Verenigde State laat 'n FAA-gesertifiseerde enjin- en kragstelsels op die vliegtuig toe om onverandered te bly. Daar is geen nodigheid om 'n enjinkragaftakking te gebruik om die pomp aan te dryf nie, aangesien die pomp laag of onder die buitekant van die vliegtuigromp geplaas kan word, wat die loodgieterswerk aansienlik vereenvoudig. Aangesien dit die laagste punt in die loodgieterswerk is, sal dit swaartekragtoevoer vanaf die spuittenks hê en hoef dit nooit voorgelaai te word nie. In die geval van 'n pompfaling wat tot vasbranding kan lei, is daar geen effek op die vliegvermoë van die vliegtuig of sy stelsels nie, behalwe vir die feit dat die spuitstelsels nie funksioneel is nie. === Burgerlike insidente waar SLT ontplooiing betrokke is === [[Lêer:PK8303 in-flight.png|duimnael|[[Pakistan International Airlines]] Vlug 8303 met sy stulugturbine ontplooi nadat beide motors en die generators gefaal het na 'n buiklanding]] Die volgende lugvaartvoorvalle het die ontplooiing van 'n stulugturbine behels: * 1974: [[British Airways]] Vlug 910<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Incident Vickers VC-10-1151 G-ASGL, 04 Dec 1974 |url=https://aviation-safety.net/wikibase/147129 |access-date=2022-11-04 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Incidents and Accidents |url=https://www.vc10.net/History/incidents_and_accidents.html#G-ASGL%20Fuel%20starvation%20incident%201974 |access-date=2022-11-04 |website=www.vc10.net}}</ref> * 1983: [[Air Canada]] Vlug 143, ook bekend as die ''Gimli Glider'' insident * 1996: Die kaping van [[Ethiopian Airlines]] Vlug 961 * 2000: Hapag-Lloyd Vlug 3378 * 2001: Air Transat Vlug 236, ook bekend as die ''Azores Glider'' insident * 2004: Pinnacle Airlines Vlug 3701 * 2009: [[US Airways]] Vlug 1549<ref>{{Cite news |last1=Baker |first1=Al |last2=Wald |first2=Matthew L. |date=2009-01-18 |title=Investigators offer details of flight's few minutes |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/01/18/world/americas/18iht-18plane.19446713.html |access-date=2022-10-28 |issn=0362-4331}}</ref> * 2016: Air Canada Vlug 361<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Incident Embraer ERJ-190AR (ERJ-190-100 IGW) C-FHOS, 25 May 2016 |url=https://aviation-safety.net/wikibase/187755 |access-date=2022-11-04 |website=aviation-safety.net}}</ref> * 2018: SmartLynx Estonia Vlug 9001<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Airbus A320-214 ES-SAN Tallinn-Lennart Meri Airport (TLL) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20180228-0 |access-date=2022-11-04 |website=aviation-safety.net}}</ref> * 2020: Pakistan International Airlines Vlug 8303 * 2022: LATAM Paraguay Vlug 1325{{cn|date=Junie 2024}} * 2024: [[Virgin Atlantic]] Vlug 105<ref>{{Citation |title=#EmergencyLanding at Heathrow Britain's Busiest Airport – Virgin 787 VS105 fuel dumps & deploys RAT! |url=https://www.youtube.com/watch?v=UwAXEmtJ0lE |access-date=2024-01-30 |language=en}}</ref> * 2025: [[Air India-vlug 171]] (vermoedelik)<ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/business/aviation/air-india-crash-ahmedabad-emergency-equipment-video-black-box-data-recorder-10067809/|title=AI-171 FDR holds key: Video offers clues to equipment-linked emergency, likely power backup deployment|accessdate=2025-06-16|date=2025-06-16|author1=Sukalp Sharma|author2=Anil Sasi|newspaper=The Indian Express}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vliegtuigonderdele]] ac3ni9umkbo3ucej4ftl7wbylvguim1 0 450890 2922917 2916588 2026-08-07T12:20:16Z Makenzis 94013 2922917 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | | beeld = [[Lêer:Ibrox_Inside.jpg|250px]]| | klubnaam = Glasgow Rangers | vollenaam = Rangers Football Club | stigting = [[1872]]| | stadion = Ibrox, [[Glasgow]] | | kapasiteit = 51 700 | | voorsitter = Andrew Cavenagh | | afrigter = Russell Martin | | liga = [[Scottish Premier League]] | | seisoen = 2025/26 | posisie = 3 van 12 | patroon_la1 = _rangers2526h | patroon_b1 = _rangers2526h | patroon_ra1 = _rangers2526h | patroon_sh1 = _rangers2526h | patroon_so1 = _redtop | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1= 0000ff | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _rangers2526a | patroon_b2 = _rangers2526a | patroon_ra2 = _rangers2526a | patroon_sh2 = _rangers2526h | patroon_so2 = _rangers2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2= | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff ||bynaam=''The Gers''<br />''The Light Blues''<br />''The Teddy Bears''}} '''Rangers Football Club''', algemeen bekend as '''Glasgow Rangers''', is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in [[Glasgow]], [[Skotland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|title=Rangers FC|website=FootballHistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421194627/https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|archive-date=21 April 2025|access-date=2025-07-03}}</ref> Die span ding mee in die Skotse Premiership, die hoogste afdeling van Skotse sokker. Rangers, die vierde oudste sokkerklub in Skotland, is in Maart 1872 gestig deur vier tienerseuns terwyl hulle deur West End Park (nou Kelvingrove Park) geloop het. Daar het hulle die idee bespreek om ’n sokkerklub te stig, en hulle eerste wedstryd teen die nou-ontbinde Callander in die Fleshers' Haugh-gebied van Glasgow Green in Mei van dieselfde jaar gespeel. Rangers se tuisveld, Ibrox Stadion, ontwerp deur die stadionargitek Archibald Leitch en geopen in 1929, is ’n Kategorie B-geklassifiseerde gebou en die derde grootste sokkerstadion in Skotland. Die klub speel nog altyd in koningsblou truie.<ref>{{cite web|url=http://historicalkits.co.uk/Scottish_Football_League/Rangers/Rangers.htm|title=Rangers – Historical Kits|publisher=Historicalkits.co.uk|access-date=4 July 2019}}</ref> Rangers het die Skotse Ligatitel ’n rekord 55 keer gewen, die Skotse Beker 34 keer, die Skotse Ligabeker ’n rekord 28 keer, en die volledige plaaslike driekuns sewe keer. In 1972 het Rangers die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] gewen nadat hulle twee keer die eindstryd verloor het, in 1961 (die eerste Britse klub om ’n [[UEFA]]-eindstryd te bereik) en 1967. Die klub het nog twee Europese eindstryde verloor: die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]-einstryd in 2008 en die UEFA Europa League-eindstryd in 2022. Op grond van die aantal trofeë gewen, is Rangers een van die suksesvolste klubs ter wêreld. Rangers het ’n langstaande wedywering met [[Celtic FC|Celtic]], en die twee Glasgow-klubs staan gesamentlik bekend as die Old Firm, wat beskou word as een van die grootste [[Derby (sport)|sokkerderby’s]] ter wêreld.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Passion, pride, tradition and nastiness: Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|date=11 March 2017|access-date=12 June 2017}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326141358/https://www.fifa.com/news/y=2009/m=2/news=old-firm-enduring-appeal-1023776.html|archive-date=26 March 2018|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1023776/index.html |title=Classic Rivalries: Old Firm's enduring appeal |publisher=[[FIFA]] |date=16 April 2016|access-date=31 July 2018}}</ref> Met meer as 600 Rangers-ondersteunersklubs in 35 lande wêreldwyd, het Rangers een van die grootste aanhangbasisse in wêreldsokker.<ref>{{Cite web|url=https://rangers.co.uk/fans/supporters-clubs/|title=Supporters Clubs|website=Rangers Football Club, Official Website|language=en|access-date=2020-04-12}}</ref> Die klub hou die rekord vir die grootste reisende ondersteunersgroep in sokkergeskiedenis, toe ’n beraamde 200 000 Rangers-aanhangers in Manchester aangekom het vir die UEFA-beker-einstryd teen [[Zenit Sint Petersburg]] in 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|title=Rangers invasion: your views|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925071448/http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|archive-date=25 September 2015|publisher=British Broadcasting Corporation|date=15 May 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|title=175,000-strong Rangers support the biggest in world football|work=Daily Record|date=15 May 2008|first=Keith|last=McLeod|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217180033/https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|archive-date=17 December 2019|access-date=17 December 2019}}</ref> Rangers het ook die grootste reisende ondersteuning na die buiteland geneem toe sowat 100 000 aanhangers [[Sevilla]] toe gereis het vir die Europa League-eindstryd teen [[Eintracht Frankfurt]] in 2022.<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-61471267|title=Rangers in Seville: Police say 100,000 fans expected|work=BBC|date=17 May 2022|access-date=5 July 2022}}</ref> As een van die elf oorspronklike lede van die Skotse Sokkerliga, het Rangers voortdurend in die hoogste afdeling gespeel tot ’n finansiële krisis in die 2011–12-seisoen, toe die klub in administrasie geplaas is en die oorspronklike maatskappy gelikwideer is, met die bates wat na ’n nuwe [[Maatskappystrukture|maatskappystruktuur]] verskuif is.<ref>{{cite book|last1=Gammelsæter|first1=Hallgeir|last2=Senaux|first2=Benoit|title=The Organisation and Governance of Top Football Across Europe|date=2011|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-70533-5|pages=48|url=https://books.google.com/books?id=e2usAgAAQBAJ&pg=PA48|access-date=16 November 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-17026172|title= Rangers Football Club enters administration| publisher=BBC |date= 12 February 2012 |access-date=28 March 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2015/jan/18/how-the-mighty-glasgow-rangers-have-fallen|title=How the mighty Glasgow Rangers have fallen|work=The Guardian|date=18 January 2015|access-date=16 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/18407309|title=Rangers to re-form after creditors' deal is rejected|publisher=BBC|date=12 June 2012|access-date=7 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/SC425159|title=The Rangers Football Club Limited|publisher=Companies House|access-date=24 August 2019}}</ref> Die klub is aanvaar as ’n assosiaatlid van die Skotse Sokkerliga en in die vierde vlak van die Skotse ligastelsel geplaas vir die begin van die volgende seisoen. Rangers het toe drie promosies in vier jaar behaal en het teruggekeer na die Premiership vir die 2016–17-seisoen. Tydens hul opgang deur die Skotse laerafdelings, het Rangers die enigste klub in Skotland geword wat elke plaaslike trofee gewen het. In die 2020–21-seisoen het Rangers hul eerste Skotse kampioenskap in tien jaar gewen — hul 55ste ligatitel, wat destyds ’n wêreldrekord was. == Sektariese en politieke neigings == Rangers se geskiedenis is lankal verweef met ’n sterk [[Protestantisme|Protestantse]], Unionistiese en monargistiese identiteit.<ref name="Protestant">{{cite book|title=Fear and loathing in world football|publisher=Berg Publishers|author1=Armstrong, Gary|author2=Giulianotti, Richard|year=2001|pages=25, 26|isbn=1-85973-463-4|url=https://books.google.com/books?id=CJxIbXQfE1IC|access-date=15 August 2012|quote=Primrose was associated with the most virulent anti-Catholic and anti-Irish sentiment, and was openly allied with the orange order.}}</ref> Onder voorsitters soos John Ure Primrose het die klub ’n beleid gevolg om nie Katolieke spelers te onderteken nie, wat eers in 1989 verander het toe Mo Johnston, ’n prominente Katoliek, aangesluit het.<ref name="First roman catholic">{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2507&dat=19890711&id=Qw01AAAAIBAJ&pg=5286,2680408|title=Ibrox lands double coup with Johnston|work=The Herald|location=Glasgow|date=11 July 1989|access-date=18 August 2012|author=Laing, Allan|page=1|quote=Rangers yesterday paraded their latest, and most controversial signing, Maurice Johnston, in the process demolishing any remaining they were sectarian, and upstaging their arch-rivals Celtic.}}</ref><ref name="Influx of foreign unwritten rule abolished">{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|title=Decline and fall of the Old Firm|work=New Statesman|date=18 March 2012|access-date=18 August 2012|author=Kuper, Simon|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111063511/http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|archive-date=11 November 2012|url-status=live}}</ref> Sedertdien het Rangers meer internasionale spelers gewerf, en Katolieke spelers het alledaags geword—met Lorenzo Amoruso wat in 1999 die klub se eerste Katolieke kaptein geword het.<ref name="First catholic captain">{{cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|title=Former Old Firm Italians give their take on derby clash|date=7 October 2009|access-date=18 August 2012|work=Daily Record|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731181321/http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|archive-date=31 July 2013|url-status=live}}</ref> Die klub het verskeie veldtogte van stapel gestuur teen sektarisme en rassisme, soos die ''Follow With Pride''-veldtog en die Old Firm Alliance saam met Celtic. UEFA het Rangers geloof vir hul pogings teen diskriminasie. Nietemin het sektariese gesange, [[Rassisme|rassistiese]] gedrag en omstrede simboliek by ondersteuners steeds vir negatiewe aandag gesorg. Rangers-aanhangers het onder meer [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Unie-vlae]] en slagspreuke soos "We are the people" gebruik, en talle ondersteun die [[Oranjeorde]] en woon daaraan verbonde optogte by.<ref name="Bradley 2004">{{cite journal |last1=Bradley |first1=Joseph M. |last2= |first2= |date=Summer 2004 |title=Orangeism in Scotland: Unionism, Politics, Identity, and Football |url=https://muse.jhu.edu/article/170162 |journal=Éire-Ireland |volume=39 |issue=1&2 |publisher= |pages= |doi= |access-date=18 June 2025}}</ref> Die klub se gebruik van oranje en blou truie het ook kontroversie veroorsaak vanweë hul assosiasie met die Oranjeorde. Rangers word dikwels beskou as ’n simbool van Britse lojaliteit in Skotland en [[Noord-Ierland]], met aanhangers wat sterk steun toon vir die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]], [[Israel]] en die behoud van Noord-Ierland in die VK — ’n duidelike kontras met Celtic-aanhangers se steun vir [[Republiek Ierland|Ierse]] en [[Staat Palestina|Palestynse]] nasionalisme.<ref>{{cite news |last=McFadyen |first=Andrew |date=13 Jun 2012 |title=A Celtic message to Palestine |url=https://www.aljazeera.com/features/2012/6/13/a-celtic-message-to-palestine |work=[[Al Jazeera]] |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Judah |first=Jacob |date=22 August 2022 |title=Why Scotland’s fiercest soccer rivalry features Israeli vs. Palestinian flags |url=https://www.jpost.com/diaspora/article-715631 |work=JPost |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=McLoughlin |first=Paul |date=11 December 2022 |title=How Israel and Palestine bled into Scottish football |url=https://www.newarab.com/analysis/how-israel-and-palestine-bled-scottish-football |work= |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://rangers.co.uk Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Rangers F.C.}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rangers, Glasgow}} [[Kategorie:Glasgow]] [[Kategorie:Skotse sokkerklubs]] 3jpcoy4mllx8prhvbupyy341pmj1ff6 2922918 2922917 2026-08-07T12:20:34Z Makenzis 94013 2922918 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | | beeld = [[Lêer:Ibrox_Inside.jpg|250px]] | klubnaam = Glasgow Rangers | vollenaam = Rangers Football Club | stigting = [[1872]] | stadion = Ibrox, [[Glasgow]] | kapasiteit = 51 700 | voorsitter = Andrew Cavenagh | afrigter = Russell Martin | liga = [[Scottish Premier League]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 3 van 12 | patroon_la1 = _rangers2526h | patroon_b1 = _rangers2526h | patroon_ra1 = _rangers2526h | patroon_sh1 = _rangers2526h | patroon_so1 = _redtop | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1= 0000ff | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _rangers2526a | patroon_b2 = _rangers2526a | patroon_ra2 = _rangers2526a | patroon_sh2 = _rangers2526h | patroon_so2 = _rangers2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2= | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff ||bynaam=''The Gers''<br />''The Light Blues''<br />''The Teddy Bears''}} '''Rangers Football Club''', algemeen bekend as '''Glasgow Rangers''', is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in [[Glasgow]], [[Skotland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|title=Rangers FC|website=FootballHistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421194627/https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|archive-date=21 April 2025|access-date=2025-07-03}}</ref> Die span ding mee in die Skotse Premiership, die hoogste afdeling van Skotse sokker. Rangers, die vierde oudste sokkerklub in Skotland, is in Maart 1872 gestig deur vier tienerseuns terwyl hulle deur West End Park (nou Kelvingrove Park) geloop het. Daar het hulle die idee bespreek om ’n sokkerklub te stig, en hulle eerste wedstryd teen die nou-ontbinde Callander in die Fleshers' Haugh-gebied van Glasgow Green in Mei van dieselfde jaar gespeel. Rangers se tuisveld, Ibrox Stadion, ontwerp deur die stadionargitek Archibald Leitch en geopen in 1929, is ’n Kategorie B-geklassifiseerde gebou en die derde grootste sokkerstadion in Skotland. Die klub speel nog altyd in koningsblou truie.<ref>{{cite web|url=http://historicalkits.co.uk/Scottish_Football_League/Rangers/Rangers.htm|title=Rangers – Historical Kits|publisher=Historicalkits.co.uk|access-date=4 July 2019}}</ref> Rangers het die Skotse Ligatitel ’n rekord 55 keer gewen, die Skotse Beker 34 keer, die Skotse Ligabeker ’n rekord 28 keer, en die volledige plaaslike driekuns sewe keer. In 1972 het Rangers die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] gewen nadat hulle twee keer die eindstryd verloor het, in 1961 (die eerste Britse klub om ’n [[UEFA]]-eindstryd te bereik) en 1967. Die klub het nog twee Europese eindstryde verloor: die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]-einstryd in 2008 en die UEFA Europa League-eindstryd in 2022. Op grond van die aantal trofeë gewen, is Rangers een van die suksesvolste klubs ter wêreld. Rangers het ’n langstaande wedywering met [[Celtic FC|Celtic]], en die twee Glasgow-klubs staan gesamentlik bekend as die Old Firm, wat beskou word as een van die grootste [[Derby (sport)|sokkerderby’s]] ter wêreld.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Passion, pride, tradition and nastiness: Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|date=11 March 2017|access-date=12 June 2017}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326141358/https://www.fifa.com/news/y=2009/m=2/news=old-firm-enduring-appeal-1023776.html|archive-date=26 March 2018|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1023776/index.html |title=Classic Rivalries: Old Firm's enduring appeal |publisher=[[FIFA]] |date=16 April 2016|access-date=31 July 2018}}</ref> Met meer as 600 Rangers-ondersteunersklubs in 35 lande wêreldwyd, het Rangers een van die grootste aanhangbasisse in wêreldsokker.<ref>{{Cite web|url=https://rangers.co.uk/fans/supporters-clubs/|title=Supporters Clubs|website=Rangers Football Club, Official Website|language=en|access-date=2020-04-12}}</ref> Die klub hou die rekord vir die grootste reisende ondersteunersgroep in sokkergeskiedenis, toe ’n beraamde 200 000 Rangers-aanhangers in Manchester aangekom het vir die UEFA-beker-einstryd teen [[Zenit Sint Petersburg]] in 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|title=Rangers invasion: your views|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925071448/http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|archive-date=25 September 2015|publisher=British Broadcasting Corporation|date=15 May 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|title=175,000-strong Rangers support the biggest in world football|work=Daily Record|date=15 May 2008|first=Keith|last=McLeod|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217180033/https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|archive-date=17 December 2019|access-date=17 December 2019}}</ref> Rangers het ook die grootste reisende ondersteuning na die buiteland geneem toe sowat 100 000 aanhangers [[Sevilla]] toe gereis het vir die Europa League-eindstryd teen [[Eintracht Frankfurt]] in 2022.<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-61471267|title=Rangers in Seville: Police say 100,000 fans expected|work=BBC|date=17 May 2022|access-date=5 July 2022}}</ref> As een van die elf oorspronklike lede van die Skotse Sokkerliga, het Rangers voortdurend in die hoogste afdeling gespeel tot ’n finansiële krisis in die 2011–12-seisoen, toe die klub in administrasie geplaas is en die oorspronklike maatskappy gelikwideer is, met die bates wat na ’n nuwe [[Maatskappystrukture|maatskappystruktuur]] verskuif is.<ref>{{cite book|last1=Gammelsæter|first1=Hallgeir|last2=Senaux|first2=Benoit|title=The Organisation and Governance of Top Football Across Europe|date=2011|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-70533-5|pages=48|url=https://books.google.com/books?id=e2usAgAAQBAJ&pg=PA48|access-date=16 November 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-17026172|title= Rangers Football Club enters administration| publisher=BBC |date= 12 February 2012 |access-date=28 March 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2015/jan/18/how-the-mighty-glasgow-rangers-have-fallen|title=How the mighty Glasgow Rangers have fallen|work=The Guardian|date=18 January 2015|access-date=16 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/18407309|title=Rangers to re-form after creditors' deal is rejected|publisher=BBC|date=12 June 2012|access-date=7 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/SC425159|title=The Rangers Football Club Limited|publisher=Companies House|access-date=24 August 2019}}</ref> Die klub is aanvaar as ’n assosiaatlid van die Skotse Sokkerliga en in die vierde vlak van die Skotse ligastelsel geplaas vir die begin van die volgende seisoen. Rangers het toe drie promosies in vier jaar behaal en het teruggekeer na die Premiership vir die 2016–17-seisoen. Tydens hul opgang deur die Skotse laerafdelings, het Rangers die enigste klub in Skotland geword wat elke plaaslike trofee gewen het. In die 2020–21-seisoen het Rangers hul eerste Skotse kampioenskap in tien jaar gewen — hul 55ste ligatitel, wat destyds ’n wêreldrekord was. == Sektariese en politieke neigings == Rangers se geskiedenis is lankal verweef met ’n sterk [[Protestantisme|Protestantse]], Unionistiese en monargistiese identiteit.<ref name="Protestant">{{cite book|title=Fear and loathing in world football|publisher=Berg Publishers|author1=Armstrong, Gary|author2=Giulianotti, Richard|year=2001|pages=25, 26|isbn=1-85973-463-4|url=https://books.google.com/books?id=CJxIbXQfE1IC|access-date=15 August 2012|quote=Primrose was associated with the most virulent anti-Catholic and anti-Irish sentiment, and was openly allied with the orange order.}}</ref> Onder voorsitters soos John Ure Primrose het die klub ’n beleid gevolg om nie Katolieke spelers te onderteken nie, wat eers in 1989 verander het toe Mo Johnston, ’n prominente Katoliek, aangesluit het.<ref name="First roman catholic">{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2507&dat=19890711&id=Qw01AAAAIBAJ&pg=5286,2680408|title=Ibrox lands double coup with Johnston|work=The Herald|location=Glasgow|date=11 July 1989|access-date=18 August 2012|author=Laing, Allan|page=1|quote=Rangers yesterday paraded their latest, and most controversial signing, Maurice Johnston, in the process demolishing any remaining they were sectarian, and upstaging their arch-rivals Celtic.}}</ref><ref name="Influx of foreign unwritten rule abolished">{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|title=Decline and fall of the Old Firm|work=New Statesman|date=18 March 2012|access-date=18 August 2012|author=Kuper, Simon|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111063511/http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|archive-date=11 November 2012|url-status=live}}</ref> Sedertdien het Rangers meer internasionale spelers gewerf, en Katolieke spelers het alledaags geword—met Lorenzo Amoruso wat in 1999 die klub se eerste Katolieke kaptein geword het.<ref name="First catholic captain">{{cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|title=Former Old Firm Italians give their take on derby clash|date=7 October 2009|access-date=18 August 2012|work=Daily Record|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731181321/http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|archive-date=31 July 2013|url-status=live}}</ref> Die klub het verskeie veldtogte van stapel gestuur teen sektarisme en rassisme, soos die ''Follow With Pride''-veldtog en die Old Firm Alliance saam met Celtic. UEFA het Rangers geloof vir hul pogings teen diskriminasie. Nietemin het sektariese gesange, [[Rassisme|rassistiese]] gedrag en omstrede simboliek by ondersteuners steeds vir negatiewe aandag gesorg. Rangers-aanhangers het onder meer [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Unie-vlae]] en slagspreuke soos "We are the people" gebruik, en talle ondersteun die [[Oranjeorde]] en woon daaraan verbonde optogte by.<ref name="Bradley 2004">{{cite journal |last1=Bradley |first1=Joseph M. |last2= |first2= |date=Summer 2004 |title=Orangeism in Scotland: Unionism, Politics, Identity, and Football |url=https://muse.jhu.edu/article/170162 |journal=Éire-Ireland |volume=39 |issue=1&2 |publisher= |pages= |doi= |access-date=18 June 2025}}</ref> Die klub se gebruik van oranje en blou truie het ook kontroversie veroorsaak vanweë hul assosiasie met die Oranjeorde. Rangers word dikwels beskou as ’n simbool van Britse lojaliteit in Skotland en [[Noord-Ierland]], met aanhangers wat sterk steun toon vir die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]], [[Israel]] en die behoud van Noord-Ierland in die VK — ’n duidelike kontras met Celtic-aanhangers se steun vir [[Republiek Ierland|Ierse]] en [[Staat Palestina|Palestynse]] nasionalisme.<ref>{{cite news |last=McFadyen |first=Andrew |date=13 Jun 2012 |title=A Celtic message to Palestine |url=https://www.aljazeera.com/features/2012/6/13/a-celtic-message-to-palestine |work=[[Al Jazeera]] |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Judah |first=Jacob |date=22 August 2022 |title=Why Scotland’s fiercest soccer rivalry features Israeli vs. Palestinian flags |url=https://www.jpost.com/diaspora/article-715631 |work=JPost |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=McLoughlin |first=Paul |date=11 December 2022 |title=How Israel and Palestine bled into Scottish football |url=https://www.newarab.com/analysis/how-israel-and-palestine-bled-scottish-football |work= |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://rangers.co.uk Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Rangers F.C.}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rangers, Glasgow}} [[Kategorie:Glasgow]] [[Kategorie:Skotse sokkerklubs]] t2qgwzcafef7pdci8082wfrb3natpu8 0 452732 2922932 2884735 2026-08-07T13:50:41Z Oesjaar 7467 /* Aandrywing */ Skakel 2922932 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= North American X-15 |subsjabloon= |beeld= Lêer:X-15 flying.jpg |byskrif= |tipe= Eksperimentele vliegtuig |vervaardiger= North American Aviation |ontwerper= |eerste vlug= 8 Junie 1959 |bekendstelling= 17 September 1959 |vrygestel= |onttrek= |status=Uit diens gestel |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Lugmag]] <br />[[Nasa]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou= 3 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''North American X-15''' is 'n [[Supersoniese snelheid|hipersoniese]] vuurpylaangedrewe [[vliegtuig]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] en die Nasionale Lugvaart- en Ruimte-administrasie ([[NASA]]) bedryf is as deel van die X-tuigreeks eksperimentele vliegtuie. Die X-15 het in die 1960's snelheids- en hoogterekords opgestel, die rand van die buitenste ruimte oorgesteek en teruggekeer met waardevolle data wat in vliegtuig- en ruimtetuigontwerp gebruik word. Die X-15 se hoogste snelheid, 7&nbsp;274&nbsp;km/h; (2&nbsp;021&nbsp;m/s),<ref name="nasa20140228">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/centers/armstrong/news/FactSheets/FS-052-DFRC.html |title=NASA Armstrong Fact Sheet: X-15 Hypersonic Research Program |publisher=NASA |editor-first=Yvonne |editor-last=Gibbs |date=28 February 2014 |access-date=4 October 2015 |quote= 4,520 mph (Mach 6.7 on Oct. 3, 1967,}}</ref> is op 3 Oktober 1967<ref>{{cite web|first1=Caroline|last1=Haskins|first2=Brian|last2=Anderson|first3=Jason|last3=Koebler|access-date=5 February 2019|title=Why the Piloted Flight Speed Record Hasn't Been Broken in 50 Years|url=https://www.vice.com/en/article/piloted-aircraft-flight-speed-record-1967-nasa-air-force-william-knight-x-15/|date=6 October 2017}}</ref> behaal, toe William J. Knight teen [[Mach-getal|Mach 6,7]] op 'n hoogte van 31&nbsp;120&nbsp;m gevlieg het. Dit het die amptelike wêreldrekord opgestel vir die hoogste snelheid ooit aangeteken deur 'n bemande, kragaangedrewe vliegtuig, wat steeds staan.<ref name="Fastest">{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/aircraft/research/x15/ |title=North American X-15 High-Speed Research Aircraft |work=AerospaceWeb.org |date=2010 |access-date=24 November 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/style/article/x-15-rocket-aircraft/index.html |title=X-15: The fastest manned rocket plane ever |first=Jacopo |last=Prisco |date=28 July 2020 |work=CNN |access-date=12 November 2020 }}</ref> Tydens die X-15-program het 12 [[vlieënier]]s gesamentlik 199 vlugte voltooi.<ref name="nasa20140228"/> Agt van hierdie vlieëniers het altesaam 13 vlugte gevlieg wat aan die Amerikaanse Lugmag se ruimtevaartkriterium voldoen het deur die hoogte van 80&nbsp;km te oorskry en wat hierdie vlieëniers as ruimtevaarders gekwalifiseer het. Twee vlugte, deur die dieselfde burgerlike vlieënier, het aan die FAI-definisie vir die buitenste ruimte van 100 kilometer voldoen. Die vyf Amerikaanse lugmagvlieëniers het onmiddelik vir ''ruimtevaardervlerke'' gekwalifiseer terwyl Nasa se ''ruimtevaardervlerke'' eers in 2005, 35 jaar na die laaste X-15-vlug, aan die drie burgerlike vlieëniers toegeken is.{{sfn|Jenkins|2001|p=10}}<ref name="NASA">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/aug/HQ_05233_X-15_pilots_honored.html |title=NASA Honors High Flying Space Pioneers |publisher=NASA |first1=Elvia H. |last1=Thompson |first2=Frederick A. |last2=Johnsen |date=23 August 2005 |id=Release 05-233 |access-date=15 September 2007 |archive-date=13 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413033113/http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/aug/HQ_05233_X-15_pilots_honored.html |url-status=dead }}</ref> == Ontwerp en ontwikkeling == [[Lêer:X-15 in flight.jpg|duimnael|regs|X-15 nadat die vuurpylenjin afgevuur is]] [[Lêer:X-15A2 NB-52B 3.jpg|duimnael|regs|X-15A-2, met verseëlde ablatiewe laag, valtenks en stustraalmotortoetsstel]] Die X-15 is gebaseer op 'n konsepstudie van 'n hipersoniese navorsingsvliegtuig deur Walter Dornberger vir die Nasionale Advieskomitee vir Lugvaartkunde (NACA).{{sfn|Käsmann|1999|p=105}} Die versoeke om voorstelle is op 30 Desember 1954 vir die vliegtuigromp en op 4 Februarie 1955 vir die vuurpylenjin gepubliseer. Die X-15 is deur twee vervaardigers gebou: North American Aviation is in November 1955 vir die vliegtuigromp en Reaction Motors is in 1956 vir die bou van die enjins gekontrakteer. Soos baie X-reeksvliegtuie, is die X-15 ontwerp om na die verlangde hoogte gedra en van onder die vlerk van 'n [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52-moederskip]] gelanseer te word. Die vliegtuie genaamd Airforce NB-52A, "The High and Mighty One" (reeks 52-0003) en NB-52B, "The Challenger" (reeks 52-0008, ook bekend as ''Balls 8'') het as draervliegtuie vir alle X-15-vlugte gedien. Die loslating van die X-15 vanaf NB-52A het op 'n hoogte van ongeveer 13,7&nbsp;km en teen 'n snelheid van ongeveer 805&nbsp;km/h plaasgevind.<ref name="E-4942">{{cite web |url=http://www.dfrc.nasa.gov/Gallery/Photo/X-15/HTML/E-4942.html |title=X-15 launch from B-52 mothership |publisher=Armstrong Flight Research Center |date=6 February 2002 |id=Photo E-4942 |access-date=12 Augustus 2025 |archive-date=27 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527122519/https://www.dfrc.nasa.gov/Gallery/Photo/X-15/HTML/E-4942.html |url-status=dead }}</ref> Die X-15 se romp was lank en silindries met agterste bedekkings wat die voorkoms daarvan afgeplat het en het dik dorsale en ventrale wigvormige vinstabiliseerders gehad. Dele van die romp (die buitenste laag)<ref name="NASA-FS">{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/centers/armstrong/news/FactSheets/FS-052-DFRC.html|title=NASA Dryden Fact Sheets - X-15 Hypersonic Research Program|first=Yvonne|last=Gibbs|date=13 August 2015|website=NASA}}</ref> was van hittebestande nikkellegering (Inconel-X 750){{sfn|Käsmann|1999|p=105}} gemaak. Die intrekbare landingstel het bestaan uit 'n neuswiel en twee glyplate agter. Die glyplate het nie verder as die ventrale vin gestrek nie, wat vereis het dat die vlieënier die onderste vin net voor landing moes afgooi. Die onderste vin is hierna per [[valskerm]] herwin. === Kajuit- en vlieënierstelsels === [[Lêer:North American X-15A-2 cockpit 2 USAF.jpg|duimnael|links|Kajuit van 'n X-15]] Die X-15 was die produk van navorsing met die oog op ontwikkeling en daar is tydens die verloop van die program verskeie veranderinge aan al die stelsels aangebring, asook tussen die verskillende modelle. Die X-15 is onder verskeie verskillende scenario's bedryf, insluitend die koppeling aan 'n lanseervliegtuig, loslating, hoofenjinaanskakeling en versnelling, ballistiese vlug in die dun lug/ruimte, hertoetrede tot die dikker lug, sweef na landing met die enjin afgeskakel en direkte landing sonder om die hoofvuurpyl aan te skakel. Die hoofvuurpyl is slegs vir 'n relatief kort deel van die vlug aangeskakel maar het die X-15 tot sy hoë snelhede en hoogtes aangedryf. Sonder die hoofvuurpyl se stukrag het die X-15 se instrumente en beheervlakke funksioneel gebly, maar die vliegtuig kon nie sy hoogte handhaaf nie. Aangesien die X-15 ook beheer moes word in 'n omgewing waar daar te min lug vir aërodinamiese vlugbeheeroppervlakke was, het dit 'n reaksiebeheerstelsel gehad wat vuurpylstuwers gebruik het.<ref name=paul /> Daar was twee verskillende X-15-vlieënierbeheeropstellings: een opstelling het drie stuurstokke gebruik, die ander opstelling een stuurstok.<ref name=jarvis /> Die X-15-tipe het veelvuldige stuurstange vir die vlieënier gehad: 'n tradisionele stuurstang in die middel met 'n 3-as-stuurstang aan die linkerkant wat bevele na die reaksiebeheerstelsel<ref name=paul2 /> gestuur het en 'n derde stuurstang aan die regterkant wat tydens hoë [[gravitasie]] maneuvers gebruik is om die middelstang te versterk.<ref name=paul2 /> Benewens vlieënierinsette, het die X-15 "Stabiliteitsverbeteringstelsel"-insette na die aërodinamiese kontroles gestuur om die vlieënier van hulp te wees om oriëntasiebeheer te handhaaf.<ref name=paul2 /> Die Reaksiebeheerstelsel (RCS) kon in twee modusse bedryf word – met die hand of outomaties.<ref name=jarvis /> Die outomatiese modus het 'n funksie genaamd "Reaction Augmentation System" (RAS) gehad wat gehelp het om die voertuig op hoë hoogte te stabiliseer.<ref name=jarvis>{{cite book |url=http://www.nasa.gov/centers/dryden/pdf/87709main_H-364.pdf |title=Operational Experience With the X-15 Reaction Control and Reaction Augmentation Systems |publisher=NASA |first1=Calvin R. |last1=Jarvis |first2=Wilton P. |last2=Lock |date=1965 |id=TN D-2864 |oclc=703664750 |access-date=1 October 2011 |archive-date=4 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111204191553/http://www.nasa.gov/centers/dryden/pdf/87709main_H-364.pdf |url-status=dead }}</ref> Die RAS is tipies vir ongeveer drie minute van 'n X-15 se vlug gebruik voor dit outomaties afgeskakel het.<ref name=jarvis /> Die alternatiewe beheeropstelling het die MH-96-vlugbeheerstelsel gebruik, wat een stuurstang in plaas van drie toegelaat het en die vlieënierinvoer vereenvoudig het.<ref name=goleta>{{cite web |url=http://www.air-and-space.com/x-15%20forty%20years%20later%20200202.htm |title=Forty Years ago in the X-15 Flight Test Program, November 1961–March 1962 |publisher=Goleta Air & Space Museum |access-date=3 October 2011}}</ref> Die MH-96 kon outomaties aërodinamiese en vuurpylbeheer kombineer, afhangende van hoe doeltreffend elke stelsel was om die vliegtuig te beheer.<ref name=goleta /> Onder die vele kontroles was die vuurpylenjin se versneller en 'n kontrole vir die afgooi van die ventrale stertvin.<ref name=paul2 /> Ander kenmerke van die kajuit het verhitte vensters ingesluit om ysvorming te voorkom en 'n voorste kopstut vir periodes van hoë vaartvermindering.<ref name=paul2 /> Die X-15 het 'n uitskietstoel gehad wat ontwerp is om teen snelhede tot Mach&nbsp;4 (4 500 km/h) en/of 'n hoogte van 37&nbsp;km te werk, hoewel dit nooit tydens die program gebruik is nie.<ref name=paul2>{{cite web |url=http://www.sierrafoot.org/x-15/pirep2.html |title=X-15 Pilot Report, Part 2: X-15 Cockpit Check |work=SierraFoot.org |first=Paul |last=Raveling |access-date=1 October 2011}}</ref> In die geval van uitskieting, was die sitplek ontwerp om vinne te ontplooi, wat gebruik is totdat dit 'n veiliger spoed/hoogte bereik het om die hoofvalskerm te ontplooi.<ref name=paul2 /> Die vlieëniers het drukpakke gedra, wat met [[stikstof]]gas onder druk gebring kon word.<ref name=paul2 /> Bo die hoogte van 11&nbsp;km is die kajuit met stikstofgas onder druk geplaas, terwyl [[suurstof]] vir asemhaling afsonderlik aan die vlieënier voorsien is.<ref name=paul2 /> === Aandrywing === [[Lêer:NASM-SI-2008-5570.jpg|duimnael|regs|X-15-stert met 'n XLR-99]] Die aanvanklike 24 aangedrewe vlugte het twee [[Reaction Motors XLR11]]-vloeibare-aandryfmiddelvuurpylenjins gebruik, wat geleidelik verbeter is om 'n totaal van 71&nbsp;kN stukrag te lewer in vergelyking met die 27&nbsp;kN wat een XLR11 in 1947 verskaf het om die [[Bell X-1]] die eerste vliegtuig te maak wat vinniger as die [[spoed van klank]] kon vlieg. Die XLR11 het [[etielalkohol]] en [[vloeibare suurstof]] gebruik. Teen November 1960 het Reaction Motors die [[Reaction Motors XLR99|XLR99-vuurpylenjin]] beskikbaar gestel, wat 250 kN stukrag gelewer het. Die oorblywende 175 vlugte van die X-15 het XLR99-enjins gebruik, in 'n enkelmotorkonfigurasie. Die XLR99 het watervrye [[ammoniak]] en vloeibare suurstof as aandryfmiddel gebruik en [[waterstofperoksied]] om die hoëspoedturbopomp aan te dryf wat aandryfmiddels aan die enjin gelewer het.<ref name=paul /> Dit kon 6 804 kg aandryfmiddel in 80 sekondes verbrand; Jules Bergman het sy boek oor die program "Ninety Seconds to Space" getitel om die totale aangedrewe vlugtyd van die vliegtuig te beskryf.<ref name="gale196110">{{cite magazine |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v20n01_1961-10#page/n173/mode/2up |title=Galaxy's 5-Star Shelf |magazine=[[Galaxy Science Fiction|Galaxy Magazine]] |first=Floyd C. |last=Gale |volume=20 |issue=1 |page=174 |date=October 1961}}</ref> Die X-15-reaksiebeheerstelsel, vir maneuvrering in die laedruk/digtheidsomgewing, het hoëtoetsperoksied gebruik, wat in die teenwoordigheid van 'n [[katalisator]] in water en suurstof ontbind en 'n spesifieke impuls van 140&nbsp;s (1,4&nbsp;km/s) kon verskaf.<ref name="jarvis" />{{sfn|Davies|2003|p=8.28}} Die hoëtoetsperoksied is ook gebruik as brandstof vir 'n turbopomp wat gebruik is vir die hoofenjins en 'n [[hulpkrageenheid]].<ref name=paul>{{cite web |url=http://www.sierrafoot.org/x-15/pirep1.html |title=X-15 Pilot Report, Part 1: X-15 General Description & Walkaround |work=SierraFoot.org |first=Paul |last=Raveling |access-date=30 September 2011}}</ref> Bykomende tenks vir [[helium]] en vloeibare stikstof het ander funksies verrig; die binnekant van die romp is met heliumgas gesuiwer, en vloeibare stikstof is as koelmiddel vir verskeie stelsels gebruik.<ref name=paul /> === Wigstert en hipersoniese stabiliteit === [[Lêer:X-15 and B-52 Mother ship.jpg|duimnael|X-15 geheg aan sy B-52-moederskip met 'n [[Northrop T-38 Talon|T-38]] wat naby is]] Die X-15 het 'n dik wigstert gehad om dit in staat te stel om bestendig teen hipersoniese snelhede te vlieg.<ref name="wendell">{{cite book |url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-60/cover.html |title=X-15 Research Results: With a Selected Bibliography |publisher=NASA |first=Wendell H. |last=Stillwell |date=1965 |id=NASA SP-60 |oclc=44275779 |access-date=4 May 2003 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413203342/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-60/cover.html |url-status=dead }}</ref> Dit het 'n beduidende hoeveelheid basisweerstand teen laer snelhede veroorsaak;<ref name=wendell />die stomp punt aan die agterkant van die X-15 kon net soveel weerstand produseer as 'n [[F-104 Starfighter]].<ref name="wendell" /> Stabiliteit teen hipersoniese snelhede is verbeter deur sypanele wat vanaf die stert verleng kon word om die algehele oppervlakte te vergroot en hierdie panele het ook as lugremme gedien.<ref name="wendell" /> == Operasionele geskiedenis == [[Lêer:1959-06-11 X-15 Aloft.ogv|duimnael|thumbtime=17|Nuusfilm wys 'n toetsvlug van die X-15 in 1959]] Voor 1958 het amptenare van die Amerikaanse Lugmag en NACA 'n wentelende X-15-ruimtetuig, die X-15B, bespreek wat vanaf 'n SM-64-Navahomissiel na die buitenste ruimte gelanseer sou word. Dit is gekanselleer toe NACA NASA geword en eerder die [[Mercury-program]] aanvaar het. Teen 1959 sou die Boeing X-20 Dyna-Soar-ruimtesweeftuigprogram die Amerikaanse Lugmag se verkose manier word om militêre bemande ruimtetuie na 'n [[wentelbaan]] te lanseer. Hierdie program is in die vroeë 1960's gekanselleer voordat 'n operasionele tuig gebou kon word.{{sfn|Jenkins|2001|p=10}} Verskeie konfigurasies van die Navaho is oorweeg, en 'n ander voorstel het 'n Titan I-stadium behels.<ref name=wade/> Daar is X-15's gebou, wat 199 toetsvlugte uitgevoer het; die laaste op 24 Oktober 1968. Die eerste X-15-vlug was slegs 'n sweefvlug, sonder dat die vuurpylenjin aangeskakel is, op 8 Junie 1959 deur Scott Crossfield. Crossfield het ook die eerste vuurpylaangedrewe vlug op 17 September 1959 voltooi en sy eerste vlug met die XLR-99-vuurpylmotor op 15 November 1960 voltooi. Twaalf toetsvlieëniers het die X-15 gevlieg. Onder hulle was [[Neil Armstrong]], later 'n NASA-ruimtevaarder en die eerste man wat voet op die Maan gesit het, en [[Joe Engle]], later 'n bevelvoerder van NASA-[[Pendeltuig|ruimtependeltuigmissies]]. In 'n voorstel in 1962 het NASA oorweeg om die B-52/X-15 as 'n lanseringsplatform vir 'n Blue Scout-vuurpyl te gebruik om satelliete, wat tot 68 kg weeg, in 'n wentelbaan te plaas.<ref name="wade">{{cite encyclopedia |url=http://www.astronautix.com/lvs/x15scout.htm |title=X-15/Blue Scout |encyclopedia=Encyclopedia Astronautica |first=Mark |last=Wade |access-date=30 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011061550/http://astronautix.com/lvs/x15scout.htm |archive-date=11 October 2011 }}</ref><ref name="cis20120321">{{cite web |url=http://www.citizensinspace.org/2012/03/historical-note-blue-scout-x-15/ |title=Historical note: Blue Scout / X-15 |work=Citizensinspace.org |date=21 March 2012 |access-date=21 Augustus 2025 |archive-date= 6 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606210748/http://www.citizensinspace.org/2012/03/historical-note-blue-scout-x-15/ |url-status=dead }}</ref> In Julie en Augustus 1963 het vlieënier Joe Walker die 100&nbsp;km in hoogte oorskry en saam met NASA-en Sowjetruimtevaarders die eerste mense geword wat hierdie lyn oorgesteek het op pad na die buitenste ruimte. Die Amerikaanse Lugmag het ruimtevaardervlerke toegeken aan enigiemand wat 'n hoogte van 80&nbsp;km bereik, terwyl die FAI die beperking van die ruimte op 100 kilometer gestel het. Op 15 November 1967 is die Amerikaanse Lugmag-toetsvlieënier majoor Michael J. Adams tydens X-15-vlug 191 dood toe die X-15-3, AF-reeksnommer&nbsp;56-6672, 'n hipersoniese tolbeweging gemaak het terwyl dit gedaal het en toe hewig geossilleer het namate aërodinamiese kragte na binnedringing van die atmosfeer toegeneem het. Aangesien sy vliegtuig se vlugbeheerstelsel die beheervlakke tot hul maksimum perke bedryf het, is die versnelling opgebou tot 150&nbsp;m/s² vertikaal en 78&nbsp;m/s² lateraal. Die vliegtuig se romp het op 'n hoogte van 18&nbsp;km uitmekaargebreek, wat die X-15 se wrakstukke oor 130&nbsp;km² versprei het. Op 8 Mei 2004 is 'n monument opgerig by die kajuit se ligging, naby Johannesburg, [[Kalifornië]].<ref name="xpress2004">{{cite journal |url=http://www.nasa.gov/centers/dryden/news/X-Press/stories/2004/073004/ppl_adams.html |title=Michael Adams: Remembering a Fallen Hero |journal=The X-Press |first=Peter W. |last=Merlin |volume=46 |issue=6 |date=30 July 2004 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Lugmag se ruimtevaardervlerke is postuum aan majoor Adams toegeken vir sy laaste vlug in X-15-3, wat 'n hoogte van 81,1&nbsp;km bereik het. In 1991 is sy naam by die Astronaut-gedenkteken gevoeg.<ref name="xpress2004" /> [[Lêer:X-15 Crash at Mud Lake, Nevada - GPN-2000-000120.jpg|duimnael|X-15-2=ongeluk by Mud Lake, [[Nevada]].]] Die tweede vliegtuig, X-15-2, is herbou<ref>{{harvnb|Evans|2013a|p=183}}</ref> na 'n landingsongeluk op 9 November 1962 wat die vliegtuig beskadig en die vlieënier, John McKay, beseer het.<ref>{{harvnb|Evans|2013a|p=143}}</ref> Die nuwe vliegtuig, herdoop tot X-15A-2, het 'n nuwe 73&nbsp;cm-rompverlenging gehad om vloeibare [[waterstof]] te dra.<ref name="nasa20140228" /> Dit het ook 'n paar hulpbrandstoftenks onder sy romp en vlerke gehad en 'n volledige hittebestande ablatiewe laag is bygevoeg. Dit het op 25 Junie 1964 vir die eerste keer gevlieg. Dit het sy maksimum spoed van 7&nbsp;274&nbsp;km/h in Oktober 1967 bereik met vlieënier William "Pete" Knight van die Amerikaanse Lugmag in beheer. Vyf hoofvliegtuie is tydens die X-15-program gebruik: drie X-15-vliegtuie en twee gemodifiseerde NB-52-"niestandaard"-bomwerpers: * X-15-1 – 56-6670, 81 vryvlugte * X-15-2 (later X-15A-2) – 56-6671, 31 vryvlugte as X-15-2, 22 vryvlugte as X-15A-2; 53 in totaal * X-15-3 – 56-6672, 65 vryvlugte, insluitend die Vlug 191-ramp * NB-52A – 52-003 met die bynaam ''Die Hoë en Magtige Een'' (uit diens gestel in Oktober 1969) * NB-52B – 52-008 met die bynaam ''Die Uitdager'', later ''Balls 8'' (uit diens gestel in November 2004) Daarbenewens het [[North American F-100 Super Sabre|F-100-]], [[Lockheed F-104 Starfighter|F-104-]] en F5D-agtervolgingsvliegtuie en [[Lockheed C-130 Hercules|C-130-]] en [[Douglas C-47 Skytrain|C-47-]]vervoervliegtuie die program ondersteun.<ref>{{cite book |url=https://www.nasa.gov/connect/ebooks/aero_x15_detail.html |title=X-15: Extending The Frontiers of Flight |publisher=NASA |last=Jenkins |first=Dennis R. |date=2010 |isbn=978-1-4700-2585-4}}</ref> Die 200ste vlug oor Nevada is aanvanklik vir 21 November 1968 geskeduleer om deur William "Pete" Knight gevlieg te word. Talle tegniese probleme en die voorkoms van slegte weer het hierdie voorgestelde vlug ses keer vertraag en dit is op 20 Desember 1968 permanent gekanselleer. Hierdie X-15 (56-6670) is van die B-52 losgemaak en toe vir 'n onbepaalde tyd gestoor. Die vliegtuig is later aan die Smithsonian Air & Space Museum geskenk vir uitstalling. === Galery === <gallery mode="packed"> Lêer:Boeing NB-52A carrying X-15.jpg|NB-52A (s/n 52-003), permanente toetsvariant met 'n X-15, met missiemerke Lêer:X-15 launched bw.jpg|X-15 net na loslating Lêer:NorthAmericanX-15600.jpeg|X-15 land met sy glyplate, met die onderste ventrale vin wat afgegooi is. Lêer:X15A2 with tanks.jpg|X-15A-2 (56-6671) met eksterne brandstoftenks X-15 profiles (English).jpg|X-15-profiele Lêer:X-15A2 2.jpg|X-15A-2 met 'n pienk ablatiewe laag voordat dit met wit seëlaar bedek is. </gallery> == Vliegtuie op uitstalling == [[Lêer:X-15 at the Mary Baker Engen Restoration Hangar.jpg|thumb|X-15-1 56-6670 in die Mary Baker Engen-restourasieloods]] [[Lêer:17 14 083 X15.jpg|thumb|X-15 by die Amerikaanse Lugmagmuseum]] Albei oorblywende X-15's word tans by museums in die Verenigde State uitgestal. Daarbenewens word drie modelle en albei [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]]'s wat as moederskepe gebruik is, ook uitgestal. * X-15-1 (AF reeksnr. 56-6670) word uitgestal in die National Air and Space Museum "Milestones of Flight" galery, [[Washington, D.C.]] * X-15A-2 (AF reeksnr. 56-6671) word uitgestal in die National Museum van die Amerikaanse Lugmag, by die Wright-Patterson-lugmagbasis naby Dayton, [[Ohio]], nadat dit in Oktober 1969 uit diens gestel is.{{sfn|USAF Museum Guidebook|1975|p=73}} Die vliegtuig word in die museum se Navorsings- en Ontwikkelingsgalery uitgestal saam met ander "X-vliegtuie", insluitend die Bell X-1B en Douglas X-3 Stiletto. === Grootskaalmodelle === * Dryden Flight Research Center, Edwards-lugmagbasis, Kalifornië (gemerk met AF-reeksnommer 56-6672) * Pima Air & Space Museum, langs die Davis-Monthan-lugmagbasis [[Tucson]], [[Arizona]] (gemerk met AF-reeksnommer 56-6671) * Evergreen Aviation & Space Museum, McMinnville, [[Oregon]] (gemerk met AF-reeksnommer 56-6672). 'n Volskaalse houtmodel van die X-15 word saam met een van die vuurpylenjins vertoon. === Stratofortress-moederskepe === [[Lêer:Boeing NB-52B takeoff 061127-F-1234S-007.jpg|duimnael|regs|NB-52B ''Balls 8'' styg met 'n X-15 onder 'n vlerk op]] * NB-52A (AF-reeksnommer 52-003) word uitgestal by die Pima Air & Space Museum langs die Davis–Monthan-lugmagbasis in Tucson, Arizona. Dit het die X-15-1 30 keer, die X-15-2 11 keer en die X-15-3 31 keer gelanseer sowel as die M2-F2 vier keer, die HL-10 11 keer en die X-24A twee keer. * NB-52B (AF-reeksnommer 52-008) word permanent uitgestal buite die noordhek van die Edwards-lugmagbasis, Kalifornië. Die vliegtuig het die meerderheid van die X-15-vlugte gelanseer. == Rekordvlugte == [[Lêer:X15 speed altitude.jpg|duimnael|Belangrike snelheids- en hoogtekenmerke van die X-15]] === Hoogste vlugte === Gedurende 13 van die 199 X-15-vlugte het agt vlieëniers bo 80&nbsp;km gevlieg en sodoende as ruimtevaarders gekwalifiseer volgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] se definisie van die ruimtegrens. Al vyf Lugmagvlieëniers het hoër as 80&nbsp;km gevlieg en daar is terselfdertyd militêre ruimtevaardervlerke aan hulle toegeken vir hul prestasies, insluitend aan Adams, wat die onderskeiding postuum ontvang het na die vlug 191-ramp.<ref>Jenkins (2000), Appendix 8, p. 117.</ref> Die ander drie was egter NASA-werknemers en het destyds nie 'n vergelykbare toekenning ontvang nie. In 2004 het die Federale Lugvaartadministrasie sy eerste kommersiële ruimtevaardervlerke aan Mike Melvill en Brian Binnie, vlieëniers van die kommersiële SpaceShipOne, 'n ander ruimtetuig met 'n vlugprofiel vergelykbaar met die X-15's s'n, toegeken. Na aanleiding hiervan het NASA sy burgerlike ruimtevaardervlerke in 2005 aan Dana (toe lewend), en aan McKay en Walker (postuum) terugwerkend toegeken.<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/missions/research/X-15_wings.html |title=X-15 Pioneers Honored as Astronauts |last=Johnsen |first=Frederick A. |date=23 August 2005 |website=NASA |access-date=16 January 2019 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921193231/https://www.nasa.gov/missions/research/X-15_wings.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.space.com/1465-nasa-15-pilots-awarded-astronaut-wings.html |title=Former NASA X-15 Pilots Awarded Astronaut Wings |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=23 August 2005 |website=Space.com}}</ref>Forrest S. Petersen, die enigste vlootvlieënier in die X-15-program, het nooit die vliegtuig bo die vereiste hoogte geneem nie en dus nooit ruimtevaardervlerke verdien nie. Van die 13 vlugte het slegs twee, vlugte 90 en 91, onder leiding van Walker, die hoogte van 100&nbsp;km wat deur die FAI gebruik word om die [[Kármán-lyn]] aan te dui, oorskry. {| class="wikitable sortable" |+ X-15 vlugte hoër as 80 km<ref name="harvnb|Evans|2013b|p=12">{{harvnb|Evans|2013b|p=12}}</ref>{{sfn|X-15 First Flight|1991|loc=Appendix A}} |- style="background:#efefef;" ! Vlug ! Datum ! Maks. spoed ! Hoogte ! Vlieënier |- | '''Vlug 91''' | 22 Augustus 1963 |align="right"| {{convert|3794|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,58) |align="right"| {{convert|67.1|mi|km|abbr=on}} | Joseph A. Walker |- | '''Vlug 90''' | 19 Julie 1963 |align="right"| {{convert|3710|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,50) |align="right"| {{convert|65.9|mi|km|abbr=on}} | Joseph A. Walker |- | Vlug 62 | 17 Julie 1962 |align="right"| {{convert|3832|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,45) |align="right"| {{convert|59.6|mi|km|abbr=on}} | Robert M. White |- | Vlug 174 | 1 November 1966 |align="right"| {{convert|3750|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,46) |align="right"| {{convert|58.1|mi|km|abbr=on}} | William H. "Bill" Dana |- | Vlug 150 | 28 September 1965 |align="right"| {{convert|3732|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,33) |align="right"| {{convert|56.0|mi|km|abbr=on}} | John B. McKay |- | Vlug 87 | 27 Junie 1963 |align="right"| {{convert|3425|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 4,89) |align="right"| {{convert|54.0|mi|km|abbr=on}} | Robert A. Rushworth |- | Vlug 138 | 29 Junie 1965 |align="right"| {{convert|3432|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 4,94) |align="right"| {{convert|53.1|mi|km|abbr=on}} | [[Joe Engle|Joe H. Engle]] |- | Vlug 190 | 17 Oktober 1967 |align="right"| {{convert|3856|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,53) |align="right"| {{convert|53.1|mi|km|abbr=on}} | William J. "Pete" Knight |- | Vlug 77 | 17 Januarie 1963 |align="right"| {{convert|3677|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,47) |align="right"| {{convert|51.5|mi|km|abbr=on}} | Joseph A. Walker |- | Vlug 143 | 10 Augustus 1965 |align="right"| {{convert|3550|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,20) |align="right"| {{convert|51.3|mi|km|abbr=on}} | Joe H. Engle |- | Vlug 197 | 21 Augustus 1968 |align="right"| {{convert|3443|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,01) |align="right"| {{convert|50.7|mi|km|abbr=on}} | William H. Dana |- | Vlug 153 | 14 Oktober 1965 |align="right"| {{convert|3554|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,08) |align="right"| {{convert|50.5|mi|km|abbr=on}} | Joe H. Engle |- | Vlug 191 | 15 November 1967 |align="right"| {{convert|3570|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,20) |align="right"| {{convert|50.4|mi|km|abbr=on}} | Michael J. Adams^† |}^† fataal === Vinnigste aangetekende vlugte === {| class="wikitable sortable" |+ X-15 tien vinnigste vlugte<ref>{{harvnb|Evans|2013b}}</ref>{{sfn|X-15 First Flight|1991|loc=Appendix A}} |- style="background:#efefef;" ! Vlug ! Datum ! Topspoed ! Hoogte ! Vlieënier |- | Vlug 188 | 3 Oktober 1967 |align="right"| {{convert|4520|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 6,70) |align="right"| {{convert|19.3|mi|km|abbr=on}} | William J. "Pete" Knight |- | Vlug 175 | 18 November 1966 |align="right"| {{convert|4250|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 6,33) |align="right"| {{convert|18.7|mi|km|abbr=on}} | William J. "Pete" Knight |- | Vlug 59 | 27 Junie 1962 |align="right"| {{convert|4104|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,92) |align="right"| {{convert|23.4|mi|km|abbr=on}} | Joseph A. Walker |- | Vlug 45 | 9 November 1961 |align="right"| {{convert|4093|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 6,04) |align="right"| {{convert|19.2|mi|km|abbr=on}} | Robert M. White |- | Vlug 97 | 5 Desember 1963 |align="right"| {{convert|4018|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 6,06) |align="right"| {{convert|19.1|mi|km|abbr=on}} | Robert A. Rushworth |- | Vlug 64 | 26 Julie 1962 |align="right"| {{convert|3989|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,74) |align="right"| {{convert|18.7|mi|km|abbr=on}} | [[Neil Armstrong|Neil A. Armstrong]] |- | Vlug 137 | 22 Junie 1965 |align="right"| {{convert|3938|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,64) |align="right"| {{convert|29.5|mi|km|abbr=on}} | John B. McKay |- | Vlug 89 | 18 Julie 1963 |align="right"| {{convert|3925|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,63) |align="right"| {{convert|19.8|mi|km|abbr=on}} | Robert A. Rushworth |- | Vlug 86 | 25 Junie 1963 |align="right"| {{convert|3911|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,51) |align="right"| {{convert|21.2|mi|km|abbr=on}} | Joseph A. Walker |- | Vlug 105 | 29 April 1964 |align="right"| {{convert|3906|mph|km/h|0|abbr=on}} (Mach 5,72) |align="right"| {{convert|19.2|mi|km|abbr=on}} | Robert A. Rushworth |} == Vlieëniers == <gallery mode=packed heights=300> Lêer:X-15 Pilots - GPN-2000-000143.jpg|Die X-15-vlugbemanning, van links: lugmagkaptein [[Joe Engle|Joseph H. Engle]], lugmagmajoor Robert A. Rushworth, NASA-vlieënier John B. "Jack" McKay, lugmagmajoor William J. "Pete" Knight, NASA-vlieënier Milton O. Thompson en NASA-vlieënier William H. Dana. Lêer:X-15 Pilots.jpg|Die X-15-vlieëniers maak 'n grap voor die #2 vliegtuig, van links Joseph Engle, Robert Rushworth, John McKay, William Knight, Milton Thompson en William Dana. </gallery> {| class="wikitable sortable" |+ X-15-vlieëniers en hul prestasies tydens die program |- style="background:#efefef;" ! Vlieënier ! Werkgewer ! Jaar begin<br />deelneem aan X-15<ref name="whoswho">{{Cite book|url=https://archive.org/details/whoswhoinspace00cass|title=Who's Who in Space|last=Cassutt|first=Michael|date=November 1998|publisher=Macmillan Library Reference|isbn=9780028649658|edition=Subsequent|location=New York|language=en|url-access=registration}}</ref><ref name=X15FlightLog>{{cite web |url=http://www.mach25media.com/Resources/X15FlightLog.pdf |title=The X-15 Rocket Plane: Flying the First Wings Into Space-Flight Log |last=Evans |first=Michelle |date=2013 |pages=5, 32, 33 |website=Mach 25 Media}}</ref> ! Totale<br />vlugte ! AL-<br />ruimte-<br />vlugte ! FAI-<br />ruimte-<br />vlugte ! Maks.<br />Mach ! Maks.<br />spoed ! Maks.<br />hoogte |- | Michael J. Adams^† | Amerikaanse Lugmag | 1966 |align="center"| 7 |align="center"| 1 |align="center"| 0 |align="center"| 5,59 |align="right"| {{convert|3822|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|50.3|mi|km|abbr=on}} |- | [[Neil Armstrong|Neil A. Armstrong]] | NASA | 1960<ref>{{cite web |last1=Gibbs |first1=Yvonne |title=Neil Armstrong with X-15 #1 After Flight |url=https://www.nasa.gov/centers/dryden/multimedia/imagegallery/X-15/E-USAF-Armstrong-X-15.html |website=NASA |access-date=10 September 2023 |date=2 June 2015 |quote=Armstrong was actively engaged in both piloting and engineering aspects of the X-15 program from its inception. He completed the first flight in the aircraft equipped with a new flow-direction sensor (ball nose) and the initial flight in an X-15 equipped with a self-adaptive flight control system. He worked closely with designers and engineers in development of the adaptive system, and made seven flights in the rocket plane from December 1960 until July 1962.}}</ref> |align="center"| 7 |align="center"| 0 |align="center"| 0 |align="center"| 5,74 |align="right"| {{convert|3989|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|39.2|mi|km|abbr=on}} |- | Scott Crossfield | North American Aviation | 1959 |align="center"| 14 |align="center"| 0 |align="center"| 0 |align="center"| 2,97 |align="right"| {{convert|1959|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|15.3|mi|km|abbr=on}} |- | William H. Dana | NASA | 1965 |align="center"| 16 |align="center"| 2 |align="center"| 0 |align="center"| 5,53 |align="right"| {{convert|3897|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|58.1|mi|km|abbr=on}} |- | Joe Engle | Amerikaanse Lugmag | 1963 |align="center"| 16 |align="center"| 3 |align="center"| 0 |align="center"| 5,71 |align="right"| {{convert|3887|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|53.1|mi|km|abbr=on}} |- | William J. Knight | Amerikaanse Lugmag | 1964 |align="center"| 16 |align="center"| 1 |align="center"| 0 |align="center"| 6,7 |align="right"| {{convert|4519|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|53.1|mi|km|abbr=on}} |- | John B. McKay | NASA | 1960 |align="center"| 29 |align="center"| 1 |align="center"| 0 |align="center"| 5,65 |align="right"| {{convert|3863|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|55.9|mi|km|abbr=on}} |- | Forrest S. Petersen | [[Amerikaanse Vloot]] | 1958 |align="center"| 5 |align="center"| 0 |align="center"| 0 |align="center"| 5,3 |align="right"| {{convert|3600|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|19.2|mi|km|abbr=on}} |- | Robert A. Rushworth | Amerikaanse Lugmag | 1958 |align="center"| 34 |align="center"| 1 |align="center"| 0 |align="center"| 6,06 |align="right"| {{convert|4017|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|53.9|mi|km|abbr=on}} |- | Milton O. Thompson | NASA | 1963 |align="center"| 14 |align="center"| 0 |align="center"| 0 |align="center"| 5,48 |align="right"| {{convert|3723|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|40.5|mi|km|abbr=on}} |- | Joseph A. Walker^†† | NASA | 1960<ref>{{cite web |last1=Conner |first1=Monroe |title=Joseph A. Walker |url=https://www.nasa.gov/centers/armstrong/about/biographies/pilots/joseph-walker.html |website=NASA |access-date=10 September 2023 |date=23 June 2020 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206050527/https://www.nasa.gov/centers/armstrong/about/biographies/pilots/joseph-walker.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"| 25 |align="center"| 3 |align="center"| 2 |align="center"| 5,92 |align="right"| {{convert|4104|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|67.0|mi|km|abbr=on}} |- | Robert M. White | Amerikaanse Lugmag | 1957 |align="center"| 16 |align="center"| 1 |align="center"| 0 |align="center"| 6,04 |align="right"| {{convert|4092|mph|km/h|0|abbr=on}} |align="right"| {{convert|59.6|mi|km|abbr=on}} |- |} ^† Sterf in ongeluk met X-15-3<br> ^†† Sterf in 'n groepformasie-ongeluk op 8 Junie 1966. == Spesifikasies == [[Lêer:North American X-15 3-view.svg|regs|300px|duimnael|Drieaansigskets]] [[Lêer:North American X-15 Cutdrawing.jpg|duimnael|X-15-deursnitskets]] Ander konfigurasies sluit die Reaction Motors XLR11 toegeruste X-15 en die langer weergawe in. {{Aircraft specs |ref=<ref name=X15FlightLog/><!-- reference --> |prime units?=imp <!-- Algemene eienskappe --> |crew=Een |length ft=49 |length in=2 |length note= |span ft=22 |span in=4 |span note= |height ft=13 |height in=1 |height note= |wing area sqft=200 |empty weight lb=14600 |empty weight note= |gross weight lb=33500 |more general= <!-- Powerplant --> |eng1 number=1 |eng1 name=[[Reaction Motors XLR99]]-RM-2 |eng1 type=[[Liquid-propellant rocket|liquid-fuelled]] [[rocket engine]] |eng1 lbf=70400 |more power= <!-- Performance --> |max speed mph=4520 |max speed mach=<!-- supersonic aircraft --> |range miles=280 |ceiling ft=354330 |climb rate ftmin=60000 |thrust/weight=2.07 |more performance= }} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eksperimentele vliegtuie]] qznxccwwjnt8ju8yjy3e5z2ma8dkc70 0 454150 2923016 2841089 2026-08-08T00:06:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923016 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo Global Sumud Flotilla.svg|duimnael|Logo]] Die '''Globale Sumud-flottielje''' ('''GSF'''; [[Arabies]]: أسطول الصمود العالمي, geromaniseer: Usṭūl aṣ-Ṣumūd al-ʿĀlamī), soms na verwys as die '''Globale Vryheidsflottielje'''<ref>{{Cite news |date=8 September 2025 |title=Global Freedom Flotilla: Gaza-bound Flotilla Reaches Tunisia En-route to Break Israeli siege |url=https://www.palestinechronicle.com/global-freedom-flotilla-gaza-bound-flotilla-reaches-tunisia-en-route-to-break-israeli-siege/ |access-date=9 September 2025 |work=The Palestine Chronicle}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 September 2025 |title=Gulf ship to join aid flotilla against Israel's Gaza blockade |url=https://www.newarab.com/news/gulf-ship-join-aid-flotilla-against-israels-gaza-blockade |access-date=9 September 2025 |work=The New Arab |archive-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913193805/https://www.newarab.com/news/gulf-ship-join-aid-flotilla-against-israels-gaza-blockade |url-status=dead }}</ref> (أسطول الحرية العالمي, Usṭūl al-Ḥurriyya al-ʿĀlamī), was 'n internasionale, burgerlike samelewing-geleide [[flottielje|maritieme inisiatief]] wat middel 2025 van stapel gestuur is, wat gepoog het om die Israeliese blokkade van die [[Gazastrook|Gasastrook]] te breek, maar is gedwarsboom deurdat dit deur Israeliese magte onderskep is. Dit is vernoem na ṣumūd, Arabies vir 'standvastigheid' of 'veerkragtigheid'.<ref>Instagram, The Global Sumud Flotilla, [[Greta Thunberg]], gretathunberg, 10 Augustus 2025, besoek 10 Augustus 2025</ref> Die inisiatief het in Julie 2025 ontstaan, [[Thiago Ávila]], [[Greta Thunberg]], en ander aktiviste georganiseer deur die Freedom Flotilla Coalition, Global Movement to Gaza, Maghreb Sumud Flotilla en Sumud Nusantara, tydens die [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa-oorlog]]. Die flottielje het uit meer as 40 vaartuie met [[Lys van deelnemers aan die Global Sumud-flottielje|500 deelnemers]] van meer as 44 lande bestaan, wat dit die grootste burgerlik-geleide konvooi van sy soort in die geskiedenis maak. Sommige pogings om die Israeliese blokkade te breek, was suksesvol voor 2010, maar sedertdien is skepe onderskep of aangeval deur Israeliese magte, insluitend 'n aanval deur [[hommeltuig|hommeltuie]] in Mei 2025 en onderskeppings in internasionale waters in Junie en Julie 2025. Vanaf 1 Oktober 2025 het flottieljekonvooie hommeltuigaanvalle aangemeld, en vlootvaartuie is gestuur om hulp te verleen. Teen vroeg op 3 Oktober het Israel alle vaartuie van die flottielje onderskep.<ref>{{Cite web |last=McCready |first=Alastair |title=Last boat in Gaza humanitarian flotilla intercepted by Israel |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/3/israel-dismantles-gaza-humanitarian-flotilla-but-one-boat-sails |date=2025-10-03 |access-date=2025-10-03 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> Die flottielje het laat Augustus 2025 begin seil met afvaardigings en konvooie wat Otranto, [[Genua]] en [[Barcelona]] verlaat het, gevolg deur Catania, Syros en [[Tunis]] vroeg in September. Sommige konvooie het aanvanklik tydelike onderbrekings en vertraagde vertrekte in die gesig gestaar as gevolg van sterk winde en 'n aansienlike storm. Op 3 September het die Italiaanse konvooi [[Sisilië]] bereik en Tunisiese skepe het by [[Tunis]] begin versamel. Vier dae later het 'n deel van die Spaanse konvooi in Noord-Tunisië aangekom, waar in die vroeë oggendure van 9 September 'n brand op een van die hoofskepe uitgebreek het, vermoedelik 'n [[hommeltuig]]aanval. 'n Tweede brandaanval is die volgende nag op 'n ander vaartuig aangemeld. Op 19 September het die Spaanse en Tunisiese konvooie, nadat hulle in Sisilië saamgesmelt het, vertrek op pad na [[Griekeland]]. Op 22 September het die Griekse konvooi toe van Milos vertrek op pad na [[Kreta]] en die volgende dag aangekom. Op die nag van 24 September is elf skepe deur hommeltuie aangeval. Op 28 September, met die konvooie saamgesmelt in Kreta, het die flottielje vertrek om sy reis na Gasa voort te sit. Teen 2 Oktober het die Israeliese vloot die meeste van die skepe van die flottielje onderskep en honderde mense aangehou.<ref name="Nicholls">{{Cite web |last=Nicholls |first=Catherine |date=2025-10-02 |title=Israel intercepts almost all flotilla vessels trying to reach Gaza |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-gaza-flotilla-10-02-25 |access-date=2025-10-02 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Die inisiatief het steun ontvang van meer as 'n dosyn ministers van buitelandse sake, Italiaanse politici en politieke partye, LP's in [[Spanje]] en [[Portugal]], die president van [[Colombia]], Gustavo Petro, en die VN se spesiale rapporteur oor die besette Palestynse gebiede, Francesca Albanese. In teenstelling hiermee het die Israeliese minister van nasionale veiligheid, Itamar Ben-Gvir, beweer dat deelnemers as [[terrorisme|terroriste]] gevange geneem moet word, en die Israeliese ministerie van buitelandse sake het belowe om die flottielje te stop. In reaksie op aanvalle op die flottielje het die Italiaanse ministerie van verdediging Italiaanse vlootskepe gestuur om die flottielje te help, en die Spaanse premier [[Pedro Sánchez]] het 'n Spaanse vlootvaartuig gestuur in geval van 'n reddingsoperasie. Met die vlootskepe wat terugtrek namate die flottielje nader aan Gasa gekom het, het die Ministerie van Nasionale Verdediging van Turkye bevestig dat dit sal voortgaan om die veiligheid van die flottielje te verseker indien nodig. Die [[Europese Kommissie]] het verklaar dat dit nie hulpflotieljies na Gasa ondersteun nie. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Midde-Ooste]] [[Kategorie:Gasastrook]] [[Kategorie:Israel]] [[Kategorie:Staat Palestina]] lhs06ky4vb65gha3fdbzv7saswlm8ho 0 454630 2922934 2892423 2026-08-07T13:52:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922934 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = David Ball | beeld = David Ball of Soft Cell 1983 (cropped).jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = David Ball in 1983 | agtergrondkleur = | geboortenaam = David James Ball | alias = Heintje | geboortedatum = 3 Mei 1959 | geboorteplek = Chester, Cheshire, Engeland | oorsprong = <!-- Let wel: nie vir individue. Uitsondering as geboortedatum nie beskikbaar --> | sterfdatum = {{SDEO|2025|10|22|1959|05|3|df=yes}} | sterfplek = [[Londen]] | genre = | beroep = | instrument = [[Sintetiese klavier]], stem | jare_aktief = 1977-2025 | etiket = Some Bizzare Records | assosiasies = Soft Cell en The Grid | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''David James Ball''' ([[3 Mei]] [[1959]] – [[22 Oktober]] [[2025]]) was 'n Britse vervaardiger en elektroniese [[musikant]]. Hy het in groepe soos Soft Cell en the Grid gespeel, en saamgewerk met ander vervaardigers, insluitend Ingo Vauk en Chris Braide. Hy word gewoonlik as '''Dave Ball''' op plateomslae aangedui. ==Lewe en loopbaan== David James Ball is op 3 Mei 1959 in Chester, [[Cheshire]], [[Engeland]] gebore, en is later aangeneem en grootgemaak in [[Blackpool]].<ref name="sohoradio">[https://www.mixcloud.com/sohoradio/back-to-the-phuture-12092018/ Soho Radio - ''Back to the Phuture'', interview with David Ball] (12 September 2018),Mixcloud</ref> Hy het aan die Arnold Skool gestudeer voordat hy kuns aan die Leeds Polytechnic gestudeer het, waar hy Marc Almond ontmoet het;<ref name="Rimmer">Rimmer, Dave (2003) ''New Romantics: The Look'', Omnibus Press, {{ISBN|978-0-7119-9396-9}}, bl. 110</ref> hulle het die sinthpop-duo Soft Cell in 1978 gevorm, en die groep het tot 1984 bestaan.<ref name="Ruhlmann">Ruhlmann, William "[{{Allmusic|class=artist|id=p35001|pure_url=yes}} Dave Ball Biography]", Allmusic, besoek 22 Januarie 2010</ref> In 1983, terwyl hy saam met die groep was, het hy 'n solo-album, ''In Strict Tempo'', vrygestel, waarop Gavin Friday, Genesis P-Orridge en Virginia Astley gespeel het.<ref name="Ruhlmann" /><ref name="neal">Neal, Charles (1987) ''Tape delay: confessions from the eighties underground'', SAF, {{ISBN|978-0-946719-02-0}}</ref> Later het hy saam met P-Orridge gewerk aan die klankbaan vir die Wes-Duitse film ''Decoder'', wat ook ander Some Bizzare-kunstenaars bevat het. Nadat Soft Cell ontbind het, het Ball 'n nuwe groep, Other People, saam met sy destydse vrou Gini Hewes<ref name="virginia">[https://virginia-ptv.bandcamp.com/ "Blue Pyramid" by Virginia], Bandcamp</ref> (wat voorheen saam met Almond in Marc and the Mambas gewerk het) en Andy Astle gestig, maar hulle het slegs een enkelsnit, "Have a Nice Day", vrygestel.<ref name="otherpeople">''Smash Hits,'' 6 Desember 1984, [https://www.flickr.com/photos/51106326@N00/13514902873/in/album-72157643166584224/ "Like Punk Never Happened - a Smash Hits archive"] by Brian McCloskey, Flickr</ref> In die laat 1980's het hy nog 'n kortstondige groep, English Boy on the Loveranch, saam met Nick Sanderson en Jamie Jones gestig, waar hy twee hoë-NRG-enkelsnitte, "''The Man in Your Life''" en "''Sex Vigilante''", vrygestel het.<ref name="loveranch">[https://www.discogs.com/artist/19753-English-Boy-On-The-Loveranch English Boy On The Loveranch - Discography], Discogs</ref> Hy was ook deel van Psychic TV, waar hy aan die versamelalbums Jack the Tab en Tekno Acid Beat gewerk het, waar hy Richard Norris ontmoet het (hulle het die snit "''Meet Every Situation Head On''" saam as M.E.S.H. opgeneem) en met wie hy later die Grid gestig het.<ref>[https://www.prsformusic.com/m-magazine/features/interview-richard-norris/ "Richard Norris,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251119014506/https://www.prsformusic.com/m-magazine/features/interview-richard-norris |date=19 November 2025 }} by Jim Ottewill, prsformusic.com (15 Julie 2014)</ref><ref>[https://www.discogs.com/release/470019-Non-Stop-Ecstatic-Dancing/images Images for Soft Cell - Non Stop Ecstatic Dancing] (images of CD booklet), Discogs</ref> met enkelsnitte soos ''Floatation, A Beat Called Love'' en ''Swamp Thing''. Ball het in 2001 met Almond herenig in Soft Cell en die nuwe album ''Cruelty Without Beauty'' vrygestel.<ref name="Rimmer" /><ref name="Flick">Flick, Larry (2002) "Almond's Joy", ''The Advocate'', 29 Oktober 2002, bl. 64</ref> In 2010 het hy die groep Nitewreckage saam met Celine Hispiche, Rick Mulhall en Terry Neale gestig. Hul debuutalbum, ''Take Your Money and Run'', is op 6 Junie 2011 op Alaska Sounds vrygestel, met die enkelsnit "''Solarcoaster''" wat dit voorafgegaan het. Die album is saamgeproduseer en gemeng deur Martin Rushent. In 2016 het Ball en die klassieke pianis Jon Savage saamgewerk aan die eksperimentele elektroniese album ''Photosynthesis''.<ref name="savage">{{cite web|url=https://www.chaoscontrol.com/david-ball-jon-savage/|title=Interview with David Ball about PHOTOSYNTHESIS|author=Bob Gourley|publisher=Chaos Control|date=13 November 2016|access-date=21 Maart 2022}}</ref> In 2018 het Soft Cell nog 'n hereniging vir 'n laaste lewendige vertoning gesien, ter viering van hul 40ste herdenking sedert die duo se vorming.<ref name="final">[https://www.theguardian.com/music/2018/feb/21/soft-cell-marc-almond-dave-ball-farewell-concert-the-o2-arena-london Soft Cell to reunite for last ever show], [[The Guardian]] (21 Februarie 2018)</ref> Ball het ook as vervaardiger gewerk, met Vicious Pink Phenomena (wat as 'n agtergrondduo vir die vroeë Soft Cell begin het), die Virgin Prunes en die Rose McDowall-syprojek ''Ornamental'' in die 1980's,<ref name="neal" /> en later met [[Kylie Minogue]], Gavin Friday en Anni Hogan.<ref name="savage"/><ref name="anni">[https://pleasekillme.com/anni-hogan/ "Anni Hogan: the super solo collaborationist,"] by Robert Gourley, PleaseKillMe.com (11 November 2019)</ref> Hy het ook remixes vir kunstenaars en groepe soos [[David Bowie]],<ref name="Hoffman">Hoffman, Wayne (2002) "After Nearly 20 years, Soft Cell Returns With a New Set on SpinArt", ''Billboard'', 12 Oktober 2002, bl. 13</ref> [[Vanessa-Mae]] en Erasure gedoen (baie remixes is ook met Norris as die Grid gemaak). Ball het ook saam met Friday gewerk aan 'n weergawe van Suicide se "''Ghost Rider''" vir die ''Alan Vega 70th Birthday Limited Edition EP''-reeks.<ref>[https://gavinfriday.com/2010/06/06/gavin-friday-and-dave-ball-single-ghostrider-download-now/ Gavin Friday and Dave Ball single ‘Ghostrider’ – download now – Gavin Friday – Official Site]</ref> Ball is op 22 Oktober 2025 vreedsaam in sy slaap by sy huis oorlede.<ref>{{cite news |last=Beaumont-Thomas |first=Ben |date=23 October 2025 |title=Dave Ball, hitmaker as one half of Soft Cell, dies aged 66 |url=https://www.theguardian.com/music/2025/oct/23/dave-ball-hitmaker-as-one-half-of-soft-cell-dies-aged-66 |access-date=23 Oktober 2025 |work=The Guardian}}</ref> ==Diskografie== *''In Strict Tempo'' (1983), Some Bizzare, Phonogram *''Photosynthesis'' (with Jon Savage) (2016), Cold Spring == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ball, David}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Engelse kunstenaars]] [[Kategorie:Engelse musici]] mtxqylx9ndh7it62bwjzpg9hbrpi1ug 0 455963 2923002 2921310 2026-08-07T21:00:31Z SpesBona 2720 Bygewerk & Hersien 2923002 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Gonzalo Bareiro]] (35)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Sergio Alvarenga]] (128)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rodrigo Llamosas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.urp.org.py }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1971 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1971 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1971 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die aan natuurlike hulpbronne ryke land het veral Argentyne, Britte en Franse in die [[mynbou]] gewerk; hulle het rugby in Paraguay help vestig.<ref name="Bath72">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}</ref> In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) beslis. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. Eers in die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die hoofstad [[Asunción]] se Botaniese Tuin gespeel en vir nog wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. Sedertdien is rugby in Paraguay veral deur afstammelinge van die Europese immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref name="Le Monde">{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/blog/contre-pied/2023/09/16/le-rugby-mondial-vu-dailleurs-3-nicolas-caceres-paraguay-nous-vivons-une-periode-qui-ressemble-a-celle-qua-vecue-largentine-dans-les-annees-1980/ |title=Le rugby mondial vu d’ailleurs (3) Nicolas Caceres (Paraguay) : « Nous vivons une période qui ressemble à celle qu’a vécue l’Argentine dans les années 1980. » |publisher=Le Monde |author=Olivier Villepreux |date=16 September 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later is die beheerliggaam Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' vir die eerste keer beslis.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://de.scribd.com/document/580087508/Rugby-en-Paraguay |title=Historia del Rugby en Paraguay |publisher=Scribd, Inc. |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Eweneens het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. In 1980 het die [[Springbokke]] se eerste Suid-Amerikaanse toer in Asunción met ’n nieamptelike toetswedstryd teen die Paraguane afgeskop, wat die Suid-Afrikaners met 84–6 gewen het; vir die gashere was dit die eerste wedstryd teen ’n nie-Suid-Amerikaanse span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/346 |title=1980 South Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die Suid-Afrikaners gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1985 het die Paraguane met ’n 9–9-gelykop teen Uruguay hul beste uitslag in dié tyd teen dié teenstander aangeteken. In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die 1980’s af is die Paraguaanse rugby nie net sterk deur die buurland Argentinië beïnvloed nie, maar ook deur Frankryk, aangesien die [[Franse Rugbyfederasie]] met Jean-Pierre Juanchich ’n voltydse hoofafrigter vir die nasionale span beskikbaar gestel het.<ref name="Bath72" /> Juanchich was vroeër vir die Chileense nasionale span verantwoordelik en het daarna die leisels van beide Paraguay se junior- en seniorspan oorgeneem.<ref name="Le Monde" /> In 1988 het die Paraguane met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] tydens hulle Suid-Amerikaanse toer die eerste Europese span vir ’n nieamptelike toetswedstryd gehuisves en hulle is met 106–12 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/467 |title=1988 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In dieselfde jaar is hulle deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrika]] (nou [[Namibië]]) met 0–110 verneder; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In Oktober 1988 was die Paraguaanse beheerliggaam in Asunción een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR); die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> In April 1989 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword.<ref name="Wêreldrugby" /> Ná die Brasiliane se terugkeer na die toernooi het die Paraguane die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1989 slegs in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap. Nadat die span in 1991 die vierde plek beklee het, het hulle in 1993 ná hulle eerste oorwinning oor Chili ooit die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien. Die Paraguane het met hul uitslag egter nie die volgende rondte gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering het Paraguay nederale teen beide Chili en Uruguay gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders, slegs teen Brasilië was die span suksesvol.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend sou wees nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Australië]]r [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Paraguane telkens deur Brasilië verslaan is, terwyl hulle Colombia geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In [[2024 midjaarrugbytoetsreeks|2024]] het die span vir die eerste keer aan ’n midjaarrugbytoetsreeks deelgeneem en beide [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste amptelike toetswedstryde teen nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het Paraguay in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die beheerliggaam kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash; truiborge is die Paraguaanse biermerk Munich Ultra<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.com.py/empresariales/2024/11/12/munich-ultra-renueva-con-la-union-de-rugby/ |title=Munich Ultra renueva con la Unión de Rugby |publisher=ABC Color |date=12 November 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> en die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Amper al die tuiswedstryde van die Paraguaanse nasionale rugbyspan word in die metropolitaanse gebied van [[Asunción]], dié land se hoofstad, aangebied. In dié metropolitaanse gebied word veral die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] net buite die hoofstad met ’n kapasiteit van sowat 3&nbsp;000 en verskeie stede in Asunción gebruik; vroeër is ook wedstryde by die Colegio San José, die Estadio General Pablo Rojas en die Club Universitario de Asunción gespeel. Die Estadio Héroes de Curupayty is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 38 van sy 136 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 27,94%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 34 || 13 || 21 || 0 || 38,24 |- | {{CHIru}} || 28 || 1 || 27 || 0 || 3,57 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 27 || 0 || 26 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''136''' || '''38''' || '''97''' || '''1''' || '''27,94''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Bareiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Rafael Bareiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Francisco Bareiro]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gonzalo Bareiro]] * || 2011–2025 || 35 |- | {{0}}2 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || 29 |- | {{0}}3 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || 24 |- | {{0}}4 || [[Juan González]] || 2018–2025 || 22 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || 21 |- | {{0}}6 || [[Carlos Bareiro]] || 2012–2019 || 21 |- | {{0}}7 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 21 |- | {{0}}8 || [[Ariel Nuñez]] * || 2019–2025 || 19 |- | {{0}}9 || [[Mariano Garcete]] * || 2018–2025 || 19 |- | 10 || [[Daniel Cabral]] * || 2017–2025 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 128 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || {{0}}93 |- | {{0}}3 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || {{0}}76 |- | {{0}}4 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}66 |- | {{0}}5 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || {{0}}61 |- | {{0}}6 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}61 |- | {{0}}7 || [[Vicente Amigo]] || 2012–2012 || {{0}}45 |- | {{0}}8 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}43 |- | {{0}}9 || [[Diego Urrutia]] || 2004–2008 || {{0}}40 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 30 punte elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2013 || 11 |- | {{0}}2 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Diego Urrutia]] || 2005–2008 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[José Lezcano]] || 2012–2015 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Rafael Boccia]] || 2001–2008 || {{0}}6 |- | {{0}}8 || [[Francisco Bareiro]] || 2015–2025 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Gerard Cuttier]] || 2010–2015 || {{0}}5 |- | 10 || [[David Sueldo]] || 2003–2005 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Paraguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.abc.com.py/tag/rugby/ Paraguaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/paraguay/ Paraguay op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] eluwj2p5btyg9sdigv6rvulj5dez4v4 2923006 2923002 2026-08-07T21:30:29Z SpesBona 2720 Herbewoord 2923006 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Gonzalo Bareiro]] (35)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Sergio Alvarenga]] (128)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rodrigo Llamosas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.urp.org.py }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1971 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1971 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigterslid van CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR).<ref name="SAR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1971 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]] en [[Uruguay]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2026/03/10/focus-for-super-rugby-americas-expansion/ |title=Focus for Super Rugby Americas Expansion |publisher=Americas Rugby News |date=10 Maart 2026 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die aan natuurlike hulpbronne ryke land het veral Argentyne, Britte en Franse in die [[mynbou]] gewerk; hulle het rugby in Paraguay help vestig.<ref name="Bath72">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}</ref> In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) beslis. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. Eers in die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die hoofstad [[Asunción]] se Botaniese Tuin gespeel en vir nog wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. Sedertdien is rugby in Paraguay veral deur afstammelinge van die Europese immigrante gespeel en ook daarna is dit veral deur die hoërklas beoefen.<ref name="Le Monde">{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/blog/contre-pied/2023/09/16/le-rugby-mondial-vu-dailleurs-3-nicolas-caceres-paraguay-nous-vivons-une-periode-qui-ressemble-a-celle-qua-vecue-largentine-dans-les-annees-1980/ |title=Le rugby mondial vu d’ailleurs (3) Nicolas Caceres (Paraguay) : « Nous vivons une période qui ressemble à celle qu’a vécue l’Argentine dans les années 1980. » |publisher=Le Monde |author=Olivier Villepreux |date=16 September 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later is die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar is die nasionale kampioenskap ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' vir die eerste keer beslis.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://de.scribd.com/document/580087508/Rugby-en-Paraguay |title=Historia del Rugby en Paraguay |publisher=Scribd, Inc. |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Eweneens het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met [[Suid-Afrika]] geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. In 1980 het die [[Springbokke]] se eerste Suid-Amerikaanse toer in Asunción met ’n nieamptelike toetswedstryd teen die Paraguane afgeskop, wat die Suid-Afrikaners met 84–6 gewen het; vir die gashere was dit die eerste wedstryd teen ’n nie-Suid-Amerikaanse span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/346 |title=1980 South Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die Suid-Afrikaners gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1985 het die Paraguane met ’n 9–9-gelykop teen Uruguay hul beste uitslag in dié tyd teen dié teenstander aangeteken. In dieselfde jaar het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die 1980’s af is die Paraguaanse rugby nie net sterk deur die buurland Argentinië beïnvloed nie, maar ook deur Frankryk, aangesien die [[Franse Rugbyfederasie]] met Jean-Pierre Juanchich ’n voltydse hoofafrigter vir die nasionale span beskikbaar gestel het.<ref name="Bath72" /> Juanchich was vroeër vir die Chileense nasionale span verantwoordelik en het daarna die leisels van beide Paraguay se junior- en seniorspan oorgeneem.<ref name="Le Monde" /> In 1988 het die Paraguane met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] tydens hulle Suid-Amerikaanse toer die eerste Europese span vir ’n nieamptelike toetswedstryd gehuisves en hulle is met 106–12 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/467 |title=1988 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In dieselfde jaar is hulle deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Suidwes-Afrika]] (nou [[Namibië]]) met 0–110 verneder; dié wedstryd is ook nie as ’n toetswedstryd geag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1828 |title=1988 South West Africa tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In Oktober 1988 was die URP in Asunción een van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (''Confederación Sudamericana de Rugby'', “Suid-Amerikaanse Rugbykonfederasie”; nou [[Suid-Amerika Rugby]], SAR) se stigterslede; die ander was [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]], [[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]] en [[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]].<ref name="SAR" /> In April 1989 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword.<ref name="Wêreldrugby" /> Ná die Brasiliane se terugkeer na die toernooi het die Paraguane die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1989 slegs in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap. Nadat die span in 1991 die vierde plek beklee het, het hulle in 1993 ná hulle eerste oorwinning oor Chili ooit die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien. Die Paraguane het met hul uitslag egter nie die volgende rondte gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering het Paraguay nederale teen beide Chili en Uruguay gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders, slegs teen Brasilië was die span suksesvol.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend sou wees nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Australië]]r [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie, die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is ook eers in 2022 weer beslis. In Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die hervatte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 het die sterker spanne Argentinië, Chili en Uruguay nie deelgeneem nie, waarby die Paraguane telkens deur Brasilië verslaan is, terwyl hulle Colombia geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2022 |title=Sudamericano de Rugby 2022 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2023 |title=Sudamericano de Rugby 2023 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In [[2024 midjaarrugbytoetsreeks|2024]] het die span vir die eerste keer aan ’n midjaarrugbytoetsreeks deelgeneem en beide [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste amptelike toetswedstryde teen nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het Paraguay in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde, wat gelyktydig as Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap geag is, teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die beheerliggaam kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash; truiborge is die Paraguaanse biermerk Munich Ultra<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.com.py/empresariales/2024/11/12/munich-ultra-renueva-con-la-union-de-rugby/ |title=Munich Ultra renueva con la Unión de Rugby |publisher=ABC Color |date=12 November 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> en die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Amper al die tuiswedstryde van die Paraguaanse nasionale rugbyspan word in die metropolitaanse gebied van [[Asunción]], dié land se hoofstad, aangebied. In dié metropolitaanse gebied word veral die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] net buite die hoofstad met ’n kapasiteit van sowat 3&nbsp;000 en verskeie stede in Asunción gebruik; vroeër is ook wedstryde by die Colegio San José, die Estadio General Pablo Rojas en die Club Universitario de Asunción gespeel. Die Estadio Héroes de Curupayty is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 38 van sy 136 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 27,94%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 34 || 13 || 21 || 0 || 38,24 |- | {{CHIru}} || 28 || 1 || 27 || 0 || 3,57 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 27 || 0 || 26 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''136''' || '''38''' || '''97''' || '''1''' || '''27,94''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer tweede en drie keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Bareiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Rafael Bareiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Francisco Bareiro]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gonzalo Bareiro]] * || 2011–2025 || 35 |- | {{0}}2 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || 29 |- | {{0}}3 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || 24 |- | {{0}}4 || [[Juan González]] || 2018–2025 || 22 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || 21 |- | {{0}}6 || [[Carlos Bareiro]] || 2012–2019 || 21 |- | {{0}}7 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 21 |- | {{0}}8 || [[Ariel Nuñez]] * || 2019–2025 || 19 |- | {{0}}9 || [[Mariano Garcete]] * || 2018–2025 || 19 |- | 10 || [[Daniel Cabral]] * || 2017–2025 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 128 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || {{0}}93 |- | {{0}}3 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || {{0}}76 |- | {{0}}4 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}66 |- | {{0}}5 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || {{0}}61 |- | {{0}}6 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}61 |- | {{0}}7 || [[Vicente Amigo]] || 2012–2012 || {{0}}45 |- | {{0}}8 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}43 |- | {{0}}9 || [[Diego Urrutia]] || 2004–2008 || {{0}}40 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 30 punte elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2013 || 11 |- | {{0}}2 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Diego Urrutia]] || 2005–2008 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[José Lezcano]] || 2012–2015 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Rafael Boccia]] || 2001–2008 || {{0}}6 |- | {{0}}8 || [[Francisco Bareiro]] || 2015–2025 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Gerard Cuttier]] || 2010–2015 || {{0}}5 |- | 10 || [[David Sueldo]] || 2003–2005 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Paraguaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] * {{es}} [https://www.abc.com.py/tag/rugby/ Paraguaanse rugbynuus] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/paraguay/ Paraguay op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 8txt5po4v7s6l3s5el1m02lkizlfq0i 3 458094 2923050 2913902 2026-08-08T10:21:41Z Gaius le Roux 203341 /* Vertaling van Engelse kleurterme */ nuwe afdeling 2923050 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC) == Lugvaartterme == {{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC) == Ek het...ek het...ek het... == Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie. Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou. :::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}} :Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC) == Vertaling van Engelse kleurterme == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC) i7rn20grn0f1dqteql0lh424o9e23u1 2 458321 2922923 2917615 2026-08-07T13:31:36Z VamuhleOmuhle 203624 Alle inhoud uit bladsy verwyder 2922923 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 458510 2923017 2881474 2026-08-08T00:58:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923017 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Greece_National_Football_Team.svg|150px]] | klubnaam = Griekeland | vollenaam = Griekse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Ethniki'' (Die Nasionale)<br/>''Galanolefki'' (Die Azuur en Wit)<br/>''Piratiko'' (Die Pirateskip) | stigting = | stadion = | kapasiteit = | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|Serwië}} Ivan Jovanović | kaptein = Anastasios Bakasetas | patroon_b1 = _gre24h | patroon_ra1 = _nikevapor4w | patroon_sh1 = _nikevapor4w | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = FFFFFF | skouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _gre24a | patroon_b2 = _gre24a | patroon_ra2 = _gre24a | patroon_sh2 = _gre24a | patroon_so2 = | linkerarm2 = 0000FF | liggaam2 = 0000FF | regterarm2 = 0000FF | broek2 = 0000FF | kouse2 = 0000FF |konfederasie=[[UEFA]]|beheerliggaam=''Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία'' (Helleniese Sokkerfederasie)}} Die '''Griekse nasionale sokkerspan''' ([[Grieks]]: Εθνική Ελλάδας, <small>geromaniseer:</small> ''Ethniki Elladas'') verteenwoordig [[Griekeland]] in internasionale manssokkerwedstryde en word beheer deur die Griekse Sokkerfederasie, die beheerliggaam vir sokker in Griekeland. Griekeland is een van slegs tien nasionale spanne wat al as [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioene]] gekroon is. Griekeland se eerste verskyning in ’n groot toernooi was by Europese Kampioenskap in 1980, waar hulle in die groepfase uitgeskakel is. Hulle kwalifisering vir die destydse agt-span Europese Kampioenskap het hulle ’n plek onder die top agt Europese sokkernasies van daardie jaar besorg. Griekeland het eers weer vir ’n groot toernooi gekwalifiseer by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994 FIFA Wêreldbeker]], en ná ’n onoorwonne kwalifiseringsveldtog het hulle swak gevaar in die eindtoernooi, waar hulle al drie groepwedstryde verloor het sonder om ’n doel aan te teken. Die Europese Kampioenskap van 2004, die Euro 2004, is die hoogtepunt in Griekeland se sokkergeskiedenis, ’n toernooi met 16 spanne wat hulle gewen het nadat hulle die gasheer [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] met 1–0 in die eindstryd by die [[Estádio da Luz]] geklop het. Voor die toernooi is hulle as buitestaanders beskou, maar Griekeland het sommige van die gunstelinge in die kompetisie verslaan, insluitend die verdedigende Europese kampioene [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]], en gasheer Portugal twee keer (in die openingswedstryd en weer in die eindstryd).<ref>{{cite web|url=http://www.eifsoccer.com/euro-2016/revisiting-greece-euro-2004-true-underdog-story/|title=Revisiting Greece in Euro 2004: A True Underdog Story|date=8 August 2021|publisher=eifsoccer.com}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/euro_2004/3867133.stm|title=Greatest Euro shock ever?|date=5 July 2004|publisher=BBC|access-date=5 July 2004}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/portugal/1466245/Greece-shock-football-world-with-Euro-win.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/portugal/1466245/Greece-shock-football-world-with-Euro-win.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Greece shock football world with Euro win|work=The Telegraph|date=5 July 2004 |access-date=5 July 2004}}{{cbignore}}</ref> Hulle oorwinning het hulle ’n plek in die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005 FIFA Konfederasiebeker]] besorg. In die dekade ná die 2004-oorwinning het Griekeland vir die eindtoernooie van byna alle groot kompetisies waarvoor hulle ingeskryf het, gekwalifiseer, met die uitsondering van een. Hulle het die kwarteindronde van UEFA Euro 2012 en die ronde van 16 by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 FIFA Wêreldbeker]] bereik. Gedurende daardie tydperk het hulle vir byna vier maande nie in die top 20 van die FIFA-wêreldranglys geval nie, en het ’n hoogste posisie van agtste in die wêreld bereik tussen April en Junie 2008, asook in Oktober 2011. Sedert 2014 het Griekeland nie weer aan die eindfase van enige groot toernooi deelgeneem nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Greece national association football team}} {{Portaalbalk|Sport|Griekeland|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Griekeland]] 88tqv1168uxpkj9ojcybeefqpcp0yd4 2 458548 2922936 2922399 2026-08-07T14:14:50Z VamuhleOmuhle 203624 2922936 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|Bursera graveolens sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van Suid-Amerika, word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in Peru, Ecuador en ander dele van Suid- en Sentraal-Amerika, insluitend Colombia, Guatemala en Mexico.<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om: Maak negatiewe energie skoon en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan  sacredceremony.co+1 Verbeter meditasie, gebed of kreatiewe fokus  optimistdaily.com Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai. == verwysings == nk9l5ti625g4epzvetjjgrzi79z4dum 2922937 2922936 2026-08-07T14:58:11Z VamuhleOmuhle 203624 2922937 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|Bursera graveolens sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van Suid-Amerika, word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in Peru, Ecuador en ander dele van Suid- en Sentraal-Amerika, insluitend Colombia, Guatemala en Mexico.<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan  Verbeter meditasie, gebed of kreatiewe fokus. Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai. == verwysings == 30tgfaxb7u4lwnszvkidq1w7blzycex 2923047 2922937 2026-08-08T09:43:18Z VamuhleOmuhle 203624 2923047 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|Bursera graveolens sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van Suid-Amerika, word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in Peru, Ecuador en ander dele van Suid- en Sentraal-Amerika, insluitend Colombia, Guatemala en Mexico.<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan  Verbeter meditasie, gebed of kreatiewe fokus. Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> == Bewaringstatus == == Verwysings == r9e332lkc1nj1e7xbg0rz060mi1vz4d 2923048 2923047 2026-08-08T09:46:59Z VamuhleOmuhle 203624 2923048 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|Bursera graveolens sonder blare.]] = ''Bursera graveolens'' = '''''Bursera graveolens''''', algemeen bekend as palo santo, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van [[Suid-Amerika]], word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in [[Peru]], Ecuador en ander dele van Suid- en [[Sentraal-Amerika]], insluitend [[Colombia]], Guatemala en [[Meksiko|Mexico]].<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}</ref> == Samestelling == '''''Bursera graveolens''''' (palo santo) bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan  Verbeter meditasie, gebed of kreatiewe fokus. Die Quechua-mense noem dit Sisaya, wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> == Bewaringstatus == == Verwysings == mtfyinfywxohiia6ux25s0z4v3fqi7l 0 462097 2923040 2908255 2026-08-08T05:48:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923040 wikitext text/x-wiki '''Ina Paarman''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] kookboekskrywer, kosdeskundige, [[entrepreneur]] en voormalige dosent in huishoudkunde. Sy is die stigter van Ina Paarman's Kitchen, 'n voedselvervaardigingsmaatskappy wat [[Spesery|speserye]], [[Sous|souse]], bakmengsels en ander voedselprodukte vervaardig en internasionaal versprei. Haar naam het oor dekades heen sterk met Suid-Afrikaanse huiskos, kookonderrig en voedselpublikasies geassosieer geraak.<ref>https://paarman.co.za/pages/about |title=About Us ,''The Story of Ina Paarman's Kitchen'', Ina Paarman's Kitchen, besoek 30 Mei 2026</ref> == Loopbaan == Paarman het as onderwyser en dosent in huishoudkunde opgelei. Volgens haar maatskappyprofiel het sy reeds op 21-jarige ouderdom as huishoudkundedosent gekwalifiseer en later vir verskeie jare aan die destydse Kaapse Technikon klas gegee.<ref>https://paarman.co.za/blogs/news/trust-ina-paarmans-recipes ''Why can I trust Ina Paarman's recipes''? Ina Paarman's Kitchen, 16 April 2025, besoek 30 Mei 2026</ref> Benewens haar akademiese loopbaan was sy voedselredakteur van ''[[Die Burger]]'' en later van die tydskrif ''Femina''. Sy het ook as aanbieder van kookprogramme op Suid-Afrikaanse televisie opgetree.<ref>https://paarman.co.za/blogs/news/trust-ina-paarmans-recipes ''Why can I trust Ina Paarman's recipes?'' Ina Paarman's Kitchen, 16 April 2025, 30 Mei 2026</ref> In 1982 het Paarman 'n kookskool vanuit 'n omgeboude motorhuis by haar woning in [[Kaapstad]] begin. Die onderneming het geleidelik gegroei en teen die laat 1980's 'n gevestigde kookopleidingsentrum geword.<ref>https://paarman.co.za/pages/about About Us, The Story of Ina Paarman's Kitchen, Ina Paarman's Kitchen 30 Mei 2026</ref> == Ina Paarman's Kitchen == Teen 1990 het die kookskool ontwikkel tot 'n voedselvervaardigingsonderneming. Paarman se seun, Graham Paarman, het by die onderneming aangesluit en 'n belangrike rol in die uitbreiding van die besigheid gespeel.<ref>https://paarman.co.za/pages/about, About Us, The Story of Ina Paarman's Kitchen, Ina Paarman's Kitchen, 30 Mei 2026</ref> Die maatskappy vervaardig 'n verskeidenheid voedselprodukte, insluitend speserymengsels, slaaisouse, [[pesto]]'s, voorraadkonsentrate, pastasouse en bakmengsels. Volgens die onderneming word sy produkte na meer as 30 lande uitgevoer.<ref>https://paarman.co.za/pages/about About Us, The Story of Ina Paarman's Kitchen, Ina Paarman's Kitchen, besoek 30 Mei 2026</ref> Paarman het bekendheid verwerf vir haar fokus op tuisstyl-kookkuns, kookonderrig en die ontwikkeling van produkte wat gerig is op huishoudelike gebruik.<ref>https://smesouthafrica.co.za/everything-need-know-ina-paarmans-kitchen-empire-built/ Ina Paarman's: Spice, Bakery and Condiments Empire, SME South Africa 20 November 2017, besoek 30 Mei 2026</ref> == Publikasies == Paarman het verskeie kookboeke gepubliseer. Haar eerste boek, ''Cook with Ina Paarman'', het in die 1980's verskyn en is later deur verdere publikasies opgevolg.<ref>https://www.matiemedia.org/ina-paarman-on-food-fuelled-by-passion/ Ina Paarman on food fuelled by passion, MatieMedia, 21 Julie 2022, 30 Mei 2026</ref> == Invloed == Ina Paarman word algemeen beskou as een van die bekendste figure in die Suid-Afrikaanse voedselbedryf. Haar onderneming het vanuit 'n klein kookskool ontwikkel tot een van die bekendste plaaslike voedselhandelsmerke, met verspreiding binne Suid-Afrika en internasionaal.<ref>https://www.bizcommunity.com.na/article/a-legacy-of-passion-leadership-and-perseverance-735292a{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} A legacy of passion, leadership and perseverance Bizcommunity, 19 Augustus 2025, 30 Mei 2026</ref><ref>https://www.theherald.co.za/lifestyle/leisure/2024-07-06-a-true-south-african-icon-who-lives-in-peoples-pantries-visits-knysna/ |''A true South African icon, who lives in people's pantries, visits Knysna'', ''[[The Herald]]'' , 6 Julie 2024, besoek 30 Mei 2026</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{Amptelike webwerf|https://paarman.co.za}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paarman, Ina}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Kookboekskrywers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 37mg16nqitywuqdlsfwil4kjwpjyz5s 0 462139 2923037 2916401 2026-08-08T05:23:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923037 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ian Bremmer | beeld = Ian Bremmer headshot.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017 | geboortenaam = Ian Arthur Bremmer | geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}} | geboorteplek = Chelsea, Massachusetts | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | vakgebied = Geopolitieke kenner | werkplek = | alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma. ==Vroeë lewe en opvoeding== Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=Stanford University |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/> ==Loopbaan== ===Eurasia Group=== Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN |access-date= 1 Junie 2026 |archive-date=13 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013153031/https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref> ===Skryfwerk=== Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref> ===Aanstelling=== In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref> ==Sleutelkonsepte== ===J-kromme=== [[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]] Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref> ===Staatskapitalisme=== In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref> ===G-Zero=== Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref> ===Bewapening van finansies=== Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" /> ===Spilpunttoestand=== Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref> ===Geopolitiese resessie=== Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref> ===Wêrelddata-organisasie=== Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> === Tegnopolariteit === In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is. ==Ander organisasies== ===Eurasia Group Foundation=== In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation. ===GZERO Media=== In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US|archive-date= 1 Mei 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501073209/https://time.com/5030699/puppet-regime/|url-status=dead}}</ref> ==Politieke beriggewing== In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het. In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> In 2019 het Donald Trump 'n [[X (sosiale netwerk)|twiet]] geplaas wat blykbaar die Noord-Koreaanse leier [[Kim Jong-oen]] geprys het vir die kritiek op mededinger [[Joe Biden]]: "Ek het vertroue dat voorsitter Kim sy belofte aan my sal nakom, [en] het ook geglimlag toe hy moerasman Joe Biden 'n lae IK-individu genoem het, [en] erger."<ref name="TrumpKimIQ">{{cite web |last1=Trump |first1=Donald |title="North Korea fired off some small weapons, which disturbed some of my people, and others, but not me. I have confidence that Chairman Kim will keep his promise to me, & also smiled when he called Swampman Joe Biden a low IQ individual, & worse. Perhaps that's sending me a signal?" |url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1132459370816708608 |website=Twitter |access-date=2 November 2020 |date=26 Mei 2019}}</ref> In reaksie hierop het Bremmer getwiet: "President Trump in Tokio: 'Kim Jong Un is slimmer en sal 'n beter president maak as die slaperige Joe Biden.'"<ref name=BremmerPanned>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/trump/nyu-prof-ian-bremmer-universally-panned-for-tweeting-out-fake-trump-quote/|title=NYU Professor Panned For Tweeting Out Fake Trump Quote|date=26 Mei 2019|website=Mediaite|language=en|access-date=26 Mei 2019}}</ref> Nadat hy op Twitter gekritiseer is omdat hy Trump valslik aangehaal het, het Bremmer erken dat Trump nie gepraat het soos Bremmer hom aangehaal het nie en voorgestel dat die stelling sarkasties was, en dit "objektief 'n heeltemal belaglike aanhaling" genoem.<ref name=BremmerPanned/><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ianbremmer/status/1132995369124671488|title="My tweet yesterday about Trump preferring Kim Jong Un to Biden as President was meant in jest. The President correctly quoted me as saying it was a 'completely ludicrous' statement. I should have been clearer. My apologies."|last=bremmer|first=ian|date=27 Mei 2019|website=@ianbremmer|language=en|access-date=25 Junie 2019}}</ref> Trump het die voorval gebruik om sterker lasterwette te eis.<ref name="apology">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/27/political-scientist-caused-confusion-when-he-made-up-trump-quote-president-noticed/|title=A political scientist caused confusion when he made up a Trump quote. The president noticed.|last=Rosenberg|first=Eli|date=27 Mei 2019|newspaper=The Washington Post|access-date=27 Mei 2019|location=Washington DC}}</ref> ==Bibliografie== ===Boeke=== * ''Soviet Nationalities Problems''. (geredigeer met Norman Naimark), (Stanford: Stanford Center for Russian and East European Studies: 1990). {{ISBN|0-87725-195-9}} * ''Nations and Politics in the Soviet Successor States''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1993). {{ISBN|0-521-43860-8}} * '' New States, New Politics: Building the Post-Soviet Nations''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1997). {{ISBN|0-521-57799-3}} * ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. (Simon & Schuster, 2006; revised paperback, 2007). {{ISBN|0-7432-7471-7}} * ''Managing Strategic Surprise: Lessons from Risk Management & Risk Assessment''. (geredigeer met Paul Bracken en David Gordon), (Cambridge: Cambridge University Press, 2008). {{ISBN|0-521-88315-6}} * ''The Fat Tail: The Power of Political Knowledge for Strategic Investing''. (met Preston Keat), (New York: Oxford University Press, 2009; revised paperback, 2010). {{ISBN|0-19-532855-8}} * ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations''. (New York: Portfolio, 2010; revised paperback 2011). {{ISBN|978-1-59184-301-6}} * ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World''. (New York: Portfolio, Mei 2012; revised paperback 2013). {{ISBN|978-1-59184-468-6}} * ''Superpower: Three Choices for America's Role in the World''. (New York: Portfolio, May 2015). {{ISBN|978-1591847472}} * ''Us vs Them: The Failure of Globalism''. (New York: Portfolio, April 2018). {{ISBN|978-0525533184}} * ''The Power of Crisis: How Three Threats--And Our Response--Will Change The World''. (New York: Simon and Schuster, Mei 2022). {{ISBN|978-1982167509}} === Artikels === * {{cite journal |author=Bremmer, Ian |date=2-9 Maart 2020 |title=What Germany's election bump may mean for the E.U. |journal=Time Magazine |edition=International |volume=195 |issue=7-8 |pages=19 |url=https://time.com/5787439/germany-election-european-union/ |url-access=limited <!--|access-date=2023-02-13-->}}<ref group=lower-alpha>Online version is titled "How Germany’s election will affect the E.U."</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}} [[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] r4dwos4u4msjco6jvj39jb2uyf84zmp 0 462904 2923029 2921771 2026-08-08T02:57:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2923029 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref> Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787 |journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam |first2=Jörg |last3=Borg |first3=Gregor |last4=Brügmann |first4=Gerhard |last5=Bunnefeld |first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz |first6=Wolfgang |last7=Klamm |first7=Mechthild |last8=Koiki |first8=Thomas |last9=Meller |first9=Harald |last10=Schwarz |first10=Ralf |last11=Stöllner |first11=Thomas |last12=Wunderlich |first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger |first13=Alfred |pages=89–122 |doi=10.1553/archaeologia104s89 |s2cid=229208057 |doi-access=free |access-date=20 Junie 2026 |archive-date= 7 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207104736/https://www.academia.edu/66916787 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh |first1=Thor |pages=233 |access-date=20 Junie 2026 |archive-date=20 Junie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620220648/https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art |publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory |access-date=21 Junie 2026 |archive-date= 7 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207104649/https://www.academia.edu/9176986 |url-status=dead }}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh |first1=Thor |pages=167–182 |access-date=20 Junie 2026 |archive-date=20 Junie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620220648/https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die [[Eberswalde]]-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref name="sic56">{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref name="sic56" />}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * Die hemelskyf op die Halle-museum se webtuiste: {{URL|https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc|Nebra Sky Disc}} {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] lczov5nd6d7k4zcl8ttoc55hwla02dj 0 463678 2922950 2918280 2026-08-07T16:18:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2922950 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie-internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie-internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie-internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie-internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025 |archive-date=11 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251111190825/https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |url-status=dead }}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie-internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] 2qnowp16geyp03xqx6nlze8hyi7sh77 14 464627 2922942 2922704 2026-08-07T15:31:24Z JMK 649 +kat 2922942 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Wedding ceremonies in South Africa|Huweliksbevestigings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Troues| ]] [[Kategorie:Seremonies in Suid-Afrika]] swquncc55juie0iwdbyv2zlamtzl0zo 0 464659 2922925 2026-08-07T13:44:27Z Oesjaar 7467 Begin nog 'n nuwe artikel.... 2922925 wikitext text/x-wiki 'n '''Hulpkrageenheid''' (Engels:Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-APU's produseer gewoonlik 115 [[Volts|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.<ref>{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}</ref> {{Normdata}} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Vliegtuigonderdele]] j94bsi8lfyy5x94vrun35llpoln9ajp 2922928 2922925 2026-08-07T13:45:36Z Oesjaar 7467 Sonder die S! 2922928 wikitext text/x-wiki 'n '''Hulpkrageenheid''' (Engels:Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-APU's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.<ref>{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}</ref> {{Normdata}} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Vliegtuigonderdele]] m8qplnu60jgygrfx3rax00nrz0dapdg 2922929 2922928 2026-08-07T13:48:59Z Oesjaar 7467 Foto's! 2922929 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AlliedSignal (Honeywell) GTCP36-150 APU2.JPG|duimnael|'n Honeywell GTCP36 hulpkrageenheid gemonteer in die agterkant van 'n besigheidsstraler]] [[Lêer:A380 APU P1230093.jpg|duimnael|Die hulpkrageenheid se uitlaatpyp in die stert van 'n [[Airbus A380]]]] 'n '''Hulpkrageenheid''' (Engels:Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-APU's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.<ref>{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}</ref> {{Normdata}} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Vliegtuigonderdele]] k8pma323boivbfoplv0hbay1df0n3km 2922935 2922929 2026-08-07T13:53:56Z Oesjaar 7467 Skakels 2922935 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AlliedSignal (Honeywell) GTCP36-150 APU2.JPG|duimnael|'n Honeywell GTCP36 hulpkrageenheid gemonteer in die agterkant van 'n besigheidsstraler]] [[Lêer:A380 APU P1230093.jpg|duimnael|Die hulpkrageenheid se uitlaatpyp in die stert van 'n [[Airbus A380]]]] 'n '''Hulpkrageenheid''' (Engels:Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-APU's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.<ref>{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}</ref> Hulpkrageenhede kan krag verskaf deur enkel- of [[Driefase elektriese krag|driefasestelsels]]. {{Normdata}} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Vliegtuigonderdele]] m5krbho2dv3vt3abuq57qzubck8kug7 1 464660 2922926 2026-08-07T13:45:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922926 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 464661 2922938 2026-08-07T15:19:28Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2922938 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 464662 2922939 2026-08-07T15:27:50Z JMK 649 +kat 2922939 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Inaugurations in South Africa|Inhuldigings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Inhuldigings| ]] [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Seremonies in Suid-Afrika]] ihlo0of9u5p6a2e8urf6fdq13jx6hrr 14 464663 2922940 2026-08-07T15:30:20Z JMK 649 skep kat 2922940 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Ceremonies in South Africa|Seremonies in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Seremonies| ]] [[Kategorie:Gebeurtenisse in Suid-Afrika]] l7zw0wbzodxqoo3gvhraf7jua6p0ebc 0 464664 2922941 2026-08-07T15:31:04Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Kamberg-natuurreservaat''' is geleë op die voetheuwels van die [[Drakensberge]] in [[kwaZulu-Natal]]. Hierdie reservaat is by nagenoeg 29° 23′ 14″ suid, 29° 40′ 5″ oos, en wes van die dorpies [[Nottingham Road]] en [[Rosetta]]. Die [[Mooirivier]] loop deur die wild- en plantetuin van ‘n 2200 ha wat in 1951 gestig is. Die [[rietbok]], [[rooiribbok]], [[vaalribbok]], [[eland]], [[gewone duiker]] en die [[oorbietjie]] kan hier teengekom word. Hi...' 2922941 wikitext text/x-wiki Die '''Kamberg-natuurreservaat''' is geleë op die voetheuwels van die [[Drakensberge]] in [[kwaZulu-Natal]]. Hierdie reservaat is by nagenoeg 29° 23′ 14″ suid, 29° 40′ 5″ oos, en wes van die dorpies [[Nottingham Road]] en [[Rosetta]]. Die [[Mooirivier]] loop deur die wild- en plantetuin van ‘n 2200 ha wat in 1951 gestig is. Die [[rietbok]], [[rooiribbok]], [[vaalribbok]], [[eland]], [[gewone duiker]] en die [[oorbietjie]] kan hier teengekom word. Hier is voetslaanroetes uitgelê, [[forel]]le kan in die rivier gevang word en Boesmantekeninge, watervalle en voëls kan bekyk word. Die Kambergpiek bereik ‘n hoogte van 2063 m. ==Bibliografie== *https://drakensberghikes.com/directory/explore-by-region/kamberg-area/kamberg-nature-reserve *https://www.kznwildlife.com/explore/our-parks/overnight-visits/kamberg-nature-reserve [[Kategorie: kwaZulu-Natal]] [[Kategorie: Natuurreservate in KwaZulu-Natal]] dqyps5mpi3uvdfa6iykxyfxnkkqh4oo 14 464665 2922943 2026-08-07T15:32:50Z JMK 649 skep kat 2922943 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Inaugurations|Inhuldigings}} [[Kategorie:Seremonies]] iwzq4ra6qn2ho9ach37odyweehuv6v0 14 464666 2922947 2026-08-07T15:42:27Z JMK 649 skep kat 2922947 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Van Riebeeckfestival|Van Riebeeckfees}} [[Kategorie:Feeste in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] p9wl3myh10vi0k2n8c4orvw8jh7zj69 0 464667 2922957 2026-08-07T18:05:41Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel 2922957 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.<ref>{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}</ref> Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref> Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.<ref>{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}</ref> Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.<ref name="budget2015">{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}</ref> Die Spioenasiekabels is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur [[Al Jazeera]] en [[The Guardian]] gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> ==Oorsprong== Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.<ref>Africa, S. & Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu</ref> Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.</ref> Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.</ref><ref>McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ</ref><ref>{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}</ref> Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.<ref>Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.</ref><ref>Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.</ref> Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,<ref>Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants & Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.</ref> en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.<ref>Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.</ref> Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niel Barnard]].<ref>NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.</ref> Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.<ref>Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. </ref> Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as "Nasionale Veiligheid" en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word. Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.<ref>{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}</ref> Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van "[[nasionale veiligheid]]" die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor "staatsveiligheid" weer na vore gekom.<ref>Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.</ref> Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).<ref>Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com</ref> ==Funksies en mandaat== Die SSA beskryf sy mandaat as volg: “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap <ref name="SSA10">{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency}}</ref> Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is: * [[Terrorisme]] * [[Sabotasie]] * Ondermyning * [[Spioenasie]] * Georganiseerde misdaad ==Wetgewing== Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:<ref name="YB201415">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|329}} * [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996 * Proklamasie: Staatskoerant 32566 * Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002) * Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576 * Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003 * Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994) * Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994) * Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005) * Witskrif oor Intelligensie (1994) * Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011 * Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001) * Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998) * Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002) * SAPD-wet, 1995 * Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001) * Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002) * Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995). ==Direkteurs-Generaal/Direkteure== Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009: *2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka<ref name="IOL01">{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}</ref> *2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)[<ref name="M&G01" /> *2013 – 2016 Sonto Kudjoe[25][26] *2016 – 2018 Arthur Fraser<ref name="EWN01">{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}</ref> *2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)<ref name="EWN10">{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}</ref> *2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)<ref>{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}</ref> *2022 - 2023 Thembisile Majola<ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] gns7mevt1zld3ivjme71k8teybrnceb 2922958 2922957 2026-08-07T18:06:43Z Sobaka 328 /* Oorsprong */ skakel 2922958 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.<ref>{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}</ref> Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref> Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.<ref>{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}</ref> Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.<ref name="budget2015">{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}</ref> Die Spioenasiekabels is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur [[Al Jazeera]] en [[The Guardian]] gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> ==Oorsprong== Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.<ref>Africa, S. & Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu</ref> Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.</ref> Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.</ref><ref>McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ</ref><ref>{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}</ref> Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.<ref>Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.</ref><ref>Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.</ref> Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,<ref>Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants & Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.</ref> en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.<ref>Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.</ref> Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niël Barnard]].<ref>NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.</ref> Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.<ref>Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. </ref> Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as "Nasionale Veiligheid" en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word. Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.<ref>{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}</ref> Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van "[[nasionale veiligheid]]" die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor "staatsveiligheid" weer na vore gekom.<ref>Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.</ref> Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).<ref>Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com</ref> ==Funksies en mandaat== Die SSA beskryf sy mandaat as volg: “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap <ref name="SSA10">{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency}}</ref> Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is: * [[Terrorisme]] * [[Sabotasie]] * Ondermyning * [[Spioenasie]] * Georganiseerde misdaad ==Wetgewing== Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:<ref name="YB201415">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|329}} * [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996 * Proklamasie: Staatskoerant 32566 * Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002) * Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576 * Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003 * Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994) * Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994) * Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005) * Witskrif oor Intelligensie (1994) * Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011 * Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001) * Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998) * Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002) * SAPD-wet, 1995 * Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001) * Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002) * Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995). ==Direkteurs-Generaal/Direkteure== Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009: *2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka<ref name="IOL01">{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}</ref> *2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)[<ref name="M&G01" /> *2013 – 2016 Sonto Kudjoe[25][26] *2016 – 2018 Arthur Fraser<ref name="EWN01">{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}</ref> *2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)<ref name="EWN10">{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}</ref> *2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)<ref>{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}</ref> *2022 - 2023 Thembisile Majola<ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] rifcp2xm2b4xgab5kzdc3aij9ctfumv 2922962 2922958 2026-08-07T18:25:16Z Sobaka 328 bywerk 2922962 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsveiligheidsagentskap''' ('''SSA''') is die departement van die [[Suid-Afrikaanse]] regering met algehele verantwoordelikheid vir [[Spioenasie|burgerlike intelligensie]]-operasies. Dit is in Oktober 2009 geskep om die voorheen aparte Nasionale Intelligensie-agentskap, die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie, die Nasionale Kommunikasiesentrum en COMSEC in te sluit.<ref>{{cite news |title=Intelligence body restructured |publisher=SAPA |date=2 Oktober 2009 |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Intelligence-body-restructured-20091002 |access-date=3 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|title=About SSA|website=SSA.gov.za|access-date=18 Augustus 2017|archive-date=27 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227191802/http://www.ssa.gov.za/SSA-web-About%20SSA.html|url-status=dead}}</ref> Politieke verantwoordelikheid vir die agentskap berus by die Minister in die Presidensie; vanaf 2023 is dit [[Khumbudzo Ntshavheni]].<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa’s Cabinet reshuffle a 'gratuitous bloating' – Opposition not impressed by Ramaphosa's choices |url=https://www.polity.org.za/article/ramaphosas-cabinet-reshuffle-a-gratuitous-bloating-da-2023-03-07 |access-date=2023-08-07 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref> Die agentskap word gelei deur 'n waarnemende direkteur-generaal; vanaf 2022 is dit Thembisile Majola. In die 2010/11 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 3 052,2 miljoen rand ontvang.<ref>{{cite book |title=Estimates of National Expenditure 2010 |publisher=National Treasury |location=Pretoria |isbn=978-0-621-39079-7 |date=17 Februarie 2010 |chapter=Vote 9: National Treasury |url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/default.aspx |chapter-url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2010/ene/vote09.pdf |access-date=30 Augustus 2010 |page=157}}</ref> Vir die 2015/16 nasionale begroting het die geheime dienste 'n totale oordrag van 4 308,3 miljoen rand ontvang.<ref name="budget2015">{{cite web | url=http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2015/ene/FullENE.pdf | title=Estimates of National Expenditure 2015 | publisher=National Treasury | date=2015 | access-date=4 Januarie 2016 | pages=806}}</ref> Die Spioenasiekabels is 'n stel uitgelekde kommunikasies wat deur [[Al Jazeera]] en [[The Guardian]] gepubliseer is, afgelei van kommunikasie tussen die Staatsveiligheidsagentskap en ander globale intelligensie-agentskappe.<ref name=Guard23Feb15Netanyahu>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad|author1=Seumas Milne |author2=Ewen MacAskill |author3=Clayton Swisher |title=Leaked cables show Netanyahu's Iran bomb claim contradicted by Mossad|work=[[The Guardian]]|date=23 Februarie 2015|access-date=23 Februarie 2015}}</ref> ==Oorsprong== Die SSA se fokus op staatsveiligheid is betekenisvol en word die beste verstaan in die konteks van die evolusie van Suid-Afrikaanse politiek sedert 1961.<ref>Africa, S. & Mlombile, S. 2001. Transforming the Intelligence Services: Some Reflections on the South African Experience. Harvard University Project on Justice in Times of Transition. Available online from justice_project@harvard.edu</ref> Tydens die [[B. J. Vorster]]-regime is staatsveiligheid as van die allergrootste belang beskou op grond van die feit dat die staat die verwysingsobjek was bloot omdat dit 'n etniese minderheid verteenwoordig het en dus betwis is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Republican Intelligence and Bureau for State Security to South African Security. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 2. Pp.</ref> Die verwysingsobjek is dit wat beveilig moet word. Dit het aanleiding gegee tot die [[Buro vir Staatsveiligheid]] (BOSS), wat tot 'n einde gekom het nadat die [[Inligtingskandaal|Inligtingsskandaal]], wat die gebruik van geheime fondse en geheime vermoëns behels het om die openbare mening via die media te manipuleer, onthul is.<ref>Turton, A.R. 2021. The Genesis and Contribution of Department of National Security to the South African Security Discourse and Evolution of Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 3. Pp. 24 -29.</ref><ref>McGiven, Arthur. Inside BOSS’s Super Spook HQ</ref><ref>{{Cite book |last=Swanepoel |first=Petrus Cornelius |url=https://books.google.com/books?id=hGY3b3nJO10C&q=Gordon+Winter+BOSS |title=Really Inside BOSS: A Tale of South Africa's Late Intelligence Service (and Something about the CIA) |date=2007 |publisher=Piet Swanepoel |isbn=978-0-620-38272-4 |language=en}}</ref> Hieruit het die [[P.W. Botha]]-regime voortgespruit, wat die opkoms van die Staatsveiligheidsraad (SSC) as die belangrikste besluitnemingsorgaan gesien het.<ref>Frankel, P.H. 1984. Pretoria’s Praetorians: Civil-Military Relations in South Africa. London: Cambridge University Press.</ref><ref>Geldenhuys, D. 1984. The Diplomacy of Isolation: South African Foreign Policy Making. Johannesburg: Macmillan South Africa.</ref> Hierdie organisasie was valkagtig en het die weermag bevoordeel,<ref>Geldenhuys, D. 1982. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Politikon, Vol. 9. No. 2; 16-31. Reprinted as Geldenhuys, D. 1983. The Destabilization Controversy: An Analysis of a High-Risk Foreign Policy Option for South Africa. In Conflict Studies, No. 148; 11-26. In Gutteridge, W. (Ed.) 1995. South Africa: From Apartheid to National Unity, 1981–1994. bl 42-57. Aldershot, Hants & Brookfield, V.T.: Dartmouth Publishing.</ref> en is gevorm as 'n direkte gevolg van die opkoms van paramilitêre polisie-eenhede.<ref>Stiff, P. 2001. Warfare by Other Means: South Africa in the 1980s and 1990s. Alberton: Galago Publishers.</ref> Terwyl hierdie proses ontvou het, is die [[Nasionale Intelligensiediens]] (NIS) geskep, maar dit het in die skaduwee gebly onder die leierskap van dr. [[Niël Barnard]].<ref>NIS. 1994. National Intelligence Service: 1969–1994. Special Commemorative Book given to all serving officers of the National Intelligence Service. Pretoria: National Intelligence Service.</ref> Sentraal tot die skepping van die NIS was die brandende vraag oor wat die verwysingsobjek is en hoe dit beveilig moet word.<ref>Turton, A.R. 2021. Understanding the Evolution of the National Intelligence Service and its Contribution to South African Democracy. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 4. </ref> Binne die NIS was die siening dat die enigste manier om die staat te beveilig, was om 'n wettige regering te skep wat die meerderheid van sy burgers verteenwoordig. Hierdie diskoers was bekend as "Nasionale Veiligheid" en die fokus van veiligheid was die nasie. Die idee was dat as die nasie beveilig is, 'n wettige regering sou ontstaan sodat staatsveiligheid as 'n konsep irrelevant sou word. Toe die F.W. de Klerk-regime oorgeneem het, het dit 'n veiligheidsmag in krisis geërf wat voortspruit uit die optrede van die paramilitêre polisie.<ref>{{Cite web |title=Commentary No. 15 |url=https://irp.fas.org/world/rsa/com15e.htm |access-date=2023-09-11 |website=irp.fas.org}}</ref> Dit het ruimte geskep vir die Nasionale Veiligheidsdiskoers om sy regmatige plek in te neem in die ondersteuning van die oorgang na demokrasie deur die klimaat te skep vir onderhandelinge om die Gewapende Stryd te beëindig. Dit het die konsep van "[[nasionale veiligheid]]" die intelligensiegemeenskap laat oorheers, ten minste tydens die oorgang na demokrasie en die dekade daarna. Eers toe die staat begin besef het dat dit bedreig word, het die ou denke oor "staatsveiligheid" weer na vore gekom.<ref>Turton, A.R. 2021. South African Secret Service as a Caretaker Structure: The Evolution of the Civilian Intelligence Services Under Democracy and the Lessons Learned. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 12; No. 5.</ref> Dit het die skepping van die Staatsveiligheidsagentskap (met die veiligheid van die staat as primêre doelwit) gedryf uit die oorblyfsels van wat uit die NIS ontwikkel het (met die veiligheid van die nasie as primêre doelwit).<ref>Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com</ref> ==Funksies en mandaat== Die SSA beskryf sy mandaat as volg: “die regering te voorsien van intelligensie oor binnelandse en buitelandse bedreigings of potensiële bedreigings vir nasionale stabiliteit, die grondwetlike orde en die veiligheid en welstand van ons mense.” — Staatsveiligheidsagentskap <ref name="SSA10">{{Cite web |url=http://www.ssa.gov.za/AboutUs.aspx |title=State Security Agency – About Us |date=2 April 2017 |publisher=State Security Agency}}</ref> Sommige van die gebiede waarop die SSA fokus, is: * [[Terrorisme]] * [[Sabotasie]] * Ondermyning * [[Spioenasie]] * Georganiseerde misdaad ==Wetgewing== Die volgende wetgewing beheer en beheer die rol van die Staatsveiligheidsagentskap:<ref name="YB201415">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/Police.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2014/15 |date=2 April 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|329}} * [[Grondwet van Suid-Afrika]], 1996 * Proklamasie: Staatskoerant 32566 * Wet op Intelligensiedienste, 2002 (Wet 65 van 2002) * Ministeriële Kennisgewings Nr. 32576 * Staatskoerant Nr. 25592: Regulasies vir Intelligensiedienste 2003 * Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie, 1994 (Wet 39 van 1994) * Wet op Toesig oor Intelligensiedienste, 1994 (Wet 40 van 1994) * Wet op Intelligensiedienste, 2005 (Wet 65 van 2005) * Witskrif oor Intelligensie (1994) * Wet op die Beskerming van Staatsinligting, November 2011 * Wet op Diplomatieke Immuniteite en Voorregte, 2001 (Wet 37 van 2001) * Wet op die Regulering van Buitelandse Militêre Bystand, 1998 (Wet 15 van 1998) * Verdedigingswet, 2002 (Wet 42 van 2002) * SAPD-wet, 1995 * Wet op die Finansiële Intelligensiesentrum, 2001 (Wet 38 van 2001) * Wet op die Regulering van die Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (RICA) (Wet 70 van 2002) * Wet op die Ouditeur-Generaal, 1995 (Wet 12 van 1995). ==Direkteurs-Generaal/Direkteure== Die volgende persone het die pos van Direkteur-Generaal beklee sedert die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse intelligensiedienste in 2009: *2009 – 2011 Mzuvukile Jeff Maqetuka<ref name="IOL01">{{Cite news |url=http://www.iol.co.za/news/politics/mo-appointment-angers-opposition-parties-1.460337?ot=inmsa.ArticlePrintPageLayout.ot |title=Mo appointment angers opposition parties |date=2 Oktober 2009 |work=IOL |access-date=18 November 2013}}</ref> *2011 – 2013 Dennis Thokozani Dlomo (acting DG)[<ref name="M&G01" /> *2013 – 2016 Sonto Kudjoe[25][26] *2016 – 2018 Arthur Fraser<ref name="EWN01">{{Cite news |url=http://ewn.co.za/2016/09/26/Arthur-Fraser-appointed-as-State-Security-director-general |title=Arthur Fraser appointed as State Security's new Director General |last=Grootes |first=Stephen |date=26 September 2016 |work=EWN |access-date=17 April 2017}}</ref> *2018 – 2021 Loyiso Jafta (waarnemende DG)<ref name="EWN10">{{Cite news|url=http://ewn.co.za/2018/04/17/state-security-agency-boss-fraser-moved-to-correctional-services-dept|title=State Security Agency Boss Fraser moved to Correctional Services Dept|last=Bateman|first=Barry|date=17 April 2018|work=EWN|access-date=2 May 2018}}</ref> *2021 - 2022 Gab Msimanga (waarnemende DG)<ref>{{Cite web|date=2021-03-27|title=Acting director-general of State Security Agency replaced|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/2463883/acting-director-general-of-state-security-agency-replaced/|access-date=2021-04-02|website=The Citizen|language=en}}</ref> *2022 - 2023 Thembisile Majola<ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |title=Former energy deputy minister Thembisile Majola appointed SSA Director-General |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/just-in-former-energy-deputy-minister-thembisile-majola-appointed-ssa-director-general-20220228 |access-date=7 Maart 2022 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=State Security Agency DG Thembisile Majola resigns |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-15-state-security-agency-dg-thembisile-majola-resigns/ |access-date=2024-01-22 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==Organisatoriese struktuur== Die volgende takke maak die Staatsveiligheidsagentskap uit: ===Binnelandse tak=== Voorheen bekend as die Nasionale Intelligensie-agentskap, is die mandaat daarvan om intelligensie in te samel en te ontleed rakende potensiële of bestaande bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid, insluitend ekonomiese, sosiale, politieke en omgewingskwessies.<ref name="YB201213">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2012/17%20Police%2C%20Defence%2C%20Intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2012/13 |date=26 Maart 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|482}} Die intelligensie word gedeel met die President en die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee (NICOC) en, indien nodig, met regeringsdepartemente en die Suid-Afrikaanse Polisie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}}   Die tak is ook verantwoordelik vir teenintelligensie.<ref name=YB201213/>{{rp|482}} ===Buitelandse tak=== Voorheen bekend as die Suid-Afrikaanse Geheime Diens, is die mandaat van die buitelandse tak om buitelandse intelligensie en potensiële of bestaande buitelandse bedreigings vir Suid-Afrika se veiligheid in te samel en te analiseer. Die intelligensie word gedeel met die Nasionale Intelligensiekoördineringskomitee. ===Nasionale Kommunikasie-tak=== ====Nasionale Kommunikasiesentrum (NCC)==== Die tak is verantwoordelik vir die integrasie en koördinering van alle Suid-Afrikaanse regeringsseine en kommunikasie-onderskepping deur die Seinintelligensie-evalueringsentrum en die Kantoor van Onderskeppingsentrum.<ref name=YB201011/>{{rp|406}} =====COMSEC (Suid-Afrika) (Electronic Communications Security (Edms) Bpk)==== Aanvanklik in 2002 gestig as 'n private maatskappy genaamd Civilian Intelligence Community, het dit in 2009 'n regeringsdepartement geword met die rol om te verseker dat die regering en staatsdiensdepartemente se elektroniese kommunikasie beskerm en beveilig word.<ref name=YB201213/>{{rp|483}} ====Kantoor vir Onderskeppingsentrum (OIC)==== Die kantoor sentraliseer die leidende rol vir die onderskepping van kommunikasie vir Suid-Afrikaanse veiligheids- en wetstoepassingsdienste.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Die kantoor word sedert 2005 gereguleer deur die Wet op die Regulering van Onderskepping van Kommunikasie en die Verskaffing van Kommunikasieverwante Inligting, 2002 (Wet 70 van 2002).<ref name=YB201011/>{{rp|405}} Toesig berus by die Gesamentlike Staande Komitee oor Intelligensie (JSCI) en die Inspekteur-Generaal.<ref name=YB201011/>{{rp|405}} ====Suid-Afrikaanse Nasionale Akademie vir Intelligensie (SANAI)==== Die Nasionale Akademie vir Intelligensie is in [[Mafikeng]] gesetel en is in Februarie 2003 gestig en bestaan uit 'n akademiese fakulteit, 'n intelligensienavorsingsinstituut en 'n ontwikkelingsondersteuningskomponent.<ref name="YB201011">{{Cite web |url=http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/2010/Police%2C%20defence%20and%20intelligence.pdf |title=Police, Defence and Intelligence - SA YEARBOOK 2009/10 |date=24 Januarie 2017 |publisher=Department of Government Communication and Information System}}</ref>{{rp|405}} ====Intelligensiediensteraad oor Diensvoorwaardes (ISC)==== Die raad bestaan uit ten minste drie mense, waarvan een die voorsitter is en deur die Minister van Intelligensie aangestel word.<ref name="SSA10 act">{{cite web |url=http://www.ssa.gov.za/portals/0/ssa%20docs/legislation/intelligence%20services%20act%2065%20of%202002.pdf |title=Intelligence Services Act 65 of 2002 |work=State Security Agency |date=30 Januarie 2003 |access-date=26 Maart 2017 |archive-date=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215015609/http://www.ssa.gov.za/Portals/0/SSA%20docs/Legislation/Intelligence%20Services%20Act%2065%20of%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> Die raad maak aanbevelings aan die minister oor diensvoorwaardes en ander menslike hulpbronaktiwiteite soos salarisse, byvoordele en prestasiemaatreëls vir personeel in die agentskap.<ref name="SSA10 act"/> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] qo8cuarwkwvxl2mjwos94jwfu8ah4vj 1 464668 2922959 2026-08-07T18:08:11Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2922959 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 464669 2922961 2026-08-07T18:13:54Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruikerbespreking:Sormando]] na [[Gebruikerbespreking:Sulas 9707]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Sormando|Sormando]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Sulas 9707|Sulas 9707]]" 2922961 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Sulas 9707]] hltsg0w3a909z12mj8yps581z2q6j31 0 464670 2922971 2026-08-07T19:28:05Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2922971 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis gigantea | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis gigantea''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Namibië]]. == Galery == <gallery> Blepharis gigantea -1643 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis gigantea -1644 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis gigantea -1663 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis gigantea ^ Momordica humilis-1661 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis gigantea ^ Momordica humilis-1663 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Blepharis gigantea-1301 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46516-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|gigantea]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Namibië]] q49m2t3ijx4xu1z0d5yieklvpyu9qvj 1 464671 2922972 2026-08-07T19:29:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922972 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464672 2922974 2026-08-07T19:37:06Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2922974 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis acuminata | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis acuminata''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]], vanaf [[Mokopane]] tot by [[Soutpansberg]] en [[Polokwane.]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 6618&nbsp;km². == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46467-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0fc0c973-672c-4a72-b353-ec5926147283 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|acuminata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ri0c9pbsrk5ogue90e1l8o6tuwmnjo0 2922975 2922974 2026-08-07T19:37:46Z Oesjaar 7467 Ai! 2922975 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis acuminata | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis acuminata''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]], vanaf [[Mokopane]] tot by [[Soutpansberg]] en [[Polokwane]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 6618&nbsp;km². == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46467-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0fc0c973-672c-4a72-b353-ec5926147283 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|acuminata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] h6k9u3kxb0uxm2ag6nf5lw9189lbvv6 1 464673 2922976 2026-08-07T19:38:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922976 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464674 2922977 2026-08-07T19:46:09Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie, nog een vir Obermeyer! 2922977 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis aspera | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis aspera''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]] en [[Noordwes]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-6 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46471-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0fc0c973-672c-4a72-b353-ec5926147283 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|aspera]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] bt3ytkdu47pow0lvl3rq9nifsnnjwcy 1 464675 2922978 2026-08-07T19:47:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922978 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464676 2922979 2026-08-07T19:52:16Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2922979 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Blepharis obtusisepala | authority = [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]], (1937) | synonyms = }} '''''Blepharis obtusisepala''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Acanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3900-52 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:46565-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/dfe34828-a94e-4891-b7ad-facd0d19ee80 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis|obtusisepala]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] e2j9oupwf89y81e9twyybymg7u89muk 1 464677 2922980 2026-08-07T19:53:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2922980 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464678 2923018 2026-08-08T01:20:56Z HermanvanAswegen988 200973 Nuwe bladsy geskep met '{{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Lêer:Pastiche.jpg|duimnael|'n Pastiche wat elemente kombineer van skilderye deur respektiewelik Antonio del Pollaiuolo en [[Botticelli]] (''Portret van 'n Vrou'' en ''Portret van 'n Jong Vrou''), met gebruikmaking van Photoshop]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk va...' 2923018 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Lêer:Pastiche.jpg|duimnael|'n Pastiche wat elemente kombineer van skilderye deur respektiewelik Antonio del Pollaiuolo en [[Botticelli]] (''Portret van 'n Vrou'' en ''Portret van 'n Jong Vrou''), met gebruikmaking van Photoshop]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n Pastiche (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste aangetekende gebruik van die woord in hierdie opsig het in [[1878]] plaasgevind. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. Pastiche is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie pastiche nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en pastiche is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 4kgoyb88vz9pg0d6ug81ribv65mcaah 2923019 2923018 2026-08-08T01:24:24Z HermanvanAswegen988 200973 2923019 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Lêer:Pastiche.jpg|duimnael|'n Pastiche wat elemente kombineer van skilderye deur respektiewelik Antonio del Pollaiuolo en [[Botticelli]] (''Portret van 'n Vrou'' en ''Portret van 'n Jong Vrou''), met gebruikmaking van Photoshop]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste aangetekende gebruik van die woord in hierdie opsig het in [[1878]] plaasgevind. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 4r25pz2setrtmsjextroskwt89r3sr3 2923023 2923019 2026-08-08T01:46:08Z HermanvanAswegen988 200973 2923023 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Beeld:Gsam want gnu big.jpg|duimnael|regs|'n Pastiche van 'n bekende Uncle Sam-plakkaat,, «''[[:File:I want you for U.S. Army 3b48465u original.jpg|I want you for U.S. Army]]'' » (1917), wat in die 2000's geskep is om die [[GNU]]-bedryfstelsel te bevorder.]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste aangetekende gebruik van die woord in hierdie opsig het in [[1878]] plaasgevind. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 'n Pastiche van 'n bekende Oom Sam-plakkaat, "Ek wil jou hê vir die Amerikaanse Leër" (1917), wat in die 2000's geskep is om die GNU-bedryfstelsel te bevorder. 8g3bm0h1b9noz6ee46k6clr14uen5ny 2923024 2923023 2026-08-08T01:50:47Z HermanvanAswegen988 200973 2923024 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Beeld:Gsam want gnu big.jpg|duimnael|regs|'n Pastiche van 'n bekende Uncle Sam-plakkaat,, «''[[:File:I want you for U.S. Army 3b48465u original.jpg|I want you for U.S. Army]]'' » (1917), wat in die 2000's geskep is om die [[GNU]]-bedryfstelsel te bevorder.]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste aangetekende gebruik van die woord in hierdie opsig het in [[1878]] plaasgevind. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Sien ook == * [[Parodie]] == Voorbeeld uit die beeldende kunste == <gallery> Lêer:Antonio Pollaiuolo 005.jpg|Oorspronklike 1 Lêer:Sandro Botticelli 068.jpg|Oorspronklike 2 Lêer:Pastiche.jpg|''Pastiche'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 0l4gt4pz84tt4wrr2pc2hdjljebfcd0 2923025 2923024 2026-08-08T02:16:47Z HermanvanAswegen988 200973 2923025 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Beeld:Gsam want gnu big.jpg|duimnael|regs|'n Pastiche van 'n bekende Uncle Sam-plakkaat,, «''[[:File:I want you for U.S. Army 3b48465u original.jpg|I want you for U.S. Army]]'' » (1917), wat in die 2000's geskep is om die [[GNU]]-bedryfstelsel te bevorder.]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste opgetekende gebruik van die woord in hierdie verband dateer uit [[1878]]. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Sien ook == * [[Parodie]] == Voorbeeld uit die beeldende kunste == <gallery> Lêer:Antonio Pollaiuolo 005.jpg|Oorspronklike 1 Lêer:Sandro Botticelli 068.jpg|Oorspronklike 2 Lêer:Pastiche.jpg|''Pastiche'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] mm3no1aowbo83nv2gw6lj3h5yryzmkg 2923026 2923025 2026-08-08T02:18:34Z HermanvanAswegen988 200973 2923026 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Beeld:Gsam want gnu big.jpg|duimnael|regs|'n Pastiche van 'n bekende Uncle Sam-plakkaat,, «''[[:File:I want you for U.S. Army 3b48465u original.jpg|I want you for U.S. Army]]'' » (1917), wat in die 2000's geskep is om die [[GNU]]-bedryfstelsel te bemark.]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste opgetekende gebruik van die woord in hierdie verband dateer uit [[1878]]. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf gekomponeer is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Sien ook == * [[Parodie]] == Voorbeeld uit die beeldende kunste == <gallery> Lêer:Antonio Pollaiuolo 005.jpg|Oorspronklike 1 Lêer:Sandro Botticelli 068.jpg|Oorspronklike 2 Lêer:Pastiche.jpg|''Pastiche'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 2llog2s7t1aub6tfrww7vx1cy87gw7q 2923027 2923026 2026-08-08T02:21:20Z HermanvanAswegen988 200973 2923027 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Pastiche''}} [[Beeld:Gsam want gnu big.jpg|duimnael|regs|'n Pastiche van 'n bekende Uncle Sam-plakkaat,, «''[[:File:I want you for U.S. Army 3b48465u original.jpg|I want you for U.S. Army]]'' » (1917), wat in die 2000's geskep is om die [[GNU]]-bedryfstelsel te bemark.]] 'n '''''Pastiche''''' ({{IPAc-en|p|æ|ˈ|s|t|iː|ʃ|,_|p|ɑː|-}}) is 'n werk uit die [[beeldende kuns]]te, [[letterkunde]], [[toneel]], [[musiek]] of [[argitektuur]] wat die styl of karakter van die werk van een of meer kunstenaars naboots.<ref name="princeton">{{cite book |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |url=https://books.google.com/books?id=MJVlZjIe5o8C&pg=PA1005 |page=1005 |isbn=978-0-691-15491-6 |editor=Roland Greene |editor2=Stephen Cushman |editor3=Clare Cavanagh |editor4=Jahan Ramazani |editor5=Paul F. Rouzer |editor6=Harris Feinsod |editor7=David Marno |editor8=Alexandra Slessarev |year=2012 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit}}</ref> Anders as [[parodie]], gee ''pastiche'' erkenning aan en is dit 'n huldeblyk aan die werk wat dit naboots, eerder as om die gek daarmee te skeer.<ref name="Hoestery 2001 p1">{{cite book |last=Hoestery |first=Ingeborg |title=Pastiche: Cultural Memory in Art, Film, Literature |url=https://books.google.com/books?id=AfpcjdU5fD8C |year=2001 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington |isbn=978-0-253-33880-8 |oclc=44812124 |page=1 |access-date=2 Augustus 2013}}</ref>'n ''Pastiche'' (van die [[Italiaans]]e ''pasticcio'': pastei, mengelmoes) het oorspronklik die betekenis gehad van 'n kunswerk wat bestaan uit 'n mengsel van fragmente uit andere werke. Die Franse woord ''pastiche'' is ontleen aan die Italiaanse [[selfstandige naamwoord]] ''pasticcio'', wat 'n gemengde [[paté]] of pasteivulsel is wat gemaak word van verskillende ('n mengelmoes) bestanddele.<ref name="princeton" /><ref>''Oxford English Dictionary'' s.v. “pastiche, n. & adj.”, Julie 2023. https://doi.org/10.1093/OED/1154136639 </ref> Die eerste opgetekende gebruik van die woord in hierdie verband dateer uit [[1878]]. [[Metafoor|Metafories]] gesproke, beskryf die [[Frans]]e woord ''pastiche'' en die Italiaanse woord ''pasticcio'' werke wat òf geskep is deur verskeie outeurs, òf wat stylistiese elemente van ander kunstenaars se werk inkorporeer. ''Pastiche'' is 'n voorbeeld van die eklektisisme in kuns. Toespeling is nie ''pastiche'' nie. 'n Literêre toespeling kan verwys na 'n ander werk, maar dit herhaal dit nie. Toespeling vereis dat die gehoor deel het aan die outeur se kulturele kennis.<ref>{{Cite book |title=A Glossary of Literary Terms |url=https://books.google.com/books?id=o9VkYJuVn9YC&pg=PA12 |isbn=978-1-4130-3390-8 |last1=Abrams |first1=Meyer Howard |last2=Harpham |first2=Geoffrey |year=2009| publisher=Cengage Learning }}</ref> Toespeling en ''pastiche'' is beide meganismes van [[intertekstualiteit]]. == Sien ook == * [[Parodie]] == Voorbeeld uit die beeldende kunste == <gallery> Lêer:Antonio Pollaiuolo 005.jpg|Oorspronklike 1 Lêer:Sandro Botticelli 068.jpg|Oorspronklike 2 Lêer:Pastiche.jpg|''Pastiche'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] ddhwehzm01mqjod2p9ok4suz5cqm044 6 464679 2923020 2026-08-08T01:33:53Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspanne |bron=https://en.namu.wiki/w/%EB%82%A8%EC%95%84%ED%94%84%EB%A6%AC%EC%B9%B4%20%EA%B3%B5%ED%99%94%EA%B5%AD%20%EC%B6%95%EA%B5%AC%20%EA%B5%AD%EA%B0%80%EB%8C%80%ED%91%9C%ED%8C%80 |datum=Onbekend |daarsteller=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] |outeur= |ander_weergawes=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Africa_national_soccer_team_logo.svg }} [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] <!-- VERPLIG: Moenie vergeet... 2923020 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspanne |bron=https://en.namu.wiki/w/%EB%82%A8%EC%95%84%ED%94%84%EB%A6%AC%EC%B9%B4%20%EA%B3%B5%ED%99%94%EA%B5%AD%20%EC%B6%95%EA%B5%AC%20%EA%B5%AD%EA%B0%80%EB%8C%80%ED%91%9C%ED%8C%80 |datum=Onbekend |daarsteller=[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] |outeur= |ander_weergawes=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Africa_national_soccer_team_logo.svg }} [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{Kenteken}} bl2gdahlmvvmc52k2durjbzec0t0x85